c: text/html

text:
Lémbér bodas
Lémbér bodas (Tremella fuciformis) nyaéta salah sahiji spésiés ti kelas supa geunyal atawa Heterobasidiomycetes (jelly fungi) kalayan awak buah wangunna rurumbayan henteu, boga warna bodas sarta pohara hérang kawas ager.
Dina basa Tionghoa, lémbér bodas dipikawanoh minangka 银耳 (pinyin: yin er, "ceuli pérak") atawa 白木耳 (pinyin: bai mu er, "ceuli tangkal bodas").
Awak buahna tumuwuh di pabeungeutan kai anu geus lapuk tina tangkal anu daunna rubak. Supa anu geus digaringkeun jadi pohara murengked sarta kudu dikeueum dina jero cai saméméh didahar.
Supa ieu leuwih loba dijual dina wangun garing sarta mindeng dipaké pikeun nyieun idangan. Lémbér bodas henteu ngabogaan rasa sarta didahar alatan téksturna anu geunyal kawas ager sarta cenah boga mangpaat pikeun kaséhatan.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Lémbér hideung (Auricularia polytricha)
- Lémbér beureum (Auricularia auricula-judae)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kabayan
Kabayan mangrupa ngaran hiji tokoh imajinatif Sunda nu ku masarakat umum (Sunda, umumna di Indonésia) dianggap salaku manusa lucu, polos, kedul, tapi sakaligus cerdas. Carita-carita lucu ngeunaan Kabayan nu sumebar di masarakat Sunda kawilang loba pisan, mekar dina budaya lisan ti abad ka-19 kénéh. Dedegan Kabayan katut paripolahna téh terus hirup dina angen-angen kahirupan urang Sunda, luyu jeung kamekaran jamanna.
Dedegan Kabayan sok dipapandékeun jeung tokoh nu sarupa dina kahirupan bangsa Arab, kayaning Abunawas atawa Nasrudin.
Karya sastra jeung pilem[édit | édit sumber]
Carita-carita Kabayan geus mindeng diangkat dina wanda buku jeung pilem di antarana,
- Buku:
- Si Kabayan, Utuy Tatang Sontani (1959, basa Indonésia)
- Si Kabayan Manusia Lucu, Ahdiat Karta Muharja (1997, basa Indonésia)
- Si Kabayan Nongol di Zaman Jepang, Ahdiat Karta Miharja (basa Indonésia)
- Si Kabayan: dan beberapa dongeng Sunda lainnya, Ayip Rosidi (1985, basa Indonésia)
- Si Kabayan jadi Wartawan, Muhtar Ibnu Thalab (2005, basa Indonésia)
- Si Kabayan jadi Dukun, Moh. Ambri
- Kabayan Bikin Ulah (2002, komik kompilasi)
- Pilem:
- Si Kabayan
- Si Kabayan Mencari Jodoh (1994)
- Si Kabayan Saba Kota
- Si Kabayan dan Gadis Kota
- Si Kabayan Saba Métropolitan
- Si Kabayan: Bukan Impian (2000)


text:
1 Pita 3:1-2
Dukumbi taakwa, taakwa kéraan duké wa wandékwa
1-2Jémbaa yakwa du dakwat wawutén pulak, wa wani kundi waak dukumbin dakwa gunat wawutékwa. Guné guna duna kundi vékute wandakwa pulak ma yangunék. Guna dunyan ras Gotna kundi yamba yékunmba vékundakwe wa. Wani du kumbin dakwa, guna duna kundi vékute wandakwa pulak yangunu, kalmu de yékunmba yaréngunéngwangé véte de waak Gotna kundi yékunmba vékuké daré? De guna kundi vékumuké kalik yate, guna yéku yapaté véte, kal guna dunyansé de waak Gotna kundi yékunmba vékuké daré? 3Guné, du dakwana ménimba yéku dakwa téké vékute, némbé saawi sépé kusokwa muséké vékulakaké yamarék.


text:
Budaya
Budaya asalna tina basa Sansekerta nyaéta buddhayah, nu mangrupa wangun jamak tina buddhi (budi atawa akal) dihartikeun minangka hal-hal nu aya pakaitna jeung budi ogé akal manusa.[1]
Dina basa Inggris, kabudayaan disebut culture, nu asalna tina kecap Latin “Colere’, nyaéta ngolah atawa ngerjakeun.[1] Bisa dihartikeun ogé minangka ngolah tanah atawa tatanén. Kecap culture ogé bisa dihartikeun minangka “kultur” dina basa Indonesia. Kabudayaan didefinisikeun minangka sakabéh pangaweruh manusa minangka makhluk sosial nu digunakeun pikeun maham jeung ngainterpretasikeun lingkungan jeung pengalamanna, sarta jadi landasan dina tingkah-lakuna, ku kituna kabudayaan mangrupa sarangkaian aturan-aturan, pituduh-pituduh, rencana-rencana, jeung strategi-strategi nu ngawengku sarangkaian model-model kognitif nu dipiboga ku manusa, jeung digunakeun sacara selektif dina nyanghareupan lingkunganna sakumaha kawujudna dina tingkah-laku jeung tindakan-tindakanna.
Kabudayaan bisa didefinisikeun minangka sakabéh pangaweruh manusa minangka makhluk sosial nu digunakeun pikeun maham jeung ngainterpretasikeun lingkungan jeung pengalamanna, sarta jadi pituduh pikeun tingkah lakuna. Hiji kabudayaan mangrupa kabogaan babarengan anggota dina masarakat atawa golongan sosial, nu sumebarna ka anggota-anggotanna jeung pewarisna ka generasi saterusna dilakukeun ngaliwatan prosés belajar jeung ngagunakeun simbol-simbol nu ngawujud boh dina wangun ka ucap boh henteu (kaasup ogé sarupaning pakakas nu dijieun ku manusa). Ku kituna, sakumna warga masarakat miboga pangaweruh ngeunaan kabudayaanna nu henteu sarua jeung anggota-anggota lianna, lantaran ku pengalaman jeung prosés diajar nu beda jeung lantaran lingkungan-lingkungan nu disanghareupan teu salilana sarua.


