text:
Karajaan Sunda
Karajaan Sunda (669-1579 M), numutkeun naskah Wangsakerta mangrupa karajaan nu ngadeg ngaganti Tarumanagara nu kabagi dua jeung 'kembaranana', Galuh. Karajaan Sunda diadegkeun ku Tarusbawa taun 591 Caka Sunda (669 M). Masih numutkeun Naskah Wangsakerta, Karajaan Sunda ogé ngawengku wilayah anu kiwari jadi Provinsi Lampung sanggeus putri Karajaan Lampung nikah jeung putra mahkota Karajaan Sunda. Lampung dipisahkeun ti bagéan karajaan Sunda nu di pulo Jawa ku Selat Sunda.
Daptar eusi
Sajarah
Saméméh ngadeg salaku karajaan anu mandiri, Sunda téh mangrupa bawahan Tarumanagara. Raja Tarumanagara nu panungtung, Sri Maharaja Linggawarman Atmahariwangsa Panunggalan Tirthabumi (maréntah ukur tilu taun, 666-669 M), kawin ka Déwi Ganggasari ti Indraprahasta. Ti Ganggasari, anjeunna gaduh dua putra, duanana awéwé. Déwi Manasih, cikalna, kawin ka Tarusbawa ti Sunda, sedengkeun nu kadua, Sobakancana, kawin ka Dapuntahyang Sri Jayanasa, nu salajengna ngadegkeun karajaan Sriwijaya. Nalika Linggawarman pupus, kakawasaan Tarumanagara ragrag ka minantuna, Tarusbawa. Hal ieu ngabalukarkeun pangawasa Galuh, Wretikandayun (612-702) baruntak, ngaleupaskeun diri ti Tarumanagara, sarta ngadegkeun Galuh nu mandiri. Ti pihak Tarumanagara sorangan, Tarusbawa ogé teu hayang neruskeun karajaan Tarumanagara. Tarusbawa lajeng mindahkeun kakawasaanana ka Sunda, sedengkeun Tarumanagara dirobah jadi bawahanana. Anjeunna diwastu/dijenengkeun raja Sunda dina poé Radite Pon, 9 Suklapaksa, bulan Yista, taun 519 Saka (kira 18 Méi 669 M). Sunda jeung Galuh ieu sapuk, yén wates karajaanana téh nyaéta walungan Citarum (Sunda di béh kulon, Galuh di béh wétan).
Karajaan kembar
Putra Tarusbawa nu cikal, Rarkyan Sundasambawa, pupus anom kénéh, ninggalkeun hiji putra istri, Nay Sekarkancana. Putuna ieu lajeng ditikah ku Rahyang Sanjaya ti Galuh, dugi ka gaduh putra hiji, Rahyang Tamperan. Nalika Tarusbawa pupus (723), kakawasaan Sunda ragrag ka Sanjaya, nu dina taun éta ogé hasil ngarebut kakawasaan Galuh ti Rahyang Purbasora (nu ngarebut kakawasaan Galuh ti ramana, Bratasenawa/Rahyang Séna). Ku kituna, dina leungeun Sanjaya, Sunda jeung Galuh ngahiji deui. Pikeun neruskeun kakawasaan ramana nu nikah ka putri raja Keling (Kalingga), taun 732 Sanjaya masrahkeun kakawasaan Sunda-Galuh ka putrana, Tamperan. Di Keling, Sanjaya nyepeng kakawasaan salila 22 taun (732-754), nu lajeng diganti ku putrana ti Déwi Sudiwara, Rarkyan Panangkaran.
Rahyang Tamperan ngawasa Sunda-Galuh salila tujuh taun (732-739), lajeng ngabagi kakawasaan ka dua putrana: Sang Manarah (dina carita rahayat disebut Ciung Wanara) di Galuh sarta Sang Banga (Hariang Banga) di Sunda. Sang Banga (Prabhu Kertabhuwana Yasawiguna Hajimulya) jadi raja salila 27 taun (739-766), tapi ngawasa Sundana mah ti taun 759.
Ti Déwi Kancanasari, turunan Demunawan ti Saunggalah, Sang Banga gaduh putra, ngaranna Rarkyan Medang, nu salajengna neruskeun kakawasaanana di Sunda salila 17 taun (766-783) maké gelar Prabhu Hulukujang. Kusabab putrana istri, Rakryan Medang ngawariskeun kakawasaanana ka minantuna, Rakryan Hujungkulon atawa Prabhu Gilingwesi (ti Galuh, putra Sang Mansiri), nu ngawasa Sunda salila 12 taun (783-795). Kusabab Rakryan Hujungkulon ieu ogé putraan istri, mangka kakawasaan Sunda lajeng ragrag ka minantuna, Rakryan Diwus (gelar Prabu Pucukbhumi Dharmeswara) nu ngawasa salila 24 taun (795-819). Ti Rakryan Diwus, kakawasaan Sunda ragrag ka putrana, Rakryan Wuwus, nu nikah ka putrana Sang Welengan (raja Galuh, 806-813). Kakawasaan Galuh ogé ragrag ka anjeunna nalika dahuanana, Sang Prabhu Linggabhumi (813-842), pupus. Kakawasaan Sunda-Galuh dicepeng ku Rakryan Wuwus (kalawan gelar Prabhu Gajahkulon) dugi ka pupusna taun 891.
Sapupusna Rakryan Wuwus, kakawasaan Sunda-Galuh ragrag ka adi beuteungna ti Galuh, Arya Kadatwan. Ngan, kusabab teu dipikaresep ku para pangagung ti Sunda, anjeunna ditelasan (895), sedengkeun kakawasaanana diturunkeun ka putrana, Rakryan Windusakti. Kakawasaan ieu lajeng diturunkeun ka putra cikalna, Rakryan Kamuninggading (913). Rakryan Kamuninggading ngawasa Sunda-Galuh ukur tilu taun, sabab lajeng direbut ku adina, Rakryan Jayagiri (916). Rakryan Jayagiri ngawasa salila 28 taun, lajeng diwariskeun ka minantuna, Rakryan Watuagung, taun 942. Neruskeun dendam kolotna, Rakryan Watuagung direbut kakawasaanana ku alona (putra Kamuninggading), Sang Limburkancana (954-964). Ti Limburkancana, kakawasaan Sunda-Galuh diwariskeun ka putra cikalna, Rakryan Sundasambawa (964-973). Ku sabab teu gaduh putra, ti Sundasambawa kakawasaan téh ragrag ka adi beuteungna, Rakryan Jayagiri (973-989).
Rakryan Jayagiri ngawariskeun kakawasaanana ka putrana, Rakryan Gendang (989-1012), diteraskeun ku putuna, Prabhu Déwasanghyang (1012-1019). Ti Déwasanghyang, kakawasaan diwariskeun ka putrana, lajeng ka putuna nu ngadamel prasasti Cibadak, Sri Jayabhupati (1030-1042). Sri Jayabhupati téh minantuna Dharmawangsa Teguh ti Jawa, mitoha raja Érlangga (1019-1042).
Ti Sri Jayabhupati, kakawasaan diwariskeun ka putrana, Dharmaraja (1042-1064), lajeng ku incu minantuna, Prabhu Langlangbhumi ((1064-1154). Prabu Langlangbhumi diteraskeun ku putrana, Rakryan Jayagiri (1154-1156), lajeng ku putuna, Prabhu Dharmakusuma (1156-1175). Ti Prabu Dharmakusuma, kakawasaan Sunda-Galuh diwariskeun ka purtana, Prabhu Guru Dharmasiksa, nu maréntah salila 122 taun (1175-1297). Dharmasiksa mingpin Sunda-Galuh ti Saunggalah salila 12 taun, tapi lajeng mindahkeun puseur pamaréntahanana ka Pakuan Pajajaran, balik deui ka tempat munggaran karuhunna (Tarusbawa) mingpin karajaan Sunda.
Sapupusna Dharmasiksa, kakawasaan Sunda-Galuh turun ka putrana nu cikal, Rakryan Saunggalah (Prabhu Ragasuci), nu ngawasa salila genep taun (1297-1303). Prabhu Ragasuci lajeng digentos ku putrana, Prabhu Citraganda, nu ngawasa salila dalapan taun (1303-1311), lajeng ku turunanana deui, Prabu Linggadéwata (1311-1333). Kusabab putrana istri, Linggadéwata nurunkeun kakawasaanana ka minantuna, Prabu Ajiguna Linggawisésa (1333-1340), lajeng ka Prabu Ragamulya Luhurprabawa (1340-1350). Ti Prabu Ragamulya, kakawasaan diwariskeun ka putrana, Prabu Maharaja Linggabuanawisésa (1350-1357), nu dina panungtung kakawasaanana perlaya di Bubat (baca Perang Bubat). Kusabab nalika kajadian di Bubat, putrana -- Niskalawastukancana -- alit kénéh, kakawasaan Sunda saheulaanan dicepeng k Patih Mangkubumi Sang Prabu Bunisora (1357-1371).
Sapupusna Prabu Bunisora, kakawasaan balik deui ka putrana Linggabuana, Niskalawastukancana, nu lajeng ngawasa salila 104 taun (1371-1475). Ti istri nu kahiji, Nay Ratna Sarkati, anjeunna gaduh putra Sang Haliwungan (Prabu Susuktunggal), nu dipasihan kakawasaan bawahan di wewengkon kuloneun Citarum (wewengkon asal Sunda). Prabu Susuktunggal nu ngawasa ti Pakuan Pajajaran, ngaropéa puseur pamaréntahan ieu ku ngadegkeun karaton Sri Bima Punta Narayana Madura Suradipati. Pamaréntahanana kawilang lila (1382-1482), sabab geus dimimitian nalika ramana ngawasa kénéh di wewengkon wétan.
Ti Nay Ratna Mayangsari, istrina nu kadua, anjeunna gaduh putra Ningratkancana (Prabu Déwaniskala), nu neruskeun kakawasaan ramana di wewengkon Galuh (1475-1482).
Susuktunggal jeung Ningratkancana ngahijikeun ahli warisna ku nikahkeun Jayadéwata (putra Ningratkancana) ka Ambetkasih (putra Susuktunggal). Taun 1482, kakawasaan Sunda jeung Galuh dihijikeun deui ku Jayadéwata (gelarna Sri Baduga Maharaja). Sapupusna Jayadéwata, kakawasaan Sunda-Galuh turun ka putrana, Prabu Surawisésa (1521-1535), lajeng Prabu Déwatabuanawisésa (1535-1543), Prabu Sakti (1543-1551), Prabu Nilakéndra (1551-1567), sarta Prabu Ragamulya atawa Prabu Suryakancana (1567-1579). Prabu Suryakancana ieu mangrupakeun pamingpin karajaan Sunda-Galuh anu pamungkas, sabab sanggeus sababaraha kali ditarajang ku pasukan ti Kasultanan Banten, dina taun 1579 mah serangan ti Banten téh nepi ka ngaruntagkeun kakawasaanana.
Raja-raja Karajaan Sunda
Di handap ieu runtuyan raja-raja nu kungsi mingpin Karajaan Sunda numutkeun naskah Pangéran Wangsakerta (mangsa kawasa dina Maséhi):
- Tarusbawa (minantu Linggawarman, 669 - 723)
- Harisdarma, atawa Sanjaya (minantu Tarusbawa, 723 - 732)
- Tamperan Barmawijaya (732 - 739)
- Rakeyan Banga (739 - 766)
- Rakeyan Medang Prabu Hulukujang (766 - 783)
- Prabu Gilingwesi (minantu Rakeyan Medang Prabu Hulukujang, 783 - 795)
- Pucukbumi Darmeswara (minantu Prabu Gilingwesi, 795 - 819)
- Rakeyan Wuwus Prabu Gajah Kulon (819 - 891)
- Prabu Darmaraksa (adi beuteung Rakeyan Wuwus, 891 - 895)
- Windusakti Prabu Déwageng (895 - 913)
- Rakeyan Kamuning Gading Prabu Pucukwesi (913 - 916)
- Rakeyan Jayagiri (minantu Rakeyan Kamuning Gading, 916 - 942)
- Atmayadarma Hariwangsa (942 - 954)
- Limbur Kancana (putra Rakeyan Kamuning Gading, 954 - 964)
- Munding Ganawirya (964 - 973)
- Rakeyan Wulung Gadung (973 - 989)
- Brajawisésa (989 - 1012)
- Déwa Sanghyang (1012 - 1019)
- Sanghyang Ageng (1019 - 1030)
- Sri Jayabupati (Detya Maharaja, 1030 - 1042)
- Darmaraja (Sang Mokténg Winduraja, 1042 - 1065)
- Langlangbumi (Sang Mokténg Kerta, 1065 - 1155)
- Rakeyan Jayagiri Prabu Ménakluhur (1155 - 1157)
- Darmakusuma (Sang Mokténg Winduraja, 1157 - 1175)
- Darmasiksa Prabu Sanghyang Wisnu (1175 - 1297)
- Ragasuci (Sang Mokténg Taman, 1297 - 1303)
- Citraganda (Sang Mokténg Tanjung, 1303 - 1311)
- Prabu Linggadéwata (1311-1333)
- Prabu Ajiguna Linggawisésa (1333-1340)
- Prabu Ragamulya Luhurprabawa (1340-1350)
- Prabu Maharaja Linggabuanawisésa (nu perlaya dina Perang Bubat, 1350-1357)
- Prabu Bunisora (1357-1371)
- Prabu Niskalawastukancana (1371-1475)
- Prabu Susuktunggal (1475-1482)
- Jayadéwata (Sri Baduga Maharaja, 1482-1521)
- Prabu Surawisésa (1521-1535)
- Prabu Déwatabuanawisésa (1535-1543)
- Prabu Sakti (1543-1551)
- Prabu Nilakéndra (1551-1567)
- Prabu Ragamulya atawa Prabu Suryakancana (1567-1579)
Hubungan jeung Éropah
Karajaan Sunda geus lila boga hubungan dagang jeung bangsa-bangsa lian kaasup bangsa Éropah. Karajaan Sunda ogé malah pernah ngalakukeun hubungan politik jeung bangsa Portugis. Dina taun 1522, karajaan Sunda nandatangan pajangjian Sunda-Portugis anu dina pajangjian éta téh Portugis dibeunangkeun ngawangun bénténg di palabuan Sunda Kalapa. Sabagé bayaranna, Portugis dikudukeun mantuan karajaan Sunda dina nyanghareupan serangan ti Demak sarta Cirebon nu karek misahkeun diri ti karajaan Sunda.
Rujukan
- Aca. 1968. Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad ka-16 Maséhi. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
- Ayatrohaédi. 2005. Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" dari Cirebon. Pustaka Jaya, Jakarta.
- Édi S. Ékajati. 2005. Polemik Naskah Pangeran Wangsakerta. Pustaka Jaya, Jakarta. ISBN 979-419-329-1
- Yoséph Iskandar. 1997. Sejarah Jawa Barat: yuganing rajakawasa. Geger Sunten, Bandung.


