text:
Carita Parahyangan
INdéh
nihan Carita Parahiyangan. Sang Resi Guru mangyuga Rajaputra. Rajaputra
miseuweukeun Sang Kandiawan lawan Sang Kandiawati, sida sapilanceukan.
Ngangaranan manéh Rahiyangta Déwaraja. Basa lumaku ngarajaresi ngangaranan
manéh Rahiyangta ri Medangjati, inya Sang Layuwatang, nya nu nyieun Sanghiyang
Watang Ageung. Basana angkat sabumi jadi manik sakurungan, nu miseuweukeun
pancaputra; Sang Apatiyan Sang Kusika, Sang Garga Sang Mestri, Sang Purusa,
Sang Putanjala inya Sang Mangukuhan, Sang Karungkalah, Sang Katungmaralah, Sang
Sandanggreba, Sang Wretikandayun.
II
Hana
paksi Si Uwur-uwur, paksi Si Naragati, nyayang di titrayatra Bagawat Resi
Makandria. Dihakan anakna ku salakina. Diseuseul ku éwéna. Carék éwéna,
"Papa urang, lamun urang teu dianak, jeueung Bagawat Resi Makandria.
Ditapa sotéh papa, ja hanteu dianak." Carék Bagawat Resi Makandria,
"Dianak ku waya, ja éwé ogé hanteu." Ti inya carék Bagawat Resi
Makandria, "Aing dék leumpang ka Sang Resi Guru, ka Kéndan." Datang
siya ka Kéndan. Carék Sang Resi Guru, "Na naha siya Bagawat Resi
Makandria, mana siya datang ka dinih?" - "Pun samapun, aya béja kami
pun, kami ménta pirabieun pun. Kéna kami kapupulihan ku Paksi Si
Uwur-uwur, paksi Si Naragati, papa baruk urang hanteu di na anak." Carék
Sang Resi Guru, "Leumpang siya ti heula ka batur siya deui, anaking Pwah Aksari
Jabung, leumpang husir Bagawat Resi Makandria, na pideungeuneun satapa,
anaking." Leumpang Pwah Rababu, datang ka baturna, teu diaku rabi.
Nyeueung inya wedadari geulis, ti inya nyieun manéh Pwah Manjangandara, na
Bagawat Resi Makandria nyieun manéh Rakéyan Kebowulan, sida pasanggaman. Carék
Sang Resi Guru, "Étén anaking, Pwah Sanghiyang Sri! Leumpang kita
ngajadi ka lanceuk siya, ka Pwah Aksari Jabung." Ti inya leumpang Pwah
Sanghiyang Sri ngajadi, inya Pwah Bungatak Mangaléngalé.
III
Carék Sang
Mangukuhan, "Nam adiing kalih, urang ngaboro leumpang ka tegal."
Sadatang ka tengah tegal, kasampak Pwah Manjangandara deung Rakéyan Kebowulan.
Digérékeun ku sang pancaputra; beunangna samaya, asing nu numbak inya ti heula,
nu ngeunaan inya, piratueun. Keuna ku tumbak Sang Wretikandayun, Kebowulan
jeung Pwah Manjangandara. Lumpat ka patapaanana, datang paéh. Dituturkeun ku
Sang Wretikandayun. Pwah Bungatak Mangaléngalé kasondong nginang deung Pwah
Manjangandara; ku Sang Wretikandayun dibaan pulang ka Galuh, ka Rahiyangta ri
Medangjati.
IV
Lawasniya
adeg ratu lima welas tahun, disilihan ku Sang Wretikandayun di Galuh, mirabi
Pwah Bungatak Mangaléngalé. Na Sang Mangukuhan nyieun manéh panghuma; Sang
Karungkalah nyieun manéh panggérék, Sang Katungmaralah nyieun manéh panyadap;
Sang Sandanggreba nyieun manéh padagang. Ku Sang Wretikandayun diadegkeun Sang
Mangukuhan, Rahiyangtang Kulikuli ; sang Karungkalah diadegkeun Rahiyangtang
Surawulan ; Sang Katungmaralah diadegkeun Rahiyangtang Pelesawi ; Sang Sandanggreba
diadegkeun Rahiyangtang Rawunglangit. Sang Wretikandayun adeg di Galuh. Ti inya
lumaku ngarajaresi, ngangaranan manéh Rahiyangta ri Menir. Basana angkat sabumi
jadi manik sakurungan, inya nu nyieunna Purbatisti. Lawasniya ratu salapan
puluh tahun. Disilihan ku Rahiyangtang Kulikuli, lawasniya ratu dalapan puluh
tahun. Disilihan ku Rahiyangtang Sarawulan, lawasniya ratu genep tahun,
katujuhna panteg kana goréng twah. Disilihan ku Rahiyangtang Rawunglangit,
lawasniya adeg ratu genep puluh tahun.
V
Disilihan
ku Rahiyangtang Mandiminyak. Seuweu Rahiyangta ri Menir, teluan sapilanceukan;
anu cikal nya Rahiyang Sempakwaja, adeg Batara Dangiyang Guru di Galunggung;
Rahiyangtang Kedul, adeg Batara Hiyang Buyut di Denuh; Rahiyangtang Mandiminyak
adeg di Galuh. Carék Sang Resi Guru, "Karunya aing ka Rahiyang Sempakwaja
hanteu diboga éwé.
Anaking
Pwah Rababu! Kita leumpang husir Rahiyang Sempakwaja, kéna inya pideungeuneun
siya satapa." Sang Resi ngagisik tipulung jadi jalalang bodas, leumpang
ngahusir Rahiyang Sempakwaja, eukeur melit. Carék Rahiyang Sempakwaja, "Na
naha jalalang bodas éta ?" Top sumpit. Nya mana dihusir, dék nyumpit inya.
Kapanggih Pwah Rababu eukeur mandi di Sanghiyang Talaga Candana. Carék Rahiyang
Sempakwaja, "Ti mana kéh, éta nu mandi ?" Éta diléléd sampingna ku
sumpit. Beunang diléléd. Aya deungeunna Pwah Aksari kalih, tuluy lalumpatan ka
tegal. Pwah Rababu dicokot ku Rahiyang Sempakwaja, dipirabi, dikasiahan na Pwah
Rababu. Nya mana diseuweu, inya Rahiyang Purbasora, Rahiyang Demunawan, dwaan
sapilanceukan.
VI
Ngareungeu
tatabeuhan humung gumuruh tanpa parungon, tatabeuhan di Galuh. Pulang ka Galuh
teter nu ngigel. Sadatang ka buruan ageung, carék Rahiyangtang Mandiminyak,
"Sang Apatih, na saha éta?" "Béjana nu ngigel di buruan
ageung." "Éta bawa sinjang saparagi, iweu kéh pamalaan aing. Téhér
bawa ku kita keudeukeudeu!" Leumpang sang apatih ka buruan ageung, dibaan
ka kadatwan na Pwah Rababu. Dipirabi ku Rahiyangtang Mandiminyak, dirabi
kasiahan na Pwah rababu. Diseuweu patemuan, dingaranan Sang Salah.
VII
Carék
Rahiyang Sempakwaja, "Rababu leumpang! Ku siya bwatkeun budak éta ka
Rahiyangtang Mandiminyak. Anteurkeun patemuan siya Sang Salahtwah."
Leumpang Pwah Rababu ka Galuh. "Aing dititah ku Rahiyang Sempakwaja
mwatkeun budak éta, beunang siya ngeudeungeudeu aing téh." Carék
Rahiyangtang Mandiminyak, "Anak aing tu kita, Sang Salah." Carék
Rahiyangtang Mandiminyak, "Sang Apatih, ku siya teundeun kana jambangan.
Bawa ka tegal!" Dibawa ku sang apatih ka tegal, sapamungkur sang apatih,
ti tegal metu ikang aprama tog ka langit, kabireungeuh ku Rahiyangtang
Mandiminyak. "Sang Apatih, husir deui teundeun siya, budak ta!"
Dihusir ku sang apatih ka tegal, kasondong hirup. Dibaan ka hareupeun
Rahiyangtang Mandiminyak. Dingaranan Sang Sénna.
VIII
Lawasniya
ratu tujuh tahun. Na Rahiyangtang Mandiminyak disilihan ku Sang Séna. Lawasniya
ratu tujuh tahun, disilih-jungkat ku Rahiyang Purbasora. Na Sang Séna
diintarkeun ka Gunung Marapi, diseuweu Rakéyan Jambri. Ageung sakamantrian,
lunga ka Rahiyangtang Kedul, ka Denuh, ménta dibunikeun. Carék Rahiyangtang
Kedul, "Putu aing mumul kapangkukan ku siya, sugan siya kanyahoan ku ti
Galuh. Leumpang siya husir Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa ring
Kuningan, deung anak saha tu siya?" Carék Rakéyan Jambri, "Aing anak
Rahiyang Sang Séna. Dijungkat, diintarkeun ku Rahiyang Purbasora."
"Lamun kitu, mawa boga kami ngasuhan. Ngan mulah mo sambut samaya aing.
Moga ulah meunang prangan; lamun siya ngalaga prang ka kami. Ngan siya leumpang
maratkeun, husir Tohaan di Sunda." Sadatang ka Tohaan di Sunda, tuluy
dipulung minantu ku Tohaan di Sunda. Ti inya ditinggalkeun, ngahusir Rabuyut
Sawal. Carék Rabuyut Sawal, "Saha siya?" "Aing pun seuweu Sang
Séna. Aing nanyakeun pustaka bawa Rabuyut Sawal. Eusina ma ratuning bala
sariwu; pakeun séda, pakeun sakti, paméré Sang Resi Guru." Dibikeun ku
Rabuyut Sawal. Ti inya pulang ka Galuh Rakéyan Jambri. Tuluy diprang deung
Rahiyang Purbasora. Paéh Rahiyang Purbasora. Lawasniya ratu tujuh tahun.
Disilihan ku Rakéyan Jambri, inya Rahiyang Sanjaya.
IX
Carék
Rahiyang Sanjaya, "Sang Apatih, leumpang siya, nanya ka Batara Dangiyang
Guru ku piparintaheun urang inih!" Sadatang sang apatih ka Galunggung,
carék Batara Dangiyang Guru, "Na naha béja siya, Sang Apatih?"
"Pun, kami dititah ku Rahiyang Sanjaya ménta piparintaheun, adi Rahiyang
Purbasora." Hanteu dibikeun ku Batara Dangiyang Guru. Carék Batara
Dangiyang Guru, "Rahiyang Sanjaya, leumpang nyandogé manéh. Éléhkeun
Guruhaji Pagerwesi, éléhkeun Guruhaji Mananggul, éléhkeun Guruhaji Tepus,
éléhkeun Guruhaji Balitar. Lunga Rahiyang Sanjaya ; éléhkeun Sang Wulan, Sang
Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan. Nyandogé na kasaktian, kénana ta Sang
Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan, hanteu kawisésa Dangiyang
Guru. Mana ingéléhkeun, inya sakti." Rahiyang
Sanjaya
ka Kuningan, tuluy diprang. Éléh Rahiyang Sanjaya. Digérékan, teka ring loh
Kuningan, undur Rahiyang Sanjaya. "Dara aing para dinih, digérékan. Éléh
pun kami." Ti inya pulang deui ka Galuh, Rahiyang Sanjaya. Sang Wulan,
Sang Tumanggal pulang deui ka Arilé. Rahiyang Sanjaya tuluy marék ka Batara
Dangiyang Guru. Carék Batara Dangiyang Guru, "Rahiyang Sanjaya, naha béja
siya datang ka dinih?" "Aya pun béja kami, pun kami dipiwarang, éléh
pun kami, supén pun kami. Kami meunang ku jadi, pun gumanti diboroan ku Sang
Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan." Pulang deui Rahiyang
Sanjaya ka Galuh.
X
Carék
Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang pandawa ring Kuningan, "Mawa pisajieun
leumpang ka Galunggung, widihan sajugala ma, palangka wulung, munding
satempahan, bras sapadangan." Sateka siya ka Galunggung, mandeg ring
Pakembangan. Kasondong ku Pakembangan, majar ka Batara Dangiyang Guru. Carék
Dangiyang Guru, "Naha béja siya ?" "Pun Batara Dangiyang Guru!
Aya Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa di Kuningan."
"Bagéa amat, siya datang ka dinih. Leumpang siya ka Galuh. Ala Rahiyang
Sanjaya, mangka mawa pisajieun; widihan sajugala ma, saha palangka wulung,
munding satémpahan, kawali wesi, bras sapadangan." Sadatang siya ka Galuh,
carék Rahiyang Sanjaya, "Naha béja siya, Pakembangan?" "Kami pun
disuruh ku Dangiyang Guru. Rahiyang Sanjaya mangka nu sangkep mawa pisajieun.
Aya Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan." Lunga
Rahiyang Sanjaya. Téka ri hareupeun Dangiyang Guru, carék Batara Dangiyang
Guru, "Rahiyang Sanjaya! Lamun kawisésa ku siya Sang Wulan, Sang
Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan, aing nurut carék siya. Ja beunang ku
aing kawisésa, turut carékéng! Ja aing wenang nuduh tan katuduh. Ja aing anak
déwata." Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa ring Kuningan kawisésa
ku Batara Dangiyang Guru. Sang Wulan dijieun Guruhaji Kajaron. Sang Tumanggal
dijieun Guruhaji Kalanggara di Balamoha. Sang Puki jadi Guruhaji Pagerwesi.
Sang Manisri dijieun Buyuthadén Rahaséa, di Puntang. Buyuthadén Tunjungputih di
Kahuripan. Buyuthadén Sumajajah di Pagajahan. Buyuthadén Pasugihan di Batur.
Buyuthadén Padurungan di Lembuhuyu. Buyuthadén Darongdong di Balaraja.
Buyuthadén Pager gunung di Muntur. Buyuthadén Muladarma di Parahiyangan.
Buyuthadén Batutihang di Kuningan.
XI
Rahiyang
Sanjaya kawekasan ring Medang. Ratu ring Galuh, Sang Seuweukarma. Ikang ari
ratu Galuh, mananem sarwijagih Dadalem gawey puja, lilir désa, séwabakti ring
Batara Upati. Rahiyangtang Wéréh, maka siya dingaran Rahiyangtang Wéréh, masa
siya tinggal anak sapilanceukan. Rahiyangtang Kedul wurung ngadeg haji, kena
rohang, ja mangka ngaran Rahiyang Sempakwaja. Rahiyangtang Kedul wurung ngadeg
ratu kena kemir, ngaran mangadeg Wikuraja. Siya jadi Tohaan di Kuningan, anakna
ditapa, tu siya seuweu Rahiyang Sempakwaja. Ujar Rahiyang Sanjaya, "Sama
sanak ring aing aki! Lamun kitu ma karah. Ulah anggeus narahan aing aki, sang
apatih!" Ujar sang apatih, "Mangka dapet deui urang nyayangan
Sanghiyang Darmasiksa, mulah mo déngé!" Carékna patih kalih ka Rahiyang
Sanjaya, "Lamun dék jaya prangrang, mangkat ti Galuh!" Prangrang ka
Mananggul, éléh sang ratu Mananggul, Pwanala panulak sanjata. Tuluy ka
Kahuripan, diprangrang, éléh Kahuripan, na Rahiyangtang Wulukapeu nungkul.
Tuluy ka Kadul, diprangrang, éléh Rahiyang Supena, nungkul. Tuluy ka Balitar,
diprang, éléh sang ratu Bima. Ti inya Rahiyang Sanjaya nyabrang ka désa Malayu.
Diprang di Kemir, éléh Rahiyangtang Gana. Diprang deui ka Keling, éléh Sang
Sriwijaya. Diprangrang ka Barus, éléh Ratu Jayadana. Diprang ka Cina, éléh
Patih Sarikaladarma. Pulang Rahiyang Sanjaya ka Galuh ti sabrang. Ndéh
humeneng.
XII
Rahiyangtang
Kuku, Sang Seuweukarma diArile, diheueumdeungna para patih; gusti winekasan
pangajaran kaparamartan. "Nam urang marek, mawa tanggung ka Rahiyang
Sanjaya. Mupu omas sakati, gangsal (buhniya), bawaeun urang ka Rahiyang
Sanjaya." Ti inya diheueum deui di Galuh deu(ng) para patih kali(h).
"Nam, urang nyieun labur di jalan gedé pakeun nyungsung Sang Seuweukarma,
ja turut Rahiyangtang Kuku." Sateka ka sisi(m)pang(an) ka Galuh deung ka
Galunggung, disungsung, disocaan. Ujar Rahiyangtang Kuku, "Sang apatih,
bawa kami marék ka Rahiyang Sanjaya. Ornas sakati, gangsal boéhniya." Ujar
sang apatih, "Pun Tohaan! Hanteu dipilarang na omas na beusi ku Rahiyang
Sanjaya, hengan huripna urang réa dipilarang." Andéh kahimengan
Rabiyangtang Kuku, pulang deui ka Arile. Diheueum deungna para patih kalih.
