text:
Nah bagi anda yang hobi berpuisi dengan menggunakan bahasa sunda anda juga dapat berpatisipasi dalam mengirimkan puisi bahasa sunda terbaru anda di Tourworldinfo Community melalui komentar paling bawah postingan ini. Puisi puisi terbaik akan tampil di halaman posting beserta foto sang penyair. Nah untuk itu sebagai bahan inspirasi kami menyediakan beberapa contoh puisi bahasa sunda yang mungkin bisa anda berikan untuk teman, sahabat, pacar, kekasih, dll. Kumpulan puisi bahasa sunda ini saya dapatkan dari berbagai macam sumber yang tidak diketahui di Internet.
Puisi Bahasa Sunda
Kumpulan Puisi Bahasa Sunda Terbaru 2012
PUISI BAHASA SUNDA
Tuh Saksina
Tuh saksina bendungan waduk Darma anu ngembat tur weweg
Tuh saksina cai anu ngaplak di waduk Darma mani herang mencrang
Tuh saksina angin nu nebak tangkal sisi bendungan waduk Darma
Tuh saksina langit biru di waduk Darma
Naon deui anu diragukeun
Naon deui anu kudu dibuktikeun
Jalan aspal masih keneh hideung
Kecap rasa nyaah masih keneh nempel dina biwir
Tuh saksina masih nyaksian urang duaan
Ngiuhan handapeun tangkal nu iuh di sisi bendungan waduk Darma
Puisi Bahasa Sunda
Bral Miang Anaking, Dunga Tinu Jadi “Kolot” Aranjeun
Keur aranjeun, anak Bapa anu awewe anu lalaki.
Anaking….
Ngitung waktu, milang lengkah
tikiwari kakiwari,
sawaktu-sarebu waktu,
salengkah-sarebu lengkah
Ananking…..
Asa cikeneh urang babarengan,
icikibung dina dunya atikan nu lawas tilu taun landung.
Asa bieu antara hidep jeung Bapa silih tamplokeun rasa:
asih, nyaah, deudeuh, ijid, ngewa, jeung keuheul
Kiwari, tuh lawang pepeuntasan geus ngadago
kahade tigatruk-tipagut
keur nulalawora tinangtu tangtu hese mentas
Bral anaking, sing mulus rahayu nerapkeun elmu
di ditu hidep bakal dicoba dina pangaweruh
Jung anaking, hidep diandung pangdunga.
Wilujeng anaking
keur aranjeun nu bakal miang
**
Hampura anaking,
mun letah Bapa, letah ibu te bisa nahan ucapan, hahaok bari molotot,
da kitu adatnya neundeun kanyaah.
Bapa jenu Ibu teh inggis bisi hidep kalangsu di jalan,
katalimbeng dina dunya sukan-sukan,
poho balik kana jalan bebeneran.
Hampura anaking,
ucap lampah, paripolah nu kaliwat pikeun enteung keur kahareup
**
Sakecap dunga, sarebu mangfaat,
dunga nu mujarab iwal tikukaweningan
hate urang-hate bapa hate ibu, hate anjeun
munajat ka kanu kawasa
Alloh ya Robbi,
mugi Gusti ngahapunten tina dosa
jeung lampah nu lepat
Bral miang anaking,
dunga Bapa keur aranjeun,
muga hidep sing bisa neruskeun lampah
nutur catur tolab elmu tug ka jucung,
kuridoNa
Alloh bakal kinasihan
Cag!
PUISI BAHASA SUNDA
Anaking Bapa jeung Ema Iklas
Anaking..
Geulis anak bapa jeung ema
Ayeuna anjeun geus miheulaan
Nu jadi bapa jeung indung
Anaking…
Bapa iklas jeung rido
Anjeun geus dipundut kunu kawasa
Aajanan hate leutik mah
Bapa jeung ema kacida sedihan
ehm… anaking…
Anaking….
Geulis, bageur, lamun bapa jeung ema
Nempo kuburan anjeun anu masih keneh taneuh beureum
Dina kongkolak bapa jeung ema
Anjeun nembongan wae,
Anaking…
Anjeung keur lulucuna,
Anjeun nu sok jadi tamba bapa jeung ema,
Belenyehna imut anjeun sok
mawa kabungah ka bapa jeung ema
ehm.. anaking
Bapa iklas pisan anjeun geus dipundut tiheula kunu kawasa
Anaking…
Waktu peuting kamari hujan
Taneuh beureum luhureun anjeun jadi baseuh
Kitu deui cimata bapa jeung ema maseuhan pipi.
Anaking…
Sok ras inget waktu anjeun gumbira
Ulin, ngariung, waktu urang tiluan gogonjakan
Ayeuna tinggal sawangan
Najan kitu, raray anjeun, anaking, geulis sok nembongan bae…
Anaking…
Ku bapa jeung ku ema didungakeun,
Anjeun sing ditempatkeun di tepat anu suci,
Bapa jeung ema sabar
Nandangan cobaan ieu jeung iklas ditingalkeun ku anjeun
PUISI BAHASA SUNDA
KAMERDIKAAN
Ku: Apip Mustopa
Kamerdikaan teh, jang
Jukut ngemploh sisi jalan
Nu teu weleh katincakan
Ku nu resep mabal jalan
Kamerdikaan teh, jang
Jukut ngemploh di sampalan
Dihakanan ingon aburan
Atawa diararitan
Tapi teu weleh parucukan
Kamedikaan teh, jang
Waruga aki-aki nu rangkebong
Dada ngagambang panon celong
Teu ari mikiran hutang
(Srangenge, Jakarta)
PUISI BAHASA SUNDA
PESTA DEMOKRASI
Iwan Muhammad R
Mun rek enya boga karep nu sarua, naha bet pada-pada
Mun rek enya mawa batin rahayat, naha bet ngamurah-mareh darajat
Sagala diumbar carita : seja ngabebaskeun waragad sakola,
Muka lapangan kerja, atawa ngangkat sora nu werit
Tapi naha bet parasea marebutkeun paisan tutung
Banner, baligho,spanduk jeung poster-poster ngarumekan kota
Jalan-jalan leuseuh teu beda jeung runtah nu cenah urang kokolakeun
Gang-gang pararoek heurin tetenjoan, tembok-tembokna jadi majalah
dinding
Naha bet ngolok-ngolok duit, geuning sakabeh eta teh teu beunang
dipake mungkus peda-peda acan, bororaah laku dijual atawa dipake
nyimbutan barudak nu tinggolepak di emper toko jeung lampu-lampu
stopan
Kahujanan, kapanasan pamustunganana digalaksak ku angin peuting
Gudawang lebah tarang, gorowong genggerong
Nu make kopeah, nu make tiung, nu make kabaya, nu make baju
supermen
Nu dipoto jeung monyet, nu jeung caleg artisna, nu api-api jadi seniman
Nu api-api jadi kiyai, nu api-apai jadi olahragawan
Kabeh teu bisa ngalawan ninggang datang paceklik ka rahayat
nu cenah rek diwakilan ku maranehanana.
Na ngarudag naon atuh, aya pesta demokrasi teh siga nu moro bagong
Marawa anjing bari dibarajuan ku rupa-rupa gambar
Kabeh pada boga cita-cita, mawa visi jeung misi sewang-sewangan
Hayang meunangkeun naon nu diudag
Kawas barudak di lembur coko langlayangan, lumpat titatarajong bari
panon tanggah
Teu ditolih nu dihandap, teu ditempo nu tincak
Teu paduli kebon batur ruksak, teu paduli rek cohcor katincak
“Nu penting aing meunangkeun nu diudag” omong budak
“Kadarieu! Kadarieu! Yeu ubar hanaang. Pek contreng lebah irungan,
atawa dadana, atawa dina ngaranna atawa dina gambarna!
Pek gunakeun hak pilihna tong salah, milih luyu jeung hati nurani!”
gorowok partai nu teu sacara langsung nitah milih manehna.
Aya deui nu nyebutkeun rek bebela ka patani, ngaronjatkeun hasil
tatanenna.
Aya deui anu ngajangjikeun numpes kamiskinan jeung pengangguran
Naha teu era disalindiran ku iklan roko?
Majar beuki loba pilihen, beuki bingung milihna
Atawa nu omat-omatan ulah katipu ku cau badag bisi dijerona cangkang
hungkul!
Mun rek enya boga karep nu sarua, naha bet pada-pada
Mun rek enya mawa batin rahayat, naha teu sauyunan bae dina
nanjeurkeun cita-cita
Ngawangun nagri nu waluya.
Bandung, 22 Maret 2009
Nah itulah beberapa kumpulan Puisi Bahasa Sunda dari Tourworldinfo Community. Semoga postingan tersebut membuat anda terhibur.


c: text/html

text:
Leuncangeun
Leuncangeun atawa tinea pedis[1] nyaeta inféksi fungi parasitis nu narajang épidermis suku. Ilaharna disababkeun ku mold[2] (tapi dina sababaraha kasus, yeast) nu tuwuh dina pabeungeutan kulit sarta tuluy tuwuh kana jaringan kulit hirupna sorangan, nu nyababkeun infeksi. Ilaharna aya dina antara ramo suku, tapi kadang aya jadi pola "moccasin" tambahan dina handap jeung sisi suku. Tinea pedis diperkirakeun mangrupakeun panyakit kulit nu ilahar kadua di AS, sanggeus éwateun[3]. Nepi ka 15% pangeusi AS meureun boga tinea pedis[4].
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ Istilah "tinea pedis" nujul kana panyakit tur lain kana organisme (fungi) nu nyababkeunnana. Sababaraha fungi lianna, nu disebut dérmatofita, bisa nyababkeun tinea pedis. Leuwih-leuwih, spesies fungi nu nyababkeun leuncangeun bisa nyababkeun oge, contona, jock itch (tinea cruris).
- ↑ Mold nyaeta fungi mikroskopis nu tuwuh dina jaringan hifa, nu patukang tonggong jeung fungi mikroskopis nu tuwuh dina sel tunggal, nu disebut yeast.
- ↑ Weinstein, Andrew, Brian Berman (May 15, 2002). "Treatment of common superficial tinea infections". American Family Physician 65 (10): 2095-2102. American Family Physician journal website
- ↑ Bell-Syer, Hart R, Crawford F, Torgerson DJ, Tyrrell W, Russell I: (2002). "Oral treatments for fungal infections of the skin of the foot.". Cochrane database of systematic reviews: CD003584.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rianti Cartwright
Rianti Rhiannon Cartwright nyaéta wanoja kalahiran Bandung, 22 Séptémber 1983 anu boga pacabakan jadi modél, aktris, sarta VJ MTV Indonésia. Rianti nyorang atikan di International Education Program Jurusan International Business and Marketing, University of Tasmania, Jakarta, manéhna ogé saurang muslim, sarta anak bungsu ti dua sadulur. Awéwé anu lahir ti bapa nu urang Inggris sarta indung campuran Sunda-Jawa ieu kungsi ngabéntangan klip vidéo Wungu, Ello, sarta Letto. Rianti boga jangkung 162 cm.
Daptar eusi
Biografi[édit | sunting sumber]
Saprak leutik, nu boga ngaran lengkep Rianti Rhiannon Cartwright ieu geus biasa digawé pikeun ngeusian pésak sorangan. Dimimitian ti dunya modél dina umur 16 taun sarta sempet jadi editor basa pikeun majalah Maxx-m di Bandung, ngajadikeun Rianti biasa digawé kalayan keyeng. Rianti saterusna ngaléngkah ka dunya akting. Tawaran munggaran pikeun maén filem datang ti Soraya Intercine Film pikeun milu dina filem Eiffel I'm in Love anu dibentangan ku Samuel Rizal sarta Shandy Aulia. Sanggeus éta Rianti maén filem dina Inikah Rasana Cinta? (2005). Rianti mimiti dipikawanoh ku masarakat saprak jadi VJ MTV Indonesia dina acara 'Global Room', 'What's Up', sarta 'MTV Weekend'. Dimimitian ku jadi VJ MTV dina taun 2005, léngkah Rianti dina dunya hiburan Indonésia beuki panceg saprak manéhna ngabéntangan filem Jomblo (2006).[1] Dina panungtung taun 2006, Rianti ogé maén dina filem Pesan dari Surga (2006). Dina film ieu, Rianti anu saurang muslim ditungtut nyandiwara jadi saurang Katolik.[2]
Dina taun 2007, Rianti maén filem babarengan jeung Tora Sudiro sarta Indra Birowo dina filem D'Bijis. Nu resep ka band All American Reject sarta Green Day ieu nyarita, sempet meunang kahésé nyandiwara jadi inohong Asti anu jalingkak dina filem kasebut alatan inohong éta béda jeung sipat aslina anu lungguh timpuh andalemi.[3] Masih dina warsih anu sarua, Rianti maén deui filem. Ayeuna, Rianti maén dina filem hasil adaptasi novel karya Habiburrahman El Shirazy, Ayat-ayat Cinta. Dina filem anu dibéré jejer sarua jeung novelna, Ayat-ayat Cinta Rianti dipercaya jadi Aisah, saurang mahasiswi turunan campuran Jerman jeung Turki, anu calakan, geulis sarta beunghar anu keur ngalakonan panalungtikan di Mesir.[4], diaksés 02 Januari 2008
Sajaba ti kasibukna dina dunya hiburan, Rianti ogé boga gelar duta AIDS sarta ngampanyeukeun ka para nonoman pikeun nyingkahan resiko kasakit virus HIV.[5], diaksés 14 Désémber 2007
Filmografi[édit | sunting sumber]
- Eiffel I'm In Love (2003)
- Inikah Rasanya Cinta (2005)
- Jomblo (2006)
- Pesan Dari Surga (2006)
- D'Bijis (2007)
- Ayat-ayat Cinta (2007)
Sinétron[édit | sunting sumber]
Pariwara TV[édit | sunting sumber]
- Gery Wafer Cream
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (id) Poto Rianti
- (id) Profil di Kapanlagi.com
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Rianti Cartwright: JOMBLO Dekat Dengan Realitas, diaksés 14 Désémber 2007
- ↑ Rianti Cartwright Blajar Agama Katolik, diaksés 14 Désémber 2007
- ↑ VJ Rianti Grogi Bertemu Tora Sudiro, diaksés 14 Désémber 2007
- ↑ [1]
- ↑ VJ Rianti Reueus Jeung Predikat Duta AIDS


text:
D'Cinnamons
D'Cinnamons nya éta grup musik unplugged asal Bandung, Indonesia anu dibentuk taun 2004 ku Diana Widoera alias Dodo (Vokal & Gitar Akustik), Ismail Bonaventura alias Bona (Gitar Akustik & Backing Vocal), jeung Louise Laura Lalitanaya alias Laut (Bass Akustik & Backing Vocal)[1][2]. Awalna, ieu grup musik dingaranan Irish Coffee anu personilna 5 jalma[1]. Irish Musik sok manggung ti hiji kafé ka kafé séjénna di Bandung, tapi ahirna bubar, terus sésa personilna anu tiluan ngabentuk D'Cinnamons[1]. Tisaprak jadi D'Cinnamons, Dodo saparakanca mulai serius pikeun nyieun lagu jeung album[1]. Kasempetan pertama datang ti radio paramuda Bandung anu méré kasempetan pikeun nyieun acara kalayan ngaran D'Cinnamons[1]. Ieu acara mengudara ti bulan Januari nepi ka Juni taun 2005, tina ieu acara, D'Cinnamons jadi loba nu mikaresep[1].
Diskografi[édit | sunting sumber]
Album Good Morning! dirilis awal 2007, eusina 10 lagu anu sakabéhna dijieun ku D'Cinnamons[2]. 60% maké basa Inggris, jeung 40% maké basa Indonesia, lagu-laguna diantarana: Loving You”, “Kuyakin Cinta”, “Mayday! I’m In Love!”, Good Morning, Semua yang Ada, Supergirl, Tak Takut!, So Would You Let Me Be …, I.M.U.L, jeung I Love You[2]. Album kaduana nya éta Cintapucino anu dirilis taun 2007, diteruskeun ku single Galih dan Ratna (dua sejoli)[2]. Terahir, D'Cinnamons ngarilis single Damai tapi Gersang[2].
Personil[édit | sunting sumber]
-
Dodo D'cinnamons.jpg
Dodo D'Cinnamons
-
Bona D'Cinnamons.jpg
Bona D'Cinnamons


