text:
A Identitas Buku
1) Judul : Wawacan Gagak Lumayung
2) Penulis : M.O. Suratman
3) Penerbit : Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah, 1981
4) Asli dari : University of California
5) Didigitalkan : 9 Mei 2007
6) Tebal : 68 Halaman
B Pengertian
Sebelum mengetahui lebih dalam mengenai buku ini, alangkah baiknya kita memahami pengertian dari kata ‘wawacan’ itu sendiri.
Wawacan adalah bentuk karya sastra yang sangat populer pada abad ke-19 sampai awal abad ke-20. Sebelum orang Sunda mengenal bentuk penulisan prosa, hampir semua bentuk tulisan disusun dalam bentuk puisi wawacan dan dangding, yang dikarang menggunakan aturan pupuh.
Pupuh ( Sunda: Pepeuh ) adalah bentuk puisi tradisional bahasa Sunda yang memiliki jumlah suku kata dan rima tertentu di setiap barisnya. Terdapat 17 jenis pupuh, masing-masing memiliki sifat tersendiri dan digunakan untuk tema cerita yang berbeda. Ketujuh belas jenis yaitu:
- Asmarandana : bertemakan cinta kasih, birahi
- Balakbak : bertemakan lawak, banyolan
- Dangdanggula : bertemakan ketentraman, keagungan, kegembiraan
- Durma : bertemakan kemarahan, kesombongan, semangat
- Gambuh : bertemakan kesedihan, kesusahan, kesakitan
- Gurisa : bertemakan khayalan
- Jurudemung : bertemakan kebingungan
- Kinanti : bertemakan penantian
- Lambang : bertemakan lawak dengan aspek renungan
- Magatru : bertemakan penyesalan
- Maskumambang : bertemakan kesedihan yang mendalam
- Mijil : bertemakan kesedihan yang menimbulkan harapan
- Pangkur : bertemakan perasaan sebelum mengemban sebuah tugas berat
- Pucung : bertemakan rasa marah pada diri sendiri
- Sinom : bertemakan kegembiraan
- Wirangrong : bertemakan rasa malu akan tingkah laku sendiri
- Ladrang : bertemakan sindiran
C Isi Buku
Secara garis besar, wawacan gagak lumayung adalah kisah Raden Putra Gagak Lumayung yang dibeberkan melalui bentuk tembang dalam pupuh. Pupuhnya terdiri dari lima belas pupuh :
ü Dandanggula
ü Kinanti
ü Sinom
ü Pangkur
ü Durma
ü Asmarandana
ü Kinanti
ü Pangkur
ü Sinom
ü Asmarandana
ü Kinanti
ü Sinom
ü Dandanggula
ü Asmarandana
ü Kinanti
Mengingat banyaknya pupuh dan keterbatasan tempat, maka penulis hanya akan memberikan 3 buah pupuh yang mewakili cerita.
1) Kinanti
11. Piunjuk Gagak Lumayung, "Kaulanun rama Gusti, sim abdi sanés teu niat, tobat teu ngémut rarabi, mung aya nu panasaran, ku abdi nu dipiati.
12. Kieu anu dipiémut, siang atanapi wengi, taya sanés nu kacipta, abdi jadi Sénapati, perang henteu mendak lawan, sepi nu ngajadi tanding.
13. Mung ayeuna perang buntu, teu aya lawanna deui, jadi alatan kapalang, tacan wareg ngabén jurit, kamana nyiar nu gagah, kanggé pitandingeun abdi.
14. Réh saémut abdi hirup, ti alit dugi birahi, can terang getih sorangan, sakitu nu dipiati, kumaha atuh akalna, milari nu gagah sakti.
15. Réhing suwung anu pamuk, sepi nu sakti pinilih, anu gagah gé teu aya, milari sa-Pulo Jawi, téh kitu nu janten marga, anu mawi abdi runtik."
16. Hémeng galih Kanjeng Ratu, sakedapan henteu muni, wekasan nyaur Dén Patya, miwarang milari Resi, para Ajar nu koncara, kelun Nujum nu waracis.
17. Maksad badé neda tulung, torah dimana nu sakti, pilawaneun Radén Putra, harita Dén Patih amit, medal ti payuneun Raja, kebat nyiar nujum sidik.
18. Ka anu jauh dijugjug, ka nu tarebih disungsi, énggalna lampah Dén Patya, tugas parantos tarapti, anu waracis darongkap, dideuheuskeun ka Sang Aji.
19. Sujud nyembah para Nujum, bingah Prabu Siliwangi, harita kénéh mariksa, "Bagja sadayana sumping, pangna andika diala, kaula rék merih pati.
20. Geura torah mangka weruh, ieu sawewengkon Jawi, dikira saha jalmana, nu patut ngayonan juru, nu saimbangan gagahna, nu tanding jeung anak kami.
21. Ka Radén Gagak Lumayung, geura unjukkeun ka kami, pok kadinyah ulah éra, atawa gimir wawarti, sab kaula panasaran, hayang manggih tanding jurit."
22. Tungkul sadaya pra Nujum, sami ngémut lebet galih, ngahuleng teu sasauran, réh sesah badé wawarti, badé unjukan waregah, réh teu aya tanding deui.
23. Kocap aya hiji Nujum, ngiring campur nyiliwuri, henteu manon jeung nu réa, Malaikat salin rupi, badé ngantunkeun lantaran, pok unjukan aki-aki.
24. "Kulanun dawuh Sang Ratu, menggah émutan sim abdi, ngoréhan di Pulo Jawa, tangtos moal aya tanding, anu gagah téh mung putra, sakti manggulang-mangguling.
25. Aya ogé kaulanun, pitandingeun putra Gusti, mung sanés di Pulo Jawa, aya di Mekah nagari, wastana Ali Murtada, Bagénda Ali bin Tolib.
26. Mung tebihna sakalangkung, ayana di Puseur Bumi, nya éta di nagri Arab, tah ieu mah tangtos tanding, pilawaneunnana putra, tangtos ramé ngabén jurit.
27. Itu ieu tacan tangtu, anu unggul apes jurit, duka mana anu kalah, mung tangtos ka dinya tanding, sakitu abdi unjukan." Bingah Prabu Siliwangi.
28. Ngalahir deui ka Nujum, "Terangkeun baé sakali, tiap aki bisa norah, pilawaneun kitu deui, tangtu katorah ayeuna, saha nu unggul nu sisip.
29. Pihak mana anu unggul, ku aki kudu pilahir." Ki Nujum barang dipaksa, sina nerangkeun nu sisip, harita kénéh ge musna, ti payuneun Siliwangi.
30. Ngagebeg manah Sang Prabu, nya kitu Nujum nu hadir, réhna aki tos teu aya, léosna teu katingali, para Nujum pok unjukan, "Kulanun Paduka Gusti.
31. Sim abdi héran kalangkung, pami ngémut aki-aki, anu nembé norah téa, henteu wanoh sareng abdi, duka ti mana dongkapna, sapertos nu nyiliwuri.
32. Matak hémeng kaulanun, saha éta aki-aki, nyanggakeun sadaya-daya, rumaos bodo sim abdi, marga bobot pangayonna, henteu ngalangkungan Gusti."
33. Ngahuleng Gagak Lumayung, hanjakal ku aki-aki, dugi ka kumejot manah, panasaran liwat saking, harita teras unjukan, "Kaulanun rama Gusti,
34. Jisim abdi amit mundur, rék ngabujeng torah aki, ka mana gé rek ditéang, nyusul anu wasta Ali." Sang Prabu alon ngandika, "Kuma karep Radén pasti.
35. Ngan sambung salamet maksud, mangka karep Radén hasil, moal nyarék moal nitah." Kiansantang nyembah amit, mundur ti payuneun rama, teu nganggo ngénjingkeun deui.
36. Harita kénéh gé laju, kaluar ti lebet nagri, ngantun dayeuh Pajajaran, lumampahna kadya angin, ka kalér kulon angkatna, nyorang hiji tempat resik.
37. Sisi cai sisi gunung, angin leutik ngahiliwir, sok matak seger salira, Radén lirén teras calik, mepet pancadria muja, neda-neda ka Déwa Di.
38. Ka Déwa nu Marawolu, ka Marasanga Mamalih, nyaur salebeting manah: "Duh Déwa sembaheun abdi, mugia masihan terang, mun leres di Puseur Bumi.
39. Aya pilawaneun pupuh, nu ngaran Bagénda Ali, mugi dipasihan terang." Teu lami waktosna deui, aya sora teu katingal, tah kieu anu kakuping,
40. "Hé Radén Gagak Lumayung, anu gagah pilih tanding, ieu kula lain Déwa, tapi Rat Sukma nu Suci, ka Radén ngawaris ngaran, Dén Garantang Sétra nami.
41. Nya di dieu tempat linduk, nelah Ujungkulon nami, Ujung tungtung panganggeusan, nganggeuskeun kasengsrem galih, kulon nyata keur kaula, milari getih pribadi.
42. Nyata Sétra bersih ngempur, milari marganing Suci, nya karep Radén ayeuna, ngabujeng Bagénda Ali, nu aya di nagri Mekah, pasti jeung Radén téh panggih.
43. Garantang nyatana maksud, tangtu papanggih jeung Suci, geura bral ayeuna iang, kebatkeun saniat kami." Ngoréjat Radén tos gugah. ti Ujungkulon geus indit.
44. Jol dongkap ka sisi laut, teu kandeg kapegat cai, Raden teras napak sancang, najan ngapung nerus bumi, Radén moal kapetolan, tawisna nu gagah sakti.
45. Kantun Dén Gagak Lumayung, nuju ngambah di jaladri, urang diselang sakedap, gentos anu kocap deui, Kangjeng Gusti Rosullulah, kasinoman anu Suci.
2) Sinom
193. Kadangu ku Maha Raja, piunjukna eta Mantri, ngahuleng Sang Pajajaran sakedap mah henteu muni, teu lami seug ngalahir: ,He kumaha para Ratu, tah geuning kitu ayeuna, Kiansantang datang deui, timbang-timbang urang teh kudu kumaha?"
194. Piunjukna para Raja: ,Dupi menggah jisim abdi, lebet kana paribasa, taya sanes nu diiring, siang wengi ge Gusti, tumut sapilahir Ratu, nyanggakeun sadaya-daya, ka mana-mana ge ngabdi, ayeuna mah teu niat salin Agama.
195. Namung upami dawuhan, jisim abdi moal mungkir, cindekna kumaha Kersa, menggah abdi darma ngiring." Siliwangi ngalahir: ,Mun kitu mah atuh sukur, sabab ari kaula mah, pikir mungkir mangsar-mingsir, moal enya anak nalukkeun ka bapa.
196. Sarta kula teu percaya, majar maneh wakil Nabi, Nabi teh Nabi nu mana, kami teu niat saeutik, moal anut ka Nabi, sok ngancam majar di Kubur, make nyebut ditakonan, ku Kirun reujeung Wanakir, mawa gada gedena sereg di dunya.
197. Jeng pedang satunjang dunya, omongan bangsa teu harti, nyebut paeh ditakonan, kapan mungguhing nu mati, dikubur jero bumi, sapira legana kubur, atawa dina tambela, kapan sakitu hareurin, kari-kari make nyebut ditakonan.
198. Najis teh jeung mawa-mawa,jiga tiiran jangjeli,barisok ngomong sorangan, harus harewosna leutik, nyembah Muhammad Nabi, beleke siga nu burung, lamun seug taya halangan, ku geus aya tanda jurit, pikirs ebe lsok hayang nalipak inya.
199. Cindekna ayeuna urang, saha nu nurut ka kami, ulah sieun ulah reuwas, pangkat gede pangkat leutik, geura galede ati, ulah paur ku Lumayung, bisi kaburu ku Santang, luas nilarkeun nagari, urang kabur Pajajaran sina musna.
200. Urang cipta jadi alas, batan ku Islam kaandih, sarta omat sarerea, lampah teh kudu ngahiji, kudu taleger ati, jugjug Pajajaran Sewu, sarta kudu ganti rupa, boh Raja atawa Mantri, kudu daek sadayana jadi macan.
201. Ari kaula sorangan, arek jalan nerus bumi, sakitu kula amanat." Nyembah nyaur pra Bopati: ,Ngiring dawuhan Gusti, sumeja tumut kulanun." Harita keneh Sang Raja, nyandak iteuk ki Lagoni, diguratkeun tengah-tengah padaleman.
202. Istijradna kang tekanan, Karaton teh salin rupi, jadi leuweung jujumplukan, kitu deui pra Bopati, diteunggeul ku Lagoni, sadayana jadi maung, buntut panjang tinggarebay ting galaur matak gimir, anu tutul anu loreng warna-warna.
203. Dupi nu jadi Rajana, Ratu Batulayang Aji, harita sadaya budal, kebat ka Sancang darugi, sadaya teras cicing, nya eta di Sancang matuh, malah mah gentos jenengan, Ratu Patek Salinwarni, rayat Sancang kawit Menak Pajajaran.