c: text/html

text:
Warna primér
Warna primér nurutkeun téori warna pigmén ti Brewster nyaéta warna-warna dasar. Warna-warna séjén dijieun tina kombinasi warna-warna ieu.
Daptar eusi
Téori warna cahaya[édit | sunting sumber]
Mimitina, manusa nganggap yén warna primér téh kawangun ku warna beureum, konéng, jeung héjo. Tapi dina panalungtikan satuluyna, disebutkeun tilu warna primér téh nyaéta:
Warna ieu saterusna dipikawanoh salaku warna pigmén primér anu dipaké dina dunya seni rupa. Campuran dua warna primér ngahasilkeun warna sékundér. Campuran warna sékundér jeung warna primér ngahasilkeun warna térsiér.
Téori warna pigmén[édit | sunting sumber]
Sacara téknis, beureum - konéng - biru, sabenerna lain warna pigmén primér. Tilu warna pigmén primér nyaéta magénta, konéng sarta cyan. (Ku alatan éta lamun nyebutkeun "beureum, konéng, biru" minangka warna pigmén primér, mangka "beureum" nyaéta cara anu kurang akurat pikeun nyebutkeun "magénta" sedengkeun "biru" nyaéta cara anu kurang akurat pikeun nyebutkeun "cyan"). Biru sarta héjo nyaéta warna sékundér dina pigmén, tapi mangrupa warna primér dina cahaya, babarengan jeung beureum.
Landasan biologis[édit | sunting sumber]
Warna primér nyaéta lain milik cahaya, tapi leuwih mangrupa konsép biologis, anu didasarkeun kana réspon fisiologis panon manusa kana cahaya. Sacara fundaméntal, cahaya nyaéta spéktrum sinambungan ti panjang gelombang, anu hartina aya jumlah warna anu teu kahingga. Tapi, panon manusa normalna ngan ngabogaan tilu rupa pakakas panarima/réséptor anu disebut sél congcot (anu aya dina rétina). Ieu anu ngaréspon panjang gelombang cahaya tinangtu. Manusa sarta spésiés séjén anu ngabogaan tilu rupa réséptor warna disebut mahluk trichromat.
Spésiés anu dipikawanoh minangka tetrachromat, nu boga opat réséptor warna, ngagunakeun opat warna primér. Manusa ngan bisa nempo gelombang nu panjangna nepi ka 400 nanométer, warna wungu, sedengkeun mahluk tetrachromat bisa nempo warna ultraviolét (saluhureun wungu]] nepi ka 300 nanométer, warna primér kaopat ieu jigana perenahna dina spéktrum nu panjang gelombangna leuwih pondok, sarta jigana warna magénta spéktral murni leuwih ti saukur magénta anu ku urang katempo minangka campuran tina beureum jeung biru.
Réa sato tina golongan manuk jeung sato marsupial mangrupakeun mahluk tetrachromat.
Warna primér aditif[édit | sunting sumber]
Pakakas / média anu ngagabungkeun pancaran cahaya pikeun nyiptakeun rasa warna ngagunakeun sistem warna aditif. Televisi nyaéta anu pangilaharna. Warna primér aditif nyaéta beureum, héjo jeung biru. Campuran warna cahaya beureum jeung héjo, ngahasilkeun nuansa warna konéng atawa jingga. Campuran héjo jeung biru ngahasilkeun nuansa cyan, sedengkeun campuran beureum jeung biru ngahasilkeun nuansa wungu jeung magénta. Campuran kalawan proporsi saimbang ti warna aditif primér ngahasilkeun nuansa warna kulawu; lamun tilu kelir ieu dihijikeun, mangka hasilna nyaéta warna bodas. Ruang warna/modél warna anu dihasilkeun disebut RGB (red, green, blue).
Warna primér subtraktif[édit | sunting sumber]
Média anu ngagunakeun pantulan cahaya pikeun ngahasilkeun warna, maké padika campuran warna subtraktif.
Tradisional[édit | sunting sumber]
Beureum, konéng, biru / RYB (red, yellow, blue) mangrupakeun runtuyan sajarah tina warna primér subtraktif, hususna dipaké dina seni rupa (seni lukis). Ruang warna RYB ngajadikeun triad warna primér dina hiji bunderan warna standar; ogé warna sékundér: wungu, oranyeu/jingga sarta héjo. Triad warna kaususn ku 3 warna anu ekuidistan (jarakna sarua) dina hiji bunderan warna.
Pamakéan warna beureum, biru, konéng minangka warna primér ngahasilkeun gamut (wengkuan warna) anu rélatif heureut, di mana, sawatara warna henteu bisa dihontal ku campuran kasebut. Alatan alesan éta, pacitakan warna modéren ngagunakeun campuran warna magénta, konéng, cyan.
CMYK[édit | sunting sumber]
Dina industri pacitakan, pikeun ngahasilkeun warna variatif, dilarapkeun pamakéan warna primér subtraktif: magénta, konéng sarta cyan dina ukuran anu rupa-rupa.
Campuran konéng jeung cyan ngahasilkeun nuansa warna héjo; campuran konéng jeung magénta ngahasilkeun nuansa warna beureum, sedengkeun campuran magénta jeung cyan ngahasilkeun nuansa biru. Dina téori, campuran tilu pigmén ieu dina ukuran anu saimbang baris ngahasilkeun nuansa warna kulawu, sarta baris jadi hideung lamun tiluanana disaturasikeun sacara pinuh, tapi dina prakprakanana hasilna condong jadi warna kotor semu coklat. Ku alatan éta, remen ogé dipaké kelir kaopat, nyaéta hideung, minangka tambahan ti cyan, magénta sarta konéng. Ruang warna anu dihasilkeun saterusna disebut CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Black). Hideung disebut "K" (key) tina istilah "key plate" dina pacitakan (plat citak anu nyiptakeun rinci artistik dina gambar, biasana ngagunakeun warna mangsi hideung).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Senin, 31 Oktober 2011
PIDATO BAHASA SUNDA
PIDATO BAHASA SUNDA
Kepala Desa Sukaharja Dina Acara Idul Fitri 1432 H / 20011 M
Oleh : Sobarudin
Assalaamu’alaikum warohmatulloohi wabarokaatuh
Alloohu akbar 9 kali
Alloohu akbar kabiro walhamdulillaahikasiiro wasubhanalloohibukrota wa’ashiila
Laailaaha illallooh allohu akbar walillaahilham.
Hadirin Jamaah hari raya idul fitri anu aya dina kasinugrahaan anu kusimkuring dipihormat,
Puji urang sami dugikeun ka gusti anu Maha Suci, puja urang sarua sanggakeun ka anu Maha Kawasa, nyatana Alloh SWT. Ngalangkungan rahmat sareng hidayah-Na urang sadaya masih nampi limpahan ni’mat diantawisna ni’mat Iman, Islam, sehat oge kasempetan.
Rohmat miwah kasalametan mugi Alloh dugikeun ka junjungan urang sadaya, yakni kanjeng nabi Muhammad SAW, para kulawargina, para sahabatna oge mudah-mudahan dugi kaurang sadaya anu ngangken salaku ummatna anu berusaha tuhu patuh kana ajarana.
Surupna panon poe dina wanci magrib kamari, kalayan di susul ku dagdigdugna sora bedug, dituturkeun ku darderdorna sora berecon jeung air mancur di awang-awang, dipirig ku ngagedur jeung ngagemana sora takbir ti sakuliah alam dunya, mawa ngarakacak jeung ngahelasna hate dumeh urang sadaya bade di tinggalkeun ku bulan anu agung, bulan anu mulya, bulan anu pinuh ku rahmat kasih sayang Alloh, bulan pinuh ku pangampurana Alloh , bulan dibebaskeunana jalma-jalma mu’min anu bener-bener puasana karena Alloh tina rohakana seuneu api naraka.
Gumuruhna takbir di akhir romadon anu mawa ciciren rengsena ibadah saum urang salila sabulan campleng, kuru cileuh kentel peujit dina waktu sabulan, lantaran ngalaksanakeun saum jeung taraweh sarta ibadah Romadon sejena tos rengse dilaksanakeun. Ayeuna urang sadaya mulang deui kana kaayaan sakumaha biasa deui, poe ieu waktuna urang sadaya suka bungah, bungah lain lantaran loba dahareun atawa make pakean sarwa anyar, tapi bungah lantaran urang sadaya parantos lulus tina ujian nu cukup beurat, bungah lantaran geus tamat ngalaksanakeun parentah Allah nyaeta ibadah saum Romadon. Urang sadaya miharep mudah-mudahan naon bae amalan urang sing janten amalan anu di tampi ku Alloh tur naon bae dosa urang sadaya meunang pangampurana Alloh SWT, amin...
Hadirin jamaah hari raya idul fitri anu aya dina kasinugrahaan, anu kusimkuring dipihormat,
Sateu acan ngabacakeun sambutan Bupati Kabupaten Kuningan, widian simkuring kanggo ngadugikeun sambutan atas nami pribadi, keluarga sareng lembaga-lembaga anu aya di desa Sukaharja saperti: Pamarentah Desa, BPD, LPM, PKK, Karang Taruna sareng LKM.
Simkuring sadar yen salaku mahluk anu jauh tina kasampurnaan jeung teu leupas tina kasalahan, tos pasti dina enggoning ngemban amanat ieu ngalakukeun kasalahan, boh kasalahan anu dihaja atawa teu dihaja, kasalahan anu patal atawa kasalahan anu sapele, kasalahan anu mawa raheutna manah para wargi sadaya, kukituna pantes pisan simkuring ngadugikeun ungkapan :
- Niti wanci nu mustari, ninggang mangsa nusampurna, Bilih aya tutur saur nu teu kaukur, reka basa nu pasalia, laku lampah nu teu merenah, Laligarna tarate dina talaga hate nyambuang seungit malati nu ligar dina taman ati, Batin nu usik nyaliksik diri, bilih kasabit kaciwit ati, karumpak ungkara basa, kadudut kalindu qalbu.
- Sugrining runtah kalepatan dina manah , nyeuri peurihna ati sanubari , Kedaling rasa nu pinuh ku bangbaluh hate, urang lubarkeun, ngawengku pinuh ku nyuuh, meungpeung wanci can mustari, bilih kantos nyungkelit dina ati, kasiku catur, katajong omong dina cariosan anu matak ngarahetkeun kana manah, Weninggalih nu dipamrih, jembar panalar nu diteda, kana laku nu teu luyu, kana lampah nu teu sulaya, Mugia cukup lumur jembar pangampura bilih aya bobo sapanon carang sapakan, Bersih galih nu diperedih, leah mana nu diseja.
