text:
Jasa Konsultan Bangunan dan Konstruksi bangunan. Selalu berinovasi dalam bidangnya. Berpengalaman dalam bidang low-rise, mid-rise dan high-rise. menerima jasa perencanaanm, perhitungan dan konstruksi: -rumah -ruko -hotel -pabrik -dan lain-lain memberikan solusi konstruksi secara lebih efisien. Beberapa Referensi dapat di lihat dalam gambar.
CAMAR INTERNATIONAL NETWORK BERDIRI TAHUN 1998 SEBAGAI PENDIDIK & PENYIAP TENAGA KERJA PROFESIONAL YANG TELAH BERPENGALAMAN SELAMA 18 TAHUN. HAMPIR 1500 ALUMNI KAMI TERSEBAR DI SELURUH KAPAL PESIAR INTERNATIONAL JUGA HOTEL DARAT DALAM & LUAR NEGERI. Camar International Network Membuka Peluang Kerja Untuk di Hotel Darat International &
Contoh dongeng sasatoan bahasa sunda, sakadang kuya jeung sakadang monyet Cerita legenda bahasa sunda, Upcoming 2015 2016 › Contoh Kumpulan Gaya Basa dina Kumpulan Dongéng Sakadang Peucang jeung Kumpulan Cerita Rakyat Nusantara Pendek | Fabel Dongeng Ada 3 cerita fabel dalam buku tersebut, yakni: Sakadang Peucang jeung Sakadang Buhaya, baik dalam bentuk lisan maupun contohConto dongéng fabél nya éta Sakadang Kuya jeung sakasang Monyét, Peucang Keuna ku Leugeut, Peucang jeung Maung. 2. Contoh Sisindiran Bahasa Sunda;.
SAWATARA bulan ti harita, pelak cau Sakadang Kuya téh geus baruahan, Carios = Cerita Carita = Cerita/Kisah Caroge = Suami Carpon (carita pondok) = Cerpen Upcoming 2015 2016 › Contoh Dongeng Fabel Bahasa Sunda Peucang Sakadang Peucang jeung Baca Kumpulan Artikel Cerita Fabel Disini . dongeng Ada beberapa penggalan cerita yang pasti kita ingat dalam Dongeng Basa Sunda si Kancil jeung Buhaya tersebut dan hubungannya dengan pendidikan atau karakter seperti .
SAWATARA bulan ti harita, pelak cau Sakadang Kuya téh geus baruahan, Carios = Cerita Carita = Cerita/Kisah Caroge = Suami Carpon (carita pondok) = Cerpen Contoh cerita fabel bahasa sunda Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet. Contoh Cerita Rakyat/Legenda dalam Bahasa Inggris · Contoh Home » Cerita » Peucang tempat, dan waktu berlangsungnya cerita. Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét, Peucang Keuna ku Leugeut, Contoh: Si Kabayan, Si .
Cerita Dongeng Sunda,Kumpulan Dongeng Bahasa Sunda Anak Sasatoan Terbaru, Si Kabayan Ngala Peucang. Sakadang kuya ngarasa can sugema, Konon menurut cerita rakyat parahyangan gunung itu memang merupakan perahu yang terbalik. C. Dongeng Fabel Sakadang kuya jeung Keur kitu aya Sakadang Peucang Contona dongeng fabel : Sakadang Peucang, Kuya jeung Monyet, Tulis Komentar Sahabat sesuai NARRATIVE TEXT MATERI & CONTOH Memahami Teks Cerita Moral/ Fabel Dongeng Sunda Kapinteran Sakadang Peucang; Cerita Rakyat Betawi Sunda Dongeng Binatang Dongeng Sunda Fabel Dongeng Sunda Sasakala Situ Gede Dongeng .
Contoh Dongeng Sunda: Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet. Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan, Contoh Cerita Rakyat/Legenda dalam Bahasa Inggris;Dongeng bahasa sunda peucang jeung buaya. Pencarian melalui mesin pencari untuk dongeng bahasa sunda peucang jeung buaya tidak memberikan. Beranda; Pasang Banner;Conto dongéng fabél nya éta Sakadang Kuya jeung sakasang Monyét, Peucang Keuna carita pondok carita wayang contoh surat kuasa data penelitian dongeng Ceuk japati ” Nuhun pisan sakadang , sireum.semut.fabel, sunda yg diciptakan atau di visualkan dalam cerita tersebut. silahkan WA ke .
Keur kitu aya Sakadang Peucang nyampeurkeun. Pengertian Patriotisme dan nasionalisme serta contoh-contohnya; Cerita singkat hikayat 1001 malam;Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Sakadang Kuya sedih kacida, Sakadang Peucang. atawa kahayang nu di sidem. di antarana: Negara Kesatuan Negara Serikat (contoh dan lambang/bendera) by Binner Siagian. panitia sembilan.Anjing nanya:“Rek kamana sakadang ajag? Cek peucang : „Kiyai, naha kiayi geus ngadangu carios yen maung Raja leuweung ieu rek liren tina ngasta karajaan..
Keur kitu torojol sobatna nya éta Sakadang Monyét. Sakadang Peucang; hatur nuhun bu ,kana cerita sakadang kuya sareng monyet.asa tos lami teu aya carita Di hiji rungkun peucang ngiuhan bangun nu horéam Sakadang peucang reuwas Dongeng Fabel, Dongeng Sasatoan, Dongeng urang sunda, Sakadang Beurit Telenges alur ceritanya fiksi artinya cerita 17 Pupuh bahasa sunda Biantara Bahasa Sunda Carpon Bahasa Sunda cerita bahasa sunda cerpen bahasa sunda Contoh Biantara Kumpulan dongeng kancil jeung buaya bahasa sunda Kumpulan Cerita Fabel - Blog Bintang Dongeng bahasa inggris dan terjemahannya - Cerita | Kumpulan .
- Halaman ini diberdayakan oleh Google dan Bing! -


c: text/html

text:
Mercosur
Mercosur atawa Mercosul (basa Spanyol: Mercado Común del Sur, Basa Portugis: Mercado Comum do Sul, Basa Guarani: Ñemby Ñemuha, Basa Sunda: Pasar Bareng Kidul) nyaéta hiji pasatujuan ékonomi jeung pulitis antara Argéntina, Brasil, Paraguay, jeung Uruguay. Ngadeg dina 1991 ku Traktat Asunción, nu satersna dimekarkeun jeung dianyarkeun ku Traktat Ouro Preto 1994. Tujuana pikeun mromosikeun dagang bébas jeung pagerakan banda, masarakat, jeung mata uang nu robah-robah. Basa resmina nyaéta Basa Portugis, Basa Guaraní,[2] jeung Basa Spanyol. Mercosur jeung Komunitas Nagara Andés mangrupa sarikat pabéan nu mangrupa bagian ti integrasi Amérika Kidul nu kahubung jeung Uni Nagara Amérika Kidul.
Asalna Mercosur balik deui ka 1985 basa Présidén Argéntina, Raúl Alfonsín, jeung Présidén Brasil José Sarney nandatanganan Program Gawé Bareng Ekonomi jeung Integrasi Argéntina-Brasil atawa PICE (Basa Portugis: Programa de Integração e Cooperação Econômica Argentina-Brasil; basa Spanyol: Programa de Integración y Cooperación Económica Argentina-Brasil).[3] program éta ogéngajukeun Gaucho salaku hiji mata uang pikeun padagangan régional.
Bolivia, Chili, Kolombia, Ékuador, jeung Péru ayeuna miboga status "anggota nu kaasosiasi". Vénézuéla nandatanganan hiji pasatujuan kaanggotaan dina 17 Juni 2006.[4] Diwangunna Parlemén Mercosur disatujuan dina patepungan luhur présidén-présidén Désémber 2004. Parlemén éta kedahna miboga 18 wakil ti masing-masing nagara dina 2010, teu paduli populasina.
Nagara anggota[édit | édit sumber]
Mercosur diwangun ti 4 nagara daulat anggota: Argéntina, Brasil, Paraguay, jeung Uruguay.
Vénézuéla bakal jadi nagara anggota pinuh nu ka-5 sanggeus pangasahan kongrés Paraguay; sadaya anggota lianna gues ngesahkeun kaanggotaan pinuh Vénézuéla.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
Bacaan salajengna[édit | édit sumber]
- Samuel A. Arieti, The Role of MERCOSUR as a Vehicle for Latin American Integration, Chicago Journal of International Law, vol. 6 (2005/2006), pp. 761–773.
Rujukan[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
Citakan:Regional organizations Citakan:LatAmInt

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Simple Plan
Simple Plan nya éta salah sahiji grup musik aliran punk-pop acts asal Kanada anu kawilang suksés[1]. Anggotana nya éta Pierre Bouvier (vokal), Jeff Stinco (gitar), David Desrosiers (bass), Sebastien Lefebvre (gitar), jeung Chuck Comeau (drum)[1].
Awal Kabentuk[édit | édit sumber]
Awalna Bouvier jeung Comeau nya éta personil grup musik Reset anu harita kasohor pisan di Kanada, malah mah kungsi tur bareng MxPx, Teen Foot Pole jeung Face to Face[1]. Terus Comeau kaluar lantaran hayang kuliah, tapi dua taun kahareupna Comeau kaluar ti kuliahna terus gawé bareng jeung Stinco sarta Lefebvre pikeun nyieun grup musik anyar[1]. Bouvier anu masih kénéh jadi personil Reset ahirna ngiluan jeung proyék Comeau sabada papanggih di Sugar ray Show[1]. Desrosiers ogé teu poho diajakan, sanggeus limaanana ngumpul, ti harita lahir grup musik Simple Plan anu nepi ka ayeuna can kungsi gonta-ganti personil[1].
Diskografi Album[édit | édit sumber]
Simple Plan ngadadak kasohor sabada ngarilis album No Pads, No Helmets...Just Balls anu dirilis tanggal 19 Maret 2002 kalayan label rekaman nya éta Atlantic[2]. Suksés ieu diteruskeun di Album kaduana anu dijudulan Still not Getting any anu dirilis tanggal 26 Oktober 2004 kalayan label rekaman Lava Records[2]. Lagu andalan dina ieu album nya éta Welcome to My Life[2]. Taun 2008, Bouvier, spk ngarilis album anu judulna Simple Plan[2]. Anu pamungkas, Simple Plan ngarilis albm Get Your Heart On! tanggal 21 Juni 2011[2].


text:
MUSLIHAT SIDAK DI MESS PERSIB !
Teu hujan teu angin. Tiba-tiba Muslihat, pamingpin para preman di bandung datang ka stadion Sidolig. Tukang parkir nu pas aya di stadion atoh kacida bisa panggih jeung sosok idola nyah. Tapi Muslihat kaget kacida, lantaran di stadion euweuh sasaha.
Tadina Muslihat hayang panggih jeung kuch Djanur, hayang ngobrolkeun masalah dunya mengbal Persib jeung liga Indonesia. Terus Muslihat nelpon ka Djanur, “Kang, sayah di stadion Sidolig, kunaon di lapang mani kosong ?. Ngan aya tukang konci mess wungkul,” ceuk Muslihat sambari ningalian jandela kamar mess.
Pertanyaan nyah, kira-kira kuch Djanur ngomong naon nyah?


text:
Pinding sél
Pinding sél (Basa Indonésia: dinding sel Basa Inggris: cell wall Basa Jawa: dinding sèl Basa Walanda: celwand) kurang leuwihna, mangrupakeun lapisan padet ngubeng sél baktéri, archaea, fungi, tutuwuhan, jeung ganggang. Sato jeung kalolobaan protista lianna ukur boga mémbran sél, tanpa pinding sél. Mun pinding sélna diruksak, misalna migunakeun énzim, nu nyésa téh disebut protoplas. Guna utama pinding sél taya lian salaku taméng tina gerakan fisik nu bisa ngaruksak sél.
Pinding sél tutuwuhan[édit | édit sumber]
Pinding sél tutuwuhan ngemban sababaraha pancén: nguatkeun sél pikeun pangrojong struktur jeung mékanik, ngajaga bentuk sél, sarta ngarahkeun kamekaran sél pikeun ngabentuk tangkalna. Pinding sél ogé nyegah ékspansi nalika cai asup kana sél. Istilah turgor dipaké pikeun ngagambarkeun ieu tekenan nu dipicu kaleuwihan cai di jero sél tutuwuhan. Pinding sél jadi taméng pikeun ngalawan kuman jeung lingkungan, sarta salaku gudang karbohidrat pikeun tutuwuhan. Pinding sél téh diwangun utamana ku polimér karbohidrat nu disebut selulosa.
Gambar[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Raven, J. A. (1983). The transport and function of silicon in plants. Biol. Rev. 58, 179-207.
- Sendbusch, P. S. (2003). Cell Walls of Algae. Botany Online.