text:
Putrasunda.com - Kata kata cinta bahasa sunda ini merupakan kumpulan kata cinta yang sudah saya koleksi sebelumnya. Kata cinta bahasa sunda ini untuk mewakili perasaan hati seseorang.
Memang kata cinta ini sering kali kita jumpai bentuknya dalam bahasa indonesia, nah oleh sebab itu saya hadirkan kata kata cinta dalam bahasa sunda yang tentu saja tidak kalah romantisnya.
Yah, cinta memang merupakan anugrah yang diberikan oleh tuhan kepada kita, untuk bisa saling melengkapi antara dua insan yang berbeda, saling mencintai, memberi, mengasihi, dan memiliki.
Nah, mudah-mudahan dengan kata kata cinta dalam bahasa sunda ini dapat mewakili perasaan hati diantara kalian berdua. Dan berikut kata kata cintanya..
Kata kata cinta bahasa sunda
Salila masih aya keneh haneut na suasana, rasa kasepian moal deui karasa. Salila aya keneh seuri anu marahmay, kabagjaan pasti terus ka rasa. Salila aya keneh kabeneran, arah hirup pasti terus kajaga.
Maafkeun sakabeh katerbatasan kuring, nu nyieun kuring teu pernah bisa ngarasa sampurna di hareupen anjeun. Hampurakeun kuring, mun kadang ngalakukeun salah jeung kadang ngarasa angkuh di harepeun anjen. Ayena, kuring ngan bisa ngahareupkeun anjeun bisa ngahampurakeun kuring.
Tulusna cinta anu sajati, teu kedah anjeu pilarian. Namun kedah anjeun resapi, jeung dipahaman. Karna lain ngan saukur kageulisan samata hungkul anu diperlukeun, tapi justru kaanggunan nu bakal ka tercermin nu aya dina jero hate
Ceuk batur mah cinta teh bisa nyieun mabok kapayang, beurang peuting rupana terus kabayang bayang, hate nu bungah terus bakal datang. Ku kitu, tapi namun misalkeun cinta eta teu ka bales, sakabehna bakal jadi burem. Sapertos pungguk anu ngarindukeun bulan
Loba anu ngomong mah cinta teh buta, teu bisa ditingali jeung teu bisa di terka. Justru ku kitu urang teu kudu tingali jeung terka, margi anjeun moal bisa ngaduga, yen rek iraha cinta bade nyieun anjeun bungah
Lembayung senja anu turun dibaturan ku rasa sepi, nuntun kuring ngalangkah ka arah anu teu pasti. Basa wengi datang nyanghareupan, pikiran kuring oge teu pernah eureun ngalayang, teras ngumbara nembus batas. Dina wengi anu beuki pekat, sinar cinta kuring oge ieu karasa beuki kelam
Hatur nuhun pangeran abdi anu tos masihan perasaan cinta nu keur abdi rasa keun ayena. Manggihkeun hiji perbedaan dina hiji tujuan. Nyatukeun hate dina hiji kapastian. Ngahapus kahampaan hate dina kasorangan. Nguatkeun lengkah sabot teu aya deui tujuan, sarta masihan abdi makna tina runtuyan carita kahirupan
Salila masih aya keneh haneut na suasana, rasa kasepian moal deui karasa. Salila aya keneh seuri anu marahmay, kabagjaan pasti terus ka rasa. Salila aya keneh kabeneran, arah hirup pasti terus kajaga
Lamun masalah kahirupan mantak nyien cape anjeun, pohokeun rasa hariwang dina jero hate, kuatkeun lengkah mulai ti ayena, sabab dinten poe-poe lain masih aya jeung panjang keneh
Sanajan teu aya deui kembang anu sampurna, sanajan urang ngahiji dina sagala perbedaan anu aya. Seiring rarasaan anjeun anu tulus jeung satia, Abdi pastikeun ngan saukur anjeun hungkul nu bakal abdi pikanyaah di dunya ieu
Abdi mikacinta anjeun, sepertos kembang anu mikacinta sengitna, sepertos hujan nu mikacinta tetasan cai na, sepertos sasih anu mikacinta wengi na, sepertos panon poe anu mikacinta berangna. Saupama pangeran ngijinkeun, abdi hoyong mikacinta anjeun salamina!
Apa abdi kudu nganyanyikeun rasa mikacinta kuring ieu ka anjeun, apa abdi kudu gambar rasa deudeuh ieu ka anjeun, beh anjeun bisa tingali rasa katulusan hate kuring? Apa abdi kudu tulis sadaya rasa karinduan abdi, Supados anjeun teurang Betapa abdi mikacinta anjeun pisan?!
Ngan liwat kata-kata cinta ieu abdi bade ucapkeun sakabeh rasa anu kapendam tina joro hate ieu, dina asmara anu moal leungit tina itungan mangsa. Ijinkeun abdi mikanyaah sarta mikacinta diri anjeun, dina karesepan jeung tina kasusahan
Maenya kudu hirup abdi ieu ku abdi korbankeun supaya anjeun percanten? Maenya kudu hirup ieu abdi gadekeun, supaya anjeun tak deui asa? Maenya kudu abdi piceun harga diri kuring supaya anjeun teu deui ragu? Mugi-mugi wae rasa mikacinta ieu teras tahan lila, sanajan diri ieu tos mulai ngarasa teu aya deui pangharepan
Kaasih anjeun nyaeta jajantung hate kuring, anjeun nyaeta nu nyieun semangat dina lengkah hirup kuring! Anjeun deui mangrupakeun kaendahan sarta panerang hate kuring. Percayakeun hate anjeun ka kuring! Kuring bakalan jaga sarta ngabahagia keun diri anjeun ayena sarta kanggo salamina..!
Wanci rasa mikacinta ieu nyesek dina jero dada, kabungkus ku pikanyeuri nu nyayat hate. Kuring lir ibarat kabeakeun nafas ku sabab ngarindukeun diri anjeun. Sakabeh hate abdi, abdi bakal ngalakukeun naon wae kanggo anjeun.
Kuring calik sorangan ngahuleng mikiran anjeun, dina lamunan aya kalangkang anjeun kawas ngibing aya dihareupen kuring, ngahadirkeun diri anjeun dina jero hate. Abdi teras kaingeutan anjeun nu tos lami dongkap teuing kamana, teu kawasa asana teh abdi nahan rasa ieu, nu lalaunan nyiksa diri kuring.
