text:
Minggu, 20 Juni 2010
HEUREUY
Bajuang
Maneuh saban poe Senen personel katut manajemen WRS ngariung di kantor di Jalan Sukasenang V No.14 Bandung.
Biasana mun geus rengse barang gawe, jejer wangkongan sok ngabalengkot kana obrolan sabulang bentor. Nu sok mirucaan ngadabrul nyaeta Gan Reza. Saperti kajadian dina minggu nu anyar kaliwat. Ti isuk meluk nepi ka sore jeder Gan Reza ngablamblam nyaritakeun pangalamannana. Salahsahiji dongengna nyaeta lalakon bajuang waktu perang ngalawan karaman DI TII.
“Lur! Kieu-kieu oge, sayah boga jasa ka nagara. Waktu taun 1950-an, sayah ngilu pager bitis, oge kalan-kalan aub kana pangperangan. Tah.. saksina ceda na tonggong,” ngomong kituna teh bari ngalaan baju, terus nembongkeun tonggongna nu pinuh ku ceda.
“Euleuh meni raca kitu.. tilas tapak pelor oom..?” cek Teh Lina.
“Lain!” tembal Reza.
“Euh.. rupina ceda na tonggong oom, tapak kapetelan granat?” Dea nimbrung.
“Lain!” cek Gan Reza deui.
“Atuh tilas naon?” cek Yadi panasaran.
“Ceda na tonggong sayah, tapak panyakit Cacar,” cek Gan Reza bari nyengir.
Tardan
Yadi : Nurutkeun panalungtikan kuring, ngaran kasenian nu hirup di tatar Sunda, karereanna nyokot tina akronim atawa wancahan. Contona, Lapidut wancahan tina Lawak, Kacapi jeung Dangdut. Doger wancahan ngadogdogan anu beger. Tarling, Hitar jeung Suling.
Dea : Ari Tardan wancahan tina naon?
Yadi : Kakara ngadenge tah, cik naon wancahanna?
Dea : Wancahan tina Gitar jeung munding edan (ngomongna kalem).
Carita Pondok Pangpondokna Sa dunya
Dina sela-sela kagiatan ngokolakeun Grup Lawak Sasagon, Gan Reza sok rajeun nulis Carpon. Malah tadina mah rek diilukeun kana pasanggiri carpon nu diayakeun ku Koran Sunda Galura.
Kusabab sieun kapilih jadi juara niatna bolay. Nurutkeun paniten sastrawan moyan (nu saban isuk moyan), carpon karya Gan Reza kapeunteun jadi carpangondoknya “carpon pangpondokna sa dunya”. Judul Carpona “Budak Ceurik”. Eusina sauted “Aya budak kacugak beling, ceurik”.
BBM
“Geus ngadenge beja can, harga minyak tanah turun deui jadi Rp.800,-?” ceuk Dea ka Yadi.
“Ah.. eta mah berita bohong, piraku geus naek bet turun deui,” tembal Yadi.
“Sumpah cek dina TV, saleter hargana Rp.800,- asal daek meretan selang tengki,” cek Dea kalem.
Carpon :
NASIB SAKADANG MERI
(Asmara di Warung Baso)
Carcab : Ki Gelap Narawangan
Aya hiji carita : Ki Asmuni keur ngangon meri di sawah anu aya di hiji pakampungan. Kebeneran eta pasawahan teh jauh ti pakampungan, kurang leuwih 5 meter ti lokasi tempat ngangon meri aya saung atawa jongko anu jualan baso. Kabeneran eta anu dagang baso teh mang Artasan ngan mimindengna mah sok ditungguan ku anakna anu masih keneh gadis alias parawan ngarana Neng Kemeh. Poe harita oge anu nungguan jongko teh Neng Kemeh da Mang Artasan na mah keur ngala hui di huma.
Ki Asmuni ngoloyong asup kana jongko, kasampak Nyi Kemeh ker ngabaheuhay dina salu pangdiukan anu dijieun tina awi. Ku kawenehanana teh samping Nyi Kemeh rada nyingsat pingpingna anu sampulur hejo carulang tea emrak natrat katingali…gebeg hate Ki Asmuni reuwas, jantungna deg-degan, tikorona elok-elokan, kumetap, molotot teu ngiceup-ngiceup. Ari Nyi Kemeh henteu sadar manehna nyangsaya we bari ngaherang peurem hayameun reuhreuy ngarasakeun kacape.
“Ehem…” Ki Asmuni dehem. Korejat nyi Kemeh hudang semu reuwas bari menerkeun sampingna anu ngaleleke. “Eh…manawi teh teu aya Kang Asmuni?” ceuk Nyi Kemeh bari rada bareureum sabab kakara sadar yen pingpingna anu jiga humut kalapa teh geus wareg dipolototan ku mata karanjang Ki Asmuni. Saterusna, dihandap ieu dibeberkeun paguneman catur antara Ki Asmuni jeung Nyi Kemeh :
Nyi Kemeh nyingsatkeun sampingnya, atuh orokaya pingping anu hejo carulang teh ngabeuleugeunjeur di hareupeun kongkolak mata Ki Asmuni, Ki Asmuni kumetap teu kuat nahan napsu birahina. Katingali da cau bobogaanana oge melentung nyurungkuy dina calanana.
Nyi Kemeh teu hararese ngan boleklak we sampingna kabeh dibukakeun, atuh pangradinan Nyi Kemeh teh katingali jelas pisan dibungkusan ku calana jero warna oranye jiga kostim tim maen bola Nagara Walanda. Ki Asmuni sajongjongan mah teu lemek teu nyarek matana molotot jiga aya nu nyekek. Da eta atuh kasima ku munu’u na daging anu nyangheuy diantara dua pingping Nyi Kemeh.
Ki Asmuni teu talangke baragadal we morosotkeun calana manehna gancang ngantelkeun cauna dina pangradinan Nyi Kemeh anu geus nangunjar dina luhur palupuh paragi diuk. Barang diantelkeun Ki Asmuni kacida ngadegdegna manehna hayang pisan nancebkeun cau pusakana kana pangradinan Nyi Kemeh minimal seret gegeret tapak disunatanana.
Sanggeus kitu mah gancang Ki Asmuni ngadedetkeun cauna ati-ati pisan bisi ngaleuwihan geretna. Ki Asmuni ngahuleng bari ngararasakeun kanikmat anu taya hinggana mun nurutkeun hawa napsu mah manehna hayang ngasupkeun kabeh cau pusakana kana pangradinan Nyi Kemeh. Ki Asmuni bingung sabab merina geus dibikeun kabeh ka Nyi kemeh. Sanggeus kurang leuwih 10 menit ngeu’eumkeun cauna, eta cau pusakana teh ku Ki Asmuni lalaunan dipesat, tapi dadak sakala beuheung Ki Asmuni dicepeng pageuh ku Nyi Kemeh, bari melong kana beungeut Ki Asmuni dibarengan ku renghap ranyug angena Nyi Kemeh nyarita bari haroshos : “Kang Asmuni hemm...hemm...oohhh...oyeah... Abdi rido dunya akherat meri anu 150 ku abdi dibikeun deui ka Kang Asmuni asal....Cau Kang Asmuni asupkeun kabeh, Kang enggal abdi teu kiat” ngadenge kitu Ki Asmuni kacida bungahna atuh teu antapara ngan lep we cau pusaka Ki Asmuni anu panjangna 25 cm diameter 14 cm teh dilelepkeun kabeh. Bujur Ki Asmuni umplak-umpakan maranehna pajeujeut dina garajagna kesang birahi. Sanggeus bajuang kurang leuwih 2 jam Ki Asmuni tibeberegeg ngaluarkeun cai ajimat muncrat tina cau pusakana, Nyi Kemeh ngarahuh bari nguliat....aneh bin ajaib tina pangradinan Nyi Kemeh ngabualeh bodas tapi bentukna baruled sanggeus disidik-sidik geningan endog meri anu jumlahna 600 siki.


c: text/html

text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
13 Oktober 2009
Masagi: estetika Sunda tina babasan & paribasa
Alam dunya nu éndah ieu dicipta ku Pangeran. Kusabab diciptana ku Pangéran, tangtu rupa atawa wanguna hadé jeung sampurna. Kasampurnaan alam ieu sok dipaké pikeun siloka kaasup dina babasan jeung paribasa. Karancagéan kolot baheula enggoning ngarumuskeun jurus pikeun nyanghareupan hirup jeung kahirupan, salah sahijina dina wangun babasan jeung paribasa, sawaréh dijieun ku cara siloka nu nginjeum ti kaayaan alam éta. Model atawa rupa suhunan imah vernakular di Tatar Sunda make conto alam, boh manuk boh mangrupa sato. Diantarana ranggon –ti manuk ranggon; julang ngapak, badak heuay, tagog atawa jogo anjing, jeung galudra ngupuk.
Cara niru ka alam oge aya dina ngagambarkeun kageulisan hiji wanoja, ditataan maké rupa nu aya di alam bari ditambahan sangkan jentre: angkeut endog sapotong, ramo pucuk eurihan, lambéy jeruk sapasi, halis ngejelér paéh, cangkéng lenggik nanding papanting, taar teja mentrangan, damis kuwung-kuwungan, bitis héjo carulang, jst. Jadi kageulisan atawa kaendahan dirupakeun tina kombinasi rupa nu aya di alam. Malah sangkan leuwih afdol, simbol tina rupa alam dijentrekeun jeung kaayaananana pikeun mastikeun nu dimaksud kalayan sampurna. Saperti dina ngagambarkeun gado, nu geulis mah disebutna oge angkeut, nu hade diibaratkeun ku rupa endog tapi kudu sapotong. halis istri nu geulis kudu siga jelér paéh, da mun jelérna hirup mah duka kumaha rupa halis teh. Jadi sangkan ngajepatna hade, teu usik teu malik luhureun panon, nya dipaehan heula tah si jeler teh!
Eusi babasan jeung paribasa diantarana ajaran moral atawa etika nu oge bisa disebut falsafah pikeun ngalakonan hirup. Ilaharna mangrupa siloka atawa perlambang nu ngandung harti jero bari dirangkéy ku basa nu ringkes, jadi gampang ngingetna. Karasana pantes kénéh dipaké ayeuna oge jaga, teu keuna ku waktu kadaluwarsa da teu make bahan tambahan siga formalin.
Mun urang bingung kudu kumaha gaul boh jeung papada manusa atawa jeung mahluk liana, aya jurusna, diantarana kudu hade gogog hade tagog -siloka maké sipat kaayaan sampurna sato nu aya di alam. Pihartieunana, hirup kudu hade dina nyarita oge dina tingkah laku, ucapan jeung kalakuan kudu sarua alusna.
Sababaraha babasan atawa paribasa make kecap injeuman tina rupa atawa wangun, nyaeta pasagi, buleud jeung segitilu. Kecap pasagi aya dina dina babasan hirup kudu masagi. Naon sababna prak-prakan hirup nu hade diibaratkeun kana rupa pasagi?
Masagi téh kecap gawé ti kecap kaayaan atawa sipat pasagi. Nu disebut pasagi nyaeta rupa kotak – rupa nu dijieun ku opat sisi nu sarua ratana atawa lempengna, tur ukuranana sarua. Pasagi nunjuk ka rupa nu sampurna dina kanyataanana Biasana dilarapkeun utamana dina perkara ngalakonan urusan dunya jeung ahérat atawa agama jeung darigama tea. Sipat pasagi ngandung harti yén hirup téh boga sisi atawa widang nu teu ngan hiji atawa sarupa. Sagala widang kahirupan kudu dilakukeun kalayan saimbang. Cara urang hirup ayeuna di dunya, salian ti kudu mikirkeun kaperluan hirup di dunya, oge kudu kukumpul amal-ibadah pikeun bekel engké jaga di aherat. Ogé yén urang kudu sagala bisa atawa mahér sagala rupa, sabab hirup teh teu gampang jeung loba pisan unak-anikna nu urang kudu bisa sangkan urang hirup teu kadungsang-dungsang sangsara alatan euweuh kabisa. Ringkesna, pasagi dijadikeun conto kumaha hirup kudu dilakonan. Sipatna tindakan atawa kalakuan.
Duka kumaha sasakalana, pasagi éta dina basa Indonesia mah maké mamawa bujur sagala, enya, bujur sangkar tea. Sigana sangkar teh ti basa Minang pikeun pasagi, da di Sumatera Kulon aya lembur ngarana Batusangkar, pastina di dinya aya batu nu rupana ngaharib-harib ka rupa pasagi. Kecap sangkar éta tuluy dipaké oge pikeun rorompok manuk dina basa nasional, sanajan rupana geus teu pasagi deui.
Rupa pasagi teu pati jentré ayana di alam. Dina ayana oge sigana ngan ukur ngaharib-harib, teu saklek rupa pasagi. Da ongkoh rupa pasagi mah dijieun ti opat sisi nu tiap juruna kudu nyékon -kecap ti parabot tukang bas, pasékon- nu hartina opat juruna mun diukur persis 90 darajat téa. Rupa pasagi loba dipaké pikeun wangun parabot sapopoé nu dijieun tina awi, diantarana nyaéta bésék, pipiti, suku boboko, hihid jeung sajabana. Rupa pasagi nu kawentar kamana-mendi utamana pikeun muslim sabab sok di datangan ari naik haji tangtu Ka’bah di Mekah. Ceuk si cenah, harti Ka’bah atawa kufah teh cenah pasagi. Kaligrafi nu tulisanana ngaharib-harib ka rupa kotak disebut kufah atawa kufik.
Salian ti rupa pasagi, rupa atawa wangun nu dipaké dina babasan nyaéta buleud. Cara dina kalimah “Niat kudu buleud”. Rupa buleud teh dijieun tina garis nu tungtungna panggih, bari jarak ti tengah ka unggal sisi sarua. Dina Matématika mah istilah na “jari-jari atawa “r”, tina radian atawa radius téa. Niat urusanana jeung sikep yakin, patali ogé jeung sikep méntal. Pikiran jeung tindakan ngahiji, siga garis buleud.
Rupa atawa wangun buleud aya jeung loba di alam. Diantarana panonpoé, bulan, katumbiri, ombak leutik dina balong mun urang nyemplungkeun batu, daun taraté, jsb. Dina parabot vernakular nu tina awi, rupa buleud dipaké pikeun rupa tampir, nyiru, telebug, téténong, ayakan, jsb.
Rupa buleud sok dipake perlambang kasampurnaan nu sipatna ideologis kaasup tauhid atawa kaimanan. Bulan atawa panonpoé nu rupa dasarna buleud dipaké pikeun lambang nu islami. Ngan sangkan teu pahili jeung sorabi, bulan digambarna sapasi, ongkoh sangkan masih aya tempat pikeun béntang. Panonpoe dijadikan lambang salah sahiji ormas Islam -sangkan teu pahili jeung rupa buleud séjéna- ditambahan ku garis nu nyebar ti sisi buleudan nu hartina cahaya. Lambang bendera Jepang buleud beureum, nyimbolkeun panonpoe isuk-isuk. Pikeun ngagambarkeun manusa suci, dina seni lukis Nasrani, sirah manusa sok dibéré buleudan bodas nu disebut halo. Dina pulitik (nipu rahayat leutik) sok kadéngé istilah kebulatan tekad hiji partey atawa rombongan manusa dina raraga ngadukung hiji calon.
Rupa séjén nyaéta nyungcung. Cara dina kecap “ka balé nyungcung” siloka pikeun dirapalan atawa akad nikah. Balé nyungcung ieu babasan pikeun tempat suci atawa sakral utamana masigit. Sigana baheula akad nikah umumna dilakukeun di masjid supaya leuwih afdol sabab tempat suci jeung ari nikah teh apan upacara suci ogé. Suhunan masigit baheula umumna maké suhunan model tropis nu numpuk siga gunung. Pangluhurna biasana segitilu lobana opat nu dipasangkeun condong pahareup-hareup, ngawangun rupa limas. Suhunan modél kitu biasana disebut limasan, tapi katémbong ti hiji sisi mah segitilu. Jadi istilah nyungcung téh pikeun rupa limas nu dijieun tina opat segitilu. Dina suhunan, segitilu ieu dua sisina nu tangtung sarua panjangna jeung sarua darajat condong atawa miringna. Beh dieu, suhunan masjid aya nu meunang impor ti tanah Arab, nya kubah téa nu rupana belenong. Sanajan sabenerna mah rupa kubah ieu ogé dijadikeun suhunan katédral cara di Italia ogé Russia.
Rupa nu ngaharib-harib ka segitilu aya di alam, contona gunung Cikuray di Garut, siga pisan segitilu: dua sisi condong panggih di puncak, nu hiji mah ngadapang dina taneuh. Dua sisi nu condong éta nyiptakeun rupa nyungcung nu nunjuk ka langit –dihartikeun nuju ka Pangéran. Jadi kaharti mun ku karuhun gunung dianggap suci atawa sakral, salian ti tempat bijilna cai pikeun kahirupan, oge dipaké pikeun tempat muja, tempat karamat, makam atawa astana, nu ayeuna sok disebut situs purbakala atawa sajarah tea. Kusabab di Mesir mah euweuh gunung cara di urang, nya Fir’aun nyieun gugunungan badag nu disebut piramid tea nu umumna dipake pikeun nyimpen jasadna.
Rupa atawa wangun nu aya di alam dunya ieu loba pisan jeung moal kaitung. Ku manusa modéren kaayaan kitu disederhanakeun atawa diringkes kana tilu rupa dasar, nyaéta pasagi, segitilu jeung buleud. Eta tilu rupa dasar dipaké dina élmu Matematika utamana Géometri jeung dina éstetika Seni Rupa. Duka kumaha sasakalana, éta rupa dasar téh aya dina babasan atawa paribasa di urang cara conto di luhur. Tapi dina henteuna aya patali marga, bisa jadi sarua dina inditna: sarua nyokot conto rupa dasar nu aya di alam, dumasar kana kasampurnaan alam jieunan Pangéran. Nu jelas, masing-masing rupa éta sanajan dina wanda nu béda tapi sarua ngandung pihartieun kaayaan sampurna atawa suci. Pasagi pikeun ngagambarkeun kalakuan nu sampurna, buleud pikeun tékad atawa kayakinan nu sampurna, segitilu pikeun tempat nu sampurna –dina harti suci atawa sakral.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
David Archuleta
David Archuleta jadi hiji tokoh anu pangkasohorna di tipi taun 2008, nalika tenor nya vokal jeung paroman ngora ngabantuan meunangkeun finis kadua American Idol.[1] Sok sanajan lahir di Miami, FL, manéhna méakeun keur leutikna di Utah, cicing jeung kolotna (Jeff, jazz terompet, jeung Lupe Maire, panyanyi salsa Honduras) jeung opat saudarana. [1] Kainpirasi ku kinerja rekaman video ti Les Miserables, Archuleta mimiti nyanyi dina yuswa genep taunjeung bakatna mantuan pertunjukan aman di kompetisi Bakat Utah, The Jenny Tampilkan Jones, jeung Star Search, didinya manehna jadi juara vokal SMP pada tahun 2003.[1]
David Archuleta miliuan pikeun American Idol usum katujuh dina taun 2007, meunangkeun pujian kahiji ti juri ku mawakeun lagu John Mayer "Menunggu di Dunia untuk Perubahan. [1] Manehna maju ka semifinal jeung tetep ku nunjukeun sakabeh salila usum, méré kuat, pertunjukan nu pinuh ku gairah balada saperti "Another Day in Paradise" jeung John Lennon "Imagine." Dina yuswa 17 taun, Archuleta téh peserta nu pangorana, jeung meunang juara ka dua David Cook.[1] "Crush," single kahiji ti self-titled album debut, debut di nomor dua nuluy ka usum panas, sementara album pinuh David Archuleta dina bulan Nopémber.[1][1]
Album Archuleta nu emas leungit sababaraha bulan, jeung panyanyi nu meakkeun semester kahiji taun 2009 tur jeung McFly di Inggris jeung Demi Lovato di Amerika. Manéhna ogé manggih waktu pikeun gawé dina hiji album peré, natal, nu dirilis akhir tahun itu. [1] Nalika cunduk kana waktu geus waktuna pikeun ngaarekam paripolah anu bener. Nalika geus waktuna ngarekam tindak anu pas 2008 debut, Archuleta ngalebar soarana jeung ngageroan produsén saperti S * A * M & Sluggo, nu ngabantuan mingpin-mingpin tunggal segar "Sesuatu 'Bout Love. "Album nu ngabarenganna, Sisi Lain Down, dirilis sabeberapa bulan kahareup dina bulan Oktober 2010.[2]