text:
Lagu Jaipong Sunda Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Jaipong - Daun Pulus 16 Mp3
Dangdut Jaipong Mp3
Buah Kawung Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Kacang Asin Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Karembong Kayas Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Patepang Sono Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Bangbung Hideung 2 Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Bangbung Hideung Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Gendu Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Geboy Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Jaipong Dangdut Koplo Hot Mobil Butut Mp3
Baju Hejo Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Entog Mulang Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Sangsara Dihaja Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Bangbung Hideung - Aan Kurniasih - Jaipong Classic Mp3
Dasar Jodo Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Hayam Ngupuk Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Ekek Paeh Cicih Cangkurileung Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Duriat Meunang Ngakalan Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3


text:
Assalamu’alaikum warohmatullohi wa barokatuh! Alhamdulillahi robbil ‘alamin! Allohumma solli ‘ala Muhammad, wa alihi, wa ashabihi, ajma’in! Urang ditojolbetonkeun baé. Hadirin rohimakumulloh! Dina danget ieu, simkuring seja ngadugikeun sawatara kecap babandingan basa Sunda anu parantos maneuh atanapi parantos janten babasan dina kahirupan sadidinten urang Sunda.
Sakumaha anu parantos kauninga, wireh nu dimaksad babasan téh nyaéta ucapan matok anu parantos puguh éntép seureuhna anu dianggé dina hartos injeuman. Janten sanés dina hartos sajalantrahna. Eusina nyaéta mangrupi babandingan hiji barang atanapi kaayaan tur parantos ngawangun hiji kecap. Janten henteu tiasa dirobih-robih deui. Henteu tiasa ditambihan, dikirangan, atanapi dilemeskeun.
Anapon wangun éta babasan téh éstu rupi-rupi. Leresan dieu, simkuring seja ngadugikeun babasan-babasan anu nganggé kecap babandingan “siga”, “kawas”, “lir”, “ibarat”, sareng “cara”. Sakedahna, ieu kecap-kecap babandingan téh mibanda kalungguhan séwang-séwangan, sapertos kecap “siga” anu husus dianggé kanggé ngabandingkeun kaayaan lahiriah, atanapi “kawas” anu dianggé ngabandingkeun kalakuan; nanging dina prakna mah éta kecap-kecap téh dianggéna sok dipacorokokodkeun. Pon kitu ogé anu kaunggel dina babasan-babasan anu badé didugikeun ku simkuring ieu.
Atuh supados henteu nyangkolong teuing kana waktos, sumangga urang kawitan baé. Bismillahirrohmanirrohim!
Siga/ Jiga
Kawas
Lir
Ibarat
Cara
Sakitu nu kapihatur! Malah mandar aya pulunganeunana. Anu teu aya hartosna mah, sumangga eusian waé ku nyalira! Hatur nuhun! Bobo sapanon carang sapakan. Assalamu’alaikum warohmatullohi wa barokatuh!***


text:
Dongeng Sunda Lucu Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Dongeng Sunda Cangehgar Mp3
Lucu Banget Ngakak Video Bodor Sunda Nguseup Mp3
Doraemon Sunda Version By Nzie Mp3
Sisindiran Rada Bodor Halal Bihalal Oi Serdadu Mp3
Sisindiran - Terbang Sunda Al-barokah Mp3
Sabar - Dakwah Guyon Jamar Media Bag-1 Akoer Lahflv Mp3
Bodor Sunda Kiwari Mp3
Bodoran Sunda Putra Rgm Mp3
Banyolan Sunda - Saban Ka Manehna Mp3
Dongeng Cinta Wni Doel Sumbang Mp3
Es Lilin Sunda-jepang Mp3
Insya Allah Versi Sunda Mp3
Kang Ibing Ngadongeng Mp3
Dongeng Kang Ibing 3 Mp3
Mojang Bandung - Darso Tembang Kenangan Sunda Mp3
Bobodoran Sunda Sarung Ajaib Uro Group Mp3
Pop Sunda Doel Sumbang Bagja Jeung Cinta Mp3
Andye Stc - Nu Nipu Katipu Mp3
Berondong Tua Versi Sunda - Adiw Video Mp3


text:
Heulang Jawa
Heulang Jawa, Spizaetus bartelsi téh heulang ukuran sedeng, panjangna kira 61 cm, bulu coklat kolot, manuk pamangsa (raptor) anggota kulawarga Accipitridae. Ciri utama ieu heulang nyaéta kukuncung nu panjang dina huluna, bulu dina hulu jeung beuheungna gomplok, tapi hideung lebah awak handapna. Kukuncungna hideung, tapi lebah tungtungna mah bodas. Ieu manuk téh éndemik Indonésia, sumebar di leuweung-leuweung tropis pulo Jawa. Kadaharanana mangrupa manuk, kadal, lalay, jeung mamalia laleutik.
Alatan beuki heureut habitatna sarta ukuran populasina nu saeutik, Heulang Jawa asup kana kategori kaancam punah dina Daptar Beureum IUCN (Lampiran II CITES).
Sebaran[édit | sunting sumber]
Daérah-daérah nu kungsi ngalaporkeun ayana heulang jawa, di antarana
- Jawa Kulon: Taman Nasional Ujung Kulon, Gunung Aseupan, Gunung Karang, Taman Nasional Gunung Halimun, Jampang, Gobang, Gunung Masigit, Gunung Salak, Bogor, Gunung Pancar, Taman Nasional Gunung Gedé-Pangrango, Talaga Warna (Puncak), Situ Patenggang, Gunung Patuha, Gunung Tilu, Gunung Burangrang, Gunung Malati, Gunung Tangkuban Parahu, Gunung Malabar, Gunung Puntang, Bukit Tunggul, Gunung Papandayan, Kawah Kamojang, Gunung Guntur, Gunung Kancing, Gunung Cikuray, Cagar Alam Leuweung Sancang, Gunung Simpang, Gunung Kuning, Gunung Tampomas, Gunung Talaga Bodas, Gunung Galunggung, Gunung Jagat, Gunung Sawal;
- Jawa Tengah: Gunung Segara, Curug Cipendog, Gunung Slamet, Gunung Diéng, Gunung Lumping, Gunung Kemulan, Gunung Ungaran, Gunung Merapi, Gunung Muria, Gunung Lawu;
- Jawa Wétan: Gunung Liman-Wilis, Gunung Kawi, Balékambang, Gunung Arjuno, Taman Leuweung Raya R. Soerjo, Lebakharjo, Taman Nasional Gunung Bromo Tengger Seméru, Dataran Luhur Hyang, Taman Nasional Meru Betiri, Kalibaru, Gunung Raung, Gunung Ijen, Taman Nasional Alas Purwo.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- BirdLife International (2004). Spizaetus bartelsi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Dipulut ping 3 December 2006. Database entry includes justification for why this species is endangered


text:
1. Sunda Kingdom Of West Java, From Tarumanagara to Pakuan Pajajaran with the Royal Center of Bogor.
Karya : Herwig Zahorka
Pamedal : Cipta Loka Jakarta,2007.
Ukuran buku : 25 x18 cm jumlah kaca : 64,
basa : Inggris Ngajujut sejarah Tarumanagara dugi ka Pakuan Pajajaran, dilengkepan ku foto nu cekas tur sae. Pandangan urang asing kana sajarah Sunda.
2. Seputar Garut,
yasana Darpan AW sareng Budi Suhardiman
Pamedal : Komunitas Srimanganti, 2007.
Ukuran buku : 21 x14 cm, jumlah kaca : 200,
basa : Indonesia. Buku ieu versi anyar tina buku Ensiklopedi Alit Garut nu
medal samemehna, ngaguar sagala rupa hal sabudeureun Garut.
3. Keom Sakedap 2 Sura Seuri Siga Surili,
yasana Syam Ridwan nu aktif di Kusnet
Pamedal : Yayasan Perceka, 2008
Ukuran buku : 20,5 x 15 cm, jumlah kaca : 84.
basa : Sunda
Buku kadua karyana Syam Ridwan mangrupa kumpulan banyol Sunda dina Internet.
4. Sejarah Ciamis
karyana Dadan Wildan saparakanca
Pamedal : Humaniora, 2005
Ukuran buku : 20,5 x 14 cm, jumlah kaca : 232,
basa : Indonesia
Ngungkab sajarah Ciamis nepi ka bubuk leutikna.
5. Jejak Langkah Urang Sunda, 70 tahun Ajip Rosidi,
editor : A.Chaedar Alwasilah saparakanca.
Pamedal : Kiblat Buku Utama, 2008
Ukuran Buku : 21,5 x 15 cm, jumlah kaca : 477,
basa : Indonesia, Inggris jeung Sunda
Mangrupa kumpulan tulisan pangbagea 70 taun Ajip Rosidi, leuwih ti 60 inohong nu apal ka Ajip Rosidi.
6. Lir Cahaya Nyorot Eunteung,
antologi karya sastra Sunda
mangrupa Carpon.
Editor : Ano Karsana jeung Chye Retty IsnendesPamedal : Sonagar Press, 2008
Ukuran buku : 21 xb 15 cm, jumlah kaca : 751.
Antologi karya sastra Sunda ti para pangarang nu kungsi nyuprih elmu di UPI (IKIP) ti mimiti taun 1957 tug nepi ka 2004.
7. Sajak Sunda,
dikumpulkeun ku Ajip Rosidi
Pamedal : Kiblat Buku Utama, 2007.
Ukuran buku : 21 x 14,5 cm, jumlah kaca : 691
Antologi sajak Sunda nu dikumpulkeun ku Ajip Rosidi, ti mimiti karya MA Salmun tug nepi ka panyajak entragan ayeuna dilengekpan ku biodata pangarangna.
8. Kanagan2.
Editor : Duduh Durahman jeung Tatang Sumarsono
Pamedal : Yayasan Pusat Kebudayaan, 2008
Ukuran buku : 21 x 14,5 cm,
jumlah kaca : 590
Antologi sastra Sunda Carpon nu kungsi dimuat dina majalah basa Sunda Mangle tur meunang pangajen carpon pinilih.
9. Kamus Umum Basa Sunda LBSS
citakan ka 10
Pamedal : Geger Sunten, 2007
Ukuran buku : 25,5 x 17 cm,
jumlah kaca : 524
Kamus lulugu basa Sunda hasil tim ti Lembaga Basa Jeung Sastra Sunda.
10. Peperenian Urang Sunda
karya Rachmat Taufik Hidayat saparakanca.
Citakan ka 2
Pamedal : Kiblat Buku Utama, 2007
Ukuran buku : 21 x 14,5 cm, jumlah kaca : 287
Uesina unak anik sagala rupa hal nu aya dina kahirupan urang Sunda ditataan kalawan gemet.
11. Kamus Basa Sunda RA Danadibrata
Pamedal : gawe bareng Kiblat jeung Unpad, 2006.
Ukuran buku : 25 x 19 cm,
jumlah kaca : 760
Kamus basa Sunda kalawan jumlah entri leuwih ti 40.000 kawilang lengkep keur kamus basa daerah tur dicitak lux.
12. Laras Pada Karawitan Sunda,
karya Mariko Sasaki
Pamedal : P4st UPI, 2007.
Ukuran buku : 21 x 14 cm, jumlah kaca : 262, basa : Indonesia.
Ngaguar laras karawitan Sunda naha aya pangaruh ti Mataram jeung hal sejenna.
Pamedal : Kiblat, taun 2008.
Ukuran buku : 21 x 14 cm, jumlah kaca : 84.
Ngaos buku ieu matak nyikikik jeung nyakakak teu kaliwat matak imut kanjut.
Pamedal: Cumumanik Publishing, taun 2007.
Ukuran buku : 21 x 14,5 cm , jumlah kaca : 115.
Eusina diwangun ku dua basa nyaeta basa Inggris sareng Sunda, hasil cutatan ceramah AF Ghazali (alm) tina kaset, dtranskripsi jeung ditarjamahkeun kana basa Inggris ku Julian Millie ti Universitas Monash Australia.
Ukuran buku : 20,5 x 14 cm, jumlah kaca : 63
Moh Ambri geus hasil mindahkeun suasana “deungeun” kana suasana nu keuna kana mamaras urang Sunda, bari “kadeungeunana” masih tetep weuteuh.
Pamedal : PPSS (Paguyuban Panglawungan Sastra Sunda), taun 2007.
Ukuran buku : 20,5 x 14,5 cm, jumlah kaca : 228
Eusina aya lima naskah drama basa Sunda beunang lima pangarang, pinunjul saembara ngarang naskah drama Sunda nu diayakeun ku PPSS.
kenging Tim Penelusuran Sejarah Purwakarta kalawan editor ku A.Sobana Hardjasaputra.
Pamedal : Pemda Purwakarta, taun 2008, dipasarkeun ku Kiblat.
Ukuran buku : 20,5 x 14,5 cm, jumlah kaca : 241
Ngaguar sajarah Purwakarta ti ngawitan jaman kolonial tug dugi ka ayeuna dilengkepan ku foto nu sae.
kenging Judistira K Garna.
Pamedal : Lemlit Unpad, taun 2008 (citakan ka 3 / revisi)
Ukuran buku : 21 x 14,5 cm, jumlah kaca : 253
Buku ieu mangrupi kumpulan makalah nu kantos didugikeun ku pangarangna, ngaguar budaya Sunda dugi ka bubuk leutikna lengkep sareng teori budaya.
19. SI KABAYAN
Karya : Lina Maria Coster Wijsman
Pamedal : Pustaka Jaya, 2008
Ukuran Buku : 19 x 13 cm, jumlah kaca : 251, bahasa : Indonesia jeung Sunda
Buku ieu teh sabenerna mah desertasi Lina Maria Coster dina taun 1929 nu nalungtik carita carita rakyat di Jawa Barat.. Hanjakal gambar jilid teu ngagambarkeun hiji desertasi, leuwih condong kana carita lucu.
20. BRAGA Jantung Parijs van Java
Karya : Ridwan Hutagalung sareng Taufanny Nugraha
Pamedal : Ka Bandung, 2008
Ukuran Buku : 17,5 x 13,5 cm, jumlah kaca : 167, bahasa : Indonesia.
Ngagambarkeun Braga jaman baheula tug nepi ka ayeuna. Dihias ku sababaraha gambar
21. LAYUNG, Kumpulan Carita Pondok
Karya : Aam Amalia
Pamedal : Pustaka Amaldi, 2008
Ukuran Buku : 20 x 14, jumlah kaca : 84, bahasa Sunda
Aya 10 Carita Pondok.
22. RUSIAH KA 14, Kumpulan Carita Pondok.
Karya : Darpan AW.
Pamedal : Kiblat Buku Utama, 2008.
Ukuran Buku : 21 x 14 , jumlah kaca : 161, bahasa Sunda.
Aya 15 Carita Pondok.
23. BAYAN BUDIMAN.
Karya : MK Mangoendikaria.
Pamedal : Kiblat Buku Utama, 2008.
Ukuran Buku : 20,5 x 14,5 cm , jumlah kaca : 135, bahasa : Sunda
Citakan munggaran ku Bale Pustaka 1936.
Carita Bayan Budiman asalna tina basa Sangsskerta judulna Syukasaptati, tuluy ditarjamahkeun kana basa Malayu. Carita nu ieu dina versi basa Sunda.
Filed under: BUKU


text:
Contoh Pidato Bahasa SundA
Kamis, 11 Februari 2010
Assalamu ‘alaikum wr. wb.
Inna hamdalillah. Nahmaduhu wa nastai’nuhu wa nastagfiruhu wa na udzubillahi min syururi anfusina wa min sayyiati a’malina. Mayyahdzillahu fala mudzilallah wama yudlilhu fala hadiyalah.Asyhaduanla ilaha illalah wahdahu la syarikalah, wa asyhadu anna muhammadan ‘abduhu wa rosuluhu, la nabiya ba’dah.Puji anu janten mimiti ngamugi-mugi ka Gusti Nu Maha Suci. Puja minangka bubuka carita, urang sanggakeun ka PangĂ©ran Nu Murbeng Alam, kalayan sukur kapihatur ka Alloh Nu Maha Gofur.sELENGKAPANYA dONLOAD dI sini


text:
Ngaraas anjeun dina titik-titik piksel
Bet ngucuprak haté kuring laju tilem ka juru-juru monitor
Panon anjeun ngababantar lebah zoom 100 persén
Ngatumbiri rénghap kuring tina bodas kana kayas
Ngarandegkeun kiceup dina gradién harepan
Ngusap biwir anjeun dina jorélat-jorélat kursor
Bet sumeblak pikir kuring laju eunteup dina kalangkangna hégak
Riab-riab buuk anjeun ngamuara kana riak résolusi
Ngawirahma ratug kuring kabeulit rindat ngabigeu
Ngantengkeun kakeyeng sina tibra sarénghapan
Ramo kumejot dina tuktekna sora mouse
Kursor nerejel hayang nuyun jirim anjeun
Sina ngampih ditulakan
Dina folder kuring sorangan
Ngahariring jirim anjeun ‘na anyaman warna-warni
Ngabangingik ratug kuring ‘na saban ketrukna keyboard
Basa guntreng geus lekasan
Potrét jépég nyangsaya tinggal sasemplék
* Tina JPEG, ngaran format file gambar dina data digital
sumber: FB Dadan Sutisna


text:
NOVEL SUNDA
Makalah
Disusun
Pikeun Nyumponan Salah Sahiji Pancen ti Pangajaran Sastra Sunda
Dosen : Dr. H. Iis Ristianai M. Pd
Disusun
ku:
Nami : LanLan Risdiana
NPM : 01020201080192
Tingkat : III A PKn
PROGRAM STUDI
PENDIDIKAN KEWARGANEGARAAN
FAKULTAS
KEGURUAN DAN PENDIDIKAN
UNIVERSITAS
SURYAKANCANA
CIANJUR
2010
BAB I
BUBUKA
1.1 Kasang
Tukang
Novel teh salah sahiji wangun karya
sastra anu ditulisna dina basa lancaran. Novel oge kaasup wangun karya sastra
anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih panjang ti
carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah. Biasana basa ugeran
dipake pikeun pamuka carita atawa pikeun ngebrehkeun hal-hal anu dianggap
penting jeung istimewa.
Novel munggaran dina kasustraan sunda
medalna dina taun 1914, mun di bandingkeun jeung novel dina sastra Indonesia,
tetela novel dina sastra sunda teh leuwih ti heula aya. Buktina novel munggaran
dina sastra Indonesia nyaeta novel azab jeung sangsara karangan Merari Siregar
medal dina taun 1920, genep taun sapandeurieun medalna baruang kanu ngarora.
Sakapeung
istilah novel jeung roman dina sastra Sunda téh sok matak ngabingungkeun,
saolah-olah dina sastra Sunda aya karangan nu disebut novel jeung aya karangan
nu disebut roman. Hal ieu téh lain dina sastra Sunda waé, tapi ogé dina sastra
Indonesia. Sakapeung ieu dua istilah téh sok nimbulkeun pabeulit harti. Ieu dya
istilah téh kabéh ogé asalna ti nagri deungeun, nya éta Inggris. Istilah roman
téh aya bédana. Éta hal ditétélakeun ku Clara Reeve dina Rene Wellek jeung
Austin Warren.
Dumasar
kana katerangan diluhur, nu ngabédakeun roman jeung novel téh nya éta novel mah
ngagambarkeun kahirupan manusa sapopoé nu eusina (caritaan) leuwih réalistis,
ari roman mah ngagambarkeun kajadian ahéng tur luar biasa, jeung dina eusina
leubeut ku hal-hal nu sifatna imajinatif.
Dina
sastra Sunda jeung sastra Indonesia mah istilah novel jeung roman téh dianggap
sarua. Ieu hal saluyu jeung pamadegan jakob Sumardjo (1991:2) nu nétélakeun yén
novel jeung roman téh saenyana mah éta-éta kénéh. Patali jeung hal nu kasebut
diluhur, najan hartina sarua istilah nu rék dipilih téh novél. Hal ieu téh
sangkan teu timbul pabeulit harti.
1.2 Tujuan
Panyusunan
a. Diajeungkeun pikeun nyumponan salah
sahiji pancen ti mata kuliah Sastra Sunda dina semester 5 jurusan Pendidikan
Kewarganegaraan
b. Nambahan wawasan ngenaan karya
sastra novel anu geus munggaran dina kasustraan sunda dinta taun 1914
c. Medarkeun wangenan, papasingan,
sumebarna jeung contona karya sastra novel.
d. Bisa mikawanoh jeung weruh kana
kasustraan sunda anu hususna ngenaan novel
1.3 Rumusan Masalah
a. Naon
ari wangenan novel?
b. Kumaha
sumebarna novel dina kasustraan sunda?
c. Kumaha
papasingan novel teh?
d. Kumaha
Contona karya sastra novel?
1.4
Mangpaat
Panulisan
Ieu panulisan
makalah dipiharep bisa méré mangpaat, nyaeta sankeun nu maca, bisa nambahan
pangaweruh ngeunaan karya sastra sunda novel.
BAB II
PEDARAN NOVEL
2.1 Wangenan
Novel
Kecap
Novel asalna tina basa latén. Asal kecapna nyaéta novus nu hartina anyar, robah
jadi novellus, tuluy robah deui jadi novel. Pangna disebut anyar lantaran dina
kasusastraan Barat wangun novel leuwih pandeuri ayana batan wangun roman
(Sumarsono, 1996:2).
Novel oge kaasup wangun karya sastra
anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih panjang ti
carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah. Biasana basa ugeran
dipake pikeun pamuka carita atawa pikeun ngebrehkeun hal-hal anu dianggap
penting jeung istimewa.
Sangkan écés ieu dihandap aya sababaraha pamadegan ngeunaan
novél upamana:
a. Iskandarwassid (1992: 91) nyebutkeun
novel nya éta prosés rékaan (fiksi) nu naratif (ngawuhud lalakon) umumna
panjang sarta galur caritana atawa plot na kompleks (ngaran cabang).
b. Jakob Sumardjo jeung Saini K.M.
(1996: 29) nyebutkeun:
“ Dalam arti yang luas novel adalah cerita berbentuk prosa dalam arti yang
luas. Ukuran yang luas disini dapat berarti cerita dengan plot (alur) yang
kompleks, karakter yang banyak, tema ynag kompleks, dan suasana yang beragam
pula. Namun ukuran yang luas disini juga tidak mutlak demikian, mungkin ukuran
yang luas hanya salah satu ansur fisiknya saja, misalnya temanya, sedang
karakter, setting, dan lain-lainya hanya satu saja.
c. Tatang Sumarsono (1986: 63)
nyebutkeun novel téh nya éta karangan fiksi anu ngagambarkeun kahirupan manusa
sapopoé jalan caritana, loba bagian bagianna tapi angger gumulung dina hiji
leunjeuran, dina eusi caritana digambarjeun watek para palaku, suasan, waktu,
jeung tempat lumangsungna kajadian (carita).
d. Taufik Faturrahman (1983: 49)
nyebutkeun novel nyaéta carita rékaan anu panjang, ditulisna dina basa
lancaran, eusina ngagambarkeun kahirupan manusa anu lumangsung dina waktu jeung
tempat anu dumuk.
e. Jakob Sumardjo (1981: 22) nyebutkeun
yén novel téh diwengku ku ayan hiji carita poko sarta ditambah ayan sababaraha
carita panglengkep, palakuna loba, ogé loba pasualanana. Tapi gumulung dina
hiji leunjeuran.
f. Yus Rusyana (1981: 125) nyebutkeun
yén novel téh carita nu panjang dina wangun lancaran, jalan caritana loba
bagian- bagianana. Kitu deui palakuna loba. Atuh mangsa anu kacaturna ogé lila.
Dina novel mah langka aya hal anu pamohalan. Palaku, jalan carita, tempat jeung
waktu kajadian téh kaayaanana bisa katarima ku akal.
g. Nurutkeun “ The American College
Dictonary” (1980: 830) nu dicutat ku Tarigan (1985:164) ditétélakeun yén “
Novel adalah suatu cerita fiktif, dalam panjang yang tertentu, yang melukiskan
para tokoh, gerak, serta adgan kehidupan nyat yang representatif dalam suatu
alur atau suatu keadaan yang agak kacau atau kusut”.
Dumasar
tina sababaraha pamadegan diluhur, katangén yén teu sakabéh unsurna novel
ngarancabang(kompleks), hal ieu katangén diluhur nurutkeun Jakob Sumaedjo jeung
Saini K.M.
Nurutkeun
Tarigan (1985: 165) biasana legana ukuran novel bisa ditilik tina jumlah
kecapna. Hiji novel biasana jumlah kecapna paling saeutik 35.000 kecap, atawa
100 kaca, atawa leuwih kurang 2 jameun upama dibaca.
2.2 Ciri – Ciri
Novel
Lamun di rincik ciri-ciri novel
miboga dalapan ciri nyaeta:
a.
Umumna
novel teh mangrupa carita rekaan
b.
Umumna
nyaritakeun kajadian kahirupan manusa sapopoe
c.
Palakuna
teh ku jalma
d.
Jumlah
palakuna leuwih ti hiji
e.
Caritana
panjang, adegan leuwih lengkep
f.
Mangsa
kacaturna lila
g.
Kaasup
kana wangun sastra modern, dina nangtukeun latar (utamana latar tempat)
salawasna aya dina lelengeran logika.
h.
Kajadian
carita na teh leuwih ti hiji kajadian tapi ngabentuk hiji carita.
Tina
ciri-ciri novel di luhur, sabeuneurna mah aya sasaruannana jeung bedana tina
novel jeung carita anu sejenna. Saperti hal na dongeng, novel jeung carita
pondok. Tiluanna sarua mangrupa carita anu ngabogaan ciri-ciri aya palaku, aya
kajadian, jeung aya tempat. Tanh anu ngabedakeunana nyaeta:
2.3
Unsur
Intrinsik Novel
Unsur-unsur
anu aya di jero novel nyaeta:
a. Tema
Iskandarwassid (1992: 158) nyebutkeun anu disebut téma téh nya éta hiji tangtungan
atawa hiji ageman anu sifatna abstrak, dipageuhan dian racikan karangan rékaan
pikeun ngayakinkeun nu maca, bisa jadi ku pangarang ditembrakeun (ditulis) tapi
mimindengna mah implisit.
Saterusna, Aminuddin (1991: 91) nétélakuen, “Tema adalah ide yang mendasari
suatu cerita sehingga berperanan juga sebagai pangkal tolak dalam memaparkan
karya fiksi yang diciptakannya.”
Pangarang
dina nulis hiji karya sastra mibanda tujuan pikeun hal ka nu maca, lain ngan
ukur nyarita. Nu dicaritakeun téh bisa mangrupa pasualan kahirupan jeung
sawangan kana éta pasualan.
Téma
mangrupa unsur penting lantaran bisa nunjukkeun pasualan nu rék nepikeun ku
pangarang dina éta karyana. Tema anu dipilih bisa ngeunaan tangtungan hirup,
ajaran agama, adat istiadat, ajaran moral, jeung sajabana.
Nurutkeun William Henry Hudson (Esten, 1990: 22), téma nu hadé nya éta hiji
téma kudu hiji pasualan manusa anu lega tur leleb sarta bener-bener karasa
jeung ditarima salaku pasualan kamanusaan. Jadi, cindekna nu disebut téma téh
nya éta anu jadi jejer utama atawa ide utama pamikiran pangarang anu timbul
tina pasulan hirup.
b. Latar (setting)
Latar
atawa setting nya éta gambaran waktu, kaayaan pajamanan, patempatan,
lingkungan, suasana, jeung saterusna nu ngalantarankeun kajadian carita. Tegesna
mangrupa salah sahiji dina adegan karangan. Merenah henteuna milih latar jeung
ngadeskripsikeunana milu nangtukeun ajén karangan (Iskandarwassid, 1992: 75).
c. Amanat
Pesen anu nyangkaruk dina hiji carita nu haying ditepikeun panulis kanu maca.
Unggal carita, pasti pangarang mibanda maksud atawa hal-hal anu hyng ditepikeun
ka nu maca, éta maksud pangarang téh mangrupa amanat. Amanat aya anu langsung
nembrak karasa ku nu maca, aya anu dibalibirkeun henteu togmol. Amanat biasana
nepikeun hiji ajaran moral, atawa pesen sangkan masarakat robah kaayaanana, boh
kahirupan fisikna boh kahirupan batinna atawa rohanina.
d. Galur/ plot
Runtuyan
kajadian atawa kagiatan nu aya dina hiji carita
pangarang ngamiitian carita ngaliwatan hiji kajadian anu matak panasaran atawa
nimbulkeun pananya, atawa suspense. Atawa mungkin baé henteu, Sanggeus kitu
maju kana klimaks, sarta ahirna nepi karéngséna masalah
e. Palaku
Bedana
palaku anu ngalakon dina sastra buhun, palaku dina novel mah umumna manusa.
Dumasar kana ilibiungna dina lalakon, palaku dina novel teh bisa dibagi dua,
nyaeta palaku utama jeung palaku panambah. Palaku utama nyaeta anu nyekel
lalakon, sedeng palaku panambah nyaeta anu ngabantuan palaku utama. Watek
palaku anu aya dina novel teh rupa-rupa aya anu jujur, hianat, sabar, teu
kaopan, bageur jeung sajabana. Watek palaku teh sok di saluyukeun jeung tema
carita.
2.4 Papasingan
Novel
a. Novel
Barudak
Novel
barudak nyaeta novel anu diajangkeun pikeun bacaeun barudak. Masalah anu
dicaritakeunana, masalah-masalah anu raket patalina jeung kahirupan barudak.
Kitu deui dina cara nyanghareupan jeung ngarengsekeun eta masalah, luyu jeung
pikiran katut jiwa barudak. Palaku utamana oge barudak deuih.
Novel
barudak jeung pangarangna dina sastra Sunda, di antarana:
a. Samsudi: Budak Teuneung, Budak Minggat
b. Tatang Sumarsono: Miang jeung
Kaludeung, Si Paser
c. Hidayat Soesanto: Guha Karang Legok
Pari, Bima Rengkung
d. Ahmad Bakri: Nu Sengit Dipulang Asih
b. Novel Rumaja
Novel
rumaja nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja. Kitu deui
palaku utamana oge pararumaja. Sawatara conto novel rumaja nyaeta Cinta
Pabeulit karangan Eddy D. Iskandar, Rini karangan Yoseph Iskandar, Lalangse
karangan Aam Amilia.
c. Novel Dewasa
Novel
dewasa, tangtu bae diajangkeun pikeun bacaeun anu geus dewasa (sawawa). Eusina
nyaritakeun masalah-masalah jalma anu geus dewasa. Kitu deui jeung palaku
utamana. Conto novel dewasa Rusiah nu Goreng Patut beunang Yuhana jeung Sukria.
Dumasar
kana temana jeung masalah anu dicaritakeunana, novel Sunda bisa dipasing-pasing
jadi:
a. Novel Silihasih
Novel
silihasih nyaeta novel anu eusina nyaritakeun cinta asmara palaku utamana.
Contona: Lain Eta karangan Moh. Ambri, Cinta Pabaliut karangan Eddy D.
Iskandar, Lalangse karangan Aam Amilia, Manehna karangan Syarif Amin.
b. Novel Kulawarga
Novel
rumah tangga nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah kulawarga palaku
utamana. Contona: Pipisahan karangan R.A.F., Puputon karangan Aam Amilia.
c. Novel Sosial
Novel
sosial nyaeta novel anu eusina nyoko kana masalah sosial, saperti kateuadilan,
kateureugeujeungan, atawa gejolak sosial dina hiji mangsa. SI palaku bisa jadi
mangrupa subyek, korban, atawa saksi eta kaayaan. Contona: Lembur Singkur
karangan Abdullah Mustappa.
d. Novel Misteri
Novel
misteri nyaeta anu eusina nyaritakeun hal-hal anu ngandung rusiah, anu biasana
kabuka dina bagian ahir eta novel. Upamana bae nyaritakeun neangan palaku
rajapati atawa palaku kajahatan sejenna. Contona: Laleur Bodas karangan Samsu
(Sambas jeung Susangka), Si Bedog Panjang karangan Ki Umbara.
e. Novel Sajarah
Novel
sajarah nyaeta novel anu eusina ngandung unsur-unsur sajarah. Boh palaku
utamana boh kajadianana nyoko kana sajarah. Contona: Pangeran Kornel jeung
Mantri Jero karangan R. Memed Sastrahadiprawira.
f. Novel Jiwa
Novel
jiwa nyaeta novel anu eusina nyaritakeun hal-hal anu patali jeung jiwa palaku
utamana. Contona: Arca beunang Ningtun Julaeha.
2.5 Sejarah jeung Kamekaran
Novel Sunda
Novel
munggaran dina kasustraan sunda nyaeta baruang Kanu Ngarora karangan daeng
Kanduruan Ardiwinata. Ieu novel teh medal dina taun 1914.
Mun
dibandingkeung jeung novel dina sastra iindonesia, tetela novel dina sastra
sunda leuwih ti baheula aya. Buktina novel munggaran dina sastra indonesia
nyaeta Azab jeung Sangsara karangan Merari Siregar medal dina taun 1920, genep
taun sapandeurieun medalna Baruang Kanu Ngarora.
Penerbit
anu medalkeun novel-novel sunda nyaeta Bale Pustaka. Salian ti Bale Pustaka
masih aya sababaraha penerbit partikulir anu sok medalkeun novel-novel sunda.
Upamana wae penerbit Dahlan Bektie jeung Kusradie. Pangarang anu novel-novelna
mindeng ditterbitkeun ku penerbit partikulir dina taun 1930-an nyaeta Yuhana.
Para
pangarang novel sunda dina entragan taun 1920-an nepi ka taun 1940-an
diantarana wae Daeng Kanduruan Ardiwinata, R. Memed Sastrahadiprawira. Mohamad
Ambri, margasulaksana, Sambbas, Susangka,jeung nu sejenna.
Sanggeus
dina sastra sunda aya majalah jeung surat kabar, novel-novel sunda teh loba anu
dipidangkeun mangrupa carita nyambung. Nepi ka kiwari geuns ratusan novel sunda
anu terbit mangrupa buku. Diantarana wae Mantri Jero jeung Pangeran Kornel
karangan R. Memed Sastrahadiprawira. Lain eta, Numbuk di Sue, Ngawadalakeun
Nyawa, Budak Siluman jeung Pependeuman Nabi Sulaiman (sadura) karangan Mohamad
Ambri, jeung rea-rea deui.
2.6 Conto Novel
Ringkesan carita novel Si Paser
Rencana Papisah
Eson
teh anak patani anu ngebon di suku Gunung Manglayang. Hiji waktu aya hiji anak
mencek asup ka kebonna, lantaran di beberikti leuweung ku anjing pamoroan. Eta
anak mencek teh tigebrus kana lombang, atuh ku Eson kadua bapana bisa di tewak.
Eta anak mencek teh tuluy diingu ku eson.
Dingaranan si Paser, lantaran luncatna tarik pisan, diibaratkeun paser nu
ngabelesat tina sumpit. Eson tulaten pisanngurusna teh. Beuki lila Si Paser
beuki gede, ngaluncatna oge beuki luhur. Malah hiji waktu mah Si Paser bisaeun
kabur, sanggeus ngaluncatan paggeur buruan. Untungna bisa katewak deui ku Eson,
bubuhan geus lindeuk. Ngarah teu kabur deui, pageur buruan teh ku Eson
dijangkunggan.
Hiji waktu bapana Eson kadatangan juru
tulis desa. Maksudna rek ngolongan sangkan Eson ngaleupaskeun deui mencek
inguannana ka leuweung, sabab eta sato teh kaasup anu di tangtayungan ku
pamarentah. Puguh deui Eson teu panujueun da geus nya’aheun pisan ka Si Paser
teh. Ngan lantaran hanteum di olo ku bapana, ahirna daekeun ngaleupaskeun deui
Si Paser. Eta menceuk di bawa ka leuweung, di leupaskeun. Eson kagaringan. Tilu
poe ti harita, Si Paser teh balik deui.
Ahirna
mencek teh di pasrahkeun minangka hadiah ka kebon binatang. Eson henteu ngarasa
teuing kaleungitan da unggal waktu manehna bisa ngalongokan sato kameumeutna.
BAB III
PANUTUP
3.1 Pamungkas
Kecap
Novel asalna tina basa latén. Asal kecapna nyaéta novus nu hartina anyar, robah
jadi novellus, tuluy robah deui jadi novel. Novel oge kaasup wangun
karya sastra anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih
panjang ti carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah.
Novel munggaran dina kasustraan sunda
nyaeta baruang Kanu Ngarora karangan daeng Kanduruan Ardiwinata. Ieu novel teh
medal dina taun 1914. Mun dibandingkeung jeung novel dina sastra iindonesia,
tetela novel dina sastra sunda leuwih ti baheula aya. Buktina novel munggaran
dina sastra indonesia nyaeta Azab jeung Sangsara karangan Merari Siregar medal
dina taun 1920, genep taun sapandeurieun medalna Baruang Kanu Ngarora.
Lamun
di rincik ciri-ciri novel miboga dalapan ciri nyaeta:
a.
Umumna
novel teh mangrupa carita rekaan
b.
Umumna
nyaritakeun kajadian kahirupan manusa sapopoe
c.
Palakuna
teh ku jalma
d.
Jumlah
palakuna leuwih ti hiji
e.
Caritana
panjang, adegan leuwih lengkep
f.
Mangsa
kacaturna lila
g.
Kaasup
kana wangun sastra modern, dina nangtukeun latar (utamana latar tempat)
salawasna aya dina lelengeran logika.
h.
Kajadian
carita na teh leuwih ti hiji kajadian tapi ngabentuk hiji carita.
Novel
di pasing-pasing kana sababaraha bagian, nyaeta:
a. Novel barudak, nyaeta novel anu diajangkeun
pikeun bacaeun barudak.
b. Novel remaja, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja.
c. Novel dewasa. Eusina nyaritakeun
masalah-masalah jalma anu geus dewasa.
Dumasar
kana temana jeung masalah anu dicaritakeunana, novel Sunda bisa dipasing-pasing
jadi:
a. Novel silihasih, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun cinta asmara palaku utamana.
b. Novel kulawarga, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun masalah kulawarga palaku utamana.
c. Novel sosial, nyaeta novel anu eusina
nyoko kana masalah sosial.
d. Novel misteri, nyaeta anu eusina
nyaritakeun hal-hal anu ngandung rusiah, anu biasana kabuka dina bagian ahir
eta novel.
e. Novel sajarah, nyaeta novel anu
eusina ngandung unsur-unsur sajarah.
f. Novel jiwa, nyaeta novel anu eusina
nyaritakeun hal-hal anu patali jeung jiwa palaku utamana.
3.2 Saran
Urang
sadayana salaku urang sunda kedah ngamumule kasustraan sunda. Salah sahijina
ngalestarikan sastra sunda ngenaan novel anu medal dina taun 1914.
DAFTAR PUSTAKA


text:
Sajarah Cianjur
Sajarah Cianjur mangrupakeun carita sajarah nu bisa dijujut dumasar kana sababaraha sumber, sabagean diantarana mangrupakeun carita nu mangrupakeun hasil tina panalungtikan sajarah, sabagean deui mangrupakeun carita rahayat nu sumebar di wewengkon Cianjur jeung wewengkon lianna di Tatar Sunda, ngeunaan asal muasal jeung kamekaran Cianjur baheula, nepikeun ka kiwari.
Daptar eusi
Jujutan sajarah[édit | sunting sumber]
Taun 1529[édit | sunting sumber]
Talaga direbut ku Cirebon ti nagara Pajajaran, dina raraga nyebarkeun agama Islam. Ti harita rahayat Talaga loba nu ngagem agama Islam, tapi raja-rajana mah ngagem kénéh agama karuhunna, nya éta agama Hindu. Anapon raja-rajana téh nya éta:
- Prabu Siliwangi
- Mundingsari
- Mundingsari Leutik
- Pucuk Umum
- Sunan Parunggangsa
- Sunan Wanapri
- Sunan Ciburang
Sunan Ciburang kagungan putra Aria Wangsa Goparana. Aria Wangsa Goparana téh nunagawitan lebet islam diantara kulawargana. Ku sabab teu disatujuan ku nu jadi kolot, kapaksa Aria Wangsa Goparana ninggalkeun karaton Talaga tuluy angkat ka Sagarahérang. Di dieu Aria Wangsa Goparana ngadegkeun nagari (sansk = Desa, Bld = negorij).
Ku sabab Talaga direbut ku Cirebon ti taun 1529, rahayat Talaga disebut ogé rahayat Cirebon. Ku kituna, daérah Sagarahérang rahayatna disebut rahayat Cirebon. Aria Wangsa Goparana tilar dunya dina tungtung abad ka ka-17, dimakamkeun di kampung Nangkabeurit, kacamatan Sagarahérang, kabupatén Purwakarta. Turunanana nya éta:
- Djayasasana,
- Wiradwangsa,
- Candramanggala,
- Santaan Kumbang,
- Yudanagara,
- Nawig Candradirana,
- Santaan Yudanagara, jeung
- Nyi Murti.
Aria Wangsa Goparana satuluyna nurunkeun katurunan nu mibanda gelar Wira Tanu jeung Wira Tanu Datar sarta rundayanana. Anakna nu ka-hiji, Djayasasana, sanggeusna sawawa ninggalkeun Sagarahérang ka Cijagang. Taya katerangan nu leuwih écés perkara pindahna Djayasasana. Tapi aya sababaraha data nu bisa dipaké pikeun ngira-ngira waktu pindahna Djayasasana, diantarana:
“Suatu cerita rakyat, yang diolah oleh Walbeehm, mengatakan bahwa atas perintah seorang raja dari Mataram batas sebelah barat harus dijaga terhadap banten (demikian juga Van Rees), yang menempatkannya pada masa Tegalwangi. Cerita lain dari Holle, mengatakan bahwa ketika sensus oleh Puspawangsa ternyata ada 1100 cacah dibawah pimpinan Wira Tanu, 200 diantaranya diperintahkan oleh Mataram pergi ke Cianjur untuk menjaga batas, dibawah pimpinan dari Cirebon.”
Katerangan di luhur dipairan ku de Haan kalayan alesan yén Cianjur harita mah can aya, aya dina sajarah sotéh taun 1678, nya éta dina surat bupati sumedang ka VOC (D.20 Januari 1678)[3]. Pamanggih de Haan kurang leuwih jiga kieu:
“Pemberian tahu yang pertama kali tentang Cianjur adalah D.20 Januari 1678 dalam surat bupati Sumedang: Mereka dari Cirebon telah menduduki pegunungan Cimapag dan pegunungan Cianjur…….”
Satuluyna de Haan nétélakeun:
“(………..adalah tidak mungkin bahwa disini yang dimaksud adalah didirikannya Cianjur, dimana tidak perlu dipikirkan sebagai kolonialisasi dari Ibu Kotanya, Cirebon.)”
Atra di dieu yén pamanggih de Haan museur kana dipakéna ngaran Cianjur. Ceuk pamanggih de Haan mah dipakéna ngaran Cianjur téh gurunggusuh teuing harita mah. Cianjur can aya dina sajarah. Tapi sok sanajan ngaran Cianjur can dipaké, lain hartina yén dina kanyataan Cianjur téh acan ngadeg. Bisa waé cianjur téh geus aya, ngan nu kacatet data sajarah beunang Walanda mah dina D.20 Januari 1678.
Nu perlu diperhatikeun ogé, yén de Haan teu méré pairan ngeunaan sensus nu dilaksanakeun ku Puspawangsa. Kunaon ieu sénsus téh dianggap penting? Ku sabab ku ayana sénsus Puspawangsa ka masarakat nu dipingpin ku Djayasasana, ngabuktikeun yén rahayat Djayasasana geus aya jeung matuh di; sebut waé daérah “X”, nalika dilaksanakeun sénsus. Jeung ieu sénsus téh diayakeun kurang leuwih taun 1655 di daérah “X”. Sakumaha de Haan nétélakeun:
“Ini mengingatkan perhitungan Puspawangsa tadi telah berlangsung setelah ada periode tenteram yang cukup di bawah Sunan Tegal Wangi:…………….terjadi pada masa Wiradadaha I.”
Dina katerangan di luhur, dé Haan ogé ngahaminan ayana kolonisasi rahayat Djayasasana, samalah numutkeun de Haan, meureun kolonisasi nu dimaksud téh lain ti Cirebon. Sunan Tegal Wangi nyepeng kakawasaan ti 1645-1677 jeung Wiradadaha I taun 1614 – 1674. Atuh saupama kitu mah sénsus Puspawangsa téh mémang lumangsung di daérah “X” dina taun + 1655.
Bisa dicindekkeun yén Djayasasana geus matuh di daérah “X” ti saméméh taun dilaksanakeunna sénsus taun 1655. hasil sénsus Puspawangsa nuduhkeun aya 1100 urang atawa + 300 umpi, mangrupa hiji kumpulan masarakat anu dina basa walanda disebutna volkgemeenschap kalayan Djayasasana minangka pingpinanana. Saréngséna diitung ku Puspawangsa, 200 rahayat Djayasasana diparéntah ku Mataram ngajagaan wates kulon. Senapatina Djayasasana. Ti harita Djayasasana disebut Wira Tanu, nu mibanda harti senapati. Rahayat (cacah)-na disebut ogé cacah Wira Tanu.
“Daérah “X” aya di antara Cisadané jeung Citarum, nu ku Jan Pieterszoon Coen mah asup yurisdiksi Batavia, sok sanajan anggapanna ngan sapihak. Ku kituna, daérah “X” jadi bagian pikeun nahan serangan ka Batavia. Daérah “X” téh asup kénéh kana wengkuan kakawasaan Mataram, ngan kusabab tempatna pangjauhna ti Puseur Dayeuh Mataram, kakawasaan Mataram téh ngan karasa hawar-hawar. Katurug-turug nalika daérah “X” dina taun 1652 dipasrahkeun hak pakaina ka VOC, antukna kakawasaan Mataram beuki nyirorot baé. Préténsi Mataram ka daérah “X” nyirorot pisan nepika level 0 nalika taun 1677, ku sabab dumasar kana kontrak Mataram jeung VOC tanggal 25 Februari 1677.
Terus kumaha atuh jeung rahayat Wira Tanu anu tadi kasabit-sabit salila kurang leuwih 30 taun nya éta antara taun 1655 - 1584? Ku lantaran kakawasaan Mataram nyirorot, Pasualan-pasualan sosial saperti bencana alam, wabah kasakit, jeung utamana perang téh teu karandapan nepika rahayat Wira Tanu bisa mekar. Jumlah rahayatna nambahan + jadi 2000 urang. Wira Tanu disebut ogé Dalem (wld = regent) dumasar kana jumlah masarakat nu dipingpinna. Éta hal ditétélakeun dina D. 24 Januari 1680, jadi saméméhna ogé Wira Tanu téh geus mingpin “regentschap” (satuan wilayah satingkat pedaleman atawa kabupatén).
Eusi D. 24 Januari 1680 nya éta saperti kieu:
“………medebrengende een brieffje of javaanse lontor door gemelte javanen te lande van den regent Aria Wira Tanoe uyt de negorye Tsitanjor,……..” anu pihartieunana kira-kira saperti kieu:
(……….mawa surat lontar Jawa ku urang Jawa ti regent Aria Wira Tanu ti negorij Cianjur).
Aya sababaraha catetan penting tina katerangan di luhur:
1. Nu dimaksud negorij téh nya éta tempat mukim, ku kituna regenschap téh salasahiji negorij. Jadi regentschap téh mangrupa negorij, sedeng negorij téh can tangtu regentschap. Begorij bisa mangrupa babakan atawa kampung. Ku kituna saupama aya negorij di jero negorij urang sebut waé sub-negorij atawa “onder negorij.”
2. Tina poin nu ka-hiji bisa dicindekkeun yén “negorye Tsitsanjor” mibanda harti “regentschap” Cianjur. Teu mungkin sub negorij Cianjur kusabab:
3. Wira Tanu nganjrekna di Cikundul (sub-negorij), lain di Cianjur.
4. Sub negorij mah Cianjur mah dipingpinna ku “Kingwey” (Ki ngabehi) Santaparana anu gugur dina perang ngalawan Banten (D.24 Januari 1980)
Perlu ditandeskeun, yén mangsa harita kakawasaan wira Tanu diangkat sacara sosial ku masarakatna, jadi moal aya bungkeuleukan surat kaputusana, upamana ti piha VOC atawa Mataram. Kakawasaan Wira Tanu harita ngawengku +14 Negorij nu biasa disebut umbul atawa cutak. Ku kituna, turunan Wira Tanu nu ka hiji (Wira Tanu II) satuluyna jadi ahli waris dalem anu ka-dua, tapi anu mimiti dina mangsa kakawasaan VOC sacara de facto jeung de jure Walanda taun 1691 – 1707.
Rundayan Aria Wira Tanu[édit | sunting sumber]
Dalem Aria Wira Tanu tilar dunya antara taun 1681 – 1706, boga turunan 10 urang, nya éta:
- Dalem Anom (Aria Natamanggala) gelar dalem di dieu teu ngandung harti “Regent”, ukur ngaran hungkul;
- Dalem Aria Martayuda (Dalem Sarampad);
- Dalem Aria Tirta (di Karawang);
- Dalem Aria Wiramanggala (Dalem Cikondang);
- Dalem Aria Wiramanggala, “Regent” ka-hiji nu dikukuhkeun ku Walanda (VOC), disebut ogé dalem Tarikolot;
- Dalem Aria Suradiwangsa (Dalem Panembong);
- Nyai Mas Kaluntar (Makamna di Dukuh Caringin)
- Nyai Mas Karangan (Makamna di Bayabang)
- Nyai Mas Djenggot (Makamna teu kapaluruh)
- Nyai Mas Bogem (Makamna teu kapaluruh)
Nurutkeun carita rahayat Cianjur mah, aya kénéh turunan Wira Tanu (I) ti garwa nu lain manusa tapi “Jin Islam”, nya éta:
- Radén Suriakancana, nu ngahiang di Gunung Gedé[4]
- Nyai Mas Indang Kancana alias Indang Sukaesih alias Nyai Mas Kara nu ngahiang di Gunung Ceremai
- Radén Andaka Wirusajagad (anu numutkeun naskah Dalem Pancaniti lain putera, tapi puteri nu ngaranna Nyai Indang Radja Mantri), nu ngahiang di Gunung Karawang.
- Puterana nu ka-lima, Aria Wiramanggala (Aria Wira Tanu II) nganjrek di Tarikolot Cikalong (R. 4 April 1686) jeung di Cibalagung (R. 6 Mei 1686), anu sok disebut Pasir Wira Tanu. Pangaresep Wira Tanu II téh nya éta tatanén.
Aria Wira Tanu II mindahkeun Puseur Dayeuh Cianjur ti Cikalong ka Pamoyanan
Taun 1691[édit | sunting sumber]
Aria Wira Tanu II ninggalkeun Cikalong. Pindahna téh ka daérah saparat susukan Cianjur, néangan jeung muka lahan pikeun rahayatna. Ieu tempat téh dingaranan kampung Pamoyanan, anu kaasup kana sub-negorij Cianjur. Ku Wira Tanu II kampung Pamoyanan téh dijieun Puseur Dayeuh Cianjur. Kunaon bet dipindahkeun? Aya sababaraha kamungkinan,
Ayana patemon jeung Adolf Winckler anu dina éta patemon Aria Wira Tanu II ngusulkeun sangkan 2 urang lurah jeung 43 cacah dipulangkeun deui ka Wira Tanu II nu dicokot ku Angga Laksana, Umbul Cilaku. Angga Laksana ngawidian. Ku sabab kitu, Aria Wira Tanu hayang ngandeg mandiri, kusabab di Cikalong ayawali pamaréntahanti Cirebon (Aria Sacakusumah), Aria Wira Tanu II ngarasa kurang bébas; Kadatangan Bartel van der Valck, juru ukur VOC anu geus ngukur-ngukur wates wilayah padaleman, atawa; Ayana wangsit saperti diterangkeun tina naskah Kusumaningrat (Dalem Pancaniti) anu kacindekkan eusina kurang leuwih saperti kieu:
Nalika Wira Tanu (II) tatanén di bukit (anu nepika ayeuna dingaranan Pasir Wira Tanu), kadatangan Jin Puteri anu geus rémpo unjukan ka Wira Tanu (II) “Béjakeun ka lanceuk Andika, Dalem Natamanggala (Dalem Anom) , lamun hayang karaharjaan jeung kadigjayaan, sakuduna manéhna ngadegkeun karajaan di belah kidul-kulon ti Cibalagung, deukeut walungan Cianjur, éta mangrupa tempat nu hadé pikeun ngadegkeun karajaan. Di dinya aya pangupakan Badak Putih jeung hadé pisan, saupama éta pangupakan téh diperenahkeun di tengah-tengah Padaleman (Imah)”. Saréngséna kitu, tuluy jin téh ngaleungit. Teu lila torojol lanceukna datang, laju dicaritakeun ku Aria Wira Tanu II ka Dalem Anom naon anu cikénéh karandapan. Satuluyna Dalem Anom nyarita “ Kuring taya niat pikeun indit ti dieu: di dieu kuring ngarasa bagja. “ satuluyna Wira Tanu II ménta widi ka lanceukna pikeun néangan tempat di deukeut susukan Cianjur, geusan ngadegkeun karajaan. Lanceukna nyatujuan. Antukna Wira Tanu II pindah ka Pamoyanan anu satuluyna jadi Puseur dayeuh “Regenschap” Cianjur.
Nu jadi patalékan téh naha bener kadatangan jin saperti anu dicaritakeun di luhur, atawa nu dimaksud jin téh Bartel van der Valck?
Dalem Aria Wira Tanu Datar III mindahkeun puseur dayeuh ti Pamoyanan ka Kampung Cianjur
Taun 1707[édit | sunting sumber]
Dalem Aria Wira Tanu II tilar dunya (R. 12 April 1707), digantikeun ku putra sulungna Astramanggala anu diangkat jadi “Regent” ku VOC kalayan gelar Wira Tanu III atawa Dalem Dicondre. Sanggeusna diangkat, Wira Tanu III pindah ti kampung Pamoyanan ka kampung Cianjur, anu kaayaanana mangsa haritra leuwih maju tinimbang Pamoyanan. Sok sanajan jarak dua kampung éta diwilang deukeut, tapi kahalang kénéh ku leuweung jeung walungan. Ku kituna, nu ngadegkeun kota Cianjur téh lain Wira Tanu II, tapi Wira Tanu III. Konsekuensi séjénna yén kota Cianjur téh dijieun Puseur dayeuh taun 1707. perlu diperhatikeun ogé yén Wira Tanu III lain ngadegkeun cianjur minangka Padaleman atawa Sub-negorij, kusabab dina katerangan saméméhna sub-négorij téh geus ngadeg ti saméméh taun 1680 kénéh, tapi Aria Wira Tanu III ngan saukur mindahkeun puseur dayeuh ti Pamoyanan ka kampung Cianjur. Ieu hal téh lumangsung nalika VOC geus ngajajah Cianjur sacara ‘de facto’ jeung ‘de jure’. Nu matak Aria Wira Tanu III mah diangkat ku VOC, sedengkeun Aria Wira Tanu II mah ukur dikukuhkeun hungkul.
Wira Tanu III punjul dina ngalegaan kultur kopi jeung ngalegaan kabupatén jeung kawijakan. Aya sababaraha catetan nalika jaman kakawasaan Aria wira Tanu III.
- Wira Tanu III sering ngajukeun préténsi ka Walanda ngeunaan wates wilayah nu sabenerna kaasup wilayah kabupatian anu séjén.
- Rahayat Cianjur ngawangun gapura gedé sarupa béntang pikeun kahormatan Wira Tanu III. Belanda ngarasa kasieunan ku éta hal.
- Wira Tanu III kungsi ngajukeun gelar “Pangéran Aria Depatty Amancoerat Indator” (Pangeran Aria Dipati Amangkurat Di Datar), nu ngandung harti yén Wira Tanu III nyaruakeun dirina jeung Amangkurat I. Ngan gelar anu dimaksud teu dicumponan ku VOC. Anu dikabulkeun téh ngan “Datar”-na hungkul, nepi ka gelarna jadi Aria Wira Tanu Datar. Kusabab ditarimana éta gelar téh sanggeusna Wira Tanu III tilar dunya, anu maké éta gelar téh ti Wira Tanu Datar IV nepika Wira Tanu Datar VI.
- Wira Tanu III ménta ka VOC supaya Citarum dijadikeun wates Cianjur. Ieu hal téh ngandung harti, yén satengahna Bandung jeung Karawang, sarta saparapat ti Parakanmuncang bakal asup ka wewengkon Cianjur.
- Wira Tanu III keukeuh sangkan wates Cianjur jeung Kampung Baru, Karawang, Bandung jeung Parakanmuncang ditangtukeun. Ieu hal téh bakal ngabalukarkeun daérah tatangga bakal ngurangan. Dina taun 1724 sabagian wilayah Kampung Baru jeung Sagara Kidul asup ka Cianjur; Jampang mah geus ti heula asup ka Cianjur (1715)
Wira Tanu III tilar dunya dina taun 1726 alatan dicondre, kusabab kitu Wira Tanu III sok disebut Dalem Dicondre.[5]
Kakawasaan Wira Tanu di Cianjur nya éta nepika Wira Tanu Datar VI atawa Dalem Enoh anu jadi Wira Tanu Datar pamungkas anu jadi bupati di Cianjur.
Tina sababaraha katerangan di luhur, tétéla réa patalina carita rahayat jeung pamanggih ahli sajarah téh. Sok sanajan teu bisa dipastikeun, tapi carita rahayat diperlukeun pikeun babandingan dina nyieun kacindekkan sajarah.
Sajarah Cianjur identik jeung Babad Cikundul, ieu hal dilantarankeun nganjrek jeung dimakamkeunana Aria Wira Tanu I nya éta di Cikundul. Kusabab kitu sering Anu satuluyna ngalahirkeun carita-carita rahayat téh urang Cikundul anu sacara geografis deukeut wewengkonna. Saperti carita populer ngeunaan putera ka-hiji Aria Wira Tanu I tina puteri jin nya éta Éyang Suriakancana anu nepika ayeuna dipupusti urang Cianjur, nepika unggal 17 Agustus sok aya pawai Kuda Kosong anu ceuk béja mah cenah nu numpakanna téh nya éta rohna éyang Suriakancana anu ngageugeuh Gunung gedé jeung Gunung mananggél.
- Wawacan, mangrupa salasahiji tradisi tinulis ménak Sunda, kaasup di Cianjur. Salasahijina nyaéta [[[Kusumaningrat]] (Dalem Pancaniti) anu nulis wawacan ngeunaan Babad Cikundul.
- Nara sumberna Ujang Ahmad, umur 70 taun.
- Sistim arsip nu dipaké harita ku Walanda nu disebut “Dagregister” atawa sok disingget “D” nu hartina catetan poéan. Ieu catetan téh dikokolakeun ku VOC dina bénténgna di Batavia. Ieu sistim arsip téh mibanda kahéngkéran, kusabab sistem nulisna harita lain dilakonan ku cara kelompok, tapi campur, anu balukarna hiji Dagregister bisa ngawengku sababaraha kajadian anu waktuna béda.
- Sumber ti nu ku urang Cianjur biasa disebut Éyang Suriakancana anu ngageugeuh Gunung Gedé jeung Mananggél. Sok diayakeun acara ritual pikeun ngahormat Éyang Suryakancana unggal 17 Agustus nu disebut ‘Kuda kosong’
- Aya sababaraha versi saéstuna mah dicondrena Wira Tanu III téh, samalah aya nu matalikeun jeung kultur kopi jeung aya ogé anu matalikeun jeung pasualan wanoja ti Cikembar nu geus boga beubeureuh.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Koswara, Dedi Spk. 1987. Naskah Sunda Kuno di Kabupaten Cianjur. Proyek Penelitian IKIP Bandung. Bandung: IKIP Bandung.
- Suryaningrat, Bayu. 1982. Mengenal Kabupaten Daerah Tingkat II Cianjur. Cianjur: Pemda Cianjur.
- Moriyama, Mikihiro. 2005. Semangat Baru: Kolonialisme, Budaya Cetak, dan Kesastraan Sunda Abad ke-19’ . Jakarta: Kepustakaan Populer Gramedia.
- Ekadjati, Edi S.Tinjauan Geneologi dan Pancakaki Urang Sunda. makalah
- Garna, Judistira K. Orang Sunda dari masa ke masa. Makalah.


text:
Nozomi (Shinkansen)
Nozomi (のぞみ?) nyaeta kareta panggancangna di jalur Tōkaidō/Sanyō Shinkansen. Manjang antara Shin-Kobe jeung Hakata, Nozomi ngagunakeun seri 500 nu kacepatanna ampir 300 km/jam (186 mph). Waktu antara Tokyo jeung Osaka, nu jauhna kilometer, ngan 2,5 jam make Nozomi.
300 Series Shinkansen, 500 Series Shinkansen, 700 Series Shinkansen, jeung N700 Series Shinkansen kiwari dipake keur layanan Nozomi. Panganyarna, N700, geus dipake layanan Nozomi ti tanggal 1 Juli 2007, opat pp dina sapoe.[1] Proyek ieu bakal ngaganti sakabeh layanan Nozomi (upamana Tokyo-Hakata) ku make kareta N700 dina taun 2009, jeung sakabeh jadwal tetep layanan Nozomi bakal make kareta N700 dina taun 2011.
Kareta ieu eureun leuwih saeutik tinimbang kareta Hikari. Dina Tōkaidō Shinkansen, Nozomi eureun di Stasion Tokyo, Stasion Nagoya, Kyoto Station, jeung Shin-Ōsaka Station. Di jalur Sanyō, sakabeh kareta Nozomi eureun di Shin-Kobe Station, Okayama Station, Hiroshima Station, Kokura Station, jeung Hakata Station. Aya oge kareta Nozomi nu eureun di sababaraha stasion tambahan. Nozomi ngan ngalayanan JR teu kaasup kana Japan Rail Pass.
Kecap nozomi dina Basa Jepang hartina "harepan" atawa "wish". Kecap ieu dipilih saprak leuwih gancang ti layanan samemehna nyaeta Hikari, "cahaya, sinar", jeung Kodama, "sora".
Nozomi mimit dipake dina tanggal 14 Maret 1992.
Pola eureun Nozomi(ti Juli 2007)[édit | sunting sumber]
Kareta tambahan nu beda pola eureun mangsa liburan atawa rame teu kaasup dina tabel ieu. Stasion shinkansen sejen nu teu dilayanan ku Nozomi teu kaasup dina tabel.
Konci
■ Stasion terminal
● Kabeh kareta eureun
▲ Sababaraha kareta eureun (nomer kareta dina tanda kurung)
—- Kareta teu eureun/Taya layanan di dieu
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Fossett, Dave A. J. (2007-04-04). "Shinkansen Timetable Highlights and Rare Workings". Diakses pada 16 April 2007.


text:
Al Infithor ( basa Arab: الانفطار) nyaéta surat ka-82 dina al Qur'an. Surat ieu diwangun ku 19 ayat, kaasup golongan surat Makkiyah sarta diturunkeun sanggeus surah An Nazi'at. Al Infithor anu dijadikeun ngaran pikeun surat ieu téh kecap asal tina kecap Infathorot (kabeulah) anu aya dina ayat kahiji.
Kajadian-kajadian anu lumangsung dina poé
kiamat; pangwawadi ka manusa ambéh henteu katipu sahingga doraka ka Alloh; ayana malaikat anu sok ngajaga sarta nyatet sagala amal gawé manusa; dina poé kiamat manusa teu bisa nulungan batur; ngan kakawasaan Allah waé anu lumaku dina waktu éta.
Ayat ka
Tulisan Arab
Tarjamah basa Sunda
1.
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتۡ Upama langit geus bareulah.
2.
وَإِذَا ٱلۡكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتۡ Jeung upama béntang-béntang geus muruluk.
3.
وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ Jeung upama laut geus mudal.
4.
وَإِذَا ٱلۡقُبُورُ بُعۡثِرَتۡ Jeung upama pangeusi kubur geus dibudalkeun.
5.
عَلِمَتۡ نَفۡسٌ۬ مَّا قَدَّمَتۡ وَأَخَّرَتۡ Saban jiwa baris nyaho kana anu geus dilampahkeun jeung ditinggalkeun.
6.
يَـٰٓأَيُّہَا ٱلۡإِنسَـٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلۡڪَرِيمِ Yeuh manusa! Naon anu geus macikeuh manéh (pangna nepi ka wangkelang) ka Pangéran manéh Nu Maha Mulya.
7.
ٱلَّذِى خَلَقَكَ فَسَوَّٮٰكَ فَعَدَلَكَ Anu geus ngayugakeun manéh sarta anu geus nyampurnakeun mapantes dedeg-pangadeg manéh.
8.
فِىٓ أَىِّ صُورَةٍ۬ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ Dina rupa kumaha waé ogé Anjeunna kawasa nyusun dedeg pangadeg manéh.
9.
كَلَّا بَلۡ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ Lain ngan kitu wungkul! Malah maranéh ingkar kana ayana poé wawales.
10.
وَإِنَّ عَلَيۡكُمۡ لَحَـٰفِظِينَ Padahal saéstuna pikeun maranéh aya (malaikat-malaikat) nu ngajaga.
11.
كِرَامً۬ا كَـٰتِبِينَ (Malaikat-malaikat) nu mulya, nu narulis (amal maranéh).
12.
يَعۡلَمُونَ مَا تَفۡعَلُونَ Anu nyarahoeun kana saniskara nu dilampahkeun ku maranéh.
13.
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ لَفِى نَعِيمٍ۬ Saéstuna jelema-jelema anu balageur pasti aya dina kanikmatan.
14.
وَإِنَّ ٱلۡفُجَّارَ لَفِى جَحِيمٍ۬ Jeung saéstuna jalma-jalma anu jarahat pasti aya dina naraka Jahim.
15.
يَصۡلَوۡنَہَا يَوۡمَ ٱلدِّينِ Maranéhna baris arasup ka dinya dina poé wawales.
16.
وَمَا هُمۡ عَنۡہَا بِغَآٮِٕبِينَ Sarta maranéhna moal bisa luput deui ti dinya.
17.
وَمَآ أَدۡرَٮٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ Jeung naha manéh nyaho naon anu disebut poé wawales?
18.
ثُمَّ مَآ أَدۡرَٮٰكَ مَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ Sarta naha manéh nyaho naon anu disebut poé wawales?
19.
يَوۡمَ لَا تَمۡلِكُ نَفۡسٌ۬ لِّنَفۡسٍ۬ شَيۡـًٔ۬اۖ وَٱلۡأَمۡرُ يَوۡمَٮِٕذٍ۬ لِّلَّهِ Poéan nalika saha baé ogé taya anu bisa nulungan ka saha-saha saeutik ogé; jeung sagala perkara dina poé éta téh kagungan Alloh.
Wikisource
mibanda média séjénna nu patali jeung artikel ieu dina kaca
Al-Amin Al-Quran Tarjamah Sunda ku K.H. Qamaruddin Shaleh, C.V. Penerbit Diponegoro, Bandung, 2003.
Al Quran dan Terjemahnya, Departemen agama, C.V. Toha Putra, Semarang, 1971.


text:
Déndrokronologi
Déndrokronologi atawa pananggalan cingcin tangkal nya éta métodeu pananggalan ilmiah dumasar kana analisis pola cingcin tangkal. Téhnik ieu mitembeyan dikembangkeun awal abad ka-20 ku A. E. Douglass, nu ngadegkeun Laboratorium Panalungtikan Cingcin Tangkal di Universitas Arizona. Téhnik pananggalan ieu bisa méré umur dina taun kalénder pikeun kai.
Daptar eusi
Pamuka[édit | sunting sumber]
Sacara basajan, tatangkalan di wewengkon nu hawana sedeng numuwuhkeun hiji cingcin tumuwuh unggal taun. Tatangkalan numuwuhkeun cingcin taunan nu pasipatanana béda-béda gumantung cuaca, hujan, hawa, jsb. dina masing-masing periodena. Variasi ieu bisa dipaké pikeun mikanyaho variasi cuaca mangsa ka tukang. Sapanjang hirupna éta tatangkalan, catetan taunan atawa pola cingcin kabentuk kalawan ngagambarkeun kaayaan cuaca di mana éta tangkal hirup. Kalembaban nu cukup jeung usum tumuwuh nu lila bakal ngahasilkeun cingcin nu lébar, sedengkeun mangsa halodo bakal ngahasilkeun cingcin nu heureut. Tatangkalan di wewengkon nu sarua bakal némbongkeun pola nu sarua dina mangsa nu sarua. Tina pola cingcin tangkal ieu tina tatangkalan nu umurna lila, bisa ngahasilkeun kronologi. Lajeng urang bisa ngabandingkeun kai ti struktur heubeul atawa kuna kana kronologi nu geus jadi cecepengan urang, nyocogkeun pola cingcinna (hiji téhnik nu disebut pananggalan silang (cross-dating), sarta nangtukeun sacara jétu umur kai nu dipaké ku nu ngawangun jaman baheula.
Dadaran[édit | sunting sumber]
Karya munggaran nu museur kana ngukur lébar cingcin tangkal - gampang ngukurna jeung bisa dipatalikeun jeung paraméter iklim. Mun dina ukuran taunan tumuwuhna tatangkalan, aya ogé tapak séjén, utamana maximum latewood density is generally found to be a better proxy for temperature than ring width. It is, however, harder to measure.
Recently, the established connection between tree rings and climate appears to be breaking down. Briffa et al report in Nature, 1998:
- During the second half of the twentieth century, the decadal-scale trends in wood density and summer temperatures have increasingly diverged as wood density has progressively fallen. The cause of this increasing insensitivity of wood density to temperature changes is not known... [1].
Laboratory analysis of timber core samples measures the width of annual rings. By taking samples from different sites and different strata within a particular region, researchers can build a comprehensive historical sequence that becomes a part of the scientific record; for example, ancient timbers found in buildings can be dated to give an indication of when the source tree was alive and growing, setting an upper limit on the age of the wood. Some trees are more suitable than others for this type of analysis. Likewise, in areas where trees grew in marginal conditions such as aridity or semi-aridity, the techniques of dendrochronology are more consistent than in humid areas. These tools have been important in archaeological dating of timbers of the cliff dwellings of Native Americans in the arid Southwest.
Ajén Ilmiah[édit | sunting sumber]
Mangpaat utama déndrokronologi nyaéta dina studi cuaca pikeun ngarékonstruksi variasi hawa mangsa nu geus ka tulkang. Tempo ogé catetan hawa mangsa saréwu taun ka tukang.
Kauntungan déndrokronologi nyaéta yén pananggalanana akurat sahingga bisa dipaké salaku kalibrasi. Pinus bristlecone nu umurna panjang sarta tumuwuhna alon, sok dipaké pikeun tujuan ieu, migunakeun spésimén nu hirup kénéh sarta nu geus paéh, nepi ka bisa kalacak pola cingcinna réwuan taun ka tukang. Pikeun tujuan pananggalan, di sababaraha wewengkon bisa némbongkeun runtuyan nepi ka sapuluh réwu taun.
najan kitu, para ahli déndrokronologi nyanghareupan sababaraha masalah, di antarana ayana spésiés sireum nu nyayang na tangkal sahingga ngaruksak struktur cingcinna.


text:
Céndol
Céndol nya éta kadaharan sabangsa dawet, dijieun tina aci kawung jsb.[1] Di gérénté-géréntél, didaharna maké peueut dicipatian.[1]
Bahan[édit | sunting sumber]
Bahan pikeun nyieun céndol nya éta :[2]
- 100 gr tipung
- 500 ml cai santen
- saséndok cai kapur séreh air kapur sirih
- saséndok pasta pandan
- 2 ltr cai bodas asak
- es batu
- sirop
Cara nyieun[édit | sunting sumber]
- galok kabéh bahan jadi hiji, masak diluhur seuneu keur nepi ka jadi bubur kentel
- teundeun cai sarta es batu dina baskom sarta saringan cendol diluhurna
- tuluy bubur héjo diasupkeun kana saringan, ingkeun nepi ka lalagragan kana cai es jadi cendol
- saring cendol tuluy asupkeun kana wadah, tambahkeun sirop jeung es
- cendol dibéré cai santen sarta kuah gula jawa


text:
Rasio bencana
Rasio bencana dina analisa survival nyaeta kasimpulan tina beda antara dua kurva survival, ngagambarkeun nguranganna resiko kematian dina babandingan kontrol pencegahan, salila waktu nu diperhatikeun. Ieu ngarupakeun bentuk resiko relatip. Model proporsi regresi bencana (oge disebut model regeresi Cox) nganggep yen resiko relatip kematian antara pencegahan jeung kontrol ngarupakeun hal nu angger dina interval waktu. Model ieu dipake salaku algoritma komputer keur nyimpulkeun risiko kematian relatip kana interval waktu dina hiji gambar.
numana O nyaeta jumlah observasi kematian dina grup husus, sarta E jumlah ekspektasi kematian, dumasar kana ieu kaayaan, tapi teu nyokot itungan tina unggal ekspektasi pencegahan.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Altman, DG. Practical Statistics for Medical Research. Chapman & Hall. London, 1991. ISBN 0412276305. pp383-4.


text:
Sulap
Sulap nya éta seni pintonan nu diminati ku sabagéan masarakat dunya, ku lantaran pintonan ieu bisa nimbulkeun rasa kapanasaran pamiarsana ku trik-trik nu dipintonkeuna. [1] Sulap mangrupa gabungan ti sababaraha seni, diantarana seni tari, seni musik, seni rupa, jeung sajabana. [1] Salian ti éta sulap mangrupa gabungan ti sababaraha disiplin élmu, saperti élmu fisika, élmu biologi, élmu kimia, élmu psikologi, jeung élmu-élmu séjénna. [1] Seni Sulap lain mangrupa kaparigelan klenik atawa supranatural, ku lantaran trik sulap bisa dijelaskeun. [1] Sulap sabenerna kaparigelan tangan, manipulasi, hasil kerja ti hiji benda, bisa ogé ti efek nu timbul ti réaksi kimia. [1]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Taun 1700 SM, aya bukti dokumén paling heubeul dina lembaran papyrus, nyebutkeun yén ditimukeun pintonan sulap. [2] Saurang pesulap Mesir ngaranna Deddy, diundang pikeun ngahibur Raja Cheops. [2] Salah sahiji ti trik nu dipintonkeunna nya éta motong hulu sato tuluy dibalikeun deui kana kayaan mimiti. [2] Ku Raja, Deddy dititah ngulang sulapna kalayan conto saurang tahanan. [2] Deddy teu daékeun nu akhirna nyien Raja kuciwa, tapi manéhna ngulang trikna ka hiji sapi. [2]
Trik Cups and balls nya éta salah saiji trik sulap nu paling heubeul. [2] Egyptologis nyebutkeun yén aya cutatan lukisan di kuburan Mesir Tua di Beni Hasan nu umurna sakitar 2500 - 2200 taun SM. [2] Lukisan ieu ngagambarkeun dua jalma nu keur ngoméan opat cangkir. [2] Cups and balls mangrupa trik nu apling heubeul jeung masih kasohor nepi ka kiwari. [2]
Di abad ka-18 sulap jadi hiji pintonan anu kasohor. [2] Isaac Fawkes (1675 - 1731) nya éta saurang pesulap nu ngawanohkeun sulap di Inggris. [2] Salian ti Isaac Fawkes aya ogé pesulap séjénna saperti Giuseppe Pinetti (1750 - 1800), lahir di Itali. [2] Manéhna kacida kasohorna nepi ka sok minton di kulawarga karajaan. [2] Tapi di taun 1783, nalika manéhna keur maén sulap di Paris, Henri Decremps saurang ahli hukum ngabongkar trik sulap Pinetti anu ditulis dina hiji buku. [2] Tapi hal ieu malah ngajadikeun pinetti leuwih kasohor di dunya sulap. [2] Taun 1784, manéhna ngayakeun pintonan di Haymarket Theatre, London, salah sahiji acara penting ku lantaran mangrupa mangsa peralihan ti seni sulap jalanan jeung Festival Pekan Raya jadi pintonan teater.[2] John Henry Anderson (1814 - 1874) nya éta pesulap ti Skotlandia nu sering disebut The Wizard of the North. [2] Manéhna suksés di Eropa, Amérika jeung Australia. [2] Manéhna kasohor ku trik sulap na kalayan maké pakakas ti pérak solid. [2] Tapi manéhna kungsi malarat nalika teater manéhna kabakaran. [2] Saprak harita masarakat mikawanoh sulap salaku salah sahiji seni pintonan. [2]


text:
Pupuh
mangrupa salah sahiji kasenian di daerah Suku Sunda nu kasenianna make seni
suara atawa lagu tea.Pupuh kawilang hese ku sabab nada jeung ritme na
cukup hese tapi eta jadi gampang lamun urang daek diajar ngeunaan pupuh. Naon anu di maksud pupuh ? Pupuh teh nyaeta
sapertos puisi lisan tradisional nu make basa Sunda nu tujuana atawa eusi
pupuh teh mangrupa nasehat nu di tepi keun liwat lagu. Jadi nyayi keun pupuh
mah teu sakedar nyayi bae tapi nyayi na make rasa jeung kedah ngerti kana maksud
eusi lagu na, eta tujuan na supados urang lewih ngahayati kana lagu na. Pupuh teh aya 17. Di Jawa oge aya nu namina kasenian pupuh teh ngan biasa na sok di sebat macapat.
Pupuh teh kauger ku guru wilangan jeung guru lagu. Guru wilangan nyaeta patokan
jumlah padalisan dina unggal pada, sarta lobana engang dina unggal padalisan.
Sedengkeun nu di maksud guru lagu nyaeta patokan sora vokal dina tungtung
unggal padalisan atawa dang ding dung na sora vokal dina engang panungtung.
Conto
pupuh jeung aturana:
ASMARANDANA
Aya nu lumpuh musapir
Bari sila sisi jalan
Kadupak ku anu lolong
Anu ekeur balang siar
Neangan sandang pangan
Anu lolong gebut labuh
Nu kadupak katindihan
Pupuh
di luhur gaduh tujuh padalisan (jajar)
·
Padalisan
ka hiji ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( i
) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
·
Padalisan
ka dua ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( a
) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
·
Padalisan
ka tilu ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( o
) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
·
Padalisan
ka opat ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( a
) hartos na sora tungtung anu huruf vokal.
·
Padalisan
ka lima ngagaduhan guru lagu na 7 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( a
) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
·
Padalisan
ka genep ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta(
u ) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
·
Padalisan
ka opat ngagaduhan guru lagu na 8 hartos na engangna guru wilangan na nyaeta( a
) hartos na sora tungtung anu huruf
vokal.
Di handap ieu rupa-rupa pupuh nu 17 nyaeta:
1. Asmarandana:
Unggal pada di wangun kutujuh padalisan.
2. Balakbak: Unggal pada di wangun kutilu padalisan.
3. Dangdanggula: Unggal pada di wangun ku sapuluh padalisan.
4. Jurudemung: Unggal pada di wangun ku lima padalisan.
5. Durma: Unggal pada di wangun ku tujuh padalisan.
6. Gambuh: Unggal pada di wangun kulima padalisan.
7. Gurisa: Unggal pada di wangun kudalapan padalisan.
8. Kinanti: Unggal pada di wangun kugenep padalisan.
9. Ladrang: Unggal pada diwangun ku opat padalisan.
10. Lambang: Unggal pada di wangun kuopat padalisan.
11. Magatru: Unggal pada di wangun ku lima padalisan.
12. Maskumambang: Unggal pada di wangun ku opat padalisan.
13. Mijil:
Unggal pada di wangun ku genep padalisan.
14. Pangkur: Unggal pada di wangun kutujuh padalisan.
15. Pucung: Unggal pada di wangun ku opat padalisan.
16. Sinom: Unggal pada diwangun ku salapan padalisan.
17. Wirangrong: Unggal pada di wangun ku genep padalisan.
Conto lirik pupuh :
PUCUNG
Hayu batur, urang di ajar sing suhud
Ulah lalawora
Bisi engke henteu naek
Batur seuri urang sume gruk nalangsa
BALAKBAK
Aya warung sisi jalan rame pisan citameng
Awewena luwas lewis geulis pisan ngagoreng
Lalaki na lalaki na los kapipir nyo’o monyet
nyangereng
MASKUMAMBANG
Itu kusir bangun ambek-ambek teuing
Turun tina delman
kuda di pecutan tarik
Teu aya pisan ras-rasan
DANGDANGGULA
Lambang RI jero ngandung harti
Lamun bener di amalkeunnana
Persatuan tangtu tembong
Teu cukup ku di sebut
Atawa na apal na biwir
Bhineka tunggal ika
Maksudna gumulung
Kabeh seler-seler bangsa
beda-beda tatapi asal sagetih
Beda tapi saasal
SINOM
Harta pada nareangan
Harti pada nyararungsi
Sabab dua nana guna
Harti bisa mere bukti
Harta pon kitu deui
Bisa ngabul nu di maksud
Nedunan sakahayang
Tapi harta gampang leungit
Mungguh harti mangpaat dunya akherat


text:
Seminar
Seminar (ᮞᮨᮙᮤᮔᮁ )umumna mangrupa hiji wangun pangajaran akademis, boh di hiji universitas boh nu dibikeun ku hiji organisasi komérsial atawa profésional.[1] Kecap 'seminar' asalna tina kecap basa Latén "seminarium", anu hartina ‘’taneuh pikeu melak binih’’.[2][1]
Hiji kagiatan seminar biasana mibanda fokus kana hiji topk nu husus jeung anu haladir bisa milu partisipasi kalawan aktif.[1] Seminar mindeng dilaksanakeun ngaliwatan hiji dialog jeung saurang moderator seminar, atawa ku cara nepikeun hiji présentasi hasil panalungtikan dina wangun anu leuwih formal.[1] Biasana para pamilon téh lain saurang nu anyar dina topik anu didiskusikeun.[1] Sistem seminar boga gagasan anu leuwih ngaraketkeun pamilon kana topik anu dipedar.[1] Dina sababarhaa seminar ogé sok dilakukeun kagiatan tanya-jawab jeung debat.[1] Seminar mibanda sifat anu leuwih informal dibandingkeun sistem kuliah di kelas dina hiji pangajaran akademis.[1]
Di sababaraha universitas Éropa, hiji seminar téh bisa ngandung harti kelas kuliah anu gedé, hususna nalika dibawakeun ku ahli anu kamashur.[1] Rohangan seminar anu nyumponan nyaéta hiji rohangan anu ngamungkinkeun interaksi aktif sakumna pamilon seminar.[3]


text:
Pandan
Pandan nya éta rupa tangkal monokotil tina genus Pandanus.[1] Tangkalna jangkung aya nu nepi ka 11 m.[1] Watangna lempeng, buleud, régangna monopodial.[1] Daunna nunggal, lansét, sisina régé-régé, tungtungna seukeut, tulangna sajajar, panjangna 75 nepi ka 90 senti, lebarna 3-5 senti, warnana héjo.[1] Pandan nya éta jenis tutuwuhan anu geus lila dimangpaatkeun ku masarakat Indonesia pikeun rupa-rupa kaperluan, ti mimiti pikeun bungbu dapur, bahan ubar, nepi ka kaperluan acara agama.[2]
Jenis pandan anu mindeng dipaké pikeun bahan baku nyieun samak nya éta Pandanus tectorius, P. odoratissimus, P. dubius sarta P.furcatus.[2] Cacak sapanjang sisi daunna cucukan, tapi jenis ieu mah liat sarta teu babari pites alatan serat trakeidna panjang.[2] Pandan seungit (P.amaryllifolius) mangrupa hiji-hijina pandan anu miboga daun anu seungit sarta miboga hasiat pikeun dijadikeun ubar.[2] Pandanin nya éta senyawa anu diékstrak tina pandan seungit ieu miboga hasiat minangka antivirus ka virus anu narajang manusa, contona virus herpés sarta virus influenza.[2] Aya sawatara jenis pandan anu geus dipaké minangka pepelakan hiasan alatan miboga wangun unik atawa ahéng, diantarana P. dubius, P.tectorius cv sanderi, P. spurius cv putat, sarta P. utilis.[2]


text:
Sifilis
Sifilis nyaéta salah sahiji panyakit anu pangpicilakaeunna.[1] Inféksi anu lumangsung dina rarangan bagian luar kasebut nu disababkeun ku bakteri Treponema Pallidium.[1] Sifilis bisa mekar ka tahap sékunder sarta téersier anu hésé pisan dititénan.[1] Sifilis sekunder tépa pisan, sedengkeun sifilis tersier ngabalukarkeun sagala rupa karuksakan dina bagian awak sajaba rarangan kawas otak, jantung, pembuluh getih sarta haté.[1] Sifilis anu diepakeun indung ka anakna waktu ngalahirkeun bisa ngabalukarkeun lolong sarta pati.[1] Sifilis bisa diubaran kalayan penisilin dosis nu gede, tapi karuksakan raramat anu lumangsung salila infeksi teu bisa dicageurkeun deui.[1] Mangsa inkubasi tampa tanda-tanda lumangsung 3-4 minggu, komo nepi ka 13 minggu.[2] Sanggeus éta kaluar bénjolan dina sakuriling rarangan.[2] Sakapeung dibarengan rasa lieur, sarta nyeri tulang kawas gejala flu, anu baris leungit sorangan tampa diubaran.[2] Aya totol-totol leutik rada beureum dina awak kira-kira 6-12 minggu sanggeus inféksi.[2] Tanda-tanda ieu baris leungit ku sorangan sarta mindeng pisan nu gering teh teu ngarasakeunana.[2] Salila 2-3 taun kahiji panyakit ieu teu némbongkeun tanda-tanda, atawa disebut mangsa laten.[2] Sanggeus 5-10 taun panyakit sifilis baris narajang susunan saraf otak, pembuluh getih sarta jantung.[2] Dina awéwé nu keur hamil, sifilis bisa ditépakeun dina orok anu aya dina kandunganna sarta orok kasebut bisa lahir jeung karuksakan kulit, haté, limpa, sarta cacad méntal.[2]


text:
Undur-undur
Undur-undur mangrupakeun hiji kulawarga serangga dina orde Neuroptera, kagolongkeun salaku Myrmeleontidae (kadang diéjah Myrmeleonidae), tina basa Yunani "myrmex" (nu hartina "sireum") jeung "leo(n)" (nu hartina "lion"); genus nu paling dipikawanohna mah Myrmeleo. Ngaran undur-undur sabenerna mah nujul ka hambalan larva tina ieu kulawarga sato, sedengkeun bentuk sawawana mah arang langka aya nu méré ngaran, sabab tara katempo ku manusa (liar peuting).
Daptar eusi
Pedaran[édit | sunting sumber]
Undur-undur sumebar di sakuliah dunya, utamana di patempatan garing nu keusikan, sedengkeun ukuranana béda-béda gumantung spésiésna (bébér jangjangna antara 2-15 cm). Ieu sato téh omnivora: larvana dahar serangga laleutik, sedengkeun nu sawawa mah kadaharanana kawas éngang.
Kamekaran[édit | sunting sumber]
Daur hirup undur-undur dimimitian ku melak endog atawa "oviposisi". Mimitina undur-undur bikang nepakan keusik ku tungtung abdoménna, nu laju disusupkeun ka jero taneuh pikeun neundeun endogna. Sarupa jeung dulur-dulurna di dunya serangga, undur-undur salaku larva téh gangas pisan ka mangsana. Awakna diwangun ku ruas tilu pasang suku, protoraks nu ngabentuk beuheung pikeun hulu gedéna nu sihungan dua. Gumantung kana spésiésna, undur-undur bisa nyumput di jero keusik, handapeun dangdaunan, atawa nyelap dina kai.
Ninggang unggah hambalan, undur-undur nyieun kepongpong ku cara ngagulung keusik nu dibeungkeut ku serat nu dikaluarkeun tina tungtung awakna. Kepongpong ieu bisa aya dina keusik sababaraha sénti jerona, nepi ka wancina sawawa kira sabulan lilana. Jangjangna bakal mekar nepi ka sampurna dina waktu 20 menit, laju hiber néang pasanganana. Lilana hirup undur-undur, ti mimiti endogna diselapkeun dina keusik nepi ka sawawa téh bisa nepi ka 2-3 taun, di antarana gumantung kana aya/henteuna kadaharan dina mangsa jadi larva.
Undur-undur nu sawawa boga dua pasang jangjang nu leutik panjang-heureut, luyu jeung awakna nu abdoménna panjang. Najan pangawakanana mirip jeung papatong atawa papatong jarum, ieu serangga béda ti ordena kénéh. Béda nu utama nyaéta ayana anténeu nu panjang sarta pola urat jangjangna.
Legok 'bubu'[édit | sunting sumber]
Undur-undur nyieun logak jang mangsana ku cara ngabetrikkeun keusik anu aya luhureun huluna, saeutik-saeutik bari muterkeun awakna. Beuki lila, logakna beuki jero sarta ngabentuk aseupan tibalik. Mun geus jadi, si undur-undur ieu cicing di handapeun dasarna, ukur sihungna anu nolol saeutik. Legokan ieu diaméterna rupa-rupa, ti ukur 1-2 cm nepi ka kira 7 cm, kalawan jero 1-5 cm.
Kusabab sisi logak téh diwangun ku keusik nu muruluk[1], serangga nu nincak lebah sisina téh bakal langsung tiporos ragrag kana logak. Barang gebrus, henteu antaparah deui si serangga bakal langsung ditewek ku sakadang undur-undur nu salawasna ngadodoho. Serangga nu tiporos nu nyoba nérékél bakal gagal naék, kusabab nyorodot deui nyorodot deui, keusikna bakal terus muruluk ka dasar.
Rupa-rupa serangga bisa jadi korban legok 'bubu' undur-undur, kaasup lancah leutik. Nu diarah ti para mangsa téh cairanana, sahingga lamun geus garing mah éta sésa kadaharan téh dibetrikkeun deui ka luhur. Sanggeus kitu, ieu larva bakal ngabebenah deui legok 'bubu'na.
Mangpaat[édit | sunting sumber]
Di masarakat Indonésia, aya sababaraha laporan nu nyebutkeun yén undur-undur bisa dipaké pikeun natambaan kasakit diabétes (tipe 2), tapi can aya laporan ilmiah ngeunaan bener henteuna hal ieu. Undur-undur hirup diasupkeun kana kapsul, lajeng dileueut unggal poé pikeun sababaraha waktu.[rujukan?]
Étimologi[édit | sunting sumber]
Ngaran 'undur-undur' sigana mah dicokot tina watek ieu larva nu ojahna mundur, sedengkeun dina basa Jepang disebut "Ari-jigoku" nu hartina "naraka sireum". Istilah "ari-jigoku" ogé dipaké salaku babasan nu ngagambarkeun kaayaan hiji jalma (atawa naon baé) anu tiporos sahingga kakurung teu walakaya, ukur bisa nunggu katunggaraan anu bakal tumiba.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Antlion, Wikipédia édisi basa Inggris per 9 Méi 2007.
- ↑ Effects of slope and particle size on ant locomotion: Implications for choice of substrate by antlions, Botz, Jason T.; Loudon, Catherine; Barger, J. Bradley; Olafsen, Jeffrey S.; Steeples, Don W.; (J. Kans. Entomol. Soc.), ISSN 0022-8567, 2003, vol. 76, no3, pp. 426-435 abstract


text:
Wayang
Wayang mangrupa wangun téater rahayat anu kawéntar pisan. [1] [2] Jalma sok makaitkeun kecap wayang jeung bayang atawa kalangkang, sabab dina pagelaran wayang kulit digunakeun layar anu warnana bodas jadi jalma anu dilalajoan téh kalangkang di tukangeunana. [1][2][3] Tapi, aya ogé nu boga pamadegan yén ku urang lalajo wayang saenyana mah jalma keur nalingakeun kalangkang hirup manusa nu ka gambar dina lalakon wayang.[1][2] Di Jawa Barat wayang aya anu ngagunakeun bonéka (tina kulit jeung tina kai) jeung aya ogé nu dipaénkeun ku manusa (wayang orang).[1][2] Anu maké bonéka tina kulit disebut wayang kulit sedengkeun anu maké tina kai disebut wayang golék.[1] Wayang kulit umumna nyokot lakon tina Mahabarata atawa Ramayana, boh Galur boh Carangan, ayana di daérah kabudayaan Cirebon jeung daérah kabudayaan Batawi.[1] Di daérah Cirebon ngagunakeun basa Cirebon dipirig ku gamelan Cirebon pélog, sedengkeun di daérah kabudayaan Batawi ngagunakeun basa Batawi dipirig ku gamelan Sunda (saléndro).[1] Wayang golék aya dua rupa, nya éta Wayang Golék Purwa di daérah Sunda ngagunakeun basa Sunda anu dipirig ku gamelan Sunda, jeung Wayang Golék Papak atawa wayang golék cepak nu ngagunakeun basa Cirebon dipirig ku gamelan Cirebon.[1][2]Wayang anu dipaénkeun ku manusa anu ngagunakeun pakéan jeung panutup hulu wayang nu niron wayang kulit, tapi antawacana dilakukeun ku dalang.[1]Dalang nya éta pamingpin pagelaran wayang, manéhna nu ngamaénkeun wayang, nembangkeun suluk, nyoarakeun antawacana, ngatur gamelan, ngatur lagu, jrrd.[1][2]
Daptar eusi
Wayang Bendo[édit | sunting sumber]
Wayang Bendo nya éta salah sahiji wayang anu dijieun tina kai (saperti wayang golék purwa) maké mahkota satria saperti bendo sumberna tina Wayang Papak, Cirebon.[1]Carita anu dilalakonkeun; carita babad (Babad Banten, Babad Cirebon), carita Amir Hamzah, Malik Sep Bin Yazin, jrrd, sarta dipirig ku gamelan pélog. [1]Ayana wayang bendo di Bandung téh ku alpukah Bupati Bandung Wiranatakusumah III anu dina taun 1892 ngondang dalang M. Usup ti Losari, Cirebon dina acara khitanan anakna (Aom Nuharam).[1]Tuluy maréntahkeun M. Usup supaya ngalatih ngamaénkeun wayang bendo ka dalang-dalang di Bandung.[1]Saterusna M. Usup pindah ka Bandung.[1]Ti mimiti harita wayang bendo kasohor di Bandung.[1]Kaparigelan salaku dalang wayang bendo diwariskeun kadua anakna anu ngarana Ratim jeung Rasta, sarta ka muridna anu ngarana Karim.[1]Wayang bendo beuki lila beuki dipikaresep, leuwih-leuwih saengges aya dalang Emon.[1]
Wayang Golék Modern[édit | sunting sumber]
Wayang Golék Modérn nya éta wayang anu jagatna siga panggung sandiwara jeung ngagunakeun trik dina pagelaranna diantarana aya permainan listrik, salila kurang leuwih 2 jam, dipaénkeun ku leuwih ti saurang dalang anu teu katempo ku panongton, nepi ka wayang golék bisa gerak simultan.[1]Anu ngawanohkeunana nya éta R. U. Partasuanda nu hayang nyaluyukeun pagelaran wayang golék jeung kahirupan modérn.[1][4] Ku sabab isukana jalma kudu mangkat ka kantor jadi pagelan wayang disingget nepi ka teu ngaganggu kana pagawéan sapopoé.[1]Minangka daya pangirut, sok aya sababaraha trik paméntasan anu ngagunakeun listrik, misalkeun trik nalika perang.[1]Ieu trik tuluy leuwih dimekarkeur sacara inténsif ku dalang Asep Sunandar Sunarya dina dasawarna 1970-an jeung 1980-an.[1]Wayang golék modérn salian ti Bandung, pernah dipintonkeun di Jakarta, Yogyakarta, jrrd.[1]Tapi jenis wayang golék ieu teu pernah popular.[1]Mimiti diwanohkeun dina taun 1950-an, dina dasawarsa saterusna geus (hampir) teu pernah katempo deui aya pagelaranana.[1]
Wayang Golék Papak[édit | sunting sumber]
Wayang Golék Papak disebut ogé Wayang Golék Cepak.[1][5] Meureun pedah huluna sakabéhna papak (rata). [1][5]Wayang golék anu popular jeung sumebar di daérah Cirebon, ngagunakeun basa Cirebon dipirig ku gamelan pélog saperti wayang kulit Cirebon.[1]Lakon anu dipaénkeun nya éta babad atawa legenda satempat, umumna pakait jeung Babad Cirebon, saperti Babad Dermayu, Ilangé Mémolo Mesjid Agung (Hilangnya Kubah Masjid Agung), Pangeran Walangsungsang, Babad Japura, Babad Karangsuwung, Babad Jatisura, Sayembara Nyi Mas Gandasari, jrrd.[1]Atawa lakon-lakon tina siklus Serat Menak, nya éta kisah-kisah Wong Agung Amir Ambyah (Hamzah), Umar Maya, jrrd.[1]Nepika aya sebutan wayang golék Menak.[1] Di sagigireun éta wayang golék papak dipaké keur maénkeun lakon-lakon Panji saperti Panji Asmarabangun, Jaransari, Damarwulan, jrrd.[1] Numutkeun leluri, dina mangsa Cirebon diparéntah ku Panembahan Adiningrat Kusumah (1649-1655), saurang senapati kasultanan Cirebon anu ngarana Pangeran Sutajaya anu gelarna Pangeran Papak, ngahadiahkeun saperangkat wayang golék ka Ki Prengut, dalang nu kasohor basa harita. Ti harita wayang paméré Pangeran Papak dipaké ngawayang ku Ki Prengut jeung disebut wayang golék papak.[1]Diperkirakeun wayang golék papak ieu leuwih ngora tibatan wayang kulit purwa, sabab bentuk wayang golék papak ngagambarkeun tironan tina wayang kulit, suluk jeung antawacanana ogé nurutan wayang kulit, sedengkeun lakonna ngaorientasi ka jaman saengges aya pangaruh Islam.[1]Lamun dina wayang kulit atawa wayang golék aya panakawan Semar, Cepot, Dewala jrrd, dina wayang golék cepak panakawan nu pasti aya téh Lamsijan.[1]Dalang wayang golék papak anu kasohor diantarana Ali Wijaya (Sindanglaut), Tayut jeung Tarkam (Junti), Kamaruddin, Marta (Kapétakan), Warsad jeung Royani (Gadingan).[1] Salian ditanggap ku jalma-jalma boga hajat, wayang golek papak ditanggap ogé nalika Sedekah Bumi (di makam), ngunjung, nadran, taun anyar Cina (di klenténg).[1] Ku sabab kadieunakeun masarakat leuwih resep nganggap tongtonan lian (tarling, masrés, wayang kulit, band), jadi nasib wayang golék papak beuki kapopohokeun.[1]
Wayang Golék Purwa[édit | sunting sumber]
Wayang Golék Purwa nya éta wayang anu lakon-lakonna boh galur boh carangan, dumasar kana Mahabarata atawa Ramayana, ngagunakeun basa Sunda dipirig ku gamelan saléndro nu ngawengku dua saron, peking, selentem, bonang, saperangkat bonang rincik, saperangkat kenong, sapasang gong (kempul jeung goong), ditambah saperangkat gendang (gendang indung jeung tilu kulantér), gambang, jeung rebab.[1][2] Salila pagelaran nu jadi pamingpin téh dalang. [1]Manéhna anu maénkeun wayang, nembangkeun suluk, nyoarakeun dialog (antawacana), méré aba-aba ka nayaga pikeun ngatur lagu gamelan.[1][2]Ku lantaran éta dalang peranna sentral pisan.[1][2] Ti mimiti taun 1920-an, salila pagelaran wayang golék dipirig ku sindén.[1][2] Pernah popularitas sindén ngéléhkeun dalang.[1][2] Nya éta nalika Upit Sarimanah jeung Titim Patimah aya dina puncakna (sakitar taun 1960).[1] Lamun diajak lalajo wayang golék téh, jalma lain nanya saha dalangna tapi saha sindénna.[1] Dina wayang golék, lakon anu sering di pentaskeun nya éta carangan.[1][2]Ngan kadang aya baé lakon galur dipaénkeun.[1] Para dalang siga diukur dina kamahéranna nyiptakeun lakon carangan anu alus jeung matak ngirut.[1]Dalang wayang golek anu kasohor diantarana Tarkim, R.U . Partasuanda, Abeng Sunarya, Entah, Apek, Asep Sunandar Sunarya, Cecep Supriadi jrrd.[1] Wayang golék di pentaskeun lamun aya anu nyunatan atawa nikahan, ruatan boh diayakeun di buruan imah boh di jero gedong.[1]
Wayang Kulit[édit | sunting sumber]
Wayang Kulit anu aya di Jawa Barat, boh di wilayah budaya Cirebon boh di wilayah budaya Batawi, nya éta wayang kulit purwa, anu lakon-lakonna dumasar Mahabarata jeung Ramayana.[1] Tapi anu sok dipentaskeun mah lakon-lakon Carangan, saperti wayang golék purwa, sarta kahebatan dalang utamana ditangtukeun ku kaparigelan jeung kréatifitas nyiptakeun lakon.[1]Ngan hanjakal lolobana lakon ngan dijieun ukur dipaénkeun dina sakali pagelaran, jadi loba nu teu kacatet.[1] Tapi teu loba ogé dalang anu enya-enya kréatif nyiptakeun lakon anu tahan uji, sanajan aya lakon-lakon anu jadi popular sacara anonim, saperti Ceblok Melahirkan (meureun diilhami ku bentuk wayang Ceblok anu bucitreuk siga keur kakandungan), Arjuna Kembar (dituturkeun ku Gatotgaca Kembar, Semar Kembar jeung sarupana), Semar Mantu.[1] Anu kasohor alatan kaparigelan ngadalang jeung nyiptakeun lakon nya éta dalang Abyor, sabab lakon-lakon ciptaanna loba nu ngabahas masalah-masalah agama jeung katuhanan.[1] Dina wayang kulit Cirebon, jumlah panakawan lain 4 siga dina wayang kulit Yogya-Solo (Semar, Garéng, Pétruk, Bagong) atawa wayang golék Sunda ( Semar, Cépot, Déwala, Garéng), tapi aya 9 (Semar, Sekarpandan atawa Curis, Bagong atawa Astrajingga, Ceblok, Cungkring atawa Pétruk, Udawala atawa Dawala, Bitarota, Garéng, jeung Bagalbuntung).[1]
Wayang Purwa[édit | sunting sumber]
Wawacan Wayang Purwa. Lakon wayang purwa anu ditulis dina wangun danding ku M. Winata Hardja, diwengku ku sababaraha jilid.[1] Jilid kahiji diterbitkeun ku pangurus Paguyuban Pasundan cabang Tasikmalaya minangka tarékah ngumpulkeun dana keur ngadegkeun wangunan H.I.S Pasundan, tapi jilid-jilid saterusna mah teu jelas saha nu nerbitkeunana, aya anu dicetak di Tasikmalaya, Bandung, aya ogé anu ditambahan katerangan dina jilidna yén nu boga hak cipta (hak nu ngarang) buku téh nya éta M. W. Elil, Indihiang.[1]Anu ayeuna bisa kapanggih ngan nepika jilid VII A nya éta nalika Arjuna panggih jeung Subadra basa nongton sayembara marebutkeun Drupadi. [1]Ku sabab Arjuna main mata jeung Subadra, Arayana (Kresna) jadi ambek tuluy nangtang Arjuna gelut.[1] Numutkeun panulisna dina bubuka jilid kahiji, wawacan téh ditulis dumasar pakem ti Tegal, nurutan dalang Jayaatmaja. [1] Teu jelas naha dalang Jayaatmaja téh dalang Wayang Kulit atawa Wayang Golék. Ku lantaran dumasar kana versi wayang, Wawacan Wayang Purwa ieu béda jeung Mahabarata nu ditulis ku R. Memed Sastrahadiprawira spk.[1] Di jerona aya tokoh Semar jeung anak-anakna.[1]Ki Umbara nyieun versi prosa tina ieu wawacan, dijeun bersambung dina majalah Manglé.[1]
Wayang Topéng (Wayang Wong)[édit | sunting sumber]
Wayang Topeng nya éta pagelaran sarupa wayang anu ngagunakeun Kedok nu baheula sok dipentaskeun di daérah kabupatén Cirebon, Indramayu, Majalengka.[1][5] Lakonna lain baé lakon wayang purwa. [1] Salah sahiji lakon anu kasohor nya éta Jaka Bluwo anu nyaritakeun karajaan Majapahit.[1]Ku sabab para pamaén kudu ngagégél tali kedokna sewang-sewangan, iwal Semar anu maké kedok satengah, teu bisa ngalakukeun dialog. [1][3] Antawacana atawa dialog diucapkeun ku dalang siga pagelaran wayang kulit. [1]Kedok nu kudu disadiakeun keur pagelaran wayang topéng, jauh leuwih loba tibatan topéng babakan, nya éta saluyu jeung jumlah tokoh anu aya dina pagelaran.[1] wayang topéng Cirebon bisa disebut geus euweuh, ku tilar dunyana dalang Kandeg Padmawiyata. [1] Rombongan wayang topéng nu dipingpin ku Kandeg Padmawiyata téh anu pamungkas. [1]Kandeg pernah mentaskeun wayang topéng di Taman Ismail Marzuki, Jakarta.[1]
Referensi[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw Rosidi,Ajip Spk. 2000.Ensiklopedi Sunda, Alam, Manusa, dan Budaya termasuk Budaya Cirebon dan Betawi. Jakarta:Pustaka Jaya. Halaman 698-700
- ↑ a b c d e f g h i j k l Amir dkk. 2007. Apresiasi Bahasa dan Seni. Bandung:Basen Press. Halaman 85
- ↑ a b Rusliana,Iyus.2002.Wayang Wong Priangan.Bandung:Kiblat. Halaman 25
- ↑ Ruhaliah. 2002. Sajarah Sastra Sunda. Bandung:JPBD FPBS UPI. Halaman 111
- ↑ a b c Sedyawati,Edi. 2006. Seni Pertunjukan. Jakarta:Buku Antar Bangsa. Halaman 56