204. Eta ti wangkid harita, tug dumugi ka kiwari, janten maung kajadian, kajajaden tina jalmi, dugi ka seuweu-siwi, tuluy tumuluy tumurun, Pajajaran ilang musna, tilem kasilih ku junti, anu kantun wawangina nu sumebar.
205. Pajajaran kantun tilas, tilas Prabu Siliwangi, wangi gudi ka ayeuna, Bogor nelahna kiwari, sajarah nini-aki, Batu Tulis anu kantun, tawis saksi bade musna,, Pajajaran tiis jempling, kantun nineung ningal alas jujumplukan.
206. Dupi Patih Pajajaran, anu kongas gagah sakti, Perabu Taji Malela, nu kawentar liat kulit, estuning pilih tanding, henteu ngiring janten maung, ka Cihaur jadi Ajar, seueur nu ka dinya muhit, hoyong gagah liat lir Taji Malela.
207. Dupi Prabu Pajajaran, anu gagah Siliwangi, harita keur nyasar lemah, mipir-mipir nerus bumi, teu weleh inggis risi, kabujeng aya nu nyusul, kantun nu di dasar lemah, ayeuna malikan deui, Sunan Rohmat nu nyeratan batu tea.
108. Harita hemeng manahna, kawit jalan gede leucir, nu didampal ku anjeunna, ngadak-ngadak janten salin, jadi batu karikil, barang ningali ka payun, kawit dayeuh jadi alas, karaton parantos leungit, kantun eurih sareng kaso pasolengkrah.
209. Gogodeg bakating heran, parantos aya sak ati, yen di cipta ku ramana, ku margi bakating alim, nampi Agama salin, bet sawios nandang kitu, Sunan Rohmat per amarah, nyaur lebeting panggalih ,Kangjeng rama asa kaniaya pisan.
210. Henteu nyaah ka turunan, seuweu-siwi Siliwangi, bet nagara sina musna, bet anggeus-anggeusan teuing, sareng naha teu watir, rahayat dimana ngaub, mun kaya kieu mah ama, jisim abdi mere tawis, ti ayeuna jadi musuh kabuyutan.
211. Lain ngamusuh turunan, musuh reh misah Agami, beda adat beda lampah, bongan mungkir ka Jeng Nabi, ama kamana nyungsi, tanwande bakal disusul, ngukir langit ngapak lemah, ku abdi wande disungsi." Eta kitu lebet manah Sunan Rohmat.
212. Teras sidakep Susunan, mapatkeun Kalimah Kalih, bari neda ka Pangeran, sareng ka Mujijat Nabi, ku hoyong enggal dugi, tepang sareng anu mubus, kacarios Maha Raja, nu aya di dasar bumi, harita teh maksadna bade ka luar.
213. Bumi rata nembe rengat, mung kabujeng katingali, yen putrana geuning aya, atuh teras mubus deui, kebat ka dasar bumi, waktos lemah rengat estu, tug dumugi ka ayeuna, patilasan Siliwangi, jadi kampung katelahna ,Baturengat."
214. Buta kawit tina badag, gede kasieun kainggis, sieun kenging ku putrana, eta kampung tepis wiring, mangka jaga di ahir, Cigondewah wates kampung, tah kitu sasakalana, kacarios Siliwangi, harita teh maksadna bade ka luar.
215. Barang nolol tina lemah, sakolepat katingali, Gagak Lumayung teh aya, kerelep deui ka bumi, teu lami nolol deui, sababraha kali kitu, namung tetep bae aya, putrana lir ngabeberik, tina sieun kerelep deui ka lemah.
216. Tempat tilas nolol tea, tug dumugi ka kiwari, ting parenclut gugundukan, kasurung ti lebet bumi, katelahna kiwari, kasebatna kampung Penclut, tah kitu sasakalana, patilasan Siliwangi, seueur pisan tilas nololna ka luar.
217. Di Munjul caket Manggahang, tilas nolol Siliwangi di Panojer tilas luncat, reuwas teras mubus deui, dina tilasna ngintip, Panenjoan nami lembur, di Nagrak atra katingal, tos sidik kerelep deui, kitu bae damelna teh susumputan.
218. Sinareng tilas lebetna, sapertos nu di Cipetir, katawis molongo lemah, di bawahan Sukabumi, ageungna liwat saking, patilasan anu mubus, meh sabawahan Pasundan, aya tilas Siliwangi, ngantun tilas ka siwina Pajajaran.
219. Dugi ka meh saban tempat, tilas nolol Siliwangi, namung keukeuh kanyahoan, ku putrana dibeberik, tilas nololna sidik, sadayana, jadi kampung, tilas Ratu Pajajaran, alim digentos Agami, lami-lami jalaran hese ka luar.
220. Rek maksa henteu kaduga, pendak sareng putra isin, ahima teras ngahiang, mulihna ka Margalokin, tah kitu Siliwangi, kasilih nagara estu, sareng kasilih Agama, ayeuna mung kantun wangi, sumeleber nyambuang sa-Pajajaran.
221. Kacarios Sunan Rohmat, henteu kebat nya milari, reh parantos kauninga, ramana teu bijil deui, tilem ngantunkeun lahir, mulih sareng badan alus, harita teu panasaran, Sunan Rohmat angkat deui, majeng ngulon sinareng manah kasmaran.
3) Asmarandana
106. Kacarios anu mukim, iigaosna di nagri Mekah, tos sataun laniina teh, Kitab parantos katatab, ngarakitkeun salira, tambih diasih ku Rosul, nyeungceum nasehat utama.
107. Harita gentos kakasih, pasihan ti Rosullulah, Sunan Rohmat nelahna teh, barang dina hiji mangsa, nuju kempel sadaya, sami marek ka Jeng Rosul, ngajajar para Sahabat.
108. Sadayana tungkul ajrih, Gusti Rosul teh miwarang, ka S,,inan Rohmat nu anom, harita ngaos Sahadat, nyobian Mujijatna, harita keneh ngagugu, Sunan teh ngaos Sahadat.
109. Bari peureum tekad Suci, henteu lami Sunan beunta, manahna teu kinten bengong, rehna benten titingalan. Kersaning Nu Kawasa, aya di tempat kapungkur, nya eta di Pulo Jawa.
110. Ngusap raray bari Dikir, tetela sanes impenan, ngaleketey inanahna teh, harita teras sasambat, bari rambay cisoca: "Aduh Gusti Kangjeng Rosul, jisim abdi na kumaha.
111. Sinareng Gusti patebih, teu sangka kabina-bina, mung kantun hate cumantel, naha Gusti teh ngadoja, atanapi ngabuang, naon dosa abdi atuh, mugi Gtisti ngahampura."
112. Sunan Rohmat sedih kingkin, emut ka Gusti Panutan, abong parantos Papasten, nincak deui ka Pakuan, manahna seseblakan, melenguk kantun gegetun, hate asa didudutan.
113. Melang nineung ka Jeng Nabi, jung ngadeg Susunan Rohmat, ti dinya tch kebat mios, angkatna mili cisoca, ku margi ngenes manah, harita asa pahatu, patebih jeung nu disembah.
114. Rajeun pendak sareng jalmi, nyeta urang Pajajaran, namung ka Sunan teu naros, rehing sadaya kalinglap, ningali panganggona, teu siga Gagak Lumayung, Senapati Pajajaran.
115. Harita panganggo Haji, nganggo jubah sareng dastar, numawi taya nu nyaho, kebat lampah Sunan Rohmat, majeng ngulon nu angkat, lampahna semu ngalamun, jol dugi ka Ujungkulan.
116. Mendak tempat rada suni, gek calik Sunan di dinya, kana kai pek nyarande, nyawang lampah nu kasorang, bari ngembeng cisoca, parantos teler nu bingung, harita teras tatapa.
117. Tetep muntang hoyong tepi,, titip diri natap rasa, pasrah sadrah ka papasten, mepet sugri pancadria, cengeng pisan manahna, neda ka Gusti Yang Agung, umambon ka tanah Mekah.
118. Siang wengi kapigalih, mung rasa nu kantun luhlah, hoyong mulih moal leeh, nunuhun ka Gusti Allah, tepang jeung Rosullulah, manahna asa diluluh, ngangres ngungun samar polah.
119. Siang wengi nguji-ngaji, ujian jinis salira, kitu bae damelna teh, kahujanan kaanginan, estu tigin manahna, lamina atos sataun, henteu leueut henteu tuang.
120. Barang dina hiji wengi, kinten-kinten tabuh dua, Sunan Rohmat nuju ngaos, ngadu'a ka Gusti Allah, harita aya sora, namung teu katawis jentul, kieu eta kakupingna.
121. ,He Sunan Rohmat nu Tohid, tapa anjeun katarima, ayeuna mah eureun bae, maksud anjeun teh laksana, hayang deui ka Mekah, nineung ka Muhamad Rosul, geura pek baca ayeuna.
122. Nya eta Kalimah Kalih, bari muntang ka Yang Sukma, pek peureum sakeudeung bae." Mung sakitu ungel sora, Sunan bingah manahna, harita sumaur ,Nuhun", pek peureum Susunan Rohmat.
123. Prak ngaos Kalimah Kalih, pana muntang ka Pangeran, barang bray beunta olohok, anjeunna aya di Mekah, lurat-leret ningalan, bus lebet ka bumi Rosul, kasampak teh nuju aya.
124. Para Sahabat ge hadir, ngajajar calik di handap, Sunan munjung sujud bae, ngambung ka dampal sampean, bari nangis sasambat, alon nyaur Gusti Rosul: ,Kuma rarasaan Sunan.
125. Rasa ayeuna jeung tadi, jeung kami heran kacida, naha rarangsak panganggo, jeung siga nandangan brangta." Sunan nyaur dareuda, sadayana dipiunjuk, hiji taya nu kaliwat.
126. Barang tamat nu wawarti, Rosulolah seug ngandika, soantenna leleb alon: ,He rayi Susunan Rohmat, saliwat matak heran, rayi nyaba geus sataun, di Ujungkulon tatapa.
127. Tur rayi nandang prihatin, padahal nu saleresna, rayi bisi tacan hartos. rayi teh bieu nya angkat, dongkap deui ayeuna, henteu bulan henteu taun, rayi ukur memenitan.
128. Kudrat-Irodatna Gusti, nu Sipat Murba-Kawasa, malah ieu kami oge, kalayan para Sahabat, sadaya tacan ingkah, ti tadi masih karumpul, tah kitu mangka waspada."
129. Sunan Rohmat tungkul ajrih, ngahuleng lebeting manah, nu sakitu lamina teh, horeng mung sakiceup pisan, Kersaning nu Kawasa, ngahuleng Sunan teu nyaur, mung nganti kana dawuhan.
D Penggolongan Sastra
Setelah menganalisis dengan seksama, maka penulis memutuskan bahwa Wawacan Gagak Lumayung merupakan salah satu Karya Sastra Zaman Baru dengan alasan sebagai berikut:
a) Bahan : Kertas
Wawacan ini ditulis diatas kertas, terbukti dari tahun pembuatannya, karena pada zaman tersebut kertas sudah ditemukan. Meskipun sekarang sudah terdapat versi digitalnya.
Pasirkoja, 28 September 1956
S O M
Bandung
b) Alat tulis : Tinta
Wawacan ini ditulis dengan menggunakan tinta, alasannya sama dengan alasan pertama diatas. Sekalipun tinta yang digunakan melalui mesin tik/ tinta pulpen.
c) Aksara : Latin
Menggunakan huruf latin, abjad yang berbentuk carakan. Karena kata-kata yang digunakan sudah menggunakan huruf abjad dari a-z. Buktinya sudah ada dalam isi buku yang penulis cantumkan di salah satu bagian isi buku.
d) Bahasa : Sunda dengan ada pengaruh islam didalamnya. Buktinya,
Bismillahi kawit nu ditulis, budi-daya pamedaring Samad, dupi Samad tegesna teh, kawit "dongeng Karuhun", nu berbudi Bujangga asli, tawisna nampi Ilham, waspada saéstu, margi nu sipat Bujangga, titi-surti kukuh-pengkuh ati-ati, tulisan ngemban lisan.(dandanggula, ayat 1)
e) Karangan : Puisi
Bentuknya adalah puisi yang menceritakan sebuah kisah tentang Raden Gagak Lumayung, yang dikemas melalui pupuh tembang.
f) Isi : Cerita
Menceritakan jalan hidup Raden Gagak Lumayung.
Kieu kawit ujar ki Musanip, nyarioskeun Ratu nu baheula, aya sahiji Karaton, ngajajah para Ratu, nelahna Prabu Siliwangi, di Pakuan Pajajaran, gaduh putra pamuk, gagah teu aya tandingna, Radén Putra Gagak Lumayung wawangi, katelah Kiansantang.(dandanggula, ayat 4)
by : Umi_k