Cinta teurang naon anu teu urang ungkabkeun, ngarasakeun sanajan teu ku urang jelaskeun, Artos saleresna memang tiasa meser sadayana imah, gelar, kalungguhan, tapi nang hiji perkawisna anu teu tiasa dipeser ku artos nyaeta rasa cinta
Mikacinta anu tulus nyaeta ngan bisa kagaduh ku maranehan nana anu sae hatena, sabab cinta anu sajati nyaeta ngarupakeun hiji kajujuran, lain kabagjaan di balik kabohongan. Sabab urang moal pernah nyaho iraha urang bakal nyeri hate, jeung iraha urang bakal di pikanyaah
Mikacinta saleresna buta, Manehna aya dina jero hate urang, anu ngahiji kalawan jiwa. Teu tiasa ngadenge sarta henteu tiasa katingali, manehna sepertos angin anu ngan tiasa urang rasakeun datangna. Ka mana wae mikacinta ngalengkah, sajauh naon oge manehna mangkat, tangtu terang kamana manehna kedah uih
Nah, mungkin sakitu wae kanggo artikel Kata kata cinta bahasa sunda, mudah-mudahan aya manfaatna pikeun urang sadayana. Nuhun kana waktu jeung kunjungan nana. Ett.. Ulah hilap nya, ameng dei engkin ka blog putrasunda.com. Hatur nuhun sadayana.. Permios!


text:
Jumat, 21 Agustus 2009
DONGENG BASA SUNDA JEUNG PUPUJIAN
DONGENG, ASAL USUL NGARAN TEMPAT, PIDATO JEUNG PUPUJIAN SUNDA
Oktober 29, 2008 — Wahidin
Jenengan : Ojim Suryana
Nim : 0601990
Tingkat : 2B
PUPUJIAN SUNDA
1. Kautamaan Solat Berjamaah
Eling-eling umat muslimin muslimat
Hayu urang solat berjamaah ……………
Estu kawajiban urang ker di dunia
Kanggo pibekelen jaga di akherat
Anu ngalanggengken solat berjamaah
Eta aya lima rupa kauntungannana
Hiji dilengitkeun kapakirannana
Dua dilengitkeun siksaan kuburna
Tilu dibere buku tikatuhuna
Opat bakal ngaliwatanna cukangna
Cara kilat nyamber bawaning kilat lepasna
Lima teu dihisab asup ka surgana.
2. Babawaan Kajero Kubur
Anu ngucur ka alam kubur tilu dina hadis rosul
Hiji sodakoh jariah iklas kerna Allah
Dua gaduh elmu manfaat sarta dialap manfaat
Tilu gaduh putra anu soleh ngadoakeun te weleh-weleh
Allah huma soli ala sayidina Muhammad
Yarobi soli alaihi wasalim.
3. Ciri nu Ngabakti Kayangwidi
Sorban sanes ciri haji sanes ciri pa kiai
Tapi sorban ciri lalaki nu ngabakti ka yangwidi
Jilbab sanes ciri santri sanes ciri bias ngaji
Tapi jilbab ciri istri nu ngabakti kayang widi
Allah huma soli ala sayidina Muhammad
Yarobi soli alaihi wasalim.
Dosa abdi pami ditimbang ibarat budah lautan
Ibarat gunung anu luhur sarta meni ageng pisan
Saenyana eta malaikat ngabeberkeun dua jangjangna
Maka eta digampilkeun asup ka surga nu langgeng.
4. Tobat ka Gusti
Ila hilas tulil pirdaus si ahlaa
Walaa akwaa alannaril jahiimii
Duh pangeran abdi sanes ahli surga
Namung teu kiat kanaraka teu ka duga
Lain tobat abdi the hampura dosa
Da gusti nu sok ngahampura dosa-dosa.
5. Sarat Wajib Saum
Ari sarat wajib saum
Sing apal heh sepuh anom
Aya lima hiji islam
Dua mukalap multalajam
Katiluna kudu kuat
Opat cageur teu madorot
Lima cicing teu angkat
Lalakon dua marhalat.
6. Muji Jeung Solawat ka Nabi
Nabi urang sarerea
Kayang Nabi anu mulya
Muhammad jenengannana
Arab kures nya bangsana
Ramana Sayid Abdullol
Ibuna Siti Aminah
Dibabarkeub di Mekah
Wengi senen tauh gajah
Medal Nabi akhir jaman
Pisan-pisan ka anehan
Sesembahan bangsa setan
Kabeh pada raruksakan
Ari bilangan taunna
Lima ratus cariosna
Tujuh puluh panambahna
Sareng sahiji punjulna.
7. He Djat Anu Kuat
He djat anu lewih kuat
Nu gagah nu perkasa
Mugia gusti ngajaga
Ti jalma anu dolim dosa
He Allah anu Maha Mulia
Ka anjeun abdi sadaya
Ibadah sakuat daya
Sareng nyuhunkeun pang raksa
He Allah anu ngamankeun
Ka abdi tina kasieun
Mugi gusti nyalametkeun
Ka abdi tinu kasiksa
Gusti Allah anu Maha Suci
Abdi seja pasrah diri
Mugi anjeun kersa nampi
Amal jeung ibadah abdi
8. Gusti Ngahampura Dosa
Yaro bibil mustopa
Balig makol sidana
Wagpirlana mamado
Yawa siar karomi
Gusti muga kanjeng Nabi
Maksud abdi dugikeun
Dosa abdi hampura
Sipat nu berehan pisan.
9. Anak Adam
Anak adam di dunia mayeuna ngumbara
Hirup anjeun di dunia the moal lila
Anak adam umur anjeun teh ngurangan
Saban poe saban peuting di centangan
Anak adam paeh anjeun te nyarengan
Ku anak salaki jeung babandaan
Anak adam paeh eweuh nu dibawa
Ngan asiwah jeung boeh anu dibawa
Anak adam pasaran teu lolongseran
Saban poe saban peting gegeroan
Anak adam ayena kaluar ti imah
Di garotong dina pasaran tugenah
Aduh bapa aduh ema abdi keeng
Rup kapandang rupkutaneh abdi sien
Anak adam di kubur the poek pisan
Nu nyaangan di jero kubur the maca quran.