- Nyukcruk laku sunah Rasul, mapay lacak ajaran Islam, gema takbir nu agung dipungkas kutali silaturahim, Jatidiri anu suci rasa jiwa nu tanpa noda, mugia sing ngajadi disarengan ku iman taqwa, nuantukna nunda kanyaah, nyimpen kadeudeuh,
- Kaluluputan kalelepatan simkuring miwah kulawargi sareng saparakanca di lembaga anu aya, mugia ihklas ngahampura, boboran syiam pikeun nyuciken diri ka Illahi, hampura diri ka gusti nu maha suci, mugia dina ieu fitri, sungkem diri ngajadikeun jalmi nu fitri, wilujeng boboran Syiam 1432 H. Kalayan kairing ku do’a Taqobalallohu minna waminkum syimana wa shiyamakum. Minal ‘aidzin wal faidzin ka sadaya masyarakat desa Sukaharja.
Eta pisan minangka sambutan simkuring atasnami pribadi, kulawarga sareng lembaga anu aya di Desa Sukaharja. Salajengna simkuring bade macakeun sambutan Bupati Kabupaten Kuningan.
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Sentul
Sentul atawa kacapi nyaéta ngaran sarupaning buah jeung tangkal anu ngahasilkeunana. Ngaran-ngaran séjénna nyaéta kechapi (Malaysia), sentol, santol atawa wild mangosteen (basa Inggris), santor (Fil.) sarta lian-lianna. Ngaran ilmiahna nyaéta Sandoricum koetjape (Burm.f.) Merr.
Gambaran[édit | sunting sumber]
Tangkal sentul mangrupa tangkal anu leubeut sarta badag, bisa ngahontal luhur 30 m, sanajan ilaharna di pakarangan ngan ngahontal kira-kira 20-an méter. Tangkalna bisa ngahontal diaméter 90 cm, geutahan kawas susu.
Daun majemuk sulang-seling, gagangan nepi ka 18 cm, mirupa sirip, boga anak daun tilu, bentukna jorong nepi ka bunder endog, 6-26 × 3-16 cm; ngabuleud atawa rada seukeut dina puhu, nyeukeutan dina tungtung; héjo ngagurilap di palebah luhur, héjo kusem di handapna. Anak daun tungtung gagangna panjang, jauh leuwih panjang batan gagang anak daun gigireun / sabeulahna.
Kembang dina malai dina kélék daun, rambutan, ngagantung, nepi ka 25 cm. Kembangna boga bagapurusa dua, miboga gagang nu pondok; makuta 5 lambar, konéng héjo, lanset sungsang, 6-8 mm; samar-samar kaangseu seungit.
Buahna buleud rada gepéng, 5-6 cm, konéng atawa semu beureum lamun masak, aya buluan lemes kawas buludru. Daging buah bagian luar kandel sarta teuas, ngahiji jeung kulit, semu beureum, rada haseum; daging buah bagian jero beyé sarta caian, némpél dina siki, bodas, haseum nepi ka amis. Siki 2-5 jumlahna, badag, buleud endog rada gepéng, coklat semu beureum hérang; siki boga warna beureum.
Sumebarna sarta hasilna[édit | sunting sumber]
Sentul dianggap asalna ti Indocina sarta Semenanjung Malaya. Mangabad-abad katukang, tuwuhan ieu dibawa sarta diasupkeun ka India, Indonésia (Bornéo, Maluku), Mauritius, sarta Filipina, di mana pepelakan buah ieu saterusna jadi populér, dipelak dimana-mana sarta ngalaman budidaya.
Tangkal ieu dipelak utamana alatan diharepkeun buahna, anu rasana amis atawa rada haseum. Kulit buahna anu dagingan kandel mindeng didahar dina kaayaan atah atawa diasakan leuwih tiheula, dijadikeun manisan atawa marmalade.
Kai sentul boga kualitas jadi bahan konstruksi imah, bahan pakakas, karajinan, gampang dipigawé sarta gampang dipulas.
Sagala bagian tina tangkal sentul ngabogaan hasiat ubar. Kuluban daunna dipaké minangka panurun panastiris. Bubuk kulit tangkalna pikeun ngubaran panyakit cacing geulang. Akarna pikeun ubar kembung, nyeri beuteung sarta diaré; sarta pikeun nguatkeun awak wanoja sanggeus ngababarkeun.
Sentul aya dua macem, nyaéta sentul kalawan daun kolot saméméh gugur boga warna konéng sarta sentul anu boga warna beureum. Baheula, dua variétas ieu dianggap spésiés anu béda (Sandoricum indicum daunna konéng sarta S. nervosum daunna beureum).
Bahan Bacaan[édit | sunting sumber]
- Rasadah, M. A. et al (2004). Anti-inflammatory agents from Sandoricum koetjape Merr. Phytomedicine. 11:2 261-3.
- Steenis, CGGJ van. 1981. Flora, pikeun sakola di Indonésia. Pradnya Paramita, Jakarta.
- Verheij, E.W.M. sarta R.E. Coronel (eds.). 1997. Asal Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan anu bisa dimakan. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.


text:
Énkripsi
Dina widang kriptografi, énkripsi nyaéta prosés ngamankeun hiji informasi ku cara ngajadikeun informasi kasebut henteu bisa dibaca tanpa bantuan pangaweruh husus. Lantaran énkripsi geus dipaké pikeun ngamankeun komunikasi di réa nagara, ngan organisasi-organisasi nu tangtu sarta individu anu ngabogaan kapentingan nu pohara ngadesek ngeunaan karusiah nu ngagunakeun énkripsi téh. Di patengahan taun 1970-an, énkripsi nu beurat dimangpaatkeun pikeun pangamanan ku sekertariat agen pamaréntah Amérika Sarikat dina domain public Kiwari énkripsi geus dipaké dina rupa-rupa sistem, kawas Internet e-commerce, jaringa telepon mobil sarta ATM pikeun bank.
Énkripsi bisa dipaké pikeun tujuan kaamanan, tapi téknik séjén masih diperlukeun pikeun nyieun komunikasi anu aman, utamana pikeun mastikeun integritas (keutuhan) sarta autentikasi (kaaslian) hiji talatah. Contona, Message Authentication Code (MAC) atawa digital signature.
Cipher[édit | sunting sumber]
cipher nyaéta hiji algoritma pikeun mintonkeun énkripsi sarta kabalikanana dekripsi, mangrupa saruntuyan undakan léngkah anu ditetepkeun nu kudu dituturkeun minangka prosedur. Alternatif séjén nyaéta encipherment. Informasi anu asli disebut sabagé plaintext, sarta wangun anu geus diénkripsi disebut sabagé chiphertext. Talatah chipertext téh eusina sakumna informasi tina talatah plaintext, tapi henteu dina format anu teu bisa dibaca manusa atawa komputer tanpa ngagunakeun mékasnisme anu pas pikeun macana (ngalakonan dékripsi).
Sajaba ti infoprmasi utama, cipher ilaharna ngabogaan paraméter anu disebut konci. Prosedur énkripsi pohara rupa-rupa gumantung kana konc. Tanpa ngagunakeun konci, chiper henteu bisa dipaké pikeun énkirpsi atawa dekripsi.
Cipher versus kode[édit | sunting sumber]
Dina pamakéan non téknis, hiji kode rusiah (secret code) mangrupa hal anu sarua jeung cipher. Dumasar kana sawala sacara téknis, sanajan kumaha ogé, kode jeung cipher dijelaskeun ku dua konsép nu béda. Kode dijieun dina tingkat pamahaman, nyaéta kecap atawa frasa dirobah jadi hiji hal anu séjén. Sedengkeun Cipher dijieun dina tingkat anu leuwih pondok, nyaéta dina tingkat hurup atawa sakumpulan hurup, dina cara modéren mah malah dina unggal-unggal bit. Sawatara sistem ngagunakeun boh kode boh cipher dina sistem anu sarua nu disebut ogé superencipherment pikeun ngaronjatkeun kaamanan.
Nurutkeun sajarahna, kriptografi dipisah dumasar dikotomi kode jeung cipher, sarta pamakéan kode ngabogaan terminologi sorangan, hal anu sarua ogé ogé lumangsung pikeun cipher: "encoding, codetext, decoding" jeung sajabana. Sanajan kumaha ogé, kode mah gampang kabuka ku sagala rupa cara kaasup ku kriptoanalisis sarta hésé pikeun ngokolakeun daptar kode anu rumit. Ku alatan éta, code henteu deui dipaké dina kriptografi modéren, sarta cipher jadi téknik anu leuwih dominan.
Wanda-wanda cipher[édit | sunting sumber]
Aya réa pisan wanda énkripsi. Algoritma anu dipaké dina awal sajarah kriptografi geus pohara béda jeung padika modéren. Cipher modéren digolongkeun dumasar kana kumaha cipher kasebut dijalankeun sarta naha ngagunakeun hiji atawa dua konci. [[Berkas:Cipher-taxonomy-id.png|right|Taksonomi cipher]]
Sajarah Cipher mangsi jeung dina jaman baheula mindeng disebut sabage cipher klasik. Cipher klasik kaasup ogé cipher gaganti sarta cipher transposisi. Dina awal abad 20, mesin-mesin anu leuwih mutahir dipaké pikeun kapentingan énkripsi, mesin rotor, mangrupa skéma munggaran anu leuwih kompléks.
Padika énkripsi dibagi kana algoritma symmetric key jeung algoritma asymmetric key. Dina algoritma symmetric key (contona, DES jeung AES), pangirim jeung panarima kudu ngabogaan konci anu dipaké babarengan sarta dijaga karusiahanana. Pangirim maké konci ieu pikeun énkripsi sarta panarima ngagunakeun konci anu sarua pikeun dekripsi. Dina algoritma asymmetric key (contona, RSA), aya dua konci nu béda, hiji public key nu dipedar sarta ngabeunangkeun saha waé pangirimna pikeun ngalakonan énkripsi, sedengkeun hiji deui private key dijaga karusiahanana ku panarima sarta dipaké pikeun ngalakonan dekripsi.
Cipher symmetric key bisa dibédakeun kana dua wanda, gumantung kana kumaha cipher kasebut dijalankeun dina blok simbol naha dina ukuran anu tetep (block ciphers), atawa dina aliran simbol nu mayeng (stream ciphers).
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (en) Algortima Enkripsi


