text:
1
PANGJAJAP Puji sinareng sukur urang panjatkeun ka Allah SWT anu parantos masihan nikmat ka urang sadayana. Sholawat miwah salam mugia dicurah limpahkeun ka jungjunan urang Muhammad SAW. Alhamdulillah buku anu dipasihan judul ‘HADITS JEUNG MÉDIS’ réngsé ogé. Sok sanaos tebih ti sampurna, nanging ieu buku murni hasil pamikiran nu nulis. Sok sanaos dina nyusun na aya ogé bantosan ti nu sanésna. Ku kituna Kuring ngahaturkeun nuhun ka Pa Teddi muhtadin M.Hum anu parantos ngaping oge ka Réréncangan sadayana Sastra Sunda 2010. Ku ayana buku ieu, nu nulis gaduh pamaksadan pikeun kasadayana anu maos ieu buku tiasa sakedikna aya bongbolong ngeunaan kaséhatan ditilik tina kaagamaan. Ieu buku téh jauh tina kasampurnaan. Ku kituna nu nulis miharep ka sawatara anu maos ieu buku saupamana aya kalepatan tong asa-asa ngritik jang kamajuan jeung kasampurnaan ieu buku jeung kanggo salajengna. Ogé saupamana aya basa atawa carita anu teu ngeunah kana manah dina ieu buku mugia dihapunten.
Nu Nulis
2
3
Naha ulah nginum bari nangtung? Naon sababna Rosul ngomong kitu ? Kumaha saur Dokter jeung profesor kiwari ? Cék Hadits shohih. Saur Anas bin Malik ra Rasulullah saw nyaram anu nginum bari nangtung. Qatadah nanya ka Anas, "kumaha mun dahar anu bari nangtung téh?" Anas ngajawab yén dahar bari nangtung téh leuwih goreng tibatan nginum." (HR Muslim)
Abu Hurairah ra nyarita yén Rasulullah saw kungsi ngadawuh, "ulah sakali-kali nginum bari nangtung. Singsaha nu poho, utahkeun deui. " (HR Muslim)
Cék Dokter jeun profesor. Ngeunaan Nginum Nginum bari nangtung téh goréng keur kaséhatan. Leuwih hadé nginum bari diuk. Naha ? sabab cai anu diinum sabari diuk bakal asup kana sfringer. Sfringer nyaéta salah sahiji struktur maskuler (otot) anu bisa muka (sangkan cai kemih ngaliwat) jeung nutup. Unggal cai anu diinum bakal disalurkeun kana pos-pos panyaringan nu aya dina ginjal. Tah nginum bari nangtung. Cai anu diinum téh moal disaring. Tapi 4
langsung kana kandung kemih. Pas langsung kana kandung kemih, bakal mendet dina saluran ureter. Kusabab loba limbah-limbah nu nyésa dina ureter. Limbah ieu nu bakal nyababkeun panyakit kristal ginjal, salah sahijina panyakit ginjal nu bahaya pisan.
Ngeunaan Dahar Dahareun anu didahar bari nangtung bisa ngakibatkeun kana refleksi saraf anu disababkeun ku reaksi saraf kelana (saraf otak kasapuluh) nu nyebar dina lapisan endotel nu murilit kana usus. Lamun refleksi ieu kajadiana ngadadak, bisa nyababkeun saraf jadi moal pungsi (vagal inhibition) parah deuih, ogé bakal nyababkeun detak nu tarik kana jantung, Nu akibatna pingsan atau paéh ngadadak.
ogé dahar jeung nginum bari nangtung tutuluyan bakal ngakibatkeun ruksakna dinding usus dina lambung. Dokterdokter geus mariksa yén panyakit nu aya dina lambung 95% jadina dina tempat-tempat nu biasa diadu jeung dahareun atawa inuman anu asup.
5
sakumaha kondisi kasaimbangan mun keur nangtung ditambah otot tenggorokan anu ngarejut jeung bakal ngahalangan asupna dahareun kana usus, kadang ogé nyababkeun nyeri anu kacida jeung bisa ngaganggu pungsi pencernaan, tuntungna jelma anu dahar atau nginum bari nangtung bakal ngarasa moal ngeunah dahar atawa nginum.
Éta tah alasan naha Rosul bet ngadawuh kitu.
=
6
Naha ceuk Rosul ulah dahar bari ngomong ? Kumaha ceuk pakar kasehatan kiwari. Cék hadits Ibnul Muflih nyarios yén Ishaq bin Ibrahim nyarita, “dina hiji mangsa kuring tuang sareng Abu Abdillah nyaéta Imam Ahmad bin Hanbal ditambih réréncangan anjeuna. Wanci tuang sadayana jarempé teu aya nu nyarios.
Cék dokter mah kieu Lamun dahar bari ngomong komo seuseurian bakal nyababkeun daharan asup kana saluran keur ngarenghap. Tungtungnamah kaselek wéh urang téh. Sabab, pas urang keur neleg dahareun, éta saluran nu kana paru-paru téh bakal nutup sorangan. Lamun keur neleg bari ngomong si saluran téh moal nutup kabéh tungtungnamah aya nu asup wéh dahareun téh kana saluran nu teu nutup kabéh téh.
7
Naha ceuk Rosul mun dahar kudu saimbang (ulah kaleuleuwihan) ? Kumaha ceuk kuring ? Cék hadits shohih
ص لى صل ه ه ل ه ل ه ل ه ل ى ل
: Ma’dikarib, Kuring nguping Rasulullah saw ngadawuh “Euweuh panci anak Adam anu dieusian leuwih loba tibatan eusi beuteungna, cukup keur manéhna ngan dahar sababaraha huap keur nguatkeun tulang tonggongna (méré tanaga), tapi lamun embung, cukup ku sapertilu dahareun, sapertilu inumeun jeung sapertilu deui keur ngarénghap.” (HR. Ahmad, Ibnu Majah)
Ceuk kuring Naha Rosul bet ngadawuh kitu margi pami urang tuang seueur teuing, urang bakal kamerkaan. Tungtungna bisa ngajadikeun alasan horéam ibadah ka Allah swt. ngajaga 8
kasaimbangan dahar kieu gé lain ngan ukur bisa ngajaga kasehatan fisik. Tapi ogé kasaimbangan rohaniah. Anu tadi téa patalina jeung ibadah ka Allah swt.
9
Naha Rosul nyarankeun urang ngajaga kaséhatan dahareun jeung inuman ? Kumaha ceuk kuring ? Cék hadits shohih هللا ص ل . و و : ل ه لم و .
: Abu Sa’id Al Khudri yén Nabi saw nyaram niupan inuman. Tuluy aya lalaki nanya, “teras kumaha upami kuring ninggal kotoran dina panci?” Anjeuna ngadawuh: “upami kitu, baheukeun.” Lalaki tadi nanya deui, “ampun paralun, kuring téh teu puasa ku sakali ngarénghap.” Rosul ngadawuh : “pami kitu, jauhkeun Téko (tempat keur nginum) dina lambey.” (HR at-Tirmidzi)
Cék Kuring mah kieu Urang téh kan upami ngarénghap pasti nyedot oksigén. Tah, pasti dikaluarkeun deui. Anu kaluar téh karbon dioksida.
10
Lamun urang niupan cai dina téko atawa gelas, si karbon dioksida téh bakal napel kana cai anu ditiupan ku urang. Sedengken karbon dioksida ngandung zat racun nu aya na jero awak. Mun diantep bisa-bisa karacunan. Subhanallah pinter gening Rosul téh.
11
Naha Rosul nétélakeun supados nutupan tempat dahareun atawa inuman ? Kumaha cék kuring ? Cék hadits shohih هللا وو و و له و و ل ه و و لم ل ه هللا صل هللا و و و له
: Jabir bin ‘Abdullah nyarios; Abdi nguping Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ngadawuh: “Tutup bejana-bejana (téko/panci), teras talian tempat keur inuman, kumargi hiji peuting unggal taunna bakal aya wabah panyakit nu bahaya nu bakal murag kana téko jeung tempat cai séjénna nu teu ditutupan.” (HR Muslim)
Cék Kuring mah kieu Dahareun jeung inuman anu teu ditutupan teh bisa (malahan mah bakal) beunang ku kebul. Ogé ku sasatoan samodel cakcak atawa laleur nu sok nundaan panyakit. Mun di antep mah 12
bisa-bisa urang beunang ku panyakit nu dibawa ku laleur atawa cakcak, ogé ku debu anu kacida loba pisan virus tiditutidieu. Boh virus nu teu parah atawa parah gé pasti bakal enteup dina dahareun atawa inuman anu teu ditutupan. Matak ulah sok nganggap hal nu teu penting éta téh. Soalna geus karasa mah mahal tah cageur téh.
13
Naha Rosul bet dahar bubuahan ? Kumaha cék Dokter numutkeun bubuahan ? هللا و لم ل ه هللا صل
: sa’d, anjeuna nyarios, “kuring nguping Abdullah bin Ja’far nyarios, “abd ninggal Nabi saw ngaleueut korma seger jeung qitsa` (sajenis bonténg).”
Cék Dokter :
Buah mangrupakeun salah sahiji unsur penting dina menu kadaharan nu manfaat keur kahirupan. Buah ogé mangrupa palengkep opat séhat lima sampurna. Hal ieu disababkeun buah miboga gizi jeung nutrisi anu hadé keur kasehatan awak. Buah téh ngandung sababaraha unsur anu dibutuhkeun ku awak urang, cai salah sahiji unsur nu kakandung dina jero buah, ogé aya vitamin, mineral, serat, antioksidan jeung karbohidrat. Manfaatna keur kabutuhan awak urang nyaéta:
14
Cai, awak téh butuh kana kasaimbangan jumlah cai, jadi kasaimbangana kudu dijaga. Hadénamah nginum dua létér sapoe, kabutuhan ngadahar buah. Vitamin jeung mineral, sabagian gedé dina buah ngandung vitamin anu penting siga vitamin C jeung É. Sedengken mineral na jero buah siga kalsium, zink ogé mangaan. Vitamin jeung mineral mangrupakeun zat nu ngabantuan prosés gawé na métabolisme sél na jero awak. Antioksidan mah, mangrupakeun zat nu nahan radikal bébas nu asup kana awak. Zat nu aya dina polusi, haseup roko jeung mesin. Mun ngahiji jeung koléstérol nu aya na jero awak bakal ngakibatkeun bisul na jero awak anu ahirna bakal ngaruksak sél éndotél nu aya na napel pembuluh getih. Tungtungnamah koléstérol bakal darah urang. Karbohidrat, nyaeta sumber tanaga ngarah awak urang bisa ngalakukeun gawé sapopoé kalayan normal. Buah ogé miboga karbohidrat kompléks nu kawangun ku glukosa jeung fruktosa. Ieu téh penting pisan jeung boga kaleuwihan sabab fruktosa nu asup teu mibutuh hormon insulin jadi teu ngahésékeun gawé pancreas. Sedengken mun ruksak bakal ngakibatkeun panyakit diabétes. Jadi émang béda jeung ngonsumsi gula mah. dina pembuluh cai téh salah sahijina bisa kucara
15
Améh meunang manfaat nu ngeunah, hadéna ngonsumsi 10 porsi buah kalayan 10 warna anu béda unggal poé. Misalna: cau, ganas, buah, apel, jeruk, sawo, dukuh. Saporsi cukup ku hiji buah. Subhanallah.
16
Naha Rosul bet nitah arurang kudu bersih ? Kumaha cék bukhori muslim ?
“Diriwayatkeun di Malik Al Asy’ari anjeuna nyarios, Rasulullah SAW ngadawuh: "kabersihan mangrupakeun
bagian tina iman jeung dan bacaan hamdalah bisa minuhan mizan (timbangan), ogé bacaan subhanallahi walhamdulillah téh bakal minuhan kolong langit jeung bumi, jeng sholat téh mangrupakeun cahaya ogé sodakoh mangrupa panyaang, jeung sabar nyaéta cahya, ogé Al Quran mangrupakeun jalan keur anjeun.”(HR Muslim).” Hadits diluhur kacida saéna, liwat kecap kabersihan mangrupakeun bagian tina iman nu geus teu anéh di masarakat ngagambarkeun yén kabersihan bisa ditempo dina dua sisi. Ari cék Imam Ibnu Rajab mah miboga dua kecap dina hadis diluhur at-Tuhur jeung Syutur téh.
kecap mimiti, at- Tuhur loba diartikeun mersihan diri dina dosa tapi aya ogé nu ngartikeunna yén éta téh abdas (wudhu). Ari Imam Ibnu Rajab mah ngacu kana arti nu kadua nyaéta abdas (wudhu). 17
Ari dipahami mah hadis ieu téh maksudna kana kabersihan pisik. Udu téh sabenerna upaya ngabersihkeun sababaraha bagian awak saacan ngalaksanakeun solat atawa ibadah séjénna. Kaurusna kabersihan awak mangrupakeun kasiapan urang keur mayunan AnjeunNa. kusabab kitu, kabersihan awak téh lain urusan nu leutik atawa sepélé. Hal ieu téh dicatet ku Allah dina ayat anu hartosna, “…jeung saestuna Allah mikanyaah jalma-jalma nu bersih”. (Q.S. At-Taubah [9]: 108). Jalma nu bisa ngajaga kabersihan awak atawa sakulilingna percaya bakal meunang kanyaah Allah swt. kanyaahna téh mangrupa kasehatan anu ku urang usahakeun liwat kabersihan. Iwal ti éta, hadits salajengna ngariwayatkeun naha urang kudu ngajaga kabersihan diri jeung sakulilingna. “Diriwayatkeun ku Sa’ad bin Abi Waqas di ramana, ku Rasulullah SAW: "Saéstuna Allah SWT maha suci nu mikaresep hal-hal nu suci, AnjeunNa Maha Bersih jeung mikaresep kabersihan, Anjeuna Maha Mulia jeung mikacinta kamulyaan, AnjeunNa Maha Éndah nu mikaresep kaéndahan, kumargi kitu, bersihkeun tempat anjeun.” (HR. Tirmizi)." numutkeun hadits diluhur, Allah téh mung resep ka jalmi anu 18
resep kana hal nu disebutkeun tadi. Ieu pentingna ngajagi kabersihan anu tos disaurkeun sateuacanna anu mangrupa upaya kasiapan urang mayunan AnjeunNa. Kumaha Zat anu Maha Suci kersa dipayunan ku mahluk kotor atanapi dekil?
kecap kadua, Syutur numutkeun hartos harfiahna nyaéta sapalih. Saur Ibnu Rajab hartos at-Tuhur ditempo dina sisi kadua nyaéta at-Tuhur mangrupakeun bagian tina iman. Kabersihan sapalihna dina iman mangrupakeun makna tina kabersihan haté. Sapertos diriwayatkeun salah sawios hadits Rasulullah SAW, "sing émut yén dina jero jasad téh aya sakeupeul daging, mun éta hadé, hadé jasad sa aawak, tapi mun éta ruksak, ruksak jasad sa aawak. Émutkeun. Éta téh haté. (al qolbu)."(Diriwayatkeun ku Imam Bukhari sareng Muslim).
19
Kunaon Rosul miwarang nyikat waos ? Kumaha cék pendapat kuring ? kumaha ogé pendapat dokter dunia ? Cék hadits shohih و و لم ل ه هللا صل هللا ل م و
; Anas, :, “Rasulullah saw ngadawuh: “abdi tos sering teuing kanggé ngemutan aranjeun nyikat waos.” (HR al- Bukhari) و و و . هللا هللا ص ل ل ه لم و م ل
: Hudzaifah nyarios, “upami Nabi shallallahu ‘alaihi wasallam gugah tengah wengi, Anjeunna ngabersihan bahamna nganggé siwak.” (HR al- Bukhari dan Muslim) ه هللا ل و ل م و و لم ل ه هللا صل هللا و ص و
: Abu Hurairah ra, yén Rasulullah saw ngadawuh: “upami teu ngabeuratkeun umat Kuring atawa jalma, Kuring bakal maréntahkeun ka maranéhna supados nyiwak (nyikat waos)
20
lamun badé ngalaksanakeun solat.” (HR al-Bukhari dan Muslim) Cék Kuring mah kieu Rosul miwarang urang bersiwak atawa nyikat waos téh kahiji supados urang langkung bersih langkung seger bade mayunan Allah swt. kadua Anjeunna meni kacida
merhatikeun pisan perkara kabersihan. Mun ditalungtik deui mah. Dina baham téh sok loba sésa-sésa urut dahareun nu nyarelap atawa narapel na huntu jeung bagéan séjénna nu aya na jero baham. Mun ku urang teu di bersihan. Bakal nyababkeun bau baham nu kacida ngahiliwirna. Teras huntu bisa-bisa béak digorogotan ku kuman nu cicing gara-gara sésa-sésa dahareun. Tungtungna bakal bolong tah huntu jiga kuring ayeuna haduh kacida nyerina. Linu.
Cék Dokter mah kieu Dicutat dina daily mail, peneliti di Universitas Bristol manggihan yén jarang nyikat huntu bisa ngakibatkeun hal 21
anu bahaya anu tungtuungna kana jantung. Bakteri anu ngarider dina baham bisa nyababkeun beku na getih, anu lamun di antep, bisa ngondang hiji kondisi anu langka anu biasa disebut infeksi endocarditis. Endocarditis nyaéta infeksi serius salah sahiji dina opat klép jantung. Lamun geus kaserang, pasien bakal ngadadak muriang, cape, ngadégdég, nyeri otot jeung édema (numpukna cairan) di kaki-kaki jeung beuteung, ogé mengék. Pasien ogé bisa ngadan ngembangkeun anémia, getih na jero urin, jumlah sél darah putih anu ningkat, jeung ogé ketukan jantung anu teu normal. cék para peneliti, bakteri streptococcus gordonii bisa asup ka jero pembuluh darah tuluy nyababkeun pembekuan getih. Bakteri-bakteri éta téh bakal nyarumput dina gundukan getih anu beku malahan teu kalacak ku sistem kekebalan tubuh jeung anti bioik téh sabab kahalangan ku gundukan getih téa.
lamun gumpalan nyebar dina katup jantung, baktéri-baktéri éta téh bakal ngakibatkeun éndocarditis inféktif. Inféksi éta téh bakal nyababkeun karusakan nu kacida patalna.
22
Naha Rosul miwarang urang kudu ngabersihan awak ? Kumaha cék Kuring ? Cék hadits shohih و و م و ص ل و ل و هللا هللا ص ل و و ل ه و . . لم و و . و
و و
: Aisyah nyarios, “Rasulullah saw ngadawuh: “aya sapuluh perkara dina fitrah; nyukur kumis, manjangkeun jénggot, nyiwak (nyikat waos), istinsyaq (ngasupkeun cai kana pangambung), nyatut kuku, bebersih ku cai, nyabut bulu kélék, nyukur bulu sareng istinja’ nganggé air.” Zakariya jeung Mush’ab nyarios, “abdi hilap anu ka sapuluh, sapertosnamah kukumur.” (HR Muslim) Di riwayat nu séjénna, و لم ل ه هللا صل و لم و و و و
23
: Abu Hurairah kénging di Nabi saw, anjeunna ngadawuh: “Fithrah téh aya lima, nyaéta: sunatan, cucukur bulu, nyatut kuku, nyabutan bulu kélék, jeung nyukur kumis.” Boh anu sapuluh atanapi anu lima numutkeun hadits di luhur sadayana ngemutan perkawis mersihan awak. Jeung kabersihan awak bakal ngajauhkeun tina panyakit.
Cék Kuring ogé sami mung hayong nambihan wéh supados nambih pengalaman nambihan hadits Rosul hehehehehe. Ari nyukur kumis mah da saterang abi mah supados urang (kaum muslim) teu sarua jeung orang-orang Bani Israél (kaum Yahudi) anu teu lepat mah bertentangan jeung urang. Nyaéta manjangkeun kumis tapi nyukuran jénggot. Siwak (nyikat waos) mangrupakeun hal anu penting margi kahiji supados urang teu beunang panyakit jantung anu disababkeun ku teu kaurusna masalah baham. Kadua urang téh pasti osok gunem catur atawa seuri nyakakak bari baham calawak badag. Tah mun tara nyikat huntu mah pas keur 24
nyakakak téh aya bahan batur mah barendu. Hayoh pada ngajarauhan pan éra. Komo mun bogoh ka awéwé mah tapi urang na tara nyikat huntu mah. Kacida tah. Hahahaha Istinsyaq (ngasupkeun cai kana irung) tuluy singsringkeun supaya debu kotoran nu aya na irung téh kalaluan kabeh. Kudu rada mineng sabab sok aya wéh gening korong mah da samenit gé sabaraha kali ngarénghap urang téh. Ngan kadé omat mun geus di singsringkeun kudu rada dicabakan liang irung na bisi ngarait keneh korong atawa lého na. Hayoh jiga kajadian kuring pas keur abdas di al-muslih pas adeuk solat lohor. Pas geus istinsaq téh tuluy nyingsring, teu dipariksa heula pabelah handapeun liang irung mah. Tuluy ngusap buuk disambuung kana ceuli. Disambung mersihan suku make leungeun. Pas geus abdas nempo ka katuhu aya kang ojan. Kuring téh seuri bari neuteup. Ai si kang ojan ngadan ngahuleng bari panonna pokus kana belah irung. Tuluy kerung neuteup beungeut kuring. Ai kuring téh panasaran na kunaon Kang ojan. Pas kuring dék ngomong kaburu kapiheulaan ku gerak leungeun kang ojan bari nyanyabak liang irungna. Kuring ngadan kerung teu ngarti aya naon. si kang ojan téh rada nyengir bari beuki kesel da kuring ngadan kerung. Naaaa atuh pas rada kaharti gura-giru kuring nyabak 25
pabelah kumis. Mmhhhhh éta mah meni geunyal kacida sugantéh tadi batagor panyésaan na atuh gening korong nu geus baseuh. Éta mah wirang kacida meni jol hayang buruburu balik solatna diimah 23 rokaat hayang menta du’a ka gusti méh kang ojan hilang ingatan. Hhmm.. jadi unggal geus istinsyaq téh kudu beresih pisan engké mah hehehehehe. Nyatok kuku gé kaasup nu penting pisan. Margi mun dahar teu maké séndok (sabenerna sunnah rosul gé maké leungeun) pasti maké leungeun. Soalna nikmatna karasa. Tapi mun kuku paranjang, bisa-bisa kuman nu aya na kuku (biasanamah harideung) asup kana dahareun tuluy asup kana jero awak urang. Bisa nyababkeun panyakit, sabab kotoran kuku gé kaasup virus-virus nu pimatakeun. Komo abdi mah calon mitoha paling teu resep ka jalmi anu kukuna paranjang. Hihihihihi. Janten kedah beresih teras. Lain gara-gara mitohamitoha teuing. Ai beresih mah kudu salawasna. Nu séjénnamah rada urusan kolot. Jep ah répéh.
26
Naha Rosul nitah arurang supaya mineng abdas ? Kumaha cék pakar-pakar ilmiah jeung dokter ? : Abu Hurairah radhiyallahu’anhu, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam ngadawuh – – – – ». “Nalika urang muslim atawa mukmin abdas, teras ngusap rarayna, pasti bakal kapiceun dosa liwat keclak cai panungtung anu ditempo ku kadua panonna. Teras upami ngawasuh kadua pananganna, bakal kapiceun dosa liwat keclak cai panungtung anu tos dilakonan ku kadua pananganna. Teras upami ngawasuh kadua sampéanna, pasti bakal ngeclak ogé dosa liwat cai anu ngeclak na sampéanna nu geus dilakonan ku sampéanna, nepi tungtungna bakal kalar dinu kaayaan anu bersih tina dosa-dosa nu geus dilakukeun.” (HR. Muslim dalam Kitab at-Thaharah) – – – –
27
Cék peneliti mah kieu. Geus mangrupa panalitian ngabuktikeun yén panyakit kulit téh disababkeun ku kurangna kabersihan kulit. Kusabab kitu, jalma nu miboga aktipitas nu padet (pangpangna anu diluar ruangan) dianjurkeun supaya mineng ngumbah beungeut atawa kabéh bagian awak anu teu kahalangan ku baju, samodél sirah, beungeut, ceuli, irung, tangan jeung suku. sabab, panyakit kulit umumna mineng pisan nyerang kana kulit anu teu kahalangan jeung jarang dibersihan, modél selasela jari tangan, suku, léhér, ceuli bagian tukang, jeung nu séjénna. Sabab kitu, Mochtar Salem méré saran supaya bagian awak nu teu kahalangan téh sing mineng dibersihkeun maké cai. Rasul SAW ngedalkeun, yén raray jalma nu mineng abdas téh bakal caang méncrang. Jeung pasti Rasulullah bakal terang ka umatna di hari kiamat sabab tapak abdas tuluy aya. “Umat kuring engké pas hari kiamat raray sareng sampeanna bakal méncrang sabab urut abdas.” Muhammad Kamil Abd Al-Shomad, anu ngutip sumber di AlI’jaz Al-Ilmiy fi Al-Islam wa Al-Sunnah AlNabawiyah, ngajelaskeun yén mangpaat kabéh hal anu dijelaskeun dina 28
bab wudhu kacida hadéna keur manusa. Dimimitian ku kukumbah leungeun disusul sela-sela jarina, kukumur, tuluy ngasupkeun cai kana liang irung, tuluy ngawasuh beungeut, ngawasuh kadua leungeun nepi siku, ngusap sirah, ngusap ceuli, nepi ka ngumbah suku nepi ka mumuncangan. Numutkeun sababaraha panakungtikan, wudhu téh bisa ngaleungitkeun macam-macam panyakit. Misalna kanker, flu, pilek, asam urat, rématik, nyeri sirah, ceuli, pegel linu, panon, nyeri huntu, jeung saterusna. Dina panalungtikan anu dilakonan ku Muhammad Salim ngeunaan mangpaat wudhu keur kaséhatan, kabukti yén wudhu anu bener téh bisa nyegah jalma dina sagala rupa panyakit. Ahli syaraf/neurologist gé geus ngabuktikeun ku cai wudhu nu bisa niiskeun syaraf jari-jari leungeun jeung jari-jari suku anu manfaatna keur ngamantapkeun konsentrasi.
Tah kitu gening naha sababna Rosulullah saw ngadawuh téh gening aya mangpaatna keur urang saréréa. Jeung kabuktian ku Doktor jeung propesor jaman kiwari.
29


c: text/html

text:
Paguneman Basa Sunda
R: Ahmad Rifky Farhan B: Bayu Surya D: Darryl Indra Maulana I: Immanuel Manurung
R:
Assalamualaikum Wr. Wb.
B,D,I: Wa’alaikumsalam Wr. Wb. R: B: I: D: R: B: D: R: D: I: B: D: I: R: Bayu, Darryl, Nuel nuju darameul naon? Abdi sadaya nuju ngadameul PR basa Jepang Rif. PR anu kamari, nu nerjemahkeun basa Jepang. Rifky, atos ngarapihkeun PR-na? Pr-na téh loba pisan. Oh, abdi poho pisan. Pr nu nerjemahkeun basa Indonesia ka basa Jepang? Sim kuring ogé poho pisan. Lantaran minggu kamari kuring izin. Minggu kamari, abdi jeung Bayu dispensasi futsal. Ari minggu kamari aya lomba naon? Minggu kamari téh aya Turnamen Tingkat Nasional. Kumaha hasilna? Meunang atawa kalah? SMAN 9 Bekasi ngalahkeun SMAN 3 Bengkulu. SMAN 9 Bekasi asup ka babak semi final. Wah, Selamat atas keberhasilanana. Bayu, Darryl, Nuel. Kunaon urang jadi ngomongin futsal? Hayu atuh urang ngadameul PR basa Jepangna.
Paguneman Basa Sunda
B.I: Hayu!
.D.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BIANTARA PATURAY TINEUNG
Assalamu alaikum wr. wb. Puji sinareng sukur kasanggakeun ka Allah Illahi Robbi. Alhamdulillah wasyukurilah, Laillahhailallah, Subhanallah dina danget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni upacara Paturay Tineung, wireh sim kuring saparakanca bade ngantunkeun ieu sakola sabada tamat diajar salami tilu taun. Bapa kalih Ibu, hadirin hormateun sim kuring Mungguh ari waktu asa nyeak pisan sajorelat. Asa kamari keneh sim kuring saparakanca munggaran lebet ka ieu sakola, ayeuna tos kedah paturay deui. Sim kuring saparakanca kedah miang deui neraskeun sakola, ngahontal harepan sareng cita-cita. Dina hirup kumbuh di alam pawenangan, tos jadi kodrat irodat mantenna, aya mangsana patepang sareng aya mangsana paturay. Sanaos kitu, ieu acara paturay tineung teh jadi pangjurung laku kanggo abdi sareng rerencangan sadayana anu tos lulus, anu bade undur ti sakola. Tangtos bae maksudna mah supados abdi sadaya heunteu"lali ka purwadaksina", atanapi "kacang poho ka lanjaran". Bapa kalih Ibu guru kalebet rengrengan, salami sim kuring saparakanca diajar di ieu sakola tangtosna seueur pisan kalepatan, seueur pisan sikep sareng paripolah anu tangtosna tiasa janten ngajaheutkeun manah ka sadayana. Jalaran kitu, ngawakilan rerencangan sadayana, dina danget ieu sim kuring neda sih hapuntenna, mugi jembar hapuntenna kana samudaya kalelepatan sareng kaluluputan.
Saterasna pirang-pirang kasaean Bapa kalih Ibu, sim kuring saparakanca teu tiasa males eta kasaean, mung tiasa ngahaturkeun rewu nuhun,sareng ngedalkeun du¶a, pamugi rupining elmu sareng katiasa anu parantos dipaparinkeun, kenging ganjaran anu langkung seueur ti Allah SWT. Amin«
Pamungkas, neda pidua ti sadayana, pamugi sim kuring saparakanca nu lulus taun ieu sing tiasa neraskeun tolabul elmu. Lungsur-langsar teu aya halangan-harungan, nyukcruk elmu di tingkat nu langkung luhur. Rupina sakitu nu kapihatur. Bilih aya basa nu kirang merenah, kecap nu kirang larap, bilih aya kalimah nu teu raos kana manah, neda hapuntenna. Wabillahi taufik wal hidayah. Wassalu alaikum wr. wb.


text:
Ramadhan membasuh hati yang
berjelaga
Saatnya meraih rahmat dan ampunan-Nya
Untuk lisan dan sikap yang tak terjaga
Mohon dibukakan pintu maaf yang sebesar-besarnya.
Selamat Hari Raya Idul Fitri 1 Syawal 1432 H
Minal Aidin Wal Faidzin Taqabalallahu minnaa wa minkum
Jika HATI sejernih AIR, jangan
biarkan ia keruh.
Jika HATI seputih AWAN, jangan biarkan ia mendung.
Jika HATI seindah BULAN, hiasi ia dengan IMAN….
Dihari yang suci ini ijinkan kami sekeluarga
MOHON MAAF LAHIR DAN BATHIN
bilih aya tutur saur nu teu kaukur, reka basa nu pasalia,
laku lampah nu teu merenah, wilujeng boboran shiam neda sih hapunten tina
samudaya kalepatan lahir sinareng bathin.
Kedaling rasa nu pinuh ku bangbaluh hate, urang lubarkeun,
ngawengku pinuh ku nyuuh, meungpeung wanci can mustari. Taqabalallahu Minna Wa
Minkum
Bilih aya luhur saur bahé carék, tutur nu teu kaukur,
laku-lampah nu teu merenah dugi ka ngaraheutkeun manah, di bulan nu pinuh
barokah ieu hayu urang silih lubarkeun silih hapunten lahir batin, hayu urang
mapag 1 Syawal 1433 H ku kabungahan tur kaikhlasan.
Wilujeng Idul Fitri 1433 H, sim kuring neda dihapunten
samudaya kalepatan, boh bilih
aya cariosan anu matak ngaraheutkeun kana manah, da sadayana oge mung saukur
heureuy, manusa mah teu tiasa lumpat tina kalepatan jeung kakhilafan
Laligarna tarate dina talaga hate. nyambuangna seungit
malati nu ligar dina taman ati janten ciciren lubarna kalepatan antawis urang.
Wilujeng boboran shiam 1433 H. Taqqobalallahu minna wa minkum, Shiyamana wa
shiyamakum.
Niti wanci nu mustari , ninggang mangsa nusampurna , dina
Idul Fitri anu ieu.. hayu urang sami-sami ngabersihkeun rereged ati.. tina
khilaf sinareng dosa.. Taqqobalallahu minna wa minkum, Shiyamana wa shiyamakum.
Sadaya jalmi tiasa ngiring lebaran……. tapi teu sadaya jalmi
tiasa ngiring Idul Fitri…. mugi urang kalebet jalmi nu tiasa ngiring Idul
Fitri….. wilujeng boboran shiam 1433 H. Hapunten samudaya kalepatan.
Jatidiri anu suci rasa jiwa nu tanpa noda , mugia sing
ngajadi disarengan ku iman taqwa, nuantukna nunda kanyaah, nyimpen kadeudeuh,
silih hampura kapapada jalma, panuhun sihapunten sadaya . Taqqobalallahu minna
wa minkum, Shiyamana washiyamakum.
Nitih wanci nu mustari ninggang mangsa nu utama, nyucikeun
panyakit ati, balik diri kanu suci hapunten samudaya kalepatan lahir sinareng
batin. wilujeng boboran siam
Mipit amit seja nurih kapeurih ati, malah mandar lubar
akar-akar angkara na satungkebing rasa. Ngala menta galura pangampura tina
sagala lalampahan tur rumpaka nu ngagelar raheut manah. taqoballahu minna
waminkum, taqobalahu yaa kariim.


text:
by Siti Syarah | Feb 9, 2011 | Catatan HarianSisindiran nyaeta mangrupa karangan ka uger nu ngagunakeun rakitan basa di baligirkeun. Sisindiran kabagi kana 3 bagian! paparikan rarakitan wawangsalan Dina paparikan asal kecap dina parik hartina deukeut mun rarakitan asal kecap rakit harina rata/ papak Paparikan...
by Siti Syarah | Oct 6, 2010 | Catatan HarianKadu pahili jeung nangka Wadahna kana karanjang Kudu apik jeung berseka Sangkan sehat hirup urang Daun kangkung saayakan Ngeunahna lamun di sepan Lamun urang tambarakan Badan sok gampil geringan Peuyeum ketan make ragi Amis najan tampa gula Mun gering tangtuna rugi...


text:
KANG SABRI LEUNGITEUN KALANGKANG
Ku : MAMAT SASMITA
Poe Saptu isuk isuk Kang Sabri geus saged, ti mimiti meresihan motor, meresihan jeket, jeung bebekelan, enya mawa timbel.
Poe ieu poe Saptu, biasana sok marema, da pagawe pabrik sok loba nu baralik ka lemburna.
“Akang kahade anteurkeun heula si Sujang ka sakola…”
“Heug….geus mandi encan si Sujangna..?”
“Enggeus,….keur dibaju heula…!”
Satengah tujuh, Kang Sabri geus ngadius, bari ngabonceng anakna, rek dianteur heula ka sakola.
“Balikna mah leumpang we Sujang, tong hayang dijemput sagala, pan ieu teh pos Saptu sok marema ojeg teh.”
Si Sujang unggeuk.
Enyaan we marema ojeg teh, nepi ka jam 10 teh Kang Sabri geus narik opat balikan, malah aya nu rada onjoy sagala da menta di tarik ka Sawah Gede, teu wudu mayarna rada gede.
Kira kira keur poe manceran, aya budak awewe nu menta dianteurkeun, teu loba tatanya deui Kang Sabri langsung nyanggupan, motor dihirupan, budak awewe diuk di tukang, geuleuyeung motor indit.
Palebah jalan anu lenglang, budak awewe ngagerewek, hayang eureun.
“Eureun Kang,…kuring mah rek turun didieu we,….”
Puguh we Kang Sabri kaget, motor dierem disakalikeun, motor meh mehan ngagaleong.
“Kunaon Nyai….kapan jauh keneh….”
“Embung ….kuring mah kajeun leumpang we….”
“Naha Nyai…?”
Si Nyai bibirigidigan, bari nunjuk kana motor.
“Eta…motor…jeung awak akang euweuh kalangkangan…”
Astagfirullah……Kang Sabri sababaraha kali istigfar, bari jeung rurat reret kana motor jeung awakna, enya geuning dirina teh euweuh kalangkangan, padahal harita panas poe ereng erengan.
Sajongjongan Kang Sabri ukur ngahuleng, bareuheudeun, teu ucap salemek lemek acan.
Si Nyai anu tadi di bonceng geus leumpang miheulaan, malah siga nu lumpat duka teuing sieuneun duka teuing kumaha pikiranana.
Awak Kang Sabri asa leuleus lir di pupul bayu, teu kuat nangtung, manehna ngalungsar sisi jalan, atuh motor tetep ngabagug, pikiran baluweng naha bet kieu.
Geus rada leler tina kareuwasna, jung nangtung, bari tetep alak ilik kana dirina, teu poho nyabakan motor, enya euweuh kalangkangan.
Lahlahan motor dihirupkeun deui, hirup saperti biasa, euweuh kakuranganana, terus ditumpakan, ngadius balik deui, bari nyemprung tumpak motor pikiran uleng naha, kunaon ieu teh….., leong motor dipengkolkeun ka sakola si Sujang, sugan geus bubar sakolana, sakalian rek dijemput.
Enya barang nepi ka buruan sakola si Sujang keur leumpang, bari cacamuilan ngadahar cilok,…” Sujang…buru buru naek, urang balik…”
Si Sujang atoheun nu aya, atuh buru buru ngajleng kana pangboncengan, motor ngadius balik ka imah, sajajalan Kang Sabri teu weleh rurat reret ka jalan ningalian kalangkang, heueuh nu kaciri teh ngan kalangkang awak si Sujang siga nu ngadaplok teu puguh , dina hatena Kang Sabri sababaraha kali istigfar, paingan si Nyai nu tadi dianteurkeun ngajleng embung dibonceng, da enya ningali kitu mah bet asa ningnang.
Sanepina ka imah, kang Sabri neundeun motor dinu iuh, dipipir imah, atuh manehna langsung asup ka enggon, ngabebengkang awak nangkarak bari panon ngaherang. Ti pipir imah kadenge pamajikanana ngagorowok…” Naha Sujang wayah kieu geus balik..?”,
“Har …kapan tereh da di jemput ku bapa…!”
“Kutan, maneh di jemput ku bapa, na bapa na kamana ayeuna..?”
“Aya di jero…”
Ningali Kang Sabri nu ngabebengkang kitu, puguh we pamajikanana reuwaseun.
“Kunaon kang…gering..?”
“Hemh..” ukur kitu kang Sabri ngawarona.
Teu lila ti harita Kang Sabri nguniang hudang “ Nyi..Akang deuk ka Pa Mantri heula…”
“Deuk ka Pa Mantri wayah kieu….wayah kieu mah di Puskesmas keneh atuh…., ku naon kang gering..?”, bari ngomong kitu teh leungeuna ngaragamang kana tarang kang Sabri, nyampa bisi panas.
“Ah henteu,…ngan ieu awak asa lalungse..!” bari dug ngedeng deui.
“ Ngopi atuh…!”
“ Heueuh pang nyieunkeun atuh….”
Pamajikanana ngaleos kadapur…” make gula kawung atawa gula bodas kang…?”
“Gula bodas we….ambih nyerep amisna..!”
Bari ngararasakeun ngeunahna cikopi, Kang Sabri uleng mikiran naha bet aing teu boga kalangkang, da rarasaanana mah euweuh nu karasa, boh rieut, boh pegel linu atawa naon we nu kasebutna gering, awak jagjag waringkas atuh pipikiran teu teu owah, ieu ge yeuh cai kopi rasana sarua jeung cai kopi nu karasa kamari, atuh sora budak, sora si Sujang sarua siga kamari teu beda dedengean, hiliwirna angin tina jandela karasana sarua matak seger kana awak, atuh tetenjoan kitu keneh.
Beak cikopi sagelas karasa awak leuwih seger, Kang Sabri cengkat, alak ilik kana beker, leuh lohor meh ahir, gura giru ka cai, teu ka pancuran siga biasana, wudu ukur dupipir caina tina kele, karasa tiis nyecep.
Sholat kalawan husu, ati gembleng pasrah ka Mantena, teu daya teu upaya anging Allah nu kawasa, nyanggakeun kana kersaNa.
“Kang geura dahar atuh….bisi geringna katutuluyan….” ceuk pamajikanana ti dapur.
Di dapur dahareun geus nyampak, indungna si Sujang kaprak keprek keur ngakeul sangu, dina piring kaciri aya pais lele kaambeu melenghir seungit surawungna, dahar teu pati mirasa, biasana mah ari aya pais lele teh meh mehan parebut jeung si Sujang, da pangabeuki nurun ka bapa, sarua segutna kana pais lele teh.
“Geuning ancin kang…?”
Kang Sabri teu ngajawab, sanggeus kokocok leungeun anggur melenyun udud.
“Tuh timbel nu tadi ge aya keneh dina motor, can kacabak…”
Ceuk gerentes hatena …naha aing mending ngomong ka indungna si Sujang kitu, naha rek percayaeun manehna, ma enya ku aing kudu dituyun ka hareupeun imah ngadon papanasan, naha moal matak ear….beu…….
Beak roko sabatang manehna ngagoledag deui.
“Ari si Sujang kamana…?”
“Cikeneh mah aya…!”
“Cik geroan sina kadieu pang meulikeun roko kituh…”
“Sujang…kadieu, ieu bapa pang meulikeun roko…”
Sabenerna mah lain hayang hayang teuing dipangmeulikeun roko, nu puguh mah hayang nyaho naha si Sujang nyahoeun atawa henteu yen awak jeung motor manehna euweuh kalangkangan.
“Roko naon bapa jeung kaman meulina..?”
“Roko keretek, ka warung Ua maneh..”
“Sujang…ari maneh geus bisa kana motor…?”
Ditanya kitu teh si Sujang ukur ngaheheh.
“Eta tuda tadi waktu di bonceng mani sakitu tipepereketna, ke geus gede maneh kudu bisa, sahenteuna bisa nalangan bapa, bisi bapa gering, ari tadi basa dibonceng teh genah…?”
“ Nya genah atuh Pa….ngararasakeun angin kana ceuli..ngahiuk,….”
“Eta sugan teu rarat reret kana taneuh, titincakeun ban…”
“Henteu..peureum we da…”
“Heueuh atuh…ngan lamun geus gede heug mawa motor, kahade kudu ningali jalan titincakan, jeung ulah peureum…bisi ngagaleong.”
Alhamdulillah, si Sujang teu nyahoeun, gerentes hatena.
Sholat asar jeung sholat magrib teh husu pisan, make jeung ngaberebey cimata sagala, atuh ngadoa ge mani lila, anu biasana mah cong cong leos tea, harita mah kabeh sagala doa nu apal digerenteskeun.
Bada magrib leos indit ka imahna Pa Mantri, niat teh hayang dipariksa we bisi aya nu aneh dina awak, sugan ari ku mantri kasehatan mah kapanggih sabab sababna, rek balaka we, tibatan jadi bangbaluh, da geus puguh ari ukur dipikiran ku sorangan mah euweuh hasilna.
Jrut turun ti imah teh make ngucap bismilah heula nu kacida tartibna, atuh sapanajang jalan anu geus mimiti poek babacaan sabisa bisa.
Kabeneran Pa Mantri keur aya, malah kacirina mah kakara jol, da siga can ucul ucul, masih keneh make pakean saragem.
“Aya naon Jang Sabri,…asa sisinarieun ieu teh…” kitu teh bari sur sor silih asongkeun leungeun sasalaman, dina korsi sareretan Kang Sobri ningali kalangkang leungeun sorangan, ngan can pati bleg kalangkang aya riak riak siga kalangkang kaca, ter hatena ngageter, degdegan.
“Nu mawi ieu teh hoyong diparios, ieu awak asa lalungse, sareng…ieu dada asa gegeberan…”
Pa Mantri mariksa kalawan taliti.
“Ah teu nanaon geuning,…..ari mawa ojeg teh kudu make jeket anu kandel, komo mun jalan peuting mah, bisi asup angin, jeung bisi dada karancang…naon geuning disebutna teh paru paru basah….”
Kang Sabri unggut unggutan, dijero hatena mulek, naha kudu balaka, atawa entong,…ah teu, teu kudu balaka, kapan bieu ge geus kaciri kalangkang aing teh geus aya sok sanajan kakara kelemengna, siga kalangkang kaca.
“Tah bawa we obat ieu..” ceuk Pa Mantri bari mere sababaraha siki pel.
“Obat naon Bapa ieu teh,..?”
“Vitamin eta mah, ambih awak jagjag…!”
Sanggeus babayar Kang Sabri amitan, teu poho uluk salam bari sasalaman, panona ngareret kana kalangkang, enya aya ngan tetep siga kalangkang kaca.
Sigana Pa Mantri teu nelek nelek kalangkang, da teu openan, anggur kalahka kaprak keprek mereskeun tas wadah obat.
Palebah pengkolan jalan muru balik ka imah, kadenge adzan isya, Kang Sabri teu terus mulang tapi mengkol ka masjid, dina hatena bari sakalian rek manggihan Mama Jarkasih, geus lila tara munjungan.
Datang ka masjid pas keur komat, ngahaja asup teh dina sap kadua, salila sholat, ati manteng ka Mantena, surat Alfatihah nu dibaca ku Mama Jarkasih, karasa nyerep, dina sujud ka dua dina rakaat ahir, rada lila manteng ngadu’a.
Sanggeus nu sejen nungtutan baralik ka imahna sewang sewangan, Kang Sabri ngadeukeutan Mama Jarkasih, bari nyolongkrong ngasongkeun leungeun ngajak sasalaman, kang Sabri ngareret kalangkang leungeunna geus sabihari deui, bakating ku atoh langsung nubruk ka Mama Jarkasih, ngeukeuweuk pananganana, bari jeung reumbay cimata, ceurik ngagukguk. Puguh we Mama Jarkasih siga nu reuwaseun ningali kalakuan Kang Sabri kitu teh
“ Ke ke…kunaon Jang Sabri teh…Mama mah asa rareuwas ieu teh..!?”
Kang Sabri teu balaka, naon nu sabenerna nu jadi bangbaluh hate, harita nu kedal rumasa lur jeun ka kasepuhan, geus puguh ari ka kolot sorangan mah da geus teu aya dikieuna duanana.
Sare teh peuting ieu mah teu tibra, Kang Sabri guling gasahan, lamun seug kabeh salembur nyarahoeun, yen kalangkangna euweuh, beu pimanaeun earna, pimanaeun matak helokna, sok sanajan sabenerna ngarasa teu kaganggu, da awak mah cageur, beleger, atuh pipikiran asana teh sarua teu kaganggu.
Isuk isuk, satutas solat subuh, Kang Sabri ngahaja neger negerkeun awak ngadon kikiplik siga nu olah raga ngabatek awak, nu puguh mah ngadagoan panon poe, hayang geura jentre ningali kalangkang. Panon poe meletek ti beulah wetan ngempur cahayana, ting buricak tina sela sela daun nu keur reumisan keneh, Kang Sabri muru kanu lega bari tetep ulak ilik ningalian kalangkang….”Alhamdulillah…aya geuning kalangkang teh jeung jentre ayeuna mah…”
Ti lebak kadenge motor ngadudud, sihoreng baturna sasama tukang ojeg.
“Bri…kamari teh basa kuring nganteur panumpang ka lembur peuntas, di ditu aya budak awewe keur hariweusweus majarkeun aya tukang ojeg euweuh kalangkangan, waktu ditanya saha sahana, eta budak teh ngan teu nyahoeun ngaranna ngan lamun disaruakeun jeung dedeg pangadegna mah sigana didinya…”
Kang Sabri nempas…” Lah…lahuta teuing moal enya aya jalma euweuh kalangkangan sagala,…tuh tingali apan sakitu jentrena, panjang deuih, engke lamun tengah poe keur ereng erengan kalangkang kuring jadi mondokan…” kitu teh bari nunjuk kana kalangkangna sorangan.


text:
Carita Pantung Ngahiangna Pajajaran Pun, sapun kula jurungkeun Mukakeun turub mandepun Nyampeur nu dihandeuleumkeun Teundeun poho
nu baréto Nu mangkuk di saung butut Ukireun dina lalangit Tataheun di jero iga! UGA WANGSIT SILIWANGI Saur Prabu Siliwangi ka balad Pajajaran anu milu mundur dina sateuacana ngahiang: Lalakon urang ngan nepi ka poé ieu, najan dia kabéhan ka ngaing pada satia! Tapi ngaing henteu meunang mawa dia pipilueun, ngilu hirup jadi balangsak, ngilu rudin bari lapar. Dia mudu marilih, pikeun hirup ka hareupna, supaya engké jagana, jembar senang sugih mukti, bisa ngadegkeun deui Pajajaran! Lain Pajajaran nu kiwari, tapi Pajajaran anu anyar, nu ngadegna digeuingkeun ku obah jaman! Pilih! ngaing moal ngahalang-halang. Sabab pikeun ngaing, hanteu pantes jadi Raja, anu somah sakabéhna, lapar baé jeung balangsak. Daréngékeun! Nu dék tetep ngilu jeung ngaing, geura misah ka beulah kidul! Anu hayang balik deui ka dayeuh nu ditinggalkeun, geura misah ka beulah kalér! Anu dék kumawula ka nu keur jaya, geura misah ka beulah wétan! Anu moal milu ka saha-saha, geura misah ka beulah kulon! Daréngékeun! Dia nu di beulah wétan, masing nyaraho: Kajayaan milu jeung dia! Nya turunan dia nu engkéna bakal maréntah ka dulur jeung ka batur. Tapi masing nyaraho, arinyana bakal kamalinaan. Engkéna bakal aya babalesna. Jig geura narindak! Dia nu di beulah kulon! Papay ku dia lacak Ki Santang! Sabab engkéna, turunan dia jadi panggeuing ka dulur jeung ka batur. Ka batur urut salembur, ka dulur anu nyorang saayunan ka sakabéh nu rancagé di haténa. Engké jaga, mun tengah peuting, ti gunung Halimun kadéngé sora tutunggulan, tah éta tandana; saturunan dia disambat ku nu dék kawin di Lebak Cawéné. Ulah sina talangké, sabab talaga bakal bedah! Jig geura narindak! Tapi ulah ngalieuk ka tukang! Dia nu marisah ka beulah kalér, daréngékeun! Dayeuh ku dia moal kasampak. Nu ka sampak ngan ukur tegal baladaheun. Turunan dia, lolobana bakal jadi somah. Mun aya nu jadi pangkat, tapi moal boga kakawasaan. Arinyana engké jaga, bakal ka seundeuhan batur. Loba batur ti nu anggang, tapi batur anu nyusahkeun. Sing waspada! Sakabéh turunan dia ku ngaing bakal dilanglang. Tapi, ngan di waktu anu perelu. Ngaing bakal datang deui, nulungan nu barutuh, mantuan anu sarusah, tapi ngan nu hadé laku-lampahna. Mun
ngaing datang moal kadeuleu; mun ngaing nyarita moal kadéngé. Mémang ngaing bakal datang. Tapi ngan ka nu rancagé haténa, ka nu weruh di semu anu saéstu, anu ngarti kana wangi anu sajati jeung nu surti lantip pikirna, nu hadé laku lampahna. Mun ngaing datang; teu ngarupa teu nyawara, tapi méré céré ku wawangi. Ti mimiti poé ieu, Pajajaran leungit ti alam hirup. Leungit dayeuhna, leungit nagarana. Pajajaran moal ninggalkeun tapak, jaba ti ngaran pikeun nu mapay. Sabab bukti anu kari, bakal réa nu malungkir! Tapi engké jaga bakal aya nu nyoba-nyoba, supaya anu laleungit kapanggih deui. Nya bisa, ngan mapayna kudu maké amparan. Tapi anu marapayna loba nu arieu-aing pang pinterna. Mudu arédan heula. Engké bakal réa nu kapanggih, sabagian-sabagian. Sabab kaburu dilarang ku nu disebut Raja Panyelang! Aya nu wani ngoréhan terus terus, teu ngahiding ka panglarang; ngoréhan bari ngalawan, ngalawan sabari seuri. Nyaéta budak angon; imahna di birit leuwi, pantona batu satangtungeun, kahieuman ku handeuleum, karimbunan ku hanjuang. Ari ngangonna? Lain kebo lain embé, lain méong lain banténg, tapi kalakay jeung tutunggul. Inyana jongjon ngorehan, ngumpulkeun anu kapanggih. Sabagian disumputkeun, sabab acan wayah ngalalakonkeun. Engke mun geus wayah jeung mangsana, baris loba nu kabuka jeung raréang ménta dilalakonkeun. Tapi, mudu ngalaman loba lalakon, anggeus nyorang: undur jaman datang jaman, saban jaman mawa lalakon. Lilana saban jaman, sarua jeung waktuna nyukma, ngusumah jeung nitis, laju nitis dipinda sukma. Daréngékeun! Nu kiwari ngamusuhan urang, jaradi rajana ngan bakal nepi mangsa: tanah bugel sisi Cibantaeun dijieun kandang kebo dongkol. Tah di dinya, sanagara bakal jadi sampalan, sampalan kebo barulé, nu diangon ku jalma jangkung nu tutunjuk di alun-alun. Ti harita, raja-raja dibelenggu. Kebo bulé nyekel bubuntut, turunan urang narik waluku, ngan narikna henteu karasa, sabab murah jaman seubeuh hakan. Ti dinya, waluku ditumpakan kunyuk; laju turunan urang aya nu lilir, tapi lilirna cara nu kara hudang tina ngimpi. Ti nu laleungit, tambah loba nu manggihna. Tapi loba nu pahili, aya kabawa nu lain mudu diala! Turunan urang loba nu hanteu engeuh, yén jaman ganti lalakon ! Ti dinya gehger sanagara. Panto nutup di buburak ku nu ngaranteur pamuka jalan; tapi jalan nu pasingsal! Nu tutunjuk nyumput jauh; alun-alun jadi suwung, kebo bulé kalalabur; laju sampalan nu diranjah monyét! Turunan urang ngareunah seuri, tapi seuri teu anggeus, sabab kaburu: warung béak ku monyét, sawah béak ku monyét, leuit béak ku monyét, kebon béak ku monyét, sawah béak ku monyét, cawéné rareuneuh ku monyét. Sagala-gala diranjah ku monyét. Turunan urang sieun ku nu niru-niru monyét. Panarat dicekel ku monyet bari diuk dina bubuntut. Walukuna ditarik ku turunan urang keneh. Loba nu paraeh kalaparan. ti dinya, turunan urang ngarep-ngarep pelak jagong, sabari nyanyahoanan maresék caturangga. Hanteu arengeuh, yén jaman geus ganti deui lalakon. Laju hawar-hawar, ti tungtung sagara kalér ngaguruh ngagulugur, galudra megarkeun endog.
Génjlong saamparan jagat! Ari di urang ? Ramé ku nu mangpring. Pangpring sabuluh-buluh gading. Monyét ngumpul ting rumpuyuk. Laju ngamuk turunan urang; ngamukna teu jeung aturan. loba nu paraéh teu boga dosa. Puguh musuh, dijieun batur; puguh batur disebut musuh. Ngadak-ngadak loba nu pangkat nu maréntah cara nu édan, nu bingung tambah baringung; barudak satepak jaradi bapa. nu ngaramuk tambah rosa; ngamukna teu ngilik bulu. Nu barodas dibuburak, nu harideung disieuh-sieuh. Mani sahéng buana urang, sabab nu ngaramuk, henteu beda tina tawon, dipaléngpéng keuna sayangna. Sanusa dijieun jagal. Tapi, kaburu aya nu nyapih; nu nyapihna urang sabrang. Laju ngadeg deui raja, asalna jalma biasa. Tapi mémang titisan raja. Titisan raja baheula jeung biangna hiji putri pulo Dewata. da puguh titisan raja; raja anyar hésé apes ku rogahala! Ti harita, ganti deui jaman. Ganti jaman ganti lakon! Iraha? Hanteu lila, anggeus témbong bulan ti beurang, disusul kaliwatan ku béntang caang ngagenclang. Di urut nagara urang, ngadeg deui karajaan. Karajaan di jeroeun karajaan jeung rajana lain teureuh Pajajaran. Laju aya deui raja, tapi raja, raja buta nu ngadegkeun lawang teu beunang dibuka, nangtungkeun panto teu beunang ditutup; nyieun pancuran di tengah jalan, miara heulang dina caringin, da raja buta! Lain buta duruwiksa, tapi buta henteu neuleu, buaya eujeung ajag, ucing garong eujeung monyét ngarowotan somah nu susah. Sakalina aya nu wani ngageuing; nu diporog mah lain satona, tapi jelema anu ngélingan. Mingkin hareup mingkin hareup, loba buta nu baruta, naritah deui nyembah berhala. Laju bubuntut salah nu ngatur, panarat pabeulit dina cacadan; da nu ngawalukuna lain jalma tukang tani. Nya karuhan: taraté hépé sawaréh, kembang kapas hapa buahna; buah paré loba nu teu asup kana aseupan............................. Da bonganan, nu ngebonna tukang barohong; nu tanina ngan wungkul jangji; nu palinter loba teuing, ngan pinterna kabalinger. Ti dinya datang budak janggotan. Datangna sajamang hideung bari nyorén kanéron butut, ngageuingkeun nu keur sasar, ngélingan nu keur paroho. Tapi henteu diwararo! Da pinterna kabalinger, hayang meunang sorangan. Arinyana teu areungeuh, langit anggeus semu beureum, haseup ngebul tina pirunan. Boro-boro dék ngawaro, malah budak nu janggotan, ku arinyana ditéwak diasupkeun ka pangbérokan. Laju arinyana ngawut-ngawut dapur batur, majarkeun néangan musuh; padahal arinyana nyiar-nyiar pimusuheun. Sing waspada! Sabab engké arinyana, bakal nyaram Pajajaran didongéngkeun. Sabab sarieuneun kanyahoan, saenyana arinyana anu jadi gara-gara sagala jadi dangdarat. Buta-buta nu baruta; mingkin hareup mingkin bedegong, ngaleuwihan kebo bulé. Arinyana teu nyaraho, jaman manusa dikawasaan ku sato! Jayana buta-buta, hanteu pati lila; tapi, bongan kacarida teuing nyangsara ka somah anu pada ngarep-ngarep caringin reuntas di alun-alun. Buta bakal jaradi wadal, wadal pamolahna sorangan. Iraha mangsana? Engké, mun geus témbong budak angon! Ti dinya loba nu ribut, ti
dapur laju salembur, ti lembur jadi sanagara! Nu barodo jaradi gélo marantuan nu garelut, dikokolotan ku budak buncireung! Matakna garelut? Marebutkeun warisan. Nu hawek hayang loba; nu boga hak marénta bagianana. Ngan nu aréling caricing. Arinyana mah ngalalajoan. Tapi kabarérang. Nu garelut laju rareureuh; laju kakara arengeuh; kabéh gé taya nu meunang bagian. Sabab warisan sakabéh béak, béakna ku nu nyarekel gadéan. Buta-buta laju nyarusup, nu garelut jadi kareueung, sarieuneun ditempuhkeun leungitna nagara. Laju naréangan budak angon, nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung, nu dihateup ku handeuleum ditihangan ku hanjuang. Naréanganana budak tumbal. sejana dék marénta tumbal. Tapi, budak angon enggeus euweuh, geus narindak babarengan jeung budak anu janggotan; geus mariang pindah ngababakan, parindah ka Lebak Cawéné! Nu kasampak ngan kari gagak, keur ngelak dina tutunggul. Daréngékeun! Jaman bakal ganti deui. tapi engké, lamun Gunung Gedé anggeus bitu, disusul ku tujuh gunung. Génjlong deui sajajagat. Urang Sunda disarambat; urang Sunda ngahampura. Hadé deui sakabéhanana. Sanagara sahiji deui. Nusa Jaya, jaya deui; sabab ngadeg ratu adil; ratu adil nu sajati. Tapi ratu saha? Ti mana asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho. Ayeuna mah, siar ku dia éta budak angon! Jig geura narindak! Tapi, ulah ngalieuk ka tukang!
"PANGAPUNGAN" Sangkakala Padjadjaran
Watu gilang Padjadjaran Watu gilang sang Niskala baheula Baheula sabale gandrung, sa Sunda sa Siliwangi Gemah ripah kerta mukti....Raden Naha atuh kiwari geuningan sagala gati.....deuh Bongana pahiri-hiri, Parebut dipayung tangtung Pagirang-girang tampian, Calik girang gede ajang Naha alok henteu nyaho, Somah nu lara balangsak Geuning duh kaniaya Nya urang papantunan, kumelendang jeung kalangkang Baheula sa Padjadjaran, sa Prabu, sa Balegandrung Nu gandrung ka Sunda tandang....duh Urang mindeng jejemplangan, Ngajemplang jemplingkeun diri....Raden Ulah rek kabareurangan si Pelung ngalingkung lembur, hudang urang rarancagan Rancag batan kuda lumpat, tarikna ku dedegungan Kebat ka Bale Rancage, hayu di ditu gebur gumebyar. Reungeukeun tuh sangkakala, Sangkakala Padjadjaran tangara Mangsa mapag jaman anyar, Mangsana ki Sunda Tandang Rempug jukung sauyunan....duh Tembongkeun ajen wewesen, Satria nu Pinandita....Raden Teuas peureup lemes usap, Pageuh keupeul lega awur Silih asah silih asih, Bari adil paramarta
Sinatria pilih tanding, Raden tedak Pasundan
NasH Bujangga Manik Anu nulis naskah buhun ieu téh nyaéta Prabu Jaya Pakuan, bisa ditempo dina rumpaka ka 14. Pangeran Jaya Pakuan boga landihan Bujangga Manik, anu bisa kapanggih munggaran dina
rumpaka ka 456. Dina rumpaka 15-20 dicaritakeun yén anjeunna baris ninggalkeun ambuna pikeun ngumbara ka arah wétan. Anjeunna pohara taliti dina nyaritakeun lalampahanana. Bujangga Manik mitembeyan lalampahan kahijina ngaliwatan wewengkon Puncak. Waktu Bujangga Manik leumpang nanjak ka wewengkon Puncak, anjeuna reureuh heula, diuk, ngipasan awak sarta nempokeun kaéndahan alam hususna Gunung Gedé anu dina rumpaka ka 59 nepi ka 64, disebut ku anjeunna sabagé titik pangluhurna nu aya di dayeuh Pakuan (ibukota Karajaan Sunda). Ti Puncak, anjeunna neruskeun lalampahan nepi ka meuntas Cipamali (ayeuna mindeng disebut Kali Brebes ) pikeun asup ka wewengkon Jawa. Di wewengkon Jawa anjeunna mapay-mapay patempatan anu kawengku ku Majapait. Patempatan anu kawengku ku karajaan Demak (alas Demak) ogé kaliwatan. Sadatang di Pamalang, Bujangga Manik nineung ka ambuna (rumpaka 89) sarta buleud haté pikeun balik. Tapi dina mangsa ieu, anjeunna leuwih milih jalan laut nyaéta naék kapal anu datang ti Malaka. Kasultanan Malaka mimiti pertengahan abad ke-15 nepi ka ditalukkeunna ku Portugis ngawasa perdagangan di laut. Miangna kapal ti darmaga digambarkeun kawas upacara pésta (rumpaka 96-120): bedil ditémbakkeun tujuh kali, pakakas musik ditabeuh, sawatara lagu ditembangkeun kalayan tarik ku awak kapal; bahan-bahan anu nyusun kapal ogé diwincik ku Bujangga Manik; aya awi gombong jeung awi nyowana. Bahan tina hoé ogé aya rupa-rupa, hoé muka, hoé omas jeung hoé walatung. Tihang kapal dijieun tina kai laka. Bujangga Manik ogé helok ningali awak kapal anu asalna ti réa sélér. Lalampahan ti Pamalang ka Sunda Kalapa, palabuhan Karajaan Sunda, dilayaran sajero waktu satengah bulan. (rumpaka 121), anu méré gambaran yén kapal anu ditumpakan téh nyimpang ka sababaraha patempatan nu aya diantara Pamalang jeung Kalapa. Tina palayaran kasebut, Bujangga Manik nyieun ngaran landihan séjénna nyaéta Ameng Layaran. Ti Sunda Kalapa, Bujangga Manik ngaliwatan Pabéyaan sarta neruskeun lalampahan ka karaton di Pakuan, di bagian kidul dayeuh Bogor kiwari (Noorduyn 1982:419). Bujangga Manik asup ka Pakancilan (rumpaka 145), terus asup ka balé réncéng (paviliun) anu diréka-réka (didekorasi) sarta tuluy diuk di dinya. Bujanga Manik nempo ambuna keur ninun (cara ninunna dijelaskeun dina rumpaka 160-164). Ambuna kagét jeung bungah nempo anakna mulang. Anjeunna geuragiru ninggalkeun pagawéan ninunna sarta asup ka imah nyingkabkeun sawatara kasang carita (hordéng) nu aya rarawisanna, sarta unggah kana ranjang. Ambuna Bujangga Manik nyiapkeun pangbagéa ka anakna, nyokot sabaki seupaheun, mérésan rambut, sarta maké kaén mahal. Anjeunna terus turun tina ranjang, kaluar ti imah, nuju ka balé réncéng sarta ngabagéakeun anakna. Bujangga Manik nampa seupaheun anu disuguhkeun ku ambuna. Dina bagian saterusna, dicaritakeun ngeunaan putri Ajung Larang Sakéan Kilat Bancana. Emban
Jompong Larang ninggalkeun kadaton, meuntasan Cipakancilan sarta datang ka karaton Bujangga Manik. Di karaton kasebut Jompong Larang paamprok jeung Bujangga Manik. Jompong Larang kataji pisan ku Bujangga Manik (rumpaka 267-273). Samulangna ka kadaton, Jompong Larang manggihan putri Ajung Larang anu pareng keur riweuh ninun. Sang putri ngabogaan ebun Cina beunang ngimpor ti mancanagara (rumpaka 284290), nempo Jompong Larang anu geura-giru, naék ka manggung sarta saterusna diuk di gigireun sang putri. Putri nanyakeun talatah naon anu dibawana; Jompong Larang ngomong yén manéhna nempo lalaki anu pohara kasép, sabanding pikeun putri Ajung Larang. Manéhna nyaritakeun yén Ameng Layaran leuwih kasép batan Banyak Catra atawa Silih Wangi, atawa ponakan sang putri (rumpaka 321), atawa saha waé. Leuwih ti éta, lalaki éta singer nyieun karya sastra dina daun nipah sarta bisa basa Jawa (rumpaka 327). Putri Ajung Larang langsung ngarasa kapentang asmara. Anjeunna saterusna ngeureunkeun pagawéan ninunna sarta asup ka imah nyiapkeun hadiah pikeun Bujangga Manik ti mimiti seupaheun jeung perhiasan sarta barang nu éndah lianna kalayan ati-ati. Putri ogé ngahadiahkeun rupa-rupa parfum ti mancanagara anu pohara mahalna, baju katut keris anu éndah. Ambuna Bujangga Manik ngadesek anakna pikeun nampa hadiah ti putri Ajung Larang, saterusna ngagambarkeun kageulisan putri sarta pujian séjénna. Ambuna Bujangga Manik ogé nyarita yén putri bakal sumerah diri ka Bujangga Manik. Saterusna anjeunna ngedalkeun kecapkecap anu henteu kungsi ditepikeun ku putri Ajung Larang “Kuring baris sumerah diri. Kuring baris nyamber kawas heulang, ngerekeb kawas maung, ménta ditarima jadi kikindeuwan” (rumpaka 530-534). Ameng Layaran reuwas ngadéngé uucapan ambuna sarta nyebutkeun yén éta téh ucapan larangan (carek larangan) sarta buleud haté pikeun nampik hadiah kasebut (rumpaka 548-650). Manéhna ménta ambuna marengan Jompong Larang pikeun mulangkeun hadiah kasebut sarta ngupahan ka putri Ajung Larang. Manéhna leuwih resep hirup nyorangan sarta ngajaga ajaran anu katarima salila lalampahanana ka Jawa, di hiji pasantrén di lamping Gunung Merbabu (anu ku manéhna disebut Gunung Damalung sarta Pamrihan). Pikeun éta pisan Bujangga Manik kapaksa kudu ninggalkeun deui ambuna. (jajar 649-650). Bujangga Manik nyokot kantong anu eusina buku gedé (apus ageung) sarta siksaguru, ogé iteuk hoé sarta pecut. Manéhna saterusna ngomong yén baris indit deui ka wétan, ka tungtung wétan pulo Jawa pikeun néangan patempatan pikeun jaga manéhna dikuburkan, pikeun néangan “laut pikeun palid, hiji tempat pikeun pupusna, hiji tempat pikeun ngagolérkeun awakna” (663-666).


text:
Contoh Carpon Bahasa / Basa Sunda Ku Mamat Sasmita
Carpon : SI GATOT
Ku : MAMAT SASMITA
Ngaranna Sanusi, nénéhna Usi. Ngaran basajan, lain ngaran éxtra ordinary. Umurna kakara opat taun. Sapopoé sok buligir, tara dicalana-calana acan. Awakna seseg rada bucitreuk. Dahar rewog. Sagala bres. Komo mun dibéré sampeu manéhot, sampeu nu semu konéng, mun diseupan semu beukah, matak uruy. Dahar sampeu manéhot bari sila andekak, buligir, nyocolan sambel goang, seuhah, késang renung dina tarang.
Usi tara kacaturkeun kungsi gering, paling ukur ngingsreuk kitu gé tara lila. Mun hujan, boh hujan leutik boh hujan gedé kudu wé huhujanan di buruan bari nyoo leutak. Saré dimana dugna. Tetep buligir. Teu betah pisan disimbutan. Kulit sukuna, palebah bitis luarna, mani kandel. Kandel nanding kulit sapi, bakating mindeng digembrong dicoco reungit. Dicoco reungit mah sigana geus teu karasa, komo bangsa bentol ku hileud mah tara kacaturkeun pisan.
Ulin idek liher di buruan. Keur mah ongkoh imahna Usi téh aya di sisi kebon, jeung deuih ari di pasisian mah, di Cibogo Tonggoh, imah téh ancal-ancalan. Anggang jeung tatangga.
Lanceuk-lanceukna geus rada gedé, Usi mah tara dibabawa ulin, da dianggapna leutik kénéh.
Bapana Usi, sapopoéna tatanén. Boga sawah jeung kebon. Nu di sawahan mah teu pati lega, asal hasilna cukup keur dahar sapopoé. Panghasilan nu rada munel tina kebon. Di kebon melak sampeu, hui, taleus jeung sayuran. Bubuahan gé loba, sabangsaning jambu batu, nangka, alpuket, nu kawilang loba téh salak. Salakna sok disebut masir, cenah mah mun didahar karasa siga keusik jaba amis deuih, haseum saeutik, matak seger karasana. Siga salak Bali.
Usi sapopoéna sok diasuh ku ninina, komo mun emana Usi keur ka sawah.
Hiji waktu Usi dicalukan ku ninina
“Ujang kadieu, ieu nini méré anak hayam. Diurus nya sing hadé nya,” kitu cék ninina bari mikeun anak hayam sagedé peureup kolot.
Usi atoheunana dibéré anak hayam téh, ajrag-ajragan jeung émprak.
“Ieu mah bakal jadi hayam jago” cék ninina “Geura tingali” anak hayam dicekel, tuluy sela pingpingna digesek ku dampal leungeun. Enya wé hulu hayam téh ujug-ujug ngeluk siga rék kongkorongok.
Usi resepeun, seuri nyeuleukeuteuk ningali hayam ngeluk siga rék kongkorongok téh.
“Ari indungna kamana, nini?” cék Usi.
“Duka teuing ku careuh duka teuing ku heulang, ieu anakna nu salamet, ngan hiji”.
Usi ngahuleng. Tuluy Usi mawa anak hayam ka kebon, dipangoréhkeun kahakanan tina runtah.
Usi getén ngurus anak hayam. Unggal poé dibawa ulin ka kebon atawa ka sawah, dipangoréhkeun rinyuh, cacing jeung kadaharan sésa. Ari saré kudu bareng jeung anak hayam, puguh wé indungna ngambek, Usi keukeuh, tungtungna ku bapana Usi, anak hayam téh diwadahan kana tingkem, diteundeun gigireun Usi. Hayam morontod téréh ngagedéan, lantaran alus parab.
“Ujang urang béré ngaran hayam téh nya” cék ninina.
“Naon nini ngaranna?”
“Si Gatot wé nya”.
“Naha dibéré ngaran Si Gatot, nini?” cék Usi bari neuteup mureleng ka ninina.
“Engke ku nini dipangdongéngkeun pangna hayam dibéré ngaran Si Gatot. Ayeuna mah urang mandi heula, bisi kaburu soré”.
Usi jigrah. Usi ngingkig leumpang ka pancuran, rék mandi. Dituturkeun ku ninina.
Pasosoré, di tepas, bari ngadagoan magrib, ninina Usi ngadongéng pangna hayam dibéré ngaran Si Gatot.
Paralak ninina Usi ngadongéngkeun carita wayang, kulawarga Pandawa jeung anak-anakna. Dongéngna dijojoan. Salah saurang anakna Bima nyaéta Gatotkaca.
“Tah tina ngaran Gatotkaca ieu ngaran hayam disebut Si Gatot. Gatotkaca téh awakna gagah, kasép, kumisan, beungeut semu beureum, bebenteng keur ngabéla bebeneran, nyaah ka rahayat” kitu cék ninina Usi.
“Geura tingali beungeut hayam ku Ujang, pan rada beureum, jékrém, kasép, siga Gatotkaca, najan hayamna leutik kénéh, komo engké mun hayamna geus gedé mah”
Usi nelek-nelek beungeut hayam.
“Gatotkaca téh gagah sakti, bisa ngapung, anyaclang dina méga malang. Tulangna tina beusi, uratna tina kawat. Tanaga bedas pilih tanding. Bisa ngadéngé najan aya nu ngaharewos ti kajauhan. Bisa ningali najan nu ditingalina jauh pisan. Gatotkaca boga dulur sabapa nyaéta Jakatawang jeung Antareja. Jakatawang nu ngawasa laut. Antareja nu ngawasa taneuh. Jeung dulur silih wangikeun, silih hormat jeung silih bantuan. Silih asih, silih asah jeung silih asuh téh enyaan lain bobohongan”
Lalakon Gatotkaca remen pisan didongengkeun ku ninina Usi, duka teuing leunjeuran caritana mah bener atawa henteuna. Ngan nu mindeng kadéngé ku Usi, Gatotkaca téh pahlawan nagara nu ngabéla bebeneran, jujur jeung nyaah ka rahayat, nyaah ka Si Cepot, Dawala jeung Garéng.
“Matakna, Ujang gé jeung dulur jeung babaturan téh kudu silih hormat, ulah papaséaan, ulah parebut cocooan, ulah silih herengan, ka babaturan kitu deui.”
Usi ngahuleng, da tara parebut cocooan, malah lanceukna Usi sok mangnyieunkeun momobilan tina kulit jeruk bali.
Ti harita hayam dilandi Si Gatot jeung deuih hayamna gé siga nu ngarti mun digeroan Gatot téh sok néléndén. Hayam jago lindeuk ka Usi. Hayam jago linghas ka batur bari sok macok sok ngabintih. Hayam jago carambang bulu bodas totol beureum.
Basa si Gatot keur jajangkar, umur Usi lima taun. Usi tara taranjang deui. Pokna éra ku Si Gatot, apan awakna luis ku bulu. Éra ku Gatotkaca najan Gatotkaca wayang tina kai, tapi maké baju. Mun Usi maké baju, kaciri kéwes pantes, buuk mindeng digolep.
Basa si Gatot geus déwasa, Usi kakara asup sakola dasar.
Si Gatot geus kawentar sakampung Cibogo Tonggoh, hayam jago euweuh nu ngéléhkeun.
Usi sakolana soson-soson. Harepan aya dina dada, brajawisésa. Harepan aya dina panon, dina ceuli, saptapangrungu. Harepan aya dina dampal leungeun, brajamusti bajingakiri. Harepan aya dina tuur, brjadenta brajawikalpa. Harepan aya dina dampal suku, tapaknanggala. Usi hayang siga Gatotkaca, hayang siga si Gatot nu gedé kawani.