10. Ka Utamaan Solat Berjamaah
Eling-eling ka jalma nu sok sarolat
Geuwat-geuwat masing gancang ka masigit
Supaya menang darajat berjamaah
Berjamaah anu tujuh likur tea
Arapalkeun ku sadaya umat islam
Arapalkeun ku sadayana umat islam
Ari solat gagancangan
Geus solat tara wiridan
Tara sunat-sunat acan
Nu kitu ajaran setan.
DONGENG SUNDA
1. Hayam Kongkorongok Subuh
Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan, mangkaning arek ngadeheus ka dewa.
Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi, maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago, engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga.
Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Lila-lila naga ngarayu, jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat, lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.”
Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.
“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna.
Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Hayam Kongkorongok Subuh
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Hayam Jago, Titinggi jeung Oray Naga
- Watek palakuna :
Oray Naga = jahat, sok nipu, teu sukur, sok hayang nu batur.
Titinggi = Daek wae di titah sanajan salah, teboga pamadegan.
Hayam Jago = Babari percaya, gampang dibobodo.
- Tempat/latar : Hiji tempat jaman bahela nyaeta di leuweung
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago.
2. Gagak Jadi Hideung
Kacariotakeun baheula dina hiji tempat aya oray naga keur nawu balong. Sungutna ngegel kana tangkal huni, buntutna dibrlitkeun kana pancuh tambakan beulah dieu. Awakna malang dina balong tea, tuluy di ayun keun goplak, goplak, goplak dipake nawu baloing tea.
Teu kungsi lila balong teh saat laukna sing kocopok loba. Jol datang gagak kadinya haritamah gagak teh buluna bodas ngeplak. Ujug-ujug corokcok weh laukna dipacokan nepi beak lauk nu baradagnamah.
Ku oray sanca katempoen gagak maling lauk, geuwat digenggereuhkeun, tapi gagak ngalah beuki ngahajakeun. Atuh oray ambek sebrut bae diudag gagakteh. Gagak teh hiber kuorang diobrot, gagak teh bingung da diberik wae sieunen katewak. Kabeneran aya nu keur neleum, gebrus bae gagak teh asup ka jero pijanaan. Atuh ari muncul deui teh geus lestreng .
Barang jol oray sanca teh panglingeun, da jadi hideung lestereng. Pok weh oray sanca nanya, “mahlik hideung maneh nempo sakadang gagak teu bieu liwat kadieu?”
Gagak teh sorana digedekeun, ngomongna oge basa Betawi, da sieunen katara, “Engga, gaaaa!”
Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa, gaaaak!
Rincian Dongeng:
- Judulna : Gagak Jadi Hideung
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Gagak jeung Oray Sanca
- Watek palakuna :
Gagak = Badeur, sok daek nyopet, te bisa digenggereuhkeun.
Oray Sanca = Getol, daek usaha, rajin.
- Tempat/latar : Caritana jaman baheula di hiji balong nu loba laukan
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari jadi jalma teh kudu getol daekan, ulet, usaha lamun hayang bog amah kos sakadang Oray Sanca. Ulah jiga Gagak baong, haying ngenah doing embung gawe.
3. Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon, aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Sang Prabu gaduh dua putra. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji.
Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan, mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana, tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana, belah kulon Raden Topobrana. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea, anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak.
Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea, terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan snjeunanana.
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina.
Dua putrana anu tarungkul teh nyarek, atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg, ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara, teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea, anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Nu kiwari disebut Selat Sunda.
Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
- Bahasana : Lemes
- Palakuna : Prabu Rakata, sareng dua putrana: Raden Sundana sareng Raden Topobrana
- Watek palakuna :
Prabu Rakata = Arip, adil, tur bijaksana.
Raden Sundana = Sarakah
Raden Topobrana = Embung ditindes
- Tempat/latar : Jaman baheula di Pulo Jawa belah kulon.
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma kudu arif, jujur, adil tur bijak sana kawas Prabu Rakata, ulah Sarakah jiga Raden Sundana.
4. Cai Laut Asin
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Nu cikal ngarana Jana, ari nu bungsu Jani.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung atu karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng.
Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-akit eh mere jiman ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ca kaki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah.
Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna siri , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Cai Laut Asin
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Dua urang adi lanceuk: lanceukna Ki Jana, Adina Ki Jani.
- Watek palakuna :
Ki Jana = Sarakar, koret, embung tutulung kanu susah.
Ki Jani = Bageur, berehan, daek tutulung kanu susah.
- Tempat/latar : Jaman baheula di hiji lembur.
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma ulah koret jeung jahat, siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur, hirupna jadi senang tur tentrem.
5. Kuya Ngagandong Imahna
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib.
Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka leuwi brus ti teleum. Sakadang Kuya sedih kacida, isukana manehna ngieun dei anu leuwih keker supaya te kabawa angina.
Hiji poe manehna balik ti hima, Kuya teh masak pikeun dahar sore. Sabot masak Kuya kacai hela, keur di cai katingali hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna gede nakeranan. Kuya teh ceurik.
Keur kitu jol bae Monyet kolot. Monyet ngomong ka sakadang Kuya, “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!”
“Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah ulah cilakamah dibawa bae, ulah ditinggalkeun. Pek ngieun dei anu alus tur kuat ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun, pantone sakira asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero.
Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun, saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna, monyet anu memenerna. Nah ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae, digagandong.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Kuya Ngagandong Imahna
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Sakadang Kuya jeung sakadang Monyet
- Watek palakuna :
Sakadang Kuya = Getol daek digawe, gampang putus asa an, te kuat kena musibah.
Sakadang Monyet = Daek babantu jeung mere saran
- Tempat/latar : Baheula dihiji kebon deket walungan
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma kudu getol kos sakadang Kuya tapi tong gampang putus asa jeung tong bodo. Jeung kudu daek babantu ka batur kos sakadang Monyet.