text:
Sakilas cutatan rasa katineungna urang sunda di pangumbaraan anu hoyong ngamumule budaya karuhun ulah leungit dugi ka incu-buyut Jeung impian jadi inohong dinagri luar...
Selasa, 26 April 2011
WATAK BUDAYA SUNDA
Sunda mangrupa kabudayaan masarakat anu cicing di wewengkon kulon pulo Jawa tapi kalayan leumpangna wayah geus sumebar ka sagala rupa penjuru dunya. Minangka hiji suku, bangsa Sunda mangrupa cikal bakal nangtungna peradaban di Nusantara, di mimitian kalayan nangtungna karajaan pangkolotna di Indonésia, nyaéta Karajaan Salakanagara sarta Tarumanegara. Komo nurutkeun Stephen Openheimer dina bukuna dijudulan Sundaland, Tatar Sunda/ Paparan Sunda (Sundaland) mangrupa puseur peradaban di dunya. Saprak ti mimiti nepi ka kiwari, budaya Sunda kabentuk minangka hiji budaya luhur di Indonésia. Tapi, modernisasi sarta asupna budaya luar laun laun mengikis keluhuran budaya Sunda, anu nyieun etos sarta watek manusa Sunda.
Harti kecap Sunda pohara luhur, nyaéta cahya, cemerlang, bodas, atawa bersih. Harti kecap Sunda éta henteu ngan dipidangkeun dina penampilan, tapi ogé didalami dina haté. Alatan éta, urang Sunda anu 'nyunda' perlu ngabogaan haté anu luhur ogé. Éta pisan anu perlu dipahaman lamun mitresna, sakaligus reueus ka budaya Sunda anu dipibogana.
Saban bangsa ngabogaan etos, kultur, sarta budaya anu béda. Tapi teu pisan-pisan heran lamun aya bangsa anu boga hasrat menanamkan etos budayana ka bangsa séjén. Alatan beranggapan, yén etos sarta kultur budaya ngabogaan kaleuwihan. Kecenderungan ieu kasampak dina etos sarta kultur budaya bangsa urang, alatan dina sawatara dékadeu geus kahébos ku budaya bangsa séjén. Arus modernisasi menggempur budaya nasional anu jadi jati diri bangsa. Budaya nasional kiwari kasampak pohara kuna, komo aya generasi ngora anu éra diajarna. Pangabisa ngawasa kasenian tradisional dianggap teu méré mangpaat. Rasa bangsa beuki terkikis, alatan budaya bangsa séjén leuwih kasampak menyilaukan. Kaayaan memprihatinkan ieu ogé lumangsung dina budaya Sunda, ku kituna urang Sunda kaleungitan jati dirina.
Pikeun nyanghareupan keterpurukan kabudayaan Sunda, aya alusna urang ngaléngkah ka tukang tiheula. Diajar, sarta ngumpulkeun keusik mutiara anu ambacak salila ieu. Loba petuah bijak sarta hasanah kedalan nini moyang jadi berkarat, alatan henteu kungsi tersentuh nu bogana. Hal ieu disebabkan kahoréam pikeun diajar kalayan seksama, komo maranéhanana beranggapan tinggaleun jaman. Lamun dipelajari, sabenerna pancaran étika moral Sunda ngabogaan hasanah hikmah anu rongkah. Hal éta terproyeksikan liwat talarina. Alatan éta, marilah urang kenali balik, sarta menguak sawatara butir titilar nini moyang Sunda anu ampir.
Aya sawatara etos atawa watek dina budaya Sunda ngeunaan hiji jalan nuju keutamaan hirup. Sajaba ti éta, etos sarta watek Sunda ogé bisa jadi bekel kasalametan dina ngambah kahirupan di dunya ieu. Etos sarta watek Sunda éta aya lima, nyaéta cageur, bageur, bener, singer, sarta pinter anu geus lahir kira-kira jaman Salakanagara sarta Tarumanagara. Aya wangun séjén kedalan sasipuh Sunda anu lahir dina abad kasebut. Lima kecap éta diyakini sanggup nyanghareupan keterpurukan alatan pangjajahan dina jaman éta. Coba urang resapi pelita kahirupan liwat lima kecap éta. Kabéh ieu minangka dasar utama urang Sunda anu hirupna kudu 'nyunda', kaasup para pamingpin bangsa.
Cara meresapinya kalayan nyurtian hartina. Cageur, nyaéta kudu cageur jasmani sarta rohani, cageur mikir, cageur boga pamadegan, cageur lahir sarta batin, cageur moral, cageur migawé sarta bertindak, cageur berprasangka atawa menjauhkan sipat suudzonisme. Bageur nyaéta boh haté, nyaah ka sasama, loba méré pamadegan sarta kaidah moril terpuji atawa materi, henteu pelit, henteu émosional, boh haté, penolong sarta ikhlas ngajalankeun sarta mengamalkan, lain ngan dibaca boh diucapkan waé. Bener nyaéta henteu bohong, henteu asal-asalan dina mengerjakan pancén pakasaban, amanat, lempeng ngajalankeun ageman, bener dina mingpin, berdagang, henteu memalsu atawa ngurangan timbangan, sarta henteu ngarusak alam. Singer, nyaéta pinuh mawas diri lain was-was, mengerti dina saban pancén, mendahulukan batur saméméh pribadi, pandai ngahargaan pamadegan anu séjén, pinuh kaasih nyaah, henteu gancang ambek lamun dikritik tapi diresapi harti esensinya. Pinter, nyaéta pandai élmu dunya sarta ahérat, mengerti élmu ageman nepi ka ka dasarna, lega hontalan élmu dunya sarta ahérat cacak béda kayakinan, pandai menyesuaikan diri jeung sasama, pandai mengemukakan sarta membereskan masalah pelik kalayan wijaksana, sarta henteu ngarasa singer sorangan bari menyudutkan batur.
Asal: Bapa Eman Sulaeman, Yayasan Hanjuang Bodas, Bogor.


text:
Divisi Barisal
Divisi Barisal (Basa Benggala: বরিশাল বিভাগ) nyaéta salah sahiji divisi di Bangladés. Divisi ieu wawatesan jeung Divisi Dhaka di kalér, Teluk Benggala di kidul, Divisi Chittagong di wétan, sarta Divisi Khulna di kulon. Ibu kotana, Kota Barisal, aya di Délta Walungan Gangga (Padma).
Distrik[édit | sunting sumber]
Divisi Barisal dibagi kana 6 distrik (zila) (ngawengku 39 upazila). Unit pamaréntahan nu leuwih leutikna nyaéta 353 union parishad, 3.159 mouza, 12 munisipalitas, 25 distrik kota, sareng 4.163 désa.
Sumber jeung rujukan[édit | sunting sumber]
- Badan Statistik Bangladés


text:
Kunaon wasta blog ieu “ngobrolsunda”, deuh ngango wasta sagala, nya ku kitu tea negeskeun pm blog teh sg manusa nu tiasa diajak ngobrol, dipapaes ku acuk sareng motif nu agreng..
Teu acan tiasa seh mapaes blog, ieu mung nyanggakeun ka sadaya palamitra hiji tempat kanggo nyukcruk dawuh kasono kana budaya urang sunda diantawisna ngobrol ku basa indung.
Nu gaduhna ieu blog nyadar pisan tos tebih tina basa sunda nu sajati, sadar sasadar sadarna teu tiasa ngmumule basa sunda. Nganggo basa indung teh kumargi asa sono tos tebih tina basa kaulinan, janten basa nu bade didugiken sanes basa sunda nu janten tawis urang sunda, basa nu aya lewih kana basa sunda nu tiasa dijantenken basa gaulna urang sunda..
Sok diantos pisan pami leres hoyong ngobrol kaditu kadieu ku basa sunda. Artikel nu didugikeun oge mangrupa topik sederhana nu aya di sakuriling urang…
Mangga diantos……….


text:
Kabupatén Ciamis
Kabupatén Ciamis mangrupakeun kabupatén di Propinsi Jawa Barat, Indonésia. Ibu kotana nyaeta Ciamis. Kabupatén ieu aya di beulah kidul wétan tenggara Jawa Barat, wawatesan jeung Kabupatén Majalengka jeung Kabupatén Kuningan di beulah kalér, Kabupatén Cilacap (Jawa Tengah) jeung Kota Banjar di beulah wétan, Kabupatén Pangandaran di beulah kidul, sarta Kota Tasikmalaya jeung Kabupatén Tasikmalaya di beulah kuloneunnana.
Kabupatén Ciamis kawengku ku 20 kacamatan, nu kabagi deui kana sababaraha désa jeung kalurahan. Pusat pamaréntahan di Kacamatan Ciamis.
Topografi[édit | sunting sumber]
Kalolobaan wilayah Kabupatén Ciamis mangrupakeun pagunungan jeung dataran luhur, kajaba di wawatesan jeung Jawa Tengah beulah kidul, sarta sawareh wilayah basisir. Basisir kidul Ciamis bagian wétan mangrupakeun 'teluk', diantarana Teluk Pangandaran, Teluk Parigi, jeung Teluk Pananjung. Basisir Pangandaran mangrupakeun salah sahiji tujuan wisata utama di Kabupatén Ciamis. Tanggal 17 Juli 2006, basisir Pangandaran jeung kalolobaan wilayah basisir laut kidul katimpa ku musibah lini jeung tsunami.
Transportasi[édit | sunting sumber]
Ibu kota kabupaten Ciamis aya di jalan nagara jalur (Bandung-Yogyakarta-Surabaya). Kabupatén ieu oge diliwatan ku jalur karéta api lintas kidul, kalayan stasion panggedéna aya di kota Ciamis.
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
- Kabupatén Pangandaran, dimekarkeun ti Kabupatén Ciamis dumasar Undang-Undang Indonésia Nomor 21 taun 2012


text:
Fungsi survivor
Fungsi survivor atawa fungsi reliabiliti nyaeta sipat unggal variabel acak nu ngagambarkeun susunan kajadian, ilaharna pakait jeung paeh atawa gagalna sababaraha sistim, dumasar kana time. Ieu kawengku dina probabiliti nu mana sistim bakal nyalametkeun maneh salila waktu nu ditangtukeun. Watesan fungsi reliabiliti ilahar dipake dina widang rékayasa sabalikna watesan fungsi survivor dipake leuwih lega, kaasup dina hurip manusa.
Harti[édit | sunting sumber]
Anggap X ngarupakeun variabel bebas nu mibanda cumulative distribution function F(t) dina interval [0,∞). Maka fungsi-survivor atawa fungsi-reliabiliti nyaeta:
Sipat[édit | sunting sumber]
Unggal fungsi R(t) bakal turun sacara angger.
Waktu, t=0, ngagambarkeun kaayaan mimiti, sacara tipikal dimimitian nu nalungtik atawa sistim mimiti dipake. R(0) ilaharna satuan tapi bisa kurang keur ngagambarkeun probabiliti numana sistem gagal teu lila sanggeus operasi.
Sakali deui, limt→∞R(t) ilaharna nol tapi bisa oge leuwih gede keur ngagambarkeun kahirupan dina jero sistim nu mungkin.
Konsep pakait[édit | sunting sumber]
Tempo oge:


text:
ceuk batur mah ayeuna tèh jaman èdan
hahargaan naraèk henteu katahan
minyak tanah gas èlpiji kitu deu kadaharan
gajih leutik teu imbang jeung kabutuhan
mun di imah èta pamajikan ngabaeudan
matak pusing kana sirah nyanyautan
duit nu sapuluh rèbu teu mahi pakè tiluan
keur nombokan kapaksa nyiar injeuman
iraha nu diluhur hirupna rèk jiga kuring
ngarah karasa lieur tujuh kuriling
geus puguh kuring mah hirup tacan manggih kaseneng
ngan ukur bisa ngalamun bari ****** (hilap deui)
aya bèèltè èta kuring mah teu kabèrè
bèas raskin teu kabagi malah ngasin
hirup nu ripuh beuki ripuh nu senang beuki senang
bener ceuk batur jaman teh beuki èdan


text:
Joseph Plateau
Joseph Antoine Ferdinand Plateau (Bruxelles, 14 Oktober 1801 – Ghent,[1] 15 Séptémber 1883) nyaéta saurang fisikawan Bélgia. Anjeunna nyaéta jalma munggaran anu ngadémonstrasikeun ilusi gambar gerak. Pikeun ngalakukeun ieu, anjeunna maké piringan anu diputerkeun pikeun ngabalikan deui gambar anu dijieun sapotong-sapotong unggal gerakanana pikeun ngajadikeun hiji gerakan utuh. Anjeunna nyebut éta alat téh minangka penakistoskop dina taun 1832.
Bapana lahir di Tournai, nyaéta saurang juru lukis kembang anu boga bakat hade.[2] Numutkeun Van der Mensbrugghe (1885, kaca 390), dina umur genep taun, Joseph Pleteau geus mampuh maca, jeung ngajadikeun anjeunna minangka budak anu luar biasa dina mangsa harita. Nalika asup ka sakola utama, anjeunna pohara katarikna kana pangajaran fisika: alatan ningali hiji prakték percobaan, anjeunna tuluy boga jangji ka dirina sorangan pikeun nimukeun rusiah tina éta ékspérimen. Anjeunna ngeusian waktu pakansi sakolana di Marche-Les-Dames, bareng mamangna jeung kulawargana: dulur-dulurna diantarana nyaéta Auguste Payen, anu tuluy jadi arsiték jeung disainer sipil dina widang rél karéta Bélgia. Nalika umur opat welas taun bapa jeung indungna tilar dunya: alatan trauma nu karandapan, anjeunna tuluy jadi pohara tunggarana.
Sumber[édit | sunting sumber]
- ↑ Tingali (Van der Mensbrugghe 1885, kaca 389): dina referensi ieu, ditulis ku minantuna, Ghent ditulis ku Gand, nyaéta ngaran anjeunna dina Basa Perancis
- ↑ Tingali (Van der Mensbrugghe 1885, kaca 390): ieu tulisan biografi the dipake minangka sumber rujukan utama


text:
SeMeSan
Jang Imat nyampeurkeun tuluy nanya ka ninina si Nana.
Imat, "Punten Ni, ari Nana aya di ompok deh?"
Nini, "Aya bieu mah di tukang keur semesan sosoranganan wae handapeun tangkal kopo."
Imat, "Haaarr...ari nini, piraku maen batminton sosoranganan?"
Nini, "Lain keur batminton, tapi keur semesan, eta geuning nu sok dipencetan ku indung leungeun make hempon."
Imat, "Oohh...sanes semesan atuh Ni, tapi SMS-an eta mah. Kunaon dipencetana ku indung leungeun henteu ku cinggir nya Ni?"
Nini, "Bieung ah, teu nyararaho kuring mah."
Imat, "Ari cinggir mah paranti meresihan rorompok korong."
Nini, "Nurustunjung siah, kuring keur ngawedang yeuh!"
Imat, "He-he, punen Ni, heureuy. Mangga atuh, rek ka tukang nyampeur si Nana, bisi kumaha onam..!"
Nini, "Nos! Kaditu sampeurkeun bege!"


text:
Pete Seeger
Peter "Pete" Seeger (gumelar 3 Méi 1919 – pupus 27 Januari 2014 dina yuswa 94 taun) nyaéta saurang pamaén musik tradisional Amérika jeung aktivis. Anjeunna miboga sababaraha lagu nu katelah di Amérika Sarikat jaman 1950-an salaku bagian ti grup The Weavers, salah sahijina "Goodnight, Irene" ti Lead Belly anu mangku paringkat kahiji dina tangga musik pikeun 13 minggu taun 1950. Dina awal jaman 1960-an, anjeunna kaluar deui salaku panembang lagu-lagu protes nu ngarojong palarangan pakarang, hak asasi masarakat, jeung kahirupan lingkungan.


text:
Guano
Guano (tina basa Quechua 'wanu' ngaliwatan basa Spanyol) nujul ka tai manuk laut jeung kalong. Ajénna luhur pisan salaku gemuk (pupuk) atawa mesiu, sabab kandungan pospor jeung nitrogénna anu luhung. Superpospat nu dijieun tina guano dipaké pikeun aerial topdressing. Pikeun patani mah, tai manuk téh kawentar bisa ngaronjatkeun produksi pepelakanana. Taneuh nu kakurangan zat organik bisa jadi leuwih ngahasilkeun mun ditambahan ieu manur. Guano téh ngandung amonia, asam urat, asam pospat, asam oksalat, jeung asam karbonat, sarta garam taneuh. Lobana kandungan nitrat ogé ngajadikeun guano komoditas strategis; Perang Pasipik antara aliansi Péru-Bolivia jeung Cili utamana mah alatan tarékah Bolivia nu majeg pangusaha guano ti Cili.
Guano anu hadé ayana di wewengkon nu hujanna teu loba jeung iklim garing, sabab hujan bakal meakkeun kandungan nitratna. Guano dipanén di sababaraha pulo di Sagara Pasipik (misalna Kapuloan Chincha jeung Nauru) jeung sagara lianna (misalna Pulo Juan de Nova). Pulo-pulo ieu téh mangrupakeun imah pikeun koloni-koloni manuk laut salila mangabad-abad, nepi ka tambang guano di wewengkon éta digali nepi ka méteran jerona. Dina abad ka-19, Péru téh kawentar tina komoditas guano. Salah saurang lulugu dina manén guano nyaéta Benjamin Drake Van Wissen.
Di sapanjang basisir Péru, guano téh geus dipanén salila sababaraha abad lilana, dikokolakeun ku pausahaan swasta jeung pamaréntah. Produsén nu pangpentingna dina sajarah komoditas guano nyaéta Guanay Cormorant; kandungan nitrogénna leuwih euyeub batan guano ti manuk laut lianna. Spésiés produsén guano lianna nyaéta Pelikan Péru jeung Peruvian booby.


text:
Paleolitikum
Paléolitikum nya éta période jaman antara warsih 50.000 SM – 10.000 SM. [1] Dina jaman ieu, manusa hirup sacara nomaden dina kumpulan leutik pikeun néangan kadaharan. [1] Maranéhanana moro sato, néwak lauk sarta nyokot hasil leuweung minangka kadaharan. [1] Maranéhanana tacan bisa tatanén. [1] Maranéhanana ngagunakeun batu, kai sarta tulang sato pikeun nyieun parabot moro.[1] Maranéhanana nyieun pakéan tina kulit sato nu ditéwak ku maranéhanana. [1] Sajaba ti éta, maranéhanana geus bisa ngagunakeun seuneu pikeun masak, memanaskan awak sarta ngusir sato.[1] Titilar jaman paleolitikum sawatara hasil kabudayaan tina jaman paleolitikum, di antarana ny aéta kapak genggam, kapak perimbas, monofacial,alat-alat serpih, chopper, sarta sawatara jenis kapak anu geus dipigawé kadua sisina. [2] Pakakas-pakakas ieu henteu bisa digolongkeun kana kabudayaan batu tepas atawa golongan flake.[2] Pakakas-pakakas ieu dipigawé sacara basajan sarta masih pohara garihal. [2] Komo, henteu jarang anu ngan mangrupa pecahan batu. [2] Chopper mindeng disebut minangka kapak penetak atawa pecahan tina batu anu seukeut.[2] Hasil kabudayaan ieu loba kapanggih di wewengkon Indonésia, utamana di Sangiran (Jawa Tengah) sarta Cebbenge (Sulawesi Kidul). [2] Flake ngabogaan fungsi anu badag,terutama pikeun mesék cangkang hui sarta kulit sato.[2]


text:
Gatotkaca
Gatotkaca (basa Sansakerta: घटोत्कच; éjahan: Ghathotkacha) nyaéta salah saurang inohong dina wiracarita Mahabarata. Manéhna nyaéta anak Bima (Werkudara) ti Arimbi. Alatan nurun ka wujud indungna, anu raksesi, mangka sabagian Gatotkaca mangrupa raksasa.
Daptar eusi
Harti ngaran[édit | sunting sumber]
Dina basa Sansakerta, kecap Ghatotkacha sacara harfiah hartina téh "ngabogaan sirah kawas kendi". Ngaran Gatotkaca sabenerna mangrupa landihan (ngaran panggero sapopoé). Kecap ieu dicokot tina basa Sansakerta ghaṭam anu hartina "kendi", alatan sawaktu lahir sirah Gatotkaca dianggap jiga kendi.
Kulawarga[édit | sunting sumber]
Gatotkaca nyaéta anak Bima ti Arimbi (Hidimbi). Gatotkaca ngadahup ka Déwi Pergiwa sarta ngabogaan anak nu dingaranan Sasikirana. Ti pamajikan anu séjén, Ahilawatī, Gatotkaca ngabogaan anak nu dingaranan Barbarika.
Gatotkaca dina budaya pawayangan Sunda jeung Jawa[édit | sunting sumber]
Dina pawayangan Sunda jeung Jawa, dicaritakeung Gatotkaca ngabogaan kasaktian pikeun ngapung sarta miboga "otot kawat jeung tulang beusi". Ngaran séjén Gatotkaca nyaéta Jabang Tutuka.
Gatotkaca boga pakéan Caping Basunanda (pikeun panyalindungan tina hujan jeung panas poé), Kutang Antakusumah (pikeun ngapung), sarta Tarumpah Prabakacarma (kagunana moal kagamah lamun ngaliwatan jalan atawa tempat anu angker).
Mangsa keur budak[édit | sunting sumber]
Dina mangsa keur budak Jabang Tutuka geus ngabogaan kakuatan rongkah nyaéta tali ari-arina henteu bisa diteukteuk ku pakarang naon ogé. Pakarang Cakra Wijaksana milik Prabu Kresna jeung Pulanggeni boga Arjuna ogé henteu mempan, ngan hiji pakarang anu bisa neukteuk tali ari-ari Gatotkaca nyaéta Kontawijaya bogana Suryatmaja (Karna waktu keur ngora). Arjuna ngan bisa ngarebut warangka Kontawijaya sanggeus perang tanding jeung Suryatmaja. Ku warangka éta ari-ari Jabang Tutuka dikeureut. Sanggeus tali ari-ari Jabang Tutuka diteukteuk, manéhna dijadikeun jago para padumuk kahiangan pikeun nyanghareupan penyerang kahiangan. Jabang Tutuka tuluy diasupkeun ku batara Narada ka kawah Candradimuka babarengan jeung sagala rupa pusaka waja kahiangan, ku kituna waktu kaluar ti kawah Candradimuka, Jabang Tutuka leutik anu tadina masih ngawujud raksasa robah jadi satria anu gagah sarta pinilih tanding. Ti dieu, satuluyna, Gatotkaca jadi boga otot kawat jeung tulang beusi. Jabang Tutuka ogé dibéré sagala rupa pusaka sarta dibéré ngaran : “Gatot Kaca” jeung "Kirincing Wesi".
Gatotkaca tuluy jadi raja ngagantikeun indungna Déwi Arimbi di nagara Pringgandani. Nagara ieu saterusna jadi bagian ti nagara Amarta atawa Indraprahasta.
Mangsa déwasa[édit | sunting sumber]
Gatotkaca ngabogaan sawatara ajian di antarana: Aji Narantaka, Aji Brajadenta, Aji Brajamusti. Aji Brajadenta sarta Brajamusti dibeunangkeun sanggeus ngéléhkeun dua pamanna ti pihak indung, nyaéta Brajadenta jeung Brajamusti. Sedengkeun Aji Narantaka beunang guguru ka Resi Seta. Sajaba ti éta, Gatotkaca jadi pananggung jawab kaamanan gaganawiyati di karajaan Amarta, alatan pangabisana nu bisa ngapung. Di jomantara ieu, Gatotkaca miboga markas anu disebut Mega Malang.
Gatotkaca ogé miboga tutumpakan mangrupa manuk Garuda nu ngaranna Wilmuka jeung manuk garuda Arimuka. Manuk garuda Arimuka beunang ngarebut ti Prabu Bomanarakasura (Raja Trajutresna, putra Prabu Kresna) waktu perang jeung manéhna.
Dina mangsa déwasa Gatotkaca ngadahup ka Déwi Pergiwa, sarta kapilih jadi senopati nagara amarta dina Baratayuda.
Baratayuda[édit | sunting sumber]
Dina waktu perang Baratayuda antara pihak Pandawa jeung pihak Kurawa, diceritakan yén Adipati Karna (ti kulawarga Astina) indit jurit dina jero peuting, sarta ngan Gatotkaca anu dianggap ku Pandawa jeung Kresna (panasehat perang Pandawa) nu bisa nandingianna, lantaran harigu Gatotkaca bisa suminar alatan kasakti kutang Antakusuma. Tapi, ahirna Gatotkaca éléh jurit ku Adipati Karna lantaran Adipati Karna ngabogaan Pusaka ampuh nu ngaranna 'Kontawijaya. Warangka ti pusaka Kunta (Wijayadanu) ieu, nu dipaké neukteuk ari-ari Gatotkaca keur orok, masih aya dina awak Gatotkaca. Kontawijaya tungtungna asup kana warangkana nu aya dina awak Gatotkaca.
Saméméh perlaya, Gatotkaca boga paménta, nyaéta sadia pikeun gugur tapi kudu digantian ku nyawa 1000 prajurit musuh. Awak Gatotkaca tuluy murag ti jomantara alatan kakeunaan pusaka Kontawijaya, pas ngeunaan karéta Adipati Karna. Balukarna, pecahan karéta ieu niwaskeun 1000 prajurit pihak Kurawa.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (en) Suku Kachari di India ngaku yén Para Raja Kachari mangrupa turunan Gatotkaca, putera Bima
- (en) Mahabarata, Buku ke-7: Ghatotkacha-wadha Parwa


text:
Kata Kata Lucu Bahasa Sunda
Aya roda na tanjakan, katinggang ku pangpung jengkol
Aya randa gogoakan, katinggang ku pohpor banpol
Batok kohok wadah huut, meuli eunteung jang bikeuneun
Budak montok gede hitut, nyeri beuteung, jeungjeuriheun
Kembang cula kembang tanjung, kembang sagala domdoman
Rek sabulan rek sataun, moal weleh diantosan..
Mulung tanjung tengah gunung, meunang cangkilung saguruntul
Nurus tunjung mbah dukun, ceunah nulung malah rahul
Pedah kuring kuralang kuriling, ucing ge'ring ngahariring
Tengah peuting jempaling jempling, kuring nyaring hayang ngising
Hayu mupu tiwu, ohan malah mobok pagu
Huntu linu murukusaunu, bongan tara ngosok huntu
Ka Jampang mawa pakarang, ajang pe'rang makalangan
Ka akang naha sale'mpang, akang sayang ngan ka yayang
Kaso pondok kaso panjang, kaso ngaroyong ka mimbar
Sono mondok sono nganjang, sono ngaloyor ka kamar
Saha we nu bade nyangke, kamari abdi nu ngajagi
Bebende nu hade hate, pamatri ati nu sajati
Colenak enak dicocol, Komo mun tambah kalapa
Beletak pitak ditakol, Poho mun sirah mitoha, Hampura abah teu dihaja!!!
Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok
Tai cakcak ninggang huntu, laun-laun nya dilebok..
Rincik rincang rincik rincang, aya roda na tanjakan
Sidik pisan sidik pisan, nyai teh bogoh ka akang..
Cikaracak ninggan batu, Laun-laun jadi legok
Nincak ruhak dina batu, Laun-laun ngagorowok
Budak leutik bisa ngapung, Eta kalong ngrana
Botak saeutik jiga celempung, Asa hoyong ngarampa
Iwung bungkulna maju, nangka tangkalna dibabad
Indung tunggul rahayu, Bapak tangkal darajat
Daun hiris dibeungkeutan, dibawa ka juru leuiit
Anu geulis ngadeukeutan hayangeun dibere duit
Opat baris salah nyambung, mun tukang kakara ngabangun
Omat geulis ulah pundung, mun akang kapaksa nyandung
Aya listrik di masigit, caangna kamana mana
Aya istri jangkung alit, hanyakal geuning waria
silakan di liat juga artikel menarik dari kami pantun jenaka atur nuhun,,


text:
Lawong
Lawong (Basa Indonésia: pengeras suara, Basa Walanda: luidspreker, Basa Inggris: loud speaker atawa speaker waé) nyaéta parabot pikeun ngabedaskeun soara supaya bisa jauh kadéngéna. Baheula mah lawong téh diperenahkeun dina tungtung tarompét. Lawong anu paling basajan nyaéta dampal leungeun; lamun urang nyalukan jelema nu jauh supaya kadéngéeun, dampal leungeun sok dilawongkeun bari diantelkeun kana sungut; dina radio ogé aya lawongan, nyaéta pikeun narikan soara, anu kasebut lodspéker. Lodspéker nyaéta transduser anu ngarobah sinyal listrik jadi frékuénsi audio (soara) ku cara ngageterkeun komponénna anu ngawangun selaput.
Daptar eusi
Spéker (parabot éléktronik pikeun ngabedaskeun soara)[édit | sunting sumber]
Dina saban sistem panghasil soara, alus henteuna kualitas soara gumantung kana lodspéker. Rékaman anu hadé pisan nu dikodeukeun kana pakakas panyimpen anu boga kualitas alus, sarta disadakeun maké deck sarta sistem lawong éléktronik kelas hadé, tetep waé hasil soarana baris goréng lamun spékerna boga kualitas goréng. Dina artikel ieu, baris dijelaskeun kumaha hiji spéker ngalakonan prosés ngolah soara. Sajaba ti éta ogé baris dipedar naha spéker dirarancang beda-beda sarta kumaha béda kasebut ngabalukarkeun éfék anu béda ogé kana kualitasna. Spéker nyaéta hiji téknologi ahéng anu ngabalukarkeun akibat anu pohara rohaka kana budaya urang. Tapi sajaba ti éta, sabenerna spéker ngan saukur hiji pakakas anu pohara basajan.
Nyieun sora[édit | sunting sumber]
Spéker téh mangrupakeun mesin tarjamah panungtung, kabalikan tina mikrofon. Spéker mawa sinyal listrik sarta ngarobahna jadi jadi geteran pikeun ngahasilkeun gelombang soara. Spéker ngahasilkeun geteran anu ampir sarua jeung anu dihasilkeun ku mikrofon anu dirékam sarta dikodeukeun kana pita kaset (tape), CD, jeung sajabana.
Diafragma[édit | sunting sumber]
Hiji panggerak ngahasilkeun gelombang soara ku cara ngageterkeun congcot anu leuleus (fléksibel) (atawa diafragma) sacara gancang. Congcot' kasebut biasana dijieun tina keretas, palastik atawa logam, anu padempét dina tungtung anu leuwih badag dina jero suspénsi. Suspénsi atawa surround mangrupakeun ratusan material anu fléksibel anu ngusikkeun congcot sarta ngeunaan bingkai logam dina panggerak nu disebut baskét. Tungtung panah dina congcot boga guna pikeun nyambungkeun congcot kana beulitan kumparan voice coil. Beulitan kasebut didempétkan kana baskét ku spider, anu mangrupakeun hiji cingcin tina bahan nu fléksibel. Spider nahan beulitan dina posisina bari durang-dorong bébas.
Magnét[édit | sunting sumber]
Prosés spaker coil usik, balik ka posisi mimitina sarta saterusna nyaéta minangka katut. Elektromagnet diposisikan dina hiji widang magnet anu konstan anu diciptakeun ku hiji magnet permanen. Kadua magnet kasebut, nyaéta elektromagnet sarta magnet permanen, berinteraksi hiji sarua séjén kawas dua magnet anu nyambung umumna. Kutub positif dina elektromagnet kabetot ku kutub négatif dina widang magnet permanen sarta kutub négatif dina elektromagnet ditampik ku kutub négatif magnet permanen. Sabot orientasi kutub elektromagnet bertukar, bertukar ogé arah sarta gaya tarik-menariknya. Ku cara kawas ieu, arus bolak-balik sacara konstan membalikkan dorongan magnet antara voice coil sarta magnet permanen. Prosés ieu pisan anu nyorong coil balik sarta kitu saterusna kalawan gancang. Sawaktu coil usik, manéhna nyorong sarta metot speaker cone. Hal kasebut menggetarkan hawa di hareup speaker, nyieun lambak sora. Sinyal audio elektrik ogé bisa diinterpretasikan minangka hiji lambak. Frekuensi sarta amplitudo ti lambak ieu, anu merepresentasikan lambak sora asli, mendikte tingkat sarta jarak pergerakan voice coil. Ku kituna bisa disimpulkan yén frekuensi sarta amplitudo ti gelombag sora diproduksi ku diafragma.
Speaker tradisional mroduksi sora ku cara nyorong sarta metot elektromagnet anu narajang cone anu fleksibel. Sanajan drivers dina dasarna ngabogaan konsép anu sarua, tapi ukuran sarta kakuatan anu dipiboga berbeda-beda. Tipe-tipe dasar drivers antara séjén: woofers, tweeters, sarta midrange. Woofers mangrupa tipe drivers anu pangbadagna anu dirarancang pikeun ngahasilkeun sora kalawan frekuensi pendék. Tweeters ngabogaan unit-unit anu leuwih leutik sarta dirarancang pikeun ngahasilkeun frekuensi pangluhurna. Sedengkeun midrange, sanggup menghasilan jarak frekuensi anu aya di tengah-tengah spektrum sora. Pikeun bisa nyieun lambak frekuansi anu leuwih luhur, diafragma drivers kudu bergetar leuwih gancang. Hal ieu leuwih hésé dipigawé kalawan cone anu ukuranana badag alatan hartosna, massa cone kasebut ogé badag. Ku sabab éta, hésé meunangkeun drivers anu leutik pikeun bisa bergetar cukup laun ambéh bisa ngahasilkeun sora kalawan frekuensi pohara pendék.
Sistem cross over dina speaker éléktronik[édit | sunting sumber]
Dina praktékna, speaker éléktronik merlukeun pemisahan antara woofer jeung wewengkon séjén sacara éléktronik, nyaéta kalawan cross over aktip. Dina hal ieu, aya sawatara sistem cross over, nyaéta sistem dua jalur sarta tilu jalur.
Sistem 2 jalur[édit | sunting sumber]
Pamakéan speaker éléktronik anu pangbasajanna nyaéta sistem 2 jalur atawa sistem bi-amp, anu bisa mikeun hasil anu memuaskan. Kauntunganana nyaéta pengecilan distorsi TIM (transient intermodulation) sarta bisa menyetel bass sarta treble sacara teuneung. Frekuensi peralihan dipilih 340 Hz (di luhur frekuensi resonansi asli). Hal ieu dirarancang pikeun pamakéan kotak speaker leutik. Lamun anjeun ngagunakeun sub woofer pikeun kanalbawah ieu, sarta kudu dirobah dibawah 100 Hz. Frekuensi resonansi pikeun kotak leuwih badag 20–40 Hz, kotak keur 40–80 Hz, kotak leutik 80 Hz kaluhur.
Daya power amplifier B1 minangka pengendali woofer dipilih luyu kaperluan urang. Daya woofer SP1 perlu dilebihkna ti daya amplifier, alatan sistem eupan balik baris réa nambahan tanaga anu dibikeun ka woofer. Pikeun ruang dawam daya amplifier anu cocog 20-30 Watt. Hadéna dipilih power amplifier anu cocog pikeun pamakéan nada pendék sarta miboga faktor sanding badag. Speaker SP2 bisa ngagunakeun tweeter waé (tweeter sarta super tweeter, mid range sarta tweeter atawa mid range sarta super tweeter) kalawan pemisahan konvrnsional ngagunakeun crossoveraktif, anu baris mikeun hasil memuaskan. Pilihan séjén pikeun sistem bi-amp nyaéta pamakéan speaker pepek dina kotak leutik minangka SP2 sarta sub woofer pikeun kanal handap anu terpisah.
Sistem 3 jalur[édit | sunting sumber]
Sistem ieu jiga jeung sistem 2 jalur, tapi di dieu nada tengah dipisahkan kalawan band pass filter. Aya sawatara jigana anu bisa dicokot ngeunaan speaker-speaker. Pilihan kahiji: SP1 woofer, SP2 mid range, SP3 tweeter. Pilihan kadua: SP1 sub woofer, SP2 mid range, SP3 super tweeter (frekuensi peralihan di handapeun 100 Hz sarta di luhur 15 KHZ). Pilihan katilu: SP1 sub woofer, SP2 speaker pepek (woofer, mid range, tweeter kalawan cross over pasif), SP3 super tweeter. Pasaratan power amplifier sarua jeung sistem 2 jalur. Penyetelan P3 dipigawé ngaliwatan pendengaran dina sistem anu geus terpasang. Mula-mula ti sisi ground diputar perlahan nepi ka dengungan anu nyatakeun adannya osilasi. Penyetelan optimum dipibanda kalawan muterna mundur saeutik ti posisi mula-mula.
Daptar merek Loudspeaker anu umumna dipikawanoh di Indonésia;
- BMB
- Pioneer
- Visioneer
- Marantz
- Kenwood
- Bungin
Rujukan[édit | sunting sumber]
- http://www.howstuffworks.com
- Perkembangan Tekhnologi Komunikasi Audio Visual, Angel Roberty


text:
R
R nyaéta hurup Latin modérn anu ke-18. Dina basa Indonésia disebut er, dibaca [ɛr], sedengkeun dina basa Inggris disebut ar (dibaca [ɑr]).
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Wangun hurup Semitik asalna meureun diilhami ti hiéroglif Mesir anu hartosna "sirah", disebut t-p dina basa Mesir Kuna, tapi diinjeum ku urang Semit pikeun lambang sada /r/ alatan dina basa maranéhanana, kecap "sirah" berbunyi Rêš (pamustunganana jadi ngaran hurupna). Hurup kasebut ngembang jadi P ῥῶ (Rhô) Yunani sarta R Latin. Kamungkinan sawatara wangun hurup kasebut dina basa Étruska sarta Yunani Kulon dibubuhi hiji gurat deui ambéh béda bentukna ti hurup P ayeuna.
Bangsa Romawi mangadaptasi hurup P Étruska jadi wangun P anu ayeuna, sedengkeun wangun P jiga sakali jeung hurup R dina alfabét Étruska sarta Yunani. Pikeun ngabédakeunana, mangka bangsa Romawi nyiptakeun hurup R anu jiga kalayan variasi hurup R dina alfabét Étruska sarta ro dina alfabét Yunani, nyaéta jeung gurat diagonal di handapeun lekukannya.
Pelafalan[édit | sunting sumber]
Dina Alfabét Fonétik Internasional (IPA), simbol [r] nandakeun sada konsonan getar rongga-huntu. Variasi wangun [r] dina IPA dipaké pikeun melambangkan konsonan getar sarta rhotik séjénna. Sawatara basa maké hurup r nurutkeun ortografi (atawa skema alih aksara Latin) séwang-séwangan, boh minangka konsonan getar boh konsonan rhotik.


text:
DNA
Asam déoksiribonukléat (Deoxyribonucleic acid, DNA) ngarupakeun asam nukléat nu mawa paréntah genetik pikeun pertumbuhan biologis sadaya bentuk kahirupan jeung rupa-rupa virus. DNA kadang disebut salaku molekul warisan sabab diwariskeun sarta digunakeun pikeun ngabaranahkeun sifat. Nalika réproduksi, DNA disalin sarta diteruskeun ka turunan.
Dina baktéri jeung organisme sél basajan séjénna, DNA nyebar kurang leuwih ampir di sapanjang jero sél. Na sél kompléks nu nyusun tatangkalan, sato, sarta organisme multisél séjén, lolobana DNA kapanggih na kromosom nu aya na inti sél. Organél nu ngahasilkeun énergi nu katelah salaku kloroplas jeung mitokondria ogé mawa DNA, nya kitu ogé rupa-rupa virus.
Daptar eusi
Ihtisar struktur molekular[édit | sunting sumber]
Najan kadang disebut "molekul warisan", lambaran DNA teu mangrupa molekul tunggal. DNA mangrupa pasangan molekul, nu murilit kawas tambang nu ngawujud jadi hiji héliks ganda (bagéan luhur na gambar katuhu).
Unggal lambar molekul ngarupakeun salambar DNA: hiji ranté nukléotida nu numbu kimiawi nu masing-masing ngandung hiji gula, hiji fosfat, jeung salasahiji ti opat "basa" aromatik. Kusabab lambaran DNA diwangun ku subunit-subunit nukléotida ieu, mangga kaasup polimér.
Kabinékaan basa ieu ngandung harti yén aya opat rupa nukléotida, nu biasa ditujul dumasar basana, nyaéta adénin (A), timin (T), sitosin (C), jeung guanin (G).
Dina héliks ganda, dua lambar polinukléotida ngahiji dina papasangan kompleméntér basa-basana ku ayana beungkeut hidrogén. Unggal basa nyieun beungkeut hidrogén ukur jeung pasangan nu tinangtu -- A ka T jeung C ka G -- sahingga idéntitas basa na hiji lambar nangtukeun basa naon nu aya na lambar lawanna. Sakujur wangun nukléotida dina unggal lambar téh kompleméntér jeung pasanganana. Mun dipisahkeun, unggal lambar éta bisa dijadikeun citakan pikeun nyieun pasanganana.
Kusabab papasangan basa nukléotidana aya dina sumbu héliks, mangka gugus gula jeung fosfatna ngaruntuy di bagian luar. Ranté anu dibentuk ku pasangan ieu gula-fosfat sok disebut "tulang tonggong" (backbones) héliks.
Pentingna runtuyan[édit | sunting sumber]
Dina hiji gén, runtuyan nukléotida sapanjang lambar DNA nangtukeun hiji protéin, nu perlu dijieun ku hiji organisme atawa "diéksprésikeun" sakali atawa sababaraha kali nalika hirupna migunakeun béja runtuyanana. Hubungan antara runtuyan nukléotida jeung runtuyan asam amino protéinna ditangtukeun ku aturan tarjamah sélular basajan, nu sacara koléktif katelah salaku sandi genetik. Maca sapanjang runtuyan "panyandi protéin" hiji gén, unggal tilu runtuy nukléotida (disebut kodon) nangtukeun atawa "nyandi" hiji asam amino.
Di loba spésiés, jigana ukur sabagéan leutik tina sakabéh runtuyan génom nu nyandi protéin. Fungsi nu sésana nepi ka kiwari can dipikanyaho. Geus dipikanyaho yén aya runtuyan nukléotida nu nangtukeun affinity pikeun protéin pamengkeut DNA (DNA binding protein) nu boga rupa-rupa peran penting, hususna dina ngatur réplikasi jeung transkripsi. Runtuyan ieu mindengna disebut runtuyan pangatur (regulatory sequence), bari panalungtik nganggap yén sajauh ieu mah aranjeunna bisa manggihan ngan saeutik ti antarana. "DNA runtah" (junk DNA) nunjukkeun runtuyan nu can kapanggih mibanda gén atawa fungsi.
Runtuyan ogé nangtukeun karentanan hiji bagéan DNA tina beulah alatan énzim réstriksi, alat penting pisan dina rékayasa genetik. Lebah mana meulahna dina sapanjang génom individu nangtukeun "sidik DNAna".
Réplikasi DNA[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Réplikasi DNA
Réplikasi DNA atawa sintésis DNA ngarupakeun prosés nyalin DNA lambar-ganda nuturkeun ayana pembelahan sél. Lambaran ganda nu dihasilkeun sacara umum ampir sarua samasakali, ngan kasalahan dina réplikasi bisa ngakibatkeun salinan nu teu sampurna (tempo mutasi). Unggal lambar ganda nu dihasilkeun ngandung salambar nu asli sarta salambar nu anyar disintésis. Ieu disebutna réplikasi semikonservatif. Prosés réplikasi ngawengku tilu hambalan: inisiasi, réplikasi, jeung terminasi.
Sifat mékanis nu patali jeung biologi[édit | sunting sumber]
Beungkeut hidrogén antara lambaran héliks ganda cukup lemah sahingga bisa leupas kalawan gampang ku ayana énzim. Énzim nu katelah hélikase ngudar lambaran pikeun ngajalanan majuna énzim nu maca runtuyan kayaning polimérase DNA.
Maca runtuyan DNA[édit | sunting sumber]
Bentuk jeung beungkeut nu asimétri dina nukléotida ngandung harti yén salambar DNA salawasna mibanda a discernable orientation atawa directionality. Ku sabab kitu, najan salambar nukléotida nujul ka hiji "arah", nu séjénna (pasanganana) pasti nujul ka sabalikna. Susunan lambar kieu disebutna antiparalél.
Pikeun alesan tata ngaran kimia, urang kudu ngarujuk ka tungtung asimétri dina unggal lambaran DNA-na salaku tungtung 5' jeung 3' (dibaca "prima lima" jeung "prima tilu"). Olah DNA (misalna nu ngalibetkeun énzim) ilaharna maca runtuyan nukléotida ti "5' ka 3'". Dina ilustrasi héliks ganda nu nangtung/vértikal, lambaran 3' biasana naék, sedengkeun lambaran 5' sabalikna.
DNA single-stranded (ssDNA) jeung ngoméan mutasi[édit | sunting sumber]
Dina saababaraha virus, DNA téh aya dina bentuk lambar tunggal sarta nonhéliks. Kusabab mékanisme ngoméan DNA mah biasana lumangsung dina basa-basa nu papasangan, virus nu ngan boga génom ssDNA mutasina leuwih mindeng batan mun boga utas ganda. Balukarna, aya spésiés-spésiés nu bisa adaptasi leuwih gancang sahingga teu lastari.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Wikipédia basa Inggris, disalin ping 12 Agustus 2004.
- DNA: The Secret of Life, by James D. Watson. ISBN 0-375-41546-7
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- DNA: PDB molecule of the month
- Google: Nucleic Acids
- 17 April, 2003, BBC News: Most ancient DNA ever?
- My First Book About DNA
- Watson, James, and Francis Crick, "Molecular structure of nucleic acids, A structure for Deoxyribose Nucleic Acid". April 2, 1953. (paper on the structure of DNA)
- DNA Interactive (requires Macromedia Flash)
- DNA model - sometimes a solid three-dimensional model, rather than an in silico model, is the best for demonstrating the structure of DNA (viz. Watson and Crick!)