text:
Keur budak, ngadéngé ngaran Cikolawing téh, sieun pisan. Duka ku naon, perbawa ngaranna sugan nu ngalewang-ngalewing atawa lungkawing jeung ngagulawing pikalewangeun. Atuda kungsi aya nu ngagantung manéh dina kai nu nyolodor ka Cikolawing, cenah. Kacipta ngagulawingna bari ngelél, iiiyyy. Atawa deuih, dongéng lulun samak nu pikasieuneun. Éta lulun samak téh ngaléléd budak nu keur ulin di sisi Cikolawing. Teu kacipta deui waé ku ciciptan kuring keur budak, kumaha éta lulun samak hanjat ka sisi walungan, tuluy ngagulungan barudak nu keur arulin.
Gambaran Cikolawing nu pikasieuneun téh kalan-kalan napel nepi ka kiwari. Teu kacipta deui waé éta cai walungan nu ngocor ti puhuna, ti ditu ti suku Gunung Salak téh ngamalir sapanjang DAS (Daerah Aliran Sungai) tangtu ngaliwatan leuweung, jungkrang nu lungkawing, tempat-tempat nu caranéom, ngaliuh dina nu jero jadi sédong jadi leuwi, ngaliwatan kuburan-kuburan lembur, pilemburan, pasawahan, pakebonan, gumuruh lamun mawa caah ti girang, séahna ngahudangkeun bulu punduk lamun pareng hujan angin milu mairan. Tur ahirna, ngamuhara ka Cicatih[1].
Tah Cikolawing téh ngaran walungan di lembur kuring. Walungan gedé nu ngan hiji-hijina di lembur mah, nu girangna ti dam di désa Wangunjaya di Kacamatan Nagrak[2], desa pangkalérna nu wawatesan jeung Bogor. Walungan nu nepi ka kiwari gé masih jadi salah sahiji dasar kahirupan masarakatna. Teu kitu kumaha, ngala lauk; ti mimiti ngobéng nepi ka nyetrum, kalan-kalan nyeuseuh, ngumbah wadah, mandi –bari icikibung keur barudak lalaki mah–, miceun, ngala keusik-ngala batu, geus puguhing nu tatanén deukeut walungan mah, pan ti Cikolawing caina. Komo lamun bulan puasa kieu, barudak lalaki mah, ngabeubeurangna téh ka Cikolawing. Barungah, da poé maju ka soré bari teu karasa, jaba seger deuih balikna, da mandi –jeung nginum ciwalungan teu dihaja, meureun–.
Enya, naha nya ari kuring sok sieun ku Cikolawing téh. Padahal keur SD téh jarambah ulin ogé nepi ka Cikukulu (kampung di Désa Nagrak Utara) –nu ogé kaliwatan ku Cikolawing–. Ulin-ulinan di nu déét, da ngojay mah teu bisa, milu ngangkleungkeun manéh dina nu rada jero saeutik jeung babaturan, lalaki-awéwé, najan bari tibuburanjat da sieun titeuleum. Balikna baju baraseuh jeung jareblog, da najan dipoékeun dina batu ogé, angger wé ngaliwatan jalan satapak nu leutakan. Jaba ngaliwatan kuburan deuih, Leuwi Éréng nu kakoncara sanget.
Tah cenah oray-oray jeung lelembut ti Cikolawing téh sok haranjat ka Leuwi Éreng, pésta jeung jurig di dinya. Iiiy uyuhan Si Tuti urang Cikukulu! Nu unggal poé sakolana ngaliwat sasak Cikolawing, netek, tuluy ngaliwat Leuwi Éréng! Na tara kungsi dipegat kitu?
Kungsi keur kelas lima SD diabringkeun, dikerjabaktikeun ku sakola. Enya sa-sakola, ti kelas opat nepi ka kelas genep, murid-muridna sina marawaan batu nu geus dialaan dibrugbrugkeun di sisi Cikolawing. Mudun tuluy aya kana dua kiloan mah, balikna netek marawa batu: aya nu dina kantong kérésék, aya nu dicekel baé dua siki, aya nu bari diakeup sagala, dikantongan. Budak lalaki mah aya nu mawa batu gedé disuhun –na gagabah pisan–. Enya batu-batu walungan, meunang milihan, paling leutik sagedé kalapa meunang mesék. Aya kana tilu balikan étah. Teu diburuhan, ngan sakola diliburkeun. Bungah wé nu aya. Cenah mah keur nambahan wangunan sakola SDN V Nagrak, SD kuring harita.
Enya bungah. Komo keur nu begér tampélé mah, da sok kitu geuning, sok dipasang-pasangkeun lamun asalna nari papasangan dina samenan. Di jalan téh silih poyokan, ongkoh jejebris, ongkoh resep. Dina palebah nu leueur, barudak lalaki mah ngahajakeun nyeureuleukeun manéh, barudak awéwé tingjarerit tapi bari seuseurian. Coba kumaha lamun cilaka tuluy nyeureuleu ka Cikolawing nu loba batuan?
Aya kétang nu cilaka, Si Maman mun teu salah mah. Budak bengal tapi rada pinter matématikana. Baloboran getih…sukuna. Enya da teu maraké sapatu sakola téh, mimindengna mah disendal, sapatu mah kalan-kalan. Komo ngala batu, nya dibaruka sapatu-sendalna téh. Asalna mah ngarojay heula cenah, barudak lalaki téh, sakitu diomat-omatan ku Pa Amar –damang Bapa?–. Geus ngarojay pahibut marilihan batu. Silih surung silih séréd, atuh… pré kana suku. Lain batuna nu peupeus, indung sukuna nu pejét.
Tuh pan resep geuning, panineungan Cikolawing téh, tapi naha kuring sok sieun baé? Padahal deuih, keur budak nepi ka SMA, kabiasaan kulawarga téh nyekar ka Ciater, pamakaman kulawarga, dua atawa tilu poe ti tas Lebaran. Rérés nyekar ka makam aki, buyut, bao, bibi-paman ti gigir, aki-nini ti gigir, saméméh mulang téh…mudun sapudunan ka… Cikolawing. Reresepan, babaseuhan, gogorowokan mairan séahna ciwalungan, seuseurian bari rancutcut, popotrétan, sagala rupa baé, sakulawarga besar Rd. Raksapadja, bao kuring. Kungsi nepi ka tilu puluh urangna minuhan walungan Cikolawing. Ti mimiti budak satepak nepi ka nu tengah tuwuh. Heuy deuh, Lebaran téh lain ka kota tapi ka walungan :>
Tuh pan, kumaha dalitna kuring jeung Cikolawing, sataun sakali pasti étah, gulet jeung umpalna, raket jeung baseuhna, diuk dina batuna bari ngalaan batu laleutik pesenan nini nu teu milu ka walungan, batu keur di masjid, keur milang pupujian méméh pangaosan ibu-ibu dimimitian. Tapi da kumaha atuh, meureun geus ti dituna. Borangan mah, borangan baé kuring téh.
Tapi lain kuring waé kétang, geuning lamun balik ti Cikolawing, saréréa paembung-embung pangtukangna. Da… sieun aya lulun samak, jaba satanjakan pan aya kuburan Ciater téa… Nya bagéan Ki Djohar Éfsa[3] atawa Ua-ua, nu pangtukangna, bari teu poho marancah:
Babadagna
Lelembutna
Hayu, urang baralik
Bismillahirrohmanirrohiim
Cikolawing, naha Lebaran ayeuna urang bakal tepung deui?***
[1] Walungan nu kakoncara ku ditimukeunana prasasti Cicatih–
[2] Di kacamatan téh aya 14 desa, désa kuring ngaranna Désa Nagrak Selatan, tingali kar-na
[3] Pangarang Sunda taun 70-80-an
Ieu sketsa dimuat dina Cupumanik 2005
Keur budak, ngadéngé ngaran Cikolawing téh, sieun pisan. Duka ku naon, perbawa ngaranna sugan nu ngalewang-ngalewing atawa lungkawing jeung ngagulawing pikalewangeun. Atuda kungsi aya nu ngagantung manéh dina kai nu nyolodor ka Cikolawing, cenah. Kacipta ngagulawingna bari ngelél, iiiyyy. Atawa deuih, dongéng lulun samak nu pikasieuneun. Éta lulun samak téh ngaléléd budak nu keur ulin di sisi Cikolawing. Teu kacipta deui waé ku ciciptan kuring keur budak, kumaha éta lulun samak hanjat ka sisi walungan, tuluy ngagulungan barudak nu keur arulin.
Gambaran Cikolawing nu pikasieuneun téh kalan-kalan napel nepi ka kiwari. Teu kacipta deui waé éta cai walungan nu ngocor ti puhuna, ti ditu ti suku Gunung Salak téh ngamalir sapanjang DAS (Daerah Aliran Sungai) tangtu ngaliwatan leuweung, jungkrang nu lungkawing, tempat-tempat nu caranéom, ngaliuh dina nu jero jadi sédong jadi leuwi, ngaliwatan kuburan-kuburan lembur, pilemburan, pasawahan, pakebonan, gumuruh lamun mawa caah ti girang, séahna ngahudangkeun bulu punduk lamun pareng hujan angin milu mairan. Tur ahirna, ngamuhara ka Cicatih[1].
Tah Cikolawing téh ngaran walungan di lembur kuring. Walungan gedé nu ngan hiji-hijina di lembur mah, nu girangna ti dam di désa Wangunjaya di Kacamatan Nagrak[2], desa pangkalérna nu wawatesan jeung Bogor. Walungan nu nepi ka kiwari gé masih jadi salah sahiji dasar kahirupan masarakatna. Teu kitu kumaha, ngala lauk; ti mimiti ngobéng nepi ka nyetrum, kalan-kalan nyeuseuh, ngumbah wadah, mandi –bari icikibung keur barudak lalaki mah–, miceun, ngala keusik-ngala batu, geus puguhing nu tatanén deukeut walungan mah, pan ti Cikolawing caina. Komo lamun bulan puasa kieu, barudak lalaki mah, ngabeubeurangna téh ka Cikolawing. Barungah, da poé maju ka soré bari teu karasa, jaba seger deuih balikna, da mandi –jeung nginum ciwalungan teu dihaja, meureun–.
Enya, naha nya ari kuring sok sieun ku Cikolawing téh. Padahal keur SD téh jarambah ulin ogé nepi ka Cikukulu (kampung di Désa Nagrak Utara) –nu ogé kaliwatan ku Cikolawing–. Ulin-ulinan di nu déét, da ngojay mah teu bisa, milu ngangkleungkeun manéh dina nu rada jero saeutik jeung babaturan, lalaki-awéwé, najan bari tibuburanjat da sieun titeuleum. Balikna baju baraseuh jeung jareblog, da najan dipoékeun dina batu ogé, angger wé ngaliwatan jalan satapak nu leutakan. Jaba ngaliwatan kuburan deuih, Leuwi Éréng nu kakoncara sanget.
Tah cenah oray-oray jeung lelembut ti Cikolawing téh sok haranjat ka Leuwi Éreng, pésta jeung jurig di dinya. Iiiy uyuhan Si Tuti urang Cikukulu! Nu unggal poé sakolana ngaliwat sasak Cikolawing, netek, tuluy ngaliwat Leuwi Éréng! Na tara kungsi dipegat kitu?
Kungsi keur kelas lima SD diabringkeun, dikerjabaktikeun ku sakola. Enya sa-sakola, ti kelas opat nepi ka kelas genep, murid-muridna sina marawaan batu nu geus dialaan dibrugbrugkeun di sisi Cikolawing. Mudun tuluy aya kana dua kiloan mah, balikna netek marawa batu: aya nu dina kantong kérésék, aya nu dicekel baé dua siki, aya nu bari diakeup sagala, dikantongan. Budak lalaki mah aya nu mawa batu gedé disuhun –na gagabah pisan–. Enya batu-batu walungan, meunang milihan, paling leutik sagedé kalapa meunang mesék. Aya kana tilu balikan étah. Teu diburuhan, ngan sakola diliburkeun. Bungah wé nu aya. Cenah mah keur nambahan wangunan sakola SDN V Nagrak, SD kuring harita.
Enya bungah. Komo keur nu begér tampélé mah, da sok kitu geuning, sok dipasang-pasangkeun lamun asalna nari papasangan dina samenan. Di jalan téh silih poyokan, ongkoh jejebris, ongkoh resep. Dina palebah nu leueur, barudak lalaki mah ngahajakeun nyeureuleukeun manéh, barudak awéwé tingjarerit tapi bari seuseurian. Coba kumaha lamun cilaka tuluy nyeureuleu ka Cikolawing nu loba batuan?
Aya kétang nu cilaka, Si Maman mun teu salah mah. Budak bengal tapi rada pinter matématikana. Baloboran getih…sukuna. Enya da teu maraké sapatu sakola téh, mimindengna mah disendal, sapatu mah kalan-kalan. Komo ngala batu, nya dibaruka sapatu-sendalna téh. Asalna mah ngarojay heula cenah, barudak lalaki téh, sakitu diomat-omatan ku Pa Amar –damang Bapa?–. Geus ngarojay pahibut marilihan batu. Silih surung silih séréd, atuh… pré kana suku. Lain batuna nu peupeus, indung sukuna nu pejét.
Tuh pan resep geuning, panineungan Cikolawing téh, tapi naha kuring sok sieun baé? Padahal deuih, keur budak nepi ka SMA, kabiasaan kulawarga téh nyekar ka Ciater, pamakaman kulawarga, dua atawa tilu poe ti tas Lebaran. Rérés nyekar ka makam aki, buyut, bao, bibi-paman ti gigir, aki-nini ti gigir, saméméh mulang téh…mudun sapudunan ka… Cikolawing. Reresepan, babaseuhan, gogorowokan mairan séahna ciwalungan, seuseurian bari rancutcut, popotrétan, sagala rupa baé, sakulawarga besar Rd. Raksapadja, bao kuring. Kungsi nepi ka tilu puluh urangna minuhan walungan Cikolawing. Ti mimiti budak satepak nepi ka nu tengah tuwuh. Heuy deuh, Lebaran téh lain ka kota tapi ka walungan :>
Tuh pan, kumaha dalitna kuring jeung Cikolawing, sataun sakali pasti étah, gulet jeung umpalna, raket jeung baseuhna, diuk dina batuna bari ngalaan batu laleutik pesenan nini nu teu milu ka walungan, batu keur di masjid, keur milang pupujian méméh pangaosan ibu-ibu dimimitian. Tapi da kumaha atuh, meureun geus ti dituna. Borangan mah, borangan baé kuring téh.
Tapi lain kuring waé kétang, geuning lamun balik ti Cikolawing, saréréa paembung-embung pangtukangna. Da… sieun aya lulun samak, jaba satanjakan pan aya kuburan Ciater téa… Nya bagéan Ki Djohar Éfsa[3] atawa Ua-ua, nu pangtukangna, bari teu poho marancah:
Babadagna
Lelembutna
Hayu, urang baralik
Bismillahirrohmanirrohiim
Cikolawing, naha Lebaran ayeuna urang bakal tepung deui?***


text:
- SAWANGAN KANA AJEN INAJEN NU DIKANDUNG DINA KECAP SUNDANumutkeun Leksikografis, Etimologis, Semantis, Heurmanetik
14 Sep 2001 - 12:00 am
Numutkeun Drs. R. Mamun Atmamihardja (Sajarah Sunda I, 1956) hasil anjeunna nyukcruk tina rupi-rupi kamus, harti kecap Sunda teh nyaeta:
A. Dina Basa Sansakerta:
- SUNDA, jangkar kecapna Sund, moncorong, caang.
- SUNDA, jenengan Dewa Wisnu.
- SUNDA, jenengan satria buta (daitya) dina carita Upa Sunda sareng Ni Sunda.
- SUNDA, satria wanara dina carita Ramayana.
- SUNDA, tina kecap cuddha.
- SUNDA, ngaran gunung di kalereun Bandung (Prof.Berg).
B. Dina Basa Kawi:
- SUNDA, hartosna cai.
- SUNDA, hartosna tumpukan.
- SUNDA, hartosna pangkat.
- SUNDA, hartosna waspada.
C. Dina Basa Jawa:
- SUNDA, hartosna nyusun.
- SUNDA, hartosna ngarangkep.
- SUNDA, tina candra-sangkala hartosna dua (2).
- SUNDA, tina kecap unda hartosna naek.
- SUNDA, tina kecap unda hartosna ngapung.
D. Dina Basa Sunda:
- SUNDA, tina sa-unda tina sa-tunda, hartosna tempat pare (leuit).
- SUNDA, tina sonda, hartosna alus.
- SUNDA, tina sonda, hartosna punjul.
- SUNDA, tina sonda, hartosna senang.
- SUNDA, tina sonda, hartosna sugema.
- SUNDA, tina sonda, hartosna panuju.
- SUNDA, dina sundara, hartosna lalaki kasep, tegep.
- SUNDA, dina sundari, hartosna awewe geulis.
- SUNDA, dina sundara, jenengan Dewa Kamajaya.
- SUNDA, hartosna endah.
Upami dietang kecap Sunda teh numutkeun papayan etimologi aya 25 hartos. Tiasa jadi baris nambihan deui saupami leukeun mapay kamus basa sanesna, upami bae dina kamus Basa Kawi-Perancis, hartos kecap Sunda nya eta Kacida pisan endahna tur hejo ngemploh (Viviane Sukanda Tessier, dina diskusi pengamat Kabudayaan, 1990).
Pamendakna Dr. H. Mansur Surayanegara, kecap SUNDA teh dina Basa Arab nyaeta Sin - nun - dal, dupi hartosna nyaeta : "Penamaan Wilayah"
- Wilayah anu loba gunungna (B.I: bergunung-gunung), tepi ka upama rek ka wilayah eta kudu naek (nanjak), kaasup oge laut anu aya gunungna (Rakata-Krakatau).
- Balik deui/mulang deui (B.I: kembali), tegesna tempat urang Arab balik deui ka ieu wilayah pikeun nyiar deui rempah-rempah. Balukarna ieu wilayah teh Nusantara) disebut: SUNDA BESAR jeung SUNDA KECIL, ari dasar lautna disebut PAPARAN SUNDA. (Dr. A. Mansur Suryanegara ka sim kuring dina Dialog Kebudayaan Sunda di Musium Jawa Barat, 15-7-1997).
Dina ulikan sastra, aya nu disebut elmu semiotic, heurmanetic sajalantrahna mah pihartoseunana teh elmu 'ngamanaan'.
Dina Budaya Sunda mah sanes hal nu anyar atanapi aneh, margi kapan dunya Ki Sunda mah henteu lesot tina Panca S (5 S), nya eta Silib, Sindir, Siloka, Simbul, sareng Sasmita. Elmu semiotic-filosofis dina abad XVII oge parantos aya, geuning catur juru pantun:
........teundeun di handeuleum sieum,
tunda di hanjuang siang,
paragi nyokot ninggalkeun,
dituruban ku mandepun,
diwadahan ku cupu manik astagina,
diteundeun dililiwatan,
dibuka kunu ngaliwat,
anu weruh ku semuna,
anu apal ka basana,
anu rancage hatena,
anu rancingas rasana,
dibuka patinghaleuang,
incu putu tigang ewu,
bangawan sawidak lima,
nu menta dilalakonkeun........
Ayeuna urang pedar hiji-hiji, anawa sareng manawi aya "nu menta dilalakonkeun":
- SUNDA, jangkar kecapna sund (bandingkeun sareng sun-B.Inggris nu hartina panonpoe), caang, moncorong, cahayana maparin sumber kahirupan keur sakumna mahluk. Ku kituna pancen Ki Sunda teh lir ibarat gawena panonpoe, masihan obor karahayon, malar hirupna pangeusi bumi binarung jeung huripna. Jadi henteu nyunda upami seug nya surem nya poek, surem lahir poek batin. Anu kitu pandena mah pibasaeunana teh manawi Sunda Samagaha.
- SUNDA, jenengan Dewa Wisnu. Dupi pancen Wisnu teh nya eta miara alam dunya. Jol breh katangen yen tugas Sunda teh miara Alam. "Heh manusa, ulah nyieun karuksakan anjeun di bumi", kitu pidawuh Alloh SWT. Dupi alam kapan aya alam kabir, alam sagir, diri urang nyatana. Ku kituna sanes Sunda, upami ruksak dirina (lahir batin, ahlak moralna), oge henteu nyunda upami wae hirupna ngareksak lingkungan alam sareng masarakatna.
- SUNDA, satria buta (daitya). Conto dina pawayangan nu disebat detya, nyaeta Gatotkaca (putra Bima sareng Arimbi). Gatotkaca teh mibanda pasipatan nu kalintang saena teguh tanggoh tur nyatria, gede tanaga tur luhur panemuna, leber wawanen dina mancegkeun bener jeung adil. Ku kituna henteu nyunda upami hirupna nya lemer hengker, elehan, sareng sieunan, hianat tur sirik pidik, nu kitu mah sanes detya, tapi buta wereng, hamaning hirup.
- SUNDA, satria wanara. Wanara ayeuna mah sok dihartoskeun monyet. Padahal tiasa dirucat wana=leuweung, ra=jelema nu hade. Tegesna jelema nu hirup di pileuweungan, di pahumaan. Pasipatanana: tara kuuleun, resep digawe, tangginas. Pibasaeun keur ayeuna mah nya eta manusa nu pro aktif, aktif-kreatif (rancage) tur dinamis (binekas, binangkit). Tetela henteu kalebet nyunda upami hirupna taya kamau, taya gadag, kuuleun, lengle talangke, horeaman embung gawe cape.
- SUNDA, tina kecap cuddha, tegesna putih. Kecap putih dina basa Sunda ngandung hartos kalintang saena: 'clik putih, clak herang'=beresih pisan, wening, setra. Lemah putih=uteuk nu beresih. Ati putih, teu goreng sangka, henteu suudon. Ku kituna henteu nyunda, upami uteukna(pikiranana) pinuh ku reka perdaya keur nyilakakeun batur; hatena giruk-hasud, sirik pidik jail kaniaya, suudon ka papada manusa. Jelema nu kitu pandena papalingpang sareng ma'na kecap Sunda.
- SUNDA, ngaran gunung nu kacida luhurna diantara Gunung Buran grang sareng Gunung.Tangkubanparahu, nalika jaman samemeh aya Talaga Bandung. Ma'na kecap gunung dina Basa Sunda, nuduheun hal nu gede, sapertos bae dina rumpaka "Papatet" pangrajah dina bubuka ieu makalah. 'Gunung tanpa tutugan' sok aya nu ngahartoskeun lambangna Kaagungan Alloh nu taya wates-wangenna. Gugunungan, lambang jagat ageung sareng jagat alit nu pinuh ku rahmat Alloh SWT. Ku kituna tetela Sunda teh ngandung sipat nu luhung, luhur, gede ngajunggiring tur pinuh ku rahmat Alloh SWT. Ku kituna teu merenah disebat nyunda, upami karunyinyin batin sareng heureut ku sateukteuk.
- SUNDA, hartosna cai. Lambang subur ma'mur, maparin pangrojong kana kahirupan sugrining mahluk, tukuh maksud, tara boboleh enggoning ngudag tujuan. Nyaho pamiangan sareng nyaho pangbalikan (siklus; laut - saab - mega - hujan - walungan - laut). Tumali sareng eta teu merenah disebat nyunda, upami hirupna bororaah ngarojong kana kamaslahatan manusa, malah sawangsulna matak mugurkeun batur. Teu ceehan, boboleh sieun ku eleh ; hirupna linglung teu terang ti mana nya pamiangan kamana nya pimulangeun.
- SUNDA, hartosna tumpukan. Numpuk tuduh nyusun ka luhur. Tegesna ngandung ma'na loba, beunghar, sarwa teu kurang. Tumali sareng eta henteu nyunda upami teu loba kanyaho, teu beunghar panemu, hirupna kurat karet kekerehet, sarwa kurang tur walurat, ukur tadah citresna pamasihan.
- SUNDA, hartosna pangkat. Dupi pangkat kapan kahontalna teh ku hasilna gawe, ku kesang, ku elmu panemu. Anu engkena nimbulkeun pangajen ti batur. Kapan nya 'batur' pisan nu netepkeun pangkat ka urang teh. Pangkat teh jadi ciri ajen inajen (kualitas) manusa.
- SUNDA, hartosna waspada. Waspada teh sikep manusa nu ati-ati, pinuh ku duduga prayoga, asak jeujeuhan, matang tinimbangan, kahareup ngala sajeujeuh, ka tukang ngala salengkah. 'Waspada permana tingal", nyaho kana nu baris kasorang. Ieu teh jadi sahsawios sarat nu jadi pamingpin, nya eta weruh sadurung winarah, awas waspada permana tingal. Teu merenah disebut nyunda, upami heureut deuleu, pondok lengkah, teu apal usikna jaman.
- SUNDA, hartosna nyusun. Nyusun ngandung gambaran beres roes, ngentep seureuh, nete taraje nincak hambalan. Henteu rogok saropsopan, henteu renjul paluhur-luhur tangtungan, henteu balatak pasolengkrah. Kitu nu nyunda mah, ngentep seureuh, puguh gekgekanana.
- SUNDA, hartosna ngarangkep. Dina babasan 'Boga pikir rangkepan' hartosna henteu bolostrong, dipikir heula nu asak, wiwaha. 'Ngarangkep', ngajodo, 'Batu turun keusik naek, kalapa tonggoheunana, itu purun-ieu daek, sarua pada bogohna. Ieu ngagambarkeun rasa nu silih pikadeudeuh, silih pikanyaah, silih asih-silih asah, silih asuh. Ku kituna teu merenah disebut nyunda upami pikiranana kosong bolostrong, harung-gapung, taya rangkepan. Kitu deui henteu nyunda, upami hirupna henteu daek ngarangkep (patojaiah) boh lahir batinna, boh sareng kulawarga-masarakatna. Teu merenah disebat nyunda, upami hirupna hanteu silih pikadeudeuh, kalah silih herengan, silih rengkas-silih teungkas, silih leyek-silih idek, tetela nu kitu henteu nyunda.
- SUNDA, hartosna angka 2. Angka 2 (dua), ngandung siloka-sasmita nu teu kinten jerona. 'Lalawanan: panas-tiis, suka-bungah. Papasangan: istri-pameget, siang-wengi, itu-ieu jeung sajabana ti eta. Ngeunaan aworna nu dua (2) Haji Hasan Mustafa nyaurkeun: sapanjang neangan itu-ieu, ieu-deui ieu-deui, sapanjang neangan bungah, susah deui susah deui,...'. Kacindekanana teu kalebet nu nyunda upami teu tiasa nepungkeun lahir jeung batin, kuring jeung anjeun, rasio jeung rasa. Kasadaran kana palasipah angka 2, ngabalukarkeun manusa bakal jadi mahluk nu aya rasa rumasa. Rumasa jadi mahluk Alloh, ngabalukarkeun tumuwuhna Hablumminnalloh, rumasa jadi mahluk, ngabalukarkeun tumuwuhna rasa hablumminnanas.
- SUNDA, hartosna naek. Kecap naek ngagambarkeun kaayaan nu leuwih luhur, leuwih maju, leuwih hade, leuwih positip. Kecap naek tuduh kana "pagawean", tuduh kana ayana tarekah usaha, ayana proses. Tumali sareng eta teu merenah disebut nyunda upami hirupna ngajeten, teu aya majuna. Langkung-langkung upami sareng mundur atanapi turun. Sunda ngandung ma'na maju, naek, henteu ngarandeg.
- SUNDA, hartosna ngapung. 'Ngunda langlayangan', hartosna ngapungkeun langlayangan dugi ka mayung. 'Ngunda jangkrik, hartosna nimbulkeun, ngahudangkeun wawanen supaya tandang deui. Ngapung (mayung) di manusa mah nyaeta luhur darajatna. Ngunda atanapi ngahudangkeun wawanen, tegesna kedah tapis ngamotivasi diri malar tumuwuh wawanen pikeun hirup. Ku kituna teu kalebet nyunda, upami hirup ukur kakayapakan di handap, komo upami seug nyirorot nutug mah. Dalah mumbul ngapung, nanging pegat talina oge teu kalebet nu nyunda.
- SUNDA, hartosna alus. Kecap alus tuduh kana kaayaan nu dipikaresep, dipikahayang. Pangajen kana alus atanapi goreng kalebet pangajen estetika sareng etika. Alus hartosna luyu sareng nu dirarancang, mangpaat. Hasil nu "alus" teu weleh pada narekahan sangkan kahontal. Ku kituna henteu nyunda, upami henteu alus.
- SUNDA, hartosna punjul. Kecap punjul ngandung hartos onjoy atanapi aya leuwihna ti nu biasa. Punjul tuduh kana kualitas, kana prestasi. Ku kituna sanes Sunda, upami hirupna henteu aya punjulna (niley pleus), henteu mibanda kualitas (ajen diri, jati diri), dalah upami tea mah ukur 'biasa-biasa' oge saleresna teu kalebet nyunda. Da Sunda mah hartosna punjul. Kecap punjul oge ngandung ma'na sanggup 'diuji', dibalapkeun prestasi jati dirina, sanggup nyanghareupan persaingan hirup.
- SUNDA, hartosna senang. Ma'na kecap senang tuduh kana kaayaan batin, katumarimaan, tiasa sukuran ka Nu Maparin Kaayaan. Batinna tengtrem ayem, bungah henteu kendat ngedalkeun 'Alhamdulillah'. Ku kituna teu kalebetanu nyunda, upami hirupna ngan marungkawut ngukut kabingung, luh-lah humandeuar, iren-panastren, aral subaha.
- SUNDA, hartosna sugema. Kecap sugema tuduh kana kaayaan hate nu atoh tur tumarima, kulantaran nu diangen-angen (kahayang) kalaksanakeun. Tiasana kahontal rasa sugema tangtos bae eta teh hasil tarekah. Rasa sugema, mung aya di manusa nu terang kana wates kamampuh dirina. Nu ajol-ajolan ngalangkungan kamampuh dirina, tetela moal pendak sareng 'sugema'. Manusa nu kaancikan rasa sugema, hirupna moal lenjong titatarajong, moal galideur. Kukituna teu kalebet anu nyunda upami hirupna teu acan nyumponan kana ma'na sugema.
- SUNDA, hartosna panuju. Kecap panuju tuduh kana pangajen ti nu sanes ka diri urang; tuduh yen nu dipigawe ku urang luyu sareng nu dipikahayang ku nu sanes. Nembongkeun yen eta jelema bisa campur gaul di masarakatna. Ku kituna teu merenah disebut nyunda upami hirupna ukur cawadeun atanapi pikacuaeun, pikasebeleun batur. Tetela ma'na kecap panuju raket tumalina sareng tatakrama (etika)hirup kumbuh manusa.
- SUNDA, hartosna lalaki kasep. Kecap kasep, tegep tuduh kana kaayaan paroman, raray, rarahi anu nimbulkeun batur resep, nyaah. Kasep atanapi tegep tuduh kana kaayaan lahiriah. Ku kituna henteu nyunda upami kaayaan lahiriahna pikageuleuheun batur.
- SUNDA, hartosna awewe geulis. Geulisna istri tuduh kana kaayaan sareng pasipatan nu nyampak di istri. Geulisna istri henteu mung lahiriahna wungkul nanging oge kaayaan batiniah nu nyumiratkeun kaluhungan budi. Kitu wanoja nu nyunda mah.
- SUNDA, hartosna endah. Kecap endah tuduh kana rasa kalemesan budi (estetika). Kecap endah, ngandung harti/ma'na payus, pantes, alus, merenah. Ku kituna teu merenah disebat nyunda upami henteu nembongkeun kaayaan nu endah. Teu kalebet anu nyunda upami kaayaan kusut, awut-awutan, sareukseuk gareuleuh.
- SUNDA, hartosna Kamajaya. Dina mitologi Sunda, Dewa Kamajaya teh nya eta Dewa Cinta, nu nebarkeun rasa deudeuh asih. Ma'na 'deudeuh asih', henteu mung antawis istri-pameget, kolot-anak, nanging kum ka papada manusa, jembarna pisan mah deudeuh asih ka sadaya mahluk dadamelan Alloh SWT. Mumbulna pisan mah bakal nuwuhkeun rasa deudeuh (ajrih) tur kumereb ka nu Agung. Ku kituna kacida teu payusna nyebat Sunda, upami hirupna resep megatkeun silaturahmi, silih pikaceuceub, silih cilakakeun, teu resep repeh-rapih, teu resep guyub sauyunan, aing-aingan.
- SUNDA, hartosna panundaan (tempat nunda). Tiasa disebat oge leuit. Tinangtos barang nu disimpen di tempat panundaan (leuit) mah barang-barang nu aya mangpaatna, ageung gunana. Upamina bungbuahan atanapi beubeutian, pare, jagong sste. Nu disimpen di leuit mah iwal ti kanggo tuangeun teh tangtosna oge kanggo pibiniheun. Ari nu dianggo binih, moal boa kedah nu kalebet winih nu unggul, petingan. Upami kitu atuh nu ditunda di Sunda oge, moal boa Winih manusa unggul, Manusa Mulya, Insannul Kamil wa Makamil (Insan nu sampurna tur nyampurnakeun). Tumali sareng eta, kalintang henteu payusna upami ngangken Sunda, nanging suda rasa kamanusaanana, sepi budi pekerti, tuna ahlak-susila, ukur jadi runtah nyayeud di jero leuit. Palias teuing binih hapa pisikieun, ku lanas lahir batinna. Lebar ku leuit dibrugbrugan congkrang-bongkrang, gagarubang ngaheurinan leuit Sunda.
*** Drs. R.H. Hidayat Suryalaga
Catetan:
Leksikografi: elmu ngeunaan nuliskeun kecap (kamus).
Etimologi: elmu ngeunaan asal-usul kecap.
Semantic: elmu ngeunaan harti kecap.
Heurmanetik: elmu ngeunaan ma'na kecap.
Semiotic: elmu ngeunaan lambang.
- SUNDA, jangkar kecapna Sund, moncorong, caang.