ASAL USUL NGARAN TEMPAT
1. Siluman
Jaman baheula dihiji tempat/werwengkon didinya teh kacaritakeun lembur anu kacida sarienen nana jelema ngaliwat kadinya, yen beja didinya ari peting tara aya lampu, pokona paroek jeng loba begal. Lamun aya jalma peting-peting liwat kandinya cak beja sok dicegat garong/begal pokona sakumaha harta nu dibawa ku jalma teh kudu dibikeun ka garong lamun hente diancam bakal dipaehan atawa disiksa.
Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta, penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan.
Kusabab kitu jalma nyarebutna eta tempat Siluman, lembur Siluman terusnamah.
Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang, Kecamatan Pabuaran. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong, kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah.
Tah kitu caritana kunaon eta tempat teh disebut Siluman, nu ayeuna Desa Siluman.
2. Cipeucang
Kacatur kacaritakeun cak kolot, dihiji tempat anu ayana di Kabupaten Bekasi, Kecamatan Bojongmangu, Desa Sukamukti aya hiji lembur nu ngarana Cipeucang. Kunaon eta lembur teh dingaranan Lembur Cipeucang, cak kolot baheula diieu lembur teh loba sasatoan terutama Peucang, Sato bangsaning embe anu awakna letikan ti embe.
Di ieu tempat teh aya cai anu ngocor titungtung kidul nepi tungtung kaler nu di sebut Cipamingkis. Tah di Cipamingkis ieu bangsaning sasatoan ngarinum terutama Peucang. Kusabab cai teh jadi tempat kahirupan mahluk anu harirup sato, tatangkalan oge jalma kabeh ngabutuhkeun cai.
Tah kusabab kitu ieu Lemburteh dingaranan Lembur Cipeucang. Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Peucang = sato anu loba baheula didinya. Disebut weh Cipeucang.
Nepikeun kiwari oge masi aya keneh Cipamingkis anu ngalir di Cipeucang, jeung masi loba jalma lamun usum halodo kacarainateh ka Cipamingkis eta.
Jeung hiji deui di ieu lembur teh lahir saurang jajaka nu ganteng ngalempereng koneng loba nu resep jeung nu bogoh. Tepatna kaping 16 sasih Mei warsih 1987 di lahir keunana. Dugi ayeuna eta jajakateh aya keneh ayeuna kuliah di UPI Kampus Purwakarta nu jenenganana Ojim Suryana tea.
PIDATO/CERAMAH
(Amal-amal anu bakal nulungan urang di jero kubur)
Assalamualaikum Wr.Wb.
Aujubillah himinassyaiton nirojim. Bismilah hirohman nirohim. Ashadu ala ilaha illeloh wa ashadu ana Muhamaddarosululoh. Allah huma soli ala syaidina muhammadi abdika warosulika nabiyil umiyil wa ala alihi wasohbihi wasalim, ama ba’du.
Sagala puji urang sanggakeun ka gusti nu maha suci dzat nu ngatur sagala eusi dunya katut eusina, nyaeta Allah Subhanahu Wata Ala. Sakumaha hidayah sareng inayahna urang masi dipaparin nikmat sehat oge nikamat iman sareng nikmat islam nyaeta nikmat anu pang ageung-ageungna. Solawat sareng salam urang curehkeun ka baginda anu mulya nyaeta Nabi Muhammad Selewlohiu Alaihi Wasallam. Kusabab anjeunanana urang sadaya tiasa ngaraos nikmat iman sareng nikmat islam. Jeung mudah-mudahan urang sadayana ka asup umatna amin yarobal alamin.
Teu hilap nu di pikahormat bapa…………….,
Nu di pikahormat bapa………………,
Nu di pikahormat bapa……………..
Dina kasempetan ayeuna sim kuring bade ngababarkeun yen naon-naon wae anu bakal ku urang di bawa maot, naon wae anu bakal nulungan urang eungke di jero kubur. Anu bakal nulungan urang ke di jero kubur teh cak hadis rosul aya tilu, hiji elmu nu manpaat, nyaeta elmu anu ku urang diamal keun diwaktu hirup mamagahan batur, mamagahan barudak, jeung sajabana bari jeung urang ngalaksanakeunana. Nu kadua nyaeta amal sodakoh atawa jariah anu suci tur iklas, dimana utang sawaktu hirup sok barang bere kanu butuh, mere dahar kanu kalaparan mere ka nu pakir, nu miskin jeng mere sumbangan keur pembangunan masjid jeung sajabana amal-amal anu soleh bari jeung rido iklas sodakoh karma Allah Subhanahu Wata Ala. Nu terakhir nyaeta nu katilu amal nubakal nulungan urang teh nyaeta anak anu soleh, nyaeta budak anu ngadoakeun indung bapana, sakumaha keur hirupna dididik dititah ngaji ,sakola, ngala elmu jeung sajabana, tah dimana kolotna maot eta budak ngadoakeun kakolotna.
Mudah-mudahan urang sadayana tos siap, tos manteng, tos amal sodakoh, tos ngadidik barudak, tos ngamalkeun elmu jeung sajabana. Lamu anu euncan hayu urang mimitian ti ayeuna ti detik ieu ti poe ieu, sakumaha amal-amal anu di pikarido ku gusti Allah Subhanahu Wata Ala.
Mung sakitu wae wawaran ti sim kuring bilih aya carita anu teu genah didangu, bilih aya cariosan anu teu mernah dina manah, neda dihapunteun. Da sadaya kasaen eta datangna ti gusti Allah jeung kasalahan eta ti sim kuring pribadi. Sakali deui nyuhunkeun dihapunteun.
Bilahi taofik walhidayah.
Wassalamu alaikum Wr.Wb.
1 komentar:
- indah rahmawati mengatakan...
