text:
SAKADANG KUYA SILIHDURUK JEUNG MAUNG
DINA hiji poé Sakadang Kuya ulin ka sisi basisir. Manéhna cicing handapeun tangkal kalapa, katebak ku angin laut. Aya ku nimat. Bakating ku genah, nepi ka nundutan.
Keur kitu, teu kanyahoan ti tadina, torojol Sakadang Maung, ngomong tarik ngagareuwahkeun anu keur anteng nundutan.
“Ha ha ha, kabeneran, aing keur lapar manggih hakaneun!” pokna bari ngadeukeutan Sakadang Kuya.
Sakadang Kuya reuwas kacida. Tapi teu bisa nyumput atawa lumpat. Dina biasa ogé kétang, kateuteu ari, da angger bakal katéwak ku Sakadang Maung anu kaceluk tarik lumpatna.
“Ké heula, Sakadang Maung,” ceuk Sakadang Kuya, neger-neger manéh.
“Naon deui? Anu jelas, sia bakal jadi eusi kadut aing!” ceuk Sakadang Maung, ngomongna angger bedas dibarung ku ngagerem sagala. “Ti kamari aing can baranghakan. Lumayan kuya kolot ogé!”
“Sabar, Sakadang Maung, sabar,” ceuk Sakadang Kuya, ngomongna leuleuy, “Lamun mémang geus waktuna jadi hakaneun anjeun, uing mah rido. Katambah uing sorangan geus kolot, geus bosen hirup. Ngan anjeun kudu nyaho, daging uing téh tiis jeung hampos. Lamun hayang ngeunah jeung gurih, euweuh deui carana, uing kudu diduruk heula.”
“Diduruk heula? Kumaha carana?” ceuk Sakadang Maung.
“Gampang atuh. Awak uing bugbrugan ku suluh, tuluy duruk.”
“Ari suluhna ti mana?”
“Ngala ka leuweung!”
“Ngala ka leuweung? Ha ha ha aing apal kana akal licik sia, dasar kuya! Waktu aing ka leuweung néangan suluh, sia rék kabur! Aing moal bisa katipo deuleu!” ceuk Sakadang Maung.
“Bisi anjeun teu percaya mah, pék tah talian awak uing, tuluy cangcang kana tangkal!” témbal Sakadang Kuya.
“Heug atuh ari kitu mah!” ceuk Sakadang Maung. Tuluy néangan areuy keur nalian kuya. Geus manggih, reketek awak Sakadang Kuya téh ditalian. Tungtung talina ditalikeun kana tangkal kalapa. Ngahaja talina dipanjangan, da kitu paménta Sakadang Kuya téh. Sanggeus yakin talina pageuh, Sakadang Maung indit ka leuweung rék ngala suluh.
Sabot Sakadang Maung ka leuweung, buru-buru Sakadang Kuya nyieun liang dina keusik. Liangna kawilang jero ogé, gedéna sapaseun awakna. Tuluy manéhna cicing dina luhureun éta liang, nepi ka henteu kaciri aya liang.
Jol Sakadang Maung manggul suluh, tuluy dibugbrugkeun kana awak Sakadang Kuya. Gur baé sukuh téh diseungeut. Teu hésé teurakna seuneu téh, kawantu suluh gararing. Sakeudeung ogé seuneuna geus ngabebela, teu bina ti nu keur nyieun api unggun. Ari Sakadang Kuya, barang durukan hurung téh, terus baé mubus kana liang anu aya di handapeunana.
“Sakadang Kuya!” ceuk Sakadang Maung.
“Kuk!”
“Can paéh?”
“Encan, seuneuna kurang gedé.”
Suluhna ditambahan deui.
“Sakadang Kuya!”
“Kuk!”
“Can paéh kénéh?”
“Encan, anéh di dieu mah seuneu téh bet haneut!” témbal Sakadang Kuya.
Suluhna ditambahan deui.
“Sakadang Kuya!”
Sakadang Kuya teu némbalan.
“Ah, jigana ayeuna mah geus paéh Sakadang Kuya téh.”
Barang durukan geus pareum, Sakadang Maung kurah-koréh kana durukan, néangan daging kuya. Keur kitu, Sakadang Kuya ngurumuy tina jero lebu durukan. Awakna jadi bodas ku lebu.
“Sakadang Kuya, geuning sia hirup kénéh?” ceul Sakadang Maung kacida kagétna.
“Puguh ceuk uing gé tadi, seuneuna téh jadi haneut di lebah dieu mah!” témbal Sakadang Kuya kalem.
“Baruk tiis nya?” ceuk Sakadang Maung deui bari nilik-nilik awak Sakadang Kuya. “Jeung deui awak silaing jadi bodas kitu? Asa leuwih kasép euy!”
Sakadang Kuya mésem. Pok ngomong, “Sakadang Maung hayang siga kuring?”
“Ih, puguh wé, ti baheula aing téh hayang boga kulit bodas. Meureun bakal leuwih tegep, nya!”
“Tangtu wé atuh. Komo Sakadang Maung mah, lamun boga kulit bodas téh, bakal leuwih gagah jeung kasép. Ayeuna ogé cacakan coréléng geus tegep.”
“Bisa kitu mun kulit uing hayang bodas kawas siliang ayeuna?” ceuk Sakadang Maung, rada sopan ayeuna ngomongna téh, teu uang-aing teuing.
“Nya bisa atuh, asal daék diduruk wé siga uing tadi,” ceuk Sakadang Kuya.
“Diduruk? Moal panas kitu?”
“Moal. Apan uing ogé henteu nanaon, malah kulit jadi bodas,” témbal Sakadang Kuya. “Lamun arék, jung atuh néangan suluhna heula!”
Teu loba tatanya deui, Sakadang Maung indit ka leuweung rék ngala suluh. Meunang sawatara lilana, Sakadang Maung datang bari manggul suluh gararing.
“Pék ngagolér di dinya, ku uing urang bugbrugan ku suluh!” ceuk Sakadang Kuya.
Sakadang Maung ngagolér, tuluy dibugbrugan ku suluh. Sut atuh suluh diseungeut. Jegur baé hurung, tangka ngabebela.
“Sakadang Maung!”
“Heuy!”
“Hirup kénéh?”
“Hirup, euy, ngan panas geuning!”
“Panas sotéh mimitina, engké mah moal geura.”
Suluhna ditambahan deui. Geus sawatara lilana, ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh?”
“Hirup euy, ngan panas,” témbal Sakadang Maung, sorana ngalaunan.
Suluhna ditambahan deui. Geus sawatara lilana, ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh?”
“Iup, han hanas heuy …,” Sakadang Maung némbal, sorana beuki teu kadéngé baé.
Teu talangké, suluhna dibugbrugan deui. Sanggeus sawatara lilana, pok ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh euy?”
Sakadang Maung teu némbalan.
“Lah, kawasna mah geus paéh Si Belang téh,” ceuk Sakadang Kuya.
Teu lila kadéngé sora tingbeletuk tina durukan. Sirah jeung awak Sakadang Maung baritu. Kambeu deuih bau hangit daging jeung kulit anu kaduruk.
“Yakin geus paéh Si Belang téh. Keun, itung-itung wawalesna ka sato anu sok ngahakanan sato laleutik,” ceuk Sakadang Kuya.
SANGKURIANG
Sampurasun,
Ka sugri para wargi kisunda & urang sunda, mangga nyanggakeun ringkesan guaran simkuring ngeunaan makna carita Sangkuriang.
Urang Sunda Lain Turunan Anjing
(panyungsian dongeng Sangkuriang)
ku : Engkus Ruswana
Dongeng atawa oge sok disebut legenda atawa sakakala Sangkuriang mangrupakeun salah sahiji dongeng nu paling kakoncara di tatar Sunda, malahan dongeng ieu sumebar sanusantara, nu tangtu teu leupas jeung kasundaan.
Upama nilik dina jalanna carita, asa ku pamohalan pisan kunaon karuhun Sunda nyieun dongeng nu teu ilahar, jiga nu euweuh gawe nyawang teh sakahayang rasa, malahan aya sabagean urang Sunda nu ngarasa era jeung mungkin manghanjakalkeun ku ayana dongeng ieu, sabab ngabalukarkeun datangna pamoyokan batur, majar urang Sunda turunan Anjing (Si Tumang tea), urang Sunda teu uni hayang ngawin ka indung. Tapi ke heula ki dulur, didieu urang kudu lantip, da apan urang percaya luluhur sunda lain jalma barodo, da sabodo-bodona oge maenya nepi ka boga pamikiran yen jalma daek kawin jeung anjing kalayan ngahasilkeun anak jalma, jeung piraku deui parahu bisa ngajadi gunung mah.
Sabalikna malah urang percaya ku sababaraha bukti nu nganyatakeun yen luluhur Sunda sugih ku pangarti, jembar ku pangabisa. Didieu tangtu luluhur sunda ngahaja nguji pangarti jeung ngadidik turunanana sangkan motekar dina nalungtik naon pimaksudeunana, jeung apan geus jadi kabiasaan yen dina unggal carita ngandung siloka. Ku pinter-pinterna dina nyusun carita nepikeun unggal carita karasana hirup jeung jiga nu nyata ayana, kurang-kurangna lantip mah dina ngalenyepanana bisa ngabalukarkeun kasamaran.
Geura hayu urang guar naon atuh harti eta carita.
Ringkesan Carita :
Aya hiji putri raja di tatar Sunda nu geulis kawanti-wanti endah kabina-bina nu ngaranna Dayang Sumbi, tapi hanjakal manehna diasingkeun ka leuweung alatan nandang panyakit nu teu cageur-cageur, nu dianggap bisa ngabalukarkeun boborna wibawa jeung komara sang Raja.
Dina sajeroning pangasingan, pikeun ngaleungitkeun kakesel, nya sapopoena sok ngadon ninun di saung ranggonna Hiji mangsa keur anteng ninun, taropong paragi ngasupkeun benang kana rentangan anyaman benang murag ka handapeun saung. Kulantaran keur kagok digawe tambah hoream turun ti saung, Dayang Sumbi ngucap ka sing saha bae nu daek mangnyokotkeun jeung nganteurkeun eta alat ka manehna, lamun awewe rek dijadikeun dulur, mun lalaki rek dijadikeun salaki.. Nya harita aya anjing jalu nu ngaran si Tumang nyokot eta alat jeung nganteurkeun ka Dayang
Sumbi. Barang mireungeuh yen nu nganteurkeun taropong teh mangrupa anjing jalu atuh kacida ngagebegna ku alatan geus ragrag ucap nu keur elmu sunda mah ucap teh sarua jeung sumpah nu teu meunang dibolaykeun.
Bari ngaheruk ku lantaran geus sumpah tea, nya kapaksa Dayang Sumbi kudu ngalakonan kawin jeung anjing nu ngaran si Tumang, nepi ka boga budak lalaki nu kacida kasepna nu dingaranan Sangkuriang. Sangkuriang ti orok nepi ka mangkat baleg, salawasna diasuh jeung diaping ku Si Tumang, kamana Sangkuriang lumampah didinya si Tumang ngintil marengan. Hiji mangsa Dayang Sumbi hayangeun pisan jantung mencek, mani asa geus aya dina lentah, nya gancang nitah Sangkuriang sangkan moro mencek jeung kudu kabawa jantungna. Tapi dadak dumadakan harita nepi ka sapoe jeput teu panggih jeung sato naon-naon, sedeng waktu geus nyerelek maju ka burit. Sangkuriang bingung ku lantaran can hasil nedunan kahayang nu jadi indung, Sangkuriang sieun nu jadi indungna bendu mun mulang teu mawa hasil. Barang ret ka si Tumang nya timbul akalna, terus si Tumang dipanah jeung dicokot jantungna, terus dibawa jeung dipasrahkeun ka indungna. Ku Dayang Sumbi ditarima terus diasakan.
Dina sajeroning masak Dayang Sumbi ras inget ka si Tumang, anu saterusna ditanyakeun ka Sangkuriang kamana si Tumang. Barang ditanya kitu Sangkuriang ngabetem teu ngajawab, tapi sanggeus disedek, ahirna Sangkuriang wakca balaka, yen anu eukeur dipasak ku Dayang Sumbi teh eta jajantungna si Tumang. Atuh dadak sakala Dayang Sumbi ambek kacida sabab si Tumang the bapana Sangkuriang, bakat ku ambek sinduk batok nu keur dipake masak harita ditakolkeun kana sirah Sangkuriang nepi ka baloboran getih nu ngabalukarkeun sirahna pitak jeung terus diusir. Sangkuriang minggat teu puguh arah tujuan kalunta-lunta asup leuweung kaluar leuweung naek gunung-turun gunung, asup guha kaluar guha, nya bari ngelmu sakapan-paran.
Gancangna carita liwat welasan taun Sangkuriang tumuwuh jadi jajaka nu gagah kasep tur luhung ku elmu, jembar ku pangabisa. Kersaning nu Maha Kawasa, hiji
mangsa panggih jeung Dayang Sumbi nu sacara lahir wujudna teu robah lir parawan welasan taun geulis kabina-bina lir widadari ti kahiyangan, lantaran ngagem elmu awet jaya. Duanana pada-pada teu wawuh pangrasana karek tepung munggaran harita. Barang paamprok timbul tatali asih, pada-pada mentangkeun jamparing asih geugeut layeut lir gula jeung peueut teu bisa dipisahkeun, nya terus patali jangji rek hirup babarengan ngawangun rumahtangga ka cai jadi saleuwi ka darat jadi salogak Hiji mangsa Dayang Sumbi keur anteng nyiaran buuk Sangkuriang, katenjo aya pitak dina sirah Sangkuriang, harita Dayang Sumbi ngagebeg sabab ras inget ka nu jadi anakna waktu keur leutik ditakol ku sinduk persis palebah eta pitak. Nya gancang tatalepa tumanya ka Sangkuriang nalungtik sajarahna eta pitak. Sanggeus dicaritakeun nu sabenerna atuh kacida reuwasna horeng eta Sangkuriang teh anakna nu geus heubeul diteangan dianti-anti hayang kapanggih deui, atuh gancang ku Dayang Sumbi dibejer-beaskeun yen sabenerna manehna teh indungna kalayan menta ka Sangkuriang sangkan pamaksudan hayang hirup laki-rabi jeung manehna dibolaykeun, sabab teu mungkin anak kawin ka indung.
Ngadenge caritaan Dayang Sumbi kitu Sangkuriang teu percaya, alesanana teu mungkin wujud nu jadi indung bisa leuwih ngora tibatan dirina, Sangkuriang boga anggapan yen caritaan kitu teh, sakadar alesan pikeun ngabolaykeun jangji pasini. Dayang Sumbi terus ngajebejerbeaskeun ceuk paribasa nepi ka beak dengkak ngajelaskeun sangkan nu jadi anak sadar jeung narima kana kanyataan nu tumiba, tapi Sangkuriang tetep teu percaya jeung keukeuh maksa pikeun ngawujudkeun tali rarabi rumahtangga, malahan jadi ngabuburu sagala hayang harita keneh dilaksanakeun. Mireungeuh kahayang Sangkuriang kitu, Dayang Sumbi ngaheruk buntu laku beakeun jalan pikeun nyingkahan, harita timbul akal
sangkan tali rarabi bisa dibatalkeun ku jalan nyanggupan pikeun kawin tapi aya sarat, nyaeta Sangkuriang dina jero sapeuting kudu bisa ngabendung nyieun talaga gede jeung parahu pikeun lalayaran madukeun kaasih, nu ceuk pikirna pamohalan eta sarat bisa katedunan ku Sangkuriang.
Sangkuriang nyanggupan, kalayan gancang guragiru ngumpulkeun madia baladna bangsa lelembut nu katelah Guriang Tujuh, nya prak migawe naon nu dipikahayang Dayang Sumbi. Teu kungsi sapeuting eta pagaweaan ampir anggeus, atuh nempo kaayaan kitu Dayang Sumbi kacida reuwasna, sabab sieun ku dosa. Dayang Sumbi terus sidakep situhu tunggal mujasmedi, jumerit menta pituduh Nu Kawasa sangkan Sangkuriang teu bias nganggeuskeun pagaweanana. Sangeus nampa pituduh, gura-giru Dayang Sumbi ngerahkeun masyarakat di wewengkon eta sangkan ngebeberkeun jeung ngelebetkeun boeh rarang nu didamaran ku obor nu nimbulkeun pantulan cahaya katingalina mangrupa balebat tanda peuting rek ganti beurang, kitu oge ibu-ibu jeung para wanoja dikeprik dimana-mana sangkan gancang babarengan narutu lisung tutunggulan.
Ku ayana cahaya jeung lisung tutunggulan, hayam jago jadi reang pating kongkorongok. Mireungeuh kajadian kitu, Guriang Tujuh nu keur ngangsitkeun pagawean kacida reuwaseun, atuh gancang kalabur ngalaleungit deui teu sanggup neruskeun sabab sieun kabeurangan, nu balukarna naon nu jadi sarat ti Dayang Sumbi teu bias direngsekeun ku Sangkuriang.
Ngarasa ditipu Sangkuriang kacida ambekna, parahu nu can rengse terus ditalapung nya ragrag jadi Gunung Tangkuban parahu, tunggul-tunggul sesa nuar kai pikeun nyieun parahu robah ngajadi Gunung Bukittunggul, sedengkeun tumpukan dahan, pangpang, rerenteng jeung daun kai ngajadi Gunung Burangrang. Sangkuriang teu puas, anu saterusna ngudag-ngudag Dayang Sumbi, ceuk sakaol sapanjang jaman tepi ka wanci ayeuna Sangkuriang masih terus ngudag-ngudak Dayang Sumbi.
Harti dina carita nu kasungsi :
Galur carita Sangkuriang nu runtut kalayan cocog jeung kaayaan alam Pasundan, hususna wewengkon ”Danau Purba Bandung” karasa nyata tur hirup oge sakral. Hal ieu ngabuktikeun kalinuhungan luluhur sunda nu nyusun carita.
Sangkuriang asal tina kecap Sang Kuring atawa Ingsun. Gubragna Sangkuriang ka dunya hasil kawin si Tumang jeung Dayang Sumbi ku alatan taropong murag. Taropong hartina toropong nyaeta alat pikeun nempo sangkan leuwih talilti, eces tur museur. Tumang teh mangrupakeun anjing hideung tapi bangus jeung buntutna koneng. Dumasar kana simbul-simbol warna dina palsapah kasundaan, hideung perlambang bumi/lemah nu ngabogaan sifat kateguhan, katetepan, pengkuh, sedengkeun Koneng ngalambangkeun angin sifatna kadunyaan. Jadi tina wujud Tumang ngandung harti ieu carita perkara dunya jeung nu nuturkeun/turun ka dunya (manusa) nu mangrupakeun katetepan ti nu Maha Kawasa. ”Tumang” tina basa kawi hartina hawu atawa dapuran seuneu anu oge ngandung maksud hawa napsu, sedengkeun ”dayang” nyaeta sebutan keur awewe, harti lianna asal tina kecap dangiang/dahyang nu hartina bangsa lelembut atawa halus.
Dayang bisa oge dihartikeun asal tina kecap dang (= dangdang) jeung hyang (= suci = dewa). Sumbi nyaeta seuseukeutna katimang (sing seukeut nya nimang), sedengkeun upama dipenggel ngandung harti wujud diri (sum = sumsum = acining; bi = awewe = ibu pertiwi = bumi).
Jadi Dayang Sumbi ngandung harti sing seukeut tinimangan, kudu lantip dina nyungsi harti ngaguar rasa kanyahokeun sing taliti yen wujud diri teh hakekatna suci nu asal tina acining ibu pertiwi/bumi nu kaancikan ku napsu (Dayang Sumbi kawin ka si Tumang).
Palebah dieu nyata kalinuhungan luluhur urang Sunda dina milih kecap pikeun ngalarapkeun pasangan hawa napsu jeung wujud waruga, oge bisa luyu jeung harti lian nu masangkeun harti hawu jeung dangdang. Dayang Sumbi tetep geulis awet jaya, upama disungsi bakal nganyatakeun yen ti jaman ayana manusa di dunya tepi kaayeuna wujud diri manusa teh tetep geulis, pantes teu robah strukturna, manusa teu bisa nyieun wujud, sok sanajan tepi ka wujud geus pareot, ilaharna teu aya manusa nu hayang ninggalkeun warugana, malahan tetep dipikacinta dipikaasih, ku kuringna. Dina palsapah/kapercayaan Sunda netelakeun yen Sang Kuring atawa Ingsun lain sifat ragawi/lahir, oge lain
sifat rohani/batin, tapi anu dilahiran jeung dibatinan.
Ingsun (kuring)mangrupakeun dat suci nu asal ti Gusti Nu Maha Suci nu sapanjang di alam dunya ngancik dina wujud manusa sakuringna-sakuringna.
Gumelarna ingsun ka dunya ngaliwatan cukang lantaran indung bapa nu dina carita ngaliwatan indung nu ngaran Dayang Sumbi sarta bapa nu ngaran Tumang. Di dunya Ingsun ngancik dina wujud waruga/diri nu asal tina acining/ saripati dunya (dayang Sumbi), kulantaran kitu hawa napsu salawasna marengan Sangkuriang (Tumang sok ngintil marengan). Mun teu aya hawa napsu nu marengan raga, tinangtu moal aya kahirupan di dunya jeung moal aya ingsun nu gumelar ka dunya. Kusabab eta waktu si Tumang di paehan Dayang Sumbi kacida benduna, nu hartina lamun hawa napsu dipaehan tangtu kapentingan raga kaluli-luli nu balukarna bakal leungit kahirupan manusa di dunya (sawang kumaha balukarna mun sarupaning napsu dahar/nginum, napsu gawe, napsu birahi, napsu pikeun ningkatkeun diri jeung napsu-napsu lianna dipaehan, tinangtu kahirupan di dunya bakal punah), matak dina elmu Sunda mah teu aya ajaran pikeun maehan napsu, ngan tangtu kudu dikadalikeun, manusa sunda teu meunang ngasingkeun diri ninggalkeun urusan dunya.
Hirup ingsun di dunya kudu ngabogaan elmu hasil ngasah jeung olah pikir dina uteukna nu mancar dina gawe nu rancage, nu dina carita disimbulkeun sirah Sangkuriang ditakol ku sinduk tepi ka pitak.
Sangkuriang maksa hayang kawin ka Dayang Sumbi ngandung harti, yen kulantaran Ingsun asal ti Gusti nu hakekatna suci, tinangtu ngabogaan rasa jeung tanggungjawab pikeun nyalametkeun diri/waruga asal ti dunya nu diancikanana sangkan salamet kukuh mituhu teu ingkar tina papagon kamanusaan, ku cara ngamanunggalkeun kuring jeung kurungna dina hiji parahu nu sahaluan sapanjang ngumbara ngalakonan kahirupan di dunya (parahu pikeun lalayaran di talaga).
Dina ngalaksanakeun gawena, Sangkuriang dibantu ku Guriang Tujuh (= Guru hyang tujuh), maksudna tujuh pangawasa suci nu asal ti Gusti nu ngancik dina diri manusa, nyaeta : pangawasa/gerak-langkah, pangersa/kadaek, hirup, pangrungu/denge, awas, pangandika/ ucap, pangangseu/ambeu, nu jadi guru jati manusa pikeun nganyahokeun, ngarasakeun, nyaksikeun kaayaan dunya jeung pangeusina, lain cenah lain beja estuning dirasakeun ku sorangan sakuringna-sakuringna.
Pon kitu deui digunakeun pikeun ngalalakon kahirupan di dunya jeung ngudag kahayang/cita-cita sarta ningkateun harkat jeung martabat dirina. Boeh rarang dibeberkeun jeung dikelebetkeun dicaangan obor, nyimbulkeun akal pikiran nu dicaangan ku elmu/katerang/kanyaho nu ditembrakkeun/dikibarkeun atawa diwujudkeun dina kahirupan (gawe akal pikiran).
Lisung tutunggulan nyimbulkeun napsu nu ngagolak (gawe rasa/napsu), sedengkeun hayam jago pating kongkorongok ngalambangkeun kasombongan jeung katakaburan, nepak dada ngarasa ieu aing jago. Elmu spiritual Sunda ngajentrekeun yen aya tilu unsur dina diri manusa nu bisa ngawasa kana pamarentahan diri, nyaeta kakuatan akal/pikiran, kakuatan rasa/napsu, jeung kakuatan jati ingsun. Dina perkara ieu ingsun kudu bisa ngadalikeun akal-pikiran jeung rasa/napsu (ingsun jadi supir/nahoda). Lamun akal pikiran jeung rasa napsu geus miheulaan ingsun (Sangkuriang kabeurangan lantaran boeh dioboran jeung lisung tutunggulan nu terusna kongkorongok), tangtu kuring jeung kurung teu bisa kawin (teu bisa manunggal), balukarna hirup manusa lir ibarat parahu nangkub (Tangkubanparahu) teu bisa dipake ngalakonan kahirupan di dunya (lalayaran di talaga) nu didumasaran ku ajen luhung kamanusaan jeung kasucian, tungtungna ngan bati hanjelu kaduhung sagede gunung ibarat tunggul (Bukittunggul), hate nalangsa ngarangrangan ngarasa hirup euweuh ajen (Burangrang). Tapi sok sanajan batal kawin, ku lantaran ngarasa boga kawajiban salila gumelar di dunya, Ingsun (kuring) teu weleh ngudag-ngudag supaya kurung bisa dikawin, nu kadangkala deukeut, kadang jauh (Sangkuriang ngudag-ngudag Dayang Sumbi)
Intisari papatah nu dibewarakeun:
Sasakala Sangkuriang nyaritakeun kahirupan manusa nu gumelarna ka dunya mangrupakeun papasten ti Nu Maha Kawasa ngaliwatan cukang lantaran indung jeung bapa.
Ingsun ngumbara di dunya ngagunakeun raga nu asal tina saripati dunya, nyaeta acining bumi, acining cai, acining angin/hawa jeung acining seuneu ngaliwatan kadaharan jeung inuman nu dikonsumsi, napas jeung panas nu diserep. Kulantaran raga asal tina saripati dunya, nya tangtu timbul napsu-napsu dina diri manusa nu asal ti dunya, sedengkeun gumelarna ingsun ka dunya oge ngaliwatan raga nu ngabogaan napsu, sabab mun teu aya napsu tangtu moal aya kahirupan di dunya, kulantaran eta teu meunang maehan napsu, tapi kudu dikadalikeun sangkan teu kabetot ku kadunyaan. Elmu Sunda teu ngajarkeun manusa pikeun tatapa ninggalkeun urusan dunya, sabab eta hartina sarua jeung nu ngaleungitkeun hakekat kamanusaanana.
Keur kahirupan di dunya ingsun kudu motekar nempa diri sangkan luhung ku elmu jembar ku pangabisa, tapi kudu inget Ingsun lain urang dunya sabab asal ti Nu Maha Suci nu tangtu ngabogaan kawajiban pikeun ngaping jeung ngajaga diri sangkan sagala tekad, ucap jeung langkah teu ingkar tina papagon kamanusaan jeung kasucian (kawin/manunggaling kuring jeung kurung).
Dina raraga ngawulaan kabutuhan raga/kurung, ingsun(kuring) ngagunakeun tujuh Pangawasa Gusti nu ngancik dina dirina, nyaeta pangawasa, pengersa, hirup, pangrungu, pangandika, awas jeung pangangseu (guriang tujuh).
Kade masing taliti, yen dina diri manusa teh aya tilu kakuatan nu bisa marentah diri, nyaeta akal-pikiran, rasa-napsu jeung jati ingsun sorangan. Dina perkara ieu, ingsun nu kudu jadi nahoda ngadalikeun akal-pikiran jeung rasa-napsu pikeun kaperluan ingsun ngalakonan kahirupan di dunya, sabab lamun akal-pikiran jeung rasa-napsu geus miheulaan ingsun bakal timbul kasombongan adigung-adiguna nu ngabatalkeun manunggalna kuring jeung kurung pikeun ngahontal kahirupan di dunya nu didumasaran kamanusaan jeung kasucian. Mun nyana kitu lir ibarat parahu nangkub anu balukarna bakal kaduhung jeung ngarasa hirup euweuh hartina, tungtungna hate ngarangrangan nalangsa saendengna. Kulantaran kitu, mangkahade upama can bisa kawin, ingsun ulah eureun ngudag-ngudag kurung sangkan bisa manunggal.
Kitu intisari harti nu kasungsi tina legenda Sangkuriang, ku kituna pamuga pedaran ieu tiasa nambah kareueus parawargi urang Sunda, yen bukti geuning kalinuhungan luluhur urang Sunda teh. Nu leuwih penting deui sanggeus harti, hayu atuh urang nyungsi ka diri sorangan, naha tekad, ucap jeung lampah urang
geus tepi kana ”kawinna Sangkuriang ka Dayang Sumbi”?.
Sumangga atuh.
Hatur nuhun, rampes.
Pun Engkus.
Si kabayan di cukur
si kabayan teh kandulan pisan. ari kandulan teh jahe=jago he-es (beuki sare), teu kaop nyangkere atawa nyarande sok ker wae kerek.
sakali mangsa si kabayan teh di cukur. di cukurna handapeun tangkal gede disisi jalan supratman. ari tukang cukur teh ruruntuk dalang, tadina hayang jadi dalang tapi teu kataekan, kalah jadi tukang cukur. teu wudu payu nyukurna teh da eta ari nyukur sok bari ngadalang.
si kabayan ti barang gek diuk dina korsi panyukuran geus lelenggutan wae nundutan. saperti biasa tukang cukur teh ari ceg kana gunting jeung sisir tuluy wae ngabuih… ngadalang, pok na teh…. “tah kacatur keun di nagara alengka, rajana jenengan Dasamuka…. ari dasa hartina sapuluh… ari muka eta hartosna beungeut atanapi raray… “. si kabayan nu keur ngalenggut ngarasa ka ganggu ku nu keur ngadalang, bari heuay si kabayan nyarita “pondokeun wae mang…” trek-trek tukang cukur teh ngaguntingan buuk si kabayan bari pok deui… ” ari geus kitu… eta Dasamuka teh bogoh ka dewi Sinta, geureuhna sri Rama… ” “pondokeun wae mang…”ceuk si kabayan nyaritana selang seling antara inget jeung heunteu bakating ku tunduh, teu lila reup deui sare….. lilir sakeudeung, tukang cukur teh keur ngadongeng keneh, ..” urang tunda dewi Sinta nu keur di Alengka, sabab di paling ku Rahwana…. caturkeun sri Rama….” si kabayan asa ka ganggu sarena terus nyarita bari lulungu “pondokeun mang….”….terus reup deui peureum. trek..trek tukang cukur ngaguntingan buuk si kabayan bari nuluykeun ngadongengna. ari tiap si kabayan lilir, tukang cukur teh keur ngabuih keneh wae ngadalang, tapi ari leungeunna mah tetep teu eureun-eureun ngaguntingan buuk si kabayan. si kabayan keuheuleun pisan sabab sarena kaganggu ku sora tukang cukur, nu sakapeung sok ngagerem nurutan sora buta atawa ngajerit nurutan sora dewi sinta basa di paling ku Rahwana… antukna si kabayan ngambek ka tukang cukur bari nyarita ” ceuk aing ge pondokeun…pondokeun…” tukang cukur nembalan “dipondokeun kumaha ieu geus lenang kieu..” ari ret si kabayan kana eunteung enya wae sirahna geus gundul teu sa lembar-lembar acan, puguh wae si kabayan teh ambek “nu dipondokeun teh dongeng maneh lain lain buuk aing…” si kabayan morongos, tukang cukur nembalan bari nyentak “bongan sorangan, naha atuh sare wae batur di gawe teh, lain nuhun di embohan ku dongeng teh…” ngan hing wae si kabayan teh ceurik bakating ku handeueuleun jaba ari balik ku barudak di poyokan bari di abring-abring “…penjol….penjol….”
SASAKALA SITU BAGENDIT
Di wewengkon Garut aya situ anu ngaranna kawentar ka mana-mana, nyaéta Situ Bagendit. Cék sasakala mah, éta Situ Bagendit téh asal-muasalna kieu:
Baheula, aya hiji randa beunghar katelahna Nyi Endit. Ieu téh saenyana mah nénéhna, da ngaranna sajati mah Nyi Bagendit. Manéhna téh kacida pisan kumedna.
Geus taya nu bireuk deui kana kakumedanana téh. Salian ti pakacar-pakacarna mah, tara aya nu larsup ka imahna. Éstuning lain babasan éta mah hirup nyorangan téh. Ngahaja mencilkeun manéh, ngababakan di tengah pasawahan anu upluk-aplak. Maksudna taya lian, ku bawaning embung campur jeung batur, da sieun kasoro téa.
Kacaturkeun keur usum panén, di ditu di dieu ceuyah dibaruat. Ka sawah Nyi Endit ogé réa nu gacong. Ari réngsé dibuat jeung sanggeus paréna dikaleuitkeun, sakumaha tali paranti, Nyi Endit nyieun sidekah. Ngondang lebé jeung sawatara tatangga. Popolahna saniskara ku sorangan, teu aya nu ngabantuan. Barang geus tarapti, sakur nu mantuan ngakut tuluy diondang ngariung tumpeng. Atuh anu ngariung téh nepi ka ratusna. Tapi sadia tumpengna teu sabaraha, nepi ka ngan sakotéap gé geus bérés, bari tingkarétap kénéh.
Keur meujeuhna balakécrakan, solongkrong aya aki-aki bongkok nu nyampeurkeun. Ku pribumi teu ditari teu ditakon. Nya pok aki-aki téh waléh yén teu kawawa lapar, sugan aya sih piwelas. Ana gantawang téh Nyi Endit bet nyarékan, nyék-sék-nyéksékkeun, pajarkeun téh taya kaéra, teu ngahutang gawé, ménta bagian. Tungtungna nepi ka nundung, aki-aki dititah nyingkah. Cindekna mah geus lain picaritaeun wé.
Aki-aki indit bari jumarigjeug, bangun teu nangan. Méméh indit manéhna ngomong kieu, “Sagala gé boh ka nu hadé boh ka nu goréng, moal taya wawalesna.”
Ngomong kitu téh kasaksian ku sakur nu aya di dinya. Saréngséna nu dalahar tuluy amit rék baralik. Kakara gé patinglaléos, rug-reg ngarandeg, sabab aya nu tinggarero, “Caah! Caah!” cenah.
Henteu kanyahoan deui ti mana datangna cai, ngan leb wé pakarangan Nyi Endit téh geus kakeueum. Atuh kacida ributna, jalma-jalma geus teu inget ka diri batur, asal salamet dirina baé. Nyi Endit ogé nya kitu, niat rék nyingkiran cai, tapi barang kaluar pisan ti imahna, cai téh nepi ka lir ombak laut tinggaruling ka palebah Nyi Endit. Imahna terus kakeueum méh laput.
Nyi Endit angkleung-angkleungan, bari satungtung bisa mah teu weléh-weléh sasambat ménta tulung Tapi taya nu nulungan, da batur gé sarua ripuhna. Nyi Endit ngalelep. Beuki lila, cai téh beuki gedé baé. Nepi ka jadi situna, ngeueum sakabéh pakaya Nyi Bagendit.