Ujar Rahiyangtang Kuku, "Na naha pakeun urang bakti ka Rahiyang Sanjaya?"
XIII
Sakitu
ménakna, ini tangtu Rahiyang Sempakwaja. Ndéh nihan ta ujar Rahiyangtang Kuku,
lunga ka Arile, ngababakan na Kuningan. Kareungeu ku Rahiyangtang Kuku, inya
Sang Seuweukarma ngadeg di Kuningan, seuweu Rahiyang Sempakwaja; ramarénana pamarta
ngawong rat kabéh. Dayeuh paradayeuh, désa paradésa, nusa paranusa. Ti KeIing
bakti ka Rahiyangtang Kuku: Rahiyangtang Luda di Puntang. Rahiyangtang
Wulukapeu di Kahuripan. Rahiyangtang Supremana di Wiru. Rahiyang Isora di Jawa.
Sang ratu Bima di Bali. Di kulon di Tungtung Sunda nyabrang ka désa Malayu:
Rahiyangtang Gana ratu di Kemir. Sang Sriwijaya di Malayu. Sang Wisnujaya di
Barus. Sang Brahmasidi di Keling. Patihnira Sang Kandarma di Berawan. Sang
Mawuluasu di Cimara-upatah. Sang Pancadana ratu Cina. Pahi kawisésa, kena inya
ku Rahiyangtang Kuku. Pahingadegkeun haji sang manitih Saunggalah. Pahi ku Sang
Seuweukarma kawisésa, kena mikukuh tapak Dangiyang Kuning. Sangucap ta Rahiyang
Sanjaya di Galuh, "Kumaha sang apatih, piparéntaheun urang ?. Hanteu di
urang dipikulakadang ku Rahiyangtang Kuku. Sang apatih, leumpang, dugaan ku
kita ka Kuningan. Sugan urang dipajar koyo ilu dina kariya, ja urang hanteu
dibéré nyahoan, daék lunga." Sang patih teka maring Kuningan, marék ka
kadaton, umun bakti ka Rahiyangtang Kuku. Ujar Rahiyangtang Kuku, "Deuh
sang apatih, na naha na béja kita, mana kita datang ka dinih?" Ujar sang
apatih, "Kami pun dititahan Rahiyangtang Sanjaya. Disuruh ngadugaan ka
dinih. Saha nu diwastu dijieun ratu?" Carék Rahiyangtang Kuku, "U sang
apatih, yogya aing diwastu dijieun ratu ku na urang réa. Ngan ti Rahiyang
Sanjaya ma hanteu nitah ku dék kulakadang deung hamo ka kami, ja bogoh maéhan
kulakadang baraya. Ja aing ogé disalahkeun ka Kuningan ku Rahiyang Sempakwaja.
Aing beunang Rahiyang Sempakwaja nyalahkeun ka Kuningan ini. Mana aing mo
dijaheutan ku Rahiyang Sanjaya." Pulang deui sang apatih ka Galuh. Ditanya
ku Rahiyang Sanjaya, "Aki, kumaha carék Rahiyangtang Kuku ka urang?"
"Pun Rahiyang Sanjaya! Rahiyangtang Kuku teu meunang tapana. Mikukuh
Sanghiyang Darma kalawan Sanghiyang Siksa. Nurut talatah Sang Rumuhun,
gawayangkeun awak carita. Boh kéh ku urang turut tanpa tingtimanana.
Biyaktakeun ku urang, ja urang sarwa kaputraan, urang deung Tohaan pahi anak
déwata. Ndéh inalap pustaka ku Rahiyang Sanjaya. Sadatang inungkab ikang
pustaka. Sabdana tangkarah, "Ong awignam astu krétayugi balem raja
kretayem rawanem sang tata dosamem, sewa ca kali cab pratesora sang aparanya
ratuning déwata sang adata adininig ratu déwata sang sapta ratu na
caturyuga." "Dah umangen-angen ta Sang Resi Guru sidem magawéy Sang
Kandiawan lawan Sang Kandiawati. Mangkana manak Rahiyangtang Kulikuli,
Rahiyangtang Surawulan, Rahiyangtang Pelesawi. Rahiyangtang Rawunglangit,
kamiadi Sang Wretikandayun. Sang Wretikandayun mangka manak Rahiyangtang
Sempakwaja, Rahiyangtang Mandiminyak. Rahitangtang Mandiminyak mangka manak
Sang Séna, Rahiyang Sang Séna mangka manak Rahiyang Sanjaya." Bo geulisan
Dobana bawa bahetra piting deupa, bukana bwatan sarwo sanjata. "Urang ka
nusa Demba!" Data sira lunga balayar. Kareungeu ku Sang Siwiragati. Dek
mwatkeun Pwah Sang kari Pucanghaji Tunjunghaji ditumpakkeun dina liman putih.
Dék ngajangjang turut buruan; momogana teka Rahiyangtang Kuku, Sang Seuweukarma
ka nusa Demba, tuluy ka kadatwan, calik tukangeun Sang Siwiragati. Rahiyangtang
Kuku dihusir ku liman putih, lumpat ka buruan mawa Pwah Sangkari. Hanteu aya
pulang deui ka kadatwan liman putih ta, bakti ka Rahiyangtang Kuku. Pulang deui
Rahiyangtang Kuku ka Arile, dibawa na liman putih deung Pwah Sangkari. Manguni
: "Naha hanteu omas saguri, sapetong, sapaha sapata-payan?" Tuluy ka
Galuh ka Rahiyang Sanjaya, hanteu sindang ka Arile. Dibawa na liman putih,
dirungkup ku lungsir putih tujuh kayu diwatang ku premata mas mirah komara
hinten. Datang siya ti désa Demba, tuluy ka kadatwan. Sateka Rahiyangtang Kuku
ring kadaton, mojar ka Rahiyang Sanjaya. naha suka mireungeuh liman putih.
Tanyana: "Mana?" "Tuluy dipitutunggangan, diaseukeun Pwah
Sangkari ka Rahiyang Sanjaya. Sateka ring dalem hanteu pulang deui. Dah
Rahiyang Sanjaya: "Naha tu karémpan? Aing ayeuna kreta, aing deung
bapangku, Rahiyangtang Kuku, Sang Seuweukarma. Hanteu ngalancan aing ayeuna.
Ajeuna nu tangkarah : "Alas Dangiyang Guru di tengah, alas Rahiyang Isora
di wétan paralor Paraga deung Cilotiran, ti kulon Tarum, ka kulon alas Tohaan
di Sunda." Dah sedeng pulang Rahiyangtang Kuku ka Arile, sadatang ka
Arile panteg hanca di bwana, ya ta sapalayaga dirgadisi lodah. Mojar Rahiyang
Sanjaya, ngawarah anaknira Rakéan Panaraban, inya Rahiyang Tamperan:
"Haywa dék nurutan agama aing, kena aing mretakutna urang réya."
Lawasniya ratu salapan tahun, disiliban ku Rahiyang Tamperan.
XV
Tembey
Sang Resi Guru ngayuga taraju Jawadipa, taraju ma inya Gulunggung, Jawa ma ti
wétan. Di pamana Sunda hana pandita sakti, ngaraniya Bagawat Sajalajala,
pinejahan tanpa dosa. Mangjanma inya Sang Manarah, anak Rahiyang
Tamperan, dwa sapilanceukan denung Rahiyang Banga. Sang Manarah males
hutang; Rahiyang Tamperan sinikep deneng anaknira. Ku Sang Manarah dipanjara
wesi na Rahiyang Tamperan. Datang Rahiyang Banga, ceurik, teher mawakeun sekul
kana panjara wesi, kanyahoan ku Sang Manarah. Tuluy diprangrang deung Rahiyang
Banga. Keuna mukana Rahiyang Banga ku Sang Manarah. Ti inya Sang Manarah adeg
ratu di Jawa pawwatan. Carék Jawana, Rahiyang Tamperan lawasniya adeg ratu
tujuh tahun, kena twah siya bogoh ngarusak nu ditapa, mana siya hanteu heubeul
adeg ratu. Sang Manarah, lawasniya adeg ratu dalapanpuluh tahun, kena rampés na
agama. Sang Manisri lawas adeg ratu geneppuluh tahun, kena isis di Sanghiyang
Siksa. Sang Tariwulan lawasniya ratu tujuh tahun. Sang Welengan lawasniya ratu
tujuh tahun.
XVI
Ndéh
nihan tembey Sang Resi Guru miseuweukeun Sang Haliwungan, inya Sang
Susuktunggal nu munar na Pakwan reujeung Sanghiyang Haluwesi, nu nyaeuran
Sanghiyang Rancamaya. Mijilna ti [42] Sanghiyang Rancamaya : "Ngaran kula
ta Sang Udubasu, Sang Pulunggana, Sang Surugana, ratu hiyang banaspati."
Sang Susuktunggal inyana nu nyieunna palangka Sriman Sriwacana Sri Baduga
Maharajadiraja, ratu haji di Pakwan Pajajaran. Nu mikadatwan Sri – bima
-untarayanamadura - suradipati, inyana pakwan Sanghiyang Sri Ratudéwata.
Kawekasan Sang Susuktunggal, pawwatanna lemah suksi, lemah hadi, mangka premana
raja utama. Lawasniya ratu saratus tahun.
XVII
Rahiyang
Banga lawasnia ratu tujuh tahun, kena twah siya, mo makéyan agama bener.
Rakéyanta ri Medang lawasniya adeg ratu tujuh tahun. Rakéyanta Diwus lawasniya
ratu opatlikur tahun. Rakéyanta Wuwus lawasniya ratu tujuhpuluhdua tahun. Sang
lumahing Hujung Cariang, lawasniya ratu telu tahun, kaopatna panteg kena salah
twah, daék ngala éwé sama éwé. Rakéyan Gendang lawaniya ratu telulikur tahun.
Déwa Sanghiyang lawasniya ratu tujuh tahun. Prebu Sanghiyang lawasniya ratu
sawelas tahun. Prebu Ditiya Maharaja lawasniya ratu tujuh tahun. Sang lumahing
Winduraja lawasniya ratu telulikur tahun. Sang lumahing Kreta lawasniya ratu
salapanpuluhdua tahun, kena mikukuh na twah rampés, turun na kretayuga.
Disiliban deui ku Sang lumahing Winduruja, teu heubeul adeg, lawasniya ratu
dalapanwelas tahun. Disilihan deui ku Sang Rakéyan Darmasiksa, pangupatiyan
Sanghiyang Wisnu, inya nu nyieun sanghiyang binayapanti, nu ngajadikeun para
kabuyutan ti sang rama, ti sang resi, ti sang disri, ti sang tarahan, tina
parahiyangan. Ti naha bagina? Ti sang wiku nu ngawakan jati Sunda, mikukuh
Sanghiyang Darma ngawakan Sanghiyang Siksa. Lawasniya ratu saratuslimapuluh
tahun. Manak Sang lumahing Taman lawasniya ratu genep tahun. Manak deui Sang
lumahing Tanjung, lawasnija ratu dalapan tahun. Manak Sang lumahing Kikis,
lawasniya ratu dwalikur tahun. Sang lumahing Kiding, lawasniya ratu sapuluh
tahun. Manak Aki Kolot, lawasniya ratu sapuluh tahun.
XVIII
Manak
deui Prebu Maharaja, lawasniya ratu tujuh tahun, kena kabawa ku kalawisaya,
kabancana ku seuweu dimanten, ngaran Tohaan. Mundut agung dipipanumbasna.
Urang réya sangkan nu angkat ka Jawa, mumul nu lakian di Sunda. Pan prangrang
di Majapahit. Aya na seuweu Prebu, wangi ngaranna, inyana Prebu Niskalawastu Kancana
nu surup di Nusalarang ring giri Wanakusuma. Lawasniya ratu saratusopat tahun,
kena rampés na agama, kretajuga. Tandang pa ompong jwa pon, kenana ratu élé h
ku satmata. Nurut nu ngasuh Hiyang Bunisora, nu surup ka Gegeromas. Batara Guru
di Jampang. Sakitu nu diturut ku nu mawa lemahcai. Batara Guru di Jampang ma,
inya nu nyieun ruku Sanghiyang Pak é, basa nu wastu dijieun ratu. Beunang nu
pakabrata séwaka ka d éwata. Nu di tiru ogé paké Sanghiyang Indra, ruku ta.
Sakitu, sugan aya nu d ék nurutan inya twah nu surup ka Nusalarang. Daé k él éh
ku satmata. Mana na kretajuga, él éh ku nu ngasuh. Nya mana sang rama énak
mangan, sang resi é nak ngaresisasana, ngawakan na purbatisti, purbajati. Sang
disri énak masini ngawakan na manusasasana, ngaduman alas pari-alas. Ku b éét
hamo diukih, ku gedé hamo diukih. Nya mana sang Tarahan énak lalayaran ngawakan
manu-rajasasana. Sanghiyang apah, teja, bayu, akasa, sangbu
énak-énak,ngalungguh di sanghiyang Jagatpalaka. Ngawakan sanghiyang rajasasana,
angadeg wiku énak di Sanghiyang Linggawesi, brata siya puja tanpa lum. Sang
wiku énak ngadéwasasana ngawakan Sanghiyang Watang Ageung, énak ngadeg
manu-rajasuniya. Tohaan di Galuh, inya nu surup di Gunungtiga. Lawasniya ratu
tujuh tahun, kena salah twah bogoh ka é stri larangan ti kaluaran.
XIX
Disilihan
ku Prebu, naléndraputra premana, inya Ratu Jayadéwata, sang mwakta ring
Rancamaya, lawasniya ratu telu puluh salapan tahun. Purbatisti, purbajati, mana
mo kadatangan ku musuh ganal, musuh alit. Suka kreta tang lor, kidul, kulon, wétan,
kena kreta rasa. Tan kreta ja lakibi dina urang réya, ja loba di Sanghiyang
Siksa.
XX
Disilihan
inya ku Prebu Surawisésa, inya nu surup ka Padaré n, kasuran, kadiran, kuwamén.
Prangrang limawelas kali hanteu éléh, ngalakukeun bala sariwu. Prangrang ka
Kalapa deung Aria Burah. Prangrang ka Tanjung. Prangrang ka Ancol kiyi.
Prangrang ka Wahanten girang. Prangrang ka Simpang. Prangrang ka Gunungbatu.
Prangrang ka Saungagung. Prangrang ka Rumbut. Prangrang ka Gunung. Prangrang ka
Gunung Banjar. Prangrang ka Padang. Prangrang ka Panggoakan. Prangrang ka
Muntur. Prang rang ka Hanum. Prangrang ka Pagerwesi. Prangrang ka
Medangkahiyangan. Ti inya nu pulang ka Pakwan deui. hanteu nu nahunan deui,
panteg hanca di bwana. Lawasniya ratu opatwelas tahun.
XXI
Prebu
Ratudé wata, inya nu surup ka Sawah-tampian-dalem. Lumaku ngarajaresi. Tapa
Pwah Susu. Sumbé lé han niat tinja bresih suci wasah. Disunat ka tukangna, jati
Sunda teka. Datang na bancana musuh ganal, tambuh sangkané. Prangrang di burwan
ageung. Pejah Tohaan Saréndét deung Tohaan Ratu Sanghiyang. Hana pandita sakti
diruksak, pandita di Sumedeng. Sang panadita di Ciranjang pinejahan tanpa dosa,
katiban ku tapak kikir. Sang pandita di Jayagiri Iinabuhaken ring sagara. Hana
sang pandita sakti hanteu dosana. Munding Rahiyang ngaraniya linabuhaken ring
sagara tan keneng pati, hurip muwah, moksa tanpa tinggal raga teka ring duniya.
Sinaguhniya ngaraniya Hiyang Kalingan. Nya iyatnajatna sang kawuri, haywa ta
sira kabalik pupuasaan. Samangkana ta précinta. Prebu Ratudé wata, lawasniya
ratu dalapan tahun, kasalapan panteg hanca dina bwana.
XXII
Disilihan
ku Sang Ratu Saksi Sang Mangabatan ring Tasik, inya nu surup ka Péngpéléngan.
Lawasniya ratu dalapan tahun, kenana ratu twahna kabancana ku estri larangan ti
kaluaran deung kana ambutéré. Mati-mati wong tanpa dosa, ngarampas tanpa prégé,
tan bakti ring wong-atuha, asampé ring sang pandita. Aja tinut dé sang kawuri,
polah sang nata. Mangkana Sang Prebu Ratu, carita inya.
XXIII
Tohaan
di Majaya alah prangrang, mangka tan nitih ring kadatwan. Nu ngibuda Sanghiyang
Panji, mahayu na kadatwan, dibalay manelah taman mihapitkeun dora larangan. Nu
migawe bale-bobot pituweJas jajar, tinulis pinarada warnana cacaritaan.
XXIV
Hanteu
ta yuga dopara kasiksa tikang wong sajagat, kreta ngaraniya. Hanteu nu ngayuga
sanghara, kreta, kreta. Dopara luha gumenti tang kali. Sang Nilak éndra wwat
ika sangké lamaniya manggirang, lumekas madumdum cereng. Manga nugraha weka,
hatina nunda wisayaniya, manurunaken pretapa, putu ri patiriyan. Cai
tiningkalan nidra wisaya ning baksa kilang. Wong huma darpa mamangan, tan igar
yan tan pepelakan. Lawasniya ratu kampa kalayan pangan, ta tan agama gayan
kewaliya mamangan sadirasa nu surup ka sangkan beunghar. Lawasniya ratu
genepwelas tahun.
XXV
Disilihan
ku Nusiya Mulia. Lawasniya ratu sadewidasa, tembey datang na prebeda. Bwana
alit sumurup ring ganal, metu sanghara ti Selam. Prang ka Rajagaluh, élé h na
Rajagaluh. Prang ka Kalapa, él éh na Kalapa. Prang ka Pakwan, prang ka Galuh,
prang ka Datar, prang ka Madiri, prang ka Paté gé, prang ka Jawakapala, él éh
na JawakapaJa. Prang ka Galé lang. Nyabrang, prang ka Salajo, pahi éléh ku
Selam. Kitu, kawisésa ku Demak deung ti Cirebon, pun.
***
Disadur
Dari :
Carita
Parahiyangan: Naskah Titilar Karuhun Urang Sunda. Atja, Jajasan Kebudajaan
Nusalarang, Bandung – 1968.
Jaka Susuru
Sang
Prabu Siliwangi ka VII Raja di Pajajaran kagungan putra jenenganana Munding
Mintra Kasiringan Wangi. Dina hiji mangsa magelaran di panca niti
dideuheusan para Bopati, Patih, Mantri para Tumenggung.
Sang
Prabu Siliwangi ngadawuh ka sadayana Para Bopati, dawuhanana: “Kumaha hé para
Bopati, Patih jeung Tumenggung, sa réh na kami kagungan putra pameget, nya ieu
si ujang Raden Munding Mintra Kasiringan Wangi, tacan kagungan
garwa, tapi ku kami hayang dijenengkeun Bopati heula!” Piunjukna para Bopati
sareng para Tumenggung ka Sang Prabu Siliwangi: “Éta mah sadaya-daya, henteu
ngalalangkungan Kangjeng Gusti baé, menggah pijenengeunana putra Raden Munding
Mintra Kasiringan Wangi.”
Sanggeusna
sang Prabu Siliwangi ngadangu piunjukna para Bopati jeung Tumenggung kitu,
lajeng ngadawuh deui: “Ari mungguh kahajang kami sarta nurutkeun Gambar Pakuan
Pajadajaran, pinagaraeunana teh ayana di tatar Alasan Pasagi Wétan, ngan
pingaraneunana nagara kumaha engké baé buktina.”
Sanggeusna
Kangjeng Raja Siliwangi ngadawuh kitu, terus putrana Radén Munding Mintra
Kasiringan Wangi, disaur, sarta didawuhan kudu ngamplang ngumbara ka tatar
Alasan Pasagi Wétan, néangan pinagaraeun, sarta diréncangan ku dua Tumenggung,
nja éta Dipati Tumenggung Séwana Giri, jeung Dipati Tumenggung Séwana Guru,
sarta dipasihan jimat Makuta Siger Kancana jeung Gambar Pakuan Pajajaran atawa
gambar Lawé Domas Kinasihan.
Saparantosna
sadia lajeng Munding Mintra Kasiringan Wangi jeung Tumenggung Séwana Giri
,Séwana Guru angkat tiluan. Barang nepi kana Leuweung ganggong si
magonggong, Radén Munding Mintra sarta dua Tumenggung lirén di dinya, pok
mariksa ka Tumenggung Séwana Guru jeung Séwana Giri, kieu lahirna: “Hé, mang Tumenggung
Séwana Guru jeung Séwana Giri, boa-boa nya ieu pinagaraeun téh!” jawabna dua
Tumenggung: “Sumuhun dawuh, émutan pun paman ogé kawas-kawas yaktos pisan ieu,
pantes upami didamel nagara téh, margi palemahanana saé, tanah kalingkung ku
gunung, bahé ngétan, nya nu kieu nu disebut Galudra Ngupuk téh.”
Tuluy
Radén Munding Mintra neneda ka jimatna Makuta Siger Kancana,
sarta neneda ka Déwa Batara Sanghiang Utipati. Dimakbul panedana, tuluy éta
tanah dicipta, jleg jadi nagara, sarta maké bénténg 5 lapis, salapis bénténg
beusi, salapis waja, parunggu, pérak, lapis nu pangjerona beusi purasani. Ti
dinya neneda deui ka Déwa mundut pamuk 8.000, baladna 80.000, badégan 65 nu
purah ngurus di Karaton. Sanggeusna lengkep eusi karaton rawuh eusi nagara,
tuluy Raden Munding Mintra Kasiringan Wangi barempug jeung Tumenggung Séwana
Giri, Séwana Guru, baris nangtukeun pingaraneunana éta nagara. Tapi dijawab ku
Tumenggung Séwana Guru, Séwana Giri: “O, Radén, perkawis pingaraneunana ieu
nagara, ulah ngaborongkeun rama baé, Gusti Prabu Siliwangi di Pakuan Pajajaran,
langkung saé abdi baé utus ka Pajajaran ngadeuheus ka Gusti”. Nya tuluy Radén
Munding Mintra ngarempugan. Ti dinya lajeng Tumenggung Séwana Guru angkat séja
ngadeuheus ka kangjeng Prabu Siliwangi.
Teu
kacarios di jalanna, parantos sumping ka nagara, lajeng marek ka Kangjeng Prabu
Siliwangi, sarta terus unjukan yén dipiwarang ku putrana nyuhunkeun
pingaraneunana éta nagara, wiréh saniskanten parantos sayagi, henteu acan
dingaranan.
Dawuhan
Kangjeng Prabu Siliwangi: “Ari pingaraneunana éta nagara kudu Tanjung
Singuru”. Ti dinya Tumenggung Séwana Guru amit mulang, parantos dongkap
ka nagara Tanjung Singuru, tuluy dipariksa ku Munding Mintra Kasiringan Wangi:
“Kumaha dawuhanana Gusti Prabu Siliwangi?” Tuluy diunjukkeun ku Tumenggung
Séwana Guru, yén dawuhanana pingaraneun éta nagara téh kudu Tanjung
Singuru, sarta raja kudu gentos jeneng, Prabu Jaka Susuru”. Saur
Radén Munding Mintra Kasiringan Wangi: “O, atuh nuhun, yén ayeuna
nagara geus aya angaranna, sarta kami digentos jenengan, ngan hanjakal baé acan
boga pawarang. Ari ayeuna saha deui nu baris pibelaeun, kajabi ti mamang
dipati, ayeuna diperih pati, kudu neangan Putri keur baris pawarang”. Saur
Tumenggung Séwana Guru: “Mangga abdi ayeuna mendak wartos, aya mojang di nagara
Bitung Wulung, putra Tumenggung Bitung wulung, Pangeran Jungjang Buana,
jenenganana eta Putri nu hiji Sekar Jayanti, hiji deui Jayanti Kembang”. Saur
Prabu Jaka Susuru: “O, atuh lamun kitu mah urang sakalian baé lamar, nyandak
sakumaha adat biasa panglamar, keur ka Tumenggung Bitung wulung”. Ti dinya
lajeng Patih angkat.
Geus
dongkap ka nagara Bitung wulung, kasondong Raja keur lenggah, tuluy Patih
ngadeuheus, dipariksa ku Raja: “Ti mana sampéan, saha tuang kakasih jeung rék
naon?” jawab Tumenggung Séwana Guru; “Numawi marek, ieu kuring téh Patih
Tanjung Singuru, badé ngalamar, jadi utusan Ratu. Kumaha putra sampéan yaktos
lagas kénéh? Upami lagas ayeuna disuhunkeun”. Saur Raja: “Bener kaula boga
anak, tapi ku ieu ku ieu ogé dilamar teu dibikeun baé, ayeuna dipundut ku
turunan Pakuan Pajajaran, Prabu Jaka Susuru, ari cara kaula mah ngan sambung
dunga, sarta ulah dilila-lila, sabab Putri geus sawawa”. Saur Patih; “Upami
kitu nuhun, malah ayeuna oge bade dibantun sakalian, supaya dinten ieu
kasanggakeun ka Prabu Jaka Susuru”. Saur Raja Bitung wulung Jungjang
Buwana: “Ih atuh ayeuna mah urang sakalian baé dianteurkeun ku kaula”.
Ti dinya terus ararangkat, kocap geus sumping ka nagara Tanjung Singuru, tuluy
dipariksa ku Prabu Jaka Susuru hasil henteuna. Patih lajeng unjukan yén hasil,
malah kabantun, sarta disarengan ku ramana, sarta tuluy ku ramana dipasrahkeun
ka Prabu Jaka Susuru, saurna: “Ayeuna mangga nyérénkeun, geus teu
ngalalangkungan Prabu Jaka Susuru”. Tidinya ramana Putri mah amit mulih ka
nagarana di Bitung wulung.
Kacarios
Prabu Jaka Susuru, mundut kempelan sareng Dipati, para ponggawa sakabéh,
badanten baris pésta réh parantos kagungan pawarang tacan dipéstakeun. Teu lami
geus ger pésta ramé 7 poé 7 peuting.
Tunda
sakedap lalakon Prabu Jaka Susuru, kocapkeun aya hiji nagara, nagara
Gunung Gumuruh, jenengan Rajana Badak Tamela Sukla Panarak Jaya.
Éta Raja teu kagungan garwa, ngan kagungan sadérék istri hiji jenengan Ratna
Kembang Tan Gumilang.
Raja
keur linggih di Paseban, ngadangu anu pésta di nagri Tanjung Singuru, tuluy
nyaur raina nyai Putri Ratna Kembang: “Nyai di mana éta nu pésta téh?”
Jawab
Putri: “Éta nu pésta téh, di nagri Tanjung Singuru, Rajana keur oléng-pangantén
jeung Putri Sekar Jayanti, Jayanti Kembang”.
Saur
Raja: “ O, atuh éta mah mojang kantanan akang ti baheula, éta Putri Sekar
Jayanti téh bébéné akang. Coba nyai dagoan heula, ayeuna ku akang rék diiwat”.
Jawab
raina: “Akang ulah, sabab éta mah pawarang Raja, najan akang weduk ogé moal
mampuh, tangtu urang cilaka”.
“Ah
keun baé ku akang rék direbut, moal beunang dicaram, kapan akang boga kawah
Domas; éta Prabu Jaka Susuru ku akang dék dilejokeun, ré dibobodo disebutkeun
di kawah Domas aya inten gedéna sagedé énéng, sina dicarokot, sarta mun geus di
jero kawah, pantona ku akang rék ditutup”.
Lajeng
Raja Gunung Gumuruh angkat, geus sumping ka Tanjung Singuru, terus pamit neda
eureun.
Katingali
ku Raja Tanjung Singuru lajeng dipariksa: “Sampéan ti mana asal,
sarta saha jenengan tara-tara ti sasari, kawas anu aja béja?”
Jawabna:
“Leres akang téh Raja Gunung Gumuruh, nu mawi dongkap ka dieu, seja bakti
nagri, nyanggakeun jelema, sareng inten buntet sagedé énéng, nu aya di kawah
Domas: teu aya deui nu baris piiasaeun nyandak ngan rai, nu kagungan milik”.
Lajeng
Raja Tanjung Singuru nyaur ka raina: “Kumaha Nyai éta urang ayeuna dibaktian
nagri jeung intan, kumaha hadé
Jawab
raina: “Entong raka, biheung teuing éta anu rék nganiaya ngagoda ngarancana ka
urang, sareng ieu rai séjén raraosan, asa rék ngandeg”.
Tapi
Patih Tumenggung Sewana Guru unjukan: “Moal saé nu bakti teu ditampi, ayeuna
mah mangga baé urang angkat.” Ti dinya lajeng arangkat Prabu Jaka Susuru,
Tumenggung Séwana Guru, Séwana Giri sareng Raja Panarak Jaya. Teu kocap di
jalanna, geus sumping ka kawah Domas.
Barang
sumping lajeng Prabu Jaka Susuru, Tumenggung Sewana Guru sarenga Sewana Giri
narempo kana éta kawah. Teu tata pasini deui ku Raja Gunung Gumuruh, éta nu
tiluan téh ngan dijejekan baé digebruskeun kana kawah Domas. Barang geus
tigubrag tiluanana, tuluy pantona ditutup ku batu wulung ku éta Raja Gunung
Gumuruh. Éta ménak nu tiluan di jero dasar kawah Domas, terus tatapa, lamina
kénging 30 taun.
Ti
dinya Raja Gunung Gumuruh teras angkat ka nagara Tanjung Singguru, maksudna rék
ngandih nagri. Barang sumping lajeng dipariksa ku Putri Sekar Jayanti, Jayanti
Kembang: “Raka, Raja Gunung Gumuruh, naha di mana kénéh ari Prabu Tanjung
Singuru?”
Jawabna:
“Nyai ayeuna entong nanyakeun Prabu Jaka Susuru, sabab ku akang enggeus di
jerum, ayeuna mah carogé nyai téh nya akang pisan, sarta ieu nagara ku akan rék
diandih.”
Jawab
Putri: “Ah duka, sabab kuring mah moal pegat tuhu ka Prabu Jaka Susuru!”
Keukeuh Putri dipaksa, teras éta Putri mabur, barang dongkap ka pileuweungan,
bobotna geus jejeg 9 sasih, éta putri ngowo di tengah leuweung, putrana pameget
sadaya, sarta dijenenganan éta murangkalih nu ti Sekar Jayanti: Heulang
Boengbang Legantara Lungguh Tapa Jaya Perang, ari nu ti Jayanti Kembang
jenenganana Kebo Keremay Sakti Pangéran Giringsing Wayang. Éta
murangkalih duwanana dirorok di pileuweungan, ageung di pileuweungan. Barang
geus yuswa 10 taun éta marurangkalih sareng ibuna teras ngungsi ka nagara
Tanjung Sumbara. Anu kagungan nagara éta Gajah Karumasakti; ari
garwana dua, jenengan Purba Déwata, Tarna Déwata. Barang sumping
éta marurangkalih sareng ibu-ibuna ka payuneun Raja Gajah Karumasakti,
dibagéakeun: “Oh sukur nuhun bagéa sumping, ieu téh nu ti mana, sarta turunan
saha?”
Jawab
Putri; “Upami Raja percanten, ieu pun anak, turunan Kangjeng Prabu
Siliwangi, putra Prabu Jaka Susuru; ari kuring ibuna, nu mawi ka dieu
seja nyuhunkeun tulung panggugahkeun Prabu Jaka Susuru, nu aya di jero dasar
kawah Domas, dijerum ku Raja Gunung Gumuruh”.
Dawuhan
Raja: “O nyai, hadé ku akang ditulungan. Ayeuna éta nagri Tanjung Singuru urang
jieun lantaran, supaya kauninga ku Raja Gunung Gumuruh, éta nagri urang huru”.
Jawab Putri: “Saé, nanging muga énggal digugahkeun heula nu aya di dasar
kawah”. Lajeng Raja Karumasakti angkat, barang sumping ka Tanjung Singuru,
teras éta nagri dihuru, seuneu muntab-muntab saeusi nagri budal ngalér ngétan
ngidul ngulon, nagara burak-barik.
Jawabna:
“Ieu nagara kula” Ceuk Raja Gunung Gumuruh; “Nu kula”.
Paaku-aku,
tungtungna ger perang éta Raja Gajah Karumasakti jeung Gunung Gumuruh,
ramé gelut ngadu kasaktén; tungtungna Raja Gunung Gumuruh kadéséh perangna,
nepi ka taluk ka Raja Gajah Karumasakti. Ti dinya Raja Gajah Karumasakti nyaur:
“Ayeuna manéh taluk, tapi kudu geuwat ngagugahkeun Prabu Jaka Susuru ti dasar
kawah Domas”
Jawabna:
“Mangga, tapi kedah sareng, sareng sampéan, urang ka kawah”. Ti dinya lajeng
arangkat, barang sumping kana kawah Domas, batu tutupna téa tuluy
dijungkatkeun, béh kapendak éta nu tiluan téh, Prabu Jaka Susuru, Tumenggung
Séwana Guru, Séwana Giri, lajeng digugahkeun dihanjatkeun.
Éta
Raja Gunung Gumuruh nyanggakeun pertobat ka éta 3 ménak tina urut waktu tadi
sakitu ngaya-ngayana ka éta Prabu Jaka Susuru, sarta nagarana katut eusina
dipasrahkeun rawuh sadérékna nu istri disanggakeun ka Prabu Jaka Susuru, supaya
didamel pawarang. Satuluyna nagara Gunung Gumuruh kaparéntah ku Prabu
Jaka Susuru.
Ti
dinya lajeng Prabu Jaka Susuru angkat sareng putri sadérékna Raja Gunung
Gumuruh ngabujeng ka nagara Tanjung Sumbara. Jadi tetepna Raja Prabu Jaka
Susuru di nagara Tanjung Sumbara kagungan pawarang 3 putra 2 papatih 4 nya éta:
1. Tumenggung Séwana Guru
2. Tumenggung Séwana Giri
3. Tumenggung Gajah Karumasakti
4. Tumenggung Badak Tamela Sakti Panarak Jaya


c: text/html

text:
CPRM
Content Protection for Recordable Media and Pre-Recorded Media (CPRM / CPPM) nyaéta hiji mékanisme oukeun ngadalikeun pangrékaman, pamindahan jeung panghapusan média digital dina hiji parangkat rumah tangga, saperti komputer pribadi, atawa pamuter digital séjénna. CPRM sering disebut ogé minangka "Digital rights management" (atawa "DRM") nu dikembangkeun ku 4C Entity, LLC (IBM, Intel, Matsushita jeung Toshiba).
Tumbu Luar[édit | sunting sumber]
- (en) the Electronic Frontier Foundation Keur informasi macem-macem privasi éléktronika jeung komputer sarta isu "DRM".
- (en) Ramatloka 4C Entity CPRM
- (en) 2001 Artikel régister kana CPRM dina drive ATA
- (en) Ngarti kana Recordable & Rewritable DVD

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِيْنَ أَسْرَفُوْا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوْا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ إِنَّ اللهَ يَغْفِرُ الذُّنُ
وْبَ جَمِيْعًا إِنَّهُ هُوَ اْلغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ . ( الزُّمَر : 53
“ Ucapkeun: Hei hamba-hamab Kami nu ngaleuwihan wates wangen ka diri diri maranehna, Poma aranjeun ulah putus harepan tina Rahmat Alloh. Saestuna Alloh ngahampura sakabeh dosa, saenyana Mantena Nu Maha Pangampura sareng Maha Heman “. ( QS. Az Zumar : 53 )
Geus jadi sunatulloh, yen manusa baris moal lesot tina gawe salah sarta dosa, da memang kitu nu jadi katangtuanana, hirup di riung ku gogoda jeung dodoja, hawa nafsu teu weleh elekesekeng ngabibita lampah maksiat nu di buleun ku rupa rupa kanikmatan dunya, sarta Alloh kacida maklumna kana ieu kalemahan manusa, da memang maksud Alloh ngadangdadanan manusa ku sifat condong migawe dosa taya lian maksud jeung tujuanana pikeun nembongkeun salah sawios kakawasanana sareng kaheman, sarta kanyaah Mantena, Alloh Zat nu mibanda sifat Gofuururrohiim


text: ANALISIS UNSUR-UNSUR INTRISIK CARPON “HATE AWEWE” KARANGAN : DADI MARGANA: ANALISIS UNSUR-UNSUR INTRISIK CARPON “HATE AWEWE” KARANGAN : DADI MARGANA Ku DinnaDwirahma F Dinayanti F NaufalSyahrial H Rully N IX - E HATE AWEWE: HATE AWEWE Garwa anu oge sarua darehdeh tandana miconggah .“ Barade angkat ka mana atuh , ieu teh ….?” Kuring nembalan panggerona,disusul tepus ku pananya basa-basi .“ Ngahaja we jalan-jalan , Pa Guru ! kaleresan gening nuju sae dintena ” Bu Ida ngilumairan .“Naha murangkalih henteu aya anu ngiring ?” Pamajikan ngilu nembrong.Encan oge Pa Rosadi jeung Bu Ida nembalan pananya pamajikan , kaburu kaganggumanten ku dua budak anu lumpat bari pating irihil suka seuri silih sirig .“ Geuraheun Ibu ! sakitu budak piindung wungkul , teu kalis ngaringkang , sakalieunka buruan ge teu weleh ngikintil ” Bu Rosadi anu nembal teh.Sajungna pa Rosadi sarimbit amitan . Ceg deui kana hanca bacaeun . Kareret pamajikan ngojengkang ka jero imah . Analisis: Analisis Tema : Hate Awewe Pelaku : - utama : Ibu Neni (Bageur) Pa Rosadi (Bageur) - Panambah : Ibu Ida (Bageur) PowerPoint Presentation: 3. Latar / setting : tempat : 1. di bumi 2. di jalan : waktu : siang, wengi. : suasana : sedih. 4. Galur : maju 5. Amanat : urang ulah gampang putus asa. 6. Sudut Pandang : orang pertama (abdi). PowerPoint Presentation: 6 . Ga lur Awal Carita Suspend Klimaks Anti Klimaks Akhir a . Awal Carita : Garwa anu oge sarua darehdeh tandana miconggah .“ Barade angkat ka mana atuh , ieu teh ….?” ……………………….. teu kalis ngaringkang , sakalieunka buruan ge teu weleh ngikintil ” Bu Rosadi anu nembal teh.Sajungna pa Rosadi sarimbit amitan . Ceg deui kana hanca bacaeun . Kareret pamajikan ngojengkang ka jero imah . PowerPoint Presentation: b . Suspend : Teu kungsi lila manehna norojol deui bari nanggeuygelas dieusi cikopi karesep kuring . …………………………………………… ! Harita ogeteu dipalire , diantepkeun we. Keur barang mimiti mah nyarita kitu . Sok gancang dilelemu , bari diyakinkeun yen sok sanajan teu diparengkeun boga turunan , tapi pikeun diri kuringmah rumah tangga jeung manehna ngarasa bagja bae . Jeung saenyana kuring mah nyaritakitu teh . c . Klimaks : Rido,teu katumpangan geuneuk maleukmeuk . Tong boroning diwayuh sanajan bade dikeser oge , Neni ……………………………. Ashar bisi kaburu ahir manten !” Henteu kudu dititah ngadua maraneh , sabari ka jero imah . Saditinggalkeunana ku nu jadi pamajikan . Pikiran jadi galideur , dirobeda kulamunan teu pararuguh . Dadakuna mikiran obrolan bieu , naha nyaan ………………………… katempo dua urang awewekeur leumpang bareng , sanggeus deukeut jadi sidik kanu duaan teh , anu kaos beureum mahsi Cucu , anu hiji deui mah teuing saha henteu apal . PowerPoint Presentation: c . Anti Klimaks : Paingan Ti kajauhan oge si Cucu mahsura-seuri . Kungsi ka ajar basa keur di SDna , ngan teu kungsi boga ijasah kaburu ayaanu narikan kawin , tapi teu lila rumah tanggana . ………………………………………………… tukangeun .“ Kitu we nya bongoh ti pamajikan teh , dasar lalaki mata karanjang ! teu kaopninggal imbit badag mani moho , poho kana sagala rupa !” Neni nengtrewelang bari nulak cangkeng . d . Akhir : Kareret beungeutna kuraweud haseum.Kuring ngan ukur melengek ! Teu kaharti ku pikiran anu jadi pamajikan . Karek maling reret ge geus sakitu werana , komo lamun kuring tulus nyandung . Beu ….. Kiamattea meureun !


text:
Taneuh
Taneuh nya éta bagian kerak bumi anu kasusun tina mineral sarta bahan organik nu mangrupa lapisan taneuh anu subur .[1] Taneuh pohara penting lalakonna pikeun kabéh kahirupan di bumi alatan taneuh ngarojong kahirupan tutuwuhan kalayan nyadiakeun hara sarta cai sakaligus minangka nu nahan akar.[1] Struktur taneuh anu berongga-rongga ogé jadi tempat anu alus pikeun akar hirup sarta tumuwuh. [1] Taneuh ogé jadi tempat hirup sagala rupa mikroorganisme. [1] Pikeun kalolobaan sato darat, taneuh jadi lahan pikeun hirup sarta usikna.[1] Ti sagi klimatologi, taneuh nyekel lalakon penting minangka tempat neundeun cai sarta narékahan érosi, sanajan taneuh sorangan ogé bisa kaérosi.[1]
Jenis Taneuh[édit | sunting sumber]
Indonésia nya éta nagara kapuloan jeung daratan anu lega kalayan jenis taneuh anu berbeda-beda. [2] Di handap ieu nya éta jenis-jenis taneuh anu aya di Indonésia :
Taneuh Humus nya éta taneuh anu pohara subur, kabentuk tina lapukan daun sarta watang tangkal di leuweung hujan tropis anu leubeut.[2]
Taneuh Keusik nya éta taneuh anu boga sipat goréng pikeun tatanén, anu kabentuk ti batuan beku sarta batuan sedimen anu ngabogaan butir garihal sarta berkerikil.[2]
- Taneuh Alluvial / Taneuh Endapan
Taneuh aluvial nya éta taneuh anu dijieun tina leutak walungan anu namper di dataran pendék anu ngabogaan sipat taneuh anu subur sarta cocok pikeun lahan tatanén.[2]
Taneuh Podzolit nya éta taneuh subur anu umumna aya di pegunungan kalayan curah hujan anu luhur sarta miboga suhu anu pendék / tiis.[2]
- Taneuh Vulkanik / Taneuh Gunung Seuneuan
Taneuh Vulkanis nya éta taneuh anu kabentuk ti lapukan materi gunung anu bitu, seuneuan anu subur ngandung zat hara anu luhur. [2] Jenis taneuh vulkanik aya di kira-kira lamping gunung anu aktip.[2]
Taneuh Laterit nya éta taneuh henteu subur anu tadina subur sarta beunghar ngeunaan unsur hara, tapi unsur hara kasebut leungit alatan dibawa ku cai hujan anu luhur.[2] Conto: Kalimantan Kulon sarta Lampung.[2]
- Taneuh Mediteran / Taneuh Kapur
Taneuh mediteran nya éta taneuh sipatna henteu subur anu kabentuk tina pelapukan batuan anu kapur. [2] Conto: Nusa Tenggara, Maluku, Jawa Tengah sarta Jawa Wétan.[2]
- Taneuh Gambut / Taneuh Organosol
Taneuh organosol nya éta jenis taneuh anu kurang subur pikeun tatanén anu mangrupa hasil jieunan pelapukan tumbuhan ranca. [2] Conto: ranca Kalimantan, Papua sarta Sumatera.[2]


text:
NOVEL SUNDA
Makalah
Disusun
Pikeun Nyumponan Salah Sahiji Pancen ti Pangajaran Sastra Sunda
Dosen : Dr. H. Iis Ristianai M. Pd
Disusun
ku:
Nami : LanLan Risdiana
NPM : 01020201080192
Tingkat : III A PKn
PROGRAM STUDI
PENDIDIKAN KEWARGANEGARAAN
FAKULTAS
KEGURUAN DAN PENDIDIKAN
UNIVERSITAS
SURYAKANCANA
CIANJUR
2010
BAB I
BUBUKA
1.1 Kasang
Tukang
Novel teh salah sahiji wangun karya
sastra anu ditulisna dina basa lancaran. Novel oge kaasup wangun karya sastra
anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih panjang ti
carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah. Biasana basa ugeran
dipake pikeun pamuka carita atawa pikeun ngebrehkeun hal-hal anu dianggap
penting jeung istimewa.
Novel munggaran dina kasustraan sunda
medalna dina taun 1914, mun di bandingkeun jeung novel dina sastra Indonesia,
tetela novel dina sastra sunda teh leuwih ti heula aya. Buktina novel munggaran
dina sastra Indonesia nyaeta novel azab jeung sangsara karangan Merari Siregar
medal dina taun 1920, genep taun sapandeurieun medalna baruang kanu ngarora.
Sakapeung
istilah novel jeung roman dina sastra Sunda téh sok matak ngabingungkeun,
saolah-olah dina sastra Sunda aya karangan nu disebut novel jeung aya karangan
nu disebut roman. Hal ieu téh lain dina sastra Sunda waé, tapi ogé dina sastra
Indonesia. Sakapeung ieu dua istilah téh sok nimbulkeun pabeulit harti. Ieu dya
istilah téh kabéh ogé asalna ti nagri deungeun, nya éta Inggris. Istilah roman
téh aya bédana. Éta hal ditétélakeun ku Clara Reeve dina Rene Wellek jeung
Austin Warren.
Dumasar
kana katerangan diluhur, nu ngabédakeun roman jeung novel téh nya éta novel mah
ngagambarkeun kahirupan manusa sapopoé nu eusina (caritaan) leuwih réalistis,
ari roman mah ngagambarkeun kajadian ahéng tur luar biasa, jeung dina eusina
leubeut ku hal-hal nu sifatna imajinatif.
Dina
sastra Sunda jeung sastra Indonesia mah istilah novel jeung roman téh dianggap
sarua. Ieu hal saluyu jeung pamadegan jakob Sumardjo (1991:2) nu nétélakeun yén
novel jeung roman téh saenyana mah éta-éta kénéh. Patali jeung hal nu kasebut
diluhur, najan hartina sarua istilah nu rék dipilih téh novél. Hal ieu téh
sangkan teu timbul pabeulit harti.
1.2 Tujuan
Panyusunan
a. Diajeungkeun pikeun nyumponan salah
sahiji pancen ti mata kuliah Sastra Sunda dina semester 5 jurusan Pendidikan
Kewarganegaraan
b. Nambahan wawasan ngenaan karya
sastra novel anu geus munggaran dina kasustraan sunda dinta taun 1914
c. Medarkeun wangenan, papasingan,
sumebarna jeung contona karya sastra novel.
d. Bisa mikawanoh jeung weruh kana
kasustraan sunda anu hususna ngenaan novel
1.3 Rumusan Masalah
a. Naon
ari wangenan novel?
b. Kumaha
sumebarna novel dina kasustraan sunda?
c. Kumaha
papasingan novel teh?
d. Kumaha
Contona karya sastra novel?
1.4
Mangpaat
Panulisan
Ieu panulisan
makalah dipiharep bisa méré mangpaat, nyaeta sankeun nu maca, bisa nambahan
pangaweruh ngeunaan karya sastra sunda novel.
BAB II
PEDARAN NOVEL
2.1 Wangenan
Novel
Kecap
Novel asalna tina basa latén. Asal kecapna nyaéta novus nu hartina anyar, robah
jadi novellus, tuluy robah deui jadi novel. Pangna disebut anyar lantaran dina
kasusastraan Barat wangun novel leuwih pandeuri ayana batan wangun roman
(Sumarsono, 1996:2).
Novel oge kaasup wangun karya sastra
anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih panjang ti
carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah. Biasana basa ugeran
dipake pikeun pamuka carita atawa pikeun ngebrehkeun hal-hal anu dianggap
penting jeung istimewa.
Sangkan écés ieu dihandap aya sababaraha pamadegan ngeunaan
novél upamana:
a. Iskandarwassid (1992: 91) nyebutkeun
novel nya éta prosés rékaan (fiksi) nu naratif (ngawuhud lalakon) umumna
panjang sarta galur caritana atawa plot na kompleks (ngaran cabang).
b. Jakob Sumardjo jeung Saini K.M.
(1996: 29) nyebutkeun:
“ Dalam arti yang luas novel adalah cerita berbentuk prosa dalam arti yang
luas. Ukuran yang luas disini dapat berarti cerita dengan plot (alur) yang
kompleks, karakter yang banyak, tema ynag kompleks, dan suasana yang beragam
pula. Namun ukuran yang luas disini juga tidak mutlak demikian, mungkin ukuran
yang luas hanya salah satu ansur fisiknya saja, misalnya temanya, sedang
karakter, setting, dan lain-lainya hanya satu saja.
c. Tatang Sumarsono (1986: 63)
nyebutkeun novel téh nya éta karangan fiksi anu ngagambarkeun kahirupan manusa
sapopoé jalan caritana, loba bagian bagianna tapi angger gumulung dina hiji
leunjeuran, dina eusi caritana digambarjeun watek para palaku, suasan, waktu,
jeung tempat lumangsungna kajadian (carita).
d. Taufik Faturrahman (1983: 49)
nyebutkeun novel nyaéta carita rékaan anu panjang, ditulisna dina basa
lancaran, eusina ngagambarkeun kahirupan manusa anu lumangsung dina waktu jeung
tempat anu dumuk.
e. Jakob Sumardjo (1981: 22) nyebutkeun
yén novel téh diwengku ku ayan hiji carita poko sarta ditambah ayan sababaraha
carita panglengkep, palakuna loba, ogé loba pasualanana. Tapi gumulung dina
hiji leunjeuran.
f. Yus Rusyana (1981: 125) nyebutkeun
yén novel téh carita nu panjang dina wangun lancaran, jalan caritana loba
bagian- bagianana. Kitu deui palakuna loba. Atuh mangsa anu kacaturna ogé lila.
Dina novel mah langka aya hal anu pamohalan. Palaku, jalan carita, tempat jeung
waktu kajadian téh kaayaanana bisa katarima ku akal.
g. Nurutkeun “ The American College
Dictonary” (1980: 830) nu dicutat ku Tarigan (1985:164) ditétélakeun yén “
Novel adalah suatu cerita fiktif, dalam panjang yang tertentu, yang melukiskan
para tokoh, gerak, serta adgan kehidupan nyat yang representatif dalam suatu
alur atau suatu keadaan yang agak kacau atau kusut”.
Dumasar
tina sababaraha pamadegan diluhur, katangén yén teu sakabéh unsurna novel
ngarancabang(kompleks), hal ieu katangén diluhur nurutkeun Jakob Sumaedjo jeung
Saini K.M.
Nurutkeun
Tarigan (1985: 165) biasana legana ukuran novel bisa ditilik tina jumlah
kecapna. Hiji novel biasana jumlah kecapna paling saeutik 35.000 kecap, atawa
100 kaca, atawa leuwih kurang 2 jameun upama dibaca.
2.2 Ciri – Ciri
Novel
Lamun di rincik ciri-ciri novel
miboga dalapan ciri nyaeta:
a.
Umumna
novel teh mangrupa carita rekaan
b.
Umumna
nyaritakeun kajadian kahirupan manusa sapopoe
c.
Palakuna
teh ku jalma
d.
Jumlah
palakuna leuwih ti hiji
e.
Caritana
panjang, adegan leuwih lengkep
f.
Mangsa
kacaturna lila
g.
Kaasup
kana wangun sastra modern, dina nangtukeun latar (utamana latar tempat)
salawasna aya dina lelengeran logika.
h.
Kajadian
carita na teh leuwih ti hiji kajadian tapi ngabentuk hiji carita.
Tina
ciri-ciri novel di luhur, sabeuneurna mah aya sasaruannana jeung bedana tina
novel jeung carita anu sejenna. Saperti hal na dongeng, novel jeung carita
pondok. Tiluanna sarua mangrupa carita anu ngabogaan ciri-ciri aya palaku, aya
kajadian, jeung aya tempat. Tanh anu ngabedakeunana nyaeta:
2.3
Unsur
Intrinsik Novel
Unsur-unsur
anu aya di jero novel nyaeta:
a. Tema
Iskandarwassid (1992: 158) nyebutkeun anu disebut téma téh nya éta hiji tangtungan
atawa hiji ageman anu sifatna abstrak, dipageuhan dian racikan karangan rékaan
pikeun ngayakinkeun nu maca, bisa jadi ku pangarang ditembrakeun (ditulis) tapi
mimindengna mah implisit.
Saterusna, Aminuddin (1991: 91) nétélakuen, “Tema adalah ide yang mendasari
suatu cerita sehingga berperanan juga sebagai pangkal tolak dalam memaparkan
karya fiksi yang diciptakannya.”
Pangarang
dina nulis hiji karya sastra mibanda tujuan pikeun hal ka nu maca, lain ngan
ukur nyarita. Nu dicaritakeun téh bisa mangrupa pasualan kahirupan jeung
sawangan kana éta pasualan.
Téma
mangrupa unsur penting lantaran bisa nunjukkeun pasualan nu rék nepikeun ku
pangarang dina éta karyana. Tema anu dipilih bisa ngeunaan tangtungan hirup,
ajaran agama, adat istiadat, ajaran moral, jeung sajabana.
Nurutkeun William Henry Hudson (Esten, 1990: 22), téma nu hadé nya éta hiji
téma kudu hiji pasualan manusa anu lega tur leleb sarta bener-bener karasa
jeung ditarima salaku pasualan kamanusaan. Jadi, cindekna nu disebut téma téh
nya éta anu jadi jejer utama atawa ide utama pamikiran pangarang anu timbul
tina pasulan hirup.
b. Latar (setting)
Latar
atawa setting nya éta gambaran waktu, kaayaan pajamanan, patempatan,
lingkungan, suasana, jeung saterusna nu ngalantarankeun kajadian carita. Tegesna
mangrupa salah sahiji dina adegan karangan. Merenah henteuna milih latar jeung
ngadeskripsikeunana milu nangtukeun ajén karangan (Iskandarwassid, 1992: 75).
c. Amanat
Pesen anu nyangkaruk dina hiji carita nu haying ditepikeun panulis kanu maca.
Unggal carita, pasti pangarang mibanda maksud atawa hal-hal anu hyng ditepikeun
ka nu maca, éta maksud pangarang téh mangrupa amanat. Amanat aya anu langsung
nembrak karasa ku nu maca, aya anu dibalibirkeun henteu togmol. Amanat biasana
nepikeun hiji ajaran moral, atawa pesen sangkan masarakat robah kaayaanana, boh
kahirupan fisikna boh kahirupan batinna atawa rohanina.
d. Galur/ plot
Runtuyan
kajadian atawa kagiatan nu aya dina hiji carita
pangarang ngamiitian carita ngaliwatan hiji kajadian anu matak panasaran atawa
nimbulkeun pananya, atawa suspense. Atawa mungkin baé henteu, Sanggeus kitu
maju kana klimaks, sarta ahirna nepi karéngséna masalah
e. Palaku
Bedana
palaku anu ngalakon dina sastra buhun, palaku dina novel mah umumna manusa.
Dumasar kana ilibiungna dina lalakon, palaku dina novel teh bisa dibagi dua,
nyaeta palaku utama jeung palaku panambah. Palaku utama nyaeta anu nyekel
lalakon, sedeng palaku panambah nyaeta anu ngabantuan palaku utama. Watek
palaku anu aya dina novel teh rupa-rupa aya anu jujur, hianat, sabar, teu
kaopan, bageur jeung sajabana. Watek palaku teh sok di saluyukeun jeung tema
carita.
2.4 Papasingan
Novel
a. Novel
Barudak
Novel
barudak nyaeta novel anu diajangkeun pikeun bacaeun barudak. Masalah anu
dicaritakeunana, masalah-masalah anu raket patalina jeung kahirupan barudak.
Kitu deui dina cara nyanghareupan jeung ngarengsekeun eta masalah, luyu jeung
pikiran katut jiwa barudak. Palaku utamana oge barudak deuih.
Novel
barudak jeung pangarangna dina sastra Sunda, di antarana:
a. Samsudi: Budak Teuneung, Budak Minggat
b. Tatang Sumarsono: Miang jeung
Kaludeung, Si Paser
c. Hidayat Soesanto: Guha Karang Legok
Pari, Bima Rengkung
d. Ahmad Bakri: Nu Sengit Dipulang Asih
b. Novel Rumaja
Novel
rumaja nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja. Kitu deui
palaku utamana oge pararumaja. Sawatara conto novel rumaja nyaeta Cinta
Pabeulit karangan Eddy D. Iskandar, Rini karangan Yoseph Iskandar, Lalangse
karangan Aam Amilia.
c. Novel Dewasa
Novel
dewasa, tangtu bae diajangkeun pikeun bacaeun anu geus dewasa (sawawa). Eusina
nyaritakeun masalah-masalah jalma anu geus dewasa. Kitu deui jeung palaku
utamana. Conto novel dewasa Rusiah nu Goreng Patut beunang Yuhana jeung Sukria.
Dumasar
kana temana jeung masalah anu dicaritakeunana, novel Sunda bisa dipasing-pasing
jadi:
a. Novel Silihasih
Novel
silihasih nyaeta novel anu eusina nyaritakeun cinta asmara palaku utamana.
Contona: Lain Eta karangan Moh. Ambri, Cinta Pabaliut karangan Eddy D.
Iskandar, Lalangse karangan Aam Amilia, Manehna karangan Syarif Amin.
b. Novel Kulawarga
Novel
rumah tangga nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah kulawarga palaku
utamana. Contona: Pipisahan karangan R.A.F., Puputon karangan Aam Amilia.
c. Novel Sosial
Novel
sosial nyaeta novel anu eusina nyoko kana masalah sosial, saperti kateuadilan,
kateureugeujeungan, atawa gejolak sosial dina hiji mangsa. SI palaku bisa jadi
mangrupa subyek, korban, atawa saksi eta kaayaan. Contona: Lembur Singkur
karangan Abdullah Mustappa.
d. Novel Misteri
Novel
misteri nyaeta anu eusina nyaritakeun hal-hal anu ngandung rusiah, anu biasana
kabuka dina bagian ahir eta novel. Upamana bae nyaritakeun neangan palaku
rajapati atawa palaku kajahatan sejenna. Contona: Laleur Bodas karangan Samsu
(Sambas jeung Susangka), Si Bedog Panjang karangan Ki Umbara.
e. Novel Sajarah
Novel
sajarah nyaeta novel anu eusina ngandung unsur-unsur sajarah. Boh palaku
utamana boh kajadianana nyoko kana sajarah. Contona: Pangeran Kornel jeung
Mantri Jero karangan R. Memed Sastrahadiprawira.
f. Novel Jiwa
Novel
jiwa nyaeta novel anu eusina nyaritakeun hal-hal anu patali jeung jiwa palaku
utamana. Contona: Arca beunang Ningtun Julaeha.
2.5 Sejarah jeung Kamekaran
Novel Sunda
Novel
munggaran dina kasustraan sunda nyaeta baruang Kanu Ngarora karangan daeng
Kanduruan Ardiwinata. Ieu novel teh medal dina taun 1914.
Mun
dibandingkeung jeung novel dina sastra iindonesia, tetela novel dina sastra
sunda leuwih ti baheula aya. Buktina novel munggaran dina sastra indonesia
nyaeta Azab jeung Sangsara karangan Merari Siregar medal dina taun 1920, genep
taun sapandeurieun medalna Baruang Kanu Ngarora.
Penerbit
anu medalkeun novel-novel sunda nyaeta Bale Pustaka. Salian ti Bale Pustaka
masih aya sababaraha penerbit partikulir anu sok medalkeun novel-novel sunda.
Upamana wae penerbit Dahlan Bektie jeung Kusradie. Pangarang anu novel-novelna
mindeng ditterbitkeun ku penerbit partikulir dina taun 1930-an nyaeta Yuhana.
Para
pangarang novel sunda dina entragan taun 1920-an nepi ka taun 1940-an
diantarana wae Daeng Kanduruan Ardiwinata, R. Memed Sastrahadiprawira. Mohamad
Ambri, margasulaksana, Sambbas, Susangka,jeung nu sejenna.
Sanggeus
dina sastra sunda aya majalah jeung surat kabar, novel-novel sunda teh loba anu
dipidangkeun mangrupa carita nyambung. Nepi ka kiwari geuns ratusan novel sunda
anu terbit mangrupa buku. Diantarana wae Mantri Jero jeung Pangeran Kornel
karangan R. Memed Sastrahadiprawira. Lain eta, Numbuk di Sue, Ngawadalakeun
Nyawa, Budak Siluman jeung Pependeuman Nabi Sulaiman (sadura) karangan Mohamad
Ambri, jeung rea-rea deui.
2.6 Conto Novel
Ringkesan carita novel Si Paser
Rencana Papisah
Eson
teh anak patani anu ngebon di suku Gunung Manglayang. Hiji waktu aya hiji anak
mencek asup ka kebonna, lantaran di beberikti leuweung ku anjing pamoroan. Eta
anak mencek teh tigebrus kana lombang, atuh ku Eson kadua bapana bisa di tewak.
Eta anak mencek teh tuluy diingu ku eson.
Dingaranan si Paser, lantaran luncatna tarik pisan, diibaratkeun paser nu
ngabelesat tina sumpit. Eson tulaten pisanngurusna teh. Beuki lila Si Paser
beuki gede, ngaluncatna oge beuki luhur. Malah hiji waktu mah Si Paser bisaeun
kabur, sanggeus ngaluncatan paggeur buruan. Untungna bisa katewak deui ku Eson,
bubuhan geus lindeuk. Ngarah teu kabur deui, pageur buruan teh ku Eson
dijangkunggan.
Hiji waktu bapana Eson kadatangan juru
tulis desa. Maksudna rek ngolongan sangkan Eson ngaleupaskeun deui mencek
inguannana ka leuweung, sabab eta sato teh kaasup anu di tangtayungan ku
pamarentah. Puguh deui Eson teu panujueun da geus nya’aheun pisan ka Si Paser
teh. Ngan lantaran hanteum di olo ku bapana, ahirna daekeun ngaleupaskeun deui
Si Paser. Eta menceuk di bawa ka leuweung, di leupaskeun. Eson kagaringan. Tilu
poe ti harita, Si Paser teh balik deui.
Ahirna
mencek teh di pasrahkeun minangka hadiah ka kebon binatang. Eson henteu ngarasa
teuing kaleungitan da unggal waktu manehna bisa ngalongokan sato kameumeutna.
BAB III
PANUTUP
3.1 Pamungkas
Kecap
Novel asalna tina basa latén. Asal kecapna nyaéta novus nu hartina anyar, robah
jadi novellus, tuluy robah deui jadi novel. Novel oge kaasup wangun
karya sastra anu miboga wangun carita anu panjang. Wangun carita novel leuwih
panjang ti carita panjang (long short-story) komo carita pondok mah.
Novel munggaran dina kasustraan sunda
nyaeta baruang Kanu Ngarora karangan daeng Kanduruan Ardiwinata. Ieu novel teh
medal dina taun 1914. Mun dibandingkeung jeung novel dina sastra iindonesia,
tetela novel dina sastra sunda leuwih ti baheula aya. Buktina novel munggaran
dina sastra indonesia nyaeta Azab jeung Sangsara karangan Merari Siregar medal
dina taun 1920, genep taun sapandeurieun medalna Baruang Kanu Ngarora.
Lamun
di rincik ciri-ciri novel miboga dalapan ciri nyaeta:
a.
Umumna
novel teh mangrupa carita rekaan
b.
Umumna
nyaritakeun kajadian kahirupan manusa sapopoe
c.
Palakuna
teh ku jalma
d.
Jumlah
palakuna leuwih ti hiji
e.
Caritana
panjang, adegan leuwih lengkep
f.
Mangsa
kacaturna lila
g.
Kaasup
kana wangun sastra modern, dina nangtukeun latar (utamana latar tempat)
salawasna aya dina lelengeran logika.
h.
Kajadian
carita na teh leuwih ti hiji kajadian tapi ngabentuk hiji carita.
Novel
di pasing-pasing kana sababaraha bagian, nyaeta:
a. Novel barudak, nyaeta novel anu diajangkeun
pikeun bacaeun barudak.
b. Novel remaja, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja.
c. Novel dewasa. Eusina nyaritakeun
masalah-masalah jalma anu geus dewasa.
Dumasar
kana temana jeung masalah anu dicaritakeunana, novel Sunda bisa dipasing-pasing
jadi:
a. Novel silihasih, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun cinta asmara palaku utamana.
b. Novel kulawarga, nyaeta novel anu
eusina nyaritakeun masalah kulawarga palaku utamana.
c. Novel sosial, nyaeta novel anu eusina
nyoko kana masalah sosial.
d. Novel misteri, nyaeta anu eusina
nyaritakeun hal-hal anu ngandung rusiah, anu biasana kabuka dina bagian ahir
eta novel.
e. Novel sajarah, nyaeta novel anu
eusina ngandung unsur-unsur sajarah.
f. Novel jiwa, nyaeta novel anu eusina
nyaritakeun hal-hal anu patali jeung jiwa palaku utamana.
3.2 Saran
Urang
sadayana salaku urang sunda kedah ngamumule kasustraan sunda. Salah sahijina
ngalestarikan sastra sunda ngenaan novel anu medal dina taun 1914.
DAFTAR PUSTAKA


text:
Déndrokronologi
Déndrokronologi atawa pananggalan cingcin tangkal nya éta métodeu pananggalan ilmiah dumasar kana analisis pola cingcin tangkal. Téhnik ieu mitembeyan dikembangkeun awal abad ka-20 ku A. E. Douglass, nu ngadegkeun Laboratorium Panalungtikan Cingcin Tangkal di Universitas Arizona. Téhnik pananggalan ieu bisa méré umur dina taun kalénder pikeun kai.
Daptar eusi
Pamuka[édit | sunting sumber]
Sacara basajan, tatangkalan di wewengkon nu hawana sedeng numuwuhkeun hiji cingcin tumuwuh unggal taun. Tatangkalan numuwuhkeun cingcin taunan nu pasipatanana béda-béda gumantung cuaca, hujan, hawa, jsb. dina masing-masing periodena. Variasi ieu bisa dipaké pikeun mikanyaho variasi cuaca mangsa ka tukang. Sapanjang hirupna éta tatangkalan, catetan taunan atawa pola cingcin kabentuk kalawan ngagambarkeun kaayaan cuaca di mana éta tangkal hirup. Kalembaban nu cukup jeung usum tumuwuh nu lila bakal ngahasilkeun cingcin nu lébar, sedengkeun mangsa halodo bakal ngahasilkeun cingcin nu heureut. Tatangkalan di wewengkon nu sarua bakal némbongkeun pola nu sarua dina mangsa nu sarua. Tina pola cingcin tangkal ieu tina tatangkalan nu umurna lila, bisa ngahasilkeun kronologi. Lajeng urang bisa ngabandingkeun kai ti struktur heubeul atawa kuna kana kronologi nu geus jadi cecepengan urang, nyocogkeun pola cingcinna (hiji téhnik nu disebut pananggalan silang (cross-dating), sarta nangtukeun sacara jétu umur kai nu dipaké ku nu ngawangun jaman baheula.
Dadaran[édit | sunting sumber]
Karya munggaran nu museur kana ngukur lébar cingcin tangkal - gampang ngukurna jeung bisa dipatalikeun jeung paraméter iklim. Mun dina ukuran taunan tumuwuhna tatangkalan, aya ogé tapak séjén, utamana maximum latewood density is generally found to be a better proxy for temperature than ring width. It is, however, harder to measure.
Recently, the established connection between tree rings and climate appears to be breaking down. Briffa et al report in Nature, 1998:
- During the second half of the twentieth century, the decadal-scale trends in wood density and summer temperatures have increasingly diverged as wood density has progressively fallen. The cause of this increasing insensitivity of wood density to temperature changes is not known... [1].
Laboratory analysis of timber core samples measures the width of annual rings. By taking samples from different sites and different strata within a particular region, researchers can build a comprehensive historical sequence that becomes a part of the scientific record; for example, ancient timbers found in buildings can be dated to give an indication of when the source tree was alive and growing, setting an upper limit on the age of the wood. Some trees are more suitable than others for this type of analysis. Likewise, in areas where trees grew in marginal conditions such as aridity or semi-aridity, the techniques of dendrochronology are more consistent than in humid areas. These tools have been important in archaeological dating of timbers of the cliff dwellings of Native Americans in the arid Southwest.
Ajén Ilmiah[édit | sunting sumber]
Mangpaat utama déndrokronologi nyaéta dina studi cuaca pikeun ngarékonstruksi variasi hawa mangsa nu geus ka tulkang. Tempo ogé catetan hawa mangsa saréwu taun ka tukang.
Kauntungan déndrokronologi nyaéta yén pananggalanana akurat sahingga bisa dipaké salaku kalibrasi. Pinus bristlecone nu umurna panjang sarta tumuwuhna alon, sok dipaké pikeun tujuan ieu, migunakeun spésimén nu hirup kénéh sarta nu geus paéh, nepi ka bisa kalacak pola cingcinna réwuan taun ka tukang. Pikeun tujuan pananggalan, di sababaraha wewengkon bisa némbongkeun runtuyan nepi ka sapuluh réwu taun.
najan kitu, para ahli déndrokronologi nyanghareupan sababaraha masalah, di antarana ayana spésiés sireum nu nyayang na tangkal sahingga ngaruksak struktur cingcinna.


text:
Dongeng Sunda Gajah Jeung Sireum
Di hiji leuweung aya gajah kacida badagna. Upama leumpang teh tonggongna antel kana dahan kai. Kabeh sato nu aya di leuweung eta teu aya nu wani ngalawan.Sumawona manehna bener,dalah salah ge sok digarugu we da nyaeta ku sieun tea.
Ngan pedah teu aya nu wani tea kalakuanana sawenag-wenang. Upama baranghakan tara ieuh inget ka batur,jukut teh dihakan ku sorangan we. Nepi ka sato leutik saperti landak,peucang,mencek beakeun. Lain ukur kitu upama leumpang tara nenjo tincakeun. Loba sato leutik nu paraeh katincak kumanehna.
Hiji mangsa mah aleutan sireum nu harita keur ngarak rajana,leye-leye we ditincakan.Sakitu pangawal raja gogorowokan ka gajah kudu ati-ati leumpang sabab loba sireum nu cilaka katincakan,teu pisan didenge. Padahal piraku teu kadengeun sakitu ceuli erbingna.
Barang kajadian eta kauninga ku raja sireum,kalintang benduna. Harita keneh gajah teh ditantang perang. Ngadenge panangtang kitu gajah kalahka seuri. Majar teh ' Hayu wae Sakadang Sireum hayang perang mah.Rek iraha,ayeuna isukan atawa iraha ? Kumaha sampean ! Hayang beurang hayu,hayang peuting hayu !'Tong loba omong Sakadang Gajah...! Upama enya mah sampean wani,saminggu deui ti ayeuna ...!'ceuk raja sireum.
Sanggeus gajah ngaleos ti dinya,raja sireum marentahkeun rahayatna nyieun lombang gede. Teu kudu mindo marentah harita keneh rahayat sireum obyag digarawe nyieun lombang beurang peuting. Kusabab sararea digarawe suhud isukna rek ger perang teh geus anggeus.
Raja sireum jeung rahayatna geus noyek wetaneun lombang nu gedena kira-kira sagede leuit bari jeung jero deuih. Tapi ti luhur mah teu katara aya lombang,jukutan biasa we,da puguh dijieuna dikorowot.Nu matak sireum-sireum caricing wetaneun lombang pedah pidangeun gajah ti beulah kulon.
Eta mah gajah barang ngadenge omongan raja sireum kitu, sebrut lumpat maksudna rek ngabantingkeun raja sireum ku tulalena, bari rek ngirik-nigirik sireum sejenna. Tapi tacan nepi ka raja sireum,gajah tigebrus manten kana lombang nepi ka laput. Atuh ger sireum-sireum sarurak bari breg ngaronom gajah terus pada ngegelan. Gajah sombong teu bisa walakaya gegerungan dina lombang nepi ka paehna.
KUMPULAN BOBODORAN SUNDA klik nu ieu ...
KUMPULAN BOBODORAN SUNDA klik nu ieu ...


text:
Kamis, 08 November 2012
Gending Karesmen dina Kasenian Sunda
Gending karesmén nyaéta pagelaran drama anu dialog-dialogna ditembangkeun atawa dikawihkeun, dibarengan gerak ibing, dipirig ku tatabeuhan. Istilah nu saharti sareng gending karesmen, nyaeta Taman Karesmen, upami dipidangkeunana di pakarangan atanapi taman, ngareuah-reuah pesta kebon. Setra Karesmen, wancahna tina sekar-waditra-karesmian, ieu mah upami pagelaranana teh dipirig ku waditra Tembang Sunda sarta winangun Tembang Sunda (Cianjuran). Numutkeun pendapat umum gending karesmen mangrupa paduan sekar jeung gending anu aya kaitanna dina salasahiji carita sacara nonstop anu wujudna sabage materi sorangan dina pagelaran. RMA Kusumadinata: harti gending karesmen anu sabenerna nya eta karesmian gending anu hartina gending anu dikomposisikeun jeung dipaenkeun sacara instrumentalia anu unsure sekarna euweuh dijerona. Mang Koko cenderung nyebutkeun Drama Suara keur istilah gending karesmen, alasanna salain drama suara leuwih babari diartikeun, sajajar oge jeung istilah dina tari anu digunakeun nya eta Sendra tari. Nano S oge mere istilah keur pagelaran samodel kitu nya eta Kagunan Reka Carita. Kagunan mangrupa bangkitna seni suara, nya eta sekar jeung gending. Reka maksudna ungkapan dina ngawujudkeun ciptaan carita atawa carita nya eta hiji ungkapan anu disusun ku materi basa. Gending karesmen ngadeg dina taun 1927 ku R.Memed Kartabrata. Gending karesmén mangrupa gabungan dina sababaraha unsur seni, saperti seni sastra anu naskah caritana dina wangun prosa liris nya éta karya sastra anu bisa diungkapkeun ngaliwatan nyanyian. Dialog anu ditepikeun ku pamaén gending karesmén ditepikeun ku nyanyian (sekaran). Dina kamekaran kiwari, teu saeutik gending karesmén anu geus dirékam kana kasét, upamana waé ”Gending Karesmén Lutung Kasarung” beunang Sayudi. Lahirna Gending Karesmén teu leupas tina pangaruh Belanda, wangunan Gending Karesmén téh kailhaman ku wanda kasenian anu jol-na ti Barat: Opera. kurang leuwih 1902, aya istilah anu disebut Tunil Tembang. Ari istilah Tunil, asal kecapna tina basa Walanda. Pihartieunna téh taya lian Tunil anu ditembangkeun. Kira taun 1924, istilah Tunil Tembang téh diganti jadi Dogér Tembang. Pang kitu téh ku sabab istilah Tunil téa, anu lain basa Sunda asli. Istilah Gending Karesmén jolna ti Raden Mahyar Angga Kusumadinata (musicoloog Sunda), anu dipaké tug nepi ka kiwari. Dina pertumbuhan jeung perkembangan gending karesmén nampilkeun tilu gaya, nya éta: 1. Gaya R. adding Affandi anu leuwih condong ngagunakeun kaédah-kaédah tembang Sunda. 2. Gaya Mang Koko anu lewih condong boga sifat drama suara. 3. Gaya Wahyu Wibisina anu boga konsep antara lain karawitan kudu tunduk kana kaédah-kaédah drama Fungsi gending dina gending karesmen diantarana: a. Mirig sekar b. Mere suasana c. Mere aksen gerak-gerak palaku
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
John Dalton
John Dalton nyaéta anu naratas téori atom.[1] Anjeunna kawentar alatan tiorina anu ngabangkitkeun deui istilah “atom”. Dina buku karanganana anu judulna New System of Chemical Philosophy anjeunna hasi ngarumuskeun hal ngeunaan atom kira-kira taun 1803. John Dalton hirup dina mangsa 1766-1844.[1]
Anjeunna nyebatkeun yén matéri téh kawangun ku atom anu teu bisa dibagi-bagi deui.[1] Unggal unsure kawangun ku atom-atom kalawan sipat jeung massa anu idéntik, jeung senyawa kawangun upama atom tina rupa-rupa unsur anu ngahiji dina komposisi anu maneuh.[1] John Dalton pisan élmuwan Inggris anu dina awal abad ka-19 anu midangkeun hipotésa atom kana dunya élmu pangaweruh.[1] Alatan lalmpahanna kitu téh, anjeunna nyuguhkeun konci anu ngamungkinkeun kamajuan gedé dina widang kimia ti mangsa harita.[1]
Sangkan jelas, anjeunna téh lain jalma munggaran anu boga anggapan yén sakumna objék material kawangun ku sajumlahing partikel anu pohara leutikna jeung teu bisa ruksak anu disebut atom.[1] Ieu pamadegan téh geus pernah diajukeun ku filsuf Yunani kuna, Democritus, komo mungkin leuwih awal deui.[1] Ieu hipotésa téh ditarima ku Epicurus, jeung nnu dikahareupkeun sacara brilian deui ku saurang panulis Romawi, Lucretius.[1]
Anjeunna mrosés pikeun ngitung beurat atom tina perséntase komposisi senyawa, make system arbitrér pikeun nangtukeun struktur anu méh sarupa jeung susunan atom.[2] Upama aya dua unsur anu bisa dihijikeun, éta kombinasina téh bakal nyababkeun sasét rangkaéan anu tuluy-tuluyan.[2]