-
izin copas buat tugas, hatur nuhun :)
- 8 Januari 2013 21.29


text:
1Kele aipututu matat Yesus ka Betlehem ka tobbou Yudea ka teteret rimata Herodes, oi ka Yerusalem tai kerei sibara ka kabelaiat sulu 2kuarangan, "Kaipa nia rimatada tai Yahudi sibau mututu mata? Akuitco poi kai panyanyatnia ka kabelaiat sulu, ia te akuoi kai murappo ka matania." 3Kele aiarep nia rimata Herodes tugegenangan samba sangamberi tai Yerusalem. 4Ruruakenangan leu sangamberi tai imam sabeu samba siagaisurat bangsa Yahudi, isenangan sia kaipa pututukat matat Kristus. 5Kuarangan ka matania, "Ka Betlehem ka tobbou Yudea, kise poi aisuratnake si nabi, 6'Ekeu Betlehem, ka tobbou Yuda, ta te sigoiso ekeu ka talagada tai rimata ka Yuda; kekeu le poi ibabara sara rimata sipaneinei bangsaku Israel.' " 7Lepa sogainangan tai kerei si Herodes pinakele, lelekngakenangan ka sia pigamoi aimatoila panyanyat nenda. 8Koiniakenangan sia ka Betlehem pele ngangania, "Kenan kam lelekngake kam sipulelelek pagalaiat sikolik, anusesengan geti kam nia, segeakemuian nia ka mataku, bule mei aku kaku murappo ka matania." 9Lepana le araarep ngangan rimata tui sia. Panyanyat leu siitcora ka kabelaiat sulu musumbulat ka sia teret ka ipot kudduat sikolik. 10Angka lepa bagada araitco panyanyat nenda. 11Tugururangan ka lalep, itcorangan sikolik samba si Maria inania; purekkukrangan murappo ka matania. Bukarangan salipara, kaurangan panguruatda ka tubunia ia te mas, kumanyang samba mur. 12Aipatonean poi sia Taikamanua ka pangamutet bui rasoksok minca kai Herodes, ka enungan bageian le araenung ratoili ka laggaira. 13Kurukda tai kerei, oi malaikat Tuhan kai Yosep ka bagat pangamutet sipasikukua ka matania, "Suru, ambit sikolik samba inania, katuitui kam mei ka laggai Misir, sedda le nukukuddu kam teret kuaku nia; aibebesiake poi si Herodes masigaba Toga imateiake nia." 14Ia geti suru si Yosep, ambitnangan sikolik samba inania soibo nenda leu et tui sia raei ka Misir. 15Pukuddurangan sedda teret matei si Herodes. Aibara nene, bule ipuaili siniboi Tuhan sinegeakenen nabi sipasikukua, "Ka laggai Misir le akusogai Togaku." 16Kele aiagai nia si Herodes patatajuda nia tai kerei, pugolunangan simakope. Lepa koiniakenangan ramateiake sangamberi tatoga ka laggai Betlehem samba ka sangalionia sirua ngarura beunanda teret ka sigoiso, siripot ujut ailelekngake nia ka tai kerei. 17Kisedda te ipuaili siniboi nabi Yeremia, 18"Amaarepman ka laggai Rama sou samba geri sabeu; aisosoibi poi tatogania si Rahel, ta iagai suibi, atataan poi sia." 19Kele aimatei si Herodes, lotsit malaikat Tuhan kai Yosep ka bagat pangamutet ka Misir 20kuanangan, "Suru, ala sikolik samba inania, nutoili kam ka laggai Israel, amateian poi sia sibesiake masimateiake sikolik." 21Tusurunangan si Yosep, ambitnangan sikolik samba inania ratoili ka laggai Israel. 22Kele aiarep si Yosep, si Arkhelaus le rimata ka Yudea silit ukkuinia si Herodes, malotonangan mei sedda. Aipatonean poi nia Taikamanua ka pangamutet, ka Galileangan le aiei. 23Sege sedda, pukuddunangan ka sara laggai sipuoni Natsaret. Kisedda te ipuaili siniboira tai nabi, ituoniake nia, "Tai Natsaret."
Copyright
Learn More


text:
Fungsi rumpaka dina kawih..1
Ini adalah Jawaban Tersertifikasi
Rumpaka téh hartina kekecapan, dangding, lirik, atawa guguritan dina kawih. Fungsi atawa kagunaan éta rumpaka rupa-rupa. Aya anu winangun sisindiran, puisi, wawangsalan, pupuh jeung rupa-rupa deui. Dina mangsa kiwari, pangpangna dina lalaguan anyar, rumpaka sok maké sajak bébas wae. Numutkeun Radén Mahyar Angga Kusumadinata (ahli karawitan Sunda/sastrawan) rumpaka téh bisa namperkeun sarining basa, salian ti jadi pangaluwentah (bahan ajar pendidikan basa/sastra) kanggo barudak sakola. Rumpaka dina kawih ngalestarikeun kekecapan anu sabagiana tos teu digunakeun deui dina obrolan sapopoé.


text:
- CARITA PARAHIYANGAN
30 Nov 2001 - 1:06 am
Purwacarita
Carita Parahiyangan teh hiji naskah kuno titilar Karuhun Urang sunda ti Galuh anu pohara munelna, ieu naskah teh luhur pisan ajen sajarahna, teu eleh ajenna najan dibandingkeun jeung pararaton atawa Nagarakretagama, nyaeta anu nyaritakeun hal ihwal katut kaayaan Singasari jeung Majapahit.
Carita Parahyiangan eusina nyarsilahkeun kaayaan pulo Djawa anu nyurug ka bagian Beulah kulon jeung sabagian ka Beulah Wetan; malah nyarsilahkeun Raja Sanjaya basa angkat ti Galuh ka tatar Wetan.
Tempat-tempat atawa daerah anu ditulis dina ieu naskah Carita Parahiyangan sabagian parantos kaungsi raratanana, sarta ti eta tempat-tempat teh loba bahan-bahan sejenna anu bias diguar.
Carita Parahiyangan teh parantos ngawitan diguar ku K.F. Holle dina tahun 1881, (TBG jilid XXVII kaca 93). Nanging teu hasil pikeun ngaruntuykeun caritana, miturut ucapanana:
"Daar de lontarbladen niet genummerd zijn en de tekst kort en fragmentarisch is, is het mij niet gelukt al de bladen te scheiden en aan elkaar te lezen." (Dina lambaran daun lontar nu dinomeran anu teksna pondok sarta fragmentaris teh kuring can aya bagja misahkeun lembaran-lambaranana sarta can mampuh maca runtuyanana).
Nurutkeun taun kapendakna mah, NASKAH Carita Parahiyangan nyatana geus leuwih kahot batan naskah NAGARAKERTAGAMA anu kapendak ku J. Brandes dina taun 1894 di Puri Cakranagara di Lombok. Saterasna dimuat dina VBG jilid 54 Afl.1 (1904), kandelna 70 kaca, nganggo Aksara Bali, sanes Aksara Kawi (Jawa Kuno). Peryogi kauninga yen eta naskah teh mung aya hiji-hijina, dugi ka ayeuna masih keneh aya bagian anu teu acan kaeceskeun maksadna.
Naskah PARARATON mah, kapendakna langkung ti hiji, jadi aya pikeun banding-bandingkeuneun. Nya kitu deui digarap ku J. brandes sarta dimuat dina VBG jilid 54, Afl.1 (1987), kandelna XV-6-314 kaca. Edisi ka-2 diomean ku NJ Krom bari dibantu ku JCG Jonker, H. kraemer katut R. Ng. Poerbatjaraka. Dimuat dina VBG jilid 62 (1920) kandelna XV-9_343 kaca.
Boh Pararaton boh Nagarakertagama, dugi ka kiwari masih keneh dianggap "sumber utama" pikeun ngungkab sajarah Jawa Wetan abad 12-14 Masehi. Oge hal anu nguntungkeun pisan, nya eta dumeh ngandung "Candrasangkala" (kecap-kecap anu ngalambangkeun angka taun).
NASKAH PARAHIYANGAN
(Surahan dina Basa Sunda Kiwari)
I
Enya kieu Carita Parahiyangan teh.
Sang Resi Guru boga anak Rajaputra.
Rajaputra boga anak Sang Kandiawan jeung Sang Kandiawati, duaan adi lanceuk.
Sang Kandiawan teh nyebut dirina Rahiyangta Dewaradja.
Basa ngajalankeun kahirupan sacara rajaresi, ngalandi dirina Rahiangta di Medangjati, oge katelah Sang Lajuwatang, nya mantenna nu nyieun Sanghiang Watangageung.
Sanggeusna rarabi, nya lahir anak-anakna limaan, mangrupa titisan Sang Kusika, Sang Garga, Sang Mestri, Sang Purusa, Sang Puntandjala, nya eta: Sang Mangukuhan, Sang Karungkalah, sang Katungmaralah, Sang Sandanggreba jeung Sang Wretikandayun.
II
Aya manuk ngaranna si Uwur-uwur, oge katelah Si Naragati, njajang di pangjarahan Bagawat resi Makandria. Anakna dihakan ku jaluna. Dicarekan ku bikangna.
Carek bikangna: "Kacida hinana, lamun urang teu boga anak teh. Bireungeuh tuh Bagawat Resi Makandria!Tatapa soteh bane bae sangsara da henteu boga anak."
Carek Bagawat Resi Makandria: "Kumaha rek boga anak. Da kawin oge henteu."
Ti dinya, carek Bagawat Resi Makandria: "Aing dek indit ka Sang Resi Guru, ka Kendan."
Manehna datang ka Kendan.
Carek Sang resi Guru: "Na nahaon bejana, hidep Bagawat Resi Makandria, nu matak dating ka dieu?"
"Pangampura bae; saleresna aya piwartoseun. Dek nyuhunkeun pirabieun. Lantaran kawartosan ku manuk si Uwur-uwur, nu nelah oge si Nagaragati. Sanggemna kacida hinana, lamun urang teu gaduh anak."
Carek Sang resi Guru: "Jig hidep ti heula ka patapan deui. Anaking Pwah Rababu geuwat susul Bagawat Resi Makndria. Lantaran nya manehna pijodoeun hidep teh, anaking."
Pwah Rababu terus nyusul, dating ka patapan Sang Resi Makandria, teu diaku rabi.
Kabireungeuheun aya widadari geulis, ngarupakeun Pwah Mandjangandara, nya geuwat Rasi Makandria ngajadikeun dirina Kebowulan. Terus sanggama.
Carek Sang Resi Guru: "Enten, anaking Pwah Sanghiang Sri! Jig hidep indit ngajadi ka lanceuk hidep, ka Pwah Aksari Jabung."
Ti dinya Pwah Sanghiang Sri indit sarta terus nitis, nya lahir Pwah Bungatak Mangalengale.
III
Carek sang Mangukuhan: "Nam adi-adi sadaya urang moro ka tegalan."
Sadatang ka tegalan, kasampak Pwah Manjangandara reujeung Rakean Kebowulan. Diudag ku limaan, sarta beunangna pada jangji, yen saha anu pangheulana keuna numbakna, nya manehna piratueun.
Keuna ditumbak ku Sang Wretikandayun, Kebowulan jeung Pwah Manjangandara teh. Kebowulan lumpat ka patapan, sadatangna hos bae paeh.
Ku Sang Wretikandayun dituturkeun, kasampak pwah Bungatak Mangalengale keur nyusu ka Pwah Manjangandara.
Pwah Bungatak Mangalengale teh ku Sang Wretikandayun di bawa mulang ka Galuh, ka Rahiangta di Medangjati.
IV
Rahiyangan di Medangjati lawasna ngadeg ratu limawelas taun. Diganti ku Sang Wretikandayun di Galuh, bari migarwa Pwah ngatak Mangalengale.
Ari Sang Mangukuhan jadi tukang ngahuma, Sang Karungkalah jadi tukang moro, Sang Katungmaralah jadi tukang nyadap sarta Sang Sandanggreba jadi padagang.
Nya ku Sang Wreti Kandayun Sang Mangukuhan dijungjung jadi Rahiangtung Kulikuli, Sang Karungkalah jadi Rahiangtang Surawulan, Sang Katungmaralah jadi Rahiyangtang Pelesawi, Sang Sandanggreba jadi Rahiangtang Rawunglangit.
Sabada Sang Wretikendayun ngadeg ratu di Galuh, nya terus ngajalankeun kahirupan sacara rajaresi sarta ngalandi dirina jadi Rahiangta di Menir. Dina waktu bumen-bumen, harita teh nya nyusun Purbatisti.
Lawasna jadi ratu salapanpuluh taun. Diganti ku Rahiang Kulikuli, lawasna jadi ratu dalapanpuluh taun. Diganti ku Rahiangtang Surawulan, lawasna jadi ratu genep taun, katujuhna diturunkeun, lantaran goring lampah. Diganti ku Rahiangtang Pelesawi, lawasna jadi ratu saratusdualikur taun, lantaran hade lampah. Diganti ku Rahiangtang Rawunglangit, lawasna geneppuluh taun.
V
Diganti ku Rahiangtang Mandiminyak.
Anak Rahiangta di Menir teh aya tiluan, nu cikal nya Rahiang Sempakwaja, ngadeg Batara Dangiang Guru di Galunggung; Rahiangtang Kidul, ngadeg Batara Hiang Buyut di Denuk; Rahiangtang Mandiminyak ngadeg ratu di Galuh.
Carek Sang Resi Guru: "Karunya aing ku Rahiang Sempakwaja henteu boga pamajikan. Anaking Pwah Rababu! Hidep leumpang ungsi Rahiang Sempakwaja, lantaran aya manehna pibatureun hidep tatapa."
Sang Resi Guru ngagesek totopong jadi jaralang bodas, nya indit nyampeurkeun Rahiang Sempakwaja, nu harita kabeneran keur ngawelit.
Carek Sanghiang Sempakwaja: "Na naha nya aya jaralang bodas etah?"
Cop nyokot sumpit, terus diudag rek disumpit. Pwah Rababu kapanggih eukeur mandi di talaga Candana.
Carek Rahiang Sempakwaja: "Ti ma etah nu mandi?"
Sampingna dileled ku sumpit, beunang. Aya baturna para Pwah Aksari, tuluy lalumpatan ka tegalan.
Pwah Rababu dibawa ku Rahiang Sempakwaja, dipirabi. Kacida dipikaasihna. Nya lahir anakna lalaki duaan, nya eta Rahiang Purbasora jeung Rahiang Demunawan.
VI
Barang ngadenge tatabeuhan ngaguruh teu puguh rungukeuneunana, tatabeuhan di Galuh, Pwah Rababu terus mulang ka Galuh di dinya teh taya kendatna nu ngigel.
Sadatangna kaburuan ageung, cek Rahiangtang Mandiminyak: "Patih, na naon eta ateh?"
"Bejana nu ngigel di buruan ageung!"
"Eta bawa pakean awewe sapangadeg, sina marek ka dieu. Keun tanggungan aing. Geuwat bawa sacara paksa!"
Patih indit ka buruan ageung. Pwah Rababu dibawa ka kadaton. Dipirabi ku Rahiangtang Mandiminyak. Kacida bogohna ka Pwah Rababu. Tina sapatemonna, nya lahir anak lalaki dingaranan Sang Sena.
VII
Carek Rahiang Sempakwaja: "Rababu jig indit. Ku sia bikeun eta budak ka Rahiangtang Mandiminyak, hasil jinah sia, Sang Salahlampah."
Rababu tuluy leumpang ka Galuh.
"Aing dititah ku Rahiang Sempakwaja mikeun budak ieu, beunang sia ngagadabah aing tea."
Carek Rahiangtang Mandiminyak: "Anak aing maneh teh, Sang Salah?"
Carek Rahiangtang Mandiminyak deui: "Patih ku sia budak teh teundeun kana jambangan. Geus kitu bawa kategalan!"
Dibawa ku patih ka tegalan, Samungkurna patih, ti eta tegalan kaluar kila-kila nepi ka wanag-awang. Kabireungeuh ku Rahiangtang Mandiminyak.
"Patih teang deui teundeun sia nu aya budakna tea!"
Ku patih diteang ka tegalan, kasampak hirup keneh. Terus dibawa ka hareupeun Rahiangtang Mandiminyak. Dingaranan Sang Sena.
VIII
Lawasna jadi ratu tujuh taun, geus kitu Rahiangtang Mandiminyak diganti ku Sang Sena. Lawasna jadi ratu tujuh taun, diganti lantaran dilindih ku Rahiang Purbasora. Kajaba ti eta Sang Sena dibuang Gunung Merapi, boga anak Rakean Jambri. Sanggeusna manehna sawawa indit ka Rahiangtang Kidul, ka Denuh, menta dibunikeun.
Carek Rahiangtang Kidul: "Putu, aing sangeuk kacicingan ku sia, bisi sia kanyahoan ku ti Galuh. Jig ungsi Sang Wulan, Sang Tumanggal jeung Sang Pandawa di Kuningan, sarta anak saha sia teh?"
Carek Rakian Jambri: "Aing anak Sang Sena. Direbut kakawasaanana, dibuang ku Rahiang Purbasora."
"Lamun kitu aing wajib nulungan. Ngan ulah henteu digugu jangji aing. Muga-muga ulah meunang, lamun sia ngalawan perang ka aing. Jeung deui leuwih hade sia indit ka tebeh Kulon, jugjug Tohaan di Sunda."
Sadatangna ka Tohaan di Sunda, tuluy dipulung minantu ku Tohaan di Sunda. Ti dinya ditilar deui da ngajugjug ka Rabuyut Sawal.
Carek Rabuyut sawal: "Sia teh saha?"
"Aing anak Sang Sena. Aing nanyakeun pustaka bogana Rabuyut Sawal. Eusina teh, 'retuning bala sarewu', anu ngandung hikmah pikeun jadi ratu sakti, pangwaris Sang Resi Guru."
Eta pustaka teh terus dibikeun ku Rabuyut sawal. Sanggeus kitu Rakean jambri miang ka Galuh.
Rahiang Purbasora diperangan nepi ka tiwasna. Rahiang Purbasora jadina ratu ngan tujuh taun. Diganti ku Rakean Jambri, jujuluk Rahiang Sanjaya.
IX
Carek Rahiang Sanjaya: "Patih, indit sia, tanyakeun ka Batara Dangiang Guru, saha kituh anu pantes pantes pikeun nyekel pamarentahan di urang ayeuna."
Sadatangna patih ka Galunggung, carek Batara Dangiang Guru: "Na aya pibejaeun naon, patih?"
"Pangampura, kami teh diutus ku Rahiang Sanjaya, menta nu bakal marentah, adi Rahiang purbasora."
Hanteu dibikeun ku Batara dangiang Guru.
Carek Batara Dangiang Guru: "Rahiang Sanjaