text:
Makédonia
- Pikeun guna lian ti Makédonia, tempo Makédonia (disambiguasi)
Républik Makédonia (basa Makédonia: Peпyблиka MakeдoHиja, Republika Makedonijadangukeun [1]) atawa Républik Urut Yugoslavia Makédonia (RUYM, Inggris: the former Yugoslav Republic of Macedonia, disingket FYROM[3][4]), mindeng disebut Makédonia, mangrupakeun hiji nagara nu aya di samenanjung Balkan, Éropa Kidul. Nagara ieu tepung wates jeung Sérbia (sareng Kosovo) di kalér, Albania di kulon, Yunani di kidul, jeung Bulgaria di wétan.
Nagara ieu disebut "Républik Urut Yugoslavia Makédonia" ku Sarikat Bangsa-Bangsa taun 1993[5][6] sabab ngadagoan résolusi ngeunaan papaséaan ngaran kalawan Yunani.[7] Loba institusi internasional jeung nagara lian geus ngakuan nagara ieu kalawan ngaran nu sarua, sanajan mayoritas nagara ngakuan nagara ieu kalawan ngaran konstitusional.
Ibu kota Républik Makedonia nya éta Skopje, nu miboga 506.926 padumuk dina taun 2004[rujukan?], jeung aya sababaraha kota nu leuwih leutik, misalna, Bitola, Kumanovo, Prilep, Tetovo, Ohrid, Veles, Štip, Kočani, Gostivar, jeung Strumica.
Nagara ieu mangrupakeun anggota PBB jeung Déwan Éropa, jeung ogé anggota ti La Francophonie, World Trade Organization (WTO), jeung OSCE. Ti Désémber 2005, nagara minangka kandidat anggota Uni Éropa jeung geus ngadaptar asup ka NATO.
Daptar eusi
- 1 Sajarah
- 2 Géografi
- 3 Wewengkon administratif
- 4 Politik
- 5 Militér
- 6 Démografi
- 7 Atikan
- 8 Budaya
- 9 Tempo ogé
- 10 Catetan suku
- 11 Tumbu kaluar
Sajarah[édit | sunting sumber]
Jaman kuno[édit | sunting sumber]
Nagara kahiji nu ngawasaan wewengkon Makédonia nya éta karajaan Paionia nu ngawasaan lebak walungan Axius jeung wewengkon sakurilingna.[8] Dina taun 336 SM, Raja Phillip II ti Makédonia ngawasaan bagian Paeonia nu pangkidulna jeung ngawangun kota Heraklea Lisentis, kiwari aya di deukeut Bitola.[9] Murangkalihna Phillip II, nya éta Aléxander Ageung ngawasaan wewengkon Makédonia nu masih dina kawasaan Paionia, jeung saterasna minangka bagian karajaan Aléxander Ageung.
Wewengkon Makédonia saterusna dikawasaan ku tentara Romawi jeung minangka bagian ti dua propinsi di Romawi. Wewenggkon nu leuwih gedé aya di propinsi Macedonia Salutaris, tapi wewengkon wates kalér nu dicicingan ku bangsa Dardani minangka bagian ti propinsi Moesia Superior.[10]
Abad patengahan[édit | sunting sumber]
Dina ahir abad ka-6, basa kakawasaan Bizantium mimiti tilelep, sababaraha séké Slav mimiti asup jeung nyicingan wewengkon Makédonia. Séké-sélér Slav nu nyicingan wewengkon Makédonia di antarana séké Draguvite, Sagudate, jeung Strymonoi. Sababaraha séké asli Makédonia, disababkeun ku datangna bangsa Slav, mimiti pindah ka wewengkon nu anyar di pagunungan-pagunungan jeung di wewengkon pabénténgan sabundereun Yunani. Tapi, sababaraha séké asli Makédonia ogé ngasimilasi jeung séké Slav. Urang-urang Slav ieu saterusna ngumpul. Kukumpulan ieu dinamian ku urang Bizantium salaku "EkλaBιvίaι" (Sklaviniai). Bizantium nu awalna kakawasaanna ngirang, mimiti gawé bareng jeung bangsa Slav nu aya di Makédonia.
Teras, Justinian II ngayakeun ékspédisi militér ka sapanjuru wewengkon Makédonia pikeun ngarapihkeun jeung ménta bangsa Slav di Makédonia pikeun gawé bareng sareng Bizantium. Saenggeus ékspédisi ieu, loba urang Slav di Makédonia pindah ka Anatolia pikeun jadi bagian ti tentara Karajaan Bizantium. Sanajan loba urang Slav nu nurut kana kakawasaan Bizantium, loba ogé séké nu masih bébas ti kakawasaan Bizantium. Séké-séké ieu hirup kalawan pipisahan, jeung heunteu nyieun hiji kakawasaan nu ngahijikeun séké-séké éta. Kira-kira taun 850 M, Karajaan Kahiji Bulgaria narajang wewengkon Makédonia jeung lumangsung kalawan lancar pisan, sabab kakawasaan Bizantium di Makédonia leuleus pisan ogé dipangaruhan ku kahayangan séké-séké Slav sangkan ngagabung dina Karajaan Kahiji Bulgaria.[11]
Urang-urang Slav di Makédonia teras ngagem agama Kristen dina abad ka-9 Maséhi, basa Pangéran Boris I ti Bulgaria keur ngawasa. Rahayat Makédonia nu awalna buta hurup teras dikenalkeun hurup ku dua urang pendéta Kristen asal Bizantium, Santo Kyril jeung Santo Methodius, nu ngenalkeun aksara Glagolitik. Dina taun 1014, Kaisar Basil II ti Bizantium hasil ngéléhkeun tentara ti Tsar Samuil, jeung saterasna mulihkeun kakawasaan Bizantium kana lemah Makédonia. Tapi, dina ahir abad ka-12 Maséhi, kakawasaaan Bizantium di Makédonia leuleus deui jeung dikawasaan ku bangsa Normandia dina hiji panarajangan taun 1080. Awal abad ka-13, Kakaisaran Bulgaria mibogs kakawasaan kana Makédonia.
Ku sabab kaributan politik, Kakaisaran Bulgaria gagal nahanan kakawasaanna kana Makédonia, nu saterasna kakawasaan ieu dicokot deui ku Bizantium. Dina abad ka-14 Maséhi, Makédonia minangka bagian ti Kakaisaran Sérbia, nu némbongkeun diri aranjeunna salaku pambébas bangsa Slav ti kakawasaan Bizantium. Skopje teras minangka ibu kota ti kakaisaran Tsar Stefan Dusan. Sanggeus Dusan pupus, kakawasaan Sérbia leuleus ku sabab pawaris tahta teu sakiat nu satacanna jeung silih sihung antara bangsawan di Makédonia. Tampa palawanan, Makédonia teras labuh ka Turki Utsmaniyah.
Kasadaran nasional[édit | sunting sumber]
Kakawasaan Turki Utsmaniyah di Makédonia dianggap kejam. Dina taun 1689, aya hiji pamberontakan kana Turki Utsmaniyah nya éta pamberontakan Karposh. Sababaraha gerakan pamberontakan mikahayang ayana hiji nagara mandiri nu diwangun di lemah Makédonia. Gerakan ieu diwangun dina ahir abad ka-18 maké ngaran Organisasi Révolusionér Bulgaria-Makédonia-Adrianopel nu saterusna robah jadi SMORO. Dina taun 1905, gerakan ieu dingaranan Organisasi Révolusionér Internal Makédonia-Adrianopel (IMARO).
Saenggeus Perang Dunya I, organisasi IMORO meupeus kana dua, nya éta Organisasi Révolusionér Internal Makédonia (IMRO) jeung Organisasi Révolusionér Internal Trasia (ITRO). Organisasi ieu heunteu mentingkeun étnis, tapi leuwih neken kana panghijian élemén-élemén nu misah di lemah Makédonia jeung teu paduli naon baé séké-sélér aranjeunna.[12] Kalobaannana anggota SMORO mangrupakeun urang Slav jeung Bulgaria. Taun 1903, organisasi SMORO ngayakeun pamberontakan Ilinden-Preobrazhenie ngalawan Turki Utsmaniyah jeung hasil ngawangun hiji républik nu ngaranna Républik Krushévo.
Karajaan Sérbia jeung Yugoslavia[édit | sunting sumber]
Sanggeus perang Balkan taun 1912 jeung 1913, wewengkon Makédonia teras kabagi-bagi ka Yunani, Bulgaria, jeung Sérbia. Wewengkon nu dikawasaan ku Sérbia nya éta Južna Srbija (Sérbia Kidul), ayeuna katelah minagka Républik Makédonia. Sanggeus Perang Dunya I, Sérbia minangka bagian ti Karajaan Sérbia, Kroasia, jeung Slovénia. Dina taun 1929, karajaan ieu dingaranan deui kana Karajaan Yugoslavia jeung karajaan ieu kawangun ti banovinas (propinsi-propinsi). Salah sahiji propinsina ngaranna Vardar Banovina (Makédonia-kiwari).
Yugoslav Makédon (Perang Dunya II)[édit | sunting sumber]
Dina taun 1941, wewengkon Yugoslavia dikawasaan ku Blok Poros, kaasup ogé Makedonia nu direbut ku Bulgaria jeung Italia. Tentara nu dirékrut ti Makédon jeung ogé sukarélawan teras ngawangun Brigade ka-5 Bulgaria, nu markasna di Skopje, jeung mibanda tanggung jawab kana déportasi leuwih ti 7000 urang Yahudi ti Skopje jeung Bitola. Kakawasaan lalim ku pihak Blok Poros heunteu diantepkeun kitu wéh, jeung miboga palawanan ti pihak Komunis di Yugoslavia dina pingpinan Josip Broz Tito.
Makédonia di Républik Sosialis Yugoslavia[édit | sunting sumber]
Ahir Perang Dunya II, basa Tito minangka Présidén Yugoslavia, Républik Rahayat Féderal Yugoslavia diwangun. Républik Rahayat Makédonia minangka bagian ti genep nagara nu milu ngagabung dina féderasi Yugoslavia. Milu kana parobahan ngaean Républik Rahayat Féderal Yugoslavia jadi Républik Sosialis Féderal Yugoslavia dina taun 1963, ngaean Républik Rahayat Makédonia teras robah kana Républik Sosialis Makédonia. Dina taun 1991, kecap 'Sosialis' dihupus ti ngaran resmi Makédonia sanggeus misah ti Yugoslavia.
Déklarasi Kamerdékaan[édit | sunting sumber]
Makédonia ngarayakeun kamerdékaan dina kaping 8 Séptémber 1991, dingaranan Poé Kamerdékaan (ДeH Ha HeзaBиcHocTa, Den na nezavisnosta), saenggeus diayakeunnana réferéndum pikeun miboga kamerdékaan atawa tetep ngawangun féderasi Yugoslavia. Parayaan awakna pamberontakan Ilinden-Preobrazhenie nu sarua jeung poé Santo Eliyah dina kaping 2 Agustus ogé dipangélingan salaku poé kamerdékaan sacara luas di Makédonia.
Perang Sadulur 2001[édit | sunting sumber]
Perang sadulur antara Makédonia jeung tentara pamberontak ti étnik Albania nu aya di wewengkon kalér jeung kulon Makédonia, lumangsung ti bulan Maret nepi ka Juni taun 2001. Perang réngsé sanggeus ayana intervénsi ti pihak NATO nu ngintunkeun tentara panjaga rapih jeung ménta kadua pihak sangkan rapih. Teras ditandatanganan Pajangjian Ohrid, nu eusina Makédonia nu arék méré patempatan dina politik jeung budaya ka étnik Albania.
Pihak Albania teras nyatujuan pajangjian ieu jeung sadia pikeun nyerah jeung patuh sapinuhna ka kakawasaan Makédonia. Pasukan pamberontak Albania, NLA, teras dicokotan pakarangna nu saterasna dibéré ka pasukan NATO.
Géografi[édit | sunting sumber]
Kalawan aréa kira-kira 25.330 km², Makédonia mangrupakeun nagara nu aya di Éropa bagian tenggara kalawan koordinat 41°50′Ka, 22°00′W. Nagara ieu tepung wates jeung Yunani di kidul, Sérbia di kalér, Bulgaria di wétan, Albania di kulon, sarta Kosovo di kulon-kalér. Makédonia minangka tempat palangkungan ti Éropa Kulon jeung Tengah ka Laut Aegea ogé palangkungan ti Éropa Kidul ka Éropa Kulon. Nagara ieu mangrupakeun bagian ti wewengkon Makédon. Makédonia mangrupakeun nagara nu kakurung daratan. Nagara ieu miboga tilu dano alam nya éta Dano Ohrid, Dano Prespa, jeung Dano Dojran. Jadi, Makédonia miboga luas cai saluas 477 km² jeung luas daratan 24.856 km².[rujukan?]
Topografi[édit | sunting sumber]
Nagara Makédonia aya di wewengkon nu loba gunungna jeung katutup ku lebak jeung basin. Wewengkon Makédonia kabagi ku hiji walungan nu ngaranna Walungan Vardar.
Méh sabagian wewengkon Makédonia ngampar ti Šara nepi ka Osgovo nu ngawangun lebak ti Walungan Vardar. Tilu dano gedé, Ohrid, Prespa, jeung Dojran aya di wewengkon kidul Makédonia. Dano Ohrid dianggap salah sahiji ti dano jeung biotop nu pangkolotna di dunya.[13] Wewengkon Makédonia ogé mangrupakeun wewengkon nu aktif kagiatan séismikna jeung mindeng lindu di Makédonia. Lindu nu panungtungna nu panggedéna nya éta dina taun 1963 di Skopje, ngakibatkeun ancurna infrastruktur jeung pupusna leuwih ti 1000 jiwa.
Makédonia ogé miboga loba pagunungan. Pagunungan ieu dibagi kana dua runtuyan nya éta Dinarska jeung Ropodska. Runtuyan pagunungan Dinarska na éta wewengkon nu rawan érosi, ari runtuyan pagunungan Ropodska leuwih mirip jeung pangunungan Alpen. 10 gunung pangluhurna di Makédonia nya éta:
Iklim[édit | sunting sumber]
Makédonia miboga iklim transisi, nya éta gabungan antara iklim Méditérania jeung iklim kontinéntal. Dina usum panas, Makédonia leuwih condong ka panas jeung saat. Ari dina usum tiis, wewengkon Makédonia leuwih condong ka rada tiis. Rarata curah hujan variasi ti 1.700 mm di wewengkon pagunungan kulon nepi ka 500 mm di wewengkon wétan. Aya tilu iklim utama di Makédonia, nya éta iklim pagunungan, Méditérania, jeung iklim Kontinéntal. Di wewengkon lebak walungan Vardar jeung Sturmica, di wewengkon Gevgelija, Valandovo, Dojran, jeung Radovish iklimna Méditérania. Wewengkon panghaneutna aya di Demir Kapija jeung Gevgelija, di mana suhuna dina bulan Juli jeung Agustus bisa nepi ka 40 °C.
Iklim pagunungan aya di wewengkon pagunungan nu karakteristikna nya éta usum tiis nu saljuan jeung usum panas nu karasa tiis. Usum semi di wewengkon ieu leuwih tiis tinimbang usum gugurna. Kalobaannana wewengkon di Makédonia iklimna kontinéntal kalawan usum panas nu haneut jeung usum tiis nu baseuh jeung tiis. Di Makédonia, kira-kira aya 30 stasion météorologi pikeun mikaweruh parobahan cuaca.
Wewengkon administratif[édit | sunting sumber]
Wewengkon[édit | sunting sumber]
Makédonia miboga sababaraha wewengkon administratif nya éta:
- Skopje
- Pelagonia
- Polog
- Wewengkon Wétan
- Wewengkon Tenggara
- Wewengkon wétan-kalér
- Wewengkon kulon-kidul
Kota-kota di Makédonia[édit | sunting sumber]
Dina bulan Agustus 2004, Makédonia kabagai kana 85 kota (opštini; tunggal: opština), 10 di antarana aya di wewengkon Skopje Raya. Ieu mangrupakeun pangirangan ti jumlah 123 kota nu diresmikeun dina bulan Séptémber 1996. Mimilu hal ieu, pamaréntah lokal ngawangun deui kana 34 distrik administratif.
Politik[édit | sunting sumber]
Makédonia mangrupakeun nagara kalawan sistem parleménter nu pamaréntahanna kawangun ti koalisi partéy-partéy ti institusi parlemén hiji kamar (CoбpaHиe, Sobranie) jeung hiji institusi paadilan indepénden kalawan hiji mahkamah konstitusi. Hiji parlemén (déwan rahayat) di Makédonia kawangun ti 120 anggota jeung dipilih saban 4 taun. Posisi Présidén di Makédonia penting pisan jeung mibanda peran nu lumayan gedé dina pamaréntahan. Présidén Makédonia mibanda jabatan sebagai Panglima Angakatan Senjata Makédonia jeung Komite Kaamanan Makédonia. Présidén Républik Makédonia dipilih saban 5 taun sakali jeung bisa ngajabat dina 2 kali jabatan.
Sanggeus munculna hukum anyar dina taun 2005, pamaréntahan lokal dibagi kana 78 wewengkon. Ibu kota Skopje sorangan kawangun ti 10 wewengkon administratif nu digabung dina hiji wewengkon nu ngaranna "Greater Skopje". Wewengkon administratif di Makédonia ngatur pamaréntahanna sosorangan. Sababaraha wewengkon administratif bisa nyieun kerja sama dina raloba widang. Partéy politik di Makédonia kalobaannana dumasar kana asal étnis, ngawakilan étnik mayoritas Makédonia jeung minoritas Albania. Isu kateusaimbangan kakawasaan antara étnik mayoritas Makédonia jeung Albania mawa kana konflik sipil taun 2001, jeung papaséaan ieu diréngsékeun kalawan Pajangjian Ohrid dina taun 2004 nu méré tempat leuwih ka étnik Albania. Dina taun 2004, Parlemén masihan otonomi nu leuwih gedé di wewengkon nu padumukna kalobaannana étnik Albania.
Sanggeus pamilihan umum nu dina taun 2006, nu aya masalahna, saeutik, kaayaan politik di nagri ini stabil deui. Pamilihan ieu dimeunangkeun ku partéy tengen-tengah, VMRO-DPMNE nu dipingpin ku Nikola Gruevski. Pilihan Gruevski pikeun ngoalisi jeung Partéy Démokratik Albania tinimbang ngoalisi jeung Partéy Démokratik Sejahtera jeung Kahijian Démokrat pikeun Integrasi nyieun partéy VMRO-DPMNE meunangkeun sora mayoritas ti étnik Albania, Sanajan kameunangan ieu diprotés ku sababaraha élemén.
Pamaréntahan[édit | sunting sumber]
Parlemén[édit | sunting sumber]
Parlemén Makédonia mangrupakeun puseur jeung institusi nu miboga kakawasaan dina ngatur pamaréntahan Makédonia. Dumasar kana Konstitusi, Parlemén miboga fungsi salaku institusi pawakilan rahayat Makédonia jeung kakiatan législatif di Makédonia. Parlemén Makédonia kawangun ti 120 anggota nu dipilih sacara umum, langsung jeung bébas dina surat sora nu dirahsiakeun. Parlemén teras ngawakilan rahayat jeung milu ogé dina nepikeun pamikiran di parlemén dumasar kana pawangunanna. Mandat hiji anggota parlemén teu bisa diteujadikeun.
Parlemén Makédonia boga hak pikeun ngadopsi jeung ngarobih konstitusi, nangtukeun pajak jeung biaya-biaya, ngaratifikasi pajanjian internasional jeung ngalaksanakeun hal-hal nu séjén nu geus ditangtukeun Konstitusi.
Institusi paadlian[édit | sunting sumber]
Kakiatan yudisial dipiboga ku institusi paadilan. Institusi paadilan di Makédonia diwangun sacara otonom jeung indepénden. Institusi paadlian gawé dumasar kana aturan dina konstitusi, hukum, jeung aturan internasional nu cocog jeung Konstitusi Makédonia. Ngan aya hji istitusi nu ngatur masalah paadilan di Makédonia. Konstitusi Makédonia melarang ayana Mahkamah Darurat.
Hiji jaksa dipilih tampa pawatesan lamun anjeunna ngajabat salaku jaksa jeung teu kénging dipindahkeun iwal sakahayang anjeunna. Dina hal panyabutan jaksa, konstitusi geus nyebutkeun sababaraha institusi nu boga hak sarta alesan-alesan nu cocog. Jaksa-jaksa ogé dibéré kakebalan pikeun nepikeun atanapi nangtukeun pamikiran di Parlemén. Hiji jaksa teu kénging mibanda jabatan boh di kantor publik atawa salaku anggota hiji partéy politik. Aturan nekenkeun yén jaksa teu bisa ngafiliasi dina partéy politik naon baé.
Hubungan luar nagri[édit | sunting sumber]
Makédonia minangka anggota ti Sarikat Bangsa-Bangsa dina kaping 8 April 1993, 18 belas bulan sanggeus merdékana ti Yugoslavia. Di PBB, Makédonia disebut salaku "the former Yugoslav Republic of Macedonia" (FYROM), patali jeung papaséaan jeung protés ti Yunani ngeunaan ngaran Makédonia. Di Yunani, ngaran Makédonia sénsitif pisan sabab wewengkon historis Makédonia ogé ngawengku sababaraha wewengkon di Yunani jeung Bulgaria. Makédonia ogémiboga peran nu gedé dina ngawangun nagara jeung budaya Yunani Kuna. Cenah, sang raja Aléxander Ageung nu kasohor téa asalna ti dieu. Uni Éropa[14], Kahijian Siaran Éropa[15], jeung Komite Olimpiade Internasional[16] ogé milu sistem PBB. NATO ogé milu sistem pangaranan ieu, tapi nambihkeun alesan dina pangarananna.
Nagara-nagara anggota PBB ngakuan sacara sah Républik Makédonia tapi masih debat ngeunaan ngaran nu digunakeun pikeun nyebut nagara Makédonia. 3 anggota permanén Déwan Kaamanan PBB (RRC, Amérika Sarikat[17], jeung Rusia) ogé leuwih ti 100 nagara anggota PBB leuwih condong maké ngaran Républik Makédonia;[18], tinimbang maké ngaran "the former Yugoslav Republic of Macedonia".
Militér[édit | sunting sumber]
Angkatan Senjata Makédonia diwangun ti Angkatan Darat jeung Angkatan Udara. Kawijakan patahanan nasional boga tujuan pikeun ngajaga kamerdékaan jeung kakawasaan Makédonia kana lemah jeung angkasa nu aya di wewengkon Makédonia. Tujuan nu séjén nya éta pikeun nyieun hiji angkatan senjata nu terus mekar jeung ngalindungan kapetingan nasional sarta gawé bareng jeung organisasi internasional, utamana NATO.
Menteri Patahanan Makédonia mekarkeun stratégi patahanan jeung néangan kamungkinan ancaman lumangsungna hirup nagara boh ti jeroeun nagri boh ti luar nagri. Anjeunna ogé mibanda tanggung jawab kana sistem patahanan, latihan, kasiapan Angkatan Senjata, pakakasna, sarta ngatur biaya pikeun pamekaran Angkatan Senjata.[19]
Démografi[édit | sunting sumber]
Makédonia miboga padumuk 2.061.315 jiwa[20], dumasar kana CIA World Factbook. Ieu mangrupakeun daptar kota-kota di Makédonia dumasar kana data sénsus taun 1994 (sabab sénsus taun 2002 heunteu ngadata jumlah padumuk dumasar kana kotana)[21]:
Étnik nu panglobana di Makédonia nya éta étnik Makédonia. Tabel ieu némbongkeun informasi ngeunaan étnik-étnik nu aya di Makédonia (dumasar kana sénsus 2002)[22]:
Aya loba basa nu dipaké dina kahirupan sapopoé di Makédonia. Basa-basa éta ngaréfléksikeun idéntitas étnik éta. Basa resmi jeung basa nu mindeng dipaké nya éta basa Makédonia, nu kaasup dina rumpun basa Slav Kidul. Strukturna, basa Makédonia leuwih mirip ka basa Bulgaria tinimbang basa Slav nu séjén.
Basa lian kawas basa Albania, basa Bulgaria, basa Turki, jeung basa Yunani ogé mindeng dipaké dina komunikasi sasami étnik.
Di Konstitusi katulis sacara éksplisit yén basa Makédonia mangrupakeun basa resmi ti Républik Makédonia. Tapi, katulis ogé yén basa nu dipaké ku padumuk saloba 20% bisa disebut salaku basa resmi, jeung basa Albania minuhan sarat ieu. Sababaraha pamaréntah lokal ogé nyieun basa sababaraha étnik salaku basa resmi.
Atikan[édit | sunting sumber]
Sistem atikan Makédonia diwangun ti:
- Atikan Pra-Sakola
- Atikan Dasar
- Atikan Nengah
- Atikan Luhur
Atikan luhur bisa dipibanda liwat kuliah di sababaraha univérsitas di Makédonia kawas Univérsitas St. Kiril jeung Metodij Skopje, Universitas St. Kliment ti Ohrid Bitola, Univérsitas Nagri Tetovo, jeung Univérsitas Goce Delchev Shtip. Aya ogé sababaraha institusi atikan luhur swasta kawas Univérsitas Éropa,[23] Univérsitas Slavia, Univérsitas Éropa Tenggara, jeung sajabana.
USAID geus nyieun hiji program di Makédonia nu ngaranna "Macedonia Connects". Program ieu lumangsung lancar jeung nyieun Makédonia minangka nagara nu kahiji kalina sadaya aréanya geus kahubung kana internét.[24] Menteri Atikan jeung Élmu Pangaweruh Makédonia ngalaporkeu yén 461 sakola di Makédonia geus kahubung kana WiFi. ISP di Makédonia, On.net, ogé geus nyieun MESH Network pikeun nyadiakeun WiFi di sabelas dayeuh gedé di Makédonia.
Budaya[édit | sunting sumber]
Makédonia miboga kabeungharan budaya, seni, musik, puisi, jeung arsitéktur. Nagara ieu ogé miboga loba tempat-tempat suci. Féstival musik, film, jeung puisi sok diayakeun saban taun. Gaya musik Makédonia geus kapangaruh ku musik garéja Bizantium. Makédonia ogé mangrupakeun salah sahiji nagara nu miboga raloba fresko nu masih awet ti jaman Bizantium, ti wanci abad ka-11—16 Maséhi.
Kabudayaan di Makédonia ngagabungkeun budaya nu heula jeung budaya ayeunna. Biara jeung garéja nu diwangun dina wanci Bizantium keur ngawasa ayeunna ngarendeng jeung wangunan modérn. Makédonia ogé katelah ku koléksi ikon-ikon santona, kalobaannana ti Ohrid, jeung ikon-ikon di Makédonia kaasup nu paling boga ajén jeung mahal di dunya.
Dina usum panas sok diayakeun féstival seni di sababaraha dayeuh gedé di Makédonia. Di Ohrid, diayakeun féstival musik klasik jeung drama. Di kota Sturga, ngayakeun panggung soré pambacaan puisi. Bitola sok aya Paméran Poto Internasional upami di ibu kota, Skopje, diayakeun féstival musik Jazz.
Agama[édit | sunting sumber]
Kalobaannana rahayat Makédonia (64,7%) ngageman agama Ortodoks dina Garéja Ortodoks Makédonia (nu dina taun 1968 ngadéklarasikeun otonom ti Garéja Ortodoks Sérbia)[25]. Agama Islam minangka agama panglobana kadua nu diageman ku rahayat Makédonia, kalawan perséntase 33%. Umat Kristen nu séjén kawas Katolik jeung Protéstan diageman ku saeutik rahayat Makédonia kalawan perséntase 0,37%. Sésana nya éta rahayat-rahayat Makédonia nu agamana teu dikanyahoan kalawan perséntase 1,63%.[26] Kalobaannana étnik Turk, Bosnia, jeung Albania ngagem Islam. Aya kira-kira 1200 garéja jeung 400 masigit di Makédonia. Garéja Ortodoks Makédonia miboga hiji kolese husus pikeun para calon pendetana.
Salian ti éta, perséntase Islam di Makédonia kaasup nu panglobana di Éropa, sanggeus nagara Turki, Albania, jeung Bosnia jeung Hérzégovina.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ a b Britannica, Makedonia, Diaksés dina 2007-06-18.
- ↑ [1] The population of Macedonia
- ↑ Bonk, M. R., Carlton R. A. (editors) (1997), International Acronyms, Initialisms & Abbreviations Dictionary, 4th Edition, Detroit, New York, Toronto, London: Gale Research, LCCCN 85-642206, ISBN 0-8103-7437-4, ISSN 0743-0523, Volume 1, pg. 516 and Bonk, M. R (Project Editor) (2003), International Acronyms, Initialisms & Abbreviations Dictionary, 32nd Edition, USA: Gale-Thompson Group, Volume 1, pg. 1789, ISBN 0-7876-4109-X (Part 2 D-I only)
- ↑ Salian ti landian nu panjangna, singketan "FYROM" ogé mindeng dianggo ku organisasi internasional kawas PBB, UE, OSCE, EBU, the IMF, Bank Dunia, WTO dan NATO (sadaya dokumén NATO nyebut nagri ieu FYROM kedah disarengan ku téks catetan suku 'Turki ngakuan Makédonia kalawan ngaran konstitusionalna')
- ↑ UN Resolutions #817 of April 7 and #845 of June 18 of 1993
- ↑ "Note on Yugoslavia". Diakses pada 10 Méi 2008.
- ↑ United Nations Resolution 225 (1993)
- ↑ Encyclopaedia Britannica - Paeonia. [2]
- ↑ Macedonian Center for Archaeological Research. The Ancient Kingdom of Macedonia in the Republic of Macedonia. [3]
- ↑ Encyclopaedia Britannica - Scopje. [4]
- ↑ The early Medieval Balkans. John Fine Jr
- ↑ M. Glenny, "The Balkans"
- ↑ Macedonian Ministry of Environment
- ↑ European Commission. "Background information - The former Yugoslav Republic of Macedonia". Diakses pada 1 Oktober 2006.
- ↑ European Broadcasting Union. "Members' Logos". Diakses pada 1 Oktober 2006.
- ↑ International Olympic Committee. "LIST OF NATIONAL OLYMPIC COMMITTEES PARTICIPATING IN THE XIX OLYMPIC WINTER GAMES IN SALT LAKE CITY". Diakses pada 1 Oktober 2006.
- ↑ "US snubs Greece over Macedonia" (HTML), BBC News Online, 4 Nov 2004. Disalin 2006-10-01. (in English)
- ↑ "Naming the solution", Kathimerini English edition, 16 September 2005
- ↑ http://www.morm.gov.mk:8080/morm/en/ARM/Defence-Structure.html National Command Management
- ↑ CIA World Factbook
- ↑ "Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia, 2002 - Book XIII, Skopje, 2005." (dalam bahasa English, Macedonian). State Statistical Office of the Republic of Macedonia.
- ↑ "Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia, 2002 - Book XIII, Skopje, 2005." (dalam bahasa English, Macedonian). State Statistical Office of the Republic of Macedonia.
- ↑ OIC
- ↑ U.S. Agency for International Development
- ↑ History of the Macedonian Orthodox Church
- ↑ CIA World Factbook
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Makédonia di Wikivoyage
- (en) Situs resmi
- (en) Situs resmi pariwisata
- (en) MyMacedonia.net
- (en) Bulgarian Policies on the Republic of Macedonia. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2008. 80 pp. (Trilingual publication with English, Bulgarian and Macedonian versions.) ISBN 978-954-92032-2-6
Afrika Kidul · Afrika Tengah · Albania · Amérika Sarikat · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Argéntina · Arménia · Australia · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Basisir Gading · Bélis · Bénin · Bolivia · Botswana · Brasil · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Cina · Djibouti · Dominika · Dominika, Rép. · Ékuador · Él Salvador · Fiji · Filipina · Gabon · Gambia · Géorgia · Ghana · Grénada · Guatémala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guyana · Haiti · Honduras · Hong Kong¹ · India · Indonésia · Islandia · Israél · Jamaika · Jepang · Kamboja · Kamérun · Kanada · Kénya · Kolombia · Kongo, RD · Kongo · Koréa Kidul · Kosta Rika · Kroasia · Kuba · Kirgistan · Kuwait · Lésotho · Liechtenstein · Madagaskar · Makau¹ · Makédonia · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Maroko · Mauritania · Mauritius · Méksiko · Mesir · Moldova · Mongolia · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Norwégia · Oman · Pakistan · Panama · Papua Nugini · Paraguay · Péru · Qatar · Rwanda · Saint Kitts jeung Névis · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grénadin · Selandia Anyar · Sénégal · Siérra Léone · Singapura · Kapuloan Solomon · Sri Lanka · Suis · Suriname · Swaziland · Wewengkon Béa Cukai Kapisah Taiwan, Penghu, Kinmen, jeung Matsu² · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turki · Uganda · Ukraina ·Uni Émirat Arab · Uni Éropa³ · Uruguay · Vénézuéla · Viétnam · Yordania · Zambia · Zimbabwé
- Wewengkon Administratif Husus Républik Rahayat Cina.
- Ngaran rancangan pikeun Républik Cina (Taiwan)
- 27 nagara anggota Uni Éropa ogé mangrupa anggota WTO jeung hak masing-masing: Austria, Bélgia, Bulgaria, Britania Raya, Céko, Dénmark, Éstonia, Finlandia, Jérman, Hungaria, Irlandia, Italia, Latvia, Lituania, Luksemburg, Malta, Perancis, Polandia, Portugal, Romania, Siprus, Slovakia, Slovénia, Spanyol, Swédia, Walanda jeung Antillen Walanda, jeung Yunani.


c: text/html

text:
Lagu Sunda Versi Jazz Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Sabilulungan Sunda Lounge Jazz - Rei H Mp3
Balonku Ada 5 - Lagu Anak Indonesia Mp3
Papatong Versi Jaipong Bah Dadeng Lagu Sunda Mp3
Mojang Priangan Jazz Braga Festival Mp3
Join Jokowi Jojo 2014 Versi Sunda Betawi Mp3
Keong Racun - Pressplay Versi Jazz Mp3
House Music Indonesia Versi Sunda Mp3
Lagu Untuk Jokowi - Salam Dua Jari Versi Rap Mp3
Cleopatra Versi Sunda Mp3
Rihanna Nyinden Sunda Diamond By Ekagustiwana Mp3
Gitaran Toto Tewel Gendang Sunda Johnarif Kajon Yose Bass Jordan Mp3
Sunda Woles - Mojang Priangan Reggae Version Mp3
Lagu Rohani Sunda Mp3
Dangdut Kabina Bina Caca Handika Lagu Dangdut Sunda Rama Fm Ciledug Cireb Mp3
Langlayangan Bodas Bah Dadeng Lagu Sunda Mp3
Cimata Cinta Bah Dadeng Lagu Sunda Mp3
Lawon Bodas Bah Dadeng Hj Waty Lagu Sunda Mp3
After Go - Manuk Dadali Versi Jazz Mp3
Katty Perry Bernyanyi Lagu Sunda Mp3

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piraku teuing urang Sunda henteu reu-eus sareng bangga ku ka-sunda-an nana,komo deui mopohokeun kana seni budayana anu sakitu lobana,sanajan tuntutan jaman anu kiwari gampang ngaruksak kana kaluhungan,ka-ahengan tatanan Budaya Sunda boh tina lingkungan pergaulan,media informasi oge anu manghanjakalkeun Urang Sunda ngahaja ngaleungitkeun jati diri ka-Sunda-an nana boh tina Bahasa, kesenian-na komo deui tingkah polahna.
Ku hal ieu simkuring anu asli pituin asli turunan Ki Sunda,ngaraos ngagaduhan tanggelwaler dina ngamumule seni Budaya Sunda saluyu sareng kamampuan,umajak kapalawargi sadaya hayu tanjeurkeun Seni Budaya urang,sanaos simkuring oge tebih pisan tina adiluhung-na Budaya Sunda,namung tamada ka palawargi dina kakirangan,hapunten boh sok bilih seratan ieu tebih tina undak-unduk bahasana,mudah-mudahan inohong Budaya Sunda,akademisi Sastra Sunda kersa ngoreksi tina kalepatan oge kakirangan.
Sok emut jaman kapungkur,rasa rus-ras wa-rara-as ngimpleng dina kahirupan sapopoe nuju alit,boh dina kaulinan,ka-kawih-an sagalarupina alami atanapi natural,sapaertos anu ngahaja ku simkuring dikumpulkeun malah mandar janten pangemut oge sugan barudak jaman kiwari wanoh komo kersa sareng prak-na.
Iue sadayana anu kalakonan ku simkuring,kakawihan sanesna mangga milari di blog sanes,oge mangga aos posting anu sanesna dihandap,Mangga Nyanggakeun.
- Orang Sunda Wajib Berbahasa Sunda Tiap Hari Rabu
- Pupuh Sunda Lengkap Dengan Jenis Dan Contohnya
- Peribahasa Sunda Atau Paribasa-Babasan Sunda
Salam baktos kasadaya wargi simkuring di kampung Blok Parenman oge sadayana turunan Ki Sunda dimana bae ayana,hapunten anu kasuhun,boh sok bilih aya panambih kakawihan nana mangga lebetkeun dina kolom komenter,Haturnuhun,.
Wassalau'alaikum Warrohmatuloh Wabarokatuh.


text:
Floem
Floém mangrupa raramat pangangkut anu diwangun ku sél pengiring, parénkim floém, tapas, sarta komponén pembuluh tapis.[1] Sél pengiring ngan aya dina tutuwuhan Angiospermae sarta boga mangpaat méré dahar sél-sél nu nyusun komponén pembuluh tapis anu masih hirup.[1] Parenkim floém boga mangpaat pikeun nunda cadangan kadaharan sakaligus misahkeun anatara floem anu hiji jeung anu séjénna.[1] Saban komponén pembuluh tapis sok dipirig ku sél pengiring.[1] Komponén pembuluh tapis umumna ngeusi sitoplasma, tapi henteu ngabogaan nukleus sabot déwasa.[1] Komponén pembuluh tapis parékép dina tungtung sarta puhuna nyieun pembuluh tapis sarta ngahiji kalayan pengiring.[1] Fungsi utama floem nyaéta ngocorkeun zat-zat kadaharan hasil fotosintésis sarta daun ka sagala rupa bagian awak tutuwuhan.[1] Umumna élemen floem disusun ku unsur-unsur tapis, sél pengiring, serabut floem, sklereid, sarta parenkim floem.[2] Unsur utama nyaéta pembuluh tapis dina parenkima floem.[2] Sumebarna tepas floem mindeng ogé pohara lega sarta boga fungsi pikeun méré sokongan dina awak tutuwuhn.[2] Pembuluh tapis diwangun ti sél-sél ngawangun silindris kalayan diameterna 25 um sarta panjang 100-500 um. [2] Pembuluh tapis miboga sitoplasma dina inti.[2] Dingding sél komponén pembuluh tapis teu ngandung lignin, ku kituna leuwih ipis dibandingkeun jeung trakea.[2] Pembuluh tapis nyaéta pembuluh angkut anu utama dina raramat floem.[2] Pembuluh ieu silih nyambung sarta ngalegaan ti puhu nepi ka tungtung tutuwuhan.[2]


text:
Kabupatén Kebumén
Kabupatén Kebumén nyaéta salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah. Ibukotana Kebumén. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Banjarnegara di beulah kalér, Kabupatén Wonosobo jeung Kabupatén Purworejo beulah wétan, Samudra Hindia di beulah kidul, sarta Kabupatén Banyumas jeung Kabupatén Cilacap di beulah kuloneunnana.
Daptar eusi
Géografi[édit | sunting sumber]
Sacara géografis Kabupatén Kebumén aya dina 7°27' - 7°50' Lintang Kidul jeung 109°22' - 109°50' Bujur Wétan. Beulah kidulna mangrupakeun dataran handap, sedengkeun beulah kalérna mangrupakeun pagununga, nu mangrupakeun bagéan tina Pagunungan Serayu. Di beulah kidul wewengkon Gombong, aya pagunungan kapur nu ngujur nepi ka basisir kidul. Di daérah ieu aya sababaraha guha nu aya stalaktit jeung stalagmit-an.
Lega wewengkon jeung pamakéannana[édit | sunting sumber]
Kabupatén Kebumen legana 128.111,50 ha atawa 1.281,11 km² numana sababaraha wewengkonna mangrupakeun basisir jeung pagunungan, tapi kalolobaannana mangrupakeun dataran handap. Kacatet 39.745,00 ha atawa kurang leuwih 31,02% minangka lahan sawah jeung 88,366.50 ha atawa 68.98% minangka lahan garing. Kalolobaan lahan sawahna kaaliran ku irigasi téhnis tur ampir satengahna (46,29%) bisa dipelakan dua kali sataun, sabagéan deui mangrupa sawah tadah hujan (33,45%) tur di sababaraha tempat bisa dipelakan dua kali sataun, sarta 20,26% lahan sawah irigasina satengah téhnis tur basajan. Lahan garing nu digunakeun keur wangunan legana 36.399,00 ha (41,19%), tegalan/kebon legana 28.988,00 ha (32,80%) sarta leuweung nagara legana 16.861,00 ha (19,08%) tur sésana digunakeun keur tegal pangangonan, tambak, balong, kakayon, sarta lahan nu sawatara waktu mah teu diusahakeun sarta lahan-lahan lianna.
Babagéan administratif[édit | sunting sumber]
Kabupaten Kebumén ngawengku 26 kacamatan, nu kabagi deui jadi 449 désa jeung 11 kalurahan. Jumlah Rukun Warga (RW) lobana 1.877, sarta Rukun Tatangga (RT) lobana 6.755. Puseur pameréntahan aya di Kacamatan Kebumén.
Dina taun 2005 di Kabupatén Kebumén kacatet jumlah Pagawé Nagri Sipil (PNS) Otonom lobana 13.013 urang sarta PNS Instansi Vértikal lobana 1.414 urang sahingga jumlah PNS sakabéhna lobana 14.427 urang. Tina jumlah éta 61,39%-na nyaéta PNS lalaki, sarta PNS awéwéna 38,61%. Lian ti Kebumén, kota-kota kacamatan lianna nu cukup signifikan nyaéta Gombong, Karanganyar, Kutowinangun, Ayah, jeung Sempor.
Transportasi[édit | sunting sumber]
Kebumén aya di jalur lintas kidul Pulo Jawa. Angkutan umum antarkota dilayanan ku beus jeung karéta api. Stasioasion panggedéna. Lian ti éta aya ogé sababaraha stasion leutik saperti Prembun, Karanganyar, Soka, Kutowinangun, jeung Gombong. Di antara karéta api nu ngaliwatan Kebumén nyaéta Senja Utama jeung Fajar Utama (Jakarta-Yogyakarta), Argo Wilis (Bandung-Surabaya), Bima (Jakarta-Surabaya), Logawa (Purwokerto-Surabaya-Jember), jeung Kutojaya (Kutoarjo-Jakarta).
Rupa-rupa[édit | sunting sumber]
- Kadaharan has Kebumén diantarana: nasi penggel, lanthing, satée ambal, kethek, lenthis, thepleng pejet, jipang kacang, jeung salé cau.


text:
Kakawihan
- Artikel atawa bagian artikel ieu jigana leuwih loyog dipindahkeun ka Wikisource
Kaulinan Urang Lembur Atawa Kakawihan Barudak (Kenging Ganjar Kurnia)
Ngahaja dijudulan maké « atawa », sabab asa acan aya kasapogodosan ngeunaan istilah. Lamun disebut kaulinan, kapan loba ogé kaulinan anu séjén saperti panggal, sérmen, galah, ucing sumput, jsb, ; pon kitu deui lamun dijudulan kakawihan wungkul, loba ogé kakawihan anu séjénna. Tapi palebah kakawihan anu ieu mah rada khas, sabab lamun ditilik-diantarana aya hubungan antara kaulinan jeung kakawihan. Kukituna, judul ana rada pas mah sigana kaulinan budak lembur anu dikawihan (sok sanajan kanyataanana teu kabéh kakawihan aya kauliananana). Tapi pikeun arguméntasi mah, kakawihan ogé bisa dianggap kaulinan. Istilah kaulinan urang lembur ogé sigana mah anyar (pertengahan taun genep puluhan), sabada ieu « kaulinan » dibawa ka panggung (dijadikeun tongtonan) utamana ku Departemen Kesenian Unpad (aya ogé anu nyebutkeun digali ku Studiklub Teater Bandung/STB) ogé ku Damas.
Naon anu ditulis dihandap ieu, sagemblengna hasil tina ingetan, hasil nengetan para senior di Depkes Unpad manggung (teu kingsi prak sorangan) dina pertengahan taun tujuh puluhan. Biasana lamun aya acara di Unpad atawa di Fakultas Pertanian, sok sanajan geus pada lalulus, arinyana sok kaul. Nya dina kasempetan éta sok pareng merhatikeun (bari jeung teu kungsi dicatet). Ku kituna lamun loba kekecapan anu salah ; katambah lamun ditilik-ditilik dina éta kakawihan téh loba ogé kekecapan anu teu jelas pihartieunana, neda dihapunten. Atuh ka anu uninga, aya kasempetan pikeun ngoréksi atawa ngoméan. Saenyana lamun aya anu leukeun mah, tiasa dicék deui ka aranjeuna anu kantos manggungkeun ieu kaulinan urang lembur, diantawisna ka kang Ekik Barkah, kang Oman, kang Epih, kang Ia, kang Abdurachman, kang Zahir Zahri. Sadaya kakawihan téh teu aya judulan, minangka anu disebut judul téh nyaéta baris kahiji tina lagu.
Interpretasi
Neuleuman eusi rumpaka, aya sababaraha hala nu narik pikeun bisa diinterpretasi :
1. Kakawihan mangrupa alat anu digunakeun ku masyarakat, sangkan naon anu aya dina gerentes haténa teu kaharti ku batur anu aya di luar komunitasna (bahasa sandi). Contona, lagu ambil-ambilan bisa jadi aya patula-patalina jeung kondisi urang sunda harita anu rék dijadikeun kuli (meureun dijjieunna dina jaman penjajahan) ; nu matak basa aya anu rék diambil, dijieun manrupa-rpa alesan.
Jaleuleu ja. Lagu ieu téh cenah dijieun dina mangsa tatar Sunda diserang ku Mataram. Lagu « jaleuleu ja » aya anu nyurahan siga kieu :
Jaleuleu ja ( aya Jawa)
Atulak tu ja éman - gog (Nitah ka jang Eman lamun aya Jawa kudu nyadiakeun tulak (keur panakol) sarta nagog – pasang kuda-kuda, hartina kudu siap-siap)
Seureuh leuweung - bay (seureuh leuweung téh biasa ogé disebut gebay, bentukna siga taméng – kukituna lamun aya Jawa, salian ti kudu siap téh – nagog – téa, ogé nyiapkeun taméng)
Jambé kolot - bug (jambé kolot téh di Sunda mah disebut jebug – jadi lamun musuh datang – kudu digebug)
Ucing katinggang songsong - Ngék (ngagebugna nepi ka siga ucing katinggang songsong – ngék ……………….)
Ayang-ayang gung. Lagu ieu nyaritakeun masyarakat di hiji wilayah anu sahéng (Ayang-ayang gung Gung goongna ramé) nyaritakeun kalakuan pamingpinna nyaéta ménak Wastanu nu jadi wadana. Pangna diaromongkeun téh kusabab kalakuanana olo-olo (naha manéh kitu – tukang olo-olo), giruk -- ruket (ngabalad jeung kumpeni). Tujuanana mah taya lian sangkan bisa naék pangkat – sanajan bari jeung (kalakuan kitu téh) goréng. Ninggali wadana anu kitu petana, saenyana rahayat ngaharepkeun dalem – tapi dalem ogé sarua misleukna (lNgantos kang jeung dalem, Lempa lempi lempong, Ngadu pipi jeung nu ompong) Ngeunaan jalan ka batawi ngemplong bisa dihartikeun yén pamingpin jaman baheula ogé leuwih oriéntasi ka luhur alias ka batawi.
Ningningnang – ningnang dot em dot blem. Ieu gé nyaritakeun kalakuan dalem anu misleuk, ari dongkap ka hiji wilayah sok dipapag ku bajidoran, tidinya teras tutunjuk « kembang malati ». Kalakuan saperti kitu ku masyarakat disarebutna « adu gandék raja belang «
Néng nang néng prak. Lagu ieu mah ngagambarkeun kuwu pedit kariaan (sigana juragan kuwu téh janggotan kawas embé). Susuguhna ogé kapan lauk bilatung, kéjona – kéjo gandrung.
Truk-truk brung. Lamun kalakuan kuwu, wadana, dalem saperti anu disebutkeun di luhur, tong anéh lamun rahayatna malarat. Bayangkeun waé, sarubak-rubakna/sapanjang-panjangna buntut lutung, tuluy dikenyang-kenyang barudak, mangkaning salawé widak. Ceuk bahasa ayeuna mah kaayaan kitu téh ngagambarkeun silih bagi kamiskinan (shared poverty).
Ehon bérod. Lagu ieu siganana nyaritakeun mata-mata anu nyamur jadi tukang oncom. Disebut mata-mata téh sabab sok « comél ka nu gélo » (bisa jadi pamaréntahan walanda atawa jepang, kukituna lamun aya tukang oncom ngaliwat, rahayat kudu ati-ati ngomong (trung-trung-trung kohkol alarm).
Pacublek cublek uang, ngajakan rahayat pikeun motong « kerbau péndék » (Jepang) jeung motong « kerbau tinggi »(walanda) ; sedengkeun anu tinggina jemblang-jemblung mah taya lian tentara Gurkha.
2. Ngagambarkeun kaayaan. Lamun analisa di luhur bener, kakawihan téh bisa jadi dijieunna patula-patali jeung hiji kajadian (aya faktor waktu). Contona, jaleuleu dikira-kira jaman Dipati Ukur, Ehon berod dijieun dina jaman penjajahan, nya kitu ogé ayang-ayang gung. Tina lalaguan ogé, urang bisa ninggali kalakuan bangsa Cina dina jaman penjajahan. Kapan waktu si Roji meuli paku, ku babah teu dibéré, malahan pokna téh mata sia. Palebah dieu urang ogé bisa ngakurkeun jeung sajarah, utamana posisi Cina dina Jepang anu sigana mah meunang posisi khusus (dai nippon nu kawasa).
3. Ngaramalkeun ka hareup. Waktu Sukarno tibeubeut tina kalunguhanana, anu kababawa téh lain ngan ukur manéhna, tapi ogé anték-antékna. Ninggali kaayaan kieu aya nu nyarita, cenah « oray bungka » – baca Bung Karno téh jadi kanyataan, kabeh anu nutur-nutur (dipandeuri) Bung Karno kalaut.
4. Ulin kecap. Dina lagu éhon bérod, bangbang kalima – lima gobang, santri maan dodol katinggali padalisan anu tungtung dijadikeun padalisan anyar.
5. Kaulinan dina hiji kaayaan, contona dina ojok-ojok uang – aung, ojok ata iti.
6. Heureuy biasa, saperti dina pérépét jengkol , cingcangkeling, disurung ungkug-ungkugan (bulu irung digelungan, bulu kéléh dilélépét)
Panutup Catur
Analisa di luhur éstuning dipapantes. Dina sababaraha hal ngan saukur interpretasi, leres jeung henteu na mah kedah digali ku ahlina (sanés pagawéan insinyur pertanian sapertos pribados). Tapi kalah kumaha ogé ieu téh kabeungharan urang sunda.
Daptar eusi
- 1 Rupa-Rupa Kakawihan
- 1.1 Ambil-ambilan
- 1.2 Jaleuleuja
- 1.3 Dongdang mayang
- 1.4 Truk truk brung
- 1.5 IV.
- 1.6 V.
- 1.7 VI.
- 1.8 VII.
- 1.9 VIII.
- 1.10 IX.
- 1.11 X.
- 1.12 XI.
- 1.13 XII
- 1.14 XIII
- 1.15 XIV
- 1.16 XV
- 1.17 XVI.
- 1.18 XVII.
- 1.19 XVIII.
- 1.20 XIX.
- 1.21 Ayang-ayang Gung
- 1.22 XXI.
- 1.23 Bang kalima lima gobang
- 1.24 XXIII
- 1.25 XXIV
- 1.26 Sursér-sursér
- 1.27 XXVI
- 1.28 Cang ucang anggé
- 1.29 Héhéotan
- 1.30 Trang-trang koléntrang
Rupa-Rupa Kakawihan[édit | sunting sumber]
Ambil-ambilan[édit | sunting sumber]
Ambil ambilan turugtug hayam samantu euweuh nu diambil kabeh ge budak pahatu Pahatu ge bae' purah nutu purah ngéjo purah ngasakan baligo purah calik dina lampit purah tunggu pipir leuit nyerieun sukuna kacugak ku kaliage aya ubarna urat guling sampurnage tigunting nyocolan dage geura dahar sangu bodas beasna meunang ngahidas lauk cai meunang mais angeun taleus pencok hiris
Jaleuleuja[édit | sunting sumber]
- Jaleuleuja
- Atulak tu ja éman
- gog
- Seureuh leuweung
- bay
- Jambé kolot
- bug
- Ucing katinggang songsong
- ngék
Dongdang mayang[édit | sunting sumber]
Pamikul adeg-adeg Bujang lanjang ti kidul sing araced
Truk truk brung[édit | sunting sumber]
Truk truk brung Truk tru brak Buntut lutung panjang rubak Dikenyang-kenyang barudak Barudak salawé widak Nyèd eng – nyed eng Nyed nyed eng Nyed- nyed eng
IV.[édit | sunting sumber]
Ningningnang-ningnang Dot em dot blem Dalem sumping dor bajidor Tutunjuk kembang malati Laole ole obong Terongna ting belenong Ngadu pipi jeung nu ompong
Adu riri silih pinyong ( ?) Inyong-inyong mas muria Adu gandék raja belang
V.[édit | sunting sumber]
Néngnang néng prak Térélék embé janggotan Pa kuwu kariaan Laukna lauk bilatung Kéjona kéjo gandrung Trangtrung bedog buntung Trungtrang bedog rompang Hét hét embé janggotan Kélék monyét héhéotan Badubanglpak dug blem
VI.[édit | sunting sumber]
Pacublek-cublek uang Uangnya manggulenténg Butata – butiti Padati wara – wiri Tangsi nona Tangsi tuan Ka teluk bungbung Pok érah Pok érah Si Sidin mau kawin Potong kerbau péndék Potong kerbau tinggi Tingginya jemblang – jemblung Ta eem Ta eem Ta em – ta em – ta em
VII.[édit | sunting sumber]
Sakentrung – sakentrung Paré hawara di huma Ditutuna lisung kai (pondok ?) Trung dung trung dung éng Trung dung trung dung éng
VIII.[édit | sunting sumber]
Sakentrung taligung Pécik pécang Tété tulak Tété wondo Dalem surak raja sono Kalisanga domblé Kacang diraraweuy Tembus kénéh Dodol sana Dodol sini Cir kuciplek Doli doéng
IX.[édit | sunting sumber]
+ Endeuk-eundeukan lagoni - Meunang peucang sahiji + Leupas deui ku nini - Beunang deui ku aki + Leupas deui ku ninina nini nini - Beunang deui ku akina aki-aki + Leupas deui ku ninina ninina ninina nini nini - Beunang deui ku akina akina akina akina aki-aki + Leupas deui ku ninina ninina ninina ninina ninina ninina nini nini………… - Beunang deui ku akina akina akina akina akina akina akina akina aki-aki …….. …………………………………………………………………………………………………………………..
X.[édit | sunting sumber]
Pérépét jéngkol jajahéan Kadempét kohkol Jéjérétéan
XI.[édit | sunting sumber]
Ehon bérod Ehon bérod Ehon bérod Roda sapi buntung Tunggir hayam bikang Kangkung sisi gawir Wira dagang oncom Comél ka nu gélo Lodong kosong ngentrung Trung trung trung kohkol alarm
XII[édit | sunting sumber]
Santri maan dodol Doléwak nincak waduk Duka waduk saha Haneut kénéh pisan (balik deui kana santri maan dodol ………… Kitu jeung kitu waé bulak balik)
XIII[édit | sunting sumber]
Bubulaoan Si semar maling gunting Guntingna kabulaoan Ta eem te eem Sidakep bari balem
XIV[édit | sunting sumber]
- Ojok – ojok uang aung
- Ngarorojok nu disaung
- Ojok-ojok undar andur
- Ngarojok nu keur tandur
- Ojok-ojok umbet-ambét
- Ngarojok nu ngarambét
- Ojok-ojok uat-aut
- Ngarojok nu dibuat
- Ojok – ojok ata utu
- Ngarorojok nu keur nutu
- Ojok-ojok unggang anggéng
- Ngarojok nu keur nonggéng
- Ojok-ojok ucad aced
- Ngorojok nu aced-acedan
XV[édit | sunting sumber]
- Oray-orayan
- Oray naon
- Oray bungka
- Bungka naon
- Bungkalaut
- Laut naon
- Laut dipa
- Dipa naon
- Dipandeuri ………..
XVI.[édit | sunting sumber]
- + Oray-orayan luar léor mapay sawah
- - Entong ka sawah paréna keur sedeng beukah
- + Mending ka leuwi di leuwi loba nu mandi
- - Saha anu mandi – anu mandina pandeuri
XVII.[édit | sunting sumber]
- Bubur beureum
- Sabrang wétan
- Kurawed angked
- Blep
XVIII.[édit | sunting sumber]
- Si roji meuli paku
- Ku babah teu dibéré
- Pokna mata sia
- Dai nippon nu kawasa
XIX.[édit | sunting sumber]
Cingcangkeling manuk cingkleung // Cindeten // Blos ka kolong bapa satar buleneng
Ayang-ayang Gung[édit | sunting sumber]
- Ayang-ayang gung
- Gung goongna ramé
- Ménak ti Wastanu
- Nu jadi wadana
- Naha manéh kitu
- Tukang olo-olo
- Loba anu giruk
- Ruket jeung Kumpeni
- Niat jadi pangkat
- Katon kagoréngan
- Ngantos Kangjeng Dalem
- Lempa lempi lempong
- Ngadu pipi jeung nu ompong
- Jalan ka Batawi ngemplong
XXI.[édit | sunting sumber]
- Disurung ungkug-ungkugan
- Diséréd jéjérétéan
- Bulu irung digelungan
- Bulu kélék dilélépét
Bang kalima lima gobang[édit | sunting sumber]
- Bang kalima lima gobang (bang)
- Bangkong di tengah sawah (wah)
- Wahéy tukang bajigur (gur)
- Guru sakola désa (sa)
- Saban poé ngajar (jar)
- Jarum paranti ngaput (put)
- Putri nu gareulis (lis)
- Lisung kadua halu (lu)
- Luhur kapal udara (ra)
- Ragrag di Jakarta (ta)
- Taun tujuh hiji (ji)
- Haji rék ka Mekkah (kah)
- Kahar tujuh rébu (bu)
- Buah meunang ngala (la)
- Lauk meunang nyobék (bék)
- Béker meunang muter (ter)
- Terus ka Cikampék (pék)
- Pékna dagang kalam (lam)
- Lampu eujeung damar (mar)
- Mari kuéh hoho (ho)
- Hotél panglédangan (ngan)
- Ngantos Kangjeng Dalem (lem)
- Lempa lempi lempong
- Ngadu pipi jeung nu ompong
XXIII[édit | sunting sumber]
Kalongking // Kalongking // Bapa sia // Utah ngising // Cecewok dina pependil
XXIV[édit | sunting sumber]
- Sasalimpetan
- Jajahan aing nu panjang
Sursér-sursér[édit | sunting sumber]
- Sursér sursér
- Amis cau
- Amis kembang
- Hileud sita
- Tarungambang
- Yéy iyéy
- Tai manukan
- Yéy iyéy
- Tai manukan
XXVI[édit | sunting sumber]
- Prang pring, prang pring
- salumprang salampring
- Sabulu bulu gading
- si gading ka Sunda perang
- pur kuntul engkang-engkang
- munding ngabongkar kandang
- salewek sadugel cindel
- heug, heug caringin runtuh
- heug, heug caringin runtuh
- dorokdok gubrag
- +pung puyuh/
- angèl angèl pèrah jambè/
- torolong hayam kakolong
- suku si jaèni
- nilep sabeulah.............(upami teu lepat mah kitu)
Cang ucang anggé[édit | sunting sumber]
- Cang ucang anggé
- Mulung muncang ka paranjé
- Digogog ku anjing gedé
- Anjing gedé nu Pa Lebé
- Ari gog gog cungunguuuung
- Mauung
Héhéotan[édit | sunting sumber]
- Héh héh héhéotan
- Bulu kélék jambréosan
- Nini-nini dagang ketan
- Teu payu dicarékan
Trang-trang koléntrang[édit | sunting sumber]
- Trang-trang koléntrang
- silondong paéh nundutan
- tikusruk kana durukan
- mesat gobang kabuyutan
- Trang-trang koléntrang
- sianggar nyingkah sing anggah
- jeung gancang muntahkeun bulan
- caang bulan didurukan
- Trang-trang koléntrang
- si nini urang tulungan
- imahna teh kapoékan
- bulan tempur nabrak siang


text:
PH
pH atawa darajat kaasaman digunakeun keur nyatakeun tingkat kaasaman (atawa kabasaan hiji leyuran. Nu dimaksud "kaasaman" nyaeta konsentrasi ion hidrogén (H+) dina pangleyur cai.
Ajen pH antara 0 nepi ka 14. Hiji leyuran disebut netral lamun boga ajen pH=7. Ajen pH>7 nunjukkeun yen leyuran boga sipat basa, sedengkeun ajen pH<7 nunjukkeun sipat asam.
Ngaran pH asalna tina potential of hydrogen. Sacara matematis, pH didefinisikeun minangka
Ajen pH 7 disebut netral sabab dina cai murni ion H+ kaleyur jeung ion OH- kaleur (minangka tanda kabasaan) aya dina jumlah nu sarua, nyaeta 10-7 dina kasaimbangan
Panambahan sanyawa ion H+ kaleyur tna hiji asam bakal ngadesek kasaimbangan ka kenca (ion OH- bakal dibeungkeut ku H+ ngawangun cai). Akibatna kajdian kaleuwihan ion hidrogen sarta ningkatkeun konsentrasina.
Umumna indikator basajan nu dipake nyaeta kertas lakmus nu bakal robah jadi beureum lamun asam sarta biru lamun basa (asamna handap)
Lian ti kertas lakmus, indikator asam basa bisa diukur make pH meter nu dumasar kana prinsip éléktrolit / konduktivitas hiji leyuran.
Tempo oge[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- D. K. Nordstrom, C. N. Alpers, C. J. Ptacek, D. W. Blowes (2000). Negative pH and Extremely Acidic Mine Waters from Iron Mountain, California. Environmental Science & Technology 34 (2), 254-258. (Available online: DOI | Abstrak | Teks penuh (HTML) | Teks penuh (PDF))


text:
Jalan tol Tangerang - Merak
Jalan tol Tangerang - Merak mangrupakeun bagian ti ruas tol Jakarta - Merak. Jalan tol ieu dioperasikeun ku PT. Marga Mandala Sakti. Ngahubungkeun wilayah Tangerang dugi ka Pelabuhan Merak, antara daerah Bitung, kotamadya Tangerang, ngalintasi Balaraja, Serang, Cilegon sampei ka deukeut pelabuhan Merak.
Gerbang tol[édit | sunting sumber]
- Bitung (Tangerang Kulon)
- Nyambung ka Jalan tol Jakarta - Tangerang / kaluar masuk ka Bitung.
- Cikupa / Pasar Kemis
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Cikupa, Pasar Kemis.
- Balaraja Wetan
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Balaraja, Tigaraksa.
- Balaraja Kulon
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Balaraja, Cisoka, Cikande.
- Ciujung
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Ciujung, Kragilan, Cikande.
- Serang Wetan
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Serang, Banten Lama, Rangkasbitung.
- Serang Kulon
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Serang, Pandeglang.
- Cilegon Wetan
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Cilegon.
- Cilegon Kulon
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Cilegon, Anyer, Kawasan Industri.
- Merak (Gerem)
- Kanggo kendaraan nu bade lebet atawa kaluar, ka atawa ti Merak.


text:
Carulang
Carulang (Eleusine indica) nyaéta jukut leutik taunan nu sumebar di wewengkon haneut di sakuliah dunya nepi ka kira 50 darajat garis lintang, kaasup spésiés invasif.
Ieu spésiés milampah fotosintésis C4, ku kituna bisa hirup dina hawa anu panas. najan disebut taunan, ieu jukut bisa tetep hirup leuwih lila di wewengkon anu teu katarajang salju.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Jepson Manual Treatment
- USDA Plants Profile: Eleusine indica
- Grass Manual Treatment
- Photo gallery
- weedipedia.net


text:
Irwan :
Geus…geus montong parasea! Kapananan urang teh frend lain? Peace…peace! (NenjoAde leumpang lebah pengkolah). Hey barudak, itu aya Si Ade. Urang heureuyan yu!
Dikri :
Lah silaing mah, teu kaop nenjo awewe.
Irwan :
Hai Ade, bade kamana? (Bari nyampeurkeun ka Ade).
Ade :
Kumaha urang we.
Dikri :
Wah...Ade makin cantik aja nich. Ameng yu jeung akang!
Ade :
Iiih...teu sudi teuing! Barau alkohol akang mah.
Dika :
Wah kabeneran yeuh, urang bawa we ka saung tengah sawah, urang gawean. (Ngaharewoska batur-baturna).
Rival :
Digawean kumaha euy?
Dika :
Lah silaing mah, maenya teu ngarti. Kasempetan euy, meungpeung manehna keur indit tiimah.
Irwan :
Hayu atuh. Ngan sakali sewang nya! (Ngarawel leungeun Ade).
Ade :
Iiih kurang ajar pisan. Lepaskeun siah!
Tulung…tulung…tulung! (Kabeneran aya Kades Indra jeung Hansip Sandi).
Kades Indra :
Aya naon ieu teh?
Ade :
Tulung…tulungan abdi pa…bade diperkosa.
Kades Indra :
Saha nu rek diperkosa teh?
Ade :
Abdi pa...abdi. Abdi bade diperkosa.
Hansip Sandi :
Saha nu rek merkosana? Mana…mana? dibabuk ku sayah.
Ade :
Ieu pa (Nunjuk ka pamuda).
Hansip Sandi :
Maraneh rek merkosa Si Ade?!
Pamuda:
Henteu, Pa…henteu. Kita mah cuman heureuy pa. Swear!
Kades Indra :
Kurang ajar siah! Maraneh wani-wani nyieun masalah di wilayah sayah? Ngerakeunpisan siah. Hansip!
Hansip Sandi :
Siap Pa! Laksanakan!
Kades Indra :
Laksanakeun naon? Sayah can mere parentah.
Hansip Sandi :
Muhun...siap melaksanakan perintah, Pa.
Kades Indra :
Bawa ieu pamuda ka bale desa! Teangan kolot-kolotna! Ini mah termasuk tindakankriminal…perkosaan...perkosaan deuleu! Bahaya...bahaya!
Hansip Sandi :
Siap Pa! (Ngagiringkeun pamuda, dituturkeun ku Kades Indra).
Pamuda :
Ampun…ampun…ampun Pa! Moal sakali-kali deui.
Kades Indra :
Montong loba omong siah. Tah ieu akibat pangaruh minuman keras jeung narkobateh. Leungit kasadaran akibat marabok. Omat penonton, ulah nurutan kalakuan barudak jiga kieu.Ingat! Jauhi minuman keras jeung narkoba! Waspadalah...waspadalah!
Adegan 4
Di Bale Desa.
Bu Diar :
Mana budak urang teh. Kurang ajar siah. Mabok jeung mabok we pagawean teh.(Ngagebugan Si Rival ku sapu).
Rival :
Ampun, Ma...ampun!
Bu Diar :
Ngerakeun aing siah. Dasar budak kurang ajar. (Bari terus ngagebugan Si Rival).
Kades Indra :
Sabar, Bu...sabar! Janten kieu ieu teh... (Jol Bu Isna).
Bu Isna :
Mana Si Irwan? Cing kalakuan teh ulah jiga sato maneh teh. Maenya rek merkosa?(Ngajewer ceuli Si Irwan).
Irwan :
Ampun, Mah...ampun.
Kades Indra :
Tenang, Bu...tenang. kamana kolotna Si Dikri jeung Si Dika?
Hansip sandi :
Teu araya, Pa. Nuju di sawah.
Hansip Indra :
Keun we atuh. Jadi kieu Ibu-ibu. Cing boga budak teh perhatikeun. Warah cingbener ameh teu baraong. Ieu teh akibat kurang perhatian ti kolot. Barudak jadi kacanduan kuminuman keras jeung narkoba. Bahaya nu kieu teh. Bisa ngaruksak moral generasi bangsa. Omatulah sakali-kali deui maraneh nyieun masalah di lembur ieu!
Rival :
Muhun, Pa. Abdi kapok.
Dikri :
Moal sakali-kali deui, Pa.
Dika :
Tobat, Pa...tobat.
Irwan :
Swear, Pa...swear!
Kades Indra :
Heug atuh ari geus insyaf mah. Ku sayah dihampura. Jadi masalah ieu geus beresteu kudu ngalibatkeun polisi. Alus...alus ari maraneh geus tobat mah. Ke...ke...ari neng Ade ayeunabade teras kamana?
Ade :
bade ngiringan kontes dangdut ka kota, Pa.
Hansip Sandi :
Wah...hebat atuh. Kita dukung.
Kades Indra :
Luar biasa! Bapa bangga warga urang sapertos Neng Ade boga potensi di bidangseni. Sok, ku Bapa didukung 100%. Bapa bakal ngerahkeun warga desa ka kota nyuporteran NengAde.
Ade :
hatur nuhun, Pa.


text:
Kategori: Info | Diterbitkan pada: 04-12-2011 |
Téater Sunda Kiwari baris ngagelar deui Féstival Drama Basa Sunda anu ka-XII. Ieu acara bakal lumangsung 12 Maret nepi ka 5 April 2012, di Gedong Kasenian Rumentangsiang, Jl. Baranangsiang No. 1, Bandung.
Naskah drama anu bisa dipilih ku para patandang FDBS diantarana “Satru” karya Nazaruddin Azhar, “Kawin Ucing” karya Arthur S. Nalan, “Nagara Angar” karya Dadan Sutisna, jeung “Pajaratan Cinta” karya Dhipa Galuh Purba. Calon patandang bisa daptar ti tanggal 1 November 2011 nepi ka 4 Maret 2012, di Gedung Kesenian Rumentang Siang, Jl. Baranangsiang No. 1 Tlp. 022 – 4233562.


text:
Kacai Jadi Saleuwi Ka Darat Jadi Salebak
Si Acim ngabogaan adi nu ngan ukur hiji-hijina. Ngaranna teh si Onah. Umurna bedana teu pati jauh, ngan ukur beda dua taun. Ayeuna si Acim kakara nincak umur sapuluh taun, sedengkeun adina nyaeta si Onah geus nincak dalapan taun. Sakolana beda sakelas. Ngan bedana teh lumayan pikaseurieun oge. Adi si Acim mah geus nincak kelas tilu SD, sedengkeun si Acim sorangan kakara nincak kelas dua. Tapi, da teu aneh oge, mun nempo pasipatan si Acim.
Sanajan kaelehkeun ku adina di widang palajaran di sakola, si Acim teu jadi eraan atawa teu payaan. Duanana oge katempona teh runtut raut sauyunan. Sanajan adina teh kelasna saluhureun, tapi tetep wae ngaranna ka adi mah, tetep adi. Kitu deui sabalikna. Mun indit ti imah ka sakolakeun osok babarengan, balikna oge kitu keneh. Mun boga PR, si Acim teu era tatanya ka adina.
Kaayaan di imahna oge sarua keneh. Runtut raut sauyunan wae. Tara harak ka dulur, komo mun kudu silih ceuceub mah. Nya ari baeud ka dulur mah biasa, da eta mah ngan ukur sakeudeung, tara lila. Geus teu baeud deui mah biasa wae apet deui.
Posted on 16 Maret 2010, in Babasaan, Babasan jeung Paribasa and tagged Babasan, paribasa, runtut raut sauyunan. Bookmark the permalink. Tunda talatah.


text:
Carpon Onyet
Contoh Carpon Bahasa / Basa Sunda Anu Judulna Onyet.
Carpon : ONYET
Rumasa rada tambélar. Rumasa indit poék datang poék. Kitu téh pedah hayang gawé suhud. Kang Sabri ngahuleng, diuk dina korsi di hareupeun imah, bari ngararasakeun hawa tiis isuk-isuk.
Jol pamajikanana, diuk gigireunana.
“Kang, tong diemutan teuing atuh, namina gé budak, can gaduh wiwaha”.
Kang Sabri ukur ngarérét ka pamajikanana, terus neuteup ka jauhna. Jung nangtung, babatek awak.Kang Sabri nitah pamajikanana nyokot sapatu olah raga.
Kang Sabri ngajigjirg, olah raga lulumputan di jalan komplék imahna. Bari lumpat lalaunan pikiranana uleng. Enya da lain teu ngarti ka budak, bener budak mah can boga wiwaha, komo ieu kakara umur tilu taun jalan ka opat taun, balita kasebutna gé.
Kabisana kakara diajar ngomong capétang, lulumpatan di imah, ruwal rawél kana naon baé nu bisa dirawél. Ngarti, ngarti pisan, budak mah can boga wiwaha.Moal kitu mun diomongan ku bi Amah?. Atawa disingsieunan ku bi Amah?
Asa mustahil mun nepi ka kitu. Najan enya bi Amah téh ukur badega di imahna, asa pamohalan nepi ka kudu ngomongan budak nu teu pararuguh mah, jeung ongkoh pan budak mah can boga wiwaha.
Kang Sabri téh boga budak tilu, cikal mah awéwé geus kelas dua SMP, pangais bungsu gé awéwé, kakara kelas lima SD. Nu bungsu lalaki, umurna kakara opat taun jalan. Tadina mah ngarasa cukup boga anak dua téh, ngan hayang lalaki, kahayangna téh diparengkeun, borojol nu bungsu, matak umurna gé rada ganjor jeung lanceukna.
Karasa bagja hirup téh, karir di pagawéan nérékél najan kakara kasubdin di pamaréntahan, pamajikan bageur, barudak séhat. Ngarasa tanggung jawab ka kulawarga, nepi ka gawé toh-tohan, indit subuh datang peuting téh enyaan. Urusan rumah tangga mah sagemblengna ku pamajikanana da teu digawé kantoran. Aya kagiatan mah, kitu wé kagiatan jeung tatangga sa-RT atawa sa-RW, osok rajeun ngilu kagiatan ibu-ibu di kantor kang Sabri. Lantaran boga si bungsu nu leutik kénéh, nya néangan nu babantu, nu kapeto téh bi Amah, urang Ciawi Tasik wedalan pasantren ti Sukapancar. Awéwé tengah tuwuh, sagala bisa jeung rapékan. Pamajikan kang Sabri mah kacida nyaaheunana ka bi Amah téh, malah geus teu dianggap badéga, tapi dianggap kolotna, nepi ka barudak ge dititah nyebut Enin, nenehna tina nini.
Kang Sabri ngemprid lumpat, ngurilingan taman di komplék imahna. Mimiti mah diajam hayang bari ngasuh si bungsu lulumpatan téh. Tapi budak magol, embungeun, dipaksa ge kalah ceurik bari montel ka indungna. Haté kang Sabri asa digerihan. Rumasa ari kituna mah, tambélar ka budak. Budak téh tara pisan nyebut ayah, da kitu dibasakeunana di kulawargana, ka bapa nyebut ayah ari ka indung nyebut ibu. Can kungsi kang Sabri digeroan ayah ku nu bungsu ti saprak budak diajar ngomong, Tong boro digeroan, dalah dideukeutan gé budak téh ngadon murengked, siga nu sieun. Pan ari batur mah budak lalaki jeung bapa teh sakitu sok ruketna, gegelutan téa, silih kélékéték téa. Ieu mah éstu siga nu embung wawuh. Tapi ari ka batur mah teu bauan, malah ku batur mah sok disebut wanter. Atuh jeung lanceuk lanceukna sakitu ruketna, lucu mun geus nyebut tétéh, bari rada cadél téa. Ka lanceuk nu panggedéna sok ménta dipanggambarkeun lauk emas atawa guramé, da karesepna kana lauk cai. Mun dahar jeung lauk emas atawa guramé sok cacamuilan siga nu ni’mat.
Sadar kana karumasaan sok tambélar ka kulawarga, kang Sabri ngarobah diri, unggal poé peré sok ngusahakeun aya diimah, ambih bisa babarengan jeung anak-anakna. Ngarobah kitu teh geus aya sababaraha bulan kaliwat, ngan can kaciri aya hasilna utamana ka budak nu bungsu.. Cara poé Saptu ayeuna. Bagja temen mun bisa olah raga bareng sakulawarga, nungtun budak, meuli surabi sisi jalan atawa meuli bubur hayam, dahar cacaleuhakan bari gogonjakan, sakalian mépés késang.
Keur kang Sabri nyigcrig leumpang gancang, bari rada ngahégak, hapéna disada, tuluy ditembalan. Tong boro keur olah raga, dalah keur mandi gé hapé téh kudu wé deukeut manéhna.“Pa, kadu tos dikintun opat puluh kilo, biasa ka jalan Buah Batu” cék nu nelepon.
“Nuhun, tong maké istilah kadu atuh bisi KPK apaleun, ganti ku istilah guramé”
“Siap pa, asal proyékna nu sanés kénging deui ku abdi”
“Bisa diatur, tos nya, nuhun” cék kang Sabri bari nutup hapéna.
Kang Sabri leumpangna beuki gancang, aya rasa bungangang, bari nyusut késang nu mimiti renung dina tarangna. Aya dua kuriling deui mah, ngurilingan taman, terus mulang.Di hareupeun imahna leumpang rerencepan da kadéngé budak nu bungsu ceuceuleukeuteukan, sigana keur diheureuyan ku lanceukna. Enyaan budak téh hégar, enyaan budak téh capétang, enyaan budak téh sonagar.
Kang Sabri teu kaampeuh hayang ngiluan ka nu keur heureuy, panto dibuka disakalikeun bari nyebut “Baaa…”. Angkanan mah budak téh rék tambah nyeuleukeuteuk, tapi kalah ngagoak tarik bari nyebut “Onyééét…” tuluy ngagbrug ka lanceukna, siga nu sieun. Kang Sabri ngarengkog, nu tadina hayang heureuy jeung budak téh jadi ceuleumeut. Jep imah jempling, nu bungsu ngingsreuk. Torojol pamajikan kang Sabri ti dapur “Aya naon?” cenah. Euweuh nu ngajawab, ngan budak wé nelenjeng ngagabrug ka indungna.
Kang Sabri ngaléos, ucul-ucul baju olah ragana, gebrus mandi. Bérés mandi tuluy saged, ngaluarkeun mobil, ngaguluyur teuing kamana. Dina pikir kang Sabri naha budak téh nyebut onyét ka dirina, naon atuh onyét téh.
Ampir tabuh lima soré kang Sabri kakara mulang bari rébo ku babawaan aya bubuahan, aya lauk guramé, aya kuéh jeung cocooan.
Di imahna kasampak Bi Amah keur ngajar ngaji ka barudak, kitu wé maca Qur’an, nu bungsu ge milu sila andekak deukeut bi Amah, maké sarung leutik jeung dipéci bodas. Pantes budak téh jeung kasép deuih.
Kang Sabri gé ngilu diuk deukeut pamajikanana, babawaanana mah cul wé nambru di tengah imah.
Bi Amah geus biasa ngajar ngaji, atuh kana maca buku umum gé dokoh, pokna gé “Maca mah naon wé, nu saé kanggo picontoeun, nu awon kanggo pieunteungeun”. Jeung ongkoh deuih ku pamajikan kang Sabri dipupujuhkeun pisan, supaya barudak diajar ngaji bari ngadagoan waktuna magrib.
Geus kabiasaan mun bérés ngajar ngaji, bi Amah sok terus ngadongéng, tara lila paling gé saparapat jam. Mimindengna nu didongéngkeun téh monyét jeung kuya. Barang ngadéngé rék ngadongéng téh budak mani émprak, atoh sigana. Harita gé Bi Amah ngadongéng monyét jeung kuya, monyét nginjeum suling tulang maung nu kuya, tapi teu dibikeun deui.
Cék Bi Amah “Tah urang mah teu kénging siga onyét, teu kenging hawek, teu kenging cilimit, teu kenging makmak mekmek, teu kenging ngaku barang nu batur, saur jaman ayeuna mah teu kénging korupsi, margi éta téh haram, komo upami mésér tuangeun tina artos korupsi mah dipahing pisan”.
Celengkeung téh budak nu bungsu ngomong “Hi hi onyét…” bari nunjuk ka kang Sabri, terus budak téh maléngos bari ngajebian ka lanceukna.
Lanceuk-lanceukna sareuri, ari Bi Amah jeung indungna mah ngabetem wé, kang Sabri seuri maur.
Peutingna sanggeus barudak sararé, kadéngé tinggerendeng obrolan salaki pamajikan, nu kadéngé téh omongan pamajikanana.
“Kang urang candak hikmahna wé, da murangkalih mah suci bersih kénéh, boa urang nu kirang wiwaha, bilih urang kantos gaduh kalepatan boh saur agama boh darigama”.


text:
Karajaan Galuh
Galuh mangrupakeun hiji karajaan Sunda di pulo Jawa, nu wilayahna antara walungan Citarum di beulah kulon sarta Cipamali di beulah wétan. Karajaan ieu mangrupakeun panerus Kendan, bawahan Tarumanagara.
Carita ngeunaan Galuh aya dina Carita Parahiyangan, naskah Sunda nu dijieun kira abad ka-16. Dina éta naskah, carita ngeunaan Galuh téh dimimitian ti mangsa Rahiyangta ri Medangjati nu ngarajaresi salila lima welas taun. Salajengna, kakawasaan ieu diwariskeun ka putrana di Galuh, Sang Wretikandayun.
Nalika Linggawarman, raja Tarumanagara nu ngawasa ti taun 666 M pupus (669), kakawasaan Tarumanagara ragrag ka Tarusbawa, minantuna ti Sundapura, salasahiji wilayah bawahan Tarumanagara. Ku sabab Tarubawa mindahkeun kakawasaan Tarumanagara ka Sundapura, pihak Galuh, dipingpin ku Wretikandayun (ngawasa ti taun 612), milih ngadeg salaku karajaan mandiri. Anapon pikeun babagi wilayah, Galuh jeung Sunda sapuk ngajadikeun walungan Citarum salaku watesna.
Karajaan kembar[édit | sunting sumber]
Wretikandayun boga tilu putra lalaki: Rahiyang Sempakwaja (jadi resiguru di Galunggung), Rahiyang Kidul (jadi resi di Denuh), jeung Rahiyang Mandiminyak. Sanggeus ngawasa Galuh salila salapan puluh taun (612-702), Wretikandayun disilih ku Rahiyang Mandiminyak, putrana anu bungsu, sabab dua lanceukna jadi resiguru.
Ti Nay Pwahaci Rababu, Sempakwaja gaduh dua putra: Demunawan jeung Purbasora. Alatan kagoda ku kageulisan dahuanana, Mandiminyak nepi ka kaséréd kana lampah nirca, nu ngalahirkeun Séna (atawa Sang Salah). Sedengkeun ti istrina, Déwi Parwati, putra Ratu Sima jeung Raja Kartikeyasingha, Mandiminyak gaduh putra istri nu ngaranna Sannaha. Sannaha jeung Séna ieu lajeng nikah, sarta gaduh putra nu dingaranan Rakryan Jambri (atawa katelah Sanjaya).
Kakawasaan Galuh nu diwariskeun ka Mandiminyak (702-709), lajeng diteruskeun ku Séna. Kusabab ngarasa boga hak mahkota ti Sempakwaja, Demunawan jeung Purbasora ngarebut kakawasaan Galuh ti Séna (taun 716). Alatan kausir, Séna jeung kulawargana lajeung ngungsi ka Marapi di beulah wétan, lajeng nikah ka Déwi Citrakirana, putra Sang Resi Padmahariwangsa, raja Indraprahasta.
Kabupaten Galuh Ciamis, Kajayaan Jaman Kangjeng Prebu.[édit | sunting sumber]
Bupati Galuh anu kagenepwelas ieu teh komarana mancur, jenengan nyambuangkeun wawangi arum, lantaran Kangjeng Prebu kagungan elmu linuhung, Bupati munggaran anu tiasa ngaos aksara laten. Marentah adil palamarta, wedi asih ka rahayat. Opatpuluhtujuh taun lamina Raden Aduipati Aria Kusumadiningrat ngaheuyeuk dayeuh Galuh Ciamis (1839-1886)
Pamarentah kolonial harita keur meujeuhna ngagederkeun Tanam Paksa tea. Saenyana ari di tatar Priangan mah ti taun 1677 oge geus dilaksanakeun anu disebut Preangerstelsel atawa sistim Priangan anu tumali jeung komoditi kopi teh. Tepi ka ayeuna langgeng dina lagu jeung hariring, tembang nu cipruk cimata, cenah geuning "Dengkleung dengdek, buah kopi raranggeuyan. Ingkeun saderek, ulah rek dihareureuyan", gambaran wanoja anu sedih kapapanjangan lantaran ditinggalkeun ku panutan nu pancen gawe tanam paksa. Tina Preangerstelsel, di lembur-lembur sejen saterusna dimekarkeun jadi Culturstelsel. Tetela di Kabupaten Galuh mah lain komoditi kopi wungkul anu dipaksa kudu diparelak ku rayat teh, tapi oge nila. Proyek nila ieu pisan anu nimbulkeun insiden Van Pabst nu ngabalukarkeun Bupati Imbanagara dirurud tina kalungguhanana teh.
Mimiti Ngebon Kalapa. Tangtu bae Kangjeng Prebu bati sedih jeung prihatin nyaksian rahayatna dipaksa kudu marelak kopi jeung nila, bari hasilna dikunjalan ka nagara Walanda. Rahayat ukur kabagian kokioprot kesangna wungkul, kabagian bubuh ripuhna, cul anak pamajikan jeung kulawarga, sapopoena kudu ngagugulung kebon kopi jeung enteh. Tah, jaman tanam paksa kopi ieu pisan lahirna kawih sedih Dengkleung Dengdek teh, almarhum Kang Pepe Syafe'i R.A. nyarios ka MANGLE basa ngawangkong salse di perkebunan Sineumbra pakidulan Bandung, jaman Administraturna Max Salhuteru anu gede kamelang kana kahirupan seni budaya tradisional Sunda. Pepe Syafe'I dipentes kudu maluruh sajarah lahirna kawih dramatis dengkleung Dengdek ku Administraturna.
Kangjeng Prebu ku anjeun nangis lebeting manah, teu tega nyaksian rahayat kasiksa ku talajak pamarentah kolonial. Pikeun ngurangan bangbaluh rahayat, sangkan sajeroning lakon gawe tanam paksa henteu tepi ka lieuk euweuh ragap taya, enggal ngagederkeun pangwangunan, kayaning nyieun solokan-solokan jeung bendungan, mun ayeuna mah solokan tersier jeung sekunder katut dam-dam anu tohaga. Tepi ka ayeuna aya keneh solokan Garawangi nu diwangun taun 1839, Cikatomas taun 1842, Tanjungmanggu nu leuwih mashur disebut Nagawiru diwangun taun 1843 jeung solokan Wangunreja 1862.
Saterusna Bupati anu beunghar ku elmu panemu turta henteu tiasa kulem samemeh babakti ka rahayatna teh, muka lahan pasawahan anyar jeung kebon kalapa di mana-mana. Malah pikeun sosialisasi kalapa mah, unggal calon panganten lalaki mun seserahan diwajibkeun mawa kitri (binih kalapa), anu saterusna kudu dipelak di buruan imahna tempat panganten ngawalan rumah tangga.
Ti jaman Kangjeng Prebu, perkebunan kalapa di Galuh Ciamis morontod jadi, kacida suburna, produksi ngahunyud di saban lembur. Atuh teu kungsi lila oge Ciamis sohor jadi gudang kalapa pangma'murna di Priangan wetan. Dugdeg pabrik minyak kalapa diadegkeun ku para pangusaha, pangpangna Cina. Nu pangsohorna Gwan Hien, ceuk urang Galuh mah Guanhin. Terus pabrik Haoe Yen jeung pabrik di Pawarang anu sohor disebutna Olpado (Olvado). Tah, Olpado mah musnah karagragan bom waktu Galuh dibombadir ku Walanda. Guanhin oge kantun ngaran, sumawonna nu sejenna. Ka dieunakeun minyak kalapa kadeseh ku minyak kalapa sawit jeung minyak goreng sejenna .
Sakola Sunda. Ti taun 1853 Kangjeng Prebu linggihna di karaton Selagangga anu dijieun tina kai Jati anu kuat. Lega lahan tempat karaton ngadeg legana sahektar, aya empang anu laukna tingghudibeg, di antarana aya babalongan aer mancur, turut sisina dipelakan kekembangan anu arendah. Di bagian sejen karaton, aya kaputren, tempat para putri Bupati. Di kompleks karaton oge aya masigit. Taun 1872 di kompleks karaton ieu diwangun jambansari jeung pamakaman kulawarga Bupati. Kiduleun pamakaman aya situ anu saterusna dikaramatkeun pisan, baheula mah taya anu wani nyapirakeun, urang Galuh percaya cai situ ngandung hasiat saperti anu dikotretkeun ku Kangjeng Prebu dina guguritanana, Jamban tinakdir Yang Agung, caina tanba panyakit, amal jariah kaula, bupati Galuh Ciamis, Aria Kusumahdiningrat, medali mas pajeng kuning."
Nurutkeun para menak Galuh jaman ayeuna mah, pangpangna rundayan Kangjeng Prebu, jaman baheula mah ieu guguritan nu disusun dina pupuh Kinanti teh sok dihariringkeun ku barudak sakola rayat. Sajaba ti wangunan keur kapentingan kulawrga Bupati, Kangjeng Prebu oge ngageder ngawangun gedong-gedong pamarentahan jeung sarana sejenna. Antara taun 1859 tepi ka 1877 mah pangwangunan tatar Galuh taya ngasona. Mimiti diwangun gedong kabupaten anu agreng, perenahna di gedong DPRD ayeuna, malik ngaler. Terus gedong keur Asisten Residen, anu ayeuna jadi gedong nagara atawa gedong kabupaten, sakaligus tempat lingguhna Bupati sakulawarga. Wawangunan sejenna, tangsi militer, panjara, masjid agung, gedong keur kontrolir jeung kantor telepun.
Luar biasana Kangjeng Prebu, taya sarupa oge sarana kapentingan masarakat anu kaluli-luli atawa anu anjeunna lali. Pendidikan dinomer hijikeun ku Bupati anu maher basa Perancis teh. Pikeun pendidikan para putrana jeung kadang kulawarga Bupati, ngahaja mayar guru Walanda, J.A.Uikens jeung J. Bl;andergroen ka kabupaten, pancenna ngajar maca jeung nyarita ku basa Walanda. Taun 1862 Kangjeng Dalem ngadegkeun Sakola Sunda. Taun 1874 Sakola Sunda anu kadua ngadeg di Kawali. Ieu teh sakola munggaran di Tatar Sunda. Dina enggoning ngamekarkeun agama Islam, Kangjeng Prebu kagungan jurus-jurus nu wijaksana pisan. Pangpangna dina enggoning ngaleunguitkeun kapercayaan sabagian masarakat anu masih keneh nyarimpen sesembahan mangrupa arca batu anu jangkungna satangtung manusa. Kangjeng Prebu maranti sok ngayakeun silaturahmi jeung pangaosan, ngahaja ngeprik masarakat.
Tah, dina waktu ririungan saperti kieu anjeunna umajak ka rahayatna supaya rahayat saban-saban arek ka pangaosan jeung ririungan, marawa arca anu aya di imahna masing-masing . Urang hijikeun jeung anu kaula da kaula oge boga, dawuhna teh. Rayat anu alajrih, satuhu tur kumereb ka pangawulaan teh, barungaheun we dititah marawa arca teh. Jalujur ngaku di imahna aya arca. Atuh teu kungsi lila oge di imah-imah rayat teh geus teu aya deui arca anu disimpen dimumule. Masarakat ayeuna mah bener-bener aribadahna jeung teu kendat muji kaagungan Allah. Islam mencar mekar satatar Galuh. Ari arca mah saterusna dibrugbrugkeun we di Jambansari, sakurilingna dipelakan tangkal waregu, jadi karimbunan. Eta sababna tepi ka ayeuna loba arca di pamakaman Kangjeng Prebu di Selagangga tea.
Kangeng Prebu teh Bupati munggaran di Tatar Sunda anu tiasa maca aksara laten, sajaba ti kitu, elmu kabatinanana luhur. Ceuk saujaring carita anu mekar di kalangan masarakat Galuh Ciamis, Kangjeng Prebu oge ngawasa mahluk gaib anu sohor disebutna ONOM di Ciamis mah. Taun 1861 jalan caturkeun kareta api rek dibuka pikeun nunjang lancarna patalimarga, ti Tasikmalaya ka Manonjaya, Cimaragas, Banjar terus bangblas ka Jogjakarta. Kangjeng Prebu enggal ngadugikeun panuhun, supaya jalan kareta api teh liwat ka kota Galuh puseur dayeuh kabupaten, ulah liwat cimaragas- Manonjaya. Waragadna memang jadi gede sabab eyeuna mah kudu mnyieun jambatan panjang lebah Cirahong jeung Karangpucung. Tapi ahirna Walanda eleh deet, panuhun Kangjeng Prebu ditarima. Najan setatsionna meunang nyieun Walanda teh ayeuna narikolot, tapi Ciamis diliwatan kareta api, di antarana kareta api Galuh. Taun 1886 Kangjeng Prebu lengser kaprabon, kalungguhanana diteraskeun ku putrana nu sohor jenenganana Raden Adipati Aria Kusumasubrata.
Tapi sanaos parantos pangsiun, Kangjeng Prebu teu ngaso ucang-ucang dina korsi goyang. Anjeunna masih keneh teras bebenah jeung ngawangun Galuh Ciamis. Dina jamanna keneh, Undang-undang Agraria mimiti dipake, peresisna taun 1870. Nya ti harita investor arasup, henteu risi ngaluarkeun modal gede keur muka usaha-usaha perkebunan pangpangna. Kulantaran kitu, di Galuh Ciamis loba perkebunan sewasta, di antarana Lemah Neundeut, Bangkelung, Gunung Bitung, Panawangan, Damarcaang jeung Sindangrasa. Taun 1915 Kabupaten Galuh sacara resmi kaereh ka Karsidenan Priangan, sacara resmi disebutna jadi Kabupaten Ciamis. 1 Januari 1926 Jawa dibagi jadi tilu propinsi, Jabar, Jateng, Jatim. Jawa Barat dipenggel jadi lima karsidenan, 18 Kabupaten jeung genep kotapraja. Ciamis saterusna kaereh ka Karsidenan Priangan Timur. Saenyana di lokasi karaton Selagangga oge Kangjeng Prebu teh ngadamel masigit agreng anu dipercayakeun pikeun ngurus katut ngahirupkeunana ka Haji Abdul Karim. Keur kamekaran agama Islam, Bupati Galuh anu masagi dina elmuna teh, marentahkeun ka para Kapala Desa suaya di tiap desa aya masigit, sajaba ti keur ibadah sacara umum, oge keur tempat barudak jeung nonoman diajar ngaji jeung elmu kaagamaan. Cindekna ngawangun mental spiritual masarakat. Masdjid Selagangga teh kacida kaimpunganana ku para nonoman.
Tapi ayeuna mah ngan kantun makam kulawarga jeung Jambansari anu ngan kari sacangkewok, situ nu perenahna beh kulon mah geus taya tapak-tapakna acan, da baheula mah dua situ teh, beulah wetan jeung beulah kulon. Ayeuna geus robah jadi lembur. Baheulana mah tanah beulah kulon teh kagungan para putra sareng putu Snouck Hurgronye, beulah wetanna tapel wates jeung Jambansari Ayeuna jadi lembur. Pamakaman Kangjeng Prebu mah tepi ka ayeuna diurus dimumule jeung dipualasara ku Yayasan nu dipupuhuan ku Toyo Djayakusuma. Ka tukang-tukang ngalaman ngalanglayung kurang urus lantaran kurang waragad. Jambansari meh ilang sari. Kaemper-emper ka Jakarta ka kulawarga Mentri PU (harita) Ir.Radinal Muchtar. Nya ku kulawarga Radinal Muchtar dibebenah diomean dipasieup deui dijungjungkeun komarana. Naha Radinal, kapan anjeunna teh putra Minang ? Memang leres Ir.Radinal putra minang, tapi garwana mah terahing menak Galuh Ciamis, rundayan Kangjeng Prebu. Jadi, ngaraos ngiring tanggel waler geusan mulasara, ngamumule pamakaman jeung komplek Jambansari anu ku rayat Galuh kacida dimulyakeunana. Aya anu rada ngagasruk kana mamaras rasa urang Galuh Ciamis, pangpangna anu darumuk di Jalan Selagangga, sabudeureun komplek pamakaman jeung Jambansari, alatan Jalan Selagangga diganti jadi Jalan KHA.Dahlan ngalap kana jenengan inohong Nahdatul Ulama. Najan kitu urang Galuh mah pageuh we nyarebutna Selagangga, sabab di dieu teh aya patilasan Kangjeng Prebu . Malah ayeuna sabada Ciamis ganti bupati, putra Panjalu anu diharepkeun adil palamarta wijak tur toweksa ka rahayatna. Bari tetep luhur ngahormat KHA.Dahlan, kacida diharepkeunana, Bupati anyar eungeuh kana kaluhuran sajarah Galuh Ciamisna. Bupati anyar dipentes gawe mulya mulangkeun ngaran jalan KHA Dahlan jadi Jalan SELAGANGGA deui. Sabab ieu jalan ngandung sajarah penting. Nya di dieu baheula mimiti ngadegna karaton Galuh, di dieu Kangjeng Prebu linggihna, ti dieu anjeunna ngalelemah dayeuh Galuh Ciamis, ti dieu oge kawijakan-kawijakan lungsur, jeung di dieu wapatna Bupati Ciamis anu pangkongasna beunghar ku elmu panemu, boh lahir boh batin, turta pinter meakeun batur teh. Dipendemna oge di pamakaman Sirnayasa (Jambansari) Selagangga. Asa teu aya alesan nu bisa ditarima upama Jalan Selagangga kudu diganti
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Aca. 1968. Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad ka-16 Maséhi. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
- Ayatrohaédi. 2005. Sundakala: cuplikan sejarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" dari Cirebon. Pustaka Jaya, Jakarta.
- Édi S. Ékajati. 2005. Polemik Naskah Pangeran Wangsakerta. Pustaka Jaya, Jakarta. ISBN 979-419-329-1
- Yoséph Iskandar. 1997. Sejarah Jawa Barat: yuganing rajakawasa. Geger Sunten, Bandung.


text: 1“Kami teh tangkal anggur anu saestuna, ari Ama Kami teh anu miarana. 2Upama aya dahanna anu teu daek buahan, ku Anjeunna ditilas, anu buahan diurus sarta diberesihan, supaya buahna leubeut. 3Maraneh geus dibararesihan ku pangandika-Na anu diwurukkeun ku Kami. 4Sing tetep manunggal jeung Kami tangtu Kami tetep manunggal jeung maraneh. Sabab sakumaha dahan, mustahil buahan, lamun henteu ngahiji keneh jeung tangkalna. Maraneh oge moal beubeunangan naon-naon, lamun henteu manunggal jeung Kami. 5Kami teh tangkal anggurna; ari maraneh, dahan-dahanna. Anu baris aya beubeunanganana teh, nya eta anu hirupna manunggal jeung Kami sarta Kami ge, manunggal jeung manehna teh. 6Hirup pisah ti Kami lir dahan geus beunang nilas, baris garing jadi suluh keur durukeun. 7Mun maraneh tetep rarumaket ka Kami sarta arariman kana piwuruk Kami; maraneh meunang barang penta naon bae, tanwande ditedunan. 8Tah ku lantaran hal eta, Ama Kami dimulyakeun teh; nya supaya maraneh teh, anu lir dahan-dahanna tea, jaba ti leubeut ku buah; maraneh ge, bakal jadi murid-murid Kami.” 9“Kami teh nyaah ka maraneh, cara Ama nyaah ka Kami. Muga hirup maraneh sing tetep ngaub dina kanyaah Kami. 10Mun hayang dipikanyaah, sing nurut kana parentah, cara Kami diasih ku Ama lantaran ngestokeun kana timbalana-Na. 11Disebutkeun soteh, supaya maraneh milu ngarasakeun kabagjaan Kami, malar kabagjaan maraneh cacap sampurna. 12Parentahna mah, nya eta: Sing silih pikanyaah; cara Kami mikanyaah maraneh! 13Euweuh kanyaah anu ngungkulan kanyaahna jalma anu iklas ngetohkeun pati sajeroning ngabela anu jadi sobat. 14Maraneh teh sobat Kami, asal iklas ngalakonan parentah-parentah Kami. 15Ku Kami, maraneh moal dianggap badega; da badega mah, moal nyahoeun kana pikarepeun dunungan. Tandana dijieun sobat teh, kapan maraneh ku Kami geus dibarere nyaho sakur anu ku Ama didawuhkeun ka Kami. 16Lain maraneh anu milih Kami, tapi Kami anu geus milih maraneh. Lian ti eta, maraneh oge, — sakumaha dahan-dahan tea — ku Kami teh geus ditangtukeun kudu bral arindit, ngagelarkeun buah-buah sarta hasilna teh sing datang ka awet langgeng; supaya sagala panuhun maraneh ka Anjeunna, kalawan mawa ngaran Kami, bisa dikabul. 17Tah kitu pameredih Kami: Sing silih pikanyaah!” 18“Upama maraneh dipikangewa ku dunya, sing inget: Kami mah geus dipikageuleuh ti heula. 19Mun maraneh ti kalangan dunya keneh mah, tangtu bae ku maranehna diaraku, dipiheman. Tapi ku lantaran maraneh mah ku Kami geus dipilih, dicokot ti dinya, munasabah dipikageuleuh oge. 20Sing inget kana omongan Kami anu kieu: Harkat badega, moal ngaleuwihan harkat dunungan. Upama Kami ku maranehna dikaniaya, maraneh oge tangtu dikaniaya. Upama omongan Kami ku maranehna didarenge, omongan maraneh oge tangtu didarenge. 21Tapi ku lantaran maraneh teh murid Kami, geus tangtu kana dikaniayana teh, ku eta anu teu warawuheun ka Anu ngutus Kami. 22Lamun tea mah maranehna ku Kami teu didatangan, teu diwurukan, tangtu moal matak dosa ka maranehna. Tapi ari geus kitu mah buktina, kadorakaanana hamo bisa diangles ku maranehna. 23Jalma anu mikangewa ka Kami, eta teh mikangewa ka Rama. 24Lamun seug Kami acan kungsi nembongkeun hal-hal anu hamo bisa dipigawe ku anu lian-lianna, tangtu moal matak jadi dosa ka dirina. Tapi da geus kitu kajadianana, narenjo pagawean-pagawean Kami teh maranehna anggur ijid, boh ka Kami, boh ka Ama Kami. 25Dasar kudu tinekanan ungel timbalan anu aya dina Kitab Toretna, yen: ‘Tanpa sabab, maranehna geus mikageuleuh ka Kami.’ 26Tapi engke oge datang Pangaping, Ruh Kayaktian tea, anu mencar ti Ama Kami jeung anu baris diutus ku Kami ka maraneh. Anjeunna anu bakal netelakeun saha saenya-enyana Kami teh. 27Tapi maraneh oge kudu marere panyaksen, netelakeun nu eces saha saenyana Kami teh. Sabab maraneh, geus hirup babarengan jeung Kami ti awal mulana keneh.”


text:
Dangdut Sunda Bangbung Hideung Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Rika Rafika - Bangbung Hideungbanondari Mp3
Rika Rafika - Bangbung Hideung Mp3
Teh Euis Sl - Bangbung Hideung - Kapalaycom Mp3
Bangbung Hideung Lina Sule - Lagu Sunda Jangga Music Chanel Mp3
Bangbung Hideung Lesti Dangdut Academi Indonesia 2014 Mp3
Khrisna Nada - Bangbung Hideung Dangdut Koplo Mp3
Lesti Ngawih Bangbung Hideung Dacademy Indosiar 27 - 03 - 2014 Mp3
Mandiska Group - Bangbung Hideung Mp3
Bangbung Hideung - Seni Sunda Jaipong Mp3
Lesti Nyanyi Sunda Bangbung Hideung Jaipongan Dacademy Indosiar 18 Pebruari 2014 360p Mp3
Koplo Hot Bangbung Hideungvob Mp3
Bangbung Hideung 2 Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Bangbung Hideung Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3
Bangbung Hideung Mp3
Bangbung Hideung Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan1 Mp3
Sunda Bangbung Hideung - Vilariant Ansamble Mp3
Bangbung Hideung - Aan Kurniasih - Jaipong Classic Mp3
Samba Sunda Bambung Hideungtong Tong Fair 2014 By Wahyu Mp3
Bangbung Hideung 2 Jaipong Sinar Muda Lagu Sunda Jaipongan Mp3


text:
Assalamualaikum … Wr Wb
Kecap gurit asal tina basa Sangsekerta grath anu hartina nyusun karangan, dina basa Sunda aya istilah ngagurit atawa ngadangding, ari hartina sarua bae nyaeta nuduhkeun pagawean ngareka atawa nyusun karangan winangun dangding. Nurutkeun wincikanana dangding atawa pupuh teh aya tujuh welas, nu masing-masing ngabogaan watek nu beda beda. Istilahna:
- - Pada
- - Padalisan
- - Guru Wilangan ( jumlah engang dina unggal padalisan )
- - Guru Lagu (dangdingdungna sora vokal dina engang panungtung)
Conto :
Eling eling mangka eling ( 8 engang – vokal ‘i’ )
• E/ling/e/ling/mang/ka/e/ling (= guru wilangan 8 )
‘eling’ panungtung vokalna i (= guru lagu i)
Pupuh sadayana aya 17 dibagi ku dua bagian nyaeta sekar ageung jeung sekar alit, nu ka lebet sekar ageung nyaeta: Kinanti, Sinom, Asmarandana, jeung Dangdanggula (KSAD), sakantunna nu 13 lebet kana sekar alit … numutkeun guru abdi waktos SD ( Bu Wiwi Widaretna) kapungkur abdi sakola di SDN Bandung Kulon VI,waktos harita kapala sakolana Rd Yuhyi, abdi diajar pupuh kls 3 SD … Nineung … :)
Nohonan jangji kapungkur bade medar neraskeun hanca anu can rengse … :)
Pedaran anu atos urang nitenan pupuh KSAD (Sekar Ageung) … dimana nu parantos dipedar :
- Kinanti
- Sinom
- Asmarandana
- Dangdanggula
Anu bade dibahas ayeuna nyaeta Pupuh Sekar Alit anu seueurna 13
Hayu urang pedar hiji-hiji … :)
1. Pupuh Maskumambang …
Watekna Ngagambarkeun jelema nu nalangsa,ngenes hate. Unggal Pada diwangun ku opat padalisan.
Laras : Madenda
Surupan : 4 = Tugu
Contona :
Aduh ibu naha tega ngantun abdi (12 – i)
Teu aca laksana (6 – a)
Abdi sareng adi-adi ((8 – i)
Males budi kasalira (8 – a)
Ibu tangtos sering pisan rengat galih
Abdi nu bahula
Ayeuna mung ukur ceurik
Mun emut dosa harita
Mung ieu ranggeuyan kembang tawis kingkin
Sinareng pangdu’a
Mugi-mugi ibu tingtrim
diditu dikalanggeungan
2. Pupuh Juru Demung
Watekna Ngagambarkeun bingung ku kalakuan sorangan,adigung. Unggal Pada diwangun ku lima padalisan.
Laras Madenda
Surupan : 4 = Tugu
Contona :
Hanjakal abdi hanjakal ( 8 – a)
Emut nu kapungkur-pungkur ( 8 – u)
(Emut nu kapungkur-pungkur)
Pun bapa nu ngaping ( 6 – i)
(Pun bapa)
(Pun bapa nu ngaping)
Abdi tara mirosea (8 – a)
Abdi kalah mindeng pundung (8 – u)
Ayeuna kantun hanjakal
Sabada pun bapa ngantun
(Sabada pun bapa ngantun)
Teu aya nu ngaping
(Teu aya)
(Teu aya nu ngaping)
Da pun biang teudamangan
Kasaha abdi nyaluuh
Rumasa ku seueur dosa
Kabapa miwah ka indung
(Kabapa miwah ka indung)
Tambih peurih ati
(Tambih)
(Tambih peurih ati)
Upami jarah ka makam
Abdi sok mindeng ngagukguk
3. Pupuh Lambang
Watekna Ngagambarkeun banyol (bari aya nu kudu difikiran). Unggal Pada diwangun ku opat padalisan.
Laras Salendro
Contona :
Ucing hayang jadi jalma, (8 – a)
Hayang pais lauk emas, (8 – e)
Sangkan teu digunasika, ( 8 – a)
Ku jalma di tuding bangsat ( 8 – a)
Asin hayang jadi jalma,
Sangkan ucing teu ngahakan,
Malah mun ucing ngabangsat,
Rek digebah satakerna
Mun jelema hayang dahar,
Asin mah moal di tuang,
Tangtu milih lauk emas,
Najan sesa ucing lapar
.
Teraskeuneun … Cag … :)
Bilih nu peryogi dangdingna dina wujud MP3 urang lebetkeun hiji-hiji … mugi-mugi aya manfaatna … :)
Diantawisna :
Artikel Terkait :
.
Filed under: Uncategorized Ditandai: | Sunda


text: 1“Maraneh teu kudu rentag hate. Sing tigin iman ka Allah sarta sing percaya ka Kami. 2Di panglinggihan Ama Kami loba tempat. Mun euweuh ge, maraneh ku Kami tangtu dibejaan. Kami dek iang teh pikeun nyadiakeun tempat keur maraneh. 3Lamun pitempateun maraneh di ditu geus sadia, Kami tangtu datang deui pikeun mapagkeun maraneh; maraneh rek dibawa ka tempat Kami, supaya di mana Kami aya, maraneh oge aya di dinya. 4Maraneh tangtu nyaraho tempatna, nyaraho jalanna.” 5Tomas nempas, “Tempatna teu acan terang, bade terang jalanna kumaha?” 6Waler Isa, “Kapan Kami anu jadi jalanna, nu jadi kayaktian, jeung sumbering hirup teh. Ku sabab eta, lamun henteu make jalan Kami, pamohalan aya anu bisa datang ka Rama. 7Upama maneh enya-enya nyaah ka Kami, ka Rama oge tangtu wawuh. Malah ayeuna ge, maraneh teh geus wawuh tur geus pajonghok jeung Anjeunna.” 8Pihatur Pilipus, “Jungjunan, sing katingal bae Rama teh, supados abdi henteu panasaran.” 9Ku Isa diwaler, “Pilipus! Geus sakitu lilana Kami sagulung-sagalang jeung maneh, piraku maneh can tenget keneh bae? Anu geus nyaho ka Kami, hakekatna mah nyaho ka Rama. Ari maneh keukeuh menta supaya Rama katingal. 10Na teu percaya, yen Kami teh manunggal jeung Rama; kitu deui Rama, Mantenna oge manunggal jeung Kami teh. Ucapan-ucapan Kami lain omongan Kami pribadi, tapi dawuhan Rama nu manunggal di Kami. 11Cek Kami bieu: Kami manunggal jeung Rama; kitu deui Rama, Mantenna oge manunggal jeung Kami teh. Maneh percaya atawa henteu? Upama henteu ge, sakurang-kurangna mah, sing percaya kana pagawean Kami. 12Sabab anu percaya ka Kami mah, tangtu bakal ngalakonan pagawean Kami, malah leuwih ti kitu ka hareup mah; sabab Kami mah, rek mulang ka nu jadi Rama. 13Ku sabab eta, mun maraneh aya panuhun ka Rama kalawan nyambat ngaran Kami, tangtu dikabul, supaya nu jadi Putra teh nyieun kamulyaan anu jadi Rama. 14Menta naon bae maraneh ka Kami, lamun nyebut ngaran Kami, tangtu ditedunan.” 15“Lamun enya maraneh nyaah ka Kami, tangtu narurut kana parentah Kami. 16Kami rek menta ka Ama, supaya maraneh dibere pikeun pigantieun Kami, hiji Pangaping anu baris ngalilipur sarta ngaping maraneh sapapanjangna. 17Eta Pangaping teh, nya eta Ruh Kayaktian, anu ku dunya umumna mah moal diaku lantaran teu warawuheun jeung teu nyarahoeun. Maraneh mah tangtu warawuh, tangtu diaping ku Anjeunna anu baris ngancik sajeroning hate. 18Jadi, maraneh teh ku Kami moal diantep nunggelis, nyorangan: Kami tangtu datang deui. 19Sakeudeung deui oge, ku nu sejen-sejen mah, Kami teh moal ka tembong-tembong deui. Tapi ari ku maraneh mah, tetep katembong. Sabab Kami teh, saenya-enyana, hirup; kitu deui maraneh, tangtu harirup oge. 20Geus dina waktuna mah, ku maraneh bakal karasa, yen Kami manunggal jeung Rama, maraneh manunggal jeung Kami, sarta Kami ge manunggal jeung maraneh teh. 21Anu tigin sarta nurut kana pepeling-pepeling Kami, tandaning nyaah ka Kami. Tiap jalma anu nyaah ka Kami, baris diasih ku Rama jeung ku Kami, supaya sina enya-enya wawuheunana ka Kami teh.” 22Yudas (lain Yudas Iskariot) unjukan, “Jungjunan, naon margina ngenalkeun salira teh mung ka abdi-abdi bae, henteu ka masarakat umumna?” 23Waler Isa, “Upama aya anu nyaah ka Kami, nurut kana pangajaran-pangajaran Kami, tangtu diasih ku Rama. Mun aya anu kitu, tangtu diteangna sarta Rama jeung Kami bakal ngancik dina hatena. 24Anu henteu nyaah ka Kami mah, tangtu moal nurut kana pangajaran Kami. Ieu teh lain cek Kami sorangan, tapi dawuhan Rama, anu ngutus Kami tea. 25Tah ku Kami geus dibejakeun, meungpeung Kami aya di maraneh keneh. 26Engke, anu geus diomongkeun ku Kami teh baris diwurukkeun, ditetelakeun ka maraneh ku Anjeunna, nu baris ngaping maraneh tea, nya eta Ruh Allah, anu baris diutus ku Rama kalawan pamenta Kami. 27Maraneh ku Kami baris ditinggalan kakertaan: kakertaan Kami pribadi, anu sipatna beda tina kakertaan jieunan dunya. Jadi, maraneh henteu kudu rentag hate, henteu kudu kaleleban. 28Cek Kami ge tadi: Kami rek mulang, tapi tangtu balik deui ka maraneh. Lamun enya nyaraah ka Kami, anggur kudu barungah Kami mulang ka Rama teh; sabab Rama mah, langkung agung batan Kami. 29Memeh kajadian ku Kami dibejakeun tiheula, supaya dina kajadianana iman kapercayaan maraneh ka Kami ulah robah. 30Teu bisa lila-lila, Kami cacarita ka maraneh teh; sabab roh anu ngageugeuh ieu dunya, geus tatandang. Saenyana, manehna mah, moal bisaeun nanaon ka Kami teh. 31Najan kitu, Kami kudu ngestokeun pangersa Rama pikeun bukti ka dunya, yen Kami nyaah ka Anjeunna. Hayu, ayeuna mah urang arindit ti dieu.”


text: 1Teu lila ti harita, Isa angkat deui; Anjeunna ngider ti kota ka kota, ti desa ka desa nguarkeun Injil Karajaan Allah, diiring ku dua belas murid. 2Aya oge wanita-wanita anu ngariring, wanita-wanita anu tadina diganggu ku roh-roh jahat atawa panyakit sejenna, nya eta: Maryam Magdalena, — anu ku Anjeunna dicageurkeun tina gangguan tujuh roh jahat — 3Yohana, — bojo Kusa, bendahara Raja Herodes — Susana, jeung rea-rea deui anu milu ngabantu ku harta banda ka rombongan Isa. 4Sanggeus jelema-jelema anu ti kota-kota kumpul, Isa nyarios. Nyarios-Na nganggo misil, saur-Na, 5“Aya jelema indit tebar. Waktu tebar, binihna aya anu ragragan ka sisi jalan; tuluy eta binih teh aya anu kaidek ku nu laliwat atawa beak ku manuk. 6Aya anu ragragan kana taneuh cadas; ana jadi, terus perang ku sabab teu manggih cai. 7Sabagian deui ragragan kana rungkun cucuk; cucukna bareng jadi, binih teh kalindih nepi ka paeh. 8Anu sabagian deui ragrag di taneuh anu hade; jadina alus pisan, hasilna saratus lipet.” Tamat misil, Isa sasauran kieu, “Anu rumasa boga ceuli pikeun ngadenge, geura ngadenge!” 9Murid-murid mihatur, naroskeun maksudna eta misil. 10Saur Isa, “Maraneh mah geus meunang kurnia pikeun bisa ngahartikeun rasiah Karajaan Allah. Ari ka nu sejen mah, dicaritakeun teh misilna bae; supaya najan panon molotot, pikeun maranehna mah moal nenjo; jaba ti eta, najan ceuli molongo, pikeun maranehna mah moal bisa ngarti. 11Eta misil hartina kieu: Binih, nya eta Sabda Allah. 12Binih nu ragragna di sisi jalan; hartina, Sabda teh aya nu ngadarengekeun. Tapi ku Iblis, geuwat dipupus tina hatena supaya jelemana ulah percaya, ulah salamet. 13Anu ragragna kana tanah cadas; hartina, binih teh ku nu ngadenge ditarima kalawan gumbira. Tapi henteu terus nyerep kana hatena, jelemana percayana ngan sakeudeung, ana nandangan dodoja mah terus murtad. 14Anu ragragna kana rungkun cucuk; eta Sabda teh didenge, tapi saterusna jelemana dirobeda ku rasa salempang, kabengbat ku kabeungharan, jeung kagoda ku kasenangan; Sabda teh terus kalindih, berkahna henteu kaala. 15Anu keunana kana taneuh anu hade; hartina, sabda teh didenge, ditarimana, diimankeun kalawan tigin, ngahasilkeun buah kalakuan anu hade.” 16“Urang nyeungeut lampu teh lain keur turubaneun ku gentong atawa teundeuneun di kolong dipan, tapi keur teundeuneun dina tempatna, malar caang ka saeusi imah. 17Sabab nu ayeuna buni, moal aya nu teu bakal nembrak; moal aya rasiah anu henteu kabuka. 18Ku sabab eta, perhatikeun kumaha cara-carana ngadenge. Sabab saha-saha nu geus boga, kabogana bakal ditambahan. Ari nu tacan boga mah, nu geus aya ge bakal beak.” 19Ibu Isa, kitu deui saderek-saderek-Na, sarumping pikeun nepangan Anjeunna; tapi teu bisa jonghok, kahalangan ku jalma nu sakitu lobana. 20Tuluy ka Isa aya nu ngunjukkeun, pokna, “Tuang ibu sareng saderek-saderek sarumping bade nepangan, itu di luar.” 21Tapi Anjeunna ngawaler kieu, “Indung atawa dulur-dulur Kami mah, nya eta sing sakur anu ngadenge kana Sabda Allah katut jeung ngamalkeunana.” 22Dina hiji poe, Isa unggah kana parahu bari saur-Na ka murid-murid, “Urang ka peuntas ditu.” Tuluy mareuntas. 23Sabot meuntas, Isa kulem. Dak-dumadak angin topan ngamuk, parahu kalembak cai, kacida bahayana. 24Isa ku murid-murid digugahkeun, “Pa Guru, urang tiwas!” Isa gugah, angin jeung ombak ku Anjeunna diseuseul. Jep bae angin jeung ombak teh leler, talaga tenang deui. 25Anjeunna ngadawuh ka murid-murid, “Di ka manakeun iman teh?” Maranehna ngan sieun jeung bengong bae anu aya; tuluy tingkucuwes sabatur-batur, “Saha atuh saenyana ieu Guru urang teh, bet kawasa, marentah ka angin jeung ombak nepi ka tunduk kitu?” 26Isa jeung murid-murid geus balabuh di tanah urang Gadara. 27Sanggeus Anjeunna hanjat ka darat, aya hiji lalaki nu nyampeurkeun ka Anjeunna. Eta jelema teh diraksuk ku setan-setan, geus tara make pakean, tara balik-balik sarta matuhna di pamakaman. 28Barang prok, manehna nyuuh payuneun Anjeunna bari ngagero, “Aya urusan naon ka kuring, he Isa Putra Allah Nu Maha Agung? Pamenta kuring, Anjeun muga ulah nyiksa.” 29Kituna teh lantaran tadi ku Isa ditimbalan supaya roh jahatna nyingkah ti manehna. Sering pisan eta roh jahat teh ngaganggu ka manehna. Pikeun ngajaga, eta jelema teh dirante jeung dibarogod. Tapi barogodna pegat-pegat bae, tuluy ku setanna dibawa ngaprak ka tempat nu sararuni. 30Eta jelema ku Isa dipariksa, “Ngaran maneh saha?” Ari jawabna, “Legiun,” sabab setan anu nyurupna teh loba. 31Eta setan-setan pada nunuhun ka Isa, supaya ulah diparentah ngagubrus-gubruskeun maneh kana jero jungkrang panahanan. 32Beh di lamping pasir, aya bagong sabubuhan, loba pisan. Eta bagong-bagong teh, keur nareangan hakaneun. Setan-setan teh menta diidinan nyarurup ka sato-sato eta; ku Isa, eta setan-setan teh diwidian. 33Tuluy setan-setan teh nyaringkah ti eta jelema nyarurup ka bagong-bagong tea. Geus kitu, bagong-bagong teh tinggejebur tina sisi jungkrang ka talaga, kabeh paraeh tilelep. 34Anu ngajaraga eta bagong lalumpatan, nyebarkeun beja ka kota jeung kampung-kampung sakurilingna. 35Urang dinya terus budal harayang nyaho. Barang daratang ka tempat Isa, kasampak nu karanjingan setan teh keur diuk deukeut sampeana-Na; tur enggeus make papakean, geus waras. Tapi jelema-jelema teh, anggur sarieuneun. 36Anu nyaraksian sorangan eta kajadian, natalepakeun beja ka anu sejen-sejenna jalan-jalanna eta anu karanjingan teh bisa waras deui. 37Tuluy sakabeh urang Gadara nunuhun ka Isa, supaya Anjeunna enggal angkat ti maranehna ku bawaning sarieuneun. Anjeunna unggah deui kana parahu. 38Jelema anu kakara waras teh nyarita ka Anjeunna, yen manehna hayang milu. Tapi saur-Na, 39“Maneh leuwih hade balik, pek di imah caritakeun lalakon maneh ditulung ku Gusti Allah.” Manehna nurut, tuluy indit, ngider sakuliah kota, nyaritakeun lalakonna ditulung ku Isa. 40Sasumpingna Isa ka peuntas dieu deui, Anjeunna dipapag ku jalma rea anu eukeur nunggu-nunggu. 41Geus kitu, jol Yairus anu jadi kapala tempat ibadah di dinya, nepangan; anjeunna nyuuh payuneuna-Na, ngajak sindang ka bumina. 42Sabab anakna anu awewe, nu ngan hiji-hijina umur dua belas taun, udur parna; samar kana menyat deui. Isa angkat ka ditu, ari anu ngariring mani pagelek-gelek. 43Aya hiji wanita anu boga kasakit ngagetih geus dua belas taun, taya nu bisa ngubaran. 44Manehna milu pasesedek, ngadeukeutan Anjeunna ti pungkureuna-Na, terus nyabak kana jubah-Na. Dadak sakala ngagetihna eureun. 45Isa mariksakeun, saur-Na, “Saha anu nyabak ka Kami?” Ku sabab teu aya anu ngaku, pok bae Petrus mihatur, “Pa Guru, seueur anu nyedekkeun ka Salira teh, dugi ka pagugulung.” 46Tapi saur-Na, “Aya saurang, anu nyabak ka Kami sabab karasa aya tanaga anu mencar ti awak Kami.” 47Ngarasa kalakuanana katohyan, wanita nu tadi teh, bruk bae nyuuh ka payuneuna-Na bari ngadegdeg; manehna ngawakcakeun sabab-sababna nu matak nyabak ka Anjeunna, terus wawartos yen panyakitna jadi cageur. 48“Anaking,” saur Isa ka manehna, “iman maneh eta anu nyalametkeun teh, heug ka ditu sing salamet saterusna!” 49Sabot Anjeunna sasauran, aya jurungan ti kulawargina kapala tempat ibadah tea, mopoyankeun kieu, “Tuang putra teh parantos pupus, teu kedah ngarerepot deui ka Pa Guru.” 50Kadangueun ku Isa, Anjeunna nyarios ka Yairus, “Teu kedah rejag manah, sing yakin, putra teh katulungan.” 51Sanggeus cunduk ka bumi Yairus; nu sejen teu aya nu meunang terus milu, iwal ti Petrus, Yahya, jeung Yakobus, jeung ibu rama murangkalih tea. 52Anu araya di bumi reang nyeungceurikan murangkalih, tapi ku Isa disauran kieu, “Ulah careurik. Budak teh lain maot, keur sare.” 53Tapi Anjeunna disaleungseurikeun, da sidik murangkalih teh geus maot. 54Leungeun murangkalih teh ku Anjeunna dicandak, terus ngalahir, “Hudang anaking!” 55Sup, nyawa murangkalih teh, asup deui; eta murangkalih cengkat, terus nangtung. Ku Isa, eta murangkalih, dipiwarang dipasihan neda. 56Sepuhna mah ngan bengong bae anu aya, tapi ku Anjeunna dilarang teu kenging seueur carios ka sasaha oge.