text:
Nalungtik Cai Jeung Lempeng Tektonik
TAUN IV No.4 SASIH NOPEMBER 2006:
NALUNGTIK AYAT-AYAT ALLAH:
CAI JEUNG LÉMPÉNG TÉKTONIK
k u
IRFAN ANSHORY
SALAH SAHIJI BÉDANA Surat-surat Makkiyah (nu diwahyukeun di Makkah) jeung Surat-surat Madaniyah (nu diwahyukeun di Madinah) dina Al-Qur’an nyaéta yén dina Surat-surat Makkiyah Allah sering ngadawuhkeun sumpah sareng rupa-rupa fénoména alam, sangkan manusa leres-leres merhatikeun sacara daria hal-hal nu disumpahkeun ku Gusti. Éta kalimah-kalimah sumpah téh ilaharna dimimitian ku kecap wa (“demi”) dina 17 Surat (37, 51, 52, 53, 68, 74, 77, 79, 85, 86, 89, 91, 92, 93, 95, 100, 103) atawa kecap laa uqsimu (“Sanés kitu! Simkuring sumpah!”) dina tujuh Surat (56, 69, 70, 75, 81, 84, 90). Salian sareng fénoména alam, Allah ngadawuhkeun sumpah deuih sareng Kitab Al-Qur’an dina lima Surat (36, 38, 43, 44, 50).
Allah miwarang ka urang sadaya pikeun nalungtik (tafakkur) sakur eusina ieu jagat marcapada sangkan urang sadar kana kaagungan tur kakawasaana-Na. Éta piwarang téh seueur pisan dina Al-Qur’an, misalna dina Ali Imran 190-191, Yunus 101, Fusshilat 53, jrrd. Dina ieu artikel, mangga urang nalungtik dua fénoména alam nu disumpahkeun ku Gusti dina Surat Ath-Thariq ayat 11 tur 12.
Wa s-samaa’i dzaati r-raj`i (Ath-Thariq 11). Tarjamahan harfiahna: “Demi langit nu mibanda barang nu balik deui”. Sakabéh ahli tapsir Al-Qur’an akur yén ar-raj`i (“barang nu balik deui”) dina ieu ayat téh nyaéta cai, nu tuluy-tumuluy “jul-jol” (indit jeung datang) dina siklus hidrologi. Dua pertiluna bumi urang téh disimbutan ku cai, tur 97% tina sakumna cai di bumi aya dina sagara. Saban poé sapertilu tina jumlah énérgi sinar panonpoé nu nepi ka bumi digunakeun pikeun nyaabkeun 1000 km kubik (satriliun méter kubik) cai sagara. Éta saab nyebar di lapisan wiati (atmosfér) pikeun ngatur kabeueusan (humidity) jeung suhu. Saterusna saab ngalaman kondénsasi jadi ibun, tuluy ngaburulu ka handap mangrupa hujan atawa salju. Sawaréh cai téh asup ka jero taneuh, tur sawaréh deui ngocor dina walungan-walungan nu balik ka sagara.
Sigana mah teu aya barang nu leuwih penting tur loba kagunaanana ti batan cai. Ayana cai ngajadikeun bumi téh hiji-hijina wewengkon dina tatasurya nu merenah pikeun kahirupan. Tanpa cai, kahirupan pamohalan kajadian. Tujuh puluh persén beuratna waruga urang téh diwangun ku cai. Lamun teu aya cai, atuh saniskara métabolismeu mahluk hirup tangtu teu bisa lumangsung. Urang merelukeun cai pikeun nginum, mandi, abdas, masak, nyeuseuh, nyébor tutuwuhan, jeung nyaian lahan pertanian. Dina jaman modéren ayeuna, fungsi cai téh leuwih réa deui, mimiti ti salah sahiji sumber énérgi (boh énérgi saab boh énérgi listrik) nepi ka pikeun sarana olahraga jeung rékréasi.
Struktur molékul cai (H2O atawa H-O-H) nu diwangun ku hiji atom puseur oksigén jeung dua atom hidrogén, nimbulkeun sipat-sipat fisika jeung kimia nu henteu dipiboga ku matéri séjén. Ajén kaéléktronégatifan (kamampuh ngabetot éléktron) nu gedé bédana antara atom hidrogén jeung atom oksigén ngajadikeun simpay O—H dina molékul cai téh polar pisan, nu matak cai miboga kamampuh pikeun ngaleyurkeun sagala rupa barang. Ku kituna cai bisa mawa nutrisi (barang dahareun) kana jaringan jeung organ mahluk hirup sarta jadi barang pangabersih nu pohara hadéna. Cai miboga deuih viskositas (ajén kakentel) nu leutik, nu matak cai lancar pisan ngocorna, gancang nyirorot ka handap, jeung teu hésé dikompa ka luhur. Jadi cai mah babari dicandak pikeun dimangpaatkeun ku urang kana rupa-rupa kaperluan.
Dibandingkeun jeung cairan-cairan nu séjén (misalna béngsin atawa lisah), cai téh rada hésé robah jadi saab, istilahna miboga ajén éntalpi panyaaban nu gedé. Ieu sipat téh kacida pentingna pikeun waruga urang, sabab panasna waruga nu kaleuwihan bisa dipiceun kaluar ngalangkungan panyaaban ngan ukur saeutik cai tina pori-pori kulit. Ku kituna, suhuna waruga urang téh salawasna kajaga sacara optimal. Penyerapan énérgi nalika cai disaabkeun ku sinar panonpoé, sarta pembébasan éta énérgi nalika saab ngibun jadi hujan nu balik deui ka bumi, éta prosés téh miboga fungsi pikeun ngawalatrakeun (distribusi) énérgi panonpoé ka sakumna bumi. Cai miboga deuih kapasitas kalor (kamampuh ngampihan panas) nu gedé, nu matak cai mah manasan jeung niisan leuwih laun ti batan barang-barang nu séjén. Ieu sipat téh nangtayungan mahluk hirup tina bancang-pakéwuh lamun suhu ngadadak robah.
Simpay hidrogén (hydrogen bonding) nu aya di antara molékul-molékul cai ngajadikeun cai téh ngagedéan volumeuna basa ngimpel jadi és (padahal barang-barang nu lian ilaharna mah ngaleutikan volumeuna basa ngimpel téh). Balukarna, és leuwih hampang ti batan cai, atawa és ngambang di luhurna cai. Tah, nu matak lauk-lauk jeung sasatoan cai nu séjén bisa terus hirup dina usum salju. Kacindekanana, sihoréng loba pisan rupa-rupa pangraksaan ti Allah SWT pikeun mahluk hirup ngalangkungan sipat-sipat cai téh.
Wa l-ardhi dzaati sh-shad`i (Ath-Thariq 12). Tarjamahan harfiahna: “Demi bumi nu mibanda beulahan”. Kecap ash-shad`i téh hartina “beulahan”, tina kecap shada`a (“meulah”). Nu matak “rieut” (sirah rasana beulah) dina basa Arabna mah shuda`, tur dina Surat Al-Waqi`ah aya katerangan yén leueuteun di sawarga téh “tara ngarieutkeun” (laa yushadda`uun).
Dina lingkungan tatasurya, bumi urang téh planét taneuh (terrestrial planet) nu panggedéna. Opat planét nu leuwih gedé ti batan bumi (Yupiter, Saturnus, Uranus jeung Néptunus), jeung panonpoé deuih, henteu diwangun ku taneuh tapi diwangun ku gas-gas hidrogén tur hélium. Ku sabab mangrupa “dunia non-gas” nu panggedéna, bumi miboga suhu jero (suhu internal) nu panggedéna manan planét-planét séjén, nu matak bumi boga kulit nu pangipisna, nyaéta ngan ukur 50 km jerona. Tah, ku sabab ipis tur gedé suhu jerona, kulit bumi téh ngabeulah jadi tujuh beulahan nu gedé (jeung sawatara beulahan nu leuwih leutik) nu disebut lémpéng (plate). Éta lémpéng-lémpéng téh pas pisan nyetélna, nu hiji raket jeung nu séjén, kawas ditapelkeun ku tukang kai nu pinter. Ku kituna, dingaranan lémpéng-lémpéng téktonik (basa Yunani, téctonés, hartina “tukang kai”).
Tujuh lémpéng kulit bumi nu gedé téh nyaéta lémpéng-lémpéng Éurasia, Afrika, Indo-Ustrali, Pasifik, Amérika Kalér, Amérika Kidul, jeung Antartika. Aya deuih lémpéng-lémpéng nu leutik, misalna lémpéng Arabia, Filipina, Karibéa, jsté. Lemah cai urang, Indonésia, aya dina tungtung kidulna lémpéng Éurasia, tur jadi wewengkon papanggihna lémpéng Indo-Ustrali di palih kulon jeung lémpéng Pasifik di palih wétan.
Lapisan di handapeun kulit bumi miboga suhu nu leuwih panas, nu matak mampuh ngagésér-gésér. Éta géséran téh ngadorong lémpéng-lémpéng ka ditu ka dieu, ngajadikeun daratan (buana jeung pulo) tur palung (basin) pikeun wadahna sagara. Tétéla, lémpéng-lémpéng téktonik dina kulit bumi téh sihoréng grand design ti Gusti sangkan ieu bumi ngabagi kana lemah jeung cai. Kacipta lamun teu aya beulahan lémpéng-lémpéng téktonik, tangtu baé tara aya ocean basin téh, jeung sakumna bumi ditutupan ku cai. Balukarna mah, mahluk nu hirup di daratan kaasup manusa pamohalan kajadian, henteu aya daratan atuh da!
Tah, sanajan géséran lémpéng téktonik téh bisa nimbulkeun lini atawa taneuh urug, tur cai sawaktu-waktu bisa nimbulkeun banjir atawa galura tsunami, kadé urang ulah poho yén cai jeung lémpéng téktonik téh dua rupa karunia ti Allah nu kudu disukuran, sabab duanana mangrupa prasyarat pikeun ayana kahirupan di bumi. Ku kituna Allah miwarang ka urang sadaya sangkan nalungtik kana éta ayat-ayat-Na ngalangkungan élmu pangaweruh, ngarah urang bisa nyingkahan tina bahaya nu ditimbulkeun ku budalna cai atawa géséran lémpéng téktonik.***


text:
ULANGAN TENGAH SEMESTER II SD NEGERI SAMUDRAJAYA
TAUN AJARAN 2009 / 2010 Pangajaran : Basa Sunda
Nami : Peunteun Tawisan Guru Sepuh murid
Yati Handarajati, S.Pd.
Kelas
: VI (Genep)
Dinten / Kaping : Rebo, 24 Maret 2010 Waktos :-
I . Cakraan (X) aksara A, B, C atawa D dihareupeun jawaban anu bener ! 1. Beja nu katarima tina koran, radio atawa televisi disebutna . . . . A. informasi B. warta C. amanat D. piwuruk 2. Istilah sejen pikeun peta nyaeta . . . . A. koran B. jangkar C. piwuruk D. kar 3. Nu lain babagean dina biantara nyaeta . . . . A. udur B. gering C. teu walakaya D. teu damang 4. Nyarita di hareupeun balarea atawa umum, disebutna . . . . A. ngadongeng B. pangumuman C. bewara D. biantara 5. Alusna mah teks biantara teh ku urang kudu . . . . A. ditalar B. dibaca C. diapalkeun D. diinget-inget 6. Si Ibro mah beurat birit, beurat birit hartina . . . . A. hese dititah B. babari dititah C. eraan D. sieunan 7. Dupi Gani teh (terap) panyawat naon ? A. di B. ka C. ti D. na 8. Papatah tinu jadi kolot teh urang kudu . . . . A. diregepkeun B. ngaregepkeun C. ragepan D. karegepkeun 9. Nu kaasup kecap rajekan dwipurwa, contona . . . . A. sumpang – simpang C. sesepak B. cas – ces – cos D. guna – guna 10. Aya jalan komo meuntas, hartina . . . . A. mupuas kanu keur cilaka B. aya kahayang, tambah aya nu ngajak C. tenang taya kasieun. D. jauh – jauh teu beubeunangan 11. Gaganti kolot urang di sakola teh . . . . A. ketua murid B. guru C. penjaga sakola D. babaturan sakola 12. Kuring teh . . . amanat ku Ema keur ka Santi. A. katitipan B. katitipkeun C. titipan D. titipkeun 13. Awakna leuleus teu aya tanaga ibarat . . . kaibunan. A. bantal B. kasur C. kapas D. keretas 14. Conto kalimah nu eusina nasehat . . . . A. “Cing Ujang pangmeulikeun cengek ka warung” ! B. “Budak et amah musuhna meuni loba” C. “Angga mah budak akur jeung batur” D. “Urang hirup di dunya teh kudu akur jeung batur” 15. Cing atuh jeung dulur teh sing akur ulah kawas . . . . A. monyet jeung kuya C. ucing jeung anjing B. peucang jeung buhaya D. sendok jeung garpu
keur ka sorangan. Tulis 2 (dua) kecap make rarangken hareup para. . pangisina. . 17. Anak anjing kirik. . Lamun nampanan kudu ku leungeun katuhu ulah ku . . . tuluy jieun kalimahna ! 27. jeung ka batur saluhureun. . . 20. . . . . Prak jawab luyu jeung parentahna ! 26. . . . Abus sakola teh jam 07. . Tulis 3 (tilu) rupa jenis grafik ! 28. . Dipapatahan teh kalah renyah – renyoh kawas . 23. ari anak buhaya nyaeta . sabab teu sopan. Cing kumaha pipokeunana merenahkeun kecap nu hartina sarua jeung kecap “meuli”. 19. Eusian titik – titik di handap ieu ku jawaban nu merenah ! 16. .15 jadi datangna kudu isuk keneh. 24. Dina ngaran patukangan. . 21. . para siswa = . Tulis 3 (tilu) kecap istilah kaagamaan jeung hartina !
. 18. . . Kalimah diluhur lamun disalin kana basa lemes jadi . . Para siswa kudu baris heula samemeh asup ka sakola. .II. ngagunakeun basa hormat ! 30. . tukang moro sasatoan disebut . III. . Salah sahiji wangun ibing sunda nu asalna ti Jawa Barat nyaeta . . Sinonimna gede hulu nyaeta . . Jieun kalimah make gaya basa ngumpamakeun di handap ieu! 29. Awakna jangkung badag siga . 25. 22. . Nu kaasup babagean dina biantara nyaeta .


text:
Dongeng dalam bahasa sunda – Dongeng merupakan
bentuk sastra lama yang bercerita tentang suatu kejadian yang luar biasa yang
penuh khayalan (fiksi) yang dianggap oleh masyarakat suatu
hal yang tidak benar-benar terjadi. Dongeng merupakan bentuk cerita tradisional atau cerita yang disampaikan secara terun-temurun dari
nenek moyang. Dongeng berfungsi untuk menyampaikan ajaran moral
(mendidik), dan juga menghibur.
Dibawah ini ada 3 contoh dongeng dalam bahasa sunda (dina basa sunda) berikut
dongengnya :
Kuya Ngagandong Imahna
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi
muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib. Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode
bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka
leuwi brus ti teleum. Sakadang Kuya sedih kacida, isukana manehna ngieun dei
anu leuwih keker supaya te kabawa angina. Hiji poe manehna balik ti hima, Kuya teh
masak pikeun dahar sore. Sabot masak Kuya kacai hela, keur di cai katingali
hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna
gede nakeranan. Kuya teh ceurik. Keur kitu jol bae Monyet kolot. Monyet
ngomong ka sakadang Kuya, “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!” “Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae
kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah
awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah
ulah cilakamah dibawa bae, ulah ditinggalkeun. Pek ngieun dei anu alus tur kuat
ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun, pantone sakira
asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero. Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun,
saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna, monyet anu memenerna. Nah
ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae, digagandong.
Lutung Kasarung
Kacaturkeun
di nagara Pasir Batang, Prabu Tapa Ageung ti praméswari Niti Suwari kagungan
putra tujuh, istri wungkul. Nu kahiji kakasihna Purbararang, nu kadua
Purbaéndah, nu katilu Purbadéwata, nu kaopat Purbakancana, nu kalima
Purbamanik, nu kagenep Purbaleuwih jeung nu katujuh Purbasari.
Ngaraos
parantos sepuh, Prabu Tapa Ageung ngersakeun ngabagawan, badé tatapa di
leuweung.
Nu
dicadangkeun ngagentos ngeuyeuk dayeuh ngolah nagara téh lain Purbararang putra
cikal, tapi bet Purbasari, putra bungsu.
Atuh
munasabah baé, Purbararang asa kaunghak. Amarahna teu katahan, asa dihina asa
ditincak hulu. Purbasari diusir ti dayeuh dibuang ka Gunung Cupu.
Kacaturkeun
di Kahiangan, Guruminda, putra déwata cikalna, titisan Guriang Tunggal, ngimpén
gaduh garwa anu sarupa jeung Sunan Ambu. Saur Sunan Ambu, “Jung, geura boro
pijodoeun hidep. Aya nu sakarupa jeung Ambu. Tapi…ulah torojogan, anggo heula
ieu raksukan…lutung!”
Janggélék
Guruminda minda rupa jadi lutung, katelah Lutung Kasarung.
Kocap
deui di nagara Pasir Batang. Prabu Tapa Ageung ngersakeun hayang tuang daging
lutung. Nya nimbalan Léngsér kudu mentés Aki Panyumpit ngala lutung ka leuweung.
Aki
Panyumpit gasik ngasruk leuweung néangan lutung. Tapi dadak sakala, leuweung
jadi sepi taya sasatoan. Bororaah sato kayaning peucang jeung lutung, sireum
ogé taya nu ngarayap cék wiwilanganana mah.
Aki
Panyumpit téh méh pegat pangharepan. Barang rék mulang, dina tangkal peundeuy
bet kabeneran manggih lutung keur guguntayangan. Ari rék disumpit, celengkeung
téh lutung nyoara: “Éh, Aki, bet kaniaya. Ulah disumpit! Kuring téh rék ngaku
bapa pulung ka Aki. Hayang betah di dunya, hayang nyaho anu dingaranan
karaton.”
“Sukur
atuh, sok geura turun,” walon Aki Panumpit bengong, aya lutung bisa ngomong.
Singhoréng Lutung Kasarung téa. Déwata minda rupa turun ka dunya.
Lutung
Kasarung dibawa ku Aki Panyumpit, dihaturkeun ka karaton. Tapi barang rék
dipeuncit, taya pakarang nu teurak. Sang Lutung teu bisa dirogahala. Tungtungna
mah, saur Ratu, “Léngsér pasrahkeun baé ka anak kami, sugan butuh keur
pibujangeun.”
Nya
atuh ku Léngsér dipasrahkeun ka Purbararang. Ari walonna téh bet: “Daék sotéh
ngabujangkeun, lamun jalma nu utama. Mun lalaki turunan mantri, ari lutung mah
sangeuk teuing!” Deregdeg léngsér ka putra nu kadua, teu ditampa. Ka anu
katilu, nya kitu kénéh. Pajarkeun téh, lain teu hayang nampa, ngan sieun ku Si
Tétéh.
Léngsér
mulang deui ka Purbararang, pokna téh,” Nya sok baé atuh, bisi pajar nampik
pasihan rama.”
Lutung
kasarung tetep di karaton. Belenyeng lumpat ngintip para mojang nu lalenjang
keur ngagembrang ninun.
Keur
jarongjong ninun, ari koloprak téh taropong Purbararang moncor ka kolong balé.
“Cing
Adi, pangnyokotkeun taropong!”
“Ih,
Tétéh, apan boga bujang lutung,” Cék Purbaleuwih.
“Cing
lutung pangyokotkeun taropong di kolong balé!”
Deregdeg
lutung lumpat. Ulang-ileng, top taropong dicokot. Ari béréwék téh dibébékkeun
mani jadi lima, sor disodorkeun!
“Jurig
lutung, taropong aing sabogoh-bogoh dibébékkeun! Léngsér! Teu sudi kami mah,
anteurkeun Si Lutung ka Si Purbasari di leuweung!”
Jut
Léngsér turun, Lutung unggeuk, tuluy nuturkeun. Lutung Kasarung ditampa ku
Purbasari.
“Éh
Mama Léngsér, geunig Si Tétéh aya kénéh adilna. Kajeun lutung, tamba suwung.
Kajeun hideung, tamba keueung nu di leuweung. Kajeun goréng, tamba jempé nu
nyorangan. Hatur nuhun béjakeun ka Si Tétéh.”
Tutas
haturan, Léngsér mulang ka karaton.
Caturkeun
di sisi leuweung. Purbasari ngagolér dina palupuh sabébék, di hateup welit
sajalon. Lutung kasarung ngangres ningal kaayaan putri. Rep Sang Putri disirep.
“Utun,
urang saré jeung kaula. Kula mah banget ku tunduh!”
“Oaah,
Sang Putri, lutung mah tara saré jeung manusa, bisi geuleuheun!”
Reup
Putri Purbasari kulem tibra pisan.
“Éh,
deudeuh teuing. Putri téh nalangsa pisan. Aing rék nénéda ka Sunan Ambu, neda
sapaat para bujangga, niat misalin Sang Putri meungpeung saré,” gerentes Lutung
Kasarung, Guruminda mamalihan.
Raksukan
digédogkeun, bray baranang siga béntang, kakasépan Guruminda kahiangan.
Panejana tinekanan, sajiadna katurutan. Jleg ngajenggléng karatonna, leuwih
agréng ti nagara. Purbasari dipangku, diébogkeun dina kasur tujuh tumpang,
disimbut sutra banggala, disumpal ku benang emas. Janggélék Gurumiinda jadi
lutung deui, tapakur di sisi balé kancana.
Kabeungharan
jeung kamulyaan Purbasari di gunung kasampir-sampir ka nagara. Purbararang, nu
goréng budi ti leuleutik, nu goréng lampah ti bubudak, beuki tambah sirik,
beuki tambah ceuceub. Rupa-rupa akal dikotéktak, sangkan aya alesan keur ngarah
pati Purbasari.
Mimitna
Purbasari diperih pati, kudu bisa mendet parakan Baranangsiang, leuwi
Sipatahunan. Mangka saat sapeuting. Mun teu bukti teukteuk beuheung keur tandonna.
Ku
pitulung Lutung Kasarung, dibantu Sunan Ambu jeung para bujangga, ieu tanjakan
téh laksana.
Tuluy
Purbasari dititah ngala banténg ti leuweung. Ku kasaktén Lutung Kasarung,
banténg téh katungtun ku Purbasari ka nagara.
Purbasari
dipentés nyieun pakarang tatanén étém bingkeng jeung jarum potong, jeung
ditangtang pahadé-hadé ngahuma. Geus tangtu Purbasari dibéré pasir anu
pangangar-angarna, ari Purbararang mah di tempat nu hadé. Tapi Purbasari unggul
kénéh.
Rupa-rupa
ékol Purbararang, antukna Purbasari diajak pangeunah-ngeunah olahan,
paloba-loba samping, papanjang-panjang buuk, pageulis-geulis rupa. Tapi rayat
jeung jaksa nagara mutus teu weléh Purbasari anu unggul.
Tungtungna
Purbararang pinuh ku haté dir jeung ujub, ngajak pakasép-kasép beubeureuh,
Sagoréng-goréngna beubeureuh manéhna, da pubuh manusa, kakasih Indrajaya.
Sakasép-kasépna beubeureuh Purbasari, lutung.
Purbasari
éléh, tenggekna kari saketokkeun diteukteuk.
Cunduk
kana waktuna, Lutung Kasarung manggih putri panyileukanana. Putri nu sasorot
jeung Sunan Ambu, Purbasari. Lutung Kasarung ngagédogkeun raksukanana, baranyay
hurung, janggélék jadi Guruminda deui.
Indrajaya
ngamuk, tapi teu bisa majar kumaha, kaungkulan kadigjayaanana.
Purbasari
ngadeg ratu di Pasirbatang, jadi praméswari Guruminda. Ari Purbararang jeung
sadérékna nu opat deui, dihukum kudu jadi pangangon. Indrajaya mah dihukum jadi
pangarit, dibekelan arit timah. Ngan anu pangais bungsu, Purbaleuwih, anu
welasan ti baheula ka Purbasari, ditikahkeun ka Ki Bagus Lembu Halang, ciciptaan
tina raksukan Lutung Kasarung jadi papatih di Pasir Batang.
Kabayan
Hese Move On
Dina Hiji poe kabayan jeung nyi iteung pasea
gara gara kabayanna boga deui kabogoh, nyi iteung nyeri hate, Nyi iteung ges
boga niat bade mutuskeun kabayan, kabayan teu rela pisah jeung nyi iteung, nyi
iteung keukeuh hayang mutuskeun kabayan,kabayan teu rela pisah jeung nyi
iteung, nyi iteung Keukeuh pisan hayang mutuskeun kabayan, da geus
nyeri hate tea,
“Kabayan, Iteung the nyeri hate Kang Kabayan Kitu the, Kang kabayan teu
cukup hah gaduh iteung? Kurang naon iteung the kang? Kurang naon? Nyeri hate
iteung the kang kabayan, ah pokonamah iteung the hoyong putus sareng akang
kabayan titik!”
“ Tapi teung,” Kabayan ceurik bari lilihan.Teu lila Tos ganti taun, iteung tos bobogohan
jeung nu sejen tapi teu awet da iteung masih keneh bogoh ka kabayan, kabayan
embung eleh, kabayan oge sarua boga kabogoh tapi sarua teu awet da hese move on
ti nyi iteung.Hiji Poe iteung gaduh kabogoh ngaranna Raden,
eta nu namina Raden, Kacida Kasepna Ngelehkeun Kabayan, Iteung the Bogoh ka
Raden the Kusabab iteung hese move on ti kabayan, emang sih lila kalilaan mah
iteung the jadi bogoh pisan ka Raden the, emang Lain Jodona Merenan, akhirna
raden ninggalkeun iteung teu aya sebab nanaon, teu ninggalkeun pesan nanaon,
apal apal ngalengit we jiga jurig.Iteung ceurik dihandapeun tangkal cau, teu
lila kabayan datang terus ngomong
“teung, da ai jodohmah Moal kamana”
Iteung reuwas aya nu ngomong tukangeunna “Kang kabayan” Ku iteung dijawab.
“Teung, akang hese move on ti Iteung”
“Sami kang iteung oge sami” “
“teung hampura nya akang tos nganyenyeri iteung”Iteung jeung Kabayan Akhirna akur deui,
Sahirup Sapaehna Iteung jeung Kabayan, Jadi Intina dina ieu dongeng the, Lamun
Jodo mah moal kamana, Pasti panggih deui.


text: 1. Karédok sayuranBahan Karedok[2]:100 gram kacang panjang anu ngora kénéh, potong 1/2 cm2 lambar daun engkol, piceun tulang daunna, siksikan100 gram togé100 gram terong buleud, belah 4-8100 gram bangkuang, potong 1/2 cm100 gram bonténg, belah, potong 1/2 cm25 gram daun surawung50 gram emping gorengSambel Kacang[2] :200 gram suuk goreng5 siki céngék/ luyu jeung pangabutuh2 siki cabé beureum2 sendok téh cikur1/2 sendok teh tarasi1-2 sendok cuka1 sendok téh uyah1 sendok gula beureum150 ml cai asakCara Nyieun KarédokCampurkeun bumbu jeung kabéh bahan lalab-lalaban atah [2].leuwih ngirut lamun maké goréng emping diluhurna dipurulukan


text:
Cabé
Ciri utama tina cabé rawit nyaéta buahna anu leutik tapi rasana lada pisan. Buahna anu warna héjo nalika ngora kénéh jeung lamun rada kolot warnana jadi beureum.[1] Tutuwuhan ieu jangkungna 1 – 2.5 méter.[1] Sakumaha cabé beureum, kembang cabé bentukna jiga tarumpét leutik jeung umumna warna bodas.[1] Aya tilu jinis cabé rawit nyaéta cengek leutik, buahna leutik jeung warna héjo, tuluy cengek domba atawa cengek bodas, buahna anu rada gedé dibanding céngék, warnana bodas lamun ngora kénéh sedengkeun mun geus kolot warnana jadi semu konéng kabodas-bodasan jeung nu terahir nyaéta ceplik buahna gedé, héjo nalika ngora kolotna warna beureum euceuy.[1]
Daptar eusi
Sajarah[édit | édit sumber]
Sajarah cabé aya patalina jeung kapanggihna benua Amerika ku Christopher Colombus dina taun 1492. Séké sélér Indian anu jadi pribumina geus ngamangpaatkeun cabé ti taun 5.000 SM.[2] Colombus mawa éta cabé ka Éropa pikeun oléh-oléh. Dina sapanjang mangsa satengah abad, cabé geus sumebar nepi ka Afrika, India, Wétan Tengah, Balkan, Tiongkok, Asia jeung Indonésia.[2] Kajadian éta téh aya patalina jeung saudagar Portugis.[2] Ti mimiti geus diwanohkeun éta cabé, urang Indian mekarkeun tilu subspesies cabé dina waktu satengah abad.[2] Sedengkeun di Amerika mekarkeun opat subspesies salima 6.500 tahun.[2]
Mangpaat[édit | édit sumber]
- Nurunkeun beurat awak, cabé ngabogaan capsaicin nu bakal ngagancangkeun metabolisme jeung mantuan pembakaran kalori. ku lantaran capsaicin ningkatkeun temperatur awak sarta ningkatkeun ratugan jantung.[3] Panalungtikan némbongkeun yén jalma nu resep lada biasana daharna saeutik matak beurat awak leuwih karaksa.[3]
- Nyageurkeun jantung, cabé nyageurkeun jantung ku cara nyegah pembekuan getih.[3] Panalungtikan ogé némbongkeun kadar koléstrol jahat/LDL bisa nyegah oksidasi ani ngabalukarkeun panyocokan pembuluh getih. Capsaicin ogé éféktif ngalawan inflamasi, anu geus dipikawanoh minanggka faktor mamala panyakit jantung.[3]
- Ngalancarkeun sirkulasi, kadaharan lada baris ngalancarkeun sirkulas sarta nurunkeun tekenan getih. Cabé ogé mantuan nguatkeun dinding pembuluh getih alatan kandungan vitamin A sarta C nu aya dina cabé.[3]
- Antikanker, loba panalungtikan némbongkeun yén ngadahar kadaharan lada sacara teratur bakal ngurangan mamala kangker.[3] Capsaicin ngalénglékeun tumuwuhna sél kangker sarta dina loba perkara, sél-sél kangker paéh tanpa ngarusak sél cageur di sakurilingna.[3]
- Ngaronjatkeun fungsi cerna, mangpaat cabé dina saluran cerna nyaéta ngaronjatkeun sirkulasi getih dina beuteung sarta ngaronjatkeun lapisan makus. Capsaicin ogé mantuan maéhan bakteri H.pylori nu ngalantarankeun gering maag.[3] Tapi lamun ngalaman héartburn(rasa panas) sanggeus dahar lada, cobaan dahar tablet anitacid anu baris nangkes asam di lambung.[3]
- Ngaleungitkeun salésma, capsaicin mantuan ngaronjatkeun kaluarna késang sarta ngaleungitkeun salésma nu ngaréwong. Kadaharan lada ogé bakal mantuan muka jalan ambekan, sarta ngurangan sinusitis.[3]
- Saré tibra, panalungtik ti Australia manggihan jelema nu mindeng ngadahar lada leuwih gampang saré. Maranéhanana ogé bakal hudang leuwih isuk sarta leuwih seger.[3]
- Ngajaga karesep, cabé beureum ngaronjatkeun endorfin sarta serotonin anu ngaleungitkeun nyeri jeung méré rarasaan merenah. Ieu hormon bisa lumaku kawas lalawanan stres sarta déprési.[3]
- Ngalancarkeun engap, kadaharan lada lumaku kawas espektoran sarta mantuan nu mengi, bronkitis kronik, sinusitis, sarta panyakit pernapasan séjénna pikeun ngarénghap leuwih alus.[3]
- Ngarangsang napsu dahar.[3]
- Bisa nyagerkeun karaheut.[3]
- Salain cabéna daunna ogé boga mangpaat nyaéta nurunkeun muriang.[3]
- Jadi antibiotik.[3]
- Ngaleungitkeun lieur.[3]
Kandungan[édit | édit sumber]
Céngék mibanda kandungan kapssaisin, kapsantin, karotenoid, alkaloid, atsiri, resin, uap minyak, sarta provitamin A jeung vitamin C anu loba dibandingkeun jeruk. Kandungan vitamin A dina cabé leuwih loba tibatan wortel. Loba kandungan zat antioksidan (kayaning vitamin C jeung bétakarotén), bisa dipaké pikeun nungkulan infertilitas, jeung afrodisiak.


text:
Tatang M. Amirin; 1 Oktober 2010
Karajaan Talaga teh aya nu nyebut Karajaan Talaga Manggung. Padahal Talaga Manggung teh jujuluk salah sahiji rajana (Prabu Darmasuci II), lain ngaran karajaanana.
Keun lah, eta mah, hancaeun tulisan jeung bahasan engke. Ieu mah aya kapanasaran wae ku ngaran Situ Sangiang jeung ngaran Karajaan Talaga.
Ngaran karajaan teh disebut Karajaan Talaga, lain Talaga Manggung, oge lain karajaan Sangiang, da kasebut ku “nu kungsi nyaksian sorangan” ayana karajaan Talaga, nyaeta Prabu Jaya Pakuan alias Bujangga Manik (dina Wawacan Bujangga Manik), mangsa Karajaan Talaga puseur dayeuhna Walangsuji (Mangga aos seratanana dina judul nu sanes!).
Naon sababna eta karajaan disebut Karajaan Talaga? Cenah ku sabab ayana deukeut hiji talaga nu ayeuna disebut Situ Sangiang. Tah, palebah disebut Situ (Talaga) Sangiang teh jol bae aya rasa kapanasaran ku sabab manggih tulisan “sarupa” nu ayana na batutulis bogor (prasasti Batutulis).
Kieu unina eta prasasti nu masyhur teh apan (nu ditulis kandel nu rek dibahas):
- Wangna pun ini sakakala, prebu ratu purane pun,
- diwastu diya wingaran prebu guru dewataprana
- di wastu diya wingaran sri baduga maharaja ratu haji di pakwan pajajaran seri sang ratu dewata
- pun ya nu nyusuk na pakwan
- diva anak rahyang dewa niskala sa(ng) sida mokta dimguna tiga i(n) cu rahyang niskala-niskala wastu ka(n) cana sa(ng) sida mokta ka nusalarang
- ya siya ni nyiyan sakakala gugunungan ngabalay nyiyan samida, nyiyan sa(ng)h yang talaga rena mahawijaya, ya siya, o o i saka, panca pandawa e(m) ban bumi.
Hartina teh kieu:
Mugi salamet! (Mun ayeuna mah “assalamu alaykum,” kitu). Ieu teh tanda panginget, (keur) prebu ratu nu tos pupus, anu kantos anjeunna teh diangkat (janten ratu) nganggo jujuluk Prebu Guru Dewataprana. Anu kantos (oge) diangkat janten ratu anu nganggo jujuluk Sri Baduga Maharaja Ratu Haji di Pakwan Pajajaran Seri Sang Ratu Dewata. Dia (anjeunna) teh putrana Rahyang Dewa Niskala anu kumureb di Guna Tiga, incuna Rahyang Niskala-Niskala Wastu Kancana anu dikurebkeun ka Nusalarang. Nya siya (anjeunna) anu ngadamel sasakala gugunungan, ngabalay (ngadamel jalan batu), ngadamel samida (leuweung larangan), [sareng} ngadamel Sa(ng)hyang Talaga Rena Mahawijaya. Nya siya (anjeunna ) nu ngamel sadayana dina tahun Saka “Panca Pandawa E(m)ban Bumi” (5541 = 1455 Saka + 78 = 1533M.)
Tah palebah nyebut ngaran talaga (situ, dano) make ngaran Sanghiyang (Sangiang) Talaga Rena Mahawijaya (Rena= rana = perang; mahawijaya = maha unggul) kapikir weh naha ari Situ Sangiang di Talaga, Majalengka teh teu make tambahan nanaon, ukur Sangiang bae? Naon atuh ari “sangiang (sanghiyang)” teh?
Tah ieu penjelasan ahli sajarah ngeunaan naon sababna “Talaga Rena Mahawijaya” (nu tuluy jadi Rancamaya–nu kasebut na sababaraha “wawacan”) make disebut Sanghiyang Rancamaya (nurutkeun Edy S. Ekajati). Warta sesebutan “Rancamaya” teh kieu:
1. Ndeh nihan tembey. SangResi Guru miseuweukeun Sang Haliwungan, inya Sang Susuktunggal munarna Pakwan reujeung Sanghiyang Haluwesi nu nyaeuran Sanghyang Rancamaya.
2. Mijilna ti Sanghiyang Rancamaya: Ngaran bila ta Sang Udubasu, Sang Pulunggana, Sang Surugana, ratu hiyang banaspati. (Atja, 1968: 29).
Hartina (nurutkeun Ekajati):
Inilah permulaannya! Sang Resi Guru berputra Sang Haliwungan, yaitu Sang Susuktunggal yang memperbaharui Pakuan dan Sanghyang Haluwesi yang menimbuni Sanghyang Rancamaya.
(2) Dari Sanghyang Rancamaya ada yang muncul: “Nama kami Sang Udubasu, Sang Pulunggana, Sang Surugana, pemimpin penjaga hutan.”
Ceuk Ekajati sesebutan sanghiyang teh ngandung makna kieu:
Sanghiyang Haluwesi adalah adik Sang Susuktunggal atau Paman Sri Baduga Maharaja. Dengan disebutkan gelar Sanghiyang, menunjukkan tokoh ini seorang yang dianggap keramat. Mungkin dia seorang pemimpin agama. Begitu pula sebutan Sanghiyang pada nama tempat Rancamaya, menunjukkan bahwa tempat tersebut nyatu dengan Hiyang, Tuhan, dan dipandang sebagai tempat suci. Hal itu diperkuat oleh tiga tokoh makhluk halus (dedemit, dalam bahasa Sunda) penjaga hutan (banaspati) yang muncul dari tempat tersebut bemama Sang Udubasu, Sang Pulunggana, dan Sang Surugana.
Tah, kacindekanana, kecap “sangiang (sanghiyang)” teh sakuduna lain kecap tunggal (kecap nyorangan), tapi kecap “panganteur” ka sesebutan nu aya tukangeunana. Jiga lamun dina bahasa Indonesia mah kecap “tata” teh lain kecap tunggal nu nyorangan, tapi kudu ngantet ka nu aya tukangeunana, contona “tatausaha, tatapraja, tatatertib, tatakrama, tatasusila” (lain tata usaha, tata praja, tata tertib, tat krama, tata susila).
Jadi, Situ Sangiang (Sanghiyang) teh pasti tadina (kuduna) aya terusanana, lain ukur Sangiang bae. Tah meureun tadina mah sesebutanana teh “Sangiang (Sanghiyang) Talaga.” Ngan ngaran talagana sorangan (talaga naon; jiga talaga Rena Mahawijaya) teu disebutkeun, atawa teu diaranan, atawa geus teu kasebut-sebut. Jadi, “Sanghiyang Talaga” teh tempat (talaga) nu dianggap suci, nu “deukeut ka Hyang (Dewa, Tuhan)”.
Heup heula. Ari Karajaan Talaga teh karajaan Hindu ta Budha. Umumna sesebutan “hyang” teh ka “dewa-dewi” Hindu. Padahal, ceuk sakaol Talaga teh karajaan Buda, lain Hindu. Aya oge nu ngagabungkeun jadi karajaan Hindu-Budha.Tah ieu conto tulisan nu nyebutkeun Talaga teh “karajaan Budha”:
Di sekitar tempat inilah Kerajaan Talaga pernah berdiri. Terbentuknya Kerajaan Talaga diawali dengan berdirinya sebuah padepokan agama Budha (± 1371 M) yang bernama padepokan Sarwastiwada (ajaran Budha Mahayana yang menitik beratkan pada ajaran puji-pujian pada Sidarta Gautama). Padepokan ini berada di daerah Gunung Bitung, sebuah daerah yang berada di Desa Wangkelang Kecamatan Cingambul Kab. Majalengka. Padepokan Sarwastiwada dibina oleh Sang Sudayasha, ia adalah salah seorang putra dari Sang Suryadewata yang merupakan keturunan dari Prabu Ajiguna Linggawisesa dan Ratu Uma Lestari dari Kerajaan Galuh.
Tah ieu mah nyebutkeunana teh karajaan Hindu-Budha, bari nyebutkeun ngaran karajaanana teh Karajaan Talaga Manggung:
Begitulah nasib Talaga Manggung. Kerajaan tua di lembah Gunung Ciremai. Pada masanya, Talaga Manggung cukup termasyhur. Orang-orang, dari Thailand, Campa (Kamboja) dan Malaysia, berdatangan.
Yang lebih membanggakan, Talaga Manggung dirintis dari padepokan pendidikan (peguron), bukan representasi politik [Soal ieu mah kuring moal komentar!] . Pada masa keemasan, orang berdatangan ke kerajaan Hindu-Buddha ini untuk belajar atau memperdalam ilmu. Tedja Sukmana (72), tokoh Majalengka mantan anggota DPRD 1999-2004, mengemukakan kemasyhuran itu. Talaga Manggung berawal dari padepokan di Banjaran [Lain Cikijing?], di Gunung Bitung Talaga [perbaytasan Cikijing-Kawali!?] oleh Rakaian Sudayasa dengan penerusnya Dewa Niskala. Kitab Siksa Kandang Karsiyan (586 M [?]) menuliskan keberadaan Talaga Manggung. Begitu pula kitab Waruga Jagat (Purwaka Caruban Nagari tahun 1720 M). “Sampai tahun 1692 masih ada kerajaan [T]itu,” ujar Tedja.
Tah nu ieu mah (meunang nyutat bari terus pacutat-cutat bari sakapeung teu diedit) nyebutkeunana teh karajaan Hindu:
ZAMAN HINDU
1. Kerajaan Hindu di Talaga
a. Pemerintahan Batara Gunung Picung
Kerajaan Hindu di Talaga berdiri pada abad XIII Masehi, Raja [Kerajaan?–rajanya mana?] tersebut masih keturunan Ratu Galuh [yang] bertahta di Ciamis, beliau (kerajaan? rajanya mana???] adalah putera V [siapa dari siapa?], juga ada hubungan darah dengan raja-raja [raja apa raja-raja?] di Pajajaran atau dikenal dengan Raja Siliwangi. Daerah kekuasaannya meliputi Talaga, Cikijing, Bantarujeg, Lemahsugih, Maja dan sebagian Selatan Majalengka [sekarang—dulu tidak tahu namanya apa!–Nu Nyutat]. Pemerintahan Batara Gunung Picung sangat baik, agama yang dipeluk rakyat kerajaan ini adalah agama Hindu.
Ulak-ilik, lurak-lirik, horeng na agama Budha ge sesebutan “hyang” teh aya. Ieu ecesna ti sumber “majlis Budha” sorangan:
MAHA PARINIBBANA HYANG BUDDHA
Setelah berjuang tanpa mengenal lelah selama empat puluh lima tahun berkelana mengajarkan Dhamma, pada usia delapan puluh tahun Hyang Buddha parinibbana (meninggal) di bawah pohon Sala kembar di Kusinara, pada tahun 543 SM.
Heup! Tah Budha teh maotna handapeun dua tangkal sala (“Saladua,” jiga “Buahdua”; nu matak aya Salatiga di Jawa Tengah jeung Salamangu di Maja]. Gambar tangkal sala teh tah kawas di luhur, hanjakal kurangt eces, nya!
Mangga ah, sakitu wae ngeunaan Situ “Sang(h)iang Talaga” teh. Sugan aya “batutu;lis” atawa “prasati” naon wae nu nuduhkeun aya sesebutan “Sanghiyang Talaga ….” di Karajaan Talaga, nu matak disebut karajaan Talaga oge! Nu pasti, lain Talaga Manggung. Naha sesebutan Prabu Darmasuci II teh Talaga Manggung? Manggung di mana? Naonna nu “manggung” teh. Mun di Jawa mah nu sok “manggung” teh “perkutut (kutut),” nu matak aya ucap “kutut manggung.” Ke urang bahas. Insyaallah.


text:
Sistim tulis Jepang
Artikel ieu ngajelaskeun sistem nulis dina Basa Jepang kiwari jeung sajarahna. Artikel ngeunaan basa Jepang bisa ditempo leuwih jelas di Basa Jepang.
Basa Jepang kiwari ngagunakeun tilu skrip utama nyaeta:
Basa Jepang bisa oge ditulis make tulisan Latin nu dina Basa Jepang disebutna rōmaji. Basa Jepang jarang ngagunakeun tulisan lain, iwal ti singgetan (ilahar dina istilah tehnik) nu jadi istilah umum (saperti CD jeung DVD).
Di handap ieu headline surat kabar nu ngagunakeun sakabeh skrip (tina Asahi Shimbun 19 April 2004) (kanji beureum, hiragana biru, katakana hejo, rōmaji jeung angka Arab hideung):
- ラドクリフ,マラソン五輪代表に1万m出場にも含み
- RADOKURIFU, MARASON gorin daihyō ni ichi-man mētoru shutsujō ni mo fukumi
- "Radcliffe, Olympic marathon contestant, will also appear in the 10,000 m"
Di handap sababaraha conto kecap nu ditulis dina Basa Jepang:
Gabungan (susunan kecap) dina Basa Jepang leuwih dumasar kana kana tinimbang kanji, nu nunjukeun cara maca eta kecap. Kana disusun make dua cara susunan nyaeta, susunan anyar gojūon (lima puluh - sora), atawa susunan-heubeul iroha. Kamus karakter Basa Cina oge dipake keur gabungan sistim radikal.
Daptar eusi
Cara make skrip[édit | édit sumber]
Lolobana teks Basa Jepang ditulis dina kanji atawa hiragana, sababaraha make katakana.
Kanji (漢字) dipake keur nuliskeun,
- kecap barang,
- tambahan kecap sipat jeung kecap gawe, tur
- ngaran Jepang.
Tempo artikel kanji keur leuwih jelasna.
Hiragana (平仮名) dipake keur nuliskeun,
- infleksi ahiran keur kecap sipat jeung kecap benda (okurigana 送り仮名),
- partikel gramatikal (joshi 助詞),
- Kecap Basa Jepang nu teu ngabogaan kanji, mun kanji hese dibacana, tur
- nunjukeun kumaha cara maca kanji (furigana 振り仮名).
Tempo artikel hiragana keur leuwih jelasna.
Tulisan langsung[édit | édit sumber]
Sacara tradisional, Basa Jepang ditulis dina format nu disebut tategaki. Dina format ieu, karakter ditulis di katuhu ke kenca. Sanggeus nepi ka panghandapna dina unggal kolom, nu maca neruskeun deui ka luhur beulah kencana. Sistim kolom ieu nuturkeun sistim dina Basa Cina.
Basa Jepang modern oge migunakeun sistem nulis sejenna nu disebut yokogaki. Sistim nulis ieu saperti dina nulis Basa Eropa upamana Basa Inggrism nu karakterna disusun unggal baris, dibaca ti kenca ka katuhu, tur diteruskeun ka baris saterusna ka arah handap.
Sistim nulis kiwari[édit | édit sumber]
Sistim tulisan Basa Jepang kiwari bisa dituturkeun balik ka abad ka-4 AD, mangsa tulisan Basa Jepang mimiti dipake di Jepang. Taya bukti nu pasti yen sistim tulisan Jepang asli leuwih tiheula tinimbang pangwanoh kana Basa Cina.
Sanajan aya sababaraha bukti ngeunaan tulisan samemehna nu disebut jindai moji (oge kamiyo moji, 神代文字, hartina "tulisan umur tuhan") kapanggih dina tulisan modern, sababaraha pictographic, sababaraha runic, sarta sabababaraha deukeut kana Basa Korea Hangul, ieu dianggap salaku promosi "hoax" nasionalisme Jepang dina taun 1930-an. Contona bisa kapanggih di here.
Mimitina, karakter Basa Cina teu dipake keur nulis Basa Jepang; sacara literatur hartina kamampu keu maca jeung nulis Basa Cina Klasik. Sistim ieu disebutna kanbun (漢文) nu geus dimekarkeun, nu make boh karakter Cina (kanji) jeung kadang-kadang nu ampir sarua jeung grammar Basa Cina, tapi remen tanda diacritik diteundeun deukeut teks Basa Cina keur mere tanda nu sarua dina Basa Jepang. Sajarah tulisan mimiti Jepang, Kojiki (古事記), dipercaya geus dipake samemeh 712, saperti tulisan dina kanbun. Ayeuna sakabeh SMA di Jepang jeung sababaraha SMP ngajarkeun kanbun salaku bagean tina kurikulum Basa Jepang.
Taya sistim tulisan nu dipake dina Basa Jepang nepi ka mimiti diwangunna man'yōgana (万葉仮名), nu make karakter Cina keur sora fonetikna (diturunkeun keu maca Basa Cina) tinimbang semantikna. Man'yōgana mimiti dipake keur nulis sajak, saperti dina Man'yōshū (万葉集), nu mimiti dipake samameh taun 759, sarta ti dinya diturunkeun sistim tulisan nu aya ayeuna. Hiragana jeung katakana duanana tumuwuh tina man'yōgana.
Sabab loba kecap jeung konsep nu asup ka Jepang ti Cina teu sarua jeung pamake aslina, loba kecap nu asup kana Basa Jepang sacara langsung nu cara ngucapkeunna sarua jeung Basa Cina asli. Cara maca Basa Cina ieu disebutna on-yomi (音読み), sarta kosa kata sakabehna dumasar kana Sino-Japanese. Dina waktu nu sarua, pamake Basa Jepang asli ngabogaan kecap ku pakait jeung kanji injeuman. Pangaran loba make kanji jeung ngagambarkeun ieu kecap. Cara maca Basa ieu disebutna kun-yomi (訓読み). Hiji kanji bisa teu mibanda, hiji atawa sababaraha on-yomi jeung kun-yomi. Okurigana cara nulis sanggeus kanji mimiti keur kecap gawe jeung sipat tur keur ngabantu sangkan teu bingung dina maca sababaraha kanji. Karakter nu sarua bisa dibacara ku sababaraha cara gumunatung kana kecapna. Contona, karakter keur 行 dibaca i keur suku kata mimiti iku (行く) 'indit', okona keur mimiti tilu suku kata okonau (行う, "nyokot"), gyō dina susunan kecap gyōretsu (行列, "garis" atawa "prosesi"), kō dina kecap ginkō (銀行, "bank"), jeung an dina kecap andon (行灯, "lentera").
Ahli basa kadangkala ngabandingkan kecap injeuman Basa Jepang jeung adaptasi tina Basa Cina kana Basa Jepang saperti pangaruhna Norman conquest England kana Basa Inggris. Saperti dina Basa Inggris, sinonim Basa Jepang beda ti aslina, keur kecap boh tina Basa Cina atawa Basa Jepang Asli. Kasaruaan sejenna, kecap asli Basa Cina ilahar dipake leuwih resmi atawa intelek dina kontek ku pamake Basa Jepang, saperti pamake Basa Inggris leuwih sering make kecap latin keur nandakeun leuwih luhur kamampuna.
Reformasi basa tulisan[édit | édit sumber]
Periode Meiji[édit | édit sumber]
Parobahan nu nyata dina abad ka-19 Meiji era teu nyababkan akibat langusng kana sistim tulis Jepang, sanajan basa sorangan robah kusabab lobana literatur tina reformasi pendidikan, lobana asupan kecap anyar; boh kecap injeuman tina basa sejen atawa jieunan anyar sarta hasilna gerakan saperti pangaruh 言文一致 (genbun'itchi) nu dihasilkeun dina Basa Jepang dina tulisan "colloquial" keur ngagantikeun gaya tulisan klasik nu dipake samemehna. Hesena nulis Basa Jepang jadi topik nu loba didiskusikeun, sababaraha usulan sanggeus taun 1800-an sangka jumlah kanji nu dipake diwatesan. Usulan sejenna, keur ngaganti sakabeh tulisan nu lain Basa Jepang (usulan ieu kurang hasil) dina kana atawa romaji. Periode ieu nembongkeun tanda baca gaya tulis kulon mimiti dipikawanoh dina tulisan Jepang (Twine, 1991).
Dina taun 1900, Kementrian Pendidikan mimiti ngawanohkeun tilu reformasi keur naekeun pendidikan dina Basa Jepang:
- standarisasi hiragana skrip, ngurangan hentaigana (変体仮名);
- nangtukeun jumlah kanji nu diajarkuen di sakola dasar kita-kira 1,200;
- reformasi bentuk kana teu teratur, dijelaskeun dina Sino-Japanese cara maca kanji sangkan leuwih pas dina cara ngucapkeunna.
Dua mimti ilahar ditarima, tapi nu katilu masih keneh aya ganjelan, sarta loba nu nolak dina taun (Seeley, 1991).
Samemeh PDII[édit | édit sumber]
Sabagean kagagalan reformasi taun 1900 ditambah ku naekna rasa nasionalisme di Jepang sacara efektif nahan reformasi dina sistim tulisan. Periode samemeh Perang Dunya II nembongkeun usulan keur teges kana pamakean sajumlah kanji, sarta sababaraha koran sacara sukarela teges kana pamakean kanji tur leuwih loba make furigana, tapi taya dukungan resmi tur loba tangtangan oge.
Sanggeus PDII[édit | édit sumber]
Periode sanggeus Perang Dunya II nembongkeun parobahan nu gancang tur nyata dina reformasi sistim tulisan. Hal ieu sabagean tina pangaruh kawijakan pamarentah, tapi sacara nyata ngaleungitkeun konservatif tina kontrol sistim pendidikan, nu hartina ngomean nu geus aya samemehna. Reformasi utama nyaeta:
- kawijakan make sakabeh kana nu cara ngucap modern (現代仮名遣い gendaikanazukai), ngagantikeun pamakean kana heubeul (1946);
- mimiti migunakeun tōyō kanji (当用漢字), nu jumlah kanji diwatesan dipake di sakola, teksbook jeung sajabana, tina 1,850 (1946), jeung nyederhanakeun bentuk kanji (tempo Shinjitai);
- mimiti migunakeun kanji nu susunan kanji disatujuan keur dipake di sakola (1949);
- mimiti nambahkeun jinmeiyō kanji (人名用漢字) nu ngarupakeun kombinasi jeung tōyō kanji keur dipake dina ngaran (1951).
(Salah sahiji usulan ti administrasi pamarentahan nyaeta keur ngarobah sistim tulisan kana rōmaji, tapi teu didukung ku para ahli tur teu diteruskeun.) (Unger, 1996)
Sejenna, sistim nulis sistim tulisan datar ti katuhu ka kenca ilaharna diganti ku sistim tulis di kenca ka katuhu. Susunan katuhu ka kenca dipake keur kasus husus tulisan nangtung, nu mana kolom karakter ti luhur, diteruskeun sistim datar per se; ieu dipake keur sistim tulis sagaris dina tanad, jst. (contona tanda stasion di Tokyo dibaca 駅京東). Tulisan ieu masih dipake dina sisi katuhu (atawa papan iklan) sababaraha kandaraan, kapal, jst, nu mana dipake keur runtuyan teks ti hareup ka tukang dina kandaraan dina dua sisina.
Reformasi sanggeus perang masih keneh nyesakeun sababaraha hal, sanajan sababaraha kategesan geus dikurangan. Ngagantikeun tōyō kanji dina 1981 ku 1,945 jōyō kanji (常用漢字) geus dihijikeun ku ngarobah tina "kategesan" ka "rekomendasi", sarta dina kapimilikan pangajaran jadi kurang aktif keur neruskeun reformasi sistim tulisan (Gottlieb, 1996).
Dina taun 2004, loba tambahan dijieun dina sajumlah kanji jinmeiyō kanji. Daftarna ngarujuk ka Kementrian Kehakiman.
Nuansa sistim nulis[édit | édit sumber]
Sistim tulis Basa Jepang ngidinan keur nepikeun informasi dina komunaksi jeung basa sejen migunakeun kecap nu beda atawa ku nambahkeun katerangan ngeunaan eta kecap. Contona, kanji watashi atawa watakushi 私 "kuring" ilahar dipake dina tulisan formal boh ku lalaki atawa awewe. Hiragana watashi わたし leuwih ilahar dipake ku awewe dina tulisan informal saperti catetan harian atau surat ka bababaturan. Katakana watashi ワタシ jarang dipake. Rōmaji watashi teu pernah dipake, iwal ti dina kontek sakabeh-rōmaji.
Susunan Kanji oge mere kateupastian dina cara maca keur kaperluan gaya. Contona dia Natsume Soseki carita pondok The Fifth Night, pangarang make 接続って keur tsunagatte, gerundive bentuk -te tina kecap tsunagaru ('ngahubungkeun'), nu ilahar ditulis nyaeta 繋がって atawa つながって. Tempo oge furigana keur leuwih jelasna.
Romanisasi[édit | édit sumber]
Aya sababaraha cara pikeun alih aksara Jepang ka Romawi. Métode Hepburn nu ditujukeun pikeun pamaké basa Inggris sacara de facto baku dipaké, boh di luar atawa di Jepang sorangan (ogé dipaké di Wikipédia basa Inggris). Sistim Kunrei-shiki leuwih hadé dipaké pikeun kana, sahingga leuwih ngagampangkeun pikeun urang Jepang; disahkeun ku Kamentrian Atikan Jepang, tapi jarang dipaké di luar. Sistim lianna di antarana Nihon-shiki, JSL, jeung Wāpuro.
Tempo oge[édit | édit sumber]
- Iteration mark ngeunaan tanda ulang dina Basa Jepang.
- Japanese typographic symbols ngeunaan simbol non-kana, non-kanji.
- Jindai moji
Gaya tulisan[édit | édit sumber]
Variasi sistim tulisan[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Gottlieb, Nanette (1996). Kanji Politics - Language Policy and Japanese Script. Kegan Paul. ISBN 0-7103-0512-5.
- Twine, Nanette (1991). Language and the Modern State - The Reform of Written Japanese. Routledge. ISBN 0-4150-0990-1.
- Seeley, Christopher (1984). "The Japanese Script since 1900". Visible Language XVIII 3: 267-302.
- Seeley, Christopher (1991). A History of Writing in Japan. University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-2217-X.
- Habein, Yaeko Sato (1984). The History of the Japanese Written Language. University of Tokyo Press. ISBN 0-86008-347-0.
- Unger, J. Marshall (1996). Literacy and Script Reform in Occupation Japan: Reading Between the Lines. OUP. ISBN 0-1951-0166-9.
- wikipedia basa Inggris, Agustus 2006.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- The Modern Japanese Writing System: an excerpt from Literacy and Script Reform in Occupation Japan, by J. Marshall Unger.
- The 20th Century Japanese Writing System: Reform and Change by Christopher Seeley


text:
Ku Mamat Sasmita
MUN awak geus ateul, bet hayang diturihan, disisit ku hinis, dipépéhék manjing kéré lauk, kulit lestreng dikalantang dina gantar. Gégétrét ku leungeun dalapan pasang. Dina mumuncangan, dina bujur, dina bitis, dina tonggong, dina kongkolak mata, dina pipi, dina dada, dina palangkakan. Ateul, lir tari jaipongan, awak oyag, kiceup, rérét, buncelik. Ngadégdég, ngageter, muriang.
Enya kudu ka Puskesmas. Cék Mang Jamal gé dokterna bageur jeung geulis.
„Tong diantep panyakit mah, jung ka puskesmas. Dokterna geulis, dadana ngablak, ramo leungeunna mecut, mun keur mariksa teu weléh imut”. Mang Jamal téh tatangga, bageur, sakapeung sok méré dahar.
“Geus ngaliwet jang?”, kitu mindeng nanyana téh, mun kuring ngajawab encan sok terus mawa sangu sapiring. Éra ari mindeng teuing mah, antukna kuring sok remen ngajawab geus dahar najan encan gé.
Ari cék Si Kuya mah panyakit ateul nu ku kuring karandapan téh asalna tina strés, majarkeun kudu buru-buru kawin. Si Kuya mah babaturan sakola nepi ka SMP, kuring mah magol teu neruskeun, ari manéhna junun nepi ka lulus ti paguron luhur. Sarua ieu gé tatangga kuring, batur ulin ti leuleutik. Disebut Si Kuya téh éta mah lalandihan, pédah wé diimahna boga cocooan kuya leutik jaman keur sakola dasar. Ari kuring ku manéhna dilandi Si Légé, pédah kungsi boga cocooan légé. Teu dileuleungit kahaat Si Kuya téh, najan manéhna geus jeneng, boga gawé di kota, ari ka sobat mah teu poho. Basa keur bareng sakola di SMP kuring sok resep maca buku atawa koran di imahna, nepi ka ayeuna Si Kuya teu weléh ngirim bacaan najan, urut boh buku boh majalah.
„Sanajan ilaing teu terus sakola, ari maca mah ulah kaliwat“ kitu basana téh.
**
Haté gilig rék ka puskesmas, rék uubar ka dokter. Di puskesmas geus loba jelema, nu garering. Heueuh ari kituna mah, di puskesmas tempatna jelema gering, di pasar tempatna jelema jagjag, di masjid tempatna jelema ibadah, ngan ari tempatna jelema korupsi mah teuing dimana.
Sanggeus digeroan kuring dititah asup ka rohang pamariksaan dokter. Enya wé dokterna geulis, ngan dadana mah teu ngablak, teu make baju lahak. Wah bohong Mang Jamal téh, atawa pédah make baju saragem dokter, baju bodas terusan, jadi teu kaciri ngablakna.
Kuring ngadongéngkeun panyakit ateul nu karandapan. Dokter geulis téh ngareungeukeun bari kutrat kotret nulis. Terus kuring dititah nangkarak dina méja pamariksaan. Rada degdegan dititah nangkarak ku nu geulis.
Dipariksa dada jeung kulit dialak-ilik.Rérés dipariksa, dokter nanya.
„Padamelan sadidinten naon?“
„Ngangon meri“
„Kamana baé ngangon téh?“
„Ka sawah nu tos dibuat sareng ka solokan“
„Upami karaosna ateul téh nuju kumaha?“
„Nuju nongton berita di télévisi“
Dokter mureleng neuteup, meureun disangkana heureuy.
Cék kuring, mun ateul rék karasa, mimiti ngarey kawas ningali balingbing wulung, haseumna geus karasa najan can antel kana létah. Terus culcel ateul siga dicoco tumbila atawa karasa ngagarayam siga disasar tuma.
Padaharan murel. Pudigdig kulit ngandelan, sabulu-bulu rancung nanding jarum. Awak jegjreg jadi papan, ateul geus ngagulung, gumulung lir gula jeung peueutna. Ateul aya diunggal titik, parat ti titik ka titik. Ateul geus ngajirim. Ateul geus lain kecap sifat geus robah jadi nomina jeung verba.
„Pareuman atuh télévisina“ cék dokter.
Tembal kuring, bongbolongan kitu mah sarua jeung bongbolongan ti Mang Jamal papada tukang ngangon meri, hayang meunang bongbolongan siga kitu mah teu kudu ka dokter nu sakolana lila.
Ngadéngé kitu dokter ngagadeud tapi ditungtungan ku imut ngagelenyu. Daréhdéh dokter téh, teu pundungan.
„Kieu wé atuh kang, ayeuna mah candak ieu ubar, nu ieu mah vitamin supados awak akang séhat teras nu ieu mah dileueut upami badé kulem“
Asa nyeblak disebut akang ku nu geulis, kuring unggut-unggutan bari nampa ubar, gerentes haté tah ieu bédana Mang Jamal jeung dokter. Mang Jamal mah teu wasa méré ubar, ukur nyebutkeun nitah ngarieus daun baluntas jeung awak kudu dibalur ku parudan laja, sigana nyebut kitu gé ukur sapokna. Enya wé saprak nginum ubar ti dokter, kana dahar jadi gembul, atuh saré nyegrék baé, tara aya hayang lalajo télévisi. Ngan basa ubar béak kabiasaan lalajo télévisi téh kanceuh deui, atuh panyakit ateul gé datang deui.
Panyakit ateul téh karasana geus méh tilu bulan, karasa ateul awak téh basa mimiti aya warta dina télévisi soal cakcak jeung buhaya, kadieunakeun ateul beuki meuweuh sanggeus aya warta kasus Bank Céntury.
**
Ngaduakalian, uubar ka puskesmas téh dianteur ku Si Kuya jeung Mang Jamal da disangkana kuring gering parna, pédah tilu poé teu ngangon meri. Ateul karasa ngan lain ukur dina kulit tapi nyaksrak kana haté jeung uteuk. Ateul mawa ngapung, ngajak sidéngdang, nyiriwik kana sela-sela méga, eunteup kana unggak pucuk daun. Ngilu ngeclak dina reumis, ngilu liket dina leutak, dina keusik, dina cai, dina hawa, dina seuneu. Laut, talaga, walungan, gunung, leuweung, kabéh jadi ateul.
Kuring dipayang, digolérkeun dina méja pamariksaan dokter. Puguh wé dokter reuwaseun, da kadéngé jeung karasa gura giru nyabakan awak. Kadéngé Si Kuya nu ngajelaskeun kaayaan kuring ka dokter.
Kuring mah ngahéphép wé ngagolér, pajuranteng pikiran, aya kenur, aya tambang, aya bola kasur, aya tambang injuk. Kondéal aya pikiran waras, boa, heueuh éta ubar ateul téh, dipikir dibulak balik. Heueuh éta.
Koréjat kuring hudang bari ngagorowok „ Kuya…manggih euy ubar ateul téh…“ kuring turun tina méja pamariksaan, jumarigjeug leumpang ka méja dokter. Si Kuya buru-buru nyangkéh, bisi labuh meureun, da awak karasa lanjung pédah teu dahar tilu poé. Sabenerna lain teu hayang dahar, hororéam wé rék ngaliwetna, ari rék meuli asakan ka warung, rada jauh jeung ongkoh euweuh titaheun. Ari Mang Jamal nu biasana haat, harita keur mangkalan, ngangon meri di sawah lembur séjén rada anggang. Ayeuna nganteurkeun kuring gé pédah wé Mang Jamal disusul ku Si Kuya ka tempat mangkalanana.
„Dokter punten abdi tadi ngagorowok pedah atoh mendakan ubar ateul“
„Cik naon atuh ubarna téh…“
„Abdi kedah janten meri..!“
„Légé,…na sia téh gélo?“
„Anjiirr uing disebut gélo, Kuya ayeuna mah mending néangan sangu ka warung, uing lapar yeuh, soal gélo mah engké wé didongéngkeun..!“
Si Kuya, acong-acongan ménta dihampura ka dokter pédah geus ngaganggu bari jeung teu puguh uubarna, da kuring maksa balik pédah hayang dahar. Si Kuya rada lila ngomong jeung dokter, kuring mah dibéyéng ku Mang Jamal dibawa kaluar. Di jalan Si Kuya nyarita yén dokter nanyakeun naha kulawarga kuring euweuh nu ngurus. Ku Si Kuya dicaritakeun yén kuring jalma nunggelis, saprak kolot kuring dipundut ku nu kawasa basa keur kelas hiji SMA.
**
Katilukalina kuring manggihan dokter di puskesmas, lain rék uubar, tapi rék mikeun surat ondangan, kuring rék kawin.
„Ngiring bingah, ngéngingkeun urang mana kang..?“
„Ah sareng batur salembur wé, putrana DPR…Dagang Peuyeum Ripuh, da kadinya kupuna, tukang ngangon meri ka putrana nu dagang peuyeum…!“
“Naon ubar ateul téh..?” dokter téh panasaran sigana mah.
“Sumuhun kedah janten meri, kedah tumut sakapalay dunungan, mung ngendog mah kedah tetep produktif…, atuh nongton télévisi cekap ku bobodoran Sulé”.
(Dimuat dina Cupumanik No.80 Maret 2010)


text:
Wikipedia:Birokrat
Dina kapangurusan Wikipedia, birokrat ngarujuk dina pamaké Wikipedia anu dibéré kewenangan téknis pikeun
Kabirokratan diatur ku kawijakan sarta kasapukan (konsénsus) anu ngébréhkeun dangong komunitas Wikipedia, sarta biasana diangkat sanggeus pangajuanana di Wikipedia:Kuncén/Pamundut jadi kuncén. Umumna, anu kapilih minangka birokrat nyaéta pamaké anu geus cukup boga pangalaman di Wikipedia sarta aktip dina nangtukeun kaputusan kawijakan Wikipedia.
Birokrat henteu bisa ngabolaykeun pengajuan atawa ngangkat pamaké ka tingkat aksés anu séjénna. Kawenangan ieu ngan dipiboga ku steward, jumplukan leutik multibahasa anu ngaladénan sakumna proyek Wikimedia pikeun sakumna vérsi basa, sarta dipilih saban warsih. Pikeun leuwih pepek, tempo Permohonan idin (halaman Meta).