Usi kungsi nyaksian Si Gatot ragot jeung heulang, basa sawah rengsé panén. Ka sawah nu geus panén loba hayam ngoréhan jarami néangan bangsal, si Gatot kokotak tarik bari sisirintil, sigana ngabéjaan di langit aya heulang. Hayam nu keur anakan ribut, pahibut nyumput, anak hayam tingcariak, lalumpat nyumput dina handapeun jangjang indungna. Si Gatot nyebrut, awakna méh ngapung, guprak nubruk heulang nu nyoloyong rék ngaranggeum hayam. Heulang ngajengkang, Si Gatot ngagarapak bari ngabintih, heulang ngadaligdeu, tayohna reuwas teu nyangka rék aya nu nubruk. Heulang jaya di awang-awang, dina taneuh ukur mébérkeun jangjang. Usi muru bari mawa pangilang dituturkeun ku indungna nu keur moé paré. Heulang hiber dibaledog leutak ku indungna Usi. Si Gatot kokotak ramé, Usi ngilu sisirintil ngudag heulang nu geus mumbul ka luhur.
Si Gatot jadi sabiwir hiji, wani ngalawan heulang, Usi beukah irungna asana dirina nu dipuji. Enyaan Si Gatot gedé kawani. Usi tambah kanyaah, Si Gatot mindeng diogo, diparab ku cacing kalung, diparab kuuk, diparab jangkrik, geus puguh ku béas atawa paré mah.
Kungsi aya jelema nu ngocal-ngocal nawar Si Gatot, pédah kawentar hayam jago nu tara éléh diadu. Gantawang téh Usi nyarékan laklakdasar, majarkeun kolot euweuh gawé, tukang ngadu hayam mah di ahératna gé bakal diadukeun siga hayam. Indungna Usi sanduk-sanduk ménta dihampura ka tamu “Ujang éta teu kenging kitu ka tamu,” pokna. Usi mah tetep wé nyarékan bari jeung malédog sagala, “Wah kolot teu uyahan ema, tukang ngadu hayam,” cek Usi. Tamu téh mengpéos bari kuram kireum. Sanggeus tamu euweuh, Usi digelendut ku indungna, dipapagahan ulah kitu peta ka tamu.
Usi némbalan:”Ema, éta téh tukang ngadu hayam, bumina caket sakola, karunya ningal hayam ngan dikurungan wé saendeng-endeng, sok diadukeun di pengkereun bumina.” Indungna Usi teu majar kumaha, “Ari éta ujang terang ti mana, di ahérat tukang ngadu hayam mah sok diadukeun siga hayam?”
Usi ngajawab:”Kapan dongéng bapa, ramé ma ari bapa ngadongéng téh.” Indungna ukur unggut-unggutan.
Enya, da jaman harita mah jaman keur werit, nu boga radio gé ukur hiji dua, komo télévisi mah ukur béja. Nu disebut hiburan téh euweuh deui iwal ti ngadéngékeun indung bapa atawa ninina ngadongéng. Bapana Usi mindeng ngawih bari maca wawacan Purnama Alam. Indungna sok nyaritakeun para sahabat nabi. Ari ninina mah mindeng ngadongeng wayang. Nu napel dina ingetan Usi tina dongéng bapana nyaéta Ratna Suminar, wanoja gedé kawani nu nyekel pageuh kana tetekon bebeneran, najan kalan-kalan barangasan tapi ajrih ka Déwi Pramanik. Ari tina dongéng indungna nu napel dina ingetan Usi téh nyaéta carita hiji indung katalangsara nu ngulub batu keur ngabobodo anakna ulah ngaéh ceurik baé lantaran kalaparan, ambéh disangka keur nyangu, nepi ka pangkat Halifah gé daék manggul béas. Dongéng ninina nu nepal dina ingetan Usi téh nyaéta dongéng Gatotkaca nu lébér wawanén ngabéla nagara.
Usi junun sakolana, boga cita-cita hayang ngabéla nagara siga Gatotkaca, hayang lébér wawanén siga Ratna Suminar, hayang gedé kanyaah ka sasama, ka rahayat siga Sayidina Umar. Ku babaturanana remen dilandi Si Gatot. Maké baju tetep rapih, buuk tetep digolep.
*
Taun 2011 Sanusi keur jeneng, jadi walikota. Malah jenengna periode kadua lantaran kapaké jeung kapilih ku rahayat. Mindeng ngurilingan kota, teu pati ngarasa kumaha macétna patalimarga da mun indit-inditan teu weléh dikawal maké sirine. Mindeng ulin ka pasar tradisional jejeblogan maké sendal capit, make calana sontog. Mindeng ngilu ngarawu runtah nu bacacar di sisi jalan. Mindeng ngilu sasapu hareupeun balé kota. Mindeng milu sasapu di unggal taman nu aya di kota. Mindeng meuli rujak bebek di sisi jalan. Mindeng niup suling jeung nu ngamén, mindeng ocon jeung nu maén dogér monyét di parapatan jalan. Mindeng ngilu meresihan WC umum di terminal beus.
Sanusi, ayeuna mah tara aya nu nyebut Usi, keur ngabaheuhay dina korsi males di tepas hareup imahna, poé peré ayeuna mah euweuh acara nu kudu didatangan, éstu hayang cicing di imah, ngareureuhkeun palay. Éstu hayang ngaraga meneng, cicing di imah ngararasakeun betahna hirup. Angin ngahiliwir nebak daun tangkal samolo, najan keur usum halodo, keur hareudang bayeungyang, di imahna karasa nyecep tiis da liuh ku tatangkalan. Kurunyung nu pikét jaga di gerbang hareup datang, mikeun surat-surat. Surat-surat téh satumpukan, aya ti yayasan, aya ti LSM, aya ti organisasi pangajian, aya ti DKM, aya ti partey politik. Geus kajudi eusina, mun ti yayasan pasti eusina proposal, mun ti LSM pasti nyabit kakurangan gawe, mun ti organisasi pangajian pasti hayang dihadiran, mun ti DKM biasana hal ngawangun masjid. Aya surat nu rada béda, nu ieu mah sigana ti pribadi, surat téh méh-méhan teu dibuka, da biasana nu model kitu téh surat kaleng, nu eusina ngalaporkeun bawahanana nu basilat, nu teu waras gawe atawa ngalaporkeun nu salingkuh atawa nu kumpul kebo.
Amplop surat disoéhkeun, da dirapet pageuh. Surat téh panjang, aya kana opat kacana ukuran folio nu aya guratna. Tulisanana meunang nulis ku leungeun lain meunang ngetik ku komputer, gurat tulisanana ipis kandel. Nandakeun nu nulisna ti sakolaan jaman baheula, nulisna sigana lain maké bolpoin, tapi maké pulpén mangsi, mun henteu ku kalam gé. Rapih, sigana nulisna diapik-apik, atawa kitu wé meureun tulisan kaluaran sakola baheula mah, alus. Basana basa loma, lain basa lemes. Bubukana mah biasa wé maké salam tuluy aya kecap mugi aya dina kawilujengan. Nu ngagebeg éta nyebut Sanusi téh ku Gatot. Cenah ngahaja nulis Gatot téh ambéh inget deui kana cita-cita baheula hayang boga ketak siga Gatotkaca dina ngabéla nagara, ambéh inget deui kana dongéng Sayidina Umar r.a nu manggul gandum lantaran aya rahayatna nu katalangsara nepi ka ngulub batu. Ambéh inget deui kana ketak Ratna Suminar nu ajrih ka Déwi Pramanik. Enyaan nulisna téh ku basa loma da nepi ka aya kecap kieu : “Gatot, uing mah lain teu satuju ilaing meresihan WC di terminal beus, kacipta pangkat walikota ngagosrék nyikat WC, kahadé eta gawe teh bisi ukur pupujieun, ambeh katangar hayang kapake ku rahayat nu bakal milih. Padahal masih loba keneh nu leuwih penting nu kudu dipigawe ku walikota, nyaeta meresihan tina panyakit korupsi.” Cék eusi surat deui “Uing mah hayang ngadéngé ilaing ngomong di hareupeun balaréa yen di kota ieu beresih tina korupsi, terus aya kasanggupan mun aya bawahan nu korupsi, ilaing sanggup mundur, sanggup eureun tina kalungguhan walikota, kapan bawahan mah tara salah, nu salah mah nu mingpinna.”
Sanusi ngahuleng salila-lila, na saha nu ngirim surat téh? Dina pikiranana nataan hiji-hiji sakabéh dulurna nu nyaho perkara Si Gatot, hayam jago inguanana. Asa euweuh dulurna nu bakal nyieun surat siga kitu. Boa-boa babaturanana jaman keur sakola dasar baheula kitu? Bisa jadi. Sanusi ngilikan alamat nu ngirim surat. Aya ngaran jeung alamatna mah, tapi da teu wawuh ka ngaran éta. Sanusi nimbang-nimbang, naha perlu atawa henteu disusud, cék pikirna teu perlu disusud, teu perlu ditaléngténg saha-sahana.
Surat dibaca deui, dijojoan.
“Meungpeung jeneng kénéh, kudu hadé gawé. Nu disebut hadé gawé….ah didinya gé meureun ngarti naon nu disebut hadé gawé téh. Tapi sahenteuna nilik hadé gawé téh lain cék sorangan, tapi kudu cék batur, cék rahayat. Uing embung boga walikota mun geus eureun tina kalungguhanana (di dinya mah moal dipilih deui da geus dua kali lin?), tuluy dikerewed dititah saré di hotél pordéo, dibui, dititah milang jariji beusi alatan basilat. Beu matak éar jeung matak éra rahayat sakota, anak pamajikan bakal meungpeun saendeng-endeng, dulur-dulur ngaharintul, indung bapa nandang wirang.”
Di bagian handap surat kabaca:”Hampura lur, uing mah nulis surat téh bakating ku nyaah wé, uing gé mindeng dipapatahan ku kolot keur budak, atuh geus kolot mindeng mapatahan ka anak sangkan hirup junun, sangkan hirup jujur, ngan apan mindeng kabelejog da loba pangbibita haliah dunya. Ongkoh deuih nulis surat téh basana bisi karasa kasar, sakali deui hampura. Bisi ngarasa kaganggu ku ditarimana ieu surat, anggap wé euweuh, suratna diduruk wé. Aéh heueuh, mun teu salah déngé énté téh hayang nyalon jadi gupernur, alus tah, ngan kahadé wé sing inget kana umur jeung kamampuh, bisi rahayat ngarasa kabelejog, bahaya mun rahayat geus ambek mah matak geumpeur saréréa. Uing mah ukur ngajurung ku du’a mugi sadayana aya dina karidoan Alloh Swt.”
Sanusi ngadayagdag bari semu ngeureuceum, surat ditilepan, digolérkaeun dina méja. Sanusi ngarawél koran nu ngabarak dina méja, dipaké ngageberan awak nu karasa hareudang bayeungyang. Kagambar pameunteu emana, bapana, ninina nu geus euweuh dikieuna, boa keur nyerangkeun ti alam kalanggengan bareng jeung Si Gatot
carpon, carpon sunda, sunda carpon, cerita pendek carpon.


text: 1Aya hiji jelema ngaran Ananias jeung bojona Sapirah, ngajual tanahna saluwuk. 2Tapi duit beubeunanganana, henteu disanggakeun kabeh ka rasul-rasul. Aya anu disalingkuhkeun, sailon jeung bojona. 3Tapi Petrus uninga, saurna, “Ku naon maneh, Ananias, kapangaruhan Iblis nepi ka wani ngabohong ka Ruh Allah, nya eta nyalingkuhkeun sabagian duit ladang tanah maneh? 4Upama tanah eta henteu dijual, naha lain tetep boga maneh? Kitu keneh upama dijual, duitna teh naha lain hak maneh keneh? Maneh ngabohong teh lain ka jelema, tapi ka Allah!” 5Barang dilahiran kitu, bluk bae Ananias tibeubeut, paragat nyawana. Anu nyarahoeun urusanana pohara ngararenjagna. 6Mayit Ananias diurus ku barudak ngora, diboehan tuluy digotong ka luar baris dimakamkeun. 7Heuleut kira-kira tilu jam, jol deui bojona. Manehna teu nyahoeun naon anu geus tumiba ka salakina. 8Dipariksa ku Petrus, saurna, “Bejakeun nu saenyana, bener tanah teh sakitu dijualna?” Jawabna, “Sumuhun sakitu.” 9Saur Petrus, “Ku naon ieu salaki pamajikan sailon ngadoja ka Ruh Pangeran? Tuh tenjo ka lawang, jalma-jalma anu cikeneh tas ngamakamkeun salaki maneh, baris ngagotong maneh oge!” 10Bluk awewe teh tibeubeut deukeut sampean Petrus, paeh sapada harita. Ku barudak ngora tea, eta awewe kasampak geus jadi mayit; tuluy bae eta mayit teh digotong ka luar, dimakamkan pagigir-gigir jeung salakina. 11Sakumna jamaah, sanggeus nyarahoeun kana urusanana, pohara galeumpeurna. 12Rasul-rasul teh sering pisan ngayakeun tanda-tanda ajaib jeung mujijat-mujijat. Jamaahna kalawan sauyunan sering kumpul di Tepas Sulaeman. 13Masarakat luareunana teu aya anu wani turut campur, tapi kacida ngajenanana. 14Bilangan anu aranut ka Gusti Jungjunan urang, terus bae nambahan saban poena, boh awewe, boh lalaki. 15Jelema-jelema anu garering diangkutan kaluar ka jalan gede, dibawa jeung bale-balena atawa jeung samakna. Maksudna di mana Petrus ngalangkung, tangtu saurang bae mah aya anu kakalangkangan ku anjeunna. 16Jelema-jelema ti kota-kota sakurilingeun Yerusalem oge, merul marawa anu garering atawa anu jiwana diganggu ku roh jahat: Kabeh calageur deui. 17Kajadian-kajadian eta teh, tungtungna mah nimbulkeun dengki ti pihak Panghulu Agung katut panganut-panganutna, nya eta ti madhab Saduki. Tah ti dinya, mimitina aranjeunna ngaganggu teh. 18Rasul-rasul ditangkep, dijebloskeun ka panjara kota. 19Tapi peutingna, panto panjara teh dibuka ku malaikat Pangeran sarta dituyun ka luar. 20Saur malaikat, “Bral geura arindit ka Bait Allah, embarkeun pangandika hal hirup anyar teh ka umum.” 21Tumut kana amanat, wanci rek bray beurang, aranjeunna geus lalebet deui ka Bait Allah terus ngawulang. Sajeroning kitu, Panghulu Agung mundut ka Dewan Sanhedrin, nya eta Mahkamah Agama jeung Rengrengan Sesepuh, supaya ngayakeun sidang sarta miwarang ngala rasul-rasul ka panjara. 22Barang anu dipiwarang daratang ka panjara, rasul-rasul teh geus teu araya di dinya. Tuluy maranehna baralik deui pikeun ngalapor, pokna, 23“Panjara kasampak ngonci keneh, kawal-kawal tetep ngajagi satempatna-satempatna, nanging barang dibuka parantos kosong.” 24Nampa laporan kitu, kapala kawal Bait Allah jeung imam-imam kapala bati tingpelengek teu ngarti bari mikir: Na rasul-rasul teh baris kumaha. 25Sabot kitu, jol anu unjukan, “Geuning jalmi-jalmi anu ku bapa-bapa dipanjara teh araya di Bait Allah, nuju ngawulang ka umum!” 26Kapala kawal sabaladna ngagidig ka Bait Allah, tuluy rasul-rasul teh digiringkeun deui. Tapi henteu bari papaksa, da maranehna teh sieuneun bisi dibaledogan ku balarea. 27Sanggeus jagrag di Mahkamah Agama, rasul-rasul dipariksa ku Panghulu Agung, saurna, 28“Maraneh geus diwanti-wanti pisan, nya eta teu meunang ngajar ku cara nyebut-nyebut eta Ngaran; tapi maraneh anggur ngaliar-liarkeun eta pangajaran, nepi ka pinuh sa-Yerusalem jeung rek neumbleuhkeun pangwales pati eta Jalma ka kami sakabeh!” 29Saur Petrus sarencang-rencang, “Abdi sadaya ngaraos, langkung wajib ta'at ka Allah batan ka jelema. 30Isa anu ku bapa-bapa dihukum gantung sareng ditelasan, ku Allah nu disembah ku karuhun urang parantos digugahkeun. 31Anjeunna ku Allah parantos dijungjung ku panangan tengen-Na, dijenengkeun Pamingpin sareng ngajadi Juru Salamet, baris mingpin bangsa Israil kana pertobat supados kenging pangampura dosa. 32Abdi sadaya anu jaradi saksina; kitu deui, Ruh Allah anu parantos dikurniakeun Allah ka sadaya jalmi anu anut ka Anjeunna.” 33Meunang waleran kitu teh, aranjeunna kacida geregeteunana; niatna mah hayang maehan. 34Di Majelis Agama aya hiji urang Parisi, ahli Kitab anu kacida dihormat-hormatna ku sakumna rayat. Neut anjeunna ngadeg, mundut ka sidang supaya rasul-rasul dikaluarkeun sakeudeung. 35Geus kitu, anjeunna nyarios ka sidang, saurna, “Saderek-saderek urang Israil, sing atos-atos mutuskeun perkarana eta jalmi-jalmi, manahan heula sing lantip. 36Emut, kapungkur aya si Teodas anu ngakukeun jalma luar biasa, — anu gaduh panganut kinten-kinten opat ratus urang — nanging ahirna dipaehan, panganut-panganutna ge bubar dugi ka musna. 37Saparantos eta, nalika aya cacah jiwa tea, jol deui si Yudas urang Galilea anu ngered jelema rea pisan dibawa ngabarontak. Ieu oge ahirna tiwas sareng panganut-panganutna bencar bubar. 38Nilik ka dinyana simkuring sumeja ngahaturkeun wawadi, keun bae eta jalmi-jalmi teh ulah dikitu-kieu. Upami pakarepan atanapi pagawean maranehna teh, timbul tina karepna sorangan, tangtos moal teu gagal. 39Sawangsulna, upami leres kalayan kersaning Allah, atuh mustahil ku urang tiasa dibasmi; malah palangsiang matak malindes ka urang sabab urang sorangan anu ngalawan ka Allah.” Nasehatna katarima. 40Tuluy rasul-rasul teh disaur deui; sanggeus dihukum rangket, aranjeunna dibebaskeun bari dilarang teu kawidian ngajar mamawa jenengan Isa. 41Rasul-rasul arangkat ngantunkeun Mahkamah Agama dibarung ku kagumbiraan, dumeh ngaraos layak nyorang sangsara sarupa kitu lantaran ngagem jenengan Isa. 42Aranjeunna, saban poe, teu eureun-eureun ngawuruk, boh di Bait Allah, boh ka somah-somah bari ngawawarkeun Injil hal Isa Al Masih.


text:
Cerita Dongeng Sunda,Kumpulan Dongeng Bahasa Sunda Anak Sasatoan Terbaru, Dongeng sunda cerita binatang. Dan Kumpulan Dongeng Bahasa Sunda Lucu Si Kabayan 2 ada Dongeng Si Kabayan Ngalamun, Si Kabayan Pasea, Si Kabayan Ngala Peucang. GAGAK HAYANG KAPUJI Aya gagak maling dengdeng ti pamoean. Geleber hiber bari Sakadang kuya ngarasa can sugema, sabab ceuk rasana suling teh tacan sampurna. Keur nyampurnakeunana kudu dipasieup
bisa nyarita tur mnagrupa perlambang pasipatan manusa sabenerna mah. Conto dongéng fabél nya éta Sakadang Kuya jeung sakasang Monyét, Peucang Keuna ku Leugeut, Peucang jeung Maung. Dongéng jalma biasa/teu lumrah (farabel) Sakadang Kuya kacida sugemanana, lantaran geus bisa males kanyeri hatena bareto. SUMBER: http://unsilster.com/2011/01/contoh-dongeng-sunda-sakadang-kuya-jeung-sakadang-monyet/. bilih peryogi dongeng basa
Berikut ini ceritanya. Beribu-ribu tahun yang lalu, tanah Parahyangan dipimpin oleh seorang raja dan seorang ratu yang hanya mempunyai seorang putri. Putri itu bernama Dayang Sumbi. Dia sangat cantik dan cerdas, sayangnya dia sangat .. Sakadang Peucang nanya. Gorolang Sakadang Bagong nyaritakeun ku naon pangna manehna baluweng poek pipikiran. Sakadang Peucang ngahuleng sakedapan. Teu lila pok nyarita: “Euh gampang atuh ari kitu mah.
Dongeng sunda "akal kancil" tina buku pelajaran bahasa sunda nani resep maca penerbit pamugat Bandung.
Contoh dongeng sasatoan bahasa sunda, sakadang maung jeung sakadang bagong. ku Sakadang Landak oge manehna kahutangan budi. Sakadang Peucang jeung Sakadang Landak tuluy arindit deui ninggalkeun Sakadang Bagong.
Dongeng fabel (dongeng binatang), yaitu dongeng yang diperankan oleh tokoh-tokoh binatang. Contoh: Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyet. Dongeng biasa, yaitu dongeng yang tokoh-tokohnya manusia tetapi tidak
Sekadar menyebut contoh, Carita Parahyangan, Fragmen Carita Parahyangan, Carita Ratu Pakuan, dan Carita Waruga Guru. Adapun istilah babad, yang juga berciri historis tradisional, dikelompokkan dalam kategori naskah Pertama, fabel atau dongeng binatang, seperti Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyet dan Sakadang Peucang jeung Sakadang Buaya. Kedua, dongeng jurig contohnya Pusaka Ratu Teluh dan Burak Siluman. Ketiga, dongeng sasakala
PEUCANG JEUNG ORAY HEJO Nu sirik ka Sakadang Peucang pedah kapake ku sasatoan di leuweung lain ukur maung,tapi sato leutik ge aya nyaeta oray hejo. Waktu peucang keur nyatuan di tegal ujug-ujug kecok we dipacok sukuna nepi
- Halaman ini diberdayakan oleh Google, Bing!, dan Blekko -


text:
Bul kukus mendung ka manggung, ka manggung neda papayung, Ka dewata neda suka, ka pohaci neda suci, kuring rek diajar ngidung, nya ngidung carita pantun, ngahudang carita wayang, nyilokakeun nyukcruk laku,
Dina pungkasan carita, anu ngalalakon teh henteu kacatur mulang deui ka nagara asalna. Lalakon pantun nu kaasup golongan galur simpay teh henteu rea. Contona : pantun ciung wanara, lutung kasarung, jeung
“LUTUNG KASARUNG”. Bul kubus mendung ka manggung. Ka manggung neda papayung. Ka dewata neda suka. Ka pohaci neda suci. Kuring rek diajar ngidung. Nya ngidung carita pantun. Ngahudang carita wayang.
Materi Kelas basa sunda Carita Pantun : Rajah, Deskripsi, Narasi, Dialog, Monolog, jeung Rajah Panutup nyarita sorangan atawa nyarita dina jero hate. Contona monolog Lutung Kasarung dina pantun Lutung Kasarung,
Carita pantun mangrupa karya sastra Sunda buhun (klasik) paninggalan karuhun (nenek moyang) anu berkembang sacara lisan jeung jadi pimilik masyarakat Sunda. Carita pantun kaasup kana jenis karya sastra lisan
Pertama, sumber-sumber yang termasuk ke dalam warisan tradisi lisan (oral tradition) seperti folklore, carita pantun, wawacan dsb. Kedua, sumber-sumber yang Carita Pantun (Lutung Kasarung, dsb.) 2. Wawacan (Sajarah
Daftar Carita Pantun Piwulangpedia. Ciung Wanara · Lutung Kasarung · Mundinglaya di Kusumah; Aria Munding Jamparing; Banyakcatra; Badak Pamalang; Badak Sangorah; Badak Singa; Bima Manggala; Bima Wayang; Budak Manjor
Dalam hal ini, penulis akan mengambil contoh dua carita pantun, yaitu sosok Guru Minda dalam Wawacan Lutung Kasarung, dan Mundinglaya Dikusumah dalam Wawacan Mundinglaya Dikusumah. Penempaan Pemuda
- Halaman ini diberdayakan oleh Google, Bing!, dan Blekko -


text:
Pasukan Abadi
Pasukan Abadi (ti Basa Yunani: Ἀθάvatoι, Athanatoi, "abadi", ti awalan a ("henteu") + thanatos ("paéh"); sakapeung disebut "Pasukan Abadi Persia" atawa "Sapuluh Rewu Tentara Abadi") nya éta ngaran nu dibéré ku Herodotus keur nyebut pasukan khusus ti Kakaesaran Persia Akhemeniyah.[1][2][3] Pasukan Abadi pancénna nya éta Garda Imperial jeung ogé minangka pasukan tempur. Minangka Garda Imperial, Pasukan Abadi pancénna ngalindungi kakaesaran lamun aya serangan ti luar, sedengkeun Pasukan Tempur, Pasukan Abadi ieu milu dina perang nu dilakukeun ku Kaesar, salasahijini nalika ekspansi Kakaesaran Persia jeung dina Perang Yunani-Persia. Dina mangsa damai, Pasukan Abadi tugasna minangka pengawal kaesar. Ngaran pasukan ieu dina basa Persia mungkin nya éta Anûšiya ('rekan').[4]
Herodotos ngagambarkeun Pasukan Abadi minangka infantri beurat nu dipingpin ku Hydarnes. Jumlahna 10.000 prajurit. Nu bisa asup dina Pasukan Abadi ngan urang Persia, Medes, jeung Elam. Pasukan Abadi meunang pelatian nu leuwih hadé jeung leuwih beurat tibatan infantri ringan biasa. Prajurit dina Pasukan Abadi ny éta barisan pang hareupna dina nyerang musuh sedengkeun barisan pangtukangna nya éta nu mawa jamparing. Prajurit nu jadi tentara Abadi nya éta lalaki-lalaki nu satia pisan ka kaisar jeung bakal ngalindungi kaisar nepi ka maot.
Pasukan ieu disebut minangka "Pasukan Abadi" ngan ku Herodotos. Tatapi sumber ti Persia sorangan teu nyebutkeun ngaran pasukan ieu. [4] Mungkin, Herodotus geus salah ngabedakeun Anûšiya ('rekan') jeung Anauša ('Pasukan Abadi').[4]
Salian ku Herodotus, Pasukan Abadi disebutkeun ogé ku Athenaios[5] (nu ngutip Herakleides ti Kyme); Hesykhios[6] (nu sacara salah nyebutkeun Pasukan Abadi minangka detasemen Kavaleri); Procopius[7]; sarta sumber-sumber lianna nu nyokot data ti Herodotus, sedengkeun Cassius[8] nyebutkeun Pasukan Abadi ku nyokot rujukan ti Romawi, jeung nyebutna minangka pasukan tempur. [9]
Daptar eusi
Ngaran[édit | édit sumber]
Nurutkeun Herodotos jeung Xenophon, pasukan ieu dingaranan Pasukan Abadi (Athanatoi) sabab jumlahna tetep, nya éta 10.000 prajurit. Maranéhna ngabogaan tradisi jeung aturan yén lamun aya tentara Abadi nu kabunuh, luka parah, cacat serius, atawa gering, ku kituna langsung diganti ku tentara anyar nepi ka jumlahna bakal terus 10.000, teu kurang teu leuwih,[10] ku kituna pasukan ieu dingaranan Pasukan Abadi[11][10][12]
Nurutkeun salasahiji ahli sajarah Persia, Ardeshir Radpour, salian sabab jumlahna nu tetep, pasukan ieu dingaranan Pasukan Abadi ogé sabab teu kungsi ninggalkeun mayit prajurit nu maot di lapang perang. Maranéhna mindahkeun mayitna nu kabunuh jeung ngajauhkeun ti panempo musuh, ku kituna musuh jarang nempo prajurit Pasukan Abadi nu maot. Ieu jiga nu nyieun sugesti prajurit Pasukan Abadi katempo teu bisa maot. [13]
Ngaran séjén ti Pasukan Abadi nya éta Melophoroi (Para Pamawa Apel). Ngaran ieu digunakeun ku sajarawan pangilu Aleksander nu Agung. Pasukan Abadi mawa tumbak nu ngabogaan fungsi minangka panyaimbang mangrupa logam leutik buleud keur nyaimbangkeun titik beurat tumbak. Wangun panyaimbang éta mirip apel nepi ka disebut Para Pamawa Apel. [11]
Sajarah[édit | édit sumber]
Nurutkeun Xenopon, Pasukan Abadi dibentuk ku Koresh nu Agung. Dina mangsa kakawasaan Koresh, Kakaisaran Persia Akhemeniyah sukses naklukkeun bangsa Assyria, bangsa Bablionia,bangsa Medes, bangsa Kurdi, bangsa Lydia, bangsa Parthia, bangsa Turki, bangsa Armenia, jeung bangsa Ionia. Kakawasaanna ngabentang ti mimiti sungai Indus di India nepi ka Hellespontos di Yunani. Sabab kakaisaranna tambah lega, Koresh ngarasa yén kaamanan istanana kudu dironjatkeun: [14]
Dina perang, Pasukan Abadi boga tanggung jawab keur ngalindungi tenda karajaan nu ditempatan ku kaisar.[15] Pasukan Abadi milu perang dina naklukeun Kakaisaran Babilonia Anyar di taun 547 SM, kampanye militer Kambises ngalawan Mesir Kuno 525 SM jeung invasi Darius nu Agung ka Punjab Barat jeung Sindh di India sarta ka Skithia dina 520 SM jeung 513 SM.[16] Dina Perang Gaugamela dina 331 SM, Pasukan Abadi ngalindungi gerak mundur kaisar Darius III. Mungkin ogé Pasukan Abadi ogé dibawa nalika Perang Gerbang Persia dina 330 SM. Aleksander nu Agung sukses ngéléhkeun Pasukan Abadi di Perang Issos 333 SM. Sanggeus Kakaisaran Persia Akhemeniyah runtag, Pasukan Abadi dibubarkeun.
Dina budaya populer[édit | édit sumber]
Film[édit | édit sumber]
Film 300 tahun 2007, anu didaptasi tina buku komik 300 karya Frank Miller, nampilkeun versi nu fiktif ti Pasukan Abadi dina Perang Thermopylae.[12] Pasukan Abadi nu ieu maké topéng beusi gaya menpō jeung mawa sapasang pedang nu mirip wakizashi.[17] Film taun 1962 nu judulna The 300 Spartans nembongkeun versi nu akurat ti Pasukan Abadi, nu mawa tumbak jeung taméng leutik. Ngan maranéhna ngagunakeun pakéan nu wanana hideung jeung warna-warna poék séjénna, béda pisan jeung gambaran sajarahna. [17]
Program televisi[édit | édit sumber]
Film dokumenter dina History Channel nu judulna Last Stand of the 300 ogé nampilkeun Pasukan Abadi, minangka bagéan ti rekonstruksi Perang Thermopylae. Dina versi ieu, mutiara nu dipaké ku Pasukan Abadi ngabentuk topeng kaén warna hideung nutupan sakabéh raray ngan angger katempo.[17] Ku topeng ieu, musuh teu bisa nempo raray prajurit Pasukan Abadi ngan Pasukan Abadi tetep bisa nempo musuh. Pasukan Abadi dina film ieu ogé disebutkeun mampuh ngadeukeutan musuh kalawan teu kanyahoan. Pasukan Abadi sarupa nu ditampilkeun dina film dokumenter Battles BC dina episode "Judgement Day at Marathon". Acara televisi Deadliest Warrior narungkeun Pasukan Abadi jeung prajurit Kelt, jeung Pasukan Abadi kaluar jadi nu punjul.[17] Pasukan Abadi ogé ditampileun dina segmen "Spartan" dina musim munggaran jeung segmen"Alexander the Great" dina musim kadua.
Permainan video[édit | édit sumber]
Pasukan Abadi muncul dalam dina sababaraha kaulinan komputer strategi, kaasup Rome: Total War Alexander, nu nampilkeun maranéna kalawan akurat iwal kurangna baju zirah jeung kadisiplinan. Pasukan Abadi ogé muncul dina kaulinan Civilization III nu nembongkeun Pasukan Abadi minangka unit infantri unik nu kasedia keur Persia; [17] Civilization IV, nu nampilkeun maranéna minangka unit kuda; [17] jeung Civilization V, nu nampilkeun maranéhna minangka infantri beurat nu mawa taméng jeung tumbak. Dina Empire Earth, Pasukan Abadi muncul minangka unit senjata tusuk unik keur peradaban Persia jeung mangrupa musuh dina dua misi pamungkas dina kampanyeu Yunani. Maranéhna ditampilkeun ku prajurit jubah konéng, mawa taméng, jeung nyerang ngagunakeun tumbak
Catetan[édit | édit sumber]
- ↑ Herodotos, Historia 7.83.1
- ↑ Herodotos, Historia 7.211.1
- ↑ Herodotos, Historia 8.113.2
- ↑ a b c Lendering, Jona "Immortals, Greek name for an elite regiment in the ancient Achaemenid empire" Iran Chamber Society. Diakses pada 9 April 2011
- ↑ Athenaios (q.v.), Deipnosophistai 12.514C
- ↑ Hesykhios, Lexicon s.v.
- ↑ Procopius (1.14.31)
- ↑ Casius (52.27.1)
- ↑ Schmitt, Rüdiger "Immortals" Encyclopaedia Iranica. Diakses pada 9 April 2011
- ↑ a b Xenophon. Kyrou Paideia 7.41.83
- ↑ a b Lendering, Jona "'Immortals'" Livius. Diakses pada 9 April 2011
- ↑ a b Trikeriotis, John "The Immortals" 300 Spartan Warriors. Diakses pada 10 Séptémber 2011
- ↑ Deadliest Warrior, episode 17.
- ↑ Xenophon, Kyrou Paideia
- ↑ Arrianos, III, 3.1
- ↑ "The Immortals- Ancient Persia’s Force of Elite Soldiers" The Ancient Standard. Diakses pada 8 Agustus 2011
- ↑ a b c d e f Rastani, Nabil "The Guards of the Shahanshah" Iranian.com. Diakses pada 9 April 2011
Referensi[édit | édit sumber]
Sumber kuno[édit | édit sumber]
- Arrianos, Alexadrou Anabasis
- Athenaios, Deipnosophistai
- Cladius Aelianus, Varia Historia
- Herodotos, Historia
- Hesykhios, Lexicon s.v.
- Quintus Curtius, Historiae Alexandri Magni
- Xenophon, Kyrou Paideia
Sumber modern[édit | édit sumber]
- A. Pagliaro, Fortuna di parole iraniche in occidente, Asiatica 9, 1943, hlm. 36-42.
- Bauer, Susan W. (2010). Sejarah Dunia Kuno. Jakarta: Elex Media Komputindo. ISBN 978-979-27-9043-6.
- Toynbee, Arnold (2007). Sejarah Umat Manusia. Yogyakarta: Pustaka Pelajar. ISBN 979-377-74-1.
- Erlangga, Ardyan M. (2011). Sejarah & Kebudayaan Dunia. Yogyaakarta: Familia. ISBN 978-602-97660-5-9.
- Briant, Pierre (1996). Histoire de l'Empire perse, de Cyrus à Alexandre (in Prancis). Paris: Fayard. ISBN 2-213-59667-0.
- Romero, Javier (2005). Cuerpos de élite, Misión Imposible (in Spanyol). Madrid: Circle Digital. ISBN 84-609-6758-1.
- Farrokh, Kaveh; Angus McBride (2005). Sassanian Elite Cavalry. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1841767131.
- Hignett, C. (1963). Xerxes’ Invasion of Greece. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0198142471.
- Olmstead, A. T. (1948). History of the Persian Empire. Chicago: University Of Chicago Press. ISBN 0226627772.
- Sekunda, Nicholas (1992). The Persian Army 560-330 BC. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1855322501.
- Wilcox, Peter (1986). Rome's Enemies (3): Parthians and Sassanid Persians. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-0850456882.
- Farrokh, Kaveh (2007). Shadows in the Desert: Ancient Persia at War. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1846031083.
- Kazhdan, Alexander (Ed.) (1991). Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
- D'Amato, Raffaele (2007). The Eastern Romans 330-1461 AD. Hong Kong: Concord Publications. ISBN 962-361-089-0.
- Runciman, Steven (1974). Byzantine Civilization. New York City: Plume. ISBN 978-0452004061.
- Heath, Ian (1979). Byzantine Armies. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 0 85045 306 Cék ajén
|isbn=(help).
Tumbu Luar[édit | édit sumber]
Citakan:Wikiportal Citakan:Wikiportal
- (en) Pasukan Abadi di Livius.org
- (en) Pasukan Abadi Persia
- (en) The Guards of the Shahanshah, How to fight, carry weapons, ride horses and learn archery oleh Nabil Rastani, 27 Oktober 2010
- (en) Pasukan Abadi di Encyclopaedia Iranica


text:
Adat Istiadat [BUDAYA] Sérén Taun di Kuningan [basa sunda]
Di daérah Kuningan Jawa Barat, sérén taun dimimitian ku upacara ngajayak ( Mapag Paré ), dina tanggal 18 Rayagung anu dituluykeun ku upacara nutu paré nepi ka acara pamungkas dina acarana dina tanggal 22 Rayagung. Ngajayak dina basa sunda hartina narima sarta ngabagéakeun, sedengkeun wilangan 18 anu dina basa sunda dibaca “dalapan welas” miboga harti welas asih anu hartina asih kaasih Pangéran anu geus maparin kabagjaan pikeun umatna di sakabéh alam dunya.
Saminggu saméméh prak-prakan upacara Adat Sérén Taun lumangsung dimimitian ku Pesta Dadung anu tempatna di Dinya Hyang dina wanci subuh. Wewengkon Dinya Hyang mangrupa hiji wewengkon anu mangrupa pasir, cenah numutkeun masarakat di dinya mangrupa daérah anu hieum. Inti ti Pesta Dadung nya éta miceun hama jeung mamala. Pamakéan Dadung atawa tambang badag anu dijieun tina ijuk, ngagambarkeun rasa sukur masarakat ka budak nu sok ngangon munding atawa embé. Tembang anu eusina pamenta sangkan patani, tukang ngangon, ingon-ingon sarta sérang disalametkeun ti mamala jeung cilaka, ieu mangrupa bubuka acara sérén taun.
Sabada éta, kakara hama sérang dipiceun ka liang di Dinya Hyan, anu ceunah ti baheula jadi tempat pikeun miceun hama. Pesta Dadung dipungkas ku ibing sawatara urang patani. Éta mangrupa simbol kabagjaan pikeun patani anu salila sataun digawé meres késang, ngokolakeun sérang dina poyang jeung hujan. Melak binih tangkal ogé jadi bagian ti Pesta Dadung pikeun ngalestarikeun alam anu mangrupa tempat hirup manusa di dunya.
Henteu ngan ngandeg di Pesta Dadung, isukna puseur kagiatan pindah ka Balong Girang (balong alami di hulu cai) Cigugur.Saucul tengah poé, nu nyicingan pilemburan ngariung dihibur kuNyiblung nya éta sora cai balong anu di tabeuh ku masarakat sangkan ngahasilkeun aora anu ramé. Sora tina cai anu di tabeuh ku leungeun pamaénna sarta ku warga satempat kadéngé riuh pondok. Seuseurian jeung heureuy ditambah éprakna masarakat ngajadikeun sora cai jeung sora éprakan leungeun ngahiji ngajadikeun ramé.
Poé-poé saterusna salila saminggu saméméh prosesi utama dina upacara adat sérén taun, biasana diayakeun atraksi atawa pegelaran kasenian tradisonal ti rupa-rupa wewengkon di Jawa Baratkawas (Seni Jentreng Tarawangsa Sumedang Larang, Ronggeng Gunung ti Ciamis, Angklung Baduy ti Baduy atawa Kanekes, Musik Rendo sarta Beluk ti Baduy, Gending Karesmen atawa sendar tari, tembang Sunda buhun sarta sajabana). Salila saminggu ogé diayakeun paméran sagala rupa hasil karajinan masarakat wewengkon Cigugur mangrupa, batik, anyaman, ukiran sarta sajian kadaharan tradisional has Cigugur kawas peuyeum ketan , gemblong jsb. Iwal ti kasenian aya ogé dialog antar masarakat adat, agama sarta kapercayaana nu umumna medar ngeunaan masalah sosial sarta budaya anu dialaman di unggal wewengkon. Dialog éta biasana ogé lumangsung dina suasana kakulawargaan, sagala rupa pangalaman sarta silih mantuan néangan solusipikeun dijadikeun rarancang kahareupna dina sagala nyanghareupan sagala bangbalu.
Peuting saméméh acara upacara Sérén Taun, biasana ogé diayakeun upacara ritual adat Ngarérémokeun ti masarakat Kanekes, ritual lagu-lagu ti masarakat Dayak Losarang Indramayu sarta dipungkas kalayan tari Badaya Nyi Pwah Aci Sang Hyang Sri ku wanoja. Isuk-isukna tanggal 22 Rayagung warsih Saka Sunda. Upacara dimimitian ku sora goong rénténg minangka tanda yén prosesi upacara adat baris dimimitian. Sora goong rénténg méré sora anu ngagema ngagambarkeun kabagjaan masarakat Cigugur dina ngalaksanakeu upacara sérén taun. Sanggeus éta kadéngé sora tembang kacapi suling dibarengan ku kawih rajah minangka bubuka, rajah nu dibawakeun ku lagam puisi méré paneges yén upacara sérén taun mangrupa upacara anu sakral.
Saterusna atraksi pagelaran angklung Baduy anu dico'o ku kira-kira sapuluh urang suku Baduy. Seni angklung Baduy ogé kawas dawam dipigawé di masarakat baduy/kanekes dina pesta panén adat lumangsung. Saterusna diteruskeun ku ibing buyung minangka ibingan kreasi tradisional has Cigugur anu dipintonkeun ku welasan wanoja Cigugur. Réngsé pagelaran ibing buyung saterusna acara dituluykeun ku pagelaran angklung buncis ti Cigugur anu dipintonkeun ku ratusan nonoman Cigugur bari nabeuh angklung sarta reog atawa dog-dog (sajenis pakakas tabuh mangrupa kendang sagala rupa ukuran anu ngan ditutupan kulit sato dina hiji sisi bunderan kaina).Babarengan kalayan dibarengan pakakas musik angklung buncis sarta reog ieu dipintonkeun ibinganformasi panji-panji warna-warni ku para nonoman ogé nuturkeun sora musik anu ngagema éta.
Sabada bérés pagelaran angklung buncis,diteruskeun ku prosesi upacara ngajayak. Di mana ti unggal juru tadi datang sarombongan lulugu sarta muda-mudi papasingan(lalaki sarta awéwé) sabelas pasang mawa hasil bumi dina tampah anyaman awi. Biasana awéwé anu mawa hasil bumi maké raksukan kabaya bodas sarta disamping batik rereng kalayan dipayungan ku payung janur ku para nonomanana nu maké raksukan takwa bodas, calana hideung sarta maké dodot lawon batik ogé. Rombongan sabelas pasang muda-mudi nu mawa hasil bumi ti sagala juru tadi di tuluykeun ti tukang ku rombongan ibu-ibu mawa paré di tampah bari disuhun, sarta ditukang ibu-ibu aya bapa-bapa anu manggul béas sarta hasil bumi séjénna (buah-buahan sarta umbi-umbian) jeung pakakas rengkong, dongdang sarta jampanan. Rombongan ibu-ibu maké baju kabaya bodas jeung disinjang batik, samentara bapa-bapa maké raksukan kampret hideung-hideung sarta maké iket batik. Prosesi ti kabéh rombongan upacara éta usik dipirig ku gamelan goong rénténg asup ka rohang Pendopo Gedeung Paseban Tri Panca Tunggal. Saterusna hasil bumi anu dibawa lulugu sarta sabelas pasang muda-mudi éta sacara ngaruntuy dihaturkeun sarta ditampa ku inohong adat, inohong masarakat, inohong sagala rupa agama sarta kapercayaan, sarta inohong aparat pamaréntahan. Samentara rombongan ibu-ibu sarta bapa-bapa langsung ka tempat nutu paré atawa panutuan. Sabada prosesi panampian hasil bumi ditarima ku para inohong masarakat sarta aparat tadi, alunan musik gamelan hawar-hawar halimpu kadéngé marengan sora tembang-tembang atawa lagu-lagu babarit (kawih buhun) anu dikawihkeun ku rampak sekar kokolot.
Puncak acara ti upacara sérén taun ieu dieusi ku pangbagéa ti inohong Adat Cigugur (Pangeran Djati Kusumah, incu Pangeran Madrais), inohong aparat pamaréntahan sarta wawakil ti lembaga nasional atawa dunya anu pareng hadir dina wanci éta. Saterusna kaasup doa babarengan ti unggal wawakil inohong ageman sarta kapercayaan minangka wujud kakulawargaan dina ngucap sukur ka Pangéran Anu Maha Esa. Saterusna prosesi lekasan sabot para inohong sarta pajabat pikeun nutu paré sarta nutu paré babarengan pikeun saterusna dituturkeun ku sakumna warga anu nuturkeun sakabéh upacara adat seren taun éta. Minangka tambahan guaran yén biasana paré anu ditumbuk ku masarakat sacara masal dina puncak ahir prosés upacara adat sérén taun éta kira-kira 20 kwintal paré, sedengkeun 2 kwintal paré séjénna di simpen di lumbung paré tuluy dibagikeun ka para warga anu hadir sarta patani dina wangun wayang-wayangan paré. Sakabéh upacara lumangsung ti isuk-isuk nepi ka soré.
Penulis: Sigit nurcholis ~ Tutorial Blog | Tips Trick | Jejaring Sosial
Terima kasih Anda telah membaca artikel tentang Adat Istiadat [BUDAYA] Sérén Taun di Kuningan [basa sunda] , Anda boleh menyebar luaskannya atau mengcopy paste-nya jika artikel Adat Istiadat [BUDAYA] Sérén Taun di Kuningan [basa sunda] ini sangat bermanfaat bagi Blog dan teman-teman anda, namun jangan lupa untuk meletakkan link Adat Istiadat [BUDAYA] Sérén Taun di Kuningan [basa sunda] sebagai sumbernya. Semoga artikel ini bermanfaat dan menambah wawasan kita semua. Jika anda menyukai Blog ini, silahkan like di facebook dan follow kami di G+. Terima kasih atas kunjungan serta kesediaan Anda membaca dan berkomentar tentang artikel ini.