c: text/html

text:
Jumat, 27 April 2012
Lantunan Sebuah Puisi
hidup ini sepi tanpa senyuman darimu
diri inisenyap tanpa jiwa kasih mu,,
ruang hatiku gelap tanpa arah tuk melangkah
cinta,,,
mengapa semua harus terjadi???
mengapa disaat terang dunia kalbuku kau berlalu
kau tinggalkan sepenggal dusta dalam rasa,,
cinta..
aku hanya mampu memeluk rasa
memeluk mimpi senja yng kelabu
meniti harapan fajar kelana,,
cinta..
kau buat aku tak yakin untuk melangkah
kau beri aku segenggam luka
mengapa cahaya pelangi menjadi api,,
selamat jalan cinta,,
selamat berbahagia di atas luka ku,,
biarkan kata merangkai hati serupa darah dibalik tirai…
Surat Cinta Bahasa Sunda
Nagrak, 27 April 2012
Kahatur
Dumanteng ing jeng ra’i
Nyi Iteung
Nu janten jungjunan ati
Pilinggahing
Di
Bandung
Salam Hormat
Ti nu mika meumeut
Ieu serat mugi kahonjuk, hing pangersa pangkon gusti. Kembang soca buah rasa panyimpai pamatri ati . Pabrik adil nu linduwih gudang sobar pinandita. Jungjunan engkang piunjuk.
Ti wit tepang, engkang keketugan ati. Malih ti dinten kamari asa leuleus tulang sendi emut bae ka salira. Yakin engkang the tos kapentang panah asmara, cinta taya papadana.
Duh…..jungjunan..!!! Engkang nguyung gering nangtung ngalanglayung, heunteu puguh rarasaan. Cai asa tuak bari, kejo asa catang bobo, lauk asa pangrautan, buruan asa layuan. Ti peuting sok sering nyaring kawas jalma nu teu eling, guguling nu di gugulung di jieun tilam ka eling.
Paingan ceuk paparikan “peuyem sampeu sacarangka teu beunang di katokokeun, beunta karasa teu beunang di popohokeun. Kacimahi meser balpen ka gudang rek nyandak zamzam, mun weungi sering ka impen siang sering ka picamcam”.
Engkang teh maksakeun diri ngintun serat ka salira, tina banget pisan panasaran. Ka enden bade narosan mugi henteu bendu galih sareng henteu rengat manah, mugi kersa maosna ieu serat sareng pamugi di tampi eta harepan kahiji. Duh jungjunan buah rasa kembang soca.
Engkang teh wakca balaka cinta taya papadana, ibarat gula jeung aamisna moal aya nu bisa misahkeun, kitu ibaratna. Serat nu janten wawakil ti engkang nu hulang huleng jentul mgabudalkeun eusi hate nu teu paler saban poe. Kamana nynyiar paying sakieu panas poena, kamana nyanyiar duyung sakieu panas hatena.
Isina engkang kalankung nyarioskeun tos ka duyung, mugi teu kiat nandangannana emut bae ka salira emut teu aya kendatna. Engkang ngahuleng jentul cicing sorangan kos tunggul, ngahiliwir aya angin sora nu ngaharewosan, dasar ka bungbuleungan disangka eta teh harewos enden.
Daun cau ka anginan jiga enden ngagupayan, duh…… jungjunan..!!! ka cinta engkang ka enden, cinta nu munggaran pisan, sanaos serebu kebet asa moal seep tulis nembongkeun kasatiaan tina soal percintaan.
Mun teu kapalupuh nangtung
Matak ngajampana bugang
Upami teu ka pimilik
Engkang tetep panasaran
Kacimahi meser pare
Humut jahe anu ngora
Mun weungi teu bisa sare
Emut bae ka salira
Mugi enden teu janten ka abotan maos serat ti engkang nu papanjangan, saeusining kalbu engkang dibudalkeun. Salajeungna engkang teh emut kana gugurintan pupuh asmarandana anu kieu ungkarannana :
Pamuragan jati piring
Terusan desa pagundan
Laju ka kuningan bae
Cisantana panulisan
Cihideung jeung wanayasa
Aya haur pinggir sumur
Kubang tengah pasawahan
Jungjunan kumaha kuring
Rarasaan asa gundam
Laleusu tenangan bae
Keukeuh nineung jeung nalangsa
Ari ras kararasaan
Sok leuheung dicabut umur
Tinimbang jeung pipisahan
Duh jungjunan……!!!!!
Eusi eta pupuh keuna pisan ka engkang, kitu pisan kaayaan engkang teh persis pas pisan. Leuleupeutan leuleumeungan di arah kejo poena, deudeukeutan reureujeungan teu jauh saban poena. Jungjunan engkang hampunten lambung saur bahe sora, mugi agung cukup lumur neda jembar hampurana.
Engkang nyuhunkeun ridhona diantos walonana kalintang pisan sonona sareng kalintang bingahna upami tos aya walonana.
Kasintu asup ka dapur
Maracokan kulub sepi
Sakitu nu kapihatur
Pamugi jungjunan nampi
Salam baktos
Nusono taya kendatna
Herly Poetra Al Vawanie
Kamis, 26 April 2012
Lagu Paturay
PATURAY
Asa kamari urang sasarengan
Diajar di aping ibu bapak guru
Asa can lami urang sosobatan
Ceunduk waktosna ayeuna papisah
Papisah urang bakal papisah
Pateubih urang bakal pateubih
Paanggang urang bakal paanggang
Paturay urang bakal paturay
Lulus ujian kacida bungahna
Ibu bapak guru nu ageung jasana
Junun sakola ngudag cita – cita
Muga – muga jaga urang teupang deui
Pileuleuyan sobat – sobat sarerea
Pileuleuyan duh ibu bapak guru
Paturay kacida sedihna
Pileuleuyan duh kantun waasna
WAJIB BELAJAR
Yuk batur yuk batur urang diajar
Maca buku – buku nu rea guna na
Elmu pangaweuruh jeung seni budaya
Diajar – diajar sing rajin di ajar
Yuk batur yuk batur urang diajar
Kudu rajin – rajin datang ka sakola
Hormat ka guru akur ka sasama
Diajar – diajar sing rajin di ajar
Wajar wajib di ajar
Ngarah pinter wajib di ajar
Nyiar elmu sugih pangarti
Bekel jaga pikeun bakti
Wajar wajib di belajar
Matak pinter wajib diajar
Luhur elmu jembar panalar
Sangkan jadi murid teladan
Rabu, 25 April 2012
Sejarah SDN 3 Pawenang
Sejarah Singkat & Kondisi SDN 3 Pawenang
SD Negeri 3 Pawenang berlokasi di Jalan Raya Pawenang Rt.13/03 Desa Pawenang Kecamatan Nagrak Kabupaten Sukabumi.
Gambaran singkat berdirinya SDN 3 Pawenang adalah merupakan sekolah
tertua di Desa Pawenang Kecamatan Nagrak. Sekolah ini didirikan pada
tahun 1915 dengan nama Sekolah Desa, ketika itu NKRI masih dalam masa
penjajahan Belanda dengan fasilitas kelas hanya sampai kelas 3 (tiga)
dan apabila ingin meneruskan sekolah harus ke Nagrak atau cibadak.
Pada tahun 1954, dibangun kembali ruangan belajar oleh masyarakat Desa
Pawenang. Ketika itu Sekolah Desa (SD) telah berubah nama menjadi
Sekolah Rakyat (SR) atau Sekolah rendah dengan fasilitas kelas hanya
sampai kelas 4 (empat). Pada tahun 1957, pertama kali ada lulusan kelas 6
(enam) dengan jumlah belasan siswa.
Pada tahun 1974 SDN 3 Pawenang dibangun secara utuh atas bantuan biaya
dari pemerintah dengan tambahan biaya lokal setiap tahun dengan sarana
dan prasarana yang sudah memadai dan pada tahun 1985 SDN 3 Pawenang
resmi di operasikan hingga saat ini, namun di dalam perjalanannya SDN 3
Pawenang mengalami beberapa kali perubahan nama dari SDN Pawenang III
hingga sekarang menjadi SDN 3 Pawenang.
Selain perubahan nama
sekolah, SDN 3 Pawenang pun mengalami perubahan bangunan melalui rehab,
biaya yang diperoleh untuk rehab di dapatkan dari pemerintah ada juga
dari LSM dan orang yang peduli terhadap pendidikan serta swadaya
masyarakat. Dan Alhamdulillah baru-baru ini SDN 3 Pawenang mendapatkan 3
bangunan baru diantaranya WC, Perpustakaan dan ruang kelas baru.
Meskipun kondisi sarana dan prasarana di SDN 3 Pawenang masih banyak
kekurangannya, SDN 3 Pawenang merupakan salah satu SD yang berprestasi
di Kecamatan Nagrak dan sering menjuarai perlombaan baik di tingkat
gugus, kecamatan bahkan ada yang lolos ke tingkat kabupaten.
Kumpulan Dongeng Sunda
Cai Laut Asin
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Nu cikal ngarana Jana, ari nu bungsu Jani.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung, atuh karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng. Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-aki teh mere jimat ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ceuk aki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah. Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna sirik , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin
Hayam Kongkorongok
Subuh Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan, mangkaning arek ngadeheus ka dewa.
Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi, maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago, engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga.
Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Lila-lila naga ngarayu, jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat, lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.”
Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.
“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna. Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo
Kasimpulanna:
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago.
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago.
Gagak Jadi Hideung
Kacariotakeun baheula dina hiji tempat aya oray naga keur nawu balong. Sungutna ngegel kana tangkal huni, buntutna dibrlitkeun kana pancuh tambakan beulah dieu. Awakna malang dina balong tea, tuluy di ayun keun goplak, goplak, goplak dipake nawu baloing tea.
Teu kungsi lila balong teh saat laukna sing kocopok loba. Jol datang gagak kadinya haritamah gagak teh buluna bodas ngeplak. Ujug-ujug corokcok weh laukna dipacokan nepi beak lauk nu baradagnamah.
Ku oray sanca katempoen gagak maling lauk, geuwat digenggereuhkeun, tapi gagak ngalah beuki ngahajakeun. Atuh oray ambek sebrut bae diudag gagakteh. Gagak teh hiber kuorang diobrot, gagak teh bingung da diberik wae sieunen katewak. Kabeneran aya nu keur neleum, gebrus bae gagak teh asup ka jero pijanaan. Atuh ari muncul deui teh geus lestreng.
Barang jol oray sanca teh panglingeun, da jadi hideung lestereng. Pok weh oray sanca nanya, “mahlik hideung maneh nempo sakadang gagak teu bieu liwat kadieu?”
Gagak teh sorana digedekeun, ngomongna oge basa Betawi, da sieunen katara, “Engga, gaaaa!”
Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa, gaaaak!
Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa, gaaaak!
Kasimpulanna
Ari jadi jalma teh kudu getol daekan, ulet, usaha lamun hayang bog amah kos sakadang Oray Sanca. Ulah jiga Gagak baong, haying ngenah doing embung gawe.
Ari jadi jalma teh kudu getol daekan, ulet, usaha lamun hayang bog amah kos sakadang Oray Sanca. Ulah jiga Gagak baong, haying ngenah doing embung gawe.
Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon, aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Sang Prabu gaduh dua putra. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji.
Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan, mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana, tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana, belah kulon Raden Topobrana. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea, anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak.
Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea, terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan snjeunanana.
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina
Dua putrana anu tarungkul teh nyarek, atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg, ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara, teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea, anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Nu kiwari disebut Selat Sunda.
Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
Kasimpulanna
Jadi jalma kudu arif, jujur, adil tur bijak sana kawas Prabu Rakata, ulah Sarakah jiga Raden Sundana.
Cai Laut Asin
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Nu cikal ngarana Jana, ari nu bungsu Jani.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung atu karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng.
Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-akit eh mere jiman ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ca kaki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah.
Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna siri , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin.
Kasimpulanna
Jadi jalma ulah koret jeung jahat, siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur, hirupna jadi senang tur tentrem.
Jadi jalma ulah koret jeung jahat, siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur, hirupna jadi senang tur tentrem.
Kuya Ngagandong Imahna
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib.
Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka leuwi brus ti teleum. Sakadang Kuya sedih kacida, isukana manehna ngieun dei anu leuwih keker supaya te kabawa angina.
Hiji poe manehna balik ti hima, Kuya teh masak pikeun dahar sore. Sabot masak Kuya kacai hela, keur di cai katingali hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna gede nakeranan. Kuya teh ceurik.
Keur kitu jol bae Monyet kolot. Monyet ngomong ka sakadang Kuya, “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!”
“Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah ulah cilakamah dibawa bae, ulah ditinggalkeun. Pek ngieun dei anu alus tur kuat ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun, pantone sakira asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero.
Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun, saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna, monyet anu memenerna. Nah ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae, digagandong.
Kasimpulanna:
Jadi jalma kudu getol kos sakadang Kuya tapi tong gampang putus asa jeung tong bodo. Jeung kudu daek babantu ka batur kos sakadang Monyet.
Kasimpulanna:
Jadi jalma kudu getol kos sakadang Kuya tapi tong gampang putus asa jeung tong bodo. Jeung kudu daek babantu ka batur kos sakadang Monyet.
ASAL USUL NGARAN TEMPAT
1. Siluman
Jaman baheula dihiji tempat/werwengkon didinya teh kacaritakeun lembur anu kacida sarienen nana jelema ngaliwat kadinya, yen beja didinya ari peting tara aya lampu, pokona paroek jeng loba begal. Lamun aya jalma peting-peting liwat kandinya cak beja sok dicegat garong/begal pokona sakumaha harta nu dibawa ku jalma teh kudu dibikeun ka garong lamun hente diancam bakal dipaehan atawa disiksa.
Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta, penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan.
Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta, penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan.
Kusabab kitu jalma nyarebutna eta tempat Siluman, lembur Siluman terusnamah.
Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang, Kecamatan Pabuaran. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong, kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah
Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang, Kecamatan Pabuaran. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong, kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah
Tah kitu caritana kunaon eta tempat teh disebut Siluman, nu ayeuna Desa Siluman.
2. Cipeucang
Kacatur kacaritakeun cak kolot, dihiji tempat anu ayana di Kabupaten Bekasi, Kecamatan Bojongmangu, Desa Sukamukti aya hiji lembur nu ngarana Cipeucang. Kunaon eta lembur teh dingaranan Lembur Cipeucang, cak kolot baheula diieu lembur teh loba sasatoan terutama Peucang, Sato bangsaning embe anu awakna letikan ti embe.
Di ieu tempat teh aya cai anu ngocor titungtung kidul nepi tungtung kaler nu di sebut Cipamingkis. Tah di Cipamingkis ieu bangsaning sasatoan ngarinum terutama Peucang. Kusabab cai teh jadi tempat kahirupan mahluk anu harirup sato, tatangkalan oge jalma kabeh ngabutuhkeun cai.
Tah kusabab kitu ieu Lemburteh dingaranan Lembur Cipeucang. Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Peucang = sato anu loba baheula didinya. Disebut weh Cipeucang.
Nepikeun kiwari oge masi aya keneh Cipamingkis anu ngalir di Cipeucang, jeung masi loba jalma lamun usum halodo kacarainateh ka Cipamingkis eta.
Jeung hiji deui di ieu lembur teh lahir saurang jajaka nu ganteng ngalempereng koneng loba nu resep jeung nu bogoh. Tepatna kaping 16 sasih Mei warsih 1987 di lahir keunana. Dugi ayeuna eta jajakateh aya keneh ayeuna kuliah di UPI Kampus Purwakarta nu jenenganana Ojim Suryana tea.
PIDATO/CERAMAH
(Amal-amal anu bakal nulungan urang di jero kubur)
Assalamualaikum Wr.Wb.
Aujubillah himinassyaiton nirojim. Bismilah hirohman nirohim. Ashadu ala ilaha illeloh wa ashadu ana Muhamaddarosululoh. Allah huma soli ala syaidina muhammadi abdika warosulika nabiyil umiyil wa ala alihi wasohbihi wasalim, ama ba’du.
Sagala puji urang sanggakeun ka gusti nu maha suci dzat nu ngatur sagala eusi dunya katut eusina, nyaeta Allah Subhanahu Wata Ala. Sakumaha hidayah sareng inayahna urang masi dipaparin nikmat sehat oge nikamat iman sareng nikmat islam nyaeta nikmat anu pang ageung-ageungna. Solawat sareng salam urang curehkeun ka baginda anu mulya nyaeta Nabi Muhammad Selewlohiu Alaihi Wasallam. Kusabab anjeunanana urang sadaya tiasa ngaraos nikmat iman sareng nikmat islam. Jeung mudah-mudahan urang sadayana ka asup umatna amin yarobal alamin.
Teu hilap nu di pikahormat bapa…………….,
Nu di pikahormat bapa………………,
Nu di pikahormat bapa……………..
Dina kasempetan ayeuna sim kuring bade ngababarkeun yen naon-naon wae anu bakal ku urang di bawa maot, naon wae anu bakal nulungan urang eungke di jero kubur. Anu bakal nulungan urang ke di jero kubur teh cak hadis rosul aya tilu, hiji elmu nu manpaat, nyaeta elmu anu ku urang diamal keun diwaktu hirup mamagahan batur, mamagahan barudak, jeung sajabana bari jeung urang ngalaksanakeunana. Nu kadua nyaeta amal sodakoh atawa jariah anu suci tur iklas, dimana utang sawaktu hirup sok barang bere kanu butuh, mere dahar kanu kalaparan mere ka nu pakir, nu miskin jeng mere sumbangan keur pembangunan masjid jeung sajabana amal-amal anu soleh bari jeung rido iklas sodakoh karma Allah Subhanahu Wata Ala. Nu terakhir nyaeta nu katilu amal nubakal nulungan urang teh nyaeta anak anu soleh, nyaeta budak anu ngadoakeun indung bapana, sakumaha keur hirupna dididik dititah ngaji ,sakola, ngala elmu jeung sajabana, tah dimana kolotna maot eta budak ngadoakeun kakolotna.
Mudah-mudahan urang sadayana tos siap, tos manteng, tos amal sodakoh, tos ngadidik barudak, tos ngamalkeun elmu jeung sajabana. Lamu anu euncan hayu urang mimitian ti ayeuna ti detik ieu ti poe ieu, sakumaha amal-amal anu di pikarido ku gusti Allah Subhanahu Wata Ala.
Mudah-mudahan urang sadayana tos siap, tos manteng, tos amal sodakoh, tos ngadidik barudak, tos ngamalkeun elmu jeung sajabana. Lamu anu euncan hayu urang mimitian ti ayeuna ti detik ieu ti poe ieu, sakumaha amal-amal anu di pikarido ku gusti Allah Subhanahu Wata Ala.
Mung sakitu wae wawaran ti sim kuring bilih aya carita anu teu genah didangu, bilih aya cariosan anu teu mernah dina manah, neda dihapunteun. Da sadaya kasaen eta datangna ti gusti Allah jeung kasalahan eta ti sim kuring pribadi. Sakali deui nyuhunkeun dihapunteun.
Langganan: Entri (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Médium antarbéntang
Dina astronomi, médium antarbéntang (Basa Indonésia: medium antarbintang, Basa Walanda: interstellair medium Basa Inggris: interstellar medium, disingkat ISM) nyaéta materi (materi antarbéntang/interstellar matter, ISM) sarta kandungan énergi (médan radiasi antarbéntang/interstellar radiation field, ISRF) anu aya di antara béntang-béntang (atawa kira-kira lingkungan béntang) dina hiji galaksi.
Béntang-béntang sorangan kabentuk di wewengkon ISM anu pangpadetna sarta tiis, sarta baris ngabeungharan ISM ku materi sarta énergi ngaliwatan planetary nebula, angin-angin béntang sarta supernova. Satuluyna, kajadian silih mangaruhan antara béntang-béntang jeung ISM nangtukeun laju leungitna kandungan gas hiji galaksi sarta dina pamustunganana nangtukeun ogé wengkuan umur aktip galaksi kasebut dina nyieun béntang-béntang.
ISM ngandung atom, molekul, kebul, radiasi éléktromagnétik, sinar kosmik, sarta médan magnét dina jumlah anu pohara saeutik (lamun maké standar bumi). Materina ilahar diwangun ku 99% partikel gas sarta umumna 1% kebul, sarta ngeusian ruhang antarbéntang. Kapadatan gas anu ilahar antara puluhan nepi ka ratusan partikel pér séntiméter kubik. Alatan ku nukleosintesis primordial, gasna jadi kira-kira 90% hidrogén sarta 10% hélium, ditambah unsur-unsur tambahan ("logam" dina sebutan astronomi) anu jumlahna saeutik.