text:
Basa Sunda
Basa Sunda minangka basa nu dipaké kurang leuwih ku 27,000,000 jalma di wewengkon kulon pulo Jawa, atawa 13,6% ti populasi Indonésia.
Basa Sunda kagolongkeun kana famili basa Austronésia - Malayo-Polinésia - Malayo Kulon-Polinésia - Sundik nu mibanda sababaraha dialék/logat dumasar padumukan jalmana:
- Banten,
- Bogor,
- Parahyangan,
- Cirebon, jeung
- Brebes
Parahiangan, ngawengku sabagian badag Tatar Sunda, minangka dialék utama (basa lulugu) basa Sunda nu diajarkeun ti mimiti sakola dasar (SD) nepi ka sakola menengah pertama (SLTP), nu ayeuna diajarkeun ogé di SMA sanggeusna kaluar kaputusan ti Gubernur Jawa Barat.
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Fonologi[édit | sunting sumber]
Kiwari, sakumaha di sakabéh wewengkon Indonésia, basa Sunda ditulis dina aksara Latin. Aya tujuh sora vokal: a, e (pepet), é, i, o, u, jeung eu; tanpa diftong. Konsonan kawakilan ku aksara b, c, d, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w, y, ny, jeung ng. Konsonan séjén nu datang ti basa deungeun, misalna basa Arab atawa basa Inggris, lolobana dialihbasakeun kana konsonan utama tadi: f -> p, v -> p, sy -> s, sh -> s, z -> j, jeung kh -> h.
Tata Basa[édit | sunting sumber]
Tata basa Sunda kaasup anu basajan dibandingkeun basa-basa lainna. Aya sawatara ciri basa Sunda, nyaéta:
- taya parubahan kecap dumasar waktu, anu dina basa Inggris disebut tenses. Pikeun nangtukeun waktu, kalimah cukup diwuwuhan ku sawatara kecap saperti kamari, ayeuna, tadi, jsb.
- teu ngabogaan gender dina kecap-kecapna. Kukituna taya parobahan dina kecap-kecapna lantaran ditujukeun ka gender nu béda.
Sistem Tinulis[édit | sunting sumber]
Dina sajarahna, basa Sunda kungsi ditulis ku rupa-rupa aksara, diantarana:
- aksara Pallawa atawa aksara Pra-Nagari anu dipaké pikeun nuliskeun basa Sangsakerta, dipaké nepi ka abad ka-7,
- aksara Sunda Kuna anu diturunkeun tina aksara Pallawa.
- aksara Cacarakan atawa aksara Jawa, sacara umum marengan asupna Islam jeung kaadaban Jawa ka Cirebon (abad ka-16) jeung Priangan (abad ka-17),
- aksara Pegon, utamana di lingkungan pasantrén, ku asupna ajaran Islam ti tatar Arab,
- aksara Latin, mimiti dipaké ahir abad ka-19, diwanohkeun ku pangjajah Walanda.
Sacara resmi, pamaréntah Jawa Kulon ngaliwatan Perda taun 2003 geus ngarojong aksara Sunda pikeun pakéeun sapopoé.
Tata Krama[édit | sunting sumber]
Tatakrama minangka hiji hal anu ogé leket dina basa Sunda, utamana dina dialék utamana (Parahiangan). Sanajan sawatara nonoman Sunda kiwari nganggap yén diajar tatakrama basa Sunda téh hésé, tatakrama tetep diajarkeun di sakola-sakola lantaran ku tatakrama ieu diharepkeun sikep silihormat jeung silihajénan.
Gaya Basa[édit | sunting sumber]
Kawas basa Indonésia, dina basa Sunda ogé aya sababaraha gaya basa, contona:
- ngupamakeun (similé)
- lalandian (métafora)
- mijalma (personifikasi)
- rautan (eufimisme)
- ngasor (litotés)
- rarahulan (hiperbol)
- kadalon (pleonasme)
- silib-sindir (alégori)
- mindoan (repetisi)
Sastra[édit | sunting sumber]
Basa Sunda euyeub ku rupa-rupa karya sastra, boh anu klasik atawa anu moderen, diantarana:
- mantra/jampe jeung jangjawokan
- sisindiran, paparikan, wawangsalan, sésébréd
- pupuh
- kakawihan
- guguritan
- pupujian
- wawacan
- carita pantun
- dongéng
- carita pondok
- nopél
- drama, jeung
- sajak atawa puisi.


text:
Kabayan
Kabayan mangrupakeun ngaran hiji tokoh imajinatif Sunda nu ku masarakat umum (Sunda, umumna di Indonésia) dianggap salaku manusa lucu, polos, kedul, tapi sakaligus cerdas. Carita-carita lucu ngeunaan Kabayan nu sumebar di masarakat Sunda kawilang loba pisan, mekar dina budaya lisan ti abad ka-19 kénéh. Dedegan Kabayan katut paripolahna téh terus hirup dina angen-angen kahirupan urang Sunda, luyu jeung kamekaran jamanna.
Dedegan Kabayan sok dipapandékeun jeung tokoh nu sarupa dina kahirupan bangsa Arab, kayaning Abunawas atawa Nasrudin.
Karya sastra jeung pilem[édit | sunting sumber]
Carita-carita Kabayan geus mindeng diangkat dina wanda buku jeung pilem di antarana,
- Buku:
- Si Kabayan, Utuy Tatang Sontani (1959, basa Indonésia)
- Si Kabayan Manusia Lucu, Ahdiat Karta Muharja (1997, basa Indonésia)
- Si Kabayan Nongol di Zaman Jepang, Ahdiat Karta Miharja (basa Indonésia)
- Si Kabayan: dan beberapa dongeng Sunda lainnya, Ayip Rosidi (1985, basa Indonésia)
- Si Kabayan jadi Wartawan, Muhtar Ibnu Thalab (2005, basa Indonésia)
- Si Kabayan jadi Dukun, Moh. Ambri
- Kabayan Bikin Ulah (2002, komik kompilasi)
- Pilem:
- Si Kabayan
- Si Kabayan Mencari Jodoh (1994)
- Si Kabayan Saba Kota
- Si Kabayan dan Gadis Kota
- Si Kabayan Saba Métropolitan
- Si Kabayan: Bukan Impian (2000)


text:
Daur cai
Daur cai (sacara husus dipikawanoh/katelah ogé daur hidrologis) nujul kana parobahan wujud antara cair, padet, jeung gas; sarta parobahan nu sinambung cai sajeroeun hidrosfir, antara atmosfir marcapada, lemah, cai permukaan, cai taneuh, jeung tutuwuhan. Daurna bisa dibagi kana opat fase utama: évaporasi, présipitasi, infiltrasi, jeung runoff.
- Évaporasi sacara umum nyaéta pindahna cai tina awak cai permukaan ka atmosfir, kaasup transpirasi tina tutuwuhan; sahingga kadang sok disebut évapotranspirasi.
- Uap atmosfir bisa ngibun jadi awan, sarta ragrag salaku présipitasi. Ieu umumna lumangsung dina wujud hujan, tapi salju sarta wujud séjénna ogé kaasup. Présipitasi kadang lumangsung na sagara, sabab dina kaayaan normal, pagunungan perlu pikeun naratas kondensasi jeung ngabentukna awan.
- Infiltrasi/nyerep kana taneuh mangrupa alihan tina cai permukaan jadi cai taneuh. Laju serep gumantung kana perméabilitas (daya serep) taneuh atawa batu sarta faktor-faktor séjén. Cai taneuh gerakna lambat pisan, sarta bisa balik deui jadi cai permukaan atawa diteundeun dina aquifer dina mangsa réwuan taun. It generally returns to the surface at lower elevations under the usual force of gravity, but may also rise under pressure, as in the case of an artesian well.
- Runoff nyaéta rupa-rupa cara cai permukaan ngumbara nepi ka sagara. Cai ngalir ngaliwatan walungan sarta nyangsang di situ. Teu sakabéh cai nyampurnakeun fase runoff, sabab bisa nguap saméméh nepi ka sagara.