text:
Oksigén
Oksigén mangrupakeun unsur kimia nu dina tabel periodik lambangna O jeung wilangan atom 8. Unsur ieu umum pisan, ayana lain ukur di Bumi, tapi ogé di sakuliah alam, ilaharna mah dina bentuk kabeungkeut ku unsur séjén. Oksigén nu teu kabeungkeut (biasa disebut oksigén molekular, O2), jaman baheula dihasilkeun tina métabolisme anaérob (archaea jeung baktéri). Sedengkeun kiwari, lolobana dihasilkeun tina prosés fotosintésis, tilu parapatna hasil fitoplangton jeung ganggang di sagara, sarta saparapatna tina tutuwuhan.
Daptar eusi
Karakteristik[édit | sunting sumber]
Alotrop oksigén anu umum di Marcapada nyaéta dioksigén, O2, molekul diatomik anu dibeungkeut dina konfigurasi éléktron oksigén triplét. Ieu beungkeut ordeuna dua, jauh leuwih pajeulit tina gambaran beungkeut ganda anu basajan[1]. Oksigén triplét téh minangka kaayaan dasar molekul oksigén. Konfigurasi éléktron ieu molekul mibanda dua éléktron nyorangan nu nempatan dua orbital molekul. Ieu orbital kagolongkeun antibonding, sahingga beungkeut oksigén diatomik leuwwih lemah batan beungkeut nitrogén diatomik nu orbital molekul beungkeutanana kaeusi. Najan éléktron nyorangan ilaharna pakait jeung réaktivitas anu luhur, oksigén triplét mah rélatif (sarta untungna téh) teu réaktif dibanding jeung kalolobaan radikal.
Oksigén nunggal, ngaran nu dibikeun ka sababraha spésiés oksigén nu sakabéh spin éléktronna papacangan sarta boga énérgi leuwih luhur, leuwih réaktif ka molekul organik biasa. Di alam, oksigén nunggal biasana dibentuk tina cai dina fotosintésis migunakeun énérgi cahya panonpoé. Ieu molekul ogé dihasilkeun ku sistem imun salaku sumber oksigén aktif. Karoténoid dina organismeu fotosintétik jeung sasatoan boga peran utama pikeun nyerep énérgi ti oksigén nunggal nu dikonvérsi kana kaayaan dasar anu tanpa éksitasi, sahingga henteu nyilakakeun jaringan.
Larapan[édit | sunting sumber]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Oksigén munggaran disabit-sabit ku Michał Sędziwój, alkémis jeung filsuf Polandia ahir abad ka-16. Anjeunna nyebut gas anu kaluar tina niter haneut salaku "the elixir of life"[2]. Robert Hooke, Ole Borch, Mikhail Lomonosov, jeung Pierre Bayen geus bisa ngahasilkeun oksigén dina percobaanana abad ka-17, tapi ku saurang ogé teu dianggap unsur[3].
Hiji percobaan nu dipingpin ku Joseph Priestley, pendéta Inggris (1 Agustus 1774), mokuskeun cahya panonpoé kana oksida raksa (HgO) dina tabung gelas ngahasilkeun gas anu ku anjeunna dingaranan dephlogisticated air (baca téori flogiston). Anjeunna awas yén ku ayana éta gas, hurungna lilin jadi leuwih, sedengkeun beurit bisa leuwih aktif sarta hirup leuwih lana mun nyeuseup ieu gas. Sanggeus diseuseup ku sorangan, anjeunna nulis "Karasana kana bayah mah teu pati béda jeung udara biasa, tapi kana engapan jadi leuwih hampang."[3]
Tanpa sakanyaho Priestley, ahli farmasi Swédia Carl Wilhelm Scheele geus ngahasilkeun oksigén ku cara manaskeun oksida raksa jeung rupa-rupa nitrat kira taun 1772. Anjeunna nuliskeun papanggihanana ieu dina naskah anu dikirimkeun ka pamedal taun 1775. hanjakalna téh, ieu naskah kakara medal taun 1777[4]. Anjeunna nyebut ieu gas salaku 'udara seuneu' (fire air) kusabab éta gas téh hiji-hijina anu geus kanyahoan ngarojong durukan. Salajeungna ieu gas disebut 'udara vital' (vital air) kusabab vital pikeun hirupna sasatoan.
Kimiawan Prancis, Antoine Lavoisier, ngakukeun yén manéhna sacara mandiri manggihan zat anyar. Tapi kanyataanana, manéhna kungsi didongéngan ku Priestley ngeunaan hasil percobaanana. Pon kitu ogé Scheele kungsi medar papanggihanana ka Lavoisier dina surat [30 Séptémber]] 1774[4].
Ku Lavoisier, ieu unsur anyar téh dingaranan oxygène, tina akar basa Yunani nu hartina "nu ngabentuk asam". Ieu téh dumasar kana anggapan--nu tétéla salah--yén sakabéh asam ngandung oksigén. Najan dicawad ku para élmuwan Inggris, oxygen diasupkeun kana basa Inggris. Hal ieu di antarana alatan ayana sajak nu muji-muji ieu gas nu judulna "Oxygen" dina buku populér The Botanic Garden (1791) karya Erasmus Darwin, akina Charles Darwin[4].
Kondénsasi oksigén munggaran dicobaan taun 1883 ku Zygmunt Wróblewski jeung Karol Olszewski, dua profésor ti Universitas Jagiellonian.
Pancén biologis[édit | sunting sumber]
Fotosintésis jeung réspirasi[édit | sunting sumber]
Di alam, oksigén bébas dihasilkeun tina fotolisis cai dina fotosintésis. Ganggang héjo jeung sianobaktéri di lingkungan laut ngahasilkeun kira 70% oksigén bébas anu dihasilkeun ku Bumi[5].
Réaksi lengkep anu dibasajankeun pikeun fotosintésis nyaéta[6]
-
- 6CO2 + 6H2O + foton → C6H12O6 + 6O2 (karbon dioksida + cai + cahya sarangéngé → glukosa + dioksigén)
Évolusi fotolitik oksigén lumangsung di jero mémbran tilakoid organismeu fotosintétik sarta merlukeun énérgi opat foton[7]. Ieu prosés téh loba hambalanana, nu ngahasilkeun gradién proton di antara mémbran tilakoid, nu dipaké pikeun nyintésis ATP dina fotofosforilasi[8]. Sésa O2 sanggeus oksidasi molekul cai dileupaskeun ka atmosfir[9].
Molekul dioksigén (O2) téh ésénsil pikeun réspirasi sélulér pikeun sakabéh organismeu aérobik. Oksigén dipaké di mitokondria pikeun mantuna ngahasilkeun adénosin trifosfat (ATP) dina fosforilasi oksidatif. Réaksi pikeun réspirasi aérob sabalikna tina fotosintésis, nu mun dibasajankeun réaksina kieu:
-
- C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + 2880 kJ·mol-1
Di vertebrata, O2 ngalaman difusi nembus mémbran dina bayah nepi ka sél getih beureum. Hémoglobin meungkeut O2, sahingga kelirna robah tina beureum kolot jadi burahay[10][11]. Sato séjén migunakeun hémosianin (Moluska jeung sababaraha arthropoda) atawa héméritrin (lancah jeung hurang)[12]. Saléter getih bisa ngaleyurkeun 200 cc O2[12].
Spésiés oksigén réaktif, contona baé ion superoksida (O2−) jeung hidrogén peroksida (H2O2), mangrupakeun pasésaan tina pamakéan oksigén dina awak mahluk hirup[12]. Sabalikna ti éta, sabagian sistem imun organismeu nu leuwih luhur justru ngahasilkeun péroksida, superoksida, jeung oksigén nunggal pikeun ngancurkeun kuman nu narajang. Spésiés oksigén réaktif ogé penting dina réspons hipersénsitif tutuwuhan nalika ngalawan serangan patogén[8].
Dina kaayaan reureuh, jalma sawawa nyeuseup 1,8 nepi ka 2,4 gram oksigén per menit[13]. Jumlah-jamléh, mun lobana manusa dianggap 6,6 miliar, oksigén nu diseuseup per taunna téh beuratna nepi ka 6 miliar ton per taun[14].
Jumlah di alam[édit | sunting sumber]
Oksigén mangrupakeun komponén tunggal panglobana di atmosfir Bumi (20.947% dumasar eusi).
Sanyawaan[édit | sunting sumber]
Alatan éléktronégativitasna, oksigén ngabentuk beungkeut kimia jeung sakabéh unsur dina prosés oksidasi, iwal sababaraha gas milya jeung flor. Lian ti éta, logam mulya (misalna baé emas jeung platina) teu bisa langsung ngagabung jeung oksigén. Sanyawa kawas emas oksida ukur bisa dihasilkeun ngaliwatan prosés anu teu langsung.
Sanyawaan oksigén anu paling umum nyaéta cai. Nu séjénna, di antarana baé silika (dina keusik, gelas, batu, jsb.) jeung sanyawaan karbon, kayaning karbon dioksida (CO2), alkohol (R-OH), karbonil (R-CO-H atawa R-CO-R), jeung asam karboksilat (R-COOH). Radikal anu dioksigénan samodél klorat (ClO3−), perklorat (ClO4−), kromat (CrO42−), dikromat (Cr2O72−), permanganat (MnO4−), jeung nitrat (NO3−) mangrupakeun agén pangoksidasi. Fosfor penting pisan sacara biologis dina bentuk ion fosfat (PO43−). Logam-logam bisa ngabeungkeut atom oksigén, contona beusi dina beusi (III) oksida (Fe2O3) anu ilahar disebut tai hiang. Ozon (O3) dibentuk tina prosés éléktrostatik anu aya oksigénna.
Isotop[édit | sunting sumber]
Anu geus kanyahoan, oksigén boga tujuh welas isotop nu massa atomna antara 12.03 u nepi ka 28.06 u. Nu stabil aya tilu: 16O, 17O, jeung 18O, tapi nu panglobana mah 16O (leuwih ti 99.7%). Radioisotopna boga satengah-umur kurang ti tilu menit.
Kawaspadaan[édit | sunting sumber]
Baca ogé[édit | sunting sumber]
- uji Winkler pikeun oksigén leyur pikeun cara ngukur jumlah oksigén nu leyur na cai.
- Oksidasi
- lapisan ozon
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ "Structure of Oxygen Molecule (triplet)". Glasser Group, University of Missouri-Columbia. Diakses pada 3 Maret 2007.
- ↑ H. Guerlac (1954). "The Poets' Nitre". Isis 45 (3): 243-255.
- ↑ a b Emsley (2001). Nature's Building Blocks, kaca 299
- ↑ a b c Emsley (2001). Nature's Building Blocks, kaca 300
- ↑ Fenical 1983, "Marine Plants"
- ↑ Brown 2003, 958
- ↑ Thylakoid membranes are part of chloroplasts in algae and plants while they simply are one of many membrane structures in cyanobacteria. In fact, chloroplasts are thought to have evolved from cyanobacteria that were once symbiotic partners with the progenerators of plants and algae
- ↑ a b Raven 2005, 115–27
- ↑ Oksidasi cai dikatalisan ku kompléks énzim nu ngandung mangan nu katelah oxygen evolving complex (OEC) atawa water-splitting complex nu aya patalina jeung sisi luménal mémbran tilakoid. Dina ieu prosés, mangan téh kofaktor penting di sagigireun kalsium jeung klorida anu kudu aya dina réaksina.(Raven 2005)
- ↑ CO2 is released from another part of hemoglobin (baca Bohr effect)
- ↑ Kesalahan pengutipan: Tag
tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama
GuideElem48
- ↑ Kesalahan pengutipan: Tag
tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama
NBB298
- ↑ "For humans, the normal volume is 6-8 liters per minute." [1]
- ↑ (1,8 g)*(60 menit)*(24 jam)*(365 poé)*(6,6 miliar jalma)/1.000.000 = 6,24 miliar ton
- Wikipédia basa Inggris. Oxygen. Dicutat 20 Séptémber 2007.
- Los Alamos National Laboratory – Oxygen
- Nist atomic spectra database
- Nuclides and Isotopes Fourteenth Edition: Chart of the Nuclides, General Electric Company, 1989
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Priestley Society, Dedicated to Joseph Priestley the man who discovered oxygen
- Oxygen - Benefits, Deficiency Symptoms And Food Sources
- Joseph Priestley Information Website, about the man who discovered oxygen
- Los Alamos National Laboratory – Oxygen
- WebElements.com – Oxygen
- It's Elemental – Oxygen
- Oxygen Toxicity
- Oxygen (O2) Properties, Uses, Applications