c: text/html

text:
Orgasme
Orgasme (ti basa Yunani: opYaσuός orgasmós, ti orgán - "to swell", "be lustful"), mangrupakeun kaayaan puncak kanikmatan sacara fisik, psikologi atawa émosi hasil rangsang séksual (umumna dina prosés sanggama) anu kadang-kadang dibarengan réaksi fisiologis saperti lamun lalaki nepi kanu kaluar mani (pejuh), sedengkeun jang pihak awéwé cirina heunceut karasa enyut-enyutan saawak-awak.
Lalaki jeung awéwé bisa ngalaman orgasme, tapi réspon pastina bisa béda-béda gumantung kana jenis kelamin jeung pangalaman seksualna sorangan. Bisa disebutkeun ogé yén orgasme téh tahap katilu ti opat tahap siklus tanggapan seksual manusa, nu kiwari mangrupa modél nu bisa ditarima tina prosés fisiologis rangsang séksual. Orok lima bulan waé bisa ngalaman orgasme, numutkeun risét Alfred Kinsey. [1] Lamun ceuk basa sunda kasar orgasme teh hartina bucat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kota Banjar
- Pikeun artikel kabupatén di Kalimantan Kidul anu sarua ngaranna, tempo Kabupatén Banjar. Pikeun kagunaan séjén, tempo Banjar (disambiguasi).
Kota Banjar mangrupa salah sahiji kota di Propinsi Jawa Barat, Indonésia. Kota Banjar aya di wawatesan jeung Propinsi Jawa Tengah, nyaéta jeung Kabupatén Cilacap. Banjar mangrupa lawang sakéténg jalur lintas kidul Jawa Barat.
Administratif[édit | édit sumber]
Sacara administratif, ieu kota ngawengku 4 kacamatan, nu kabagi deui kana sababaraha désa jeung kalurahan. Banjar baheulana mangrupa kota kacamatan bagian ti Kabupatén Ciamis, tuluy ditingkatkeun statusna jadi kota administratif. Ti ngawitan tanggal 1 Desember 2002, Banjar ditetepkan minangka kota otonom nu misah ti Kabupatén Ciamis.
Wisata[édit | édit sumber]
- Situ Mustika, di Désa Purwaharja Kacamatan Purwaharja, 2,5 Ha, mangrupa obyék wisata panorama jeung situ
- Pulo Majeti/Rawa Onom, di Désa Purwaharja Kacamatan Purwaharja, 2 Ha, mangrupa situs.
- Kokoplak, di Désa Mulyasari Kacamatan Pataruman, 1 Ha, mangrupa situs.
- Torowongan rel KA, di Désa Binangun Kacamatan Pataruman, panjang ± 80 méter


text:
Fikmin Sunda : KEUR SI NYAI
Sorolok, laci lomari dibuka, gap kana kaén hideung, bréh batu ali watang kuningan. Lila Mang Karna mencrong éta ali, manéhna nyawang mangsa 15 taun katukang, écés kénéh caritaan bapana harita.
“Na, omat ieu ali ulah dipupusti, komo deui digugusti, musryik ngaranna. Ieu mah ali biasa, teu dieusi nanaon, da puguh abah anu nyieun jeung ngawatanganana, ngan tangtu aya gunana keur hidep.” Bapana harita cacarita.
“Enya, tangtu aya gunana ieu ali téh.” Gerentesna.
Ali diasupkeun kana saku, tuluy asup ka dapur, katémbong pamajikanana keur miringan kulub sampeu.
“Badé kamana Bah?” Ceu Ilah mencrong salakina.
“Abah aya perlu ka dayeuh.” Mang Karna negeskeun.
“Mumuluk heula atuh, bilih salatri…!” Ceuk pamajikanana.
“Keur si Nyai waé, bisi balik ngaji lapareun.” Manéhna némbalan, tuluy ngaléos.
Nepi dayeuh manéhna méngkol ka tukang batu ali, gék cingogo.
“Balanja batu Mang?” Ceuk nu dagang.
“Henteu Kang, justru rék ngajual, sugan payu.” Manéhna ngodok saku, tuluy némbongkeun alina.
“Eduuun, hadé kitu alina.” Jalma gigireunana ngajorowok, anu lianna ngilu melong kana alina.
“Black Opal éta mah Mang, dijual sabaraha?” Sora jalma tukangeunana.
“Lima ratus rébu lah, ku Kami dibeuli?” Cenahna deui.
“Tujuh satengah Mang..?” nu gigireun ngilu nawar.
Mang Karna olohok ningali jalma anu nalawar alina, tempat jadi réang. Manéhna cengkat, leng… titingalianana poék, bluk… kapiuhan.
Mang Karna lilir, tuluy ngilikan eusi rohangan, bréh tulisan Puskésmas Pasundan, batu ali geus euweuh, gap kana sakuna, kacabak aya amplop, tuluy dibuka.
“Mang punten teu diantosan, batu ali ku abdi digaleuh dua juta, hapunten ku abdi dikantun, biaya rumah sakit tos dilunasan ku abdi, bilih kirang, ieu nomer abdi…………” Eusi tulisan na keretas anu dipaké mungkus duit.
“Alhamdulillah Nyai, hidep bisa sakola deui.” Sorana ngageter.
Andi Rustandi Sunarya, 23 April 2015
Fikmin Sunda : LANGIT BEUKI ANGKEUB
Aya nu beurat tur nyandet kana angen, mangsa suku ngaléngkah ka buruan imah. Malati, nu jadi pamajikan katémbong keur sasapu di tepas, Amél, budak panggedéna keur ulin bonéka jeung Chaca, adina.
“Geuning siang kénéh tos uih?” Tanya pamajikan.
“Muhun, tos réngsé padamelan di kantorna.” Témbal kuring, tuluy asup ka jero.
Enyaan poé ieu kuring balik beurang kénéh ti kantor, teu loba nyarita ka nu jadi pamajikan, najan saenyana mah kudu apaleun, hadéna nu jadi pamajikan teu loba tatanya, surti ka salakina anu capé balik gawé.
“Ieu caina Pah!” Pamajikan ngasongkeun cihérang.
“Badé ibak ayeuna atanapi engké waé?” Pokna deui.
“Ah, engké waé Mah.” Témbal kuring.
“Papah, Minggu ieu janten ka Ancol téh pan?” Amél nanya, bari nangkeup ti tukang.
“InsyaAllah Tétéh…” Témbal kuring.
“Asyiiik….” Chaca ngahéroan.
Duana lalumpatan mangsa indungna ngagéroan nitah marandi, ninggalkeun kuring anu diuk di ruang tamu. Sajongjongan kuring ukur bisa neuteup kosong, enya geus jangji ka kulawargana, minggu ieu rék piknik ka Ancol.
Kabayang kajadian tadi beurang di kantorna, mangpuluh-puluh taun gawé di éta tempat, kakara ayeuna kuring ngarasa kuciwa. Leungeun ngodok kana saku kaméja, aya keretas salambar.
“Pemutusan Hubungan Kerja Sepihak” Tulisan dina éta keretas.
Cimata mimiti maseuhan pipi, kasawang kuciwana nu jadi kulawarga, tapi da enya, maranéhna kudu apaleun. Panon mencrong ka luar, teuteup nu jauh panineungan. Langit beuki angkeub.
Andi Rustandi Sunarya, 26-09-2016
Carpon Sunda : WIRAHMA RASA NU MOKAHA
Réngsé Diklat Pertanian di Ciamis, ngahaja balik téh ngaliwat ka Singaparna. Wanci geus nyedek tengah peuting, sup mobil ka SPBU Salawu, da puguh jarumna geus déngdék kana E, “Full Kang!” Ceuk kuring ka patugas, da puguh jugjugeun jauh kénéh. Réngsé dieusi, tuluy waé mobil dipajukeun deui, teu sabaraha jauh ti lawang SPBU katémbong aya wanoja keur diuk hareupeun toko nu nutup, satadina mah teu pati dipaliré, tapi katingali ku juru panon, éta wanoja teu sorangan. Mobil dipundurkeun deui, gebeg kuring reuwas, horéng manéhna keur ngeukeupan budak nu disimbutan ku samping, gigireunanan aya kantong gedé. Reg mobil eureun, tuluy kaluar.
“Téh nuju naon calim di dieu, badé ka mana?” Kuring ngadeukeutan.
Nu ditanya ngabigeu, tuluy tanggah mencrong seukeut, taya kecap nu kaluar, pasémona semu pias, cimata maseuhan pipina. Simpé, da puguh geus nincak tengah peuting. Kuring ngawanikeun diri ngadeukeutan, tuluy cingogo hareupeunana, sidik ayeuna mah, sorot jeung keureut beungeutna ngagurat ménak, geulis tur beresih kulitna.
“Tétéh nuju naon, badé ka mana?” Kuring nanya deui.
“Badé ka Cianjur Kang,” Sorana dareuda, tuluy ngeluk nyiuman anakna nu keur tibra.
“Aéh naha atuh bet calik di dieu, hayu atuh kana mobil waé, hawatos tiriseun murangkalihna.” Kuring ngawanikeun diri, tuluy cengkat.
Nu diajak teu némbal, kalah beuki pageuh ngeukeupan anakna, sajongjongan taya sora nu kedal, simpé deui. Kuring ukur bisa nempokeun kaayaan, teu bisa kukumaha, pada ngabetem baé.
Fikmin Sunda : CUREULEUK SOCA ANJEUN
Jam lima, Elf nu didagaon datang, kuring asup tuluy diuk di tengah, kabeneran geus aya wanoja diuk di dinya, manéhna imut, mangsa kuring diuk gigireunana. Awak anu lungsé dumadakan jagjag deui.
Tiung jeung baju kelir kayas, mantes pisan dipaké ku manéhna.
“Ka Bandung ogé Néng?” Kuring muka carita.
“Sumuhun Kang.” Manéhna némbal bari teu ngaleungitkeun imutna.
Teuteupna seukeut tapi katutup ku cureuleukna panon tur carentikna bulu panon. Sapanjang jalan ti Malangbong ka Bandungkeun, kuring uplek ngobrol, cenah manéhna kakara mulang ti imah Mamangna di Ciawi.
Nepi Cicaheum kuring turun, dituturkeun ku manéhna.
“Ieu alamat bumi sareng nomer hapé abdi, upami aya waktos mah minggon payun amengan atuh!” Manéhna mikeun keretas jeung bros kembang anu nerap na tiungna.
“Mangga Insha Allah.” Ceuk kuring. Tuluy papisah, da puguh kuring béda tujuan.
Saminggu ti harita, pikiran terus kumalayang, galindeng sorana asa kapireng, panon anu cureuleuk ngolébat dina lolongkrang, kumalayang na lamunan. Keretas ti manéhna dibuka, tuluy ditelepon,
“Telepon yang anda hubungi tidak dapat menerima panggilan.” Kecap éta anu kaluar saban kuring nelepon manéhna.
Méakeun kapanasaran, kuring maksakeun datang ka imahna di Padasuka.
Motor eureun hareupeun imah anu dituduhkeun na keretas,
“Assalamu’alaikum…” kuring unjuk salam.
Teu lila panto aya nu muka, kaluar lalaki tengah tuwuh.
“Wa’alaikumsalam, aya anu tiasa dibantos?” Ngabagéakeun bari imut.
“Punten Bapa, upami Kinanti aya?” Kuring nuluykeun, anu ditanya mencong seukeut.
“Ari Aa saha?” Malik nanya.
“Abdi réréncanganana, minggu kamari pendak na Elf ka Bandungkeun.” Tuluy némbongkeun keretas jeung bros.
“Hayu atuh kalebet heula!” Manéhna ngajak asup.
“Saenyana, Kinanti, anak bapa hij-hijina tos ngantunkeun, ayeuna jejeg 40 dintenna.” Bapana muka carita.
Gebeg, kuring reuwas, asa dibéntar gelap.
“Anjeunna gaduh panyawat Leukemia, ngantunkeunana ogé mangsa mancén ngawulang Madrasah di Ciawi.” Tuluyna deui.
Bros anu dicepeng teu karasa leupas na cepengan, ngolémbar cureuleuk soca manéhna.
Andi Rustandi Sunarya, 26 Mei 2015
Fikmin Sunda : WALLPAPER LAPTOP
Sanajan bapa geus mulang kanu Kawasa sabulan ka tukang, kakeuheul ngagulidag kénéh dina haté mangsa ningali bapa leumpang paduduaan jeung hiji wanoja di kampus, ti harita kuring teu hayang paamprok, komo patanya mah.
Laptop weuteuh paméré bapa acan kungsi dibuka. Sabenerna horéam mukana ogé ari teu dipaksa ku Mamah mah, laptop beureum anu dipikahayang nembrak, tuluy dihurungkeun.
Dina layar katémbong foto kuring keur 2 taun dina lahunanana, aya tulisan di sisina,
“Aa… ngahaja bapa nyieun wallpaper sangkan kabaca, geus 2 bulan Aa teu daék ngobrol jeung bapa, sms, bbm teu dibales, ditelepon teu diangkat. Bapa apal Aa keuheul mangsa bapa mawa wanoja ka kampus, bapa ngahaja datang rék ngawawuhkeun, sabenerna wanoja éta adi hidep anu diasuh ku Bi Yanti ti orok, sabab geus 12 taun teu boga budak. Hampura bapa teu ngabéjaan ti anggalna. Bapa nitip ka Aa, jaga Mamah jeung si Dédé. 01/09/2014.”
Eusi tulisanana, tanggal éta pisan, sapoé saacan bapa mulang.
Andi Rustandi Sunarya, 2 Oktober 2014
Fikmin Sunda : WAWUH NA FACEBOOK
Bungah kacida mangsa meunang kawawuhan tina Facebook, geulis, soméah, tara lila ngajawab saupami ngobrol dina inbox. Sabulan manéhna muka duriat, sabulan ogé patémbalan dina inbox. Aya anu lieur na pipikiran, saban ngajawab inbox pasti tulisanana disingket. Aya kalana kuring teu ngarti maksudna, sabab kuring mah lain ABG.
“Néng nuju naon?” Kuring ngainbox.
“Nj bbrs kmr, Akg nj rnh? Nh gng Fban?” Teu lila manéhna ngajawabna téh, kuring kerung ngahartikeun jawabanana.
“Neng nyungkeun nomer HP lah, Akang hoyong nelepon.” Kuring ngawawanikeun.
Ari sugan moal méré, bréh nomer HP ti manéhna.
“Akang nelepon nya?” asa kahatéan.
“Mg” cenahna.
Teu dililakeun deui kuring langsung nelepon manéhna, teu lila aya sora halimpu,
“Halow..” Kuring ratug ngadéngé sorana.
“Néng damang? Akang badé tumaros, naha tiap diinbox waleranana sok disingket waé?” Méakeun kapanasaran.
Rada lila kuring ngadagoan jawabanana.
“és-és-ha a-té-ha A-ka-gé, én-té-és ka-bé-a-és-én.” jawabna.
Gebeg, kuring reuwas, duriat anu geus sabulan ngadadak leungit harita, horéng cumaritana ogé disingket.
Andi Rustandi Sunarya, 13 Juni 2014
Carpon Sunda : HAMPURA
Réngsé bébérés kebon di tukangeun imah, awak karasa lungsé, ramo leungeun karasa singsireumeun jeung rada peurih kualatan tadi mangsa di kebon lila teuing nyepeng pacul. Sirah mimiti karasa lieur, panon asa beurat rék dibeuntakeun, titingalian kararonéng. Kuring leumpang nuju ka korsi, maksudna rék néang keur muntang, hanjakal suku geus teu kuat ngaléngkah. Gebru, awak nyuuh kana téhel, téténjoan poék. Les… Kuring teu inget nanaon deui.
Panon mimiti bisa mélétét nalika aya sora anu keur ceurik di gigireun kuring, rét kuring ka gigir, katémbong anu jadi pamajikan keur ceurik bari mencétan leungeun. Kuring reuwas sabab teu apal kana eusi rohangan, rap leungeun nyampa kana dada, aya sababaraha kabel napel kana dada, karasa aya selang napel tina irung.
“Abah dimana?” Kuring nanya kanu jadi pamajikan.
“Abah nuju aya di Rumah Sakit.” Sora pamajikan dareuda.
Kuring beuki reuwas, “Naha bet aya di Rumah Sakit, ti iraha Mi?” ceuk Kuring,
“Ti mangkukna Bah, Abah tos 2 dinten di dieu, ti harita nembé gugah ayeuna.” Ceuk pamajikan.
“Ari barudak kamarana?” Kuring neuteup seukeut.
“Teu acan aya anu kadieu, duanana nuju sibuk di kantorna basa mangkukna ditelepon téh, minantu oge sami teu tiasa ka dieu, teu aya anu ngajajap cenah.” Ceuk pamajikan bari ngusapan tarang.
Kuring ukur bisa ngahuleng sajongjongan mah, padahal anu jadi anak téh cicingna teu jauh ti imah, masih sakota kénéh. Ras inget mangsa maranéhna keur sarakola, kuring rumasa can kungsi maturan maranéhna nalika aya acara di sakolana, boh dibagi rapot, diwisuda pon kitu deui nalika maranéhna keur ngiluan pasanggiri dina pangaresepna séeang-séwangan. Kuring nyibukeun diri ku pagawéan, indit mangsa barudak talibra kénéh, mulang mangsa barudak geus talibra, panggih jeung anu jadi budak ngan saukur poé minggu wungkul.
Meureun kieu balesanana, kuring teu bisa nyalahkeun anu jadi anak, sabab rumasa lampah kuring anu salah, méré kanyaah ngan saukur ku dunya.
Karasa cimata maseuhan pipi karasa tepi kana ati, kasedih karasa ngabendung. Ngadadak dada karasa eungap, ngarénghap geus teu bisa, nyelek tina tikoro. Biwir hayang cumarita ngan taya sora anu kaluar, sagala sora geus teu kadéngé, saukur panon anu masih kénéh bisa dipaké mangsa ningali anu jadi pamajikan ceurik bari ngoyag-ngoyag awak, biwirna kawas anu gogorowokan ngan teu kadéngé naon anu dikedalkeunana. Lila-lina téténjoan beuki samar, antukna poék, karasa kuring leupas tina raga anu salila ieu dicicingan.
“Bah gugah Bah, tos subuh.” Hawar-hawar kadéngé aya nu nyalukan.
Awak karasa oyag. Koréjat kuring lilir, terus ningali kanu tadi nyalukan. Bréh, katingali anu jadi pamajikan di gigireun keur ngageuingkeun bari imut. Kuring ningali sabudeureun rohangan, horéng masih aya kénéh di kamar sorangan.
“Alhamdulillah Gusti, geuning kuring hirup kénéh.” Kuring nyampa pipi, aya nu haneut, baseuh.
“Bah hayu ka Masjid!” Aya sora ti luar kamar.
Lol anu jadi budak ngelol ka jero kamar, beretek duanana asup, gajleng duanana naék kana kasur, si Cikal anu kakara kelas 5 SD metot simbut, si Bungsu anu kakara Kelas 1 SD numpakan tonggong bari ngélékéték sangkan kuring nyaring. Gap duanana digabrug, dikeukeupan raket pisan.
“Hampura Abah kasep.” Teu karasa cimata maseuhan deui kana pipi, hayang ceurik sahinghingeun, tapi lain éta jalan kaluarna.
Andi Rustandi Sunarya, 05-03-2014
SASAKALA GUNUNG TAMPOMAS
Kacaritakeun, Gunung Gedé anu aya di Sumedang ngaluarkeun sora pohara pikakeueungeunana. Sorana ngaguruh. Tina puncakna kaluar haseup campur lebu anu hurung. Ieu gunung kawas-kawas arék bitu. Rahayat Kabupatén Sumedang harita, pohara rareuwaseunana. Kumaha balukarna lamun éta Gunung Gedé bener-bener bitu?
Teu kacatur saha anu jeneng bupati harita. Ngan éta bupati téh pohara towéksana ka rahayat, wedi asih sarta bijaksana. Atuh sanajan can kalaporan gé anjeunna parantos uningaeun, kumaha tagiwurna rahayat. Anjeunna teras ngémutan sangkan bisa nyalametkeun rahayatna.
Ku pangjurung kanyaah ka rahayat téa, anjeunna teras nyepi di hiji kamar, seja mujasmédi neda pituduh ti paradéwa. Susuganan ku jalan kitu, anjeunna tiasa mangadep ka Yang Tunggal, dipasihan pituduh pikeun nyalametkeun rahayatna.
Ku cengeng-cengengna nu mangadep, alhamdulillah, maksad Kangjeng Bupati tinekanan. Dina hiji wengi, Kangjeng Bupati ngimpén kasumpingan hiji aki-aki. Éta aki-aki anu nganggo anggoan sing sarwa bodas téh, pok sasauran anca pisan, “Putu Éyang anu kasép, Éyang geus terang kumaha kabingung hidep. Éyang hayang mantuan sangkan rahayat hidep bisa leupas tina kahariwangna. Éta gunung kudu ditumbal ku keris pusaka kagungan putra dalem anu dijieun tina emas. Poma hidep ulah deuk ngorétkeun. Tah, sakitu baé ti Éyang.”
Read the rest of this entry
SASAKALA LEMBUR MARONGGÉ
Waktos kapungkur kacarioskeun aya hiji wanoja anu ngarandapan raheut manah. Namina Nyai Gabug. Anjeunna téh raheut manah ku hiji pameget. Nyai Gabug apruk-aprukan, terus milarian babakan nyingkahan nu ngarajét haténa. Nyai Gabug téh disarengan ku tilu raina : Setayu, Naibah, sareng Naidah. Taya nu terang saha lalaki nu tos ngaraheutan Nyi Gabug téh.
Saliwatan mah cangcaya mun Nyi Gabug kudu ngalaman raheut haté téh. Pangna kitu, Nyai Gabug téh geulis kawanti-wanti, endah kabina-bina. Sakur nu pareng amprok sareng Nyi Gabug, boh istri boh pameget, jorojoy resep jeung bogoh.
Kocapkeun, Nyai Gabug jeung tilu raina anjog ka hiji pasir di tungtung lembur babakan. Saterasna Nyai Gabug bubuara ngadegkeun tempat pamatuhan.
Ngababakanana Nyai Gabug téh enggal pisan nyebarna, ibur salelembur, éar sadésa, yén di babakan pasir aya opat wanoja geulis. Nya sakur nu panasaran mah pada ngajarugjug ka babakan téa. Barang prok ogé, henteu mencog tina sangkaan, opat wanoja téh geulis taya tandingna. Malah loba lalaki nu ngaheureuyan rai-raina Nyai Gabug.
Nyai Gabug ngatik ka raina sangkan ulah gampil kagoda ku wujukan kaum pameget. Utamina kedah ngeunteung kana lalakon anu tos karandapan ku anjeunna. Demi tilu raina henteu baha kana rupaning papagah nu jadi raka éstuning pengkuh kana pamadegan, moal waka kagoda ku pameget mun rakana Nyai Gabug can nyaatujuan.
SASAKALA GUNUNG GUNTUR
Di wewengkon Kabupatén Garut, aya gunung anu kawilang gedé, ngaranna Gunung Guntur. Baheulana mah éta gunung téh ngaranna Gunung Kutu. Teu jauh ti dinya, aya gunung leutik. Anu katelahna Gunung Putri. Éta téh aya sasakalana.
Baheula pisan di dinya téh aya hiji karajaan kawilang gedé, ngaranna Karajaan Timbanganten. Ari puseur dayeuhna di Korobokan, henteu jauh ti Gunung Kutu. Pacabakan rahayatna ngandelkeun tina rupa-rupa tatanén. Henteu ari medah-meduh mah, ngan tara kabéjakeun kakurangan dahareun.
Harita anu jadi raja di Timbanganten téh nyaéta Sunan Rangga Lawé. Kacida dipikaasihna ku rahayatna, lantaran kacida merhatikeunana kana kahirupan sakabéh rahayatna. Naon baé kahayang rahayatna, lamun éta hadé pikeun maranéhna, pasti ditedunan kalawan daria.
Sunan Rangga Lawé téh kagungan sadérék istri hiji. Jenenganana Maharaja Inten Déwata. Raka Sunan Rangga Lawé saibu-sarama.Tapi, anjeunna teu kersaeun calik di nagara, kersana palay mikampungan baé, diiring ku pangatikna lalaki anu umurna kolot pisan, ngaranna Batara Rambut Putih.


text:
Kamus
Kamus nyaéta buku anu nerangkeun hiji-hijina kecap.[1] Kamus miboga fungsi pikeun nambahan pangaweruh hiji jalma ngeunaan kandaga kecap ti mimiti harti kecapna, asal-usulna (etimologi) hiji kecap tug nepi ka cara ngagunakeun éta kecap.[2] Kecap kamus asalna tina basa Arab qamus (قاموس) kalawan wangun jama'na qawamis.[1] Kecap qamus sorangan asalna tina basa Yunani Ωkeavός (okeanos) nu miboga harti sagara.[3]
Daptar eusi
Rupa-rupa Kamus[édit | édit sumber]
Dumasar basa nu digunakeun[édit | édit sumber]
- Kamus Ekabasa
Kamus anu eusina mangrupa kandaga kecap hiji basa nu disusun sacara alfabétis kalawan ébréhan ma’na katut contona dina basa nu sarua.[4] Biasana digunakeun pikeun ngébréhkeun harti hiji kecap.[5] Conto kamus ekabasa nyaéta Kamus Basa Sunda R.A Danadibrata.[4]
- Kamus Dwibasa
Kamus anu eusina mangrupa gabungan kecap dua basa anu disusun sacara alfabétis kalawan ébréhan ma’na katut contona dina basa lianna anu béda; kamus nu disusun ngagunakeun dua basa nu béda.[4] Biasana ieu kamus digunakeun pikeun narjamahkeun hiji basa kana basa lianna. Contona: Kamus Sunda-Indonesia jeung Kamus Sunda-Inggris (Dictionary of Sunda Language of Java).[4]
- Kamus Anéka Basa
Ieu kamus paling saeutik ngagunakeun tilu basa atawa leuwih dina eusina.[4] Conto: Kamus Girimukti Bergambar Tiga Bahasa:Sunda-Indonesia-Inggris jeung Nederduitsch-Maleisch en Soendasch Woordenboek nu dijieun dina tilu basa Walanda-Malayu-Sunda.[4]
Dumasar kana eusi[édit | édit sumber]
- Kamus Mini
Ieu kamus miboga ukuran nu kacida leutikna (mini) nepi ka bisa diteundeun dina jero saku.[4] Kandelna kurang ti 2 cm.[4]
- Kamus Kecil
Kamus nu eusi kandaga kecapna kawatesanan kana hiji hal.[4] Salian ti éta, ieu kamus gampang dibawa kamamana.[4]
- Kamus Besar
Kamus anu eusina mangrupa ébréhan sagala léksikal nu aya dina hiji basa, kaasup dijerona istilah-istilah tina widang paélmuan nu lianna.[4] Unggal kecap dijelasken kalawan lengkep, biasana ukuranna gedé tur teu bisa dibabawa kamana waé.[4]
Sajarah Kamus[édit | édit sumber]
Leksikografi mangrupa bagéan tina léksikologi anu maluruh cara ngumpulkeun jeung ngolah kandaga kecap jadi kamus.[6] Unsur nu aya dina kamus ilaharna léma (éntri), wangun kecap, ucapan jeung éjahan, warna kecap, sinonim, tahap-tahap makéna kecap, wangenan, catetan makéna kecap, ilustrasi, derivasi kecap, conto makéna kecap, frasa, kecap, kosta, jeung acuan.[6] Dua tokoh nu ngamimitian nyarungsum kamus nyaéta Samuel Johnson (1709-1784) jeung Noah Webster (1758-1843).[3] Johnson, ahli basa Inggris nyieun Dictionary of the English Language dina taun 1755.[3] Di Amerika, Webster mimiti nyieun kamus An American Dictionary of the English Language. Sanggeus kitu dina taun 1884 dikaluarkeun Oxford English Dictionary.[3]
Kamekaran Kamus Basa Sunda[édit | édit sumber]
Kamus basa Sunda nu munggaran disusun ngagunakeun basa Sunda nyaéta kamus beunang R.Sacadibrata (Jakarta, 1949 jeung 1954).[7] Nilik kana kekecapan nu aya di jerona, ieu kamus disusun dumasar Soendaneesch-Hollandsch Woordenboek (Leiden, 1884 jeung 1913).[7] Salaku guru nu miboga kahayang sangkan urang Sunda bisa maké basa Sunda kalawan bener tur hadé, Sacadibrata dina nyusun kamusna ngaleungitkeun kekecapan nu ku manéhna dianggap salah, saperti kecap samen nu diganti ku kecap eksamen, padahal dina kahirupan sapopoé, kecap samen leuwih dipikawanoh tur mindeng dipaké ku masarakat.[7] Salian ti éta, dialék nu dianggap kurang pamakéna ogé milu dileungitkeun.[7] ku lantaran manéhna urang Sumedang, sacara teu langsung nu dijadikeun standar atawa patokan bener henteuna éta basa téh nyaéta basa nu tumuwuh tur mekar di Sumedang.[7] Sanajan kitu, kekecapan nu mangrupa kecap serepan tina basa lain sacara taliti disebutkeun kecap asal jeung basa asalna.[7] Nalika ieu kamus rék medal nu katilu kalina kalawan hasil ropéa Prof. Dr. Huséin Jayaningrat, aya sawatara hal nu ngabalukarkeun ieu kamus teu bisa medal.[7] Nepi ka medalna Kamus Umum Basa Sunda, kamus Sacadibrata mangrupa hiji-hijna kamus basa Sunda pikeun urang Sunda.[7] Salian ti nyusun ieu kamus ekabasa, Sacadibrata ogé nyusun kamus dwibasa nyaéta Kamus Leutik Indonesia-Sunda jeung Sunda-Indonesia, Kamus Sunda-Indonesia, jeung Kamus Indonesia-Sunda.[7] Sawatara kamus nu kiwari masih kénéh medal[2]:
- Kamus Sunda-Indonesia beunang Maman Somantri.
- Kamus Umum Basa Sunda beunang LBSS taun 1976.
- Kamus Kecil Sunda-Indonesia beunang M.O Koesman taun 1982.
- Kamus Idiom Bahasa Sunda beunang Budi Rahayu Tamsyah taun 1988.
- Kamus Istilah Populer Basa Sunda beunang A.Marzuki taun 1989.
- Kamus Lengkep Sunda-Indonesia Indonesia-Sunda beunang Budi Rahayu Tamsyah taun 1995.
- Kamus Istilah Sastra beunang Iskandarwassid taun 1996.
- Kamus Populer Sunda-Indonesia beunang Tatang Sumarsono taun 2001.
- Kamus Girimukti Bergambar Tiga Bahasa:Sunda-Indonesia-Inggris beunang Tim Penerbit Girimukti Pasaka taun 2002.
- Sundanese English Dictionary beunang R.R Hardjdjadibrata taun 2003 pamedal Pustaka Jaya.
- Kamus Basa Sunda beunang R. Satjadibrata taun 2005 pamedal Kiblat Buku Utama.
- Kamus Istilah Élmuning Basa Sunda beunang Yayat Sudaryat taun 2005 pamedal CV Karya IPTEK.
- Kamus Suci Bahasa Sunda, Indramayu, Cirebon, Indonesia beunang Yayat Sudaryat taun 2005 pamedal CV Karya IPTEK.
- Kamus Basa Sunda beunang R.A Danadibrata taun 2006 pamedal Kiblat Buku Utama.
- Kamus Populer Remaja (Rumaja) Indonesia-Sunda Sunda Indonesia beunang Dinas Kebudayaan dan Pariwisata taun 2006.
Salian ti kamus nu masih kénéh medal nepi ka kiwari, aya sawatara kamus nu dianggap babon pikeun kamus basa Sunda nu ayeuna, di antarana waé:
- Nederduitsch-Maleisch en Soendasch Woordenboek beunang Andres de Wilde taun 1841. Ieu kamus mangrupa kamus munggaran nu dijieun dina tilu basa Walanda-Malayu-Sunda.
- Dictionary of Sunda Language of Java beunang Jonathan Riggs taun 1862. Ieu kamus mangrupa kamus dwibahasa, Sunda-Inggris.
- Soendaneesch-Hollandsch Woordenbook beunang Sierks Coolsma taun 1884 dina basa Sunda-Walanda.
- Soendaneesch-Hollands Woordenboek beunang F.S Eringa taun 1894 dina basa Sunda-Walanda.
Kamus Istilah Sastra[édit | édit sumber]
Pangdeudeul Pangajaran Sastra Sunda beunang Iskandarwassid (Bandung,1992) mangrupa usaha nu munggaran pikeun méré wangenan (definisi) kana istilah-istilah sastra boh istilah nu aya dina sastra Sunda boh istilah asing nu dianggap perlu dipikaweruh ku saha-saha waé nu miboga karesep kana dunya sastra.[8]
Kamus Umum Basa Sunda[édit | édit sumber]
Kamus Umum Basa Sunda disusun ku LBSS (Bandung,1976).[3] Disusun minangka hasil kaputusan kongrés LBSS 1958, sanajan mimiti dipigawéna mah ti taun 1961.[3] Anu jadi panatanya nyaéta R.Momon Wirakusumah, R.I Adiwijaya, I.B Jayawiguna, M.A Salmun, R.H Muh. Kurdi, Drs. R.M Atmamiharja, Patah Nataprawira, M.O Kusman, Épé Sjafe’I Adisastra, Koswara Sumbiratmulyana jeung Maman Sumantri.[3] Naskahna réngsé dipigawé dina taun 1975 alatan sawatara alesan saperti kurangna waragad, jeung sababaraha urang panata tilar dunya nepi ka aya sababaraha kali parobahan panata.[3] ku lantaran nu nyusun ieu kamus mangrupa jalma-jalma nu miboga kasang tukang sarta wewengkon asal nu beda, Kamus Umum Basa Sunda teu miboga kahéngkéran saperti Kamus Sacadibrata.[3]
Cara Nyusun Kamus[édit | édit sumber]
Nyusun kamus lain hiji hal nu gampang, biasana disarungsum ku kelompok kalawan tahapan-tahapan nu tangtu.[3] Sacara umum dina nyusun kamus aya sababaraha léngkah nu kudu dilakukeun, di antarana:[3]
- Ngararancang
- Data korpus
- Nyusun data dumasar abjad
- Ngolah data
- Méré ma’na kecap
Ngararancang[édit | édit sumber]
Dina tahap kahiji ieu nu nyusun kamus kudu nangtukeun hal-hal saperti di handap ieu:[3]
- Tujuan nyieun kamus
- Metode gawéna
Data korpus[édit | édit sumber]
Dina tahap ieu, panyusun ngasupkeun kekecapan nu pernah digunakeun ku masarakat.[3] Tim panyusun kamus bisa maca karya-karya sastra atawa ngalakukeun hal séjénna sangkan bisa meunangkeun kekecapan nu pernah hirup di masarakat pikeun dijadikeun éntri dina éta kamus.[3] Kekecapan ieu dicatet kana kartu, hiji kecap hiji kartu.[3]
Nyusun data dumasar abjad[édit | édit sumber]
Ieu tahapan mangrupa léngkah nu pangpentingna ku sabab tiap kecap nu geus dicatet dina kartu disusun dumasar abjad.[3] Sacara manual, ieu tahapan bisa dilakukeun ku cara nyatet kekecapan nu aya dina kartu, hiji kecap hji kartu sangkan ieu kekecapan bisa disusun kalawan gampang.[3] Sanggeus kitu kartu-kartu ieu disimpen dina katalog.[3]
Ngolah data[édit | édit sumber]
Sanggeus kekecapan dikumpulkeun tur disusun dumasar abjad, ieu data kudu dianalisis.[3] Dina ieu tahapan panyusun kamus kudu ngabagi kekecapan ieu kana sababaraha golongan saperti:[3]
- Kekecapan nu teu perlu
- Kekecapan nu anyar
- Kekecapan neologisme (kekecapan anyar nu jarang digunakeun)
- Kekecapan nu ngalaman parobahan ma’na.
Sanggeus kitu, panyusun kamus bakal miceun kekecapan nu dianggap teu perlu, neundeun kekecapan néologisme sarta nganalisis kekecapan anyar jeung kekecapan nu ngalaman parobahan ma’na kana tahapan méré ma’na.[3]
Méré ma’na kecap[édit | édit sumber]
Ieu tahap miboga tujuan pikeun ngajelaskeun ma’na atawa harti hiji kecap.[3] Léngkah ieu bisa dilakukeun ngagunakeun élmu semantik jeung pragmatik.[3] Panyusun kamus bisa ngagunakeun bahan réferénsi saperti kamus nu geus aya, daptar istilah jeung réa-réa deui pikeun néangan harti hiji kecap.[3]
Referensi[édit | édit sumber]
- ↑ a b Danadibrata,R.A. 2006. Kamus Basa Sunda. Bandung:PT Kiblat Utama Kaca 314
- ↑ a b Mengenal Kamus Sunda (id) (Diakses tanggal 20 September 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Ibrahim Ahmad.1994.Perkamusan Melayu Suatu Pengenalan.Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka (id) Salah ngutip: Invalid
tag; name "penemuan3" defined multiple times with different content
- ↑ a b c d e f g h i j k l Departemen Pendidikan dan Kebudayaan.1995.Kamus Besar Bahasa Indonesia.Jakarta:Balai Pustaka Hal 438 (id)
- ↑ Mengetahui Jenis dan Peran Kamus dalam Proses Translate Bahasa Sunda (Diakses tanggal 20 September 2011)(id)
- ↑ a b Sudaryat,Yayat.2004.Élmuning Basa.Bandung:Walatra Kaca 41
- ↑ a b c d e f g h i Tim Redaksi.2000.Ensiklopedi Sunda Alam, Manusia dan Budaya.Jakarta:Pustaka Jaya dan Yayasan Kebudayaan Rancage Kaca322 (id)
- ↑ Tim Redaksi.2000.Ensiklopedi Sunda Alam, Manusia dan Budaya.Jakarta:Pustaka Jaya dan Yayasan Kebudayaan Rancage Kaca323 (id)


text:
Calingcing
Calingcing atawa balingbing wuluh; Averrhoa belimbi L.; kaasup suku balingbing (Oxalidacéae). Tangkal leutik, luhurna 5–15 m, tumuwuh nepi ka jangkungna 750 m luhureun beungeut laut. Daun majemuk, papasangan; anak daun wangunna lonjong nepi ka buleud endog. Kembang leutik, biasana mecenghul ti batang utama atawa cabang-cabang; kembang pulas héjo, makuta beureum gandola. Buah lonjong caian, rasana haseum pisan; ngagantung dina batang atawa daun.
Buah calingcing dimangpaatkeun pikeun sayur sarta pikeun ngabersihkeun kokotor dina pakéan atawa barang loyang atawa tambaga. Di Jawa Barat, tangkal ieu leuwih mindeng ditepungan minangka pepelakan liar, tapi teu arang ogé aya anu ngabudidayakeunana minangka pepelakan pakarangan. Reproduksina bisa ku siki atawa cangkokan. Buahna ngandung réa vitamin C; biasa dipaké pikeun samara angeun haseum atawa samara angeun séjénna, aya ogé anu dijieun manisan; dipikawanoh ogé minangka ubar batuk tradisional.
Rujukan[édit | édit sumber]
- Ensiklopedi Sunda: Alam, Manusa, Budaya (Rosidi, dkk: 2000)


text:
Béas
Béas nyaéta bagian siki paré (gabah) anu geus dipisahkeun tina kulitna. Sacara anatomi bagian anu ditutupan kulit disebut paléa jeung bagian kulit anu nutupan béas disebut lemma. Dina salah sahiji tahap ngolah hasil paré nyaéta gabah ditutu maké halu dina jubleg atawa digiling nepika bagian luarna (kulit gabah) leupas tina eusina. Ieu bagian eusi anu warnana bodas, semu beureum, ungu atawa ogé hideung anu disebut béas téh. Lian ti éta numutkeun kamus, béas nyaéta paré anu geus ditutu dina jubleg, jadi teu cangkangan deui. [1]
Béas tina paré ketan disebut ketan
Rupa-rupa Béas[édit | édit sumber]
- Béas ketan
- Béas pandan
- Béas beunyeur
- Béas dolog
Galeri[édit | édit sumber]
Sumber[édit | édit sumber]
- ↑ R.A Danadibrata. 2006. Kamus Basa Sunda R.A Danadibrata. Bandung. Kiblat. Halaman64.


text:
Arus Walungan Cikandang dugi ka ageung sarta ampir leber,Salasa (10/2). Balukarna,wargi Desa Tanjungmulya sarta sakurilingna di Kacamatan Pakenjeng henteu tiasa mentas walungan ngagunakeun rakit minangka alternatif jembatan gantung anu ambruk.
Kapala Desa Tanjungmulya,Yusep Kirman,ngadugikeun, hujan ageung anu lungsur teras-terasan saprak Senen (9/2),dugi ka kaayaan cai Walungan Cikandang nambahan drastis. saurna,rakit oge disimpeun di sisi walungan sarta henteu tiasa diangge.
“upami arus walungan seageung kitu,teras rakit na diangge mentas, tiasa tiasa anu nganggena malih palid sareng rakit. Kapaksa atuh, kagiatan pameuntasan dieureukeun tiheula margi ngabahayakeun wargi , ” saur Yusep.
Hiji-hiji na jalan cara kanggo tiasa mentas walungan kasebat,saur Yusep,nyaeta jalan muter jauhna 27 kilometer. Kaayaan jalan oge langkung awon batan jalan pakebonan anu parantos kakoncara gurawes sarta aya leutak.
Wargi oge,saur,balik kahese milampah kagiatanana,di antawisna kahese milampah kahirupanana, angkat ka puskesmas,ngunjalan kenging panen atanapi kaperyogian sadinten dinten ,sarta kagiatan sajabina.
kapala UPTD Atikan Pakenjeng,Ade Manadin,nyarios dina neraskeun kaayaan ekstrim di Walungan Cikandang ieu,pihakna geura-giru milampah sakola darurat di pilemburan.
Langkung ti 100 murangkalih sakola sarta siswa henteu tiasa meuntas walungan ka sakola aranjeunana,nyaeta 83 murangkalih sakola SDN Tanjungmulya III sarta IV,sarta puluhan siswa SMP Hiji Hateup 3 Pakenjeng,SMP 2 Pakenjeng,sarta MTS Alkasfiyah.
sadaya murangkalih sakola sarta siswa ieu asalna ti Lembur Saradan,Porehek,sarta Babakan. Ade nuturkeun sakola darurat bade dimilampah di masigit sarta madrasah di tilu lembur kasebat.
Kawitna diwartakeun,jembatan di luhur Walungan Cikandang kasebat ambruk saloba dua kali dina 2014. Wargi oge ahirna kapaksa ngambah walungan kalawan rakit kanggo tiasa mentas. daleum oge parantos ngajanjikeun ngawangun jembatan di lokasi kasebat ngagunakeun Dana Henteu kaduga atanapi CSR parusahaan.


text:
Sataun simkuring teu nulis di ieu blog..hahaha.. enya sataun, da postingan nu terahir teh ternyata ditulis taun 2008. hehehe.. Taun kamari, ayeuna mah tos taun 2009. Nembe weh kamari Kabupaten Majalengka teh ulang taun nu ka-519.
Kaleresan ngawitan sasih Juni 2009, simkirung aeh simkuring, tuh nya, kabawakeun ku kang Ohank euy, nyebat na teh simkirung wae ayeuna mah.hahahaha.. enya, pribados teh tos janten Urang Majalengka, janten urang lembur wae ah, tos bosen panginten jadi urang kota teh, komo di Jakarta, paranas di tambih deui polusi na langkung seueur. Ari di Majalengka mah panas oge ngahiliwir aya angin, janten karaos tariis.hehehe..
Tah, di handap simkuring nga-posting foto-foto alun-alun Majalengka. Tapi ngan ti sahiji sisi wungkul, ti palih payun wungkul nu di pinggir jalan raya tea. Keun lah, manawi ngke mah tiasa ti palih mana-mana.hehehe..
Manawi nu nuju aya di luar nagari, nu nuju nyiar rejeki ka luar nagari, ngaraos sono ka Majalengka, tah ieu aya foto na. Tong hilap ngke pami tos uwih ka lembur, mentraktir Sayah jajan baso di Majalengka nyah..hehehe.
Walah, geuning foto simkuring nu pangluhurna..hehehe.. Punten ah, salam pangwanoh wae ti Simkuring.
Tah, ieu Gedung Juang, nu aya di sagigireun Gedung DPRD Majalengka.
Masjid Agung Al Imam, tuh, wayah pasosore mah seuer nu olah raga.
Geuning aya panggung?? hehe.. Eta teh bade aya acara musik, dalam rangka HUT Majalengka ka-519. Aya Utopia Band.
Tuh, Majalengka Remaja, REligius Maju seJAhtera. Amiin. Mugia Bupati ayeuna Bapak Sutrisno, tiasa ngamajukeun Majalengka. Amin.
Mangga ah, sakitu heula tulisan ayeuna mah. Insya Allah ngke di sambung deui ku carita nu sanes sareng foto foto nu sanes na, nu kalangkungan ku simkuring pokona mah..hehehehe..


text:
Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan, mangkaning arek ngadaheus ka dewa. Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titingi, maksudna areknitah nginjeum tanduk ka sakdang hayam jago, haritamah hayam jago teh aya tandukan. Terus sakadang naga menta dianteur ku titingi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh permasalahan naga ka si hayam jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka si hayam jago, anu engke dianteurkeun ku sakadang titingi ceuk sakdang naga teh. Mimitinamah hayam jago teh teu daek nembalan lantaran apal yen jahat jeung licikna si sakdang naga teh. Lila-lila naga ngaryu. Anu antukna hayam jago mere nginjeum eta tandukna ka si sakadang naga. Ceuk naga ka hayam jago " engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku si sakdang titinggi samemeh balebat.lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.” Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna. Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo.
Rincian Dongeng: - Judulna : Hayam Kongkorongok Subuh
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Hayam Jago, Titinggi jeung Oray Naga
- Watek palakuna :
Oray Naga = jahat, sok nipu, teu sukur, sok hayang nu batur.
Titinggi
= Daek wae di titah sanajan salah, teboga pamadegan.
Hayam Jago = Babari percaya, gampang dibobodo.
- Tempat/latar : Hiji tempat jaman bahela nyaeta di leuweung
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah
lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka
jalma jiga sakadang Hayam Jago.


text:
Bah Ohim berobat ka doktor kelamin rék mariksa kandungan spermana. Saenggeus tepi, doktor mere toplés leutik bari pok nyarita “Candak toplés ieu ka bumi, enjing candak deui ka dieu, tapi kedah tos aya conto spermaan di lebetna nya!.
Bah Ohim “enya..nuhun dok”
Isukna Bah Ohim datang deui ka doktor kelamin bari mawa toplés, tapi euweuh eusian..malahan eta toplés masih bersih.
Doktor: “Naha geuning masih kosong Bah..??”
Bah Ohim: “Kieu Dok, ku Abah geus dipecakan ku leungeun kénca tapi teu bisa, kitu deui ku leungeun katuhu.
Terus Abah téh ménta bantuan pamajikan...sarua deuih, ku leungeun kénca teu bisa, ku leungeun katuhu teu bisa, malah pamajikan mah nepi ka maké baham sagala .....
Kusabab euweuh nu bisaeun, nya abah menta bantuan Neng Nina budak tatangga.... mimiti ku leungeun kénca nepi ka pepereket eta Neng Nina tapi tetep teu bisa, kitu deui ku leungeun katuhu euweuh bedana...ngan kataji ku Neng Nina mah nepi ka di capit na kélék, terus di capit ku pingping-na masih kénéh teu bisa!!!!”
Doktor: “Dugi ka nyuhunkeun bantosan ka murangkalih istri tatanggi Bah????”éta Doktor bari peperedeuyan ngabayangkeun nu ka alaman ku si Abah Ohim.
Bah Ohim:”Enya..tug nepi ka ayeuna...Abah, Pamajikan jeung Neng Nina teu bisa muka tutup toplés ieu......”
Doktor: “(Gelo..hanas ngabayangkeun nu lain-lain) “ceuk na pikirna........
Cag....


text:
Saha sabenerna Prabu Siliwangi nepikeun ka ayeuna ku sawaréh urang Sunda dianggap raja pangsohorna/panggedena (sarta ogé pamungkas) karajaan Pajajaran? Mun ngarujuk naskah Wangsakerta, bakal kanyahoan yén dina naskah éta eu...weuh saurang ogé raja Sunda (kaasup Galuh sarta Pajajaran) anu ngaranna Prabu Sili...wangi. Naskah éta meteakeun yén Siliwangi nyaéta ngaran landian anu dibikeun ka saha waé raja anu ngawasa di Sunda sanggeus gugurna raja Sri Baduga di Bubat.
Nurutkeun naskah éta, raja nu gugur di Bubat dina taun 1357 ngaranna Linggabhuwana, sedengkeun dina naskah-naskah nu séjén katelahna téh Prabu Maharaja (lain Sri Baduga Maharaja!). Alatan manéhna gugur dina ngabela ajén diri bangsa (Sunda), rahayat nelahna téh Prabu Wangi (Seungit), hartina nu ngaranna wangi/seungit alatan wawanénna ngabela ajén bangsa téa. Nya saterusna saha waé nu nu jadi raja Sunda sok katelah Prabu Siliwangi, nyaéta raja nu ngagantikeun Prabu Wangi téa.
Lamun naskah éta bisa dipercaya, atawa bisa dipaké pikeun maluruh saha Prabu Siliwangi, hartina yén Prabu Siliwangi lain saurang. Dumasar naskah éta nu météakeun yén Prabu Siliwangi saukur landian nu ngaganti Prabu Wangi, sabenerna aya dalapan urang Prabu Siliwangi. Lamun diurutkeun, maranéhanana téh : Niskala Wastukancana (1371-1475), Déwa Niskala (1475-1482), Sri Baduga Maharaja (1482-1521), Surawisesa (1521-1535), Ratu Dewatabuwana (1535-1543), Ratu Sakti (1543-1551), Nilakendra (1551-1567), sarta Ragamulya Suryakancana (1567-1579).
Mun nempo lilana ngawasa, écés pisan yén sakuduna nu dianggap raja pangsohorna karajaan Sunda nyaéta Niskala Wastukancana. Sajaba mangsa pamaréntahana nu “cukup fantastis” salila 104 taun (1372-1475), naskah Carita Parahyangan météakeun : “Aya saurang putra Prabu Wangi (Prebu Maharaja) ngaranna Prabu Niskala Wastukancana nu maotna dikurebkeun di Nusa Larang, di Pasir Wanakusuma. Manéhna maréntah salila 104 taun alatan sampurna ngamalkan ageman, mangka kahontal kaayaan nu sarwa sejahtera.
Laku lampahna nu koloteun sanajan umurna masih ngora alatan raja téh tunduk (ka tuntunan) “satmata” (Bunisora), nuturkeun (petunjuk) nu ngasuhna nyaéta Hyang Bunisora nu maot dikurebkeun di Geger Omas, landian Batara Guru di Jampang. (Inohong) éta pisan nu dituturkeun ku pangawasa lemah cai saterusna. Batara Guru di Jampang éta pisan nu nyieun makuta “sanghyang paké” sawaktu ngabogaan hak (luhur tahta=Wastukancana) dinobatkeun jadi raja. (Makuta éta) jieunan (hasil) tatapa bakti ka dewata.
Ku kituna, Niskala Wastukancana téh nyaéta Prabu Siliwangi I, sakaligus raja panggedéna (pangsohorna). Sanggeus maot, manéhna diganti kadua urang anakna :
Déwa Nis-kala nu ngawasa di Galuh (ibukotana Kawali), sarta Prabu Susuktunggal nu ngawasa di Sunda (saterusna Pajajaran).
Tétéla kadua pangawasa éta sanajan dulur teu sabobot sapihanéan, komo Susuktunggal dina pamustunganana ngancem bakal mutuskeun sagala hubungan jeung Galuh. Ngaliwatan “musyawarah” para inohong ti kadua karajaan, ditempuh jalan tengah : Kadua raja éta turun tahta, saterusna digantikeun ku Jayadewata putrana Déwa Niskala sakaligus minantu Susuktunggal. Bareng jeung dinobatkeunna Jayadewata, ngaran karajaan katelahna karajaan Pajajaran kalayan puseur dayeuhna
di Pakwan Pajajaran.
Anggapan yén Prabu Siliwangi (hiji-hijina) nyaéta SBM (Sri Baduga Maharaja) atawa Jayadewata, sabenerna teu salah-salah teuing, mun ngaran landian éta dikaitkeun ka nagara nu ngaranna Pajajaran. Hartina, SBM memang mangrupa raja nu mimiti ngawasa di Pajajaran (1482-1521) nu saméméhna nagara éta ampir
sok disebut Sunda. Ngan waé, mun dianggap yén SBM nyaéta hiji-hijina raja nu katelah Prabu Siliwangi, bisa jadi bakal “bentrok” jeung talari nu ngomong yén manéhna raja panggedéna sakaligus pamungkas.
Catetan : Naskah Wangsakerta masih janten "polemik" naha kalebet sumber tulisan sajarah atw sanes. Sawareh gaduh pamadegan yen mun ditingali dina metodologi sajarah (heuristik, verifikasi, interpretasi, historiografi) teu kalebet bukti sejarah nu otentik, margi lemahna sumber-sumber, pabeulit antara fakta & data, sareng dicampur ku hal-hal "magis-religius", teu benten sareng naskah Pararaton (Mpu Tantular) atawa Babad Tanah Jawa (Sultan Agung). Pamadegan nu sanesna, "terlepas" asli atawa palsu eta naskah, eta naskah teh kaasup karya nu "bernilai adiluhung".
Pangeran Wangsakerta teh, katurunan ka-6 ti Sunan Gunung Jati (putrana Pangeran Girilaya)...


text:
Pébruari
Pébruari nyaéta bulan ka-2 kalénder Maséhi, satutasna Januari sarta saméméh Maret.
Daptar eusi
Bulan ieu na sajarah[édit | édit sumber]
Kajadian[édit | édit sumber]
- 27 Pébruari 1940 - Karbon-14, radioisotop karbon, kapanggih ku Martin Kamen jeung Sam Ruben.
Lahir[édit | édit sumber]
Pupus[édit | édit sumber]
- 3 Pébruari 1929 - A. K. Erlang (1 Januari 1878 lahir), ahli matematik, statistik, jeung insinyur Denmark
- 15 Pébruari 1849 - Pierre François Verhulst (28 Oktober 1804 lahir) "Dinamika populasi)"


text:
Spionase On Sakur telepon Jeung iSpyoo Mobile Spy?
Daptar – Free Jeung pisan Basajan ! Daptar – pangadilan 48 Jam
-
Selingkuh Number
Salah sahiji truths pikaresepeun paling individu nikah anu blissfully goblog of nyaéta kajadian heran luhur henteu satia & urusan extramarital.
Maca deui
-
Nangtayungan Barudak
Salah sahiji truths pikaresepeun paling individu nikah anu blissfully goblog of nyaéta kajadian heran luhur henteu satia & urusan extramarital.
Maca deui
-
Mobile pagawe
Mun anjeun geus boga hiji eksekutif atawa bisnis keur sigana geus sadar yen menata usaha anjeun’ telepon sél nyaeta lieur nyata.
Maca deui
Potongan harga 35% pikeun Christmas dina iSpyoo!
Christmas datang pisan geura-giru. Geus disiapkeun keur Christmas Anjeun?
Dina kasempetan ieu, urang rek ngomong hatur sadaya customer dear. Bringing kahayang alus Anjeun kabagjaan Christmas ieu jeung dina taun datang. Keukeuh we urang baris terus narima interest Anjeun, pangrojong jeung kapercayaan. Hayu pangalaman jeung ngarasakeun Christmas ieu kalawan jeung iSpyoo. Potongan harga 35% for sadayana salaku kado Chritsmas pikeun anjeun. kode Kupon: ISPYOOXMAS
iSpyoo LLC
Klik Pikeun Redeem ATAWA Asup Nepi Pikeun Free
*** It Ngarojong jaringan sosial App saperti Viber, Whatsapp, Yahoo, BBM, KIK, Garis, Facebook…
iSpyoo Mobile Spy App Nawarkeun A sakabeh Arsenal fitur pangimeutan taméng
-
Gampang Paké
-
Software iSpyoo Best Mobile spionase
-
CIRI gancang daptar
-
CIRI Update Daptar
-
Naha anjeun kudu make
iSpyoo Mobile Spy Dina Nomer
Anjeun bisa ngarasakeun fitur ieu gede dina hiji paket gede.
iSpyoo Karya On Sadaya Networks Around Dunya:
[logo-slider][/logo-slider]
-
Urang ogé nawarkeun A Free 48 Jam !!!!
Undetectable | Leuwih 25+ Fitur | Nyukcruk Real Wayah
- MÉSÉR AYEUNA


text:
Warta Sunda • Umum • Saptu, 18 Agustus 2012 00:26
(SundaNews, Cianjur) Déwan Kesenian Cianjur (DKC) ngayakeun kagiatan rampak buka puasa di Sékrétariat DKC, Jl. Suroso 46, Cianjur, Salasa (14/8/2012). Ieu kagiatan téh mangrupa agénda taunan saban bulan Ramadhan. Tujuanna tangtu baé pikeun ngaraketkeun tali silaturahmi papada komite seni nu aya di DKC.
Ieu kagiatan, diluuhan ku Komite Seni Tari, Kawaritan, Pencasilat, Cianjuran, Seni Musik, Seni Rupa, Film jeung Multimedia, Sastra, Padalangan, Teater, jeung Komite Pertunjukan Rakyat.
Dina ieu kasempetan, Andri Kartanegara, Ketua Umum DKC nepikeun informasi program gawé anu baris dilakonan. "DKC ditunjuk Disparbud Provinsi Jabar pikeun ngokolakeun Festival Film Remaja, bulan Oktober nu bakal datang. Ieu téh janten prestasi jeung kareueus kanggo Cianjur. Ku kituna, dipiharep pangrojong ti sakumna pihak, hususna komite-komite seni,sangkan ieu program tiasa sukses." Kitu pokna Andri.
Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44
Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19
Jumaah, 18 Juli 2014 02:37
Rebo, 28 Méi 2014 01:32
Rebo, 28 Méi 2014 01:09


text:
Yunani
Yunani, ogé kawanoh salaku Hellas jeung resmina Républik Yunani (Hellenic Republic) mangrupa hiji nagara di Éropa tenggara. Yunani tepung wates jeung Albania, Makédonia, jeung Bulgaria di kalér, jeung Turki di wétan. Laut Aegea aya di wétaneun daratan utama Yunani, Laut Ionia di kulon, jeung Laut Tengah di kidul.
Daptar eusi
Babagian administratif[édit | édit sumber]
Ti réformasi Program Kallikratis dipakékeun dina 1 Januari 2011, Yunani diwangun ku tilu belas périféri dibagi kana 325 kotamadya. Aya ogé hiji daérah otonom, Gunung Athos (Basa Yunani: Agio Oros, "Gunung Suci").
Tempo ogé[édit | édit sumber]
Réferénsi[édit | édit sumber]
- ↑ "Demographics of Greece". European Union National Languages. Diakses pada 19 Désémber 2010.
- ↑ "Greece". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Diakses pada 16 April 2011.
- ↑ "Πίvakaς 7: Aλλoδaπoί katά uπnkoόtnta, φύλo kaι eπίπeδo ekπaίδeuσnς – Eύvoλo Eλλάδaς kaι Nouoί [Table 7: Foreigners by citizenship, gender and educational level -Whole of Greece and Prefectures]" (dalam bahasa Yunani). Biro Statistik Nasional Yunani. Diakses pada 16 April 2011.
- ↑ "Demography Report 2010". Eurostat Yearbook 2010. Eurostat. Diakses pada 16 April 2011.
- ↑ "Total Population". Eurostat. 1 Januari 2010. Diakses pada 8 Januari 2010.
- ↑ a b c "'Πίvakaς 1: Πpoσwpιvά aπoteλέσuata tou Mόvιuou Πλnθuσuoύ tnς Eλλάδoς'". National Statistical Service of Greece: Avakoίvwσn πpoσwpιvώv aπoteλeσuάtwv AπoYpaφής Πλnθuσuoύ 2011, 22 Iouλίou 2011.
- ↑ a b c d "Greece". International Monetary Fund. Diakses pada 26 April 2011.
- ↑ "Distribution of Family Income – Gini Index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Diakses pada 9 Juli 2010.
- ↑ "Human Development Report 2010". United Nations. 23 Januari 2010. Diakses pada 5 Nopémber 2010.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- (en) Portal kaprésidénan Yunani
- (en) Loka resmi ngeunaan pariwisata
- (en) Jaringan Helenik
- (en) Atlas Yunani di Euratlas
Albania · Andorra · Arménia1 · Austria · Azerbaijan1 · Bélarus · Bélgia · Bosnia jeung Hérzégovina · Britania Raya (Inggris, Irlandia Kalér, Skotlandia, Wales) · Bulgaria · Céko · Dénmark · Éstonia · Finlandia · Géorgia1 · Hungaria · Irlandia · Islandia · Italia · Jérman · Kazakhstan2 · Kroasia · Latvia · Liechtenstéin · Lithuania · Luksemburg · Makédonia · Malta · Moldova · Monako · Monténégro · Norwégia · Perancis · Polandia · Portugal · Romania · Rusia2 · San Marino · Sérbia · Siprus1 · Slovakia · Slovénia · Spanyol · Suis · Swédia · Turki2 · Ukraina · Vatikan · Walanda · Yunani
Amérika Sarikat • Australia • Austria • Bélgia • Britania Raya • Céko • Cili • Dénmark • Éstonia • Finlandia • Hungaria • Irlandia • Islandia • Israél • Italia • Jepang • Jérman • Kanada • Koréa Kidul • Luksemburg • Méksiko • Norwégia • Perancis • Polandia • Portugal • Selandia Anyar • Slovakia • Slovénia • Spanyol • Suis • Swédia • Turki • Walanda • Yunani
Afrika Kidul · Afrika Tengah · Albania · Amérika Sarikat · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Argéntina · Arménia · Australia · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Basisir Gading · Bélis · Bénin · Bolivia · Botswana · Brasil · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Cina · Djibouti · Dominika · Dominika, Rép. · Ékuador · Él Salvador · Fiji · Filipina · Gabon · Gambia · Géorgia · Ghana · Grénada · Guatémala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guyana · Haiti · Honduras · Hong Kong¹ · India · Indonésia · Islandia · Israél · Jamaika · Jepang · Kamboja · Kamérun · Kanada · Kénya · Kolombia · Kongo, RD · Kongo · Koréa Kidul · Kosta Rika · Kroasia · Kuba · Kirgistan · Kuwait · Lésotho · Liechtenstein · Madagaskar · Makau¹ · Makédonia · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Maroko · Mauritania · Mauritius · Méksiko · Mesir · Moldova · Mongolia · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Norwégia · Oman · Pakistan · Panama · Papua Nugini · Paraguay · Péru · Qatar · Rwanda · Saint Kitts jeung Névis · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grénadin · Selandia Anyar · Sénégal · Siérra Léone · Singapura · Kapuloan Solomon · Sri Lanka · Suis · Suriname · Swaziland · Wewengkon Béa Cukai Kapisah Taiwan, Penghu, Kinmen, jeung Matsu² · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turki · Uganda · Ukraina ·Uni Émirat Arab · Uni Éropa³ · Uruguay · Vénézuéla · Viétnam · Yordania · Zambia · Zimbabwé
- Wewengkon Administratif Husus Républik Rahayat Cina.
- Ngaran rancangan pikeun Républik Cina (Taiwan)
- 27 nagara anggota Uni Éropa ogé mangrupa anggota WTO jeung hak masing-masing: Austria, Bélgia, Bulgaria, Britania Raya, Céko, Dénmark, Éstonia, Finlandia, Jérman, Hungaria, Irlandia, Italia, Latvia, Lituania, Luksemburg, Malta, Perancis, Polandia, Portugal, Romania, Siprus, Slovakia, Slovénia, Spanyol, Swédia, Walanda jeung Antillen Walanda, jeung Yunani.


text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
28 Oktober 2009
Tangkuban Parahu
DI Tatar Parahyangan ngadeg hiji karajaan anu subur makmur kerta raharja, keceluk ka kadang éwu, kakoncara ka janaperia. Éstuning gemah ripah loh jinawi téh sanés saukur mamanis. Demi anu janten papayung agungna taya sanés Prabu Sungging Perbangkara, hiji prabu nu gaduh kalanggenan moro sabangsaning sasatoan leuweung. Saban kangjeng prabu moro, sok disarengan ku anjing kukutanana anu satia, katelahna si Tumang.
Sakali waktos, basa Kanjeng Prabu nuju moro, dadak sakala sasatoan lir anu tilem, taya hiji-hiji acan. Padahal Kanjeng Prabu hoyong kénging uncal. Tangtos baé hanjeluna mah. Namung dina kaayaan kuciwa, Kanjeng Prabu ngaranjug kalayan reuwas kareureuhnakeun. Pangna kitu, si Tumang nuduhkeun hiji orok istri anu ngagolér dina amparan jukut.
Kawitna mémang reuwas. Namung sabada ningal orok nu sakitu lucuna, manah Kanjeng Prabu janten dilimpudan ku rasa bingah. Tangtos ana kituna mah, kumargi salami éta Kanjeng Prabu teu acan dikersakeun kagungan putra istri. Singketna carios, éta orok téh dirorok, diangken putra nyalira, kalayan dinamian Putri Dayang Sumbi.
Lumangsungna mangsa nu nyérélék kalawan ébréh, teu karaos nganteurkeun tangtungan Dayang Sumbi dugi ka ngajénggélék jadi hiji putri nu méh manjing sawawa. Geulis kawanti, éndah kabina-bina, kalayan dirojong ku pinter sareng singer. Hanjakalna Dayang Sumbi rada ogo, sanaos henteu kaleuleuwihi. Prah baé minangka hiji istri anu nuju mangkat déwasa.
Dina hiji waktos, Dayang Sumbi nuju ninun di tepas karaton. Rupina Dayang Sumbi capé ngaraos leuleus. Toropang (paranti ngagolongan bola) murag. Kumargi leuleus téa, Dayang Sumbi ngaraos wegah kanggo nyandak. Dayang Sumbi kalah jangji dina lebeting manahna, sing saha baé nu kersa mangnyandakkeun gulungan téa, mangka anjeunna baris jadi carogéna.
Teu lami, si Tumang mucunghul. Kumargi anjing anu tos kalatih téa, si Tumang hideng mangnyandakkeun toropong, ku cara digégél. Tangtos baé Dayang Sumbi henteu jalir kana jangji, henteu cidra kana kanyataan. Dayang Sumbi nikah sareng si Tumang.
Dayang Sumbi anu nyorang rumah tangga sareng si Tumang, antukna dipaparin putra pameget nu kasép bawana ngajadi. Demi éta putrana téh dinamian Sangkuriang. Iwal ti hadé gogog, hadé tagog téh, Sangkuriang katelah minangka hiji murangkalih anu calakan tur lébar wawanén.
Kalangenan Sangkuriang ogé taya sanés moro sasatoan. Teu bénten sareng kanjeng Prabu, Sangkuring sok disarengan ku si Tumang. Hanjakal pisan, dina hiji mangsa Sangkuriang ngaraos handeueul kumargi henteu beubeunangan. Mangkaning tos kedal jangji ka Dayang Sumbi, baris ngintun daging uncal. Antukna Sangkuriang kapoékan tug dugi ka maéhan si Tumang. Haténa dikeureut, saterasna disanggakeun ka Dayang Sumbi.
Tangtos baé Dayangsumbi ngaraos bendu, basa tos uninga sagala rupina. Antukna Dayangsumbi ogé kapoékan manah, amarahna muncak dugi ka nakol mastaka Sangkuriang ku céntong. Ti harita, Sangkuriang ngejat tur lunta ngantunkeun Dayang Sumbi.
Sabada Sangkuriang lunta mah, Dayangsumbi nembé sadar kalayan ngaraos kaduhung. Dayang Sumbi neneda ka ka Hyang Tunggal, supados ditepangkeun deui sareng putrana. Ari anu dipikasonona mah nuju apruk-aprukan, ngumbara ka alak paul, ngalap rupaning paélmuan. Sangkuriang ngajénggélék jadi hiji nonoman nu jangkung luhur, simbar dada. Kasakténna méh taya nu ngungkulan. Sabangsaning siluman taluk ka Sangkuriang, kalebet siluman sakti manggulang-mangguling nu katelah Guriang Tujuh.
Di satengahing lalampahanana, cunduk waktu ninggang mangsa, Sangkuriang patepung lawung sareng Dayang Sumbi. Hanjakal pisan Sangkuriang henteu uningaeun yén Dayang Sumbi téh ibuna, margi kapisahkeun ku waktos nu sakitu lamina. Iwal ti éta, basa Sangkuriang ditakol ku céntong, ngadadak ilang émutanana.
Sangkuriang katarik ati kapentang asmara ku Dayang Sumbi. Ngawitanna mah Dayang Sumbi ogé sami kaeuteupan ku rasa cinta ka Sangkuriang. Namung saparantos sadar kana kaayaan nu saleresna, Dayang Sumbi satékah polah nyadarkeun putrana, da tos yakin yén Sangkuriang téh mémang putrana. Pangna kitu, Dayang Sumbi mendakan tilas raheut dina mastaka Sangkuriang.
Sangkuriang henteu percanten ka Dayang Sumbi. Sangkuriang neugtreug hoyong nikah sareng Dayang Sumbi. Antukna Dayang Sumbi nyiar tarékah pikeun mugagkeun kahoyong Sangkuriang. Dayang Sumbi ngajukeun dua sarat ka Sangkuriang, nyatana Sangkuriang kedah ngadamel parahu nu ukuranana badag. Sarat kaduana, Sangkuriang kedah ngabendung sanghyang tikoro, ngadamel talaga pikeun lalayaran. Demi midamelna kedah anggeus sawengi, sateuacan medal balébat.
Bubuhan lalaki langit lalanang jagat, Sangkuriang henteu gimir ku pasaratan Dayang Sumbi. Sangkuriang nyanggeman, kalayan dina wengi éta ngeprik wadia baladna, siluman nu diluluguan ku Guriang Tujuh. Kai badag pikeun bahan parahu, diala ti hiji leuweung anu isuk jaganing géto baris katelah Gunung Bukit Tunggul. Rangrang, dahan, diala ti hiji pasir nu isuk jaganing géto baris katelah Gunung Burangrang. Demi pikeun talaga, Sangkuriang ngabendung walungan Citarum.
Sangkuriang méh baé ngaréngsékeun padamelanana. Tangtos baé Dayangsumbi neneda ka Sang Hyang Tunggal sangkan mugagkeun padamelan Sangkuriang. Iwal ti neneda ka Hyang Tunggal, Dayang Sumbi ogé nyiar tarékah sanés. Dayang Sumbi ngabébérkeun cindé wulung, anu ngalantarankeun hayam kongkorongok. Cindé wulung katingalna siga balébat.
Barang ngareungeu sora kongkorongok, siluman-siluman pahibut ngejat ninggalkeun hanca pagawéanana, margi sieun ku cahya pajar. Amarah Sangkuriang muncak, parahu ditajong satakerna. Bluk, nangkub, ngajénggélék jadi Gunung Tangkubanparahu. Demi walungan Citarum anu tos kadung dibendung, ahirna jadi Talaga Bandung.***
Ranggon Panyileukan, 2 Jumadil Akhir 1426 Hijriah


text:
Asih dina Hiji Isuk-isuk ( Cerpen Sunda Gaul )
Daster Asti teu sanggup nutupan sakumna kulit bodas bersihna. Tapi, daster éta tetep bisa nyumputkeun loba tahi laleur di tempat-tempat katutup. Ngan Arnando anu weruh persis letak-letaknya.
Buuk leubeut Asti diingkeun manjang menjuntai di tonggongna nepi ka ampir ka pinggul. Irungna anu teu mancung mindeng ngondang godaan Arnando.
”Teu nanaon irung anjeun demés. Leuwih alus berhidung demés tapi jeung dua pasir mancung sarta terurus di handapna,” kecap Arnando bari nyabak lembut salah sahiji pasir anu menjulang di harigu Asti, dina hiji isuk-isuk anu séjén.
”Leuwih alus batan naon…?” antara Asti ngurihit.
”Enya…, leuwih alus batan berhidung mancung jeung dua pasir demés teu terurus di handapna.”
Arnando tergelak. Asti ngan kéom. Senyum kaampeuh. Adegan tersipu kawas ieu pisan anu pohara disukai Arnando. Alatan éta, manéhna gemar menggoda Asti utamana dina saban isuk-isuk anu jadi milik maranéhanana.
Sakapeung Arnando mikir yén maranéhanana memang ditakdirkan minangka pasangan anu silih ngalengkepan. Tergelak sarta tersipu. Keliaran saurang penyerang sarta kelembutan sang penenang. Keberingasan saurang pemburu sarta kepasrahan korban buruan.
Asti nyaéta awéwé bersahaja. Sok nrimo. Dina loba hal manéhna komo condong naif. Anu pasti, manéhna éstuning getol mengerjakan saban pakasaban anu sadia di imah. Teu aya bagian imah anu teu terjamah kuna. Saban poé. Sapanjang minggu. Sapanjang warsih.
Arnando ngabayangkeun. Kawas éta pisan indungna tiheula sadeui ngora digawé di imah mangsa leutikna di Yogyakarta. Ngabéréskeun kabéh pakasaban imah kalayan tertata. Ngurus salaki, ayah Arnando, anu lumayan loba urusan. Sarta ngatik genep urang anak lalaki anu éstuning hésé diatur. Tanpa kungsi humandeuar. Sakali ogé.
Asti ogé teu loba nungtut. Ngait materi, paméntana sok basajan. Ménta daster anyar. Ménta dicarikan sapatu tali anu leuwih kuat. Sabot perlu tas, manéhna teu ménta tas kulit mahal, tapi tas ti plastik atawa kulit imitasi, asal cukup kuat pikeun indit-inditan. Barang saeutik berharga anu kungsi dipéntana nyaéta radio-tape pikeun di kamar. Kungsi manéhna ménta dibelikan pinggel emas 10 gram. Éta ogé dipéntana kalayan tersipu. Lainna dipaké sarta dipamérkeun, Asti kalahka nyumputkeun pinggel éta di jero laci lomarina anu sok terkunci.
Pikeun loba ékol, anu tangtu waé disatujuan Arnando, Asti memang teu kungsi mamérkeun kaleuleuwihan barang-barang berharga pemberian Arnando. Manéhna nunda kalayan rapih barang-barang éta sarapih nunda asihna pikeun hiji-hijina lalaki anu kungsi menjamah awakna éta.
Arnando nyaéta manuk jurig anu satia eunteup di dahan anu sarua di unggal peuting. Lalaki rumahan. Ieu pisan ogé anu disukai Asti. Arnando sok sadia pikeunana. Saban waktu.
Jeung Arnando anu sok sadia, Asti teu kungsi ngarasa katuruban dina tumpukan pakasaban. Pikeunana, poé-poé di imah nyaéta waktu-waktu nyenangkeun. Manéhna teu ngarasa terpenjara. Manéhna ngarasa kawas berdiam di hiji karaton.
Melukis nyaéta hiji-hijina pakasaban anu Arnando pigawé. Manéhna méakkeun kalolobaan hari-harinya di studio. Hirupna kawas patalimarga di antara studionya anu bacacar, rohang dahar, sarta tempat saré.
Duit memang sakapeung jadi pasualan. Arnando teu boga pangasilan rutin kawas jelema kantoran. Manéhna sorangan teu kungsi daék ngurus kaduitan. Manéhna teu paduli teuing naha duit maranéhanana keur melimpah atawa maranéhanana keur bangkrut. Untunglah, di imah manéhna teu kungsi meunang kahumandeuar-kahumandeuar hartosna soal duit.
Untunglah ogé, Arnando kaasup produktif. Berpameran sahenteuna dua kali saban sataun. Hiji pameran tunggal sarta hiji deui babarengan koleganya, hiji atawa sawatara pelukis séjén. Ti penjualan lukisan dina unggal pameran éta pisan manéhna meunangkeun duit anu lumayan. Sahenteuna, mahi keur hirup bersahaja sapanjang warsih.
Pandeuri, sabot lukisannya mimitian dilirik kolektor, sakapeung duit datang sorangan babarengan para pemburu lukisannya. Sabot ngaranna beuki loba disebut ku para kurator sarta peresensi seni rupa, manéhna sorangan jadi beuki teu yakin naha anu diburu lukisannya atawa guratan teges ngaranna, ”Arnando Mahoni”, di sudut katuhu atawa kénca handap unggal lukisan éta.
Arnando ngarasa hirupna leuwih ti cukup. Ngabogaan hiji imah mungil di pinggiran Jakarta nyaéta hiji kemewahan. Terlebih-lebih, jieun Asti, tétéla imah mungil éta téh hiji karaton badag anu megah.
Bisa mengatur sorangan hirupna, tanpa terikat ku jam gawé atawa jadwal-jadwal rutin séjén, nyaéta kemewahan séjén milik Arnando. Manéhna ngarasa hirupna geus réngsé jeung dua kemewahan anu geus digenggamnya éta.
Isuk-isuk ieu, Arnando masih berkutat kalayan lukisan anu teu ogé réngsé éta. Lukisan 1 x 1 méter anu katempona baris dicengkeram kelir bulao muram.
”Teu mumuluk tiheula?”
Ujug-ujug sora Asti menyereruput tonggong ceulina. Dua bilah leungeun bodas melingkari cangkéng Arnando. Asti merapatkan awakna di tonggong Arnando. Wangi-pagi-hari awak berkeringat Asti anu has nyieun Arnando geura-giru malik.
Asti sarta Arnando silih merapat dina balutan ”pakéan dines isuk-isuk” séwang-séwangan. Asti dina dasternya. Arnando kalayan kaus oblong sarta sarungnya. Duanana kawas sapasang japati anu silih néangan pagutan di tengah penclut usum kawin.
Kawas dina isuk-isuk séjénna, sanggeus hiji ciuman panjang anu teu kapegatkeun, maranéhanana beringsut ti studio nuju kamar di gigireunana. Tanpa loba ngomong. Dina isuk-isuk anu masih belia, Asti sarta Arnando bercinta. Kawas dina ampir saban isuk-isuk séjénna. Kajaba dina ahir minggu atawa liburan. Tangtu waé.
Ketukan di panto éta pisan anu pamustunganana ngageuingkeun Asti sarta Arnando ti letih anu ampir melelapkan. Jumlah sarta nada ketukan éta geus méré weruh duanana saha anu datang isuk-isuk éta.
Asti kalayan tapis membereskan tempat saréna. Tuluy, menyelinap kaluar kamar bari ninggalkeun senyum pinuh harti pikeun Arnando. Sarupaning hatur nuhun anu teu terucap pikeun unggal kenikmatan anu cikénéh maranéhanana reguk. Sosoknya leungit dilegleg daun panto, ngaléngkah saeutik tergesa ka panto hareup.
Arnando maké sarung sekenanya. Tuluy, balik ka studio di sisi kamar éta.
Sepi menyergap sajongjonan nepi ka peupeus ku sora kesibukan Asti di pawon. Kutan, Asti geus nuluykeun pakasabanana anu tertunda.
Samar-samar, Arnando ngadéngé léngkah anu geus pohara dipikawanohna. ”Mas, berkas-berkasku tinggaleun. Sok waé kieu lamun kuring terburu-buru. Ieu kuring belikan mumuluk kesukaanmu….” Sora lembut Ratih kadéngé persis di tonggong Arnando.
”Makasih nyaah.” Arnando nyokot kotak kadaharan ti leungeun Ratih sarta ngantep awéwé éta geura-giru malik indit sanggeus nyium biwirna sekelebatan.
”Kuring langsung buru-buru balik ka kantor deui enya… Love you!” Sora Ratih sarta awak rampingnya berkelebat. Tuluy ngiles.
”Love you too…”
Isuk-isuk geus teu deui belia sabot Arnando ngadéngé sora mesin kumbah mimitian dinyalakan Asti. Samentara manéhna masih mematung, nangtung di hareup sang calon lukisan bulao muram anu teu ogé réngsé.
Isuk-isuk masih tacan beranjak, sabot sora mobil Ratih mimitian kadéngé. Tuluy, melamat beuki menjauh. Arnando weruh persis, sora mobil pamajikanana éta baris datang deui basa peuting nyimpang jaga.
Bintaro Jaya, 3 April 2008


text:
Artinya "pameungkeut" /pengikat silaturahmi dengan berbagi pengalaman.
Cerita Kenangan, Ilmu & Seni , Tasikmalaya, Tuntunan Hidup, Artikel menarik lainnya.
Jumat, 30 Januari 2009
Salamet gara-gara taledor
Harita teh, anak kuring Andika Rizki keur anteng lalajo pilem TV. Manehna curiga ngadenge sora mobil bulak-balik di jalan hareupeun imah. Ari ditoong tina jandela bener aya mobil jalan lalaunan, muter, terus parkir hareupeun imah.
Lantaran bisi kumaha onam, da mobil kuring diparkir di carport deukeut panto pager, anak kuring mencet remote control maksudna keur ngayakinkeun yen mobil teh dikonci. Henteu disangka-sangka alarem mobil disada tarik pisan jeung ribut. Atuh tatangga harudang, pikiranana imah kuring kaasupan maling. Numatak alarem disada panto mobil nutupna kurang rapet, gara-gara pamajikan anu markir mobil taledor nutup panto mobil henteu sampurna, padahal biasana pamajikan teh cerewed pisan kanu sejen mah, omat-omatan panto mobil kudu dikonci.
Tah gara-gara pamajikan taledor tatangga salamet henteu jadi kapalingan mobil. Saur Pa Ustadz, ieu kajantenan teh sanes ”kaleresan” taledor, tapi Allah anu ngatur.


text:
Kurupuk
Kurupuk (Ind. kerupuk; Ing. crackers) nyaéta salah sahiji jenis kadaharan jajanan (snacks). Najan kitu, di sababaraha wewengkon, utamana di Tatar Sunda, kurupuk biasa dijadikeun batur dahar, boh dahar sangu atawa dahareun "beurat" séjénna (hucap, baso, loték, jrrd.).
Bahan dasar kurupuk biasana sabangsaning tipung nu diadon jeung cai tur bungbu atawa rasa nu dipikahayang nepi ka dalit, diseupan, tuluy ditiiskeun. Bahan satengah jadi ieu tuluy dipotongan atawa dicitak sakumaha bentuk nu dipikahayang (buleud, rungga-renggi, atawa kotak), digaringkeun pikeun engkéna digoréng maké lisah kalapa atawa disangray.
Rupa-rupa kurupuk[édit | édit sumber]
Sababaraha jenis kurupuk nu loma aya di Tatar Sunda di antarana:
- Kurupuk aci: kurupuk pangkawentarna di Tatar Sunda alias kurupuk standar ku lantaran murah. Dijieun tina aci sampeu. Biasana bentukna buleud jeung warnana bisa macem-macem sanajan warna panglomana mah bodas. Ieu kurupuk teu pati kuat dina rasa, meureun ku lantaran cara nyieunna nu teu ngagunakeun bungbu.
- Kurupuk kulit (rambak, dorokdok): Kurupuk nu loba dijual di wewengkon Cirebon-Indramayu, dijieun tina kulit sapi. Rasana gurih deukeut ka asin tur boga ciri has sok léngkét na létah bari jeung méré "sensasi" tingbeletok. Puseur industrina aya ogé di Garut.
- Kurupuk malarat/mlarat: Kurupuk ieu ogé loba dijual di wewengkon Cirebon jeung salah sahiji oleh-oleh dahareun nelah ti Cirebon. Sawatara jelema nyebutkeun yén ngaran kurupuk Mlarat téh diturunkeun ti na kecap "malarat" (melarat; B. Indonesia) nu artina sangsara ku dunya. Bisa jadi ieu téh dihubungkeun ku cara nyieunna nu henteu digoreng ku lisah atawa peletik tapi disangray maké keusik panas. Bahan dasar kurupuk ieu sarua jeung kurupuk sejen nyaéta aci. Nu ngabedakeun krupuk ieu dina ngasakeunna nu henteu digoreng maké minyak tapi disangray dina keusik panas. Biasana bungbu karek dibalurkeun sabada kurupuk asak. Warna nu loma beureum, bodas, jeung konéng. Di daerah asalna, sabungkus kurupuk mlarat diregaan 3.000-3.500 rupiah.
- Kurupuk bondon: warnana beuruem lada tapi kacida nikmatna.
- Kurupuk hurang: dijieun maké bahan dasar hurang
- Kurupuk jéngkol: dijieun maké bahan dasar jeung kol
- Kurupuk géndar: dijieun maké bahan dasar gendar
- Kurupuk solondok: dijieun tina bahan dasar sampeu, rasana aya nu asin semu amis, aya nu lada. Séntra produksina loba di daérah Kabupatén Magelang, ari nu ngicalna mah di Bandung ogé seueur.
Kurupuk lianna[édit | édit sumber]
Sababaraha kadaharan ieu bisa digolongkeun kana golongan kurupuk, sok sanajan sabagéan di antarana kadang-kadang disebut kiripik atawa cukup diistilahkeun gogoréngan.
- Kurupuk gadung: didamel tina gadung
- Saroja:
- Kurupuk jaat: dijieun tina jaat
- Ér'o (Rangginang oyég):
- Kurupuk oyék:
- Opak:Didamel tina béas ketan
- Kicimpring (di sababaraha wewengkon diseut ogé béca):didamel tina sampeu
- Rangginang (raginang, ranginang): didamel tina béas ketan.
- Kurupuk édun: kurupuk beureum jeung lada kabeuki barudak sakola
- Kurupuk rorombéheun: rupana bareulah jiga dampal suku nu rorombeheun, tapi nikmatna kacida luar biasa.
- Rémpéyék (atawa "goréng kacang"): dijieun tina tipung béas nu diabrukan suuk atawa kacang kadelé tuluy digoreng.
- Emping, tina tangkil, kadang-kadang aya ogé tina sampeu
Sumber[édit | édit sumber]
- Paguneman Kusnét di milis urangsunda@yahoogroups.com


text:
Dinamit
Dinamit (dynamite) mangrupakeun bahan peledak nu ngamangpaatkeun poténsi peledak nitrogliserin, nu awalna migunakeun kieselguhr salaku adsorben. Ieu bahan peledak téh karya kimiawan jeung insinyur Swédia Alfred Nobel taun 1866 di Krümmel (Geesthacht, Schleswig-Holstein, Jérman) nu dipaténkeun taun 1867. Peledak ieu biasalan dijual dina bentuk tongkat ukuran 20 cm x 2,5 cm.
Daptar eusi
Bédana ti TNT[édit | édit sumber]
Aya kasalahan nu nyaruakeun TNT jeung dinamit, padahal sama sakali henteu.
Baca ogé[édit | édit sumber]
Patén[édit | édit sumber]
- U.S. Patent 0078317, Improved explosive compound
- U.S. Patent 3931763, Explosive priming device
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Oregon State Police - Arson and Explosives Section (Handling instructions and photos)
- Big bang
- Detonator cables