text:
Below are the Bodoran Sunda result which're collected from trusted resources. You can start playing the media by clicking the "Listen" button to listen on mp3, "Play Video" button to play the video, or download the bodoran sunda by clicking the "Download" button. If you can't see the result just try to search again using another simple keywords using search box above.
Bodoran Sunda Results
Bodor bobodoran sunda hp baru ngakak pisanlah ! bodor bobodoran sunda hp baru ngakak pisanlah !. jangan lupa like dan subscribe ya :) nuhun. Bodor Bobodoran Sunda Hp Baru Ngakak Pisanlah
Bodoran sunda si pohang 1. bodoran sunda ohang, ohang nyanyi lucu, si pohang, anton abox, ohang, bobodoran lucu, bobodoran sunda. Bodoran Sunda Si Pohang 1
Bodoran sunda lucu si ijem cepot dkk episode si cepot beger tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobodoran sunda kang ibi Bobodoran Sunda 7 Si Ijem Cepot Eps Si Cepot Beger
Bobodoran sunda landong baeud,, smk yapan. Tatarucingan Bobodoran Sunda
Bobodoran sunda lucu si ijem si cepot cepot tatarucingan tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobodoran sunda kang ibing Bobodoran Sunda 2 Si Ijem Eps Cepot Tatarucingan
Bodor bobodoran sunda kacapi lawak abah yana dan asep pangandaran full terbaru bodor bobodoran sunda kacapi lawak abah yana dan asep pangandaran full terbaru Bodor Bobodoran Sunda Kacapi Lawak Abah Yana Dan Asep Pangandaran Full Terbaru
Bobodoran sunda lucu si ijem cepot kang ibing episode ngaronda tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobodoran sunda kang Bobodoran Sunda 8 Si Ijem Cepot Kang Ibing Eps Ngaronda
Bodor bobodoran sunda wayang golek - cepot ngahereyan buta lucu pisanlah bodor bobodoran sunda wayang golek - cepot ngahereyan buta lucu pisanlah Bodor Bobodoran Sunda Wayang Golek Cepot Ngahereyan Buta Lucu Pisanlah
Longser sunda adalah salah satu jenis teater rakyat tatar sunda jawa barat. Bodor Sunda 1 2 Longser
Bobodoran sunda si ijem & si cepot episode katempuhan buntut maung tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobodoran sunda k Bobodoran Sunda 5 Si Ijem Si Cepot Eps Katempuhan Buntut Maung
Cangehgar, bobodoran asli sunda, anu lakona si udin jeung si icih tong hilap ngelike.. ^_^ Bobodoran Sunda Si Udin Cangehgar Ameh Seger
Bobodoran sunda lucu si ijem si cepot asep truna dll episode cepot calon lurah tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobod Bobodoran Sunda 3 Si Ijem Eps Cepot Calon Lurah
Bobodoran sunda lucu si ijem cepot episode cepot opname full tags - bobodoran sunda lucu si ijem si cepot full | bodoran sunda lucu | bobodoran sunda kang ib Bobodoran Sunda 6 Si Ijem Cepot Eps Cepot Opname Full


text:
Angeun
Angeun nya éta kadaharan anu aya kuahan nu biasana dijadikeun batur sangu nalika dahar. [1]Jalma mikawanoh rupa-rupa angeun, nu popular diantarana; angeun lodéh jeung angeun haseum. [1] Di kalangan patani Priangan, angeun nu popular nya éta angeun kacang jeung angeun oncom. [1]Di pilemburan, gulé jeung opor disebut angeun gulé jeung angeun opor. [1]Pokona lamun ya kuahan disebut angeun. [1] Jadi, teuing naon hubunganna, lamun eusina daging disebut angeun daging. [1] Dahar sangu dicampur angeun disebut nguah atawa ngokoh (dikokoh). Nyieun angeun disebut ngangeun. [1]
Angeun Haseum[édit | sunting sumber]
Angeun haseum nya éta angeun anu bahanna rupa-rupa sayuran saperti potongan waluh sieum, terong, kacang panjang, jeung aya ogé anu ditambahan ku engkol, tangkil jeung daun tangkil, jagong ngora, sarta aya anu maké kéréwédan. [2][1]Di Priangan bungbuna henteu digerus heula tapi potongan bungbu éta diasupkeun kitu baé nalika cai angeun keur ngagolak, ku sabab éta warnana masih katempo bening, ogé teu maké suuk, jagong jeung kéréwédan. [1] Di Jakarta digerus heula, ogé seringna maké kéréwédan, jagong, jeung suuk. [1] Disebut angeun haseum lantaran rasana asem seger, anu asalna tina asem anu dijadikeun salah sahiji unsur bungbuna. [1]Ayeuna urang Sunda ogé geus umum nyieun angeun haseum cara Jakarta. [1] Ģ
Angeun Kacang[édit | sunting sumber]
Angeun kacang nya éta angeun anu bahanna kacang beureum atawa kacang galing (sarupaning kacang beureum tapi leuwih leutik jeung rupa-rupa warnana). [1] [2]Samarana basajan salian ti gula beureum jeung uyah biasana ditambahan laja, daun salam, saeutik tarasi, tomat, kayu manis, jeung combrang (kembang honjé), sarta daun walang. [1]Bungbuna teu digerus tapi diasupkeun kana cai angeun nu keur ngagolak. [1] Tapi, di kota bungbuna digerus heula, dihijikeun jeung bawang beureum nu sarua digerus, sarta jarang maké combrang. [1] Aya ogé angeun kacang panjang anu bahanna tina kacang panjang. [1] [2]
Angeun Lodéh[édit | sunting sumber]
Angeun lodéh nya éta angeun anu bahanna aya rupa-rupa sayuran teu jauh béda jeung eusi angeun haseum, ditambahan ku daun tangkil nu masi ngora, tapi henteu jeung tangkilna, ogé henteu makéé jagong. [1]Hal utama anu ngabédakeun nya éta angeun lodéh mah maké cipati sedengkeun angeun haseum mah henteu. [1]Aya ogé anu dicampur témpé atawa oncom anu dipotongan laleutik kotak-kotak. [1]Henteu maké kéréwédan siga angeun haseum. [1] Angeun lodeh siga angeun haseum, popular pisan disakabéh kalangan masarakat Sunda. [1]
Angeun Oncom[édit | sunting sumber]
Angeun oncom nya éta angeun anu bahanna aya oncom (biasana disiksikan kotak-kotak) ditambah cabé héjo, maké santen. [1] [2]Samarana uyah, gula, asem, maké cikur.[1] [2]


text:
KATUANGAN KHAS SUNDA
Quote:Quote:Sateuacan thread ieu diaos mangga uningaan heula palih dieu :
Spoiler for Rules:
Quote:Upami teu kaabotan punten sateuacan diaos nyungkeun bantosan supados trit ieu di rate.
Haturnuhun sateuacanna
Spoiler for Bantos Rate 5:
Quote:Lagu Tema
Spoiler for Lagu Tema:
Quote:
Assalamual’aikum Wr Wb...
Sateuacanna sim kuring nyungkeun dihapunten ka palawargi sadayana bilih kumawantun atanapi nyanyahoanan ngaguar perkawis nu aya pakuat pakaitna sareng kabudayaan Sunda. Da geuning kabudayaan Sunda teh kacida beunghar tur luhung, lamun lain ku urang salaku urang Sunda rek ku saha deui atuh kabudayaan Sunda dimumulena. Tah trit basajan ieu teh mudah-mudahan tiasa janten tarekah nyata kanggo ngamumule kabudayaan Sunda.
Dina kasempetan ieu sim kuring hoyong nyobian ngaguar perkawis Katuangan Khas Sunda nu mangrupikeun salah sawios katuangan nu kakoncara di Indonesia. Naon wae atuh rupi-rupi katuangan orang Sunda teh? Supados teu nyangkolong kana waktos, der ah urang mimitian.


text:
Sampeu
Sampeu, nu dina basa Inggris ngaranna cassava, nyaéta tangkal ti kulawarga Euphorbiaceae. Beutina dipikawanoh minangka kadaharan poko panghasil karbohidrat sarta daunna minangka sayuran. Sampeu tumuwuh di daérah tropis jeung daérah subtropis.
Daptar eusi
Gambaran[édit | sunting sumber]
Sampeu mangrupakeun beuti atawa akar tangkal anu panjang jeung boga garis tengah rata-rata 2-3 cm sarta panjang 50-80 cm, gumantung kana jinis sampeu anu dipelak. Daging beutina boga warna bodas atawa semu konéng. Beuti sampeu henteu bisa lila disimpen sanajan ditempatkeun dina lomari és. Gambaran karuksakan ditandaan ku kaluarna warna biru kolot alatan kawangunna asam sianida anu boga sipat racun pikeun manusa.
Beuti sampeu mangrupakeun sumber énergi anu beunghar ku karbohidrat tapi kacida kurang ngandung protéin. Sumber protéin anu alus malahan aya dina daun sampeu alatan ngandung asam amino métionin.
Sajarah sarta pangaruh ékonomi[édit | sunting sumber]
Jinis sampeu Manihot esculenta mimiti dipikawanoh di Amérika Kidul, saterusna dibudidayakeun dina mangsa pra-sejarah di Brasil sarta Paraguay. Wangun-wangun modéren tina spésiés anu geus dibudidayakeun bisa kapanggih tumuwuh liar di Brasil kidul.
Produksi sampeu dunya dikira-kira ngahontal 184 juta ton dina taun 2002. Kalolobaan produksi dihasilkeun di Afrika 99,1 juta ton sarta 33,2 juta ton di Amérika Latin sarta Kapuloan Karibia.
Sampeu dipelak sacara komérsial di wewengkon Indonésia (waktu éta Hindia Walanda) dina kira-kira taun 1810Payer, M. HBI weltweit. 5.3. Zur Geschichte Indonesiens. Édisi 1997-03-18. Diaksés 18 Méi 2007, sanggeus saméméhna diwanohkeun ku urang Portugis dina abad ka-16 (beunang mawa ti Brasil).
Prosés nyieun[édit | sunting sumber]
Beuti akar sampeu réa ngandung glukosa sarta bisa didahar atah-atah. Rasana rada amis, aya ogé anu pait gumantung kana kandungan racun glukosida anu bisa nyieun asam sianida. Beuti anu rasana amis ngahasilkeun paling saeutik 20 mg HCN pér kilogram beuti akar anu seger kénéh, sarta 50 kali leuwih réa dina beuti anu rasana pait. Dina jinis sampeu anu amis, prosés ngasakkeun pohara diperlukeun pikeun nurunkeun kadar racunna. Ti beuti ieu bisa ogé dijieun tipung aci.
Kaguna[édit | sunting sumber]
Sampeu dikokolakeun ku sagala rupa cara, sampeu réa dipaké dina sagala rupa macem asakan. Dikulub pikeun ngagantikeun kentang, sarta palengkep asakan. Tipung sampeu bisa dipaké pikeun ngaganti tipung gandum, alus pikeun panyandang alergi.
Sampeu minangka kadaharan ingon-ingon[édit | sunting sumber]
Sampeu ilahar dipaké minangka kadaharan pikeun ingon-ingon di nagara-nagara kawas di Amérika Latin, Karibia, Tiongkok, Nigeria sarta Éropa.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Bacaan Umum[édit | sunting sumber]
- FAO, June 2003 cassava market assessment, 2003
- Cereda, M.P. and Mattos, M.C.Y. (1996). "Linamarin - The Toxic Compound of Cassava". Journal of Venomous Animals and Toxins (online) 2 (1), 6-12; ISSN 0104-7930 [1]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Tumbu ka luar[édit | sunting sumber]
- (en) Cassava - Purdue University Horticulture
- (en) Cassava Pests: From Crisis to Control
- (en) GM cassava plants that have reduced cyanogens
- (en) Global Cassava Development Strategy
- (en) The Case for Cassava


text:
Pacing
Pacing (Costus speciosus) nyaéta hiji spésiés ti genus Costus nu pituin Asia Tenggara, utamana Kapuloan Sunda Gedé Indonésia. Bédana ti jahé biasa nyaéta ukur boga sabaris daun anu susunanana murilit (nypiral). Sumebarna ku dua cara: aséksual maké rimpangna jeung séksual maké sikina (disebarkeun ku manuk mun didahar buahna). Lian ti salaku tutuwuhan pituin pulo-pulo Pasifik, di wewengkon séjén ogé kiwari mah loba, kayaning di Kapuloan Cook, Fiji, jeung Hawai. Di India, pacing dipelak pikeun natambaan kasakit jeung pikeun hiasan.
Dina Ayurwéda, rimpang pacing dipaké natambaan kasakit muriang, asma, bronhitis, jeung inféksi cacing pita.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Costus speciosus. Wikipédia basa Inggris. Disalin 16 Oktober 2008.


text:
DNA
Asam déoksiribonukléat (Deoxyribonucleic acid, DNA) ngarupakeun asam nukléat nu mawa paréntah genetik pikeun pertumbuhan biologis sadaya bentuk kahirupan jeung rupa-rupa virus. DNA kadang disebut salaku molekul warisan sabab diwariskeun sarta digunakeun pikeun ngabaranahkeun sifat. Nalika réproduksi, DNA disalin sarta diteruskeun ka turunan.
Dina baktéri jeung organisme sél basajan séjénna, DNA nyebar kurang leuwih ampir di sapanjang jero sél. Na sél kompléks nu nyusun tatangkalan, sato, sarta organisme multisél séjén, lolobana DNA kapanggih na kromosom nu aya na inti sél. Organél nu ngahasilkeun énergi nu katelah salaku kloroplas jeung mitokondria ogé mawa DNA, nya kitu ogé rupa-rupa virus.
Daptar eusi
Ihtisar struktur molekular[édit | sunting sumber]
Najan kadang disebut "molekul warisan", lambaran DNA teu mangrupa molekul tunggal. DNA mangrupa pasangan molekul, nu murilit kawas tambang nu ngawujud jadi hiji héliks ganda (bagéan luhur na gambar katuhu).
Unggal lambar molekul ngarupakeun salambar DNA: hiji ranté nukléotida nu numbu kimiawi nu masing-masing ngandung hiji gula, hiji fosfat, jeung salasahiji ti opat "basa" aromatik. Kusabab lambaran DNA diwangun ku subunit-subunit nukléotida ieu, mangga kaasup polimér.
Kabinékaan basa ieu ngandung harti yén aya opat rupa nukléotida, nu biasa ditujul dumasar basana, nyaéta adénin (A), timin (T), sitosin (C), jeung guanin (G).
Dina héliks ganda, dua lambar polinukléotida ngahiji dina papasangan kompleméntér basa-basana ku ayana beungkeut hidrogén. Unggal basa nyieun beungkeut hidrogén ukur jeung pasangan nu tinangtu -- A ka T jeung C ka G -- sahingga idéntitas basa na hiji lambar nangtukeun basa naon nu aya na lambar lawanna. Sakujur wangun nukléotida dina unggal lambar téh kompleméntér jeung pasanganana. Mun dipisahkeun, unggal lambar éta bisa dijadikeun citakan pikeun nyieun pasanganana.
Kusabab papasangan basa nukléotidana aya dina sumbu héliks, mangka gugus gula jeung fosfatna ngaruntuy di bagian luar. Ranté anu dibentuk ku pasangan ieu gula-fosfat sok disebut "tulang tonggong" (backbones) héliks.
Pentingna runtuyan[édit | sunting sumber]
Dina hiji gén, runtuyan nukléotida sapanjang lambar DNA nangtukeun hiji protéin, nu perlu dijieun ku hiji organisme atawa "diéksprésikeun" sakali atawa sababaraha kali nalika hirupna migunakeun béja runtuyanana. Hubungan antara runtuyan nukléotida jeung runtuyan asam amino protéinna ditangtukeun ku aturan tarjamah sélular basajan, nu sacara koléktif katelah salaku sandi genetik. Maca sapanjang runtuyan "panyandi protéin" hiji gén, unggal tilu runtuy nukléotida (disebut kodon) nangtukeun atawa "nyandi" hiji asam amino.
Di loba spésiés, jigana ukur sabagéan leutik tina sakabéh runtuyan génom nu nyandi protéin. Fungsi nu sésana nepi ka kiwari can dipikanyaho. Geus dipikanyaho yén aya runtuyan nukléotida nu nangtukeun affinity pikeun protéin pamengkeut DNA (DNA binding protein) nu boga rupa-rupa peran penting, hususna dina ngatur réplikasi jeung transkripsi. Runtuyan ieu mindengna disebut runtuyan pangatur (regulatory sequence), bari panalungtik nganggap yén sajauh ieu mah aranjeunna bisa manggihan ngan saeutik ti antarana. "DNA runtah" (junk DNA) nunjukkeun runtuyan nu can kapanggih mibanda gén atawa fungsi.
Runtuyan ogé nangtukeun karentanan hiji bagéan DNA tina beulah alatan énzim réstriksi, alat penting pisan dina rékayasa genetik. Lebah mana meulahna dina sapanjang génom individu nangtukeun "sidik DNAna".
Réplikasi DNA[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Réplikasi DNA
Réplikasi DNA atawa sintésis DNA ngarupakeun prosés nyalin DNA lambar-ganda nuturkeun ayana pembelahan sél. Lambaran ganda nu dihasilkeun sacara umum ampir sarua samasakali, ngan kasalahan dina réplikasi bisa ngakibatkeun salinan nu teu sampurna (tempo mutasi). Unggal lambar ganda nu dihasilkeun ngandung salambar nu asli sarta salambar nu anyar disintésis. Ieu disebutna réplikasi semikonservatif. Prosés réplikasi ngawengku tilu hambalan: inisiasi, réplikasi, jeung terminasi.
Sifat mékanis nu patali jeung biologi[édit | sunting sumber]
Beungkeut hidrogén antara lambaran héliks ganda cukup lemah sahingga bisa leupas kalawan gampang ku ayana énzim. Énzim nu katelah hélikase ngudar lambaran pikeun ngajalanan majuna énzim nu maca runtuyan kayaning polimérase DNA.
Maca runtuyan DNA[édit | sunting sumber]
Bentuk jeung beungkeut nu asimétri dina nukléotida ngandung harti yén salambar DNA salawasna mibanda a discernable orientation atawa directionality. Ku sabab kitu, najan salambar nukléotida nujul ka hiji "arah", nu séjénna (pasanganana) pasti nujul ka sabalikna. Susunan lambar kieu disebutna antiparalél.
Pikeun alesan tata ngaran kimia, urang kudu ngarujuk ka tungtung asimétri dina unggal lambaran DNA-na salaku tungtung 5' jeung 3' (dibaca "prima lima" jeung "prima tilu"). Olah DNA (misalna nu ngalibetkeun énzim) ilaharna maca runtuyan nukléotida ti "5' ka 3'". Dina ilustrasi héliks ganda nu nangtung/vértikal, lambaran 3' biasana naék, sedengkeun lambaran 5' sabalikna.
DNA single-stranded (ssDNA) jeung ngoméan mutasi[édit | sunting sumber]
Dina saababaraha virus, DNA téh aya dina bentuk lambar tunggal sarta nonhéliks. Kusabab mékanisme ngoméan DNA mah biasana lumangsung dina basa-basa nu papasangan, virus nu ngan boga génom ssDNA mutasina leuwih mindeng batan mun boga utas ganda. Balukarna, aya spésiés-spésiés nu bisa adaptasi leuwih gancang sahingga teu lastari.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Wikipédia basa Inggris, disalin ping 12 Agustus 2004.
- DNA: The Secret of Life, by James D. Watson. ISBN 0-375-41546-7
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- DNA: PDB molecule of the month
- Google: Nucleic Acids
- 17 April, 2003, BBC News: Most ancient DNA ever?
- My First Book About DNA
- Watson, James, and Francis Crick, "Molecular structure of nucleic acids, A structure for Deoxyribose Nucleic Acid". April 2, 1953. (paper on the structure of DNA)
- DNA Interactive (requires Macromedia Flash)
- DNA model - sometimes a solid three-dimensional model, rather than an in silico model, is the best for demonstrating the structure of DNA (viz. Watson and Crick!)


text:
Buah
Buah nyaéta bagian tina tutuwuhan kembangan anu mangrupakeun robahan satuluyna tina bakal buah (ovarium). Buah biasana ngabungkus sarta nangtayungan siki. Définisi ieu henteu ngawengku buah dina harti tatanén (hortikultura) atawa pangan. Alatan éta sakapeung buah kalawan harti nu ieu disebut buah sajati pikeun ngabédakeun jeung buah anu kabentuk ti bagian séjén tutuwuhan. Buah remen ogé ngabogaan ajén ékonomi minangka bahan pangan atawa bahan baku industri alatan di jerona disimpen sagala rupa produk métabolisme tutuwuhan, mimiti ti karbohidrat, protéin, lemak, vitamin, mineral, alkaloid, nepi ka terpéna sarta terpénoid. Élmu anu ngulik sagala hal ngeunaan buah dingaranan pomologi.
Daptar eusi
Buah dina harti botani jeung harti tatanén atawa pangan[édit | sunting sumber]
Harti botani[édit | sunting sumber]
Dina panempo botani, buah nyaéta buah sajati sakumaha anu disebutkeun di luhur. Dina watesan ieu, rupa-rupa buah bisa pohara jembar, ngawengku buah manggah, buah apel, buah tomat, cabé, paré, 'siki' jagong, 'siki' kembang srangéngé, 'siki' pedes, atawa peuteuy kacang taneuh. Dumasar watesan ieu, buah jambu monyét atawa buah nangka henteu kaasup buah sajati.
Harti hortikultura atawa pangan[édit | sunting sumber]
Buah dina harti hortikultura atawa pangan mangrupakeun harti anu dipaké ku balaréa. Dina harti ieu, watesan buah jadi leuwih logor. Saban bagian tutuwuhan dina kulit taneuh anu tumuwuh ngagedéan sarta (biasana) boga daging atawa réa ngandung cai bisa disebut buah. Dina harti ieu, urang bisa manggihan buah dina harti botani anu digolongkan sasayuran, kawas buah tomat, buah cabé, peuteuy kacang panjang, sarta buah bonténg. Urang ogé bisa manggihan buah henteu sajati anu digolongkan minangka bungbuahan, kawas "buah" jambu monyét (anu sabenerna mangrupa dasar kembang anu ngagedéan; buah anu sajatina mah nyaéta bagian tungtung anu ngabentuk kawas monyét dongko), "buah" nangka (tongkol kembang anu ngagedéan); buah anu sajatina mah nyaéta eusi buah nangka anu boga warna bodas, geutahan, sedengkeun bagian "daging buah" anu didahar jelema nyaéta hateup kembang), atawa "buah" ganas.
Sebutan husus pikeun buah[édit | sunting sumber]
Ngaran pentil[édit | sunting sumber]
- Biruluk: buah kalapa anu kira-kira sagedé curuluk, méméh jadi cengkir.
- Pentil: bubuahan nu ngora kénéh pisan.
- Semi: pentil jagong.
- Tongtolang: pentil nangka.
Ngaran buah ngora[édit | sunting sumber]
- Cengkir: kalapa ngora.
- Cicipir: buah jaat nu ngora kénéh.
- Duwegan: kalapa ngora.
- Keceprek: hiris ngora.
- Kétéwél / lentud: nangka ngora.
- Pakél: buah manggah nu ngora kénéh.
Ngaran buah[édit | sunting sumber]
- Benda: buah teureup.
- Caruluk: buah kawung (eusi caruluk: cangkaléng).
- Gadog: buah gintung.
- Jebug: buah jambé
- Kamal: buah asem
- Langgoko: buah kiray
Sesebutan buah séjénna (buah nu aya dina tangkalna)[édit | sunting sumber]
- Pala gumantung: bubuahan nu biasa ngagantung dina tangkalna saperti balingbing, kadongdong, jambu, jst.
- Pala kasimpar: bubuahan nu sok ngagolér dina taneuh, saperti bonténg, kukuk, samangka, jst.
- Pala kapendem: sarupaning beubeutian, saperti suuk, boléd, sampeu, bangkuan, jst.
Sifat bubuahan[édit | sunting sumber]
- Bareubeu: jambu aér nu geus téréh asak.
- Cumolat: manggu nu geus coklat, téréh asak.
- Dumewegan: tangkil anu eusina keur meujeuhna siga duwegan.
- Gumading: gedang nu warnana semu gading nyirikeun rék asak.
- Humaseum: buah jeung sajabana nu haseum kénéh tapi téréh asak.
- Kumapalang: peuteuy atawa sélong anu ngora kénéh.
- Kumecrot: buah paré nu eusina éncér kénéh mun dipencét sok ngecrot.
- Lumayung: buah nu nyirikeun geus térh asak.
- Lumého: duwegan nu keur meujeuhna siga lého.
- Lumiat: jéngkol nu keur meujeuhna liat.
- Rumangu: pakél atawa hiris nu keur meujeuhna rangu.
- Rumegang: cau nu keur meujeuhna.
- Sumagol: hui nu keur meujeuhna.
- Tumoké: cabé nu warnana héjo semu beureum kawas warna toké nyirikeun téréh asak.
- Umanis: jagong ngora nu keur meujeuhna amis.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Hidayat, Rachmat Taufik, spk., Peperenian Urang Sunda, Kiblat, Bandung, 2005.


text:
ADAB-ADABAN ISTRI ISLAMI
Adab istri nincak baleg :
Narima jeung ngahormat papatah nu jadi kolot (menerima dan menghormat pepatah dari orang tua)
Ngarawat/ngahadean dirina keur jadi muslimah anu sholeh (merawat/memperindah dirinya agar menjadi muslim yang soleh)
Ngajaga ngaran keluarga (menjaga nama baik keluarga)
Ngalatih diri dina urusan rumah tangga (melatih diri dalam urusan rumah tangga)
Ngalobakeun shaum jeung sholat (memperbanyak shaum dan sholat)
Ngabiasakeun maca jeung ngapalkeun Al-Qur’an (membiasakan membaca dan menghafal Al-Quran)
Nyaeutikeun seuri jeung mujahadah/merangan hawa nafsu (mengurangi ketawa dan mujahadah/melawan hawa nafsu)
Di luar imah :
Lamun kaluar ti imah kudu jeung kolot atawa jeung muhrimna (kalau keluar dari rumah harus dengan orang tuanya/ dengan muhrimnya)
Tara ngaburkeun tenjo (menjaga pandangan mata)
Ngahiasi dirina jeung rasa era (menghiasi dirinya dengan rasa malu)
Ngajaga omongan (menjaga pembicaraan)
Ngahindar dina kabiasaan ulin ka tempat umum (menghindar dari kebiasaan main ke tempat umum)
Ngahindar tina babarengan jeung lalaki (menghindari dari bersama-sama dengan lelaki)
Ngahindar lamun papanggih jeung awewe fasiq (menghindar jikalau bertemu dengan perempuan fasiq)
Adab istri ka salaki :
Taat, hormat ka salaki (taat, hormat ke suami)
Cicing dimana salaki keur ngomong (diam dimana suami bicara)
Ngajaga kahormatan dimana salaki teu aya di imah (menjaga kehormatan dimana suami tidak ada di rumah)
Make seuseungitan di jero imah jeung ngabiasakeun ngabersihkeun lambey (memakai wewangian di dalam rumah dan membiasakan membersihkan bibir)
Kudu ningalikeun sifat qonaah, teu ngarasa kurang (harus memperlihatkan sifat qonaah, tidak merasa kurang)
Ngarasakeun jeung ngayakinkeun diri yen salaki teh loba pangabisana (merasakan dan meyakinkan diri bahwa suami banyak pengetahauannya)
Pasikapan salaki kudu ditarima bari syukur (sikap dari suami harus diterima dengan rasa syukur)
Kudu nunjukeun rasa suka bungah dimana salaki datang (harus menunjukan rasa senang dan gembira dimana suami datang)
Kudu hormat ka mitoha (harus menghormati mertua)
Adab istri ka pembantu :
Teu meunang maksa dimana di luar kamampuan (tidak boleh memaksa dimana di luar kemampuan)
Kudu nyaah kanu jadi pembantu (harus sayang kepada pembantu)
Teu meunang nganyerikeun hate jeung ragana pembantu (tidak boleh menyakiti hati dan raganya pembantu)
Teu meunang ngahina (tidak boleh menghina)
Kudu bisa ngahampura kasalahanana (harus bisa memaafkan kesalahannya)
Kudu bisa nganteur kahayangna (harus bisa memenuhi kemauannya)
Teu meunang ngabeda-beda dimana dahar (tidak boleh membeda-bedakan dimana waktu makan)
Kudu nutupan aebna (harus menutupi aibnya)
Mere gaji kudu pantes jeung pagaweana (memberi gaji sesuai dengan kerjanya)
Tugas istri di imah :
Kaayaan imah kudu biasa bersih (keadaan rumah harus biasa bersih)
Kudu melaan salaki samemeh dititah (harus melayani suami sebelum disuruh)
Kudu nyumponan tuangeun kalanep salaki (harus menyiapkan makanan kesenangan suami)
Ngaput pakean salaki jeung budak (menjahit pakaian suami dan anak)
Nyeuseuh pakean salaki jeung budak (menyuci pakaian suami dan anak)
Ngajaga harta salaki (menajaga harta suami)
Mere harta lamun aya izin ti salaki (memberi harta jikalau ada izin suami)
Ngadidik budak supaya jadi sholeh (mendidik anak supaya menjadi sholeh)
Siap di kitu di kieu ku salaki/jadi bidadari di imah (siap untuk melayani suami/menjadi bidadari di rumah)
Kudu mere pelayanan nu hade kanu jadi salaki (harus memberi pelayanan yang baik kepada suami)
Adab istri kaluar ti imah :
Sok maca doa samemeh kaluar ti imah (suka membaca doa sebelum keluar dari rumah)
Lamun deukeut/ jauh kudu dibaturan ku keluarga (kalau dekat/jauh harus dibarengi keluarga)
Kudu make jilbab/ nutupan aorat (harus memakai jilbab/ menutup auratnya)
Tong neangan jalan anu loba jalma (jangan mencari jalan yang banyak orangnya)
Tong make perhiasan (jangan menggunakan perhiasan)
Tong make perhiasan tubuh anu ngondang gairah (jangan memakai perhiasan tubuh yang mengundang gairah)
Make pakean anu lalogor (memakai pakaian yang longgar)
Teu meunang make seuseungitan (tidak boleh menggunakan wewangian)
Ngalobakeun istighfar sapaparat jalan (memperbanyak istighfar sepanjang jalan)
12 Tanggapan to “ADAB-ADABAN ISTRI ISLAMI”
-
Masya Allah…Manfaat pisan ieu kang..hatur nuhun..
Kang di Assyfa aya istri nu siga kieu teu??? Insya Allah aya nya. hehehe..pami aya, abdi hoyong atuh kang…hhe”
-
asanamah nu abdi ge sapertos kitu kang…
-
subhanaloh kang manfaat vsn,,mdh2n tiasa di jalani ku abdi sakulawargi.