text:
Assignment for Junior high:
Kanggo (for) kelas VIII
A. Meminta iziin Kepada Guru:
Ubahlah ucapan permintaan izin di bawah ini ke dalam Bahasa Sunda!
1. “Permisi Pa, saya mau ke toilet”
.......................................................................
......................................................................
2. Permisi pa, saya mau ke luar sebentar
………………………………………………………….
........................................................................
3. “selamat pagi pa, maaf saya kesiangan”
.......................................................................
.......................................................................
4. Permisi Pa, Saya mau minum:
......................................................................
.....................................................................
5. permisi Pa, saya mau meminjam pensil:
B. Sapaan dalam bahasa Sunda
1. Wilujeng enjing : …………………………………………………..
2. Wilujeng siang : ……………………………………………………
3. Wilujeng sonten : ……………………………………………………
4. Wilujeng wengi : …………………………………………………..
5. Wilujeng tuang : …………………………………………………….
6. Wilujeng ngaleueut : …………………………………………………….
Catatan: Tugas dikirim melalui comment
Kategori
- Administrasi Pangajaran (1)
- Arsitektur Sunda (1)
- Basa Indung (2)
- Deskripsi Blog (1)
- Kabasaan (Sunda) (3)
- Kadaharan Sunda (1)
- Kamandang Kuring (1)
- Kasenian Kabudayaan (7)
- Lagu/ Kawih Sunda (1)
- Lalangse Hate (3)
- Pancen Kanggo Siswa (3)
- Pangajaran Sastra Sunda (3)
- Pangajaran Sunda Online (1)
- Panineungan (2)
- Soal-soal UAS Kelas IX (1)
- Warta Anyar (4)
- Warta Pendidikan (3)
Kandaga Baraya
30 Januari, 2008
Tugas Basa Sunda Kanggo Siswa
Assignment for Junior high:
Diposkan oleh Kang' Eka di 23.16 1 komentar
Label: Pancen Kanggo Siswa
29 Januari, 2008
Lingkung Seni "Mayang Cinde"
Read More......
Diposkan oleh Kang' Eka di 21.58 0 komentar
Label: Kasenian Kabudayaan
Lalangse Haté
Ari tujuan kuring ka dieu téh taya lian sarua rék nyobaan ngadu nasib, sugan wé aya pagawéan nu cocog jeung haté, nya ari pagawéan mah geus puguh da kuring mah ti baheula gé rék konsistén jadi guru nu sapopoéna ngajar Basa Sunda. Ti mimiti aya panggilan ti hiji sakola nu cenah ceuk béja éta téh sakola élit, kuring mulai nyumponan administrasi keur asup sakola éta. Bener waé ieu mah, barang datang ka sakola, kuring ukur olohok ngembang kadu ningali sakola nu sakitu hadéna. Nyatana lain Mall atawa swalayan wungkul nu wangunana siga kitu téh. Komo deui barang kuring geus nataan rohangan-rohangan di sakola nambah gogodeg waé, unggal rohangan kelas teu weléh dipasang AC (Air Conditioner), computer jeung internetna, LCD (lengkep jeung layarna), aya ogé rohangan nu dipasieup ku rupa-rupa lukisan anu sakitu mahalna. "Wah lumayan yeuh" gerentes hate, sugan bisa mekarkeun pangajaran basa jeung sastara sunda, kalawan ngagunakeun alat anu ngadukung kana proses pangajaran. Sagala aya memang didinya mah, mun hayang dahar teu kudu ka KFC atawa ka Micdonal (batur mah nyebutna teh mekdi) da sagala geus sagala nyampak boh Fried chicken, burger, hot dog, spagheti, chicken katsu, jeung réa-réa deui, apan malahan mah engké ka hareupna bakal aya mini market sareng Gramédia sagala.
Mimiti rék asup ngajar ka kelas hate téh asa ruga-rigeu kénéh, da puguh can apal na budak saha, budak naon nu bakal diajar ku kuring téh. Barang munggaran asup sakola tambah teg we rarasaan teh ningali barudak nu asup sakola dianteur ku kolotna atawa supir pribadi, lamun diitung-itung mah budak sakola nu asup sakola unggal isuk sidikna sa budak teh dianteur ku mobil pribadi (ieu sigana nu nyababkeun jalan sok macet teh da saurang murid teh sa mobil, bisa dibayangkeun meureun), ari mobilna lain mobil padu wae deuih (aya BMW, pugeot, pang bututna teh samodel avanza, atawa kijang da geus puguh mobil carry atawa angkot mah tara aya, iwal jemputan keur karyawan). Matakna dina pikiran teh teu weleh tatanya "na budak saha atawa budak naon, budak meunang maraban hasil naon??" cenah deui ceuk beja waragad keur asup sakolana ge teu cukup ku sajuta dua juta tapi nepi ka puluhan juta teu, teu cara kuring keur kuliah waragag keur kuliah teh ngan ukur satengah juta sasemester.
Diposkan oleh Kang' Eka di 18.41 0 komentar
Label: Lalangse Hate
27 Januari, 2008
Kawih Sunda
Kawih nya éta bagian tina kasenian sunda anu diwangun ku dua unsur nya eta unsur seni jeung unsur sastra. Musik ngalahirkeun lagu (nada dan wirahma) sedengkeun sastra nya eta mangrupa rumpaka atawa lirik lagu.
(kawih yaitu bagian dari khasanah seni Sunda yang dibentuk oleh dua unsur yaitu unsur seni dan sastra)
Yang digunakan dalam kawih yaitu tangga nada pentatonis, yang patokanya berdasarkan: Da-mi-na-ti-la-da
Dua unsur yang membentuk kawih:
1. Seni Musik = sebagai pengiring
2. Seni Sastra = Syair/ rumpaka lagu
Dalam kesenian Sunda antara kawih dan tembang tidak jauh berbeda, letak perbedaannya adalah kalau kawih terikat oleh ketukan sedangkan tembang (seperti pada tembang Cianjuran) tidak terikat oleh ketukan.
Di handap ieu mangrupakeun kumpulan kawih Sunda boh kawih anu dipirig ku alat musik Sunda (kacapi suling) atawa anu dipirig ku alat musik alat musik moderen:
Tanah Sunda
Tanah Sunda ( wibawa )
Gemah ripah (tur endah )
Nu ngumbara suka betah
Urang Sunda ( sawawa )
Sing Towéksa (perceka )
Nyangga dharma anu nyata
Ref :Seuweu Padjadjaran
Muga tong kasmaran
Sing tulaten jeung rumaksa
Miara pakaya
Memang sawajibna
Getén titén rumawat
Tanah pusaka
Miharti kecap:
Wibawa : wibawa/ berwibawa
Gemah ripah : subur makmur
Nu ngumbara : yang merantau
Suka betah : betah
Seuweu Padjadaran: keturunan Pajajaran
Miara Pakaya : memelihara kekayaan (tanah Sunda)
Getén titén rumawat: dengan teliti merawat
Angkrék Japati
Angkrék japati na cangkring keur karembangan
sisi wahangan barodas
kareta api geus datang sinyar geus muka
reg di stoplas Cibodas
gupay-gupay anaking
gupay-gupay digupaykeun ku manéhna
reumbay-reumbay anaking
reumbayna nginjeum cipanon ti manehna.
Angin Priangan
Seungit angin priangan
ngusapan embun-embunanduh, embun-embunan
hawar-hawar rerendahan ngahariring
ayun ambing, ayun ambing.
Seungit angin kahyangan
sumerep na lelembutanduh, na lembutan
hawar-hawar rerendahan ngahariring
éling-éling, mangka éling.
Dengkleung déngdék
dengkleung déngdék sisi lamping
anu déwék, enya anu kuring
tanah wasiat, tanah duriat
anu matak tibelat nya rarasaan.
Dengkleung déngdék
dengkleung déngdék sisi lamping
anu déwék, enya anu kuring
tanah katresna jati sarakan
anu tetep nyarengan nya lelembutan.
Bulan Langlayang Peuting
[Bulan téh langlayangan peuting
nu ditatar dipulut ku tali gaib
entong salempang mun kuring miang
ditatar ti Tatar Sunda
dipulut nya balik deui ka dieuieuh, masing percaya.] x 2
[Bedil geus dipélorangranat geus disoréndang
ieu kuring arék miang
jeung pasukan Siliwangi
ka Jogja hijrah taat paréntah.] x 2
[Bulan téh langlayangan tineung
nu ngoleang dipulut ku angin gaib
entong salempang mun kuring anggang
kapirarai tanah Sundaka
cipta mun balik enung mapagkeun
ieuh, di dora lembur.] x 2
[Bedil geus dipéloran
granat geus disoréndang
ieu kuring arék miang
jeung pasukan nusa
atika wétan muru bijil balebat.] x 2
Dina Jandela
Tina jandéla urang silih gupayan
lemu paneuteup deudeuh jeung geugeut neuteup eunteub
tara nu nyora simpé henteu nyarita
ngukir ciptaan tresna jeung asih marengan
Lir nu keur ngimpi, lir nu keur ngimpi
gambar lamunan naon geuning nu katepi.
lir nu disirep, lir nu disirep
geter katineung reureuh geuning, rep rerep.
Tina jandéla urang silih kiceupan
imut kareueut raga katresnaan padeukeut
langit keur lenglang jauh tina kamelan
gurang jadikeun galeuh pasini lawungkeun.
Hareupeun Kaca
Hareupeun kaca ngajanteng salila-lila
roman alum gurat duka atra narémbongan
hareupeun kaca sagala nu karandapan
lalakon katukang-tukang nungtut narémbongan.
Reueuk rumeuk dina eunteung
semu keueung semu nineung
jiwa awaking nyarita jiga nu nganaha-naha
duh ieung geuning jiga nu nganaha-naha.
Béjakeun deudeuh, bejakeun
rumasa geus katalimbeng.
Hariring Nu Kungsi Nyanding
Purnama nu kungsi leungit
ayeuna nganjang ka buruan deui
anu kungsi kapiati
kiwari urang ditepangkeun deui.
Hariring nu kungsi nyanding
ayeuna datang ngahaleuang deui
hayu pataréma tineung
cacapkeun meungpeung aya kasempetan
Ayeuna mangsa nu éndah
hayu urang suka bungah
caang bulan opat belas
narawangan haté bangbras
Ayeuna mangsa nu éndah
hayu urang suka bungah
caang bulan opat belas
narawangan ati bangblas.
Imut Malati
Imut malati
wengi tadi geuningan patepang deui
nu kapiati ti kapungkur
jungjunan dianti-anti
Ti Gunung Putri
sareng saha salira lungsur ka landeuh
lagu kamari ngagalindeng
lalakon gending kadeudeuh
Najan sakedap jorélat tunjung balébat
éstu mo hilap karaos matak tibelat
ku henteu terang mulihnaku henteu terang mulihna
eeh, naha iraha.
Najan mung imut saulas sakilat ilang
tansah kairut hanjakal teu sering tepang
ku henteu terang léosnaku henteu terang léosna
eeh, geuning kamana.
Kembang Impian
Antara lolongkrang kiceup
urang pateuteup
bulan pias enteupna lalangsé kayas
kaca jandéla nu muka
kaca katresna nu muka
peuting téh teuing ku jempling
asih téh teuing ku wening
Pangharepan lir laut nu jero
teu katepi ku sora panggero
urang teuleuman ku geter deudeuh duaan
urang tataran ku karep jeung pangharepan.
Tong teuing ngedalkeun lisan
urang guneman
na ciptaan bagja deukeut patémbongan
geter ti ati ka ati
hiber jadina pasini
saranggeuy kembang impian
sungkemeun kana lamunan.
Kembang Tanjung Panineungan
Anaking jimat awaking
basa ema mulung tanjung rebun-rebun
di pakarangan nu reumis kénéh
harita keur kakandungan ku hidep
geus opat taun katukang
ema nyipta mulung béntang
nu marurag peuting tadi
béntang seungit ditiiran pangangguran.
Anaking jimat awaking
basa ema mulung tanjung rebun-rebun
beut henteu sangka aya nu datang
ti gunung rék ngabéjakeun bapa hidep
nu opat poé teu mulang
ngepung gunung pager bitis
cenah tiwas peuting tadi
layonna keur ka dieukeun, dipulangkeun.
Harita waktu layonna geus datang
ema ceurik ieuh, balilihan
ras ka hidep ieuh na kandungan
utun inji budak yatim deudeuh teuing
harita waktu layon geus digotong
ema inget ieu kana tanjung
dikalungkeun napasaran
kembang asih panganggeusan ieuh, ti duaan
Anaking jimat awaking
lamun ema mulung tanjung reujeung hideup
kasuat-suat nya pipikiran
tapina kedalna téh ku hariring
hariring éling ku éling kana tanjung
nu dipulung éh, kembang tanjung
nu nyeungitan pakarangan
nu nyeungitan haté urang, panineungan
Longkéwang
[Baheula mun pareng nganjang
suguhna imut nyi lanjang
asih nu nganteur harepan
pasini na kasadrahan.] x 2
Mmmh, deudeuh teuingna peuting héab naraka
aya nyawa milar raga
bébéné mulang ti heula
bébéné mulang ti heula.
Mmmh, deudeuh teuing
na peuting hujan cimata
aya waruga palastra
jajaka raheut haténa
jajaka raheut haténa.
[Ayeuna mun pareng nganjang
nu témbong ukur kalangkang
mega mendung na jajantung
lagu liwung na bangbarung.] x 2
.. lagu liwung na bangbarung.
Malati di Gunung Guntur
Malati di Gunung Guntur
seungitna sungkeman ati
bodas sésétraning asa
jadina tina mumunggang leuweung larangan.
Malati di Gunung Guntur
hanjakal henteu dipetik
béja geus aya nu boga
ngahaja melak di dinya tara guriang.
Ayeuna kurang geus jauh
malati sosoca gunung
boa geus aya nu metik duka kusaha.
Kamari jol aya beja
malati ratna mumunggang
majar can aya nu metik duka kunaon.
Malati di Gunung Guntur
ligar dina panineungan, na panineungan
na saha nu baris metik
kuring mah da puguh jauh
biheung kadongkang.
Purnama Urang Nu Boga
Hibar deui purnama, hibar na ati
nyanding kembang malati nu kapiati
aya asih sumérén dina lahunan
aya deudeuh gumulung jero tangtungan
urang teang, enung,
poé isuk bulan sumedang wangi
urang seuseut, enung,
asih suci ari sumujud sari pangaji
Gelar deui lalakon, gelar ayeuna
nyampak lagu wirahma deudeuh kameumeut
taman éndah dicipta tempat ngabungbang
tepung teuteup duaan bunder kageugeut
langit béngbras, euis, bulan pinuh ngagenyas sutra kadéwan
angin lamping, eulis, ngelus laun ari haréwos béja kiriman
Hayu enung patémbongan paheut jangji panganténan, geuning
hayu enung patémbongan paheut jangji panganténan
purnama urang nu boga
ari purnama urang nu nampa.
Sagagang Kembang Ros
Sagagang kembang ros tawis pangbakti ka diri
sulur waléh ti jungjunan, ieung asih nu wening.
Runtuyan haréwos jangji pasini katampi
moal weléh mikahéman, ieuh asih nu wening.
Sarining kembang jatining asih
jadi angkeuhan, duh urang duaan.
Ngaca pangharepan panteng kayakinanna dasaring ati urang duaan.
Sagagang kembang ros tawis pangbakti ka diri
sulur waléh ti jungjunan, ieung asih nu wening.
Salam Manis
Ieu salam manis
manis salam kuring
nya ieu pisan nu salawasna nyanding
nyaring ngahariring
Ieu salam manis
manis salam kuring
nya ieu pisan nu salilana nganteng
anteng kapitineung
Datangkeun kuring deukeutkeun
deukeutkeun kuring raketkeun
duh, dunungan
datangkeun kuring deukeutkeun
deukeutkeun kuring raketkeun
Salempay Sutra
Salempay sutra disulam jeung dikarawang
tawis soca ti jungjunan, duh.. ti jungjunan.
Salempay sutra disulam mangrupa kembang
tawis asih ti kakasih, duh.. ti kakasih.
Ngaraketkeun hubungan batin duaan
mupus waswas jeung cangcaya
di juruna disulam ngaran singgetan
ngaran kuring jeung manéhna.
Salempay sutra disulam jeung dikarawang
tawis soca ti jungjunan, duh.. ti jungjunan.
Hiji tawis soca duh salempay sutra
jadi jimat pangreugreug ati disulam narawang duh salempay sutra geuning nyidem harepan.
Salempay sutra disulam mangrupa kembang
tawis asih ti kakasih, duh.. ti kakasih.
Samoja
Kedalna asih na bulan pinuh mamanis
hiji jangji pasini na rasmining wanci
mangsa samoja jongjon kembangan
duh eulis, langit lénglangangin rintih dina ati, aduh.
Lalakon lawas na bulan pinuh katineung
aya jangji pasini nu henteu ngajadi
mangsa samoja geus ngarangrangan
duh ieung, langit angkeub
samagaha dina haté, duh.
Ayeuna kantun waasna, jungjunan
lalakon ka tukang ditéang ngan ku ciptaan
kamari nu pamit, kamari nu pamit
datang deui na kalangkang.
Ayeuna tinggal ngangresna, jungjunan
lalakon nu pegat disambung ngan ku ciptaan
kamari nu leungit, kamari nu leungitrék lebeng mo deui datang.
Sariak Layung
Sariak layung di gunung
iber pasini patepung lawung
teuteup jauh ngawangwang nu dipigandrung
eeh, ngawangwang nu dipigandrung, aduh
Haréndong meuhpeuy harideung
jalan satapak rarambu leuweung
kumalangpang ronghéap nu kapitineun
geeh, ronghéap nu kapitineung, duuh
Surya surup layung hibar
ka tanjakan sawangan diumbar
geus ngolébat, ieuh, samar-samar
hariring asihna kapireung ngalalar
Angin tiis ti mumunggang
katitipan haréwos kamelang
tawis deudeuh, ieuh, nu maranti
sungkeman kahéman saranggeuy malati.
Wengi Énjing Tepang Deui
Disimbutan ku halimun
diaping ku indung peutinglalaunan ngalayangna
sukma ninggalkeun jasmani
emh, aduh, sukma ninggalkeun jasmani
ngalayang ka awang-awang
rét nepangan ka nu tebih
nepungan ka urang gunung
malati di pinggir pasir
kakara pisan ligar
nakapendakna tacan lami
katuruban dangdaunan
kahempi ka nagara sari.
Kembang diburu dirungrum
sawengi henteu kapanggih
patapan henteu kalanglang
raraosan mah sawarsih
emh, aduh, raraosan mah sawarsih
hawar-hawar sora hayam
ciri parantos janari
nu nyumput téh humarurung
teungteuingeun milik diriharianeun teuing kadar
misahkeun anu keur asih
kembang nganggo dihalangan
ditundung ku indung peuting.
Gunung geus aya di pungkur
indit haté mah murilit
duh, indit haté mah murilit.
Miang gé da sumoréang
Parangtritis kapiati
aduh enung pileuleuyan
wengi énjing tepang deui,
duh, aduh, wengi énjing tepang deui.
Panon Hideung
Panon hideung
Pipi koneng
Irung mancung
Putri Bandung
Putri saha
Di mana bumina
Abdi reseup.....Ka anjeunna
Siang wengi
Kaimpi-impi
Hate Abdi
Sara redih
Teu emut dahar
Teu emut nginum
Emut ka nu geulis ......Panon Hideung
Indung
Nu Ngawih: Wina
Duh indung duh indung
Naha anjeun téh dimana
Abdi keueung duh indung
Na kunaon anjeun téh ngantunkeun abdi
Milari nu janten indung
Lamina mangtaun-taun
Saupami aya kénéh
Na di mana atuh ayeuna
reff
Kalér kidul tos dijugjug
Ngulon wetan didatangan
Tapi anu jadi indung
Teu aya laratananan
Ya Allah maha uninga
Na di mana indung abdi
Gusti Nu Maha Suci
Mugi pitulung ka abdi
Duh indung duh indung
Budak Saha
Wina
Dipikir siang jeung wengi
Hirup téh naha nyorangan
Dirasa-rasa da puguh aya nu boga
Ema bapa anjeun di mana
Teu sangka ku nasib diri
Hirup téh pahatu lalis
Lami gedé cicing di yayasan
Ema bapa anjeun di mana
Duh Gusti ari abdi budak saha
Teu puguh laratanana
Batin ceurik balilihan
Ari abdi budak saha
Ieu haté terus tumanya
Na di mana anu ngandung
Na di mana nu ngayuga
Ari abdi budak saha
Ieu haté terus tumanya
Na di mana ari indung
Na dimana ari bapa
Anak Jalanan
nu ngawih: Kustian
Ceuk batur mah kuring téh budak jalanan
Gawé ukur ngamén dina kendaraan
Sabenerna haté ngarasa nalangsa
Puguh hirup ragap taya
Kolot teu apal di rupa
Jeung deui duka di mana
Mun panas kapanasan
Mun hujan kahujanan
Mun reup peuting ngadon saré di émperan
Pakukuh hirup di jalan
Henteu boga patempatan
Pikeun pangbalikan
Ti mana ti mana atuh ti mana
Diri kuring ti mana atuh asalna
Kumaha atuh kumaha
Diri kuring na kumaha mimitina
Ya Allah paparin abdi pituduh
Na di mana kolot abdi téh ayana
Diposkan oleh Kang' Eka di 21.29 0 komentar
Label: Pangajaran Sastra Sunda
Sajarah Basa Sunda
Nepi ka taun 1600 Maséhi, basa Sunda téh mangrupa basa nagara di karajaan Salakanagara, Galuh, Kawali, Sunda, jeung Pajajaran. Dina ieu mangsa, basa Sunda kaasupan ku basa Sansakerta saperti anu katémbong dina prasasti titinggal Purnawarman, malah aksarana ogé maké aksara Pallawa.
Basa sunda alam harita dipaké dina widang kanagaraan, kasenian, jeung kahirupan sapopoé, loba kitab ageman anu ditulis dina basa Sunda sarta ngagunakeun aksara Sunda (kuna) saperti Siksa Kanda ng Karesian, Carita Parahyangan, Darmasiksa, jeung Guru Talapakan. Geura titénan basa Sunda nu dipaké alam harita, boh nu aya dina prasasti atawa nu aya dina karya sastrana:
· Transkripsi prasasti Ciaruteun titinggal Purnawarman
Jayaviclasya tarumendrasya hastinah airavabhasya vibhatidam padadavayam
nu hartina: ieu (tapak) dua sampéan airawata anu gagah perkasa, gajah inguan pangawasa taruma nu mawa kadigjayaan.
· Transkripsi prasasti Pasirmuara di Cibungbulang, titinggal karajaan Sunda
ini sabdakalanda rakryan juru pengambat I kawihadji panca pasagi marsandeca barpulihkan hadji sunda
nu hartina: ieu téh ucapan Rakeyan Juru Pengambat dina taun saka 458 nu nétélakeun yén pamaréntahan daérah dipulihkeun ku Raja Sunda.
· Transkripsi prasasti Astana Gede titinggal karajaan Sunda di Kawali
nihan tapa kawali nu sanghiyang mulia tapa bhagya parebu raja wastu mangadeg dikuta kawali nu mahayuna kadatuan surawisesa nu marigi sakuriling dayeuh nu najur sgala desa. Aya ma nu pandeuri pakena gawe rahayu pakeun heubeul
nu hartina: ieu nu tapa di Kawali téh nyaéta tapana nu mulya lir déwa. Gusti nu bagja, Raja Wastu nu ngéréh di kota Kawali, nu parantos mapaés Karaton Surawisésa nu ngadamel kakalén sakuriling dayeuh, nu nyantosa sakuliah wewengkon, muga-muga kapayunna aya nu kersa midamel kasaéan sangkan punjul sajagat.
Mangsa II (1600-1800 Maséhi)
Basa Sunda dina mangsa ieu geus kapangaruhan ku basa Arab jeung basa Jawa, basa Arab asupna kana basa Sunda ngaliwatan pasantrén, ari basa Jawa asupna kana basa Sunda ngaliwatan padaleman (pamaréntahan). Harita di tatar Sunda geus jlug jleg pasantrén, umumna ajengan nu ngadegkeun pasantrén di urang kungsi masantrén di wétan, jadi salian ngasupkeun basa Arab kana basa Sunda pasantrén ogé milu ngasupkeun basa Jawa deuih. Nya di antarana ngaliwatan pasantrén deuih asupna wawacan jeung sarupaning upacarana téh. Kitu deui widang pamaréntahan, harita tatar Sunda kaéréh ku Mataram, para gegedén Sunda (dalem) sataun sakali kudu séba ka dayeuh Mataram, tara sakeudeung di dituna téh, balikna mawa adat cara kadaleman Jawa, nya mangsa harita mimiti asupna "undak usuk basa" kana basa Sunda téh, nu mangrupa pangaruh tina basa Jawa (contono dina naskah Wawacan Sulanjana).
Mangsa III (1800-1900 M)
Dina ieu mangsa, basa Sunda mimiti kaasupan ku basa Walanda, ngaliwatan para bupati jeung pagawé Walanda. Mémang harita mah wewengkon Sunda téh geus aya dina genggeman pamaréntah Hindia Walanda, nya harita medalna buku basa Sunda anu ditulis ku aksara Latén téh. Basa Sunda mimiti dijadikeun ulikan bangsa deungeun utamana bangsa Walanda, salian ti éta basa Sunda ogé mimiti kaasupan basa Malayu deuih. Harita aya katangtuan ti bangsa Walanda sangkan bangsa pribumi, kaasup urang Sunda kudu ngagunakeun basa Malayu minangka lingua franca-na (contona aya dina Wawacan Panji Wulung taun 1876).
Mangsa IV (1900-1945 M)
Dina ieu mangsa, sakola-sakola beuki réa, basa Sunda terus digunakeun sarta diajarkeun di sakola-sakola. Para panalungtik basa Sunda beuki loba deuih, boh bangsa deungeun atawa urang Sundana sorangan, beuki témbong baé pangaruh basa Walanda kana basa Sunda téh, nepi ka harita mah teu saeutik urang Sunda nu nyaritana direumbeuy ku basa Walanda, utamana kaom palajar. Basa Sunda pacampur jeung basa Arab, Jawa, Malayu, jeung Walanda dipaké dina widang atikan jeung kabudayaan, pikeun nuliskeunana geus prah maké aksara Latén. Dina ieu mangsa, medal pustakamangsa jeung kalawarta dina basa Sunda saperti Papaés Nonoman (1915), Pasoendan (1917), Poesaka Soenda (1923), jeung Sipatahoenan (1923).
Mangsa V (1945-kiwari)
Mangsa ti taun 1945 nepi ka kiwari sok disebut ogé mangsa sabada perang, basa Sunda dipaké dina kahirupan sapopoé, pustakamangsa, sastra, kabudayaan, jeung buku-buku atawa kapustakaan. Mangsa ieu basa Sunda loba kapangaruhan ku basa Indonésia. Dina istilah-istilah basa kosta méméh asup kana basa Sunda téh umumna ngaliwatan heula basa Indonesia, utamana nu dipaké ku masarakat kota, nepi ka aya istilah "Sunda kamalayon" geuning, nyaéta basa Sunda anu reumbeuy kapangaruhan ku basa Malayu (Indonesia).
Disalin ti "http://su.wikipedia.org/wiki/Sajarah_Basa_Sunda"
Diposkan oleh Kang' Eka di 21.18 0 komentar
Label: Kabasaan (Sunda)
24 Januari, 2008
Purwakanti
“Purwakanti téh nya éta padeukeutna sada atawa sora kecap-kecap dina ungkara kalimah, klausa atawa prasa, utamana dina wangun ugeran (puisi); pernahna boh ngarandeg, ngajajar, horisontal (dina sakalimah, sajajar, sapadalisan) boh ngaruntuy, pértikal (antara jajaran, padalisan )”
Salmun (1936: 32-46) nétélakeun yén purawakanti dibagi-bagi jadi sapuluh rupa, éta purwakanti téh ngawengku:
1) Pangluyu, nya éta purwakanti nu ngaluyukeun sada atawa wianjana dina kecap-kecap.
Contona nya éta:
Nya jorok nya botrok (rok-rok)
Nu méncrang mani hérang
2) Maduswara, nya éta purwakanti anu mamanisna téh sora.
Contona:
Diri anu ngarasa nyeri (i-i)
Raga nu ngarasa lara (a-a)
3) Cakraswara, nya éta sora anu patukeur tempatna dina kecap.
Contona:
Hirup jeung hurip ( hirup-hurip)
Alus teu karana pulas (alus-pulas)
4) Laraspurwa, nya éta engang anu sarua sarta ayana di hareup, dina ngamimitian kecap.
Contona:
Numawi matak mandawa (ma-ma-ma)
Kolot-kolot kokorobet (ko-ko-ko)
5) Mindoan kawit, nya éta upama kecap anu murwakantina téh kecap-kecap anu panghareupna.
Contona:
Ulah sirik ka pangampih (ulah)
Ulah kabawa ku sakaba-kaba (ulah)
6) Mindoan wekas, nya éta upama anu murwakantina kecap lebah tungtung.
Contona:
Tong nuduh saméméh aya bukti (bukti)
Anu daékeun jeung anu sumakti (sumakti)
7) Laras madya, nya éta anu murwakantina di tengah.
Contona:
Nu hurung sariga layung (sariga)
Nu hérang sariga béntang (sariga)
8) Laras wekas, nya éta nu murwakantina di tungtung engang .
Contona:
Burudul ménak ti kidul (ul-ul)
Nyeri peurih geus kapanggih (ih-ih)
9) Margaluyu, nya éta anu biasana malikan deui kecap anu aya di tungtung ungkara diteundeun di awal ungkara
Contona:
Sing tapik ngawisik diri,
diri kudu diriksa
hadé luar jeung jerona,
jerona kabatinan
10) Mindoan kecap, nya éta maké kecap éta-éta kénéh dina hiji kalimah, tapi béda-béda hartina.
Contona:
Estu matak buntu laku, duméh dagang henteu laku.
Dicutat tina Skripsi Eka Herianto SPd
Diposkan oleh Kang' Eka di 18.59 1 komentar Link ke posting ini
Label: Kabasaan (Sunda)
Gaya Basa
Sudaryat (2003: 124) ngabagi gundukan gaya basa, saperti nu dipertélakeun di handap ieu:
1) Ngumpamakeun (simile), nya éta gaya basa nu ngabandingkeun hiji barang jeung barang séjén nu sipatna nembrak.
Contona: Kawas gaang katincak
2) Mijalma (personifikasi), nya éta gaya basa anu ngabandingkeun barang-barang cicing (teu nyawaan) disaruakeun jeung barang anu nyawaan saperti jalma. Contona: Gunung siga nu milu nguyung, lebak siga nu milu susah.
3) Ocon (metonomia), nya éta gaya basa anu ngagunakeun kecap ngaran salasahiji barang pikeun nyebut barang séjén anu aya patalina sacara logis.
Contona: Jang, pangmeulikeun Gudang garam!
4) Ngasor (litotes), nya éta rakitan basa anu dipaké pikeun ngarendahkeun diri, tandaning sopan atawa handap asor.
Contona: Ah gaduh tanah ogé ngan satapak peucang.
5) Rautan (eufimismeu), nya éta rakitan basa anu ngandung maksud ngomah-ngomahan haté batur sangkan henteu nyentug teuing karasana.
Contona : Indung bapana geus mulih ka jati mulang ka asal (maot)
6) Lalandian (metafora), nya éta gaya basa anu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatan babandingan ku cara méré panglandi.
Contona: Leumpangna ngembang sampeu (dingdet).
7) Raguman (sinekdok) nya éta rakitan basa anu ngébréhkeun rupa-rupa hal dihijikeun, disawadahkeun, atawa disabeungkeutkeun. Raguman dibagi dua:
a. Hurunan (totem pro parto), nya éta rakitan basa anu nyebut sagemblengna (sakumna) padahal anu dimaksud mah salasaurang, sahiji, sawaréh.
Contona : Barudak SMA 2 keur diadu maén bal jeung barudak SMA 3
(anu maraén bal mah ngan 22 urang, lain sajumlahna murid SMA 2 jeung SMA 3).
b. Tunggalan (pars pro toto) nya éta rakitan basa anu nyebut sahiji atawa sabagéan padahal maksudna mah sakabéhna.
Contona: Raja baheula kudu diriung ku gelung, digéndeng-géndeng ku cangkéng (anu dimaksud lain diriung ku gelung jeung cangkéng tapi ku awéwé geulis).
8) Rarahulan (hiperbol), nya éta rakitan basa anu gunana pikeun ngayakinkeun anu séjén, bakating hayang dipercaya omonganana kaleuleuwihi.
Contona: Sawahna satungtung deuleu.
9) Kadalon (pleonasmeu), nya éta rakitan basa anu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud leuwih ti mistina.
Contona: Anakna kembar sapasang.
10) Ébrehan (peripraseu), nya éta rakitan basa anu ngébréhkeun gawéna, gunana kaayaan hiji barang, jst, tapi ari nu dimaksud mah nya éta barang nu kaancikan (kayaan, gawé, atawa gunana) anu disebut téa.
Contona: Puputon sekar kadaton (putri)
11) Kahanan, nya éta rakitan basa anu ngébréhkeun kahanan, sipat, ciri anu husus atawa barang.
Contona: Raja leuweung pikeun nyebut maung
12) Silib (alegori), eusina dibalibirkeun, tujuanna sangkan anu diajak nyarita henteu éraeun atawa kasigeung haténa.
Gaya basa sindir aya tilu rupa, nya éta:
a. Ngomong dua (ironi) nu omonganana sabalikna tina maksudna.
Contona: Naha jang datang téh subuh-subuh teuing? (kabeurangan)
b. Nomong seukeut (sinismeu) nu eusina nyawad ku jalan lemes.
Contona: Teu sangka getol geuning putra ibu téh (kedul).
c. Nyungkun (sarkasmeu), eusina nyawad atawa ngawada.
Contona: Béakeun dahareun téh kabéh, kajeun batur mah teu kabagéan ogé.
Diposkan oleh Kang' Eka di 18.46 0 komentar Link ke posting ini
Label: Kabasaan (Sunda)
Panineungan
Juni 2008 "Muara Karang"
Diposkan oleh Kang' Eka di 17.36 0 komentar Link ke posting ini
Label: Panineungan
Sawér
Sawér yaitu bentuk karya sastra Sunda buhun (jaman dahulu) yang sering digunakan dalam upacara nyawér. Dalam pelaksanaan sawér/ nyawér biasanya naskah sawér suka ditembangkeun (ditembangkan), dikawihkeun (dinyanyikan) atau dideklamasikan. Tradisi nyawér dalam kehidupan masyarakat Sunda merupakan warisan karuhun (nenek moyang) secara turun temurun.
Dalam upacara nyawér erat kaitannya dengan kepercayaan. Tapi seiring dengan perkembangan zaman, kegiatan nyawér tidak selamanya dikaitkan dengan keparcayaan atau ritual. Kegiatan sawér dianggap salah satu media untuk menyampaikan pepatah, memberi pepeling (nasehat) dan memberi do,a.
Berdasarkan bentuknya sawér banyak ditulis dalam bentuk papantunan, kawih, sair, pupuh, sajak dan prosa. Tapi kebanyakan sawér banyak ditulis dalam bentuk sair. Sedangkan umumnya pupuh yang sering digunakan dalam puisi sawér yaitu pupuh yang termasuk dalam wanda (bentuk) pupuh sekar ageung (Kinanti, Sinom, Asmarandana dan Dangdanggula).
Berdasarkan isinya ada yang disebut dengan sawér orok (bayi), sawér sunatan, dan sawér kawinan (pernikahan). Sawér tersebut merupakan sawér yang sering digunakan dalam kehidupan urang Sunda.
Conto Sawér Pengantin:
Bahasa Sunda
Mungguh rumah tangga tangtu
Lir kapal jero jaladri
Garwa minangka layarna
Carogé lir juru mudi
Di lautan satujuan
Sapapait samamanis
Guguru ka lauk laut
Sanajan caina asin
Awakna teu katépaan
Mandiri dina pribadi
Mangpaat keur nu lian
Jadi pamungpungan asih
Bahasa Indonesia (artinya)
Rumah tangga yang yang sebenarnya
Seperti kapal dalam samudra
Istri sebagai layarna
Suami seperti nakhoda
Di lautan satu tujuan
Sepahit semanis (harmonis dalam hidup)
Berguru kepada ikan di laut
Walau airnya asin
Badanya tidak tertular (asin)
Mandiri dalam pribadi
Manfaat untuk yang lain
Jadi tempat berkasih sayang Read More......
Diposkan oleh Kang' Eka di 00.22 0 komentar Link ke posting ini
Label: Pangajaran Sastra Sunda
23 Januari, 2008
Upaya Meningkatkan Profesionalisme Guru
Oleh Dede Mohamad Riva, S.Pd.
Guru profesional seharusnya memiliki empat kompetensi, yaitu kompetensi pedagogis, kognitif, personaliti, dan sosial. Oleh karena itu, selain terampil mengajar, seorang guru juga memiliki pengetahuan yang luas, bijak, dan dapat bersosialisasi dengan baik.
Profesi guru dan dosen merupakan bidang pekerjaan khusus yang memerlukan prinsip-prinsip profesional. Mereka harus (1) memiliki bakat, minat, panggilan jiwa, dan idealisme, (2) memiliki kualifikasi pendidikan dan latar belakang pendidikan yang sesuai dengan bidang tugasnya, (3) memiliki kompetensi yang diperlukan sesuai dengan bidang tugasnya.
Di samping itu, mereka juga harus (4) mematuhi kode etik profesi, (5) memiliki hak dan kewajiban dalam melaksanakan tugas, (6) memperoleh penghasilan yang ditentukan sesuai dengan prestasi kerjanya, (7) memiliki kesempatan untuk mengembangkan profesinya secara berkelanjutan, (8) memperoleh perlindungan hukum dalam melaksanakan tugas profesionalnya, dan (9) memiliki organisasi profesi yang berbadan hukum (sumber UU tentang Guru dan Dosen).
- Kualifikasi dan latar belakang pendidikan tidak sesuai dengan bidang tugas. Di lapangan banyak di antara guru mengajarkan mata pelajaran yang tidak sesuai dengan kualifikasi pendidikan dan latar belakang pendidikan yang dimilikinya.
- Tidak memiliki kompetensi yang diperlukan sesuai bidang tugas. Guru profesional seharusnya memiliki empat kompetensi, yaitu kompetensi pedagogis, kognitif, personaliti, dan sosial. Oleh karena itu, seorang guru selain terampil mengajar, juga memiliki pengetahuan yang luas, bijak, dan dapat bersosialisasi dengan baik.
- Penghasilan tidak ditentukan sesuai dengan prestasi kerja.
Sementara ini guru yang berprestasi dan yang tidak berprestasi mendapatkan penghasilan yang sama. Memang benar sekarang terdapat program sertifikasi. Namun, program tersebut tidak memberikan peluang kepada seluruh guru. Sertifikasi hanya dapat diikuti oleh guru-guru yang ditunjuk kepala sekolah yang notabene akan berpotensi subjektif.
- Kurangnya kesempatan untuk mengembangkan profesi secara berkelanjutan. Banyak guru yang terjebak pada rutinitas. Pihak berwenang pun tidak mendorong guru ke arah pengembangan kompetensi diri ataupun karier. Hal itu terindikasi dengan minimnya kesempatan beasiswa yang diberikan kepada guru dan tidak adanya program pencerdasan guru, misalnya dengan adanya tunjangan buku referensi, pelatihan berkala, dsb.
Profesionalisme dalam pendidikan perlu dimaknai he does his job well. Artinya, guru haruslah orang yang memiliki insting pendidik, paling tidak mengerti dan memahami peserta didik. Guru harus menguasai secara mendalam minimal satu bidang keilmuan. Guru harus memiliki sikap integritas profesional. Dengan integritas barulah, sang guru menjadi teladan atau role model.Menyadari banyaknya guru yang belum memenuhi kriteria profesional, guru dan penanggung jawab pendidikan harus mengambil langkah. Hal-hal yang dapat dilakukan di antaranya (1) penyelenggaraan pelatihan. Dasar profesionalisme adalah kompetensi. Sementara itu, pengembangan kompetensi mutlak harus berkelanjutan. Caranya, tiada lain dengan pelatihan.
Diposkan oleh Kang' Eka di 16.20 0 komentar Link ke posting ini
Label: Warta Pendidikan
22 Januari, 2008
Sistem Belajar "Murder"
Sistem Belajar "Murder" Ada salah satu tip dalam mengembangkan sistem belajar yang efektif dan efisien. Sistem belajar ini dikenal dengan "MURDER", yang terdiri dari:
- Mood * Understand * Recall * Digest * Expand * Review Mood - Suasana Hati: Ciptakan selalu mood yang positif untuk belajar. Ini bisa dilakukan dengan menentukan waktu, lingkungan dan sikap belajar yang sesuai dengan pribadimu.
- Understand - Pemahaman: Tandai informasi bahan pelajaran yang TIDAK kamu mengerti dalam satu unit. Fokuskan pada unit tersebut atau melakukan beberapa kelompok latihan untuk unit itu.
- Recall - Ulang: Setelah belajar satu unit, berhentilah dan ulang bahan dari unit tersebut dengan kata-kata yang kamu buat SENDIRI.
- Digest - Telaah: Kembalilah pada unit yang tidak kamu mengerti dan PELAJARI KEMBALI keterangan yang ada. Lihatlah informasi yang terkait pada artikel, buku teks atau sumber lainnya, atau diskusikan dengan teman atau guru/dosen.
- Expand - Kembangkan: Pada langkah ini, tanyakan tiga persoalan berikut terhadap materi yang telah kamu pelajari: Andaikan saya bertemu dengan penulis materi tersebut, pertanyaan atau kritik apa yang hendak saya ajukan?, Bagaimana saya bisa mengaplikasikan materi tersebut ke dalam hal yang saya sukai?,Bagaimana saya bisa membuat informasi ini menjadi menarik dan mudah dipahami oleh siswa/mahasiswa lainnya?
- Review - Pelajari Kembali: Pelajari kembali materi pelajaran yang sudah dipelajari. Ingatlah strategi yang telah membantu kamu mengerti dan/atau mengingat informasi. Jadi, terapkan strategi tersebut untuk cara belajarmu berikutnya.
sumber: internet
Diposkan oleh Kang' Eka di 17.17 0 komentar Link ke posting ini
Label: Warta Pendidikan
16 Januari, 2008
PUPUH/ GUGRITAN
Sastra Sunda
- Pada
- Padalisan
- Guru Wilangan ( jumlah engang dina unggal padalisan )
- Guru Lagu (dangdingdungna sora vokal dina engang panungtung)
1. Asmarandana
Watekna silih asih silih pikanyaah atawa mepelingan.Unggal Pada diwangun ku tujuh padalisan. Contona:
Eling eling masing eling ( 8 engang - vokal 'i' )
E/ling/e/ling/ma/sing/e/ling (= guru wilangan 8)
'eling' panungtung vokalna i (= guru lagu i)
rumingkang di bumi alam ( 8 - a )
Eling eling masing eling ( 8 engang - vokal 'i' )
darma wawayangan bae ( 8 - e )
raga taya pangawasa ( 8 - a )
lamun kasasar lampah ( 7 - a )
nafsu nu matak kaduhung ( 8 - u )
badan anu katempuhan ( 8 - a )
2. BalakbakWatekna pikaseurieun.
Unggal pada diwangun ku 3 padalisan.
Contona:
Aya warung sisi jalan rame pisan - Citameng (15-e)
Awewena luas luis geulis pisan - ngagoreng (15-e)
Lalakina lalakina los ka pipir nyoo monyet - nyanggereng (19-e)
3. DangdanggulaWatekna bungah atawa agung.
Unggal pada diwangun ku sapuluh padalisan.
Contona:
Laut Kidul kabeh katingali ( 10-i )
ngembat paul kawas dina gambar ( 10-a )
ari ret ka tebeh kaler ( 8-e )
Batawi ngarunggunuk ( 7 - u )
lautna mah teu katingali ( 9 - i )
ukur lebah lebahna ( 7 - a )
ari ret ka tebeh wetan ( 8 - a )
gunung gede jiga nu ngajakan balik ( 12 - i )
meh bae kapiuhan ( 7 - a )
4. JurudemungWatekna kaduhung atawa hanjakal.
Unggal pada diwangun ku lima padalisan
Contona:
Badan nu katempuhan ( 8 - a )
da bongan ngalajur nafsu ( 8 - u )
peurihna kapanggih ( 6 - i )r
ek bongan bongan ka saha ( 8 - a )
ayeuna bati kaduhung ( 8 - u )
5. DurmaWatekna heuras atawa siap rek tarung.
Unggal pada diwangun ku tujuh padalisan.
Contona:
Mundur mapag balad Pandawa teu tahan ( 12 - a )
barisan beuki ipis ( 7 - i )
digempur Kurawa ( 6 - a )
Senapatina Karna ( 7 - a )
sakti manggulang mangguling ( 8 - i )
hese pantarna ( 5 - a )
moal aya nu nanding ( 7 - i )
6. GambuhWatekna bingung, samar polah atawa tambuh laku.
Unggal Pada diwangun ku lima padalisan.
Contona:
Ngahuleng banget bingung ( 7 - u )
henteu terang ka mana ngajugjug ( 10 - u )
turug turug harita teh enggeus burit ( 12 - i )
panon poe geus rek surup ( 8 - u )
keueung sieun aya meong ( 8 - o )
7. GurisaWatekna pangangguran, lulucon atawa tamba kesel.
Unggal Pada di wangun ku dalapan padalisan.
Contona:
Hayang teuing geura beurang ( 8 - a )
geus beurang rek ka Sumedang ( 8 - a )
nagih anu boga hutang ( 8 - a )
mun meunang rek meuli soang ( 8 - a )
tapi najan henteu meunang ( 8 - a )
teu rek buru buru mulang ( 8 - a )
rek tuluy guguru nembang ( 8 - a )
jeung diajar nabeuh gambang ( 8 - a )
8. KinantiWatekna miharep atawa prihatin.
Unggal Pada diwangun ku genep padalisan.
Contona:
Kembang ros ku matak lucu ( 8 - u )
nya alus rupa nya seungit ( 8 - i )
henteu aya papadana ( 8 - a )
ratuning kembang sajati ( 8 - i )
seungit manis ngadalingding ( 8 - i )
9. LadrangWatekna banyol atawa pikaseurieun.
Unggal Pada diwnagun ku opat padalisan.
Contona:
Aki Dartam leumpangna ngagidig ( 10 - i )
gancang pisan, gancang pisan ( 8 - a )
bari aya nu dijingjing ( 8 - i )
mawa kisa eusina ucing anakan ( 12 - a )
10. LambangWatekna banyol atawa pikaseurieun.
Unggal Pada diwangun iu opat padalisan.
Contona:
Nawu kubang sisi tegal ( 8 - a )
nyair bogo meunang kadal ( 8 - a )
atuh teu payu dijual ( 8 - a )
rek didahar da teu halal ( 8 - a )
11. MagatruWatekna lulucon deukeut deukeut kana prihatin.
Unggal Pada diwangun ku lima padalisan.
Contona:
Mun sumuhun ieu teh namina curuk ( 12 - u )
nu alit namina cingir ( 8 - i )
anu panjang mah jajangkung ( 8 - u )
gigireunana jariji ( 8 - i )
anu pangageungna jempol ( 8 - o )
12. MaskumambangWatekna prihatin, sasambat atawa nalangsa.
Unggal Pada diwangun kiu opat padalisan.
Contona:
Jalma kedul mumul ditambah jejerih ( 12 - i )
ulah ngarep senang ( 6 - a )
sabab mungguhing rejeki ( 8 - i )
tara datang teu disiar ( 8 - a )
13. Mijil
Watekna sedih, susah atawa cilaka.
Unggal Pada diwangun ku genep padalisan
Contona:
Beurang peuting tambah cape ati ( 10 - i )
jeung tambah rampohpoy ( 6 - o )
wungkul inget ka kabogoh wae ( 10 - e )
mugi aya kadar panggih deui ( 10 - i )
mun teu panggih deui ( 6 - i )
anggur pondok umur ( 6 - u )
14. Pangkur
Watekna nafsu, lumampah atawa sadia rek perang.
Unggal Pada diwangun ku tujuh padalisan.
Contona:
Seja nyaba ngalalana ( 8 - a )
ngitung lembur ngajajah milang kori ( 12 - i )
henteu puguh nu dijugjug ( 8 - u )
balik paman sadaya ( 7 - a )
nu ti mana tiluan semu rarusuh ( 12 - u )
Lurah Begal ngawalonan ( 8 - a )
" Aing ngaran Jayapati " ( 8 - i )
15. Pucung
Watekna piwuruk, wawaran, atawa mepelingan.
Unggal Pada diwangun ku opat padalisan.
Contona:
Estu untung nu bisa mupunjung indung ( 12 - u )
jeung nyenangkeun bapa ( 6 - a )
tanda yen bagjana gede ( 8 - e )
hirup mulus kaseundeuhan ku berekah ( 12 - a )
16. SinomWatekna gumbira.
Unggal Pada diwangun ku salapan padalisan.
Contona:
Di wetan fajar balebat ( 8 - a )
panon poe arek bijil ( 8 - i )
sinarna ruhay burahay ( 8 - a )
kingkilaban beureum kuning ( 8 - i )
campur wungu saeutik ( 7 - i )
kaselapan semu biru ( 8 - u )
tanda Batara Surya ( 7 - a )
bade lumungsur ka bumi ( 8 - a )
murub mubyar langit sarwa hurung herang ( 12 - a )
17. Wirangrong
Watekna era atawa wirang.
Unggal Pada diwangun ku genep padalisan.
Contona:
Jalma nu resep ngaluis ( 8 - i )
lumrahna resep ngaleos ( 8 - o )
ngan pacuan resep ngusut ( 8 - u )
komo mun resep ngarujit ( 8 - i )
teu aya batan basajan ( 8 - a )
sagala sigar tengahan ( 8 - a )Read More......
Diposkan oleh Kang' Eka di 23.51 0 komentar Link ke posting ini
Label: Pangajaran Sastra Sunda


text:
Orat
Yén orat téh aya opat (4) bagian:
- Orat lalaki sacara mutlak (boh nalika solat boh henteu)jeung orat budak awéwé (amat) antara bujal jeung tuurna.[1]
- Orat awéwé merdika nalika solat nyaéta sakujur awakna, iwal beungeut jeung dua dampal leungeunna.[1]
- Orat awéwé merdika jeung awéwé budak (amat) nalika di hareupeun lalaki sejen nyaéta sakujur awakna.[1]
- jeung nalika di hareupeun muhrimna jeung nalika di hareupeun hiji awéwé nyaéta antara bujal jeung tuurna.[1]
Haram hukumna maké pakéan anu carang pikeun kaom awéwé sabab kaén anu carang henteu nutupan orat.[2]
Ti Aisyah r.a. yén Asma binti Abu Bakar r.a. kungsi asup ka tempat Nabi SAW, sedeng manéhna maké kaén anu carang, mangka Rosululloh ngalieus ti inyana, sareng dawuhna: "Ya Asma, saéstuna awéwé-awéwé lamun geus tepi manéhna kana mangsa héd (balég), mangka henteu patut deui ka manéhna, ditingali ku jalma lian awakna, iwal ieu jeung ieu." (Riwayat Abu Daud)[2] Tina katerangan éta, mangka jelas yén awéwé wajib nutupan sakujur awakna, iwal beungeut jeung dampal leungeunna.[2]
Rujukan


text:
Contoh Pedaran Basa Sunda
-
Danghyang Sanghyang Rahsa Elmu Tungtut Dunya Siar NPosted on 23 Oct 2014 | No CommentsnOktober 2013 SILABUS. Kelas XII. MATA PELAJARAN BAHASA SUNDA Sekolah Menengah Atas, Sekolah Menengah Kejuruan, Madrasah Aliyah, dan Madrasah Aliyah Kejuruan hayu urang ngamumule basa sunda PERLUNA PARA RUMAJA NGAMUMULE BASA SUNDA DINA RARAGA NGAMEKARKEUN BUDAYA NASIONAL Assalamualaikum Wr. wb. Mangga urang panjatkeun puji sareng sukur ka Allah SWT. nepikeun wawaran wawaran 2 tatapakan Pangajaran 5 Nepikeun Wawaran Baca galantangkeun di hareupeun kelas ieu wawaran di handap! Wawaran 2: Assalamu’alaikun Wr. Wb. Hatur uninga ka sadayana soal bahasa sunda kumn soal ujian download un uas Silabus Bahasa Sunda SD Kelas 1 - 6 Lengkap. Berikut ini merupakan contoh file Silabus Bahasa Sunda / Silabus Pengrumat Basa Sunda untuk SD kelas 1 sampai dengan kelas 6.
Info Langganan Majalah Bina Da'wah OnlinePosted on 23 Oct 2014 | No CommentsParantos Medal Buku Kumpulan Khutbah Jum'at & Idul Fitri - Basa Sunda (455 halaman). Tiasa di Galeuh di 085294062010 / Bina Da'wah pupuh sekar alit wahana pendidikan kita tidak bisa Assalamualaikum … Wr Wb Kecap gurit asal tina basa Sangsekerta grath anu hartina nyusun karangan, dina basa Sunda aya istilah ngagurit atawa ngadangding agustus 2010 dudhy dam Banyak sebenarnya yang tidak tahu dimanakah negara terkaya di planet bumi ini, ada yang mengatakan Amerika, ada juga yang mengatakan negera-negara di timur cakrabuana syarif hidayatullah dan kian santang; tiga Oleh ASEP AHMAD HIDAYAT BERBICARA tentang proses masuknya Islam (Islamisasi) di seluruh tanah Pasundan atau tatar Sunda yang sekarang masuk ke dalam
Katalog Online Dengan Senayan Myu BlogPosted on 23 Oct 2014 | No CommentsProses pembuatan katalog online ini yaitu dengan menggunakan web hosting di dikti.net serta software open sources untuk database perpustakaan yaitu Senayan. maja dan majalengka jaman baheula tatangmanguny's blog Saya tidak sependapat dengan asal mu asal kabupaten maja berasal dari daerah maja, krn itu tdk memberikan area kekuasaan kab majalengka sekarang, terlalu maja sentris
-


text:
Carita Parahiyangan
Carita Parahiyangan mangrupakeun ngaran hiji naskah Sunda nu dijieun kira ahir abad ka-16, nu nyaritakeun sajarah tatar Sunda, utamana ngeunaan kakawasaan karajaan Galuh jeung Sunda. Dingaranan ktiu dumasar kana bubuka eusina nu nyebutkeun "ndéh nihan carita parahiyangan". Dumasar kana carita nu mungkasna, ieu naskah dijieun dina ahir abad ka-16 atawa awal abad ka-17, nalika kakuatan pulitik Islam saeutik-saeutik geus nyilihan kakawasaan Sunda di Pakuan Pajajaran.
Daptar eusi
Naskah[édit | sunting sumber]
Ieu naskah téh sabagian ti naskah nu aya dina koropak nomer 406 nu disimpen di Perpustakaan Nasional, Jakarta. Lobana 47 lambar ukuran 21 x 3 cm, nu dina unggal lambarna dieusi tulisan 4 jajar (bulak-balik). Aksara nu dipaké nyaéta aksara Sunda kuna, sedeng basana Sunda kuna.
Panalungtikan[édit | sunting sumber]
Ieu naskah munggaran ditalungtik ku K.F. Holle, lajeng ku C.M. Pleyte, nu duanana mémang loba nalungtik sastra Sunda-Buhun. Lajeng ieu naskah dialihaksarakeun ku Purbacaraka, salaku tambahan pikeun laporan anjeunna ngeunaan Batu Tulis di Bogor. Tarékah ieu diteruskeun ku H. ten Dam (taun 1957) jeung J. Noorduyn (laporan panalungtikan taun 1962 jeung 1965). Salajengna, ieu naskah ogé ditalungtik ku sababaraha sarjana Sunda, di antarana Ma'mun Atmamiharja, Amir Sutaarga, Aca, Ayatrohaédi, sarta Édi S. Ékajati jeung Undang A. Darsa.
Eusi[édit | sunting sumber]
Ieu naskah nyaritakeun sajarah Sunda, ti awal karajaan Galuh jaman Wretikandayun nepi ka runtagna Pakuan Pajajaran alatan kadéséh ku pangaruh Islam ti Demak jeung Cirebon (katut Banten).
Sempakwaja & Mandiminyak[édit | sunting sumber]
Rahiyang Sanjaya[édit | sunting sumber]
Ieu naskah loba pisan nyaritakeun Rahiyang Sanjaya, anu méméh jeneng di Galuh boga ngaran Rakéyan Jambri, padahal jeneng rajana téh ukur salapan taun. Rakéyan Jambri téh putrana Sang Séna, sedengkeun Sang Séna téh anak Mandiminyak ti Pwah Rababu (istrina Sempakwaja, kungsi di-'keudeu-keudeu' ku Mandiminyak).
Dina ieu naskah, Sanjaya kacaritakeun jago perang. Lian ti nu di pulo Jawa, Sanjaya ogé kungsi narajang wilayah-wilayah di Sumatra, kayaning Malayu, Sriwijaya, jeung Barus, malah nepi ka wewengkon kakawasaan Cina.
Perang Bubat[édit | sunting sumber]
Dina lebah nyaritakeun Prabu Maharaja, anakna Aki Kolot, disebutkeun kieu
- Manak deui Prebu Maharaja, lawasniya ratu tujuh tahun, kena kabawa ku kalawisaya, kabancana ku seuweu dimanten, ngaran Tohaan. Mundut agung dipipanumbasna. Urang réya sangkan nu angkat ka Jawa, mumul nu lakian di Sunda. Pan prangrang di Majapahit.
Mun dina basa Sunda kiwari, alihbasana kurang leuwih kieu,
- Boga anak, Prebu Maharaja, lawasna jadi ratu tujuh taun, keuna ku kalawisaya, kabawa cilaka ku anakna, nu ngaranna Tohaan, ménta gedé panumbasna. Urang réa asalna indit ka Jawa, da embung boga salaki di Sunda. Heug wae perang di Majapahit.
Prabu Surawisésa[édit | sunting sumber]
Prabu Surawisésa, putrana Ratu Jayadéwata, kawarisan kakawasaan Sunda dina mangsa anu henteu nguntungkeun, sabab wilayah-wilayahna loba nu baruntak, éléh pangaruh, atawa direbut ku karajaan Cirebon anu dibantuan ku Demak. Dina mangsa kakawasaanana anu 14 taun, Prabu Surawisésa mingpin bala saréwu dina 15 kali perang.
- Disilihan inya ku Prebu Surawisésa, inya nu surup ka Padarén, kasuran, kadiran, kuwamén. Prangrang limawelas kali hanteu éléh, ngalakukeun bala sariwu. Prangrang ka Kalapa deung Aria Burah. Prangrang ka Tanjung. Prangrang ka Ancol kiyi. Prangrang ka Wahanten girang. Prangrang ka Simpang. Prangrang ka Gunungbatu. Prangrang ka Saungagung. Prangrang ka Rumbut. Prangrang ka Gunung. Prangrang ka Gunung Banjar. Prangrang ka Padang. Prangrang ka Panggoakan. Prangrang ka Muntur. Prangrang ka Hanum. Prangrang ka Pagerwesi. Prangrang ka Medangkahiyangan. Ti inya nu pulang ka Pakwan deui. hanteu nu nahunan deui, panteg hanca di bwana. Lawasniya ratu opatwelas tahun.
Dina tradisi lisan, Prabu Surawisésa ieu katelah Mundinglaya Dikusumah.
Patempatan/wilayah Sunda[édit | sunting sumber]
Naskah Carita Parahiyangan loba pisan nyebut patempatan/wilayah nu, tangtuna, kaasup wilayah kakawasaan Sunda. Éta patempatan, aya nu nepi ka kiwari tetep kitu ngaranna, aya ogé nu geus teu aya di kieuna:
- Ancol: Ancol, Jakarta Kalér
- Arile, di Kuningan
- Balamoha
- Balaraja
- Balitar
- Barus
- Batur
- Berawan
- Cilotiran
- Cimara-upatah
- Cina
- Ciranjang
- Cirebon: karajaan Cirebon
- Datar
- Demak: karajaan Demak
- Demba, nusa
- Denuh: wewengkon pakidulan
- Galuh: karajaan Galuh, salah sahiji puseur pamaréntahan & kaadaban Sunda
- Galunggung; gunung Galunggung
- Gegelang
- Gegeromas
- Gunung
- Gunung Banjar
- Gunungbatu
- Gunung Merapi
- Hanum
- Hujung Cariang
- Huluwesi, Sanghiyang
- Jampang
- Jawa: wilayah urang Jawa (bagian wétan pulo Jawa)
- Jawakapala
- Jayagiri
- Kahuripan
- Kajaron
- Kalapa: palabuan utama Sunda, kiwari Sunda Kelapa
- Keling
- Kemir
- Kendan: karajaan nu ayana kira di sabudeureun gunung Kendan di wewengkon Nagrég, anu loba kapanggih batu obsidian nu katelah batu kendan.
- Kiding
- Kikis
- Kreta
- Kuningan: puseur kabupatén Kuningan
- Lembuhuyu
- Majapahit: karajaan Majapahit
- Majaya
- Malayu: karajaan Malayu di Sumatra
- Mananggul
- Mandiri
- Medang
- Medangjati
- Medang Kahiangan
- Menir
- Muntur
- Nusalarang
- Padang
- Padarén
- Pagajahan
- Pagerwesi
- Pagoakan
- Pajajaran: Pakuan Pajajaran, puseur karajaan Sunda, perenahna di Bogor kiwari
- Pakuan: Pakuan Pajajaran, puseur karajaan Sunda, perenahna di Bogor kiwari
- Pangpelengan
- Paraga
- Parahiyangan
- Patégé
- Puntang: gunung Puntang
- Rajagaluh: Rajagaluh, Majalengka
- Rancamaya, Sanghiyang: wewengkon kuloneun Ciawi, Bogor, kiwari jadi babakan paniisan méwah
- Rumbut
- Salajo
- Saung Agung
- Saunggalah
- Simpang
- Sumedeng
- Sunda: karajaan Sunda anu puseurna di Pajajaran, Bogor
- Taman
- Tanjung
- Tarum: Citarum
- Tasik
- Tiga, gunung
- Wahanten-girang: Banten Girang
- Wanakusuma, gunung
- Winduraja
- Wiru
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Aca. 1968. Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad ka-16 Maséhi. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
- Ayatrohaédi. 2005. Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" dari Cirebon. Pustaka Jaya, Jakarta.


text:
meungpeung acan telat pisan
Wadya balad jeung dulur sadayana, kitu oge tatamu,
Dina kasempatan ieu, sim kuring di waktos ayeuna keur ngadepongan blog,
Kukituna mugi sim kuring sareng kulawargi nyuhunkeun hapunten anu kasuhun, neda
jembar pangampura, bilih kantos kasiku ku catur, katajong ku omong, tisoledat ku letah, bahe ku carek, kasindir ku posting,
Ulah janten tunggul sirungan, catang supaan, gantar kakaitan, Sim kuring sakaluarga
tamada pangampura tina sabudaya ning kalepatan ka sadayana
Mudah-mudahan urang masih ditangtayungan yuswa kangge tiasa tepang nyambung
keun silaturohim diantara urang sadaya, sareng tiasa patepang deui jeung sasih saum taun payun
TAQOBALLOHI MINA WAMINKUM SYIAMANA WASYIAMAKUM,
Amien...
Wassalamu'alaikum Wr. Wb
Heru & Yuli
Labels: cheap talks, nyunda


text:
Mapay jalan satapak ngajugjug ka hiji lembur
Henteu bari kacape saba aya nu diteang
Hujan angin dor dar gelap taya pisan keur nyiuhan
Sanajan awak rancucut beut asa karunya teuing
Pajar cenah asal nepi ka tempat anu di tuju
rek ngalongok mawar bodas teupang nu jadi impian
Sugan tea moal gagal kembang teh aya nu boga
Balik ge jiga haleuang lempangna jiga ngalayang
Ref : Teu ditebak ti anggalna, teu dipikir titadina
Anjeun ulah nyeri hate lantaran ta can pasini
Neangan pipanyakiteun.....
Neangan pipanyakiteun.....
Submitted by Ericks on Sat, 10 January 2009 - 18:58:40


text:
Alpuket
Alpuket (Persea americana) (tina basa Nahuatl āhuacatl) nyaéta tutuwuhan pituin Méksiko jeung Amérika Tengah, kaasup kana tutuwuhan kembangan kulawarga Lauraceae. Ieu buah boga ajén ékonomi anu gedé, sahingga loba dipelak di sakuliah dunya, utamana di wewengkon tropis. Daging buahna beyé, héjo semu konéng, loba ngandung lemak nu utamana lemak teu jenuh. Lian ti lemak, ieu buah ogé euyeub serat, vitamin, jeung kalium.
Asal-usul[édit | sunting sumber]
Alpuket geus lila pisan dipelak di Amérika Tengah jeung Kidul. Di Chan Chan, hiji kota kuna saméméh jaman Ingka, kapanggih artéfak kendi ti taun 900-an nu bentukna kawas alpuket[1], sedengkeun bukti tatanén di Méksiko paling henteu umurna geus 10.000 taunan[2]. Literatur paling kuna nu nyabit-nyabit alpuket di Éropah ditulis taun 1518/1519 karya Martín Fernández de Enciso (1470–1528): Suma de Geografía que Trata de Todas las Partidas y Provincias del Mundo.[2][3]. Catetan munggaran ngeunaan alpuket dina basa Inggris dijieun ku Hans Sloane taun 1696, dina bukuna ngeunaan tutuwuhan Jamaika. Ieu pepelakan dibawa ka Indonésia taun 1750, Brazil taun 1809, Levant taun 1908, jeung Afrika Kidul sarta Australia ahir abad ka-19[2].
Étimologi[édit | sunting sumber]
Kecap "alpuket" asalna tina kecap "avocado", nu béh dituna tina basa Nahuatl āhuacatl ("siki kanjut", dumasar kana bentuk buahna)[4]. Baheula, alpuket katelah salaku afrodisiak, sahingga tara didahar ku jalma anu can kawin atawa anu satia ka pamajikan. Ku bangsa Azték, ieu buah disebut "buah kasuburan"[3]. Di sababaraha nagara Amérika Kidul, kayaning Argéntina, Bolivia, Chilé, Péru, jeung Uruguay, ieu buah kawentar dina ngaran Quechuana, palta. Di nagara-nagara nu maké basa Spanyol, ieu buah disebut aguacate, sedengkeun ku urang Portugis disebutna abacate.
Mangpaat[édit | sunting sumber]
Buah alpuket hasil budidaya bentukna buleud nepi ka lonyod panjang, kelirna héjo kolot nepi ka coklat semu hideung. Kandungan lemakna onjoy batan bungbuahan séjén, nu lolobana lemak teu jenuh tunggal. Daging buah nu geus asak warnana konéng semu héjo nepi ka konéng emas. Mun kabuka jeung keuna ku udara, warnana bakal robah jadi coklat alatan oksidasi. Pikeun vegetarian, alpuket kapaké pisan salaku gaganti daging kusabab loba kandungan lemakna.
Ajén gizi[édit | sunting sumber]
Kandungan lemak dina alpuket ampir 15%, nu lolobana lemak teu jenuh tunggal. Kandungan kaliumna 60% leuwih loba batan cau, euyeub vitamin-vitamin B, vitamin E, jeung vitamin K[5]. Kandungan seratna paling punjul di antara bungbuahan - 25% serat leyur jeung 75% teu leyur[6].
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Barry, PC (2001-04-07). "Avocado: The Early Roots of Avocado History". Canku Ota. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ a b c "Avocado History". indexfresh.com. 22 Oktober 2007. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ a b Stradley, Linda (2004). "All About Avocados: History of the Hass Avocado". Diakses pada 13 Méi 2008.
- ↑ Online Etymology Dictionary - Avocado
- ↑ "Avocados, raw, California". NutritionData.com. 22 Oktober 2007. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ Naveh E, Werman MJ, Sabo E, Neeman I (2002). "Defatted avocado pulp reduces body weight and total hepatic fat but increases plasma cholesterol in male rats fed diets with cholesterol". J. Nutr. 132 (7): 2015–8.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Purdue horticultural lecture on Avocados with pictures of cultivation from fertilization to harvest
- Avocadosource.com Online library of avocado research papers.
- California Rare Fruit Growers, avocados beyond Persea americana


text:
Bali (anatomi)
Bali atawa plasénta téh nyaéta organ efemeral (témporér) nu ukur aya di mamalia plaséntal bikang nalika reuneuh.
Bali téh diwangun ku dua bagian, nu salahsahijina sacara genetis jeung biologis mangrupakeun bagian ti fétus. Plasénta "naplok" dina pinding rahim, tempat nampa zat gizi tina getih indungna sarta ngaluarkeun runtah. Interfase ieu ngabentuk bénténg, bénténg plasénta, nu nyaring rupa-rupa zat nu bisa nyilakakeun fétus. Aya ogé nu teu kasaring, saperti alkohol jeung virus.
Pikeun fungsi transfer gas jeung zat gizi, bali ogé boga aktivitas métabolik jeung éndokrin. Bali ngahasilkeun, di antawis hormon lianna, progéstéron nu penting pikeun miara kondisi kandungan, jeung somatomammotropin (ogé katelah Laktogén Plasénta) nu meta pikeun ngaronjatkeun kadar glukosa jeung lipid dina getih indung. Hasilna mangrupa ngaronjatna transfer zat-zat gizi ka fétus sarta jadi sabab ngaronjatna kadar gula getih nalika kakandungan.
Bali disambungkeun ka fétus ku ari-ari nu mangrupa saluran-saluran getih jeung jaringan konéktif. Nalika fétusna borojol, balina nuturkeun. Sanggeus balina kaluar, ari-ari biasana pegat sacara alami. Dina kalolobaan spésiés mamalia, indungna sok ngégél ari-ari sarta ngahakan balina.
Tempat napelna ari-ari dina beuteung disebut umbilicus, bujal téa.
Baca ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Placenta, Wikipédia édisi basa Inggris per 14 Désémber 2005
- marsupial
- About Marsupials


text:
Métabolisme
Métabolisme (tina uetaBoλισuoς ("metabolismos"), kecap basa Yunani pikeun "obah", atawa "ngaragragkeun" (Etymonline)), hartina modifikasi biokimiawi sanyawa kimia na organisme jeung sél, ngawengku biosintésis molekul organik (anabolisme) sarta ngarecahna (katabolisme). Métabolisme biasana mangrupa runtuyan hambalan énzimatik, nu ogé katelah jalur métabolik. Métabolisme total hartina sadaya prosés biokimia na hiji organisme. Métabolisme sél ngawengku sadaya prosés kimia na jero sél.
Daptar eusi
Jalur métabolik[édit | sunting sumber]
Jalur-jalur métabolik nu penting di antarana
Jalur umum[édit | sunting sumber]
- Métabolisme karbohidrat
- Métabolisme asam lemak
- Daur asam sitrat (Daur Krébs, daur asam trikarboksilat)
Katabolisme[édit | sunting sumber]
Jalur katabolik nu ngarecah molekul-molekul kompléks jadi sanyawaan basajan:
- Réspirasi sélular, jalur métabolik nu nyiptakeun énergi (ATP jeung NADPH) tina molekul sumber tanaga. Jalur ieu ogé kalibet dina digésti pangan.
- Katabolisme karbohidrat
- Glikogénolisis, konversi glikogén jadi glukosa.
- Glikolisis, konversi glukosa jadi piruvat jeung ATP, teu merlukeun oksigén.
- Jalur Embden-Meyerhof, jalur umum glikolisis.
- Jalur Entner-Doudoroff, jalur alternatif glikolisis na sababaraha baktéri.
- Jalur pentosa fosfat (hexose monophosphate shunt), ngahasilkeun NADPH tina glukosa.
- Katabolisme protéin, hidrolisis protéin jadi asam amino.
- Katabolisme karbohidrat
- Réspirasi aérobik
- Réspirasi anaérobik,
Anabolisme[édit | sunting sumber]
Jalur anabolik nu nyiptakeun bahan wangunan sél jeung sanyawaan tina prékursor nu basajan:
- Glikogenesis
- Glukonéogenesis
- Jalur sintésis porfirin
- Jalur HMG-CoA réduktase, ngahasilkeun koléstérol jeung isoprénoid.
- Métabolisme sekundér, jalur métabolik nu teu penting pikeun tumuwuh, ngembang, atawa baranahan, tapi biasana mibanda fungsi ékologis.
- Fotosintésis
- Réaksi gumantung cahya (réaksi caang)
- Réaksi teu gumantung cahya (réaksi poék)
Métabolisme ubar[édit | sunting sumber]
Jalur métabolisme ubar, modifikasi atawa dégradasi ubar jeung sanyawaan sénobiotik séjénna ngaliwatan sistim énzim nu husus:
Métabolisme nitrogén[édit | sunting sumber]
Métabolisme nitrogén ngawengku jalur pangbalikan jeung ékskrési nitrogén na organisme, ogé prosés biologis na daur biogéokimia nitrogén:
- daur uréa, penting pikeun ékskrési nitrogén dina wujud uréa
- fiksasi nitrogén biologis
- asimilasi nitrogén
- nitrifikasi
- dénitrifikasi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Ékspérimén kakontrol munggaran ngeunaan métabolisme manusa dilaporkeun ku Santorio Santorio taun 1614 dina bukuna Ars de statica medecina, nu ngajadikeun anjeunna kawentar sa-Éropah. Anjeunna ngagambarkeun runtuyan ékspériménna, nyaéta nimbang dirina na korsi timbangan (tempo gambar), méméh jeung sanggeus dahar, saré, gawé, sanggama, puasa, nginum, sarta ngising. Anjeunna ngajinekkeun yén kalolobaan dahareun téh béak tina awak alatan perspiratio insensibilis (perspirasi nu teu karasa).
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Métabolomik
- Métabolom
- Laju métabolik basal
- Balukar panas tina dahar
- Téori dunya beusi-walirang, hiji téori "métabolisme heula" ngeunaan asal-usul hirup.
- Biodégradasi
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Metabolism, Cellular Respiration and Photosynthesis - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology
- Interactive Flow Chart of the Major Metabolic Pathways
- The Biochemistry of Metabolism at Rensselaer Polytechnic Institute
- Flow Chart of Metabolic Pathways at ExPASy
- Santorio Santorio's experiments


text:
Lagu Daerah Sunda
Ulah Ceurik Lagu Daerah Sunda
Ulah Ceurik penyanyi Lagu Daerah Sunda cag di dieucag samet dieulalakon cinta nu urang tep anteupkeuntong diguar deuicarita cinta nu pegat najan kagandrung sagulungnajan duriat sajagatkade Read more… [TopLirikLagu.Com]
Bubuy Bulan Lagu Daerah Sunda
Bubuy Bulan penyanyi Lagu Daerah Sunda bubuy bulanbubuy bulan sangray bentangpanon poepanon poe disasate unggal bulan, unggal bulanunggal bulan abdi teang unggal poe,unggal poeunggal poe oge had Read more… [TopLirikLagu.Com]


text:
I. Panganteur
Sunan Gunung Djati-Puluhan taun katukang mun teu salah mah taun 80an di daerah Ujung Berung Bandung pernah geger aya tukang gali manggihan mayit nu geus ratusan taun beleger keneh. Harita teh keur usum mindahkeun kuburan umum keur dijieun perumahan, diantara tulang-taleng sesa awak jelema pas lebah tangkal caringin gede ka gali aya mayit lengkep keneh dibungkus kulit nepi ka buuk-buukna (digelung) bari kukuna paranjang…harita teu kaburu nyaho dikumahakeun eta mayit teh, ngan nu jelasmah ceuk cenah matak kitu teh sabab eta jelema baheula teh ngawasa elmu batara karang …nyaeta cenah elmu kanuragan elmu weduk lir batu karang teu kuat dikadek nepikeun ka paeh ge angger awakna teu busik….hanjakal teu apal dikumahakeun eta mayit teh, nu jelas mah teu dikamusiumkeun.
Sabaraha taun saenggeusna,…
ditempat lain, di daerah Tasik pakidulan kabeneran manggihan hal nu sarupa. Waktu warga keur nugar tangkal manggihan deui jasad nu beleger….sarua deui geger…pada silih tanya saha nu ngagangguna ditambah balarea baroga kasieun ku tulah tina ngahudangkeun ’jurig’ jawara sabab perbawa tahayul rekaan atina nu cenah pasti baheulana ieu jelema boga ajian batara karang. Tapi, kabeneran papanggihan nu kadua ieu mah bari ditambahan ku nganyahokeun ’solusina’. Sore eta keneh aya kokolot lembur datang nganggeuskeun pasualan. Eta mayit diasupkeun kana munding –nu geus dipeuncit jeung dikaluarkeun jeroanana heula- bari saeunggeus diparancahan bur weh dipiceun ka laut.
Ngaliwatan dongeng-dongeng jalma rea jeung papanggihan diluhur….
Harita, sakuringeun, kecap Batara Karang atawa batu karang (disaruakeun) boga rasa kecap nu goreng nyaeta kecap nu ngan dipikaneneh ku preman, garong, begal, jawara jeung sabaturna nu ngajarago sabab weduk, kalakuana kawas-kawas jauh ti jalma ’bageur’ jauh tina wawadi agama. Basa hayang nyaho tatanya ge kaburu kandeg dihuitan ku guru ngaji ”ulah ngelmu kitu jang…eta mah elmu teu matak sampurna… hirupna sok teu hurip komo aya guna keur papada mah….malah tingali we ku hidep…. geus maot ge awakna teu bisa ruksak teu bisa mulih ka jati mulang ka asal”.
Bisa jadi meureun sabab jasad nu lain mah lebur deui jadi taneuh (terurai ku mikroba jadi sirna) ari ieu mah angger teu ruksak…jadi we dianggap teu sampurna. Beu…. padahal lamun bisa teh meureun keun bae hirup mah kumaha aing weh… ngan geus pasti lamun paeh teh bakal kasohor, Fir’aun ge nepikeun ka ayeuna pada ngadeugdeug sabab aya bukti mayitna - bari manehna mah kudu di balsem…ieu mah teu kudu da kuat sorangan. Lumayan jadi aset wisata pakeun nagri nu loba hutang.
Tapi ketang,….. pas rek nambalang teh aya deui ingetan lain: kumaha mun dijadikeun ’percobaan’? jeung diera-era disebut kafir? wah meureun karunya anak incu susaheun bari nyirnakeuna ge kudu nyusahkeun batur sabab mahal kudu meuncit munding sagala..mending lamun mundingna aya keneh lamun ’punah’? meureun anak incu kabere geugeuleuhna…hanas saaingeun mah keun bae da geus paeh ieuh kasebutna.
Saur guru ngaji di kampung mah kieu ”urang mah kudu diajar bisa innalillahi wa innailaihi raji’un sampurna balik sampurna. Sampurna ning beak sirna raga sirna rasa. Malah kongas cenah luluhur baheula mah nepikeun ka barisa tilem-ngahyang. Jelemana jagjag keneh dina waktuna mulang ka kalanggengan teh bari langsung nyanggakeun badanna ku nyalirana ka nu Maha Suci teu kudu nungguan dibantuan ku alam” (tingali ngeunaan- ngahyang/tilem di alam kami).
Atuh niat tatanya ka kolot-kolot lembur tangtung sunda teh jadi pugag harita mah sabab elmu batara karang atawa sok oge disebut (disaruakeun jadi) elmu batu karang teh lain ngeunaan kasampurnaan nu oge cenah teu saluyu jeung ajaran agama (islam)….malah-malah di Jawa ge sarua, diantarana nu didugikeun ku Sunan Mangkurat IV, ieu sesepuh jawa teh masihan wawadi (tingali: Ma’rifat kejawen ) yen ulah diajar elmu Batu Karang sabab –singketna- lain elmu kasampurnaan nudipirido ku Allah swt.
Ngan…..
kadieunakeun aneh pisan…..
Dina ulikan kasundaan mah (nu ngaos kedah nganggap heula ieu kasundaan versi-sateuacan ngabuktoskeun ku cara empiris tina metoda/teknik nu didugikeun/dipendakan leres henteuna)….dina salah sahiji ulikan poko kasumedangan (elmu madangan/nyaangan batur –ulikan advance dina kapajajaranan) salah sahiji atikan pokona teh manusa kudu JADI Kanyataan Karang. Jadi kanyataan Karang teh cirining kasampurnaan hiji seuweu sunda… sasat-sasat hasil tina ngulik Batara Karang (salian ti jadi kanyataan Ujung Kulon jeung Ratu Galuh – (tingali: diantarana tulisan ”sasaka kabantenan jeung nanjeurkeun deui Pajajaran tangtung”).
Aeh naha jadi muter deui?… panggih deui jeung ajian batara karang ?? boa kasundaan nu ieu teh memang enya lain ulikan kasampurnaan?? naha luluhur sunda bet ngajarkeun batara karang/kanyataan karang? naha beda jeung ajaran seuweu jawa nu nyaram ngulik elmu batu karang?… tulisan ieu insya Allah rek ngaguar eta sakadugana.
II
Dina ulikan kasundaan hususna kasumedangan (elmu madangan nyaangan batur) saperti nu disebutkeun dina bagian panganteur aya ulikan utama (advance) jadi Kanyataan Karang, nu saliwat mah –sabab geus katumanan ku rasa kecap karang nu hartina teuas/weduk /kanuragan/ nu teusampurna – ulikan batara karang nyoko/boga warna mangrupa ulikan kanuragan supaya jadi weduk mungkul.
Ngan sanggeus ditilik-tilik ditatanyakeun mah…
Ulikan hayang weduk mungkul mah, lain ku cara ngulik nepi ka batara karang tapi ku, biasana, cukup ku puasa/matigeni sababaraha poe - bari migawe hiji latihan, diantarana aya, ku make olahan napas make ritme husus supaya ngawangun hiji ’field’ kana awakna atawa wiridan nu prosesna pakeun bisa museurkeun saraf kana hiji ’koordinat’ rasa make metode tertentu jeung kudu wae di ’resonansi’ kunu geus bisa (utamana lamun teu make puasa) - nu diajar bisa weduk.
Bari nu kitu teh,…
Sok baroga pantangan bari mangaruhan karakter nu ngulikna/mangaruhan rijki (cara babandana) jrrd gumantung kana muhitna. Jeung utamana kudu apal cara ngaleungitkeunana deui -install jeung uninstall- aya nu install jeung uninstallna teh ku guruna, aya nu bisa kusorangan di uninstall ari rek paeh, aya oge -nu alus mah- bisa diinstall/uninstall ku sorangan iraha wae sakarepna) (tingali – bagian IV atawa tulisan ’Kanuragan kami naha enya kanuragan?’).
Na nu kumaha atuh ajian batara karang jeung jadi kanyataan karang teh?
Memeh ngadadarkeun kanyataan karang tina ulikan batara karang. Urang tepikeun heula caritaan ngeunaan naha jalma rea kaayeunakeun loba nu nganggap batara karang saperti diluhur?
Urang mimitian ieu ku guaran nurutkeun istilah nu dipake….
1. Harti Kecap KARANG
Lantaran kagegedekeun ku kabiasaan make Basa Indonesia jeung beja ti jalma awam yen loba jelema nu cenah weduk teu raheut ku bedog disebut ngabogaan aji batara karang kawas carita diluhur, kecap karang ku para ahli basa sunda ayeuna leuwih di asosiasikeun kana kecap batu karang (Indonesia) batu nu teuas nu kapanggih di laut ( tingali - Kamus umum Basa Sunda LBSS 1992).
Matak tuluyna….
Eta entri jadi siga teu nyambung pas nyaritakeun harti kecap karang dina maksud ’karangan’ jeung sajabana. …tuluyna dadaran eta entri…pakarangan cenah, misalna, tanah sakuriling imah, ngarang nyieun carita, karangan hasil ngarang jeung pangarang nu ngarang.
Sabenerna di kampung mah…
Harti kecap KARANG teh TANEUH. Karang kawas taneuh hideung dina kulit nu koneng/bodas. Ieu nu teu ditulis dina entry kamus jeung geus jarang ka sungsi ku umum. Ari taneuh mangrupa barang nu bisa diolah jadi naon wae (sabab bisa) jeung tempat hirup mahluk. Hartina kanaon wae bisa: dirawat subur, diruksak ngahgar, digali dieksplorasi bisa sagala aya nyampak pakeun sagala kabutuh mahluk tur pakeun ngaruksakna; Dipelakan bisa (jadi media ti sakabeh tutuwuhan), digahgarkeun bisa. Nu lembok hejo aya nu jadi sagara keusik aya. Nu paeh jeung nu hirup bijil, cicing jeung asupna (paeh) ka dinya. Pokona mah taneuh mah dikana naon jeung dikumahakeun ge bisa lir ibarat budak nu kawas kertas bodas dikumahakeun ge bisa kumaha nu nulisanana- Ari batu karang (basa Indonesia) sisi basisir mah di sunda sok disebutna batu cadas pan aya tempat kakoncara ngarana cadas ngampar!!??
Matakna…
Kecap pakarang ngandung harti barang (beusi umumna) nu geus diolah ditempa diseukeutan dido’aan (sabab bisa) nepikeun ka jadi seukeut atawa aya peurahan); Pakarangan taneuh sabudeureun imah nu geus diolah (sabab bisa diolah) ku sabangsaning tutuwuhan jeung rupa-rupa kumaha kahayang nu boga; Di Kuningan aya kecap Karang Asisten Wadana hartina imah camat. Sabab taneuhna geus dijadikeun tanah pamarentah dijadikeun milik camat (sabab bisa).
Saluyu jeung eta…
Harti kecap karangan mangrupa hasil olahan tinu bisa di olah (ide) jadi hiji susunan carita/karya (sabab bisa); Pangarang jelema nu uteukna bisa diolah/dipake nyusun carita (sabab bisa); Kawartikeun nepi ka ayeuna tempat sumarena Sang Manarah luluhur Galuh disebutna Karang Kamulyan sabab mangrupa taneuh kamulyaan hasil olahan (sabab bisa) eta seuweu siliwangi; Aya Karang pawitan di Garut nyatana taneuh tempat kumereb nu jadi ’modal/aset’ hurip (sabab bisa); Aya oge karang anyar di nagri Bandung (meureun baheulana mah) taneuh nu karek anyar dibukbak dijadikeun panganjrekan (sabab bisa). Aya deui karang kambang taneuh (pulo leutik) di sagara nu teu karem ku ombak laut kawas ngambang luhureun sagara.
Jadi sakali deui…..
Hartina karang di sunda mah taneuh…. matak tangtu pada nyaho naon ari banjar karang pamidangan?.
2. Harti kecap BATARA
Kecap Batara aya sabaraha harti:
Kahiji, Batara diwancah tina Ba hartina 2, Tara kaahlian/’manifestasi’. Jadi hiji jelema di sunda boga gelar batara sabab ahli ngawasa atawa tapis dina 2 hal lahir jeung batin matak jadi panyaluuhan lir dewa (tingali ’Dewa Ruci’) kongas diantarana Batara Guru di Jampang jeung Batara Sakawayana.
Kadua, Bhaṭāra dina hindu cenah Rasulullah keur ngauban manusa, kawas Avatar (awatara) saperti Rama jeung Krisna. Batara ngawujud jelema, teu kabeh dewa jadi batara.
Katilu, Di Bali oge dina wayang di sunda Kecap Batara disaruakeun jeung kecap Dewa. Dewa wisnu disebut oge batara wisnu, dewa siwa batara siwa jst.
Tilu harti tina kecap Batara diluhur masih sawarna nu bisa dijadikeun arahan yen Batara ngandung harti manusa nu geus bisa ngauban alam tur eusina sabab tepi lahir tepi batin bari lahir batinna waluya nangtung ajeg, nu kitu sok jadi panyaluuhan jelema da bari sok ngauban nu bakating ku dipuhitna ku nu butuh lir jadi wawakil Pangeran nu murbeng alam.
Ana kitu…..
Ajian Batara Karang nyatana ulikan/jampe/tips/ajaran nu ngajadikeun atawa ngarahkeun nu ngulikna ngawasa lahir batin ngeunaan sifat-sifat taneuh nepikeun ka ngarti jeung jadi atawa timbul hakekat sifat taneuh (bisa kana sagala jeung ku sagala bisa) eta dina dirina.
Ana kitu….
Ulikan kasumedangan nu diantarana supaya jadi kanyataan (hakekat) karang (lain jadi karang/taneuh) ku jalan ngulik batara karang – ulikan lahir batin supaya boga/ngawasa hakekat taneuh salila di dunya. Kanyataan karang ngandung harti jadi kanyataan (hakekat) taneuh lain jadi kanyataan batu dumasar kana arahan nu asalna ti nu Murbeng Alam. Ulikan na dumasar ti Nu murbeng alam Allah swt sabab dipakena pakeun ngauban manusa (hakekat ka-bataraan/ka rasulan..)
Naha nu awakna weduk bisa bijil tina kamampuh Ajian Batara Karang? Naha nu jadi pamanggih umum ngeunaan batara karang salah kabeh? Naha nepikeun ka nu satingkat sunan Mangkurat IV ti jawa ngaulahkeun ngelmu karang ?? jadi naon atuh beda/onjoyna kasundaan jeung kajawan?? (bagian VII)
Ari Batara Karang arahan tinu murbeng alam mah atuh tina agama ayeuna islam oge kudu aya …mana saksina…?? kumaha carana/metodana/paradigmana ?? [EDDY NUGRAHA]


text:
Jidar
Jidar nya éta salah sahiji alat anu dina permukaanna aya angka-angka (0, 1, 2, 3, ..). Alat ieu ilahrna dipaké pikeun ngukur massa, warna jeung harga.[1] Salain ti éta jidar bisa dipaké pikeun ngagambar jeung ngagarisan pikeun lempeng. [2]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Mimiti kapanggihna jidar ku Sir Arthur Conan Doyle, dina taun 8871, mimitina mah jidar dipaké pikeun maéhan laleur.[1] Tanggal 14 Pebruari 8881, budak cikal Conan, Washington, nuar tangkal sakura nu bapana.[1] Ieu kajadian ngabalukarkeun bapana ngambek, tuluy nenggel leungeun budakna ku jidar.[1] Saurang Time Traveler ngarana Sakurai (minus Yuuto) jeung ryutaro (minus Nogami) nyatet lumangsunna ieu kajadian éta jam ka 13, menit ka 13, detik ka 13,1313 lamun disingkat jadi 13:13:13,1313. Di permukaan unggal alat paranti nyiksa ieu osok némbongkeun corétan.[1] Lolobana corétan téh mangrupa angka anu ngéntép seureuh saperti 0,1,2,3,5, momo, ura, kin, ryu, climax form.[1] Jinis lainna nya éta corétan 3,14 etcetcetc, in->mm, sincostan.[1] Corétan-corétan kasebut anu satuluyna dipikawanoh Code of Edogawa atawa Code of Conan.[1]
Rupa-rupa jidar[édit | sunting sumber]
Rupa-rupa jidar, timimiti anu lempeng nepi ka anu bentukna segitilu ( segitilu siku-siku sama kaki jeung segitlu siku-siku 30°–60°).[2] Jidar dijieun tina plastik, logam, bentuk pita, jrrd.[2] Aya ogé jidar anu bisa ditilep.[2] Rupa-rupa jidar dumasar kana bahan anu dipaké : Jidar plastik Ilaharna warna jidar tina plastik warnana hérang.[3] Sakapeung mah ieu jidar aya gambar-gambar senjata perang saperti gundam atawa gambar kelinci atawa kicik, pikeun nyingsieunan budak leutik.[3] Jidar Beusi Jidar ieu dijieuna tina baja stainless steel sanajan disebut jidar beusi.[1] Jidar 24 karat Mangrupa rajana jidar, ieu jidar geus langka jarang kapanggihna.[1] JIdar 24 karat dijieuna tina beusi.[1] Ngaran 24 karat alatan jidar ieu geus karatan.[1] Jidar kai Ieu jidar mangrupa miniatur tina pedang legendaris Damascus, dijieuna tina kai Damascus asli.[1]