text:
Kabupatén Bojonegoro
Kabupatén Bojonegoro nyaéta hiji kabupatén di Propinsi Jawa Timur, Indonésia. Ibukotana Bojonegoro. Ieu kabupaten wawatesan jeung Kabupaten Tuban di béh kalér, Kabupaten Lamongan di béh wétan, Kabupaten Nganjuk, Kabupaten Madiun, jeung Kabupaten Ngawi di kiduleunnana, sarta Kabupaten Blora (Jawa Tengah) di béh kulonna. Béh kuloneun Bojonegoro (wawatesan jeung Jawa Tengah) téh nyaéta bagéan tina Blok Cepu, salasahiji sumber deposit minyak bumi panggedéna di Indonésia.
Daptar eusi
- 1 Géografi
- 2 Babagéan administratif
- 3 Sajarah
- 4 Budaya
- 5 Produk Unggulan
- 6 Tumbu luar
Géografi[édit | sunting sumber]
Bangawan Solo ngalir ti kidul, jadi wates alam jeung Propinsi Jawa Tengah, tuluy ngalir ka wétan, di sapanjang wewengkon kalér Kabupatén Bojonegoro. Beh kalérna nyaéta Daerah Aliran Walungan Bangawan Solo nu cukup subur kalayan tatanéna nu éksténsif. Wewengkon pertanian ilaharna dipelakan paré dina usum hujan, jeung bako dina usum katiga. Béh kidulna nyaéta pagunungan kapur, bagéan tina Pagunungan Kendeng. Beh kulon kalérna (wawatesan jeung Jawa Tengah) nyaéta bagéan tina Pagunungan Kapur Kalér. Kota Bojonegoro aya dina jalur Surabaya-Cepu-Semarang. Kota ieu diliwatan oge ku jalur kareta api jalur Surabaya-Semarang-Jakarta.
Babagéan administratif[édit | sunting sumber]
Kabupaten Bojonegoro ngawengku 27 kacamatan, nu dibagi deui jadi desa jeung kalurahan. Puseur pamarentahanana aya di kacamatan Bojonegoro.
Sajarah[édit | sunting sumber]
Mangsa kahirupan sajarah Indonesia Kuno ditandaan ku ayana pangaruh kabudayaan Hindu nu datang ti India saprak abad ka-1. Nepi ka abad ka-16, Bojonegoro kaasup wilayah kakawasaan Majapahit. Marengan ngadegna Kasultanan Demak dina abad ka-16, Bojonegoro jadi wilayah Karajaan Demak. Ku mekarna budaya anyar nyaéta Islam, pangaruh budaya Hindu kadéséh sarta ajén jeung tata masarakat gumésér tina Hindu ka Islam tanpa ayana gejolak. Ari pindahna kakawasaaan nu dibarengan ku paciweuh mah nalika Bojonegoro asup ka wewengkon Karajaan Pajang (1586), jeung Mataram (1587).
Tanggal 20 Oktober 1677, status Jipang nu saméméhna nyaéta kadipatén dirobah jadi kabupatén kalayan Wadana Bupati Mancanegara Wetan, Mas Tumapel nu oge ngarangkep jadi Bupati I nu perenah di Jipang. Tanggal ieu tepi ka kiwari dipiéling minangka poé jadi Kabupatén Bojonegoro. Taun 1725, nalika Pakubuwono II (Kasunanan Surakarta) naék tahta, puseur pamarentahan Kabupaten Jipang dipindahkeun ti Jipang ka Rajekwesi, kira-kira 10 km kiduleun kota Bojonegoro kiwari.
Daptar Bupati[édit | sunting sumber]
Budaya[édit | sunting sumber]
Budaya Wong Samin di Bojonegoro[édit | sunting sumber]
Dusun Jepang, salasahiji tina dusun di Desa Margomulyo nu aya di wewengkon leuweung legana 74, 733 hektar. Jarakna kira-kira 4,5 kilometer ti ibukota Kacamatan Margomulyo, 69 kilometer arah kulon kidul atawa kurang leuwih bisa dipaju 2-2,5 jam perjalanan make kandaraan ti ibu kota Bojonegoro atawa 259 kilometer ti ibukota Propinsi Jawa Timur (Surabaya).
Masarakat Samin anu dumuk di dusun kasebut, nyaéta figur inohong atawa jalma-jalma kolot anu gigih bajoang nangtang Kolonial Walanda kalawan gerakan anu dipikawanoh minangka Gerakan Saminisme, anu dipingpin ku Ki Samin Surosentiko. Dina Komunitas Samin euweuh istilah pikeun mantuan Pamarentah Walanda kawas nampik mayar pajeg, henteu daék gawé babarengan, henteu daék ngajual sumawona mikeun hasil bumi ka Pamaréntah Walanda. Prinsip dina merangan kolonial Walanda ngaliwatan penanaman ajaran Saminisme anu hartina sami-sami amin (babarengan) anu dicerminkan sarta dumasar kana kakuatan, kajujuran, kababarengan sarta kabasajananan.
Dangong perjuangan maranéhanana bisa ditempo tina profil jelema samin nyaéta gaya hirup anu henteu dipapaesan ku harta, henteu jadi antek Walanda, rajin digawé, berdoa, puasa sarta mere maweh ka sasama. Babasan-babasan anu mindeng diajarkeun diantarana: dangong lahir anu leumpang babarengan jeung batin diungkabkeun anu unina sabar, narima, relo tur trokal (rajin digawé), henteu daék ngarugikeun batur diungkabkeun dina dangong sepi ing pamrih ramé ing gawe sarta sok ati-ati dina ngomong diungkabkeun 'Ojo waton ngomong, ning ngomong kang maton'. Lokasi balaréa Samin (dusun Jepang) ngabogaan prospek pikeun dikembangkan jadi obyek Wisata Minat Husus atawa Wisata Budaya Balaréa Samin ngaliwatan pengembangan paket Wisata Homestay babarengan jeung balaréa Samin. Hal anu narik dina paket ieu nyaeta para wisatawan bisa ngarasakeun kaayaan sarta gaya hirup has balaréa Samin. Pikeun taratas kasebut, kawijakan anu geus dipigawé nyaéta ngaliwatan ditatana kampung sarta disayagakeunana fasilitas sosial dasar.
Tari Tayub[édit | sunting sumber]
Tayub mangrupakeun tari pergaulan nu kasohor keur masarakat Bojonegoro jeung sabudeureunnana. Tarian ieu biasana dipigawé ku lalaki kalawan dipirig ku gamelan sarta tembang Jawa anu ditembangkeun ku waranggono anu sairna pinuh ku papatah jeung ajaran.
Pintonan tari ieu réa dipaké pikeun ngareuah-reuah kagiatan hajatan anu réa dilaksanakeun ku warga Bojonegoro atawa kagiatan kabudayaan anu séjén. Biasana dina ngayakeun kagiatanana, tarian tayub ieu geus terkoordinir dina hiji jumplukan nu tangtu kalawan ngaran has séwang-séwangan.
Biasana jumplukan-jumplukan tari tayub ieu réa aya di Kacamatan Temayang sarta Bubulan anu perenahna kira-kira 30 Km ti Kacamatan Kota Bojonegoro.
Wayang Thengul[édit | sunting sumber]
Wayang Thengul nyaeta wayang has Bojonegoro dina wangun 3 dimensi nu dibarengan ku gamelan pelog/salendro.
Najan wayang thengul ieu arang dipintonkeun deui, wayang ieu tetep dilestarikan di Kabupatén Bojonegoro, hususna di Kacamatan Kanor nu jarakna ± 40 Km ti Kota Bojonegoro. Sedengkeun jalan carita wayang thengul lolobana nyokot tina carita menak.
Produk Unggulan[édit | sunting sumber]
Karajinan Mebel Kayu Jati[édit | sunting sumber]
Produk unggulan ieu geus lila kasohor tur mibanda kualitas ekspor, sabab Bojonegoro mangrupakeun panghasil kayu jati berkualitas. Corak jeung disaina geus disaluyukeun jeung situasi jaman, boh lomari, buffet, meja, korsi atawa tempat sare.
Karajinan Bubut - Cukit[édit | sunting sumber]
Wangun suvenir kayu jati has Bojonegoro nu tetep nonjolkeun guratan kayu jati, ngagarapna dilakukeun sacara taliti tur detil, tapi tetep mempertimbangkeun aspek estetika. Hususna mangrupa miniatur mobil, sapedah motor, beca, kareta api, jam tembok atawa guci, hiasan interior.
Kaajinan Limbah Kayu[édit | sunting sumber]
Kaajinan limbah kayu jati nu diwangn jadi karya seni dina sababaraha model gus tepi ka pasar ekspor ka sababaraha nagara.
Karajinan Batu Onix[édit | sunting sumber]
Bojonegoro boga tambang batu onix nu kacid alobana sahingga sababaraha produk karajinan onix bisa dihasilkeun kalayan kualitas nu nyugemakeun. Puseur karajinan batu onix aya di Kacamatan Bubulan.
Lédré[édit | sunting sumber]
Lédré nyaéta kadaharan has Bojonegoro. Wanguna gapit (siga emping gulung) kalayan bau has cau raja nu amis. Kacida cocogna keur batur nginum entéh katut susuguh keur sémah atawa keur oléh-oléh.
Salak Wedi[édit | sunting sumber]
Salak Wedi rasana amis, masir, renyah, seger jeung galedé. Bisa dipanggihan dina unggal buruan imah di désa Wedi jeung sabudeureunana. Bédana antara salak Wedi jeung salak liana saperti salak Pondoh, nyaéta kandungan caina leuwih loba sahingga salak Wedi karasa leuwih seger.
Salak Wedi geus kasohor ti mangsa puluhan malahan ratusan taun ka tukang, nu sacara turun tumurun geus ngajadi sumber beubeunangan warga désa Wedi. Cenah mah asal muasal bibit ieu salak téh mimitina dibawa ku hiji ulama nu ngajarkeun Islam di desa Wedi. Tina éta bibit tuluy tumuwuh nepikeun ka lain ngan ukur di désa Wedi, tapi ogé désa-désa sabudeureunana kayaning Kalianyar jeung Tanjungharjo.
Balingbing Ngringinrejo[édit | sunting sumber]
Balingbing nu sasikina beuratna 2 - 3 ons bisa kapanggih di kebon buah desa Ngringinrejo, Kacamatan Kalitidu, Bojonegoro. Rasana amis, seger jeung seungit, kacida cocogna keur hidangan panutup, rujak jeung sajabana.
Agro wisata bako[édit | sunting sumber]
Bojonegoro téh ngahasilkeun bako virginia panggedéna di Indonesia tur geus kacida lilana kawentar minangka bako panghadéna di dunya. Héjo ngémplohna bako ampir di sakuliah wewengkon Bojonegoro bisa katempo antara bulan Méi - Oktober.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- (id) Situs resmi
- (id) Situs info Bojonegoro
- (id) Blog & Bojonegoro Information Center (www.bojonegoro.info)


text:
Teh enong si pangusaha peuyeum
Neng sari : nu ngawawancara
Teh enong : nu di wawancara
neng sari : assalamualaikum !!
teh enong : waalaikumsalam !!
neng sari : punten teh, tiasa nyungkeun waktosna sakedap
teh enong : oh muhun , aya kaperyogian naon nya ?
neng sari : bade ngawawancara perkawis usaha nu di ulik ku teteh ?
teh enong : oh mangga .
neng sari : dupi wasta teteh teh saha ?
teh enong : wasta teteh Enong Ngatini .
neng sari : teteh linggih timana ?
teh enong : abdi linggih di jl.mudun , pengkolan
neng sari : tos sabaraha lami teteh ngulik usaha leueuteun tina peuyeum ?
teh enong : kirang langkung nembe 2 taun
neng sari : ari leueuteuna naon wae ?
teh enong : di antawisna , brownies peuyeum, bolu peuyeum , peuyeum bol, donat peuyeum, goreng
peuyeum jsb.
neng sari : oh, pami peuyeum na.. kenging ngadamel nyalira atau ngagaleuh ?
teh enong : upami abdi mah ngadamel nyalira
neng sari : ari ieu teh di pasarkeuna ka mana wae ?
teh enong : ka warung" , ka toko" kue , sareng di pasarkeun di toko nyalira.
neng sari : ari kekengingan sa sasihna sabaraha ?
teh enong : kirang langkung 3juta , kadang teu tangtos neng. pami nuju tiiseun mah sok kenging 2juta .
neng sari : muhun atuh, hatur nuhun kana waktosna tos kersa di wawancara ku simkuring.
teh enong : oh, sami-sami neng


text:
Mesat ngapung luhur jauh di awang awang
Meberkeun jangjangna bangun taya karingrang
Kukuna ranggoas reujeung pamatukna ngeluk
Ngapak mega bari hiberna tarik nyuruwuk
Saha anu bisa nyusul kana tandangna
gandang jeung pertentang taya bandingannana
Dipikagimir dipikaserab ku sasama
Taya karempan ka sieun leber wawanenna
Manuk dadali manuk panggagahna
Perlambang sakti Indonesia jaya
Manuk dadali pangkakoncarana
Resep ngahiji rukun sakabehna
Hirup sauyunan tara pahiri-hiri
Silih pikanyaah teu inggis belapati
Manuk dadali ngandung siloka sinatria
Keur sukamna bangsa di nagara Indonesia
Filed under: Uncategorized Ditandai: | Lagu Daerah


text:
Kapuloan Cocos (Keeling)
Kapulauan Cocos (Keeling) mangrupakeun hiji Wewengkon Luar nagri Australia nu diwangun ti 2 atol jeung 27 kapuloan koral. Pulo ieu aya di Samudra Hindia.
Démografi[édit | sunting sumber]
Dina taun 2007, pakiraan populasi pulo ieu nya éta 596 jiwa.[1] Populasi kabagi dina dua pulo antara bangsa Eropa di West Island nu kira-kira aya 120 jiwa jeung bangsa Melayu di Home Island nu kira-kira aya 500 jiwa. Basa utama Kapuloan Cocos (Keeling) nya éta basa Melayu jeung basa Inggris jeung 80% populasina ngagem agama Islam, leuwih hususna Sunni.
Réferénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ The World Factbook, Cocos (Keeling) Islands, diaksés 7 Pébruari 2009
Apganistan · Arab Saudi · Arménia1 · Azerbaijan1 · Bahrain · Bangladésh · Butan · Brunéi · Cina · Géorgia1 · India · Indonésia · Irak · Iran · Israél · Jepang · Kamboja · Kazakhstan3 · Kirgizstan · Koréa Kalér · Koréa Kidul · Kuwait · Laos · Libanon · Maladéwa · Malaysia · Mesir3 · Mongolia · Myanmar · Nepal · Oman · Pakistan · Pilipina · Qatar · Rusia3 · Singapura · Siprus1 · Sri Lanka · Suriah · Tajikistan · Thailand · Timor Lésté2 · Turki3 · Turkménistan · Uni Émirat Arab · Uzbékistan · Viétnam · Yaman · Yordania
Pulo Natal · Kapuloan Cocos (Keeling)


text:
Station Karawang
Karawang is een spoorwegstation in de Indonesische provincie West-Java.
Bestemmingen[bewerken]
- Patas Purwakarta: naar Station Purwakarta en Station Jakarta Kota
- Serayu: naar Station Jakarta Kota en Station Kroya
- Tegal Arum: naar Station Jakarta Kota en Station Tegal
- Tawang Jaya: naar Station Pasar Senen en Station Semarang Poncol
- Kutojaya Utara: naar Station Tanahabang en Station Kutoarjo
- Progo: naar Station Pasar Senen en Station Yogya Lempuyangan
- Senja Bengawan: naar Station Tanahabang en Station Solo Jebres
- Gaya Baru Malam Selatan: naar Station Jakarta Kota en Station Surabaya Gubeng
- Brantas: naar Station Tanahabang en Station Kediri


text:
Panyakit Alzheimer
(Seratan Kang Ilén Kardani ti milis Kisunda)
Panyakit B (belik, boson, budeg, bodo, balelo, balangah, busiat, bedegong, jsb) anu ku urang kulon mah disebut Alzheimer atawa Senile Dementia tea, nyaeta turuna kapinteran jeung fungsi mental kusabab aya perobahan tina jaringan otak, bisa kulantaran sel otak anu murungkut, pambuluh darah otak anu acak-acakan, atawa bisa oge jarak antara sel otak ngaanggangan sabab kurangna substansi anu dipake komunikasi antara sel-sel otak. Panyakit ieu biasana nyerang ka jelema anu geus kolot katompernakeun, babandinganana tina sapuluh rebu urang (nu geus karolot) bakal aya salapan urang anu keuna ku ieu panyakit, lolobana mah karandapan ku awewe.
Jaringan otak merlukeun zat anu disebut acetylcholine, somatostatin, P substance, jeung eropinephrine. Kakurangan zat kasebut bakal ngakibatkeun nuruna fungsi mental atawa timbulna panyakit B. Pangaruh luar saperti kadaharan anu loba ngandung alumunium jeung mangan, atawa infeksi tina sumsum tulang belakang, bisa oge ngalantarankeun timbulna ieu panyakit.
Ciri-ciri panyakit B:
- Kapinteran mimiti turun (bodo - intellectual decline).
- Panca indra kurang sensitif (budeg jsb)
- Hese neangan kecap keur nyarita (balelo - anomia).
- Teu bisa migawe pagawean sapopoe (belegug - apraxia).
- Poho kana kaparigelan anu kungsi kacangking (boloho).
- Teu bisa konsentrasi (balangah).
- Paroman bingung (bengong)
- Kurang ingetan, biasana teu bisa ngingetkeun anu can lila kajadian.
- Embung campur gaul jeung batur.
- Leungiteun karikatan (boyot - slow movement).
- Gampang aral (belikan - agitation).
- Teu bisa ngandali palawangan (boson - incontinence).
Kumaha mariksana?
Lamun aya nu gering sarupa kitu, biasana sirahna dipariksa make: CT Scan, sinar-X, MRI (Magnetic Resonance Imaging) atawa ku EEG (Electroencephalography). Tina hasil pamariksaan bakal kapanggih karusakan naon anu karandapan ku otakna.
Kumaha ngubaranana?
Nya teuing atuh, da tepi ka kiwari oge can aya obat anu tokcer keur ngilangkeun panyakit B. Aya oge obat iwal ukur ngajaga efek samping tina panyakit B, sarupaning: Tacrine phosphatidyl choline, anti-psychotics, serotonin, carbamazepine, anticonvulsant jsb.
Kumaha ngurus jalma anu boga panyakit B?
- Ulah diantep sosoranganan, utamana lamun ka jalan.
- Ulah mercayakeun ka budak sina ngurus manehna.
- Lamun teu bisa nalingakeun, leuwih hade dititipkeun ka panti jompo.
- Amankeun barang-barang anu matak pibahayaeun.


text:
Potosintésis
Fotosintésis nyaéta hiji prosés biokimiawi nalika tutuwuhan, ganggang, jeung sababaraha rupa baktéri ngamangpaatkeun énergi cahya pikeun ngahasilkeun dahareun. Gemblengna mah, ampir sadaya mahluk hirupna gumantung kana énergi nu dihasilkeun tina fotosintésis, sahingga fotosintésis penting pisan pikeun kahirupan di Marcapada. Fotosintésis ogé kacida pisan pentingna dina ngahasilkeun oksigén nu ngeusi atmosfir Bumi. Organisme-organisme nu ngahasilkeun énergi ngaliwatan fotosintésis disebut fototrof.
Daptar eusi
Fotosintésis na tutuwuhan[édit | sunting sumber]
Tangkal sipatna autotrof, nu hartina bisa nyieun dahareun langsung tina sanyawaan anorganik, teu kudu ngahakan organisme séjén atawa gumantung kana bahan nu diturunkeun ti organisme séjén. Nu paling penting, tatangkalan migunakeun gas karbon dioksida jeung cai pikeun ngahasilkeun gula jeung gas oksigén. Énergi keur prosés ieu datang tina fotosintésis. Pikeun ringkesna, kasaruaan gembleng produksi glukosa bisa digambarkeun kieu
- 6H2O + 6CO2 + cahya → C6H12O6 (glukosa) + 6O2
Glukosa dipaké dina rupa-rupa réaksi pikeun ngahasilkeun sanyawaan organik lianna, kayaning "bahan wangunan" selulosa, atawa dipaké salaku suluh. Ieu lumangsung dina réspirasi nu kapanggih boh di sasatoan ataaw tutuwuhan. Garis badagna mah, prosés ieu téh sabalikna tina nu di luhur: glukosa jeung sanyawaan séjén meta jeung oksigén ngahasilkeun karbon dioksida, cai, jeung tanaga kimiawi. Tapi, prosés-prosés ieu téh ngaliwatan runtuyan hambalan nu pajeulit jeung béda detilna.
Tutuwuhan nyerep cahya migunakeun pigmén klorofil, nu ngajadikeun warnana héjo. Klorofil ieu dikandung dina hiji organél (rohangan na jero sél) nu disebut kloroplas. Najan sadaya bagian nu héjo na tatangkalan ngandung kloroplas, énergina mah lolobana dihasilkeun na daun. Sél-sél na jaringan interior daun disebut mésofil, nu ngandung kira satengah yuta kloroplas per miliméter pasagi daun. Beungeut daun rata dilapis ku kutikel nu ngandung lilin sahingga teu tembus cai: ngajaga daun tina absorpsi cahya jeung nguapna cai sacara kaleuleuwihi. Lapisan épidermis nu transparan jeung teu warnaan tetep bisa nembuskeun cahya ka sél mésofil palisade tempat utama lumangsungna fotosintésis.
Fotosintésis na ganggang jeung baktéri[édit | sunting sumber]
Ganggang (algae) téh rupa-rupa, ti organisme multisélular kawas kelp nepi ka sél tunggal mikroskopik. Najan ganggang teu pajeulit kawas tatangkalan di darat, fotosintésisna mah lunmangsung sarua kénéh. Sadaya rupa ganggang ngahasilkeun oksigén, sarta lolobana autotrof. Tapi, aya ogé nu hétérotrofik, gumantung bahan nu dihasilkeun ku organisme séjén.
Baktéri fotosintétik teu boga kloroplas, fotosintésisna lumangsung dina jero sél. Sianobaktéria ngandung klorofil jeung oksigén dina cara nu sarua jeung kloroplas - malah kiwari loba nu nganggap yén kloroplas téh asalna tina sianobaktéria. Baktéri fotosintétik séjénna mibanda rupa-rupa pigmén nu disebut baktérioklorofil nu teu ngahasilkeun oksigén.
Na hambalan molekular[édit | sunting sumber]
Fotosintésis ngahasilkeun énergi nu leuwih loba mun nyerep cahya nu panjang gelombangna tangtu. Dina tutuwuhan, aya dua fotosistim nu kajeujeut, nu paling aktif na panjang gelombang 700 jeung 680 nm.
Fotosintésis dimimitian nalika cahya ngaionisasi molekul klorofil, ngaleupaskeun dua éléktron, nu dipindahkeun ngaliwatan rantay transpor éléktron, sarupa jeung nu lumangsung na réspirasi. Énergina dipaké pikeun fotofosforilasi nu ngahasilkeun adénosin trifosfat (ATP), "mata uang" utama jero sél.
Na fotosistim I, éléktron dipulangkeun ka klorofil, sedengkeun na fotosistim II dipaké pikeun nyetir réaksi
- NADP+ + H+ + 2e− → NADPH
NADPH mangrupakeun agén pangréduksi utama jero sél nu nyadiakeun sumber éléktron énergetik pikeun réaksi séjén. Balukar tina ieu réaksi, klorofil jadi kakurangan éléktron, sahingga kudu nyokot ti agén pangréduksi lianna. Na tutuwuhan jeung ganggang, fungsi ieu ditempatan ku cai, nu salajengna ngahasilkeun oksigén:
- 2 H2O → O2 + 4 H+ + 4 e−
Catet yén oksigén ngan dihasilkeun tina cai, lain ti karbon dioksida nu dipaké ku tutuwuhan. Hal ieu munggaran diajukeun ku C. B. van Neil taun1930-an, nu nalungtik baktéri fotosintétik. Misalna sianobaktéria nu migunakeun agén pangréduksi kayaning silfida jeung hidrogén, sahingga teu ngahasilkeun oksigén.
Nu séjénna, kayaning halofil (Archeae) ngahasilkeun nu katelah mémbran bungur, tempat rodopsin baktéri bisa manén cahya pikeun ngahasilkeun énergi. -- Mémbran bungur mangrupa nu munggaran dipaké pikeun némbongkeun téori kémiosmotik: cahya nu neunggar mémbran ngajadikeun leyuran nu ngandung mémbran bungur pH-na nyirorot alatan proton dikompa kaluar ti mémbran!
ATP jeung NADPH nu dihasilkeun tina fotosintésis nyetir rupa-rupa prosés biokimia. na tutuwuhan, nu onjoy pisan mah dina daur Calvin, nu ngarobah karbon dioksida jadi ribulosa (lajeng jadi gula kayaning PGAL, nu salajengna dirobah deui jadi glukosa jeung, kadang, protéin). Réaksi-réaksi ieu disebut réaksi bébas cahya, atawa réaksi poék, sabab bisa lumangsung tanpa ayana cahya. Najan kitu, nalika oksigén dina kloroplas leuwih loba batan karbon dioksida, bisa lumnagsung ogé fotoréspirasi nu mangrupa jalur kontraproduktif, sabalikna tina produksi gula.
Papanggihan[édit | sunting sumber]
Najan can sadaya hambalan na fotosintésis kaharti sacara gamblang, kasaruaan fotosintétik geus dipikanyaho ti taun 1800-an.
Jan van Helmont ngamimitian nalungtik prosés ieu panengah 1600-an ku jalan ngukur massa taneuh na pot jeung massa tangkalna nalika tumuwuh. Anjeunna boga hipotésis yén parobahan massa taneuh nu saeutik tangtu balukar ayana cai, hiji-hijina zat nu ditambahkeun kana pot ku anjeunna. Sabagian mah hipotésis ieu téh bener - nambahanana massa tangkal leuwih loba datang ti karbon dioksida. Najan kitu, hipotésis ieu mangrupa tanda yén "kahakanan" tutuwuhan téh asalna tina asupan fotosintésis,lain tina taneuh.
Joseph Priestley, kimiawan, manggihan yén nalika anjeunna ngisolasi sawadah udara dina mangkok nu dibalikkeun, lajeng ngahurungkeun lilin di jerona, lilinna bakal téréh pareum. Anjeunna ogé lajeng ngabuktikeun yén beurit gé bisa "méakkeun" udara. Ti dinya lajeng kabuktikeun yén bagian udara nu béak ku lilin jeung beurit téh bisa dipulangkeun deui ku tutuwuhan.
Taun 1778, Jan Ingenhousz, dokter di Austrian Empress, ngulang ékspérimén Priestley. Anjeunna mendakan yén tutuwuhan nu bisa nulungan beurit nalika béakeun udara téh dipangaruhan ku ayana panonpoé jeung cahya.
Taun 1796, Jean Senebier, pastur Prancis, némbonkeun yén CO2 nu ngeusi udara nu "béak" téa, diserep ku tutuwuhan na fotosintésis. Teu lami ti éta, Theodore de Saussure némbongkeun yén nambahanana massa tangkal nalika tumuwuh bisa jadi lain alatan nyerep CO2 wungkul, tapi ogé ku ayana cai. Ti dinya lajeng digambarkeun réaksi dasar fotosintésis nepi ka ngahasilkeun dahareun (kawas glukosa).
Élmuwan modérn ngawangun dadasar pangaweruh ngeunaan fotosintésis tina para élmuwan nu kasebut tadi, sahingga lajeng bolékér rusiah-rusiah kaélmuan séjénna.
Ékspérimén munggaran nu ngabuktikeun yén oksigén nu dihasilkeun dina fotosintésis tutuwuhan héjo asalna tina cai dipilampah ku Robin Hill taun 1937 jeung 1939. Anjeunna némbongkeun yén isolat kloroplas ngaleupaskeun oksigén ku ayana agén pangréduksi teu alami kawas oksalat beusi, férisianida, atawa bénzoquinon sanggeus kasinaran. Réaksi Hill didadarkeun dina kasaruaan
- 2 H2O + 2 A > (cahya, kloroplas) > 2 AH2 + O2, A mangrupa panampa éléktron. Ieu nunjukkeun yén panampa éléktron diréduksi sahingga ngahasilkeun oksigén.
Samuel Ruben jeung Martin Camen migunakeun isotop pikeun ngabuktikeun yén oksigén nu dihasilkeun dina fotosintésis asalna tina cai.
Melvin Calvin jeung baladna, Benson, ngaruntuykeun hambalan-hambalan dina fase poék (bébas cahya) na fotosintésis, sahingga katelah Daur Calvin.
Élmuwan nu meunangkeun Hadiah Nobel, Rudolf Marcus, ngabolékérkeun fungsi jeung pentingna rantay transpor éléktron.
Faktor-faktor nu mangaruhan fotosintésis[édit | sunting sumber]
- inténsitas cahya jeung panjang gelombangna
- kadar karbon dioksida
- hawa/temperatur
- cai
- morfologi daun
- kadar nitrogén na daun
Wincikanana[édit | sunting sumber]
Jalur métabolik nu aya dina fotosintésis:
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Photosynthesis, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 29 Juni 2005.


text:
Modem
Modem asalna ti kecap MODULATOR DEMODULATOR. [1] Modulator nya éta bagian anu ngarobah sinyal informasi ka sinyal nu mawa Carrier sarta bisa dikirimkeun, sedengkeun Demodulator nya éta bagian anu misahkeun sinyal informasi (anu eusina data atawa talatah) ti sinyal nu mawa carrier anu ditarima, ku kituna informasi éta bisa ditarima kalayan alus. Modém mangrupa penggabungan duanana, hartina modém nyaéta pakakas komunikasi dua arah. Saban pakakas komunikasi jarak dua-arah umumna maké bagian anu disebut modem, kawas VSAT, Microwave Radio,jeung sajabana, tapi umumna istilah modem leuwih dipikawanoh minangka alat nu dipaké pikeun komunikasi dina komputer. [1]
Jenis Modem[édit | sunting sumber]
Modem miboga fungsi pikeun ngasupkeun sinyal informasi ka gelombang nu mawa. [1] Modem kabagi jadi: [1]
1. Amplitude Modulation ( AM ), nya éta runtuyan éléktronik anu ngarobah amplitudo gelombang nu mawa luyu kalayan amplitudo sinyal informasi. [1]
2. Frequency Modulation ( FM ), nya éta runtuyan éléktronik anu ngarobah frekuensi gelombang nu mawa luyu kalayan parobahan frekuensi sinyal informasi. [1]
3. Pulse Modulation ( PM ), nya éta sistem modulasi pulsa bisa dibédakeun jadi: [1]
- PAM ( Pulse Amplitude Modulation ), amplitudo gelombang pulsa rubah luyu kalayan parobahan sinyal informasi.
- PPM ( Pulse Position Modulation ), nya éta posisi pulsa raobah luyu jeung sudut phasa sinyal informasi.
- PWM ( Pulse Width Modulation ), jarak antar pulsa robah luyu jeung parobahan frekuensi sinyal nu mawa.


text:
Colin Greenwood
Colin Charles Greenwood atawa anu kasohor Colin Greenwood nya éta bassis grup musik Radiohead anu lahir ytanggal 26 Juni 1969[1][2]. Lalaki anu biasa dilandi Coz ieu nya éta lanceuk tegesna Jonny Greenwood[1][2]. Salian bisa maén éléktri jeung akustik bass, Colin ogé bisa maénkeun double bass, keyboard, samplers, synthesizer, jeung sababaraha alat perkusi séjénna[1] Colin nikah jeung hiji wanoja anu ngaranna Molly McGrann dina bulan Désémber 2005[2]. McGrann nya éta sastrawati katut kritikus asal Inggris[2]. Tina ieu hubungan, Colin boga 2 anak nya éta Jesse (2003) jeung Asa (2005)[2].
Colin nya éta salah sahiji jalma anu ngadegkeun Radiohead[2]. Harita Colin papanggih jeung Thom Yorke, babaturan sakolana[2][1]. Thom jeung COlin nagbentuk grup musik taun 1986, terus ngarékrut Ed O'Brien jeung Phil Selway, ahirna pikeun ngalengkepan formasi, Jonny Greenwood (adina Colin) ogé dirékrut nalika umurna masih 14 taun[2][1]. Salian jadi personil Radiohead, Colin ogé boga proyék séjén di Luar[2]. Colin jeung adina ngarilis album solona anu dijudulan Bodysong[2]. Taun 2008, Colin maén bass pikeun soundtrack pilem Woodywoodpecker, dina ieu lagu, Colin gawé bareng jeung Lee Sergent jeung Tyler Sergent anu mangrupa personil grup musik Clap Your Hand Say Yea[2].


text:
Pangajaran 4
Maca Carita Babad
Baca sarta lenyepan eusina ieu carita di handap!
KÉAN SANTANG
Kéan Santang téh putra Prabu Siliwangi anu katelah gagah tur sakti. Di Pajajaran, malah di Pulo Jawa teu aya hiji ogé jalma anu bisa nandingan kasakténna.
Dina hiji waktu Kéan Santang ngadeuheus ka ramana, unjuk-kan yén dirina hayang ningali getih sorangan. Hayang tarung ngadu jajatén, tapi teu aya nu bisa nandingan.
Ngadangu kasauran putrana kitu, Prabu Siliwangi geuwat baé nyauran para ahli nujum karajaan. Ménta bongbolongan, sugan aya jalma anu bisa nandingan kasaktén Kéan Santang. Ditanya kitu, para ahli nujum téh kabéhanana ngabigeu teu aya nu némbal. Ngan teu lila ujug-ujug aya aki-aki anu nyampeurkeun ka Kanjeng Prabu.
“Kanjeng Prabu, kaula bisa nuduhkeun saha jalma anu bisa nandingan kasaktén tuang putra. Jauh pisan éta jalma téh, ayana di nagri Mekah, ngaranna Bagénda Ali.”
“Saha kira-kirana anu bakal unggul lamun anak kaula tarung jeung Bagénda Ali?” Kanjeng Prabu ,alik naor.
Anéh pisan, saméméh ngajawab éta aki-aki téh geus ngaleungit, duka ka mana ngilesna.
Ti harita Kéan Santang teu genah cicing. Hayang geura gok patepung jeung jalma nu ngaran Bagénda Ali. Hayang geura tarung ngadu jajatén.
Hiji waktu Kéan Santang pamitan ka ramana Prabu Siliwangi, seja miang ka nagri Mekah, rék nepungan Bagénda Ali. Sanggeus diwidian ku ramana, gejlig baé anjeunna angkat ti Pajajaran. Leumpang ngulon, muru ka lebah panonpoé surup. Bubuhan jalma sakti, leumpangna téh napak kancang, nyaéta leumpang dina kulit cai, nyéak gancang ka ditu ka kulonkeun.
Barang nepi ka nagri Mekah, Kéan Santang patepung jeung aki-aki anu keur ngiuhan handapeun tangkal korma. Pok Kéan Santang nanya.
“Ki, cing tuduhkeun di mana ayana Bagénda Ali téh?” Éta aki-aki téh ukur melong, neges-neges ka nu anyar datang.
“Saha Ujang téh?” pokna kalah malik nanya.
“Kaula téh Kéan Santang ti Pulo Jawa. Kaula hayang tepung jeung Bagénda Ali. Cenah anjeunna téh jalma sakti, kaula hayang ngadu jajatén.”
“Euh, kitu. Yu atuh tuturkuen Aki!” ceuk éta aki-aki ngajak indit ti dinya. Kéan Santang nuturkeun. Tapi kakara ogé sababaraha léngkah, aki-aki téh pok nyarita, “Aéh, iteuk Aki tinggaleun. Cing pangnyokotkeun, Ujang!” Kéan Santang geuwat balik deui, maksud rék mangnyokotkeun iteuk. Ari iteuk si aki téa nanceb deukeut tangkal korma.
Barang éta iteuk dicabut, karasa bet pageuh. Kéan Santang nyabut deui beuki bedas, angger baé teu kacabut. Kéan Santang mapatkeun ajian, nyabut deui éta iteuk sataker tanaga. Ané pisan. Lain iteuk anu kacabut téh, tapi kalah sukuna ambles kana taneuh. Kitu jeung kitu baé, unggal manéhna nyabut, sukuna kalah beuki mebes.
Kéan Santang geus ngoprot késang. Iteuk angger teu bisa kacabut. Manéhna mimiti boga curiga yén aki-aki nu boga éta iteuk téh tangtu lain jalma samanéa. Keur kitu, aki-aki téh geus aya gigireun.
“Saha saenyana andika téh, Ki?” ceuk Kéan Santang semu lungsé. Si Aki ukur seuri ditanya kitu téh.
“Nya kaula anu ditéangan ku andika téh. Kaula Bagénda Ali!” Ngadéngé kitu, rumpuyuk baé Kéan Santang nyuuh kana sampéan Bagénda Ali. Manéhna taluk, sadar yén kasaktén dirina ukur satungtung buuk upama dibandingkeun jeung élmu kawedukan Bagénda Ali.
“Kaula taluk, sumerah diri hoyong guguru ka Kanjeng Bagénda,” ceuk Kéan Santang.
“Heug, tapi andika kudu ngucapkeun sahadat heula, asup agama Islam,” walon Bagénda Ali
Ti harita Kéan Santang asup agama Islam sarta terus guguru, ngulik bagbagan agama Islam di Nagri Mekah.
Sanggeus ngarasa cukup ngalap élmu, Kéan Santang pamitan hayang mulang deui ka nagrina, Pajajaran. Ku Bagénda Ali diwidian kalayan dibéré pancén yén Kéan Santang kudu nyebarkeun agama Islam di Pulo Jawa. Aya dua rupa barang anu dibekelkeun ku Bagénda Ali nyaéta tasbéh jeung kitab Al-Qur’an.
Kéan Santang mulang deui ka Pajajaran, nyebarkeun agama Islam. Teu saeutik rahayat Pajajaran anu tuluy ngagem agama Islam. Ari ramana, Prabu Siliwangi, teu kersaeun ngagem agama Islam. Dibarengan ku sawatara prajuritna, Prabu Siliwangi ninggalkeun karaton, ngungsi ka hiji tempat di pakidulan Garut. Ceuk sakaol, di dinya anjeunna ‘nghiyang’, ngaleungit tanpa wujud. Ari para prajuritna minda rupa jadi maung.
(tina buku Sabasa 7A (Revisi) kaca 40 – 42)
Jawab pananya di handap!
1. Saha ari Kéan Santang téh?
2. Naon sababna Kéan Santang hayang tepung jeung Bagénda Ali?
3. Kéan Santang téh sakti. Cing sebutkeun ku hidep, naon buktina!
4. Manggih kajadian naon sanggeus Kéan Santang nepi ka Nagri Mekah?
5. Cing terangkeun, kira-kira hal naon anu nyababkeun Kéan Santang asup agama Islam?
6. Dongéng babad téh nyaéta dongéng anu aya patalina jeung sajarah. Cing naon patalina dongéng Kéan Santang anu tadi jeung sajarah?
12 Komentar
-
gEeeeeLaaaaaa…,,,, w gx ngrt bgt…,,,,!!!!!
-
ini teh bener carita babad tentang prabu siliwangi
-
thank you verry much
-
oohh gini crita’a…kta’a dha yg blang klo warga baduy jga anak buahna prabu siliwangi….bener gg’ sih??????
-
aduh capek amat Gw harus nulis segini banyak…
ampe 3 lembarnya gara2 tugas
Comments RSS TrackBack Identifier URI


text: 1Baheula, Allah sering ngandika nganggo rupa-rupa cara ka karuhun urang, ditepikeunana ku nabi-nabi. 2Kiwari, — dina jaman ahir — ngandika-Na ka urang teh, ku perantaraan Putra-Na anu geus diserenan sakabeh perkara. Langit jeung bumi oge, dijadikeunana teh, nya ku Putra-Na. 3Nya Anjeunna nu jadi cahaya kamulyaan Allah, nu ngalap kana salira Allah ku manten. Nya Anjeunna anu murba ka saniskara ku Pangawasa Pangandikana. Sanggeus nyucikeun manusa tina dosa, Anjeunna munggah deui ka sawarga, linggih di tengeneun Allah Nu Maha Kawasa. 4Allah ngajungjung Putra-Na leuwih luhur batan paramalaikat; hal eta, tetela tina gelaran-gelarana-Na anu aragung. 5Taya hiji malaikat oge, an u geus didawuhan kieu ku Allah cara Anjeunna: “Hidep estu Anak Kami, anu diyugakeun ku Kami kiwari.” Taya hiji malaikat anu kenging dawuhan cara Anjeunna: “Nya Kami pi-Ramaeunana, ari Anjeunna nya Putra Kami.” 6Nalika eta Putra Cikal teh diutus ka dunya, Allah ngandika kieu: “Malaikat-malaikat Allah, kabeh wajib ngabakti ka Anjeunna.” 7Ari hal malaikat-malaikat mah didawuhkeuna-Na teh kieu: “Malaikat-malaikat ku Mantenna dijadikeun gelebugna angin ribut, abdi-abdi-Na dijadikeun gedurna seuneu.” 8Ngeunaan Putra-Na: “Singgasana Gusti, nun Pangeran, sapapaosna moal oyag moal gedag. Gusti ngereh Karajaan kalawan adilna. 9Gusti miasih ka nu satuhu, cua kana kajahatan. Eta margina, nu mawi ku Allah, Panutan Gusti diserenan kawasa nyangking kamulyaan, punjul ti anu sanes-sanesna.” 10Aya deui, kieu: “Kawitna, nun Gusti, Gusti ngajadikeun langit jeung bumi, dipidamel ku panangan ku anjeun. 11Eta sadayana bakal sirna, nanging Gusti mah tetep jumeneng. Sadayana baris bobo sapertos anggoan, 12ku Gusti baris ditilepan sapertos nilepan lawon, baris digentos jeg ngagentos anggoan. Dupi Gusti mah hamo barobah, hamo aya heubeul-Na.” 13Ka paramalaikat mah, Allah teu kantos ngadawuh kieu: “Hiap, hidep diuk katuhueun Kami, Kami baris ngagusuran musuh-musuh hidep, sina ngajaloprak dina suku hidep.” 14Ana kitu, naon atuh ari paramalaikat? Taya lian, eta mah kabeh oge bangsa roh purah ngalalayanan; nu diutus ku Allah purah ngadeudeul manusa anu rek dipaparin kasalametan.


text:
Transformasi Laplace
Transformasi Laplace nyaéta hiji téknik pikeun nyederhanakeun masalah dina hiji sistem anu ngandung asupan (input) sarta kaluaran (output), kalayan ngalakonan transformasi ti hiji domain ka domain séjénna.
Dina matematika wanda transformasi ieu mangrupa hiji konsép anu penting minangka bagian tina analisis fungsional, anu bisa mantuan dina ngalakonan analisa sistem invarian-waktu linier, kawas rangkéan éléktronik, osilator harmonik, pakakas optik sarta sistem-sistem mékanik. Ku cara nganyahokeun gambaran (déksripsi) matematika atawa fungsional basajan ti input atawa output hiji sistem, transformasi Laplace bisa mere déeskripsi funsional alternatif anu sakapeung bisa nyederhanakan prosés analisis.
Dina sistem fisik sabenerna transformasi Laplace mindeng dianggap minangka hiji transformasi ti domain-waktu (di mana input sarta output dipikaharti salku fungsi tina waktu) ka domain-frékuénsi (di mana input sarta kaluaran kasebut ditempo salaku fungsi tina frékuénsi sudut kompléks, atawa radian pér hijian waktu. Transformasi ieu henteu ngan nyadiakeun cara dasar séjén pikeun mikaharti gawéna hiji sistem, tapi ogé sacara drastis ngurangan karumit itungan matematika anu diperlukeun dina nganalisis hiji sistem.
Transformasi Laplace ngabogaan peran penting dina aplikasi-aplikasi dina widang fisika, optik, rékayasa listrik, rékayasa kadali, pamrosésan sinyal.
Ngaran transformasi ieu dicokot tina ngaran Pierre-simon Laplace, saurang ahli matematika jeung astronomi anu ngagunakeun téknik transformasi ieu dina hasil karyanya. Sabenerna téknik ieu kapanggih saméméhna ku Leonhard Euler, saurang ahli matematika prolific Swiss dina abad kedelapanbelas.
Définisi formal[édit | sunting sumber]
Transformasi Laplace ti hiji fungsi f(t), anu ditetepkeun pikeun kabéh niléy t riil kalayan t ≥ 0, nyaéta fungsi F(s), anu ditetepkeun sabagé:
- F(s) = \mathcal{L} \left\{f(t)\right\} =\int_{0^-}^\infty e^{-st} f(t)\,dt.
Wates handap 0^- nyaéta kapondokan tina \lim_{\epsilon \rightarrow +0} -\epsilon \ sarta mastikeun inklusi ti sakabéh fungsi bungin Dirac \delta (t) \ dina 0 lamun aya hiji impuls dina f(t) dina 0.
Sacara umum paraméter s boga ajén kompléks:
- s = \sigma + i \omega \,
Wanda transformasi integral ieu ngabogaan sajumlah sipat anu ngajadikeun ieu transformasi kacida kapaké pikeun analisis sistem dinamik liniér. Kapinunjulan utama tina cara ieu téh nyaéta ngarobah prosés diferensiasi jadi pakalian sarta integrasi jadi babagian, kalawan ayana s (Hal ieu jiga fungsi logaritma anu ngarobah operasi pakalian sarta babagian jadi pajumlahan jeung kukurangan). Parobahan persamaan integral sarta diferensial jadi wangun polinomial nyederhanakan prosés ditimukeunana jawaban masalah.


text:
Lamun ayeuna mah jigana titi mangsana tos teu puguh da cuacana oge tos robih pisan atawa anu disebat populer na mah "global warming" tea, ngan ari ceuk budak baheula kolot ayeuna dina sataun urang sunda mah ngagaduhan titi mangsa, nyaeta:
Kasa (kahiji)
Mangsa kahiji mimitina ti tanggal 21 Juni nepi ka 31 Juli, lilana 41 poé. Cicirénna: angindatangna ti kalér wétan, loba tatangkalannu murag dauna,sato-sato laleutik kayaning jangkrik jeung sajabana endogna malegar, kaayaan hawa ti berang karasana kacida panasna ari ti peuting tiris, lauk di walungan henteu laliar, kaayaan taneuh panas, béntang wuluku aya di beulah wétan, kalangkangna nepi ka kidul. Mangsa ieu mah lain waktu keur tatanén sabab usum halodo.
Karo (kadua)
Mangsa kadua mimitina tina tanggal 1 Agustus nepi ka tanggal 23 Agustus, lilana 23 poe. Perlambangna: beutule rengko tanah beulah. Cicirenna: Angin datangna ti kidul kaler nuju ka kulon, ti beurang tetep panas ti peuting tiris, taneuh gararing nepi ka beulah, solokan, walungan, jeung sumur caina orot, kadang-kadang aya anu saraat, tatangkalan barijil daun anyar (pucukan) saperti tangkal karet, atawa jeruk, isuk-isuk bentang wuluku aya di wetan, tatangkalan bungbuahan mimiti karembangan. Nu pepelakan palawija ngurangan, kajaba nu umurna pondok saperti bonteng, jaat, atawa oyong. Patani mimiti miara solokan pikeun kapentingan sawahna.
Katiga (katilu)
Katiga (katilu). Mangsa katilu mimitina ti tanggal 24 Agustus nepi ka tanggal 16 September, lilana 24 poe. Perlambangna: akar-akar mimiti barijil. Cicirenna: angin datangna ti kaler, hawa mimiti tiis tapi karasana seger, tatangkalan daraunan, palawija sedeng dipanen (diala hasilna), di sawah rata-rata nyurup caina tapi tempo-tempo geus aya anu tebar pare. Mangsa ieu waktuna pamupukan pepelakan anu umurna panjang saperti kalapa, kadu, rambutan, peuteuy, cai, jeung sabangsana.
Kapat (kaopat)
Kapat (kaopat). Mangsa kaopat mimitina ti tanggal 17 September nepi ka tanggal 11 Oktober, lilana 25 poe. Perlambangna: gumading resmi (gumbira). Cicirenna: Angin datangna ti kulon niupna muter nimbulkeun hujan atawa datangna hujan, mimiti kadenge sora gugur, sasatoan anu sukunaopat baleger (birahi), manuk-manuk nyarieun sayang rek ngendog, lauk di walungan tina liang-liang leuwi kalaluar (liar), tangkal randu baruahan tempo-tempo geus aya anu kolot buahna, gadung mimiti nyareng, patani sibuk panen palawija jeung ngagarap sawahna.
Kalima
Mangsa kalima mimitina ti tanggal 12 Oktober nepi ka tanggal 7 Nopémber, lilana 27 poé. Perlambangna: pancuran sumawir ing jagat (usum hujan). Cicirénna: Angin niupna tarik, datangna ti kalér kulon bareng jeung hujan, ari hujan datangna soré-soré atawa isuk-isuk, tatangkalan loba anu raruntuh kaanginan, siraru mimiti kalaluar tina hunyurna, oge bongborosan mimiti jadi, tangkal asem mimiti bijil daun anyar, patani giat ngurus huma, sabangsa oray jeung ulam mimiti kalaluar, ogé laleur halaliber. Tebar paré jero bulan Nopémber. Sawah mimiti ditanduran, sabagian patani sibuk ngatur ngagarap sawahna, ogé tebar. Béntang wuluku katémbongna pasosoré. Mangsa ieu waktuna ngagarap sawah.
Kanem (kagenep)
Mangsa kagenep mimitina ti tanggal 18 Nopémber nepi ka tanggal 20 Désémber, lilana 43 poé. Perlambangna: nikmating rasa (ngarasakeun kanikmatan). Cicirénna: Angin niupna tarik, datangna ti kulon, hujan loba, buah rambutan, kadu, dukuh, manggah geus arasak. Béntang wuluku katémbong pasosoré, sawah anu cukup caina waktuna dirambét munggaran, malah di pagunungan mah masih aya kénéh nu keur ngagarap sawahna, sabangsa kutu kuya getok, peupeundeuyan keur arendogan.
Kapitu (katujuh)
Mangsa katujuh mimitina ti tanggal 21 Désémber nepi ka tanggal 1 Pébruari, lilana 43 poé. Perlambangna: guci pecah ing lautan (guci beulah di laut). Cicirénna: Hujan loba nepi ka timbul banjir, di sawah pagunungan bisa ditanduran, angin datangna ti kulon sarta teu tetep, hawa tiis, cai di sawah ngarepér saperti ngagolak, hiji tanda yén taneuh masih panas, sabangsa manuk teu pati disarada, kini-kini, kuang-kuang, getok jeung peupeundeuyan aranakan, béntang wuluku katémbongna pasosoré. Biasana dina mangsa ieu usum panyakit. Di sawah pagunungan masih aya nu keur talandur; jagong jeung kacang di huma meujeuhna diala hasilna.
Kawalu (kadalapan)
Mangsa kadalapan mimitina ti tanggal 2 Pébruari nepi ka tanggal 28 Pebruari, lilana 27 poé. Perlambangna: puspo anjrah (jeroning kayung seungit sajeroning haté). Cicirénna: angin datangna ti kalér kulon niupna muter, hujan mimiti rada ngurangan, sabangsa bangbung, légé, kutu kuya hihiberan ka ditu ka dieu, kuuk kalaluar, ucing balalegér. Dina mangsa ieu waktuna pepelakan umur panjang. Paré di huma mimiti bareukah.
Kasongo (kasalapan)
Mangsa kasalapan mimitina ti tanggal 1 Maret nepi ka tanggal 25 Maret, lilana 25 poé. Perlambangna: wedaling wacono (timbul babasaan). Cicirénna: angin datangna ti kidul, témpo-témpo isuk-isuk sarta ngaruksak kana paré nu keur beukah, hujan beuki kurang tapi sora gugur loba, tongeret kasir disarada. Loba panyakit panas, koreng, atawa nyeribeuteung. Paré huma geus konéng sarta aya nu keur dipanén, nya kitu deui di sawah sawaréh geus mimiti dipanén.
Kadasa (kasapuluh)
Mangsa kasapuluh mimitina ti tanggal 26 Maret nepi ka tanggal 17 April, lilana 23 poé. Perlambangna: gedong ukeb jeroning kalbu (gedong jero haté). Cicirénna: angin datangna ti wétan kidul, sasatoan keur rareuneuh, sabangsa manuk récét disarada, sawaréhna nyarieun sayang. Di pagunungan paréna geus arasak sarta sawaréh paranén, anu subur ku cai mah sawahna keur digarap, sarta mimiti tebar.
Desta (kasawelas)
Mangsa kasawelas mimitina ti tanggal 18 April nepi ka tanggal 10 Mei, lilana 23 poé. Perlambangna: pamungkas sinorowedi (patani sibuk panén). Cicirénna: angin datangna ti kidul wétan, hawa panas, jeung taneuh panas, hama kungkang mimiti ngaruksak pepelakan di sawah atawa di huma, tatangkalan mimiti daunna marurag. Mangsa ieu masih waktuna pepelakan palawija umur pondok. Di sawah sibuk tatandur atawa aya ogé anu malawija saperti melak bako,jagong, jeung sabangsana.
Sada (kaduawelas)
Mangsa kaduawelas mimitina ti tanggal 11 Mei nepi ka tanggal 21 Juni, lilana 41 poé. Perlambangna: tirta syaking saseno (cai ninggalkeun tempatna). Cicirénna: angin datangna ti wétan, hawa ti beurang panas, ari ti peuting tiis (tiris) teu pati kaluar kesang dangdaunan lalayu teu tahan panas, loba panyakit malaria, jalan ngebul, ari watek jelema babari napsu, datang hama paré. Mangsa ieu waktuna tebar nyadon atawa melak palawija.
sumber: FB RiunganCianjur


text:
Térmométer
Térmométer nyaéta pakakas anu dipaké pikeun ngukur suhu (temperatur), atawa robahan suhu. Istilah térmométer asalna tina kecap-kecap basa Latén thermo anu hartina panas sarta méter anu hartina ngukur. Cara gawé térmométer aya rupa-rupa, anu pangilaharna dipaké nyaéta térmométer cai raksa.
Wanda térmométer[édit | sunting sumber]
Aya rupa-rupa térmométer nurutkeun cara gawéna:
- Térmométer cai raksa
- Termokopel
- Térmométer infra beuruem
- Térmométer Galileo
- Térmistor
- Térmométer mékanik dua pelat logam
- Sénsor suhu jungkrang pita silikon


text:
Sino-Basa Jepang
Sino-Basa Jepang ngarujuk kana bagean kosa kata Basa Jepang nu aslina tina Basa Cina atawa dijieun tina unsur injeuman Basa Cina. Sababaraha sacara gramatikal atawa pola kecap bisa diasupkeun kana Sino-Basa Jepang. Kosa kata Sino-Basa Jepang dikumpulkeun dina kango (漢語), hartina 'kecap Basa Cina'. Kango salah sahiji tina tilu kategori nu aya dina bagean kosakata Basa Jepang. Nu sejenna nyaeta kosa kata asli Basa Jepang (大和言葉 yamato-kotoba atawa 和語 wago) sarta injeuman tina basa Kulon (gairaigo). Kurang leuwih 60% Basa Jepang modern nyaeta kango, hartina kosakata Basa Cina asli gede pangaruhna dina Basa Jepang, malah leuwih ti Basa Latin dina Basa Inggris.
Kasang tukang[édit | sunting sumber]
Kosa kata Basa Cina gede pangaruhna kana Basa Jepang, sabagean kusabab mangsa mimiti kontak, Basa Jepang teu ngabogaan sistim tulisan sorangan. Tulisan Basa Jepang mimiti nu dipake di Jepang ngarupakeun literatur Basa Cina, nu disebut kanbun dina konteks ieu. Pamakean kanbun diperlukeun kacida jeung unggal literatur Basa Jepang keur dituliskeun dina Basa Cina. Sabajan kitu, ngan saeutik urang Jepang nu bisa ngobrol make Basa Cina. Keur gantina, ucapan Basa Cina dideukeutan; kosa kata ieu dasar tina kompen Sino-Basa Jepang dina Basa Jepang.
Sino-Basa Jepang jeung On'yomi[édit | sunting sumber]
Watesan kango ilahar diidentifikasi ku on'yomi (音読み, "sora maca"), hiji sistim ngucapkeun karakter Cina ku cara ngadeukeutkeun kana Basa Cina asli. On'yomi disebut oge 'maca Sino-Basa Jepang', sarta lawanna kun'yomi (訓読み, "maca harti") nu make karakter Cina oge sarta dibaca dumasar kana kosa kata Basa Jepang asli.
Tabel pakait[édit | sunting sumber]
Catetan:
- MC: Cina Tengah
- Go: 呉音 Go-on, ti Wu salilan abad ka-5 jeung abad ka-6
- Kan: 漢音 Kan-on, tina Tang Dynasty salila abad ka-7 nepi ka abad ka-9
Asal:
Ahir:
- [m] → [mu] → [ɴ]
- [n] → [ɴ]
- [ŋ] → [i] or [u], [ɴ] in Tō-on
- [p] → [pu] → [ɸu] → [u], [Q] ([aɸu] → [o:], [iɸu] → [ju:], [uɸu] → [u:], [eɸu] → [jo:], [oɸu] → [o:])
- [k] → [ku], [ki], [Q]
- [t] → [tsu], [tʃi], [Q]


text:
Ka Alloh abdi nyalindung, tina panggodana setan.
Kalayan asma Nu Agung, Alloh Anu Welas Asih.
-Alloh-
1. ALLOH ANU MAHA UNINGA (:2/1,2)
mungguhing urang manusa, wajib kedah percantenna.
upami urang mihamham, tangtos urang buntu laku.
nu mawi lumungsur Qur’an, pikeun tuduh jalan iman.
solatna teh tara pegat, ku Alloh tangtos dirahmat.
2. SILIH BAGI REJEKI (:2/2,3,4)
Mun urang nampi rejeki, rejeki pabagi-bagi,
sasama ge kabagean, rejeki silih agehan.
Jelema nu iman mu’min, panceg percaya tur yakin,
kitabulloh nu baheula, eta ge dawuh Mantenna.
Jelema nu iman mu’min, yakinna aenal yakin,
yen engke teh hirup deui, bakal deuheus ka Ilahi.
3. PITUDUH TI ALLOH SWT (:2/5)
hirupna kenging panungtun, henteu lesot ti panuyun.
mulus salamet hirupna, kenging pituduh Mantenna.
moal sasar katambias, moal hamham moal waswas.
4. ULAH NGABEDUL (:2/6,7)
Jelema anu mantangul, hirup nyuruntul ngabedul,
hese dibere pepeling, langlang-lingling lir teu eling.
Mangeran kana napsuna, ngagugulung kahayangna,
aturan kabeh dirumpak, ngaruksak jeung ngagalaksak.
Lajeng ku Alloh ditutup, kalbu dibulen dirungkup,
hatena teh ditulakan, pangreungeuna dicocokan.
Batin jadi kurunyinyi, tebih ti hidayah Gusti,
cilaka estu cilaka, jalma nu kitu lampahna.
5. GANCANG OMEAN (:2/8,9)
padahal gagaleongan, kaimanan reureundahan.
ari lampah euwah-euwah, kitu salah kieu salah.
gancang menta dihampura, ka Alloh Maha Kawasa.
tapi tong peunggas harepan, nu salah gancang omean.
6. SIPATNA JELEMA ANU MUNAPEK (:2/10,11)
Jalma munapek sipatna, mun leukeun nitenanana,
sok resep nyieun alesan, keur nutupan kasalahan,
Kasalahan diteumbleuhkeun, geugeuleuh dika-baturkeun,
hatena pinuh werejit, kotor jeung pinuh rurujit.
Mun hareupeun ngomong hade, tukangeun mah ngalelewe,
nu kitu tong jadi sobat, sabab mindeng ngahianat.
7. ULAH JALIR JANGJI (:2/12,13)
subaya kedah cumponan, sabab eta kahormatan.
reujeung ngaruksak pribadi, henteu ngajenan ka diri.
hirupna moal jamuga, bakal pinanggih tunggara.
8. NGAJAGA LETAH (:2/14)
Kade jaga eta letah, sabab mindeng mawa salah,
seukeutna leuwih ti pedang, raheutna matak gudawang.
Loba nu meunang cilaka, lantaran tina ngomongna,
ngomong teu dipikir heula, tangtu hanjakal ahirna.
Ngomong ngabuih ngabudah, mindingan lampah nu salah,
ngaku-ngaku iman takwa, padahal reka perdaya,
Iman ukur kaheureuyan, kawas bunglon lolondokan,
kitu peta salah pisan, kudu gancang dijauhan.
9. ULAH NGAHEUREUYKEUN AYAT (:2/15,16)
dipake ocon guguyon, kitu peta estu awon.
jeung moal kenging sapa’at, sabab ngaheureuykeun ayat.
sangkan urang ulah rugi, hirup jadi ngandung harti.
sangkan hirup ulah rugi, tur kenging rido Ilahi.
10. PALITA ANU TEU CAHAYAAN (:2/17,18)
Kuma pibakaleunana, lamun pareng hiji mangsa,
urang teh nyeungeut palita, tapi teu caang sinarna
Kotret deui cekres deui, ngahurungkeun korek api,
pareum deui pareum deui, poek deui poek deui.
Rajeun palitana hurung, tapi kalah tambah bingung,
sabab cahayana musna, poek mongkleng buta rata.
Kitu minangka misilna, nu munapek ibaratna,
lolong lahir jeung batinna, sasab dunya aheratna.


text:
Contoh Artikel Basa Sunda
Teknologi informasi dina mangsa kiwari geus jadi pangabutuh anu teu bisa dipisahkeun jeung kahirupan masarakat di kota atawa di desa lain ngan ukur jalma nu boga kapentingan husus di widang bisnis atawa urusan penting sejena, tapi barudak sakola oge geus diwanohkeun jeung eta teknologi, nu dipiharep sangkan bisa ngigelan jaman teu katinggaleun kalindes ku wanci nu beuki maju.
Sumebarna eta teknologi bisa mawa pangaruh nu hade, oge bisa nimbulkeun pangaruh goreng, hal eta gumantung ka jalma nu ngagunakeun eta teknologi.
Rupa-rupa wujud hasil teknologi diantarana bae Han Phon jeung komputer, di lingkungan barudak sakola eta dua ngaran geus teu aheng deui. Lantaran eta barang geus jadi kaulinan anu teu saeutik meakeun waktu jeung waragad, temahna bisa ngalantarankeun barudah sakola poho kana waktu nu utama keur diajar, tepi teu sakabehna kitu aya oge nu ngamanpaatkeun eta teknologi keur kaperluan diajarna.
Kaparigelan nonoman dina ngakolakeun eta teknologi kawilang nyongcolang upama seug dibandingkeun jeung kolot-kolotna, tapi dumasar kana hal eta kolot barudak kudu taliti tur surti dina nalingakeun ketakna barudak ulah nepika salah lengkah tur pamolah, ku alatan teknologi anu salah ngalarapkeunanana
Teu kurang ti welasan warnet nu ngadeg meh disaban tempat, warnet-warnet kasebut baris nedunan pangabutuh barudak sakolah pikeun kaperluan diajar atawa migawe tugas pikeun nu can ngabogaan komputer atawa leptop sorangan.
Teu saeutik balukar anu goreng alatan teknologi informasi kiwari nu tumerapna ka rumaja, geus loba kajadian anu kaalaman ku rumaja alatan internet upamana bae malesna diajar, runtagna ahlak alatan lalajo pintonan nu teu payus keur barudak, jual beli barang haram jeung sajabana.
Kahariwang kolot, alatan eta teknologi geus jadi alesan pikeun nalingakeun budakna sangkan teu jadi korban pangaruh gorengna, tapi manfaatna kawilang gede kacida pikeun kamajuan sagala widang.
Komputer jeung sabangsana kacida pisan pentingna dina sagala widang, boh kusabab bisa ngarengsekeun urusan kalawan gancang tur rapih, ngawasa elmuna kacida diperlukeunana pikeun ngungkulan jaman jeung ngjawab tangtangan kahirupan.


text: Mana ngenah ngenah ngenah teuingBatin seuri di tambelarkeunPamajikan teu eling-elingAduh alah ieungSabodo teuing Indit isuk kurunyungna subuhSirah jangar mukakeun tulakHenteu robah teu eling-elingAduh alah ieungNyusahkeun aing Nyeri-nyeri moal benang di ubaranKajen tutumpuran paeh ge teu panasaranMajan ngora kenehMajan urang kes batianDuh aing serahkeunAing maneh kimpoi deui Henteu butuh awewe curalingBoga rasa sok ieu aingKasalaki wani nampilingAduh alah ieungSiga ucing gering Nyeri-nyeri moal benang di ubaranKajen tutumpuran paeh ge teu panasaranMajan ngora kenehMajan urang kes batianDuh aing serahkeunAing maneh kimpoi deui Henteu butuh awewe curalingBoga rasa tah ieu aingKasalaki wani nampilingAduh alah ieungSiga ucing gering Mana ngenah ngenah ngenah teuingBatin seuri di tambelarkeunPamajikan teu eling-elingAduh alah ieungSabodo teuing Indit isuk kurunyungna subuhSirah jangar mukakeun tulakHenteu robah teu eling-elingAduh alah ieungNyusahkeun aing Rap:Cing cangkeling manuk cingkleng cindeten, plos kakolong bapasatar bulenang, cing gerang eling ngarah keudit kamelarkeun, pasti dilejong nalak tilu tepaluan, kining kining kitulapacing kacapi kacapiku hulubareng hulubareng seseugenang col padalang, col padalang, col padalang mawaranda kimpoi keur! Nyeri-nyeri moal benang di ubaranKajen tutumpuran paeh ge teu panasaranMajan ngora kenehMajan urang kes batianDuh aing serahkeunAing maneh kimpoi deui Nyeri-nyeri moal benang di ubaranKajen tutumpuran paeh ge teu panasaranMajan ngora kenehMajan urang kes batianDuh aing serahkeunAing maneh kimpoi deui


text:
Bonéka
Bonéka (tina bahasa Portugis boneca) nya éta sajinis kaulinan anu loba rupana, ilaharna manusa atawa sato, sarta tokoh-tokoh fiksi. Bonéka mangrupa kaulinan anu buhun, ku sabab dina jaman Yunani, Romawi atawa Mesir kuno bonéka téh geus aya.[1] Tapi pungsi, bentuk atawa cara nyieuna anu béda lamun dibandingkeun jeung jaman ayeuna. [1]
Sajarah jeung Kamekaran Bonéka[édit | sunting sumber]
Bonéka geus aya ti baheula sakitar 3.000 taun saencan masehi.[2] Nalika éta urang Mesir jeung Cina geus nyarieun bonéka anu bentukna basajan.[2] Bahan anu dipakéna téh tina kai, taneuh liat, atawa tulang sato.[2] Bonéka anu alus dijieun tina lilin jeung gading gajah. Jaman baheula bonéka lain keur kaulinan budak tapi dipaké pikeun kapperluan agama atawa upacara dat anu resmi. [2] Bonéka jaman baheula bentukna pikasieuneun jeung kaku.[2] Bonéka geus mimiti jadi kaulinan budak di taun 600 taun saencan masehi.[2] Ku sabab bonéka geus bisa dijadikeun kaulinan alatan bentukna teu kaku jeung bisa digerak-gerakeun.[2] Dina abad 5-15, bonéka masih tetep dipaké pikeun kaperluan ritual jeung agama.[2] Bonéka jadi kaulinan barudak sacara masal mimitina abad 15 di Kota Nuremberg, Augsburg, jeung Sonneberg, Jerman.[2] Bonéka kasebut dijieun tina taneuh liat, ki jeung lilin sarta dibéré baju anu ngagambarkeun awéwé Jerman.[2] Kamekaran bonéka ngeuyeuban alam dunya saperti di Inggris, Prancis, Itali, jeung Walanda nyarieun bonéka awéwé anu ngagambarkeun nagara séwang-séwangna.[2] Bonéka ieu dijadikeun oléh-oléh.[2] Abad ka-16, pabrik boneka di Walanda nyieun mata bonéka tina gelas jeung bisa dimajukeun nepi ka méré kesan jiga jalema beneran.[2] Tahun 1675, pabrik anu ngalengkepan bonéka maké buuk.[2] Dina tahun 1710, aya pabrik anu nyieun bonéka bisa ceurik, sedengkeun dina tau 1735 aya bonéka anu bisa leumpang ilaharna jalema.[2] Di ahir Perang Dunia I, Amérika kaasup nagara penghasil bonéka panglobana di dunya.[2] Di antara taun 1925 jeung Perang Dunia II, pabrik paranti nyieun bonéka leuwih ngirut deui.[2] Bonéka buatan pabrik dilengkepan ku ayana bonéka anu bisa ngicep kalayan lengkep jeung bulu matana, bisa calangap jeung aya huntuan.[2] Aya ogé bonéka anu bisa dahar jeung nginum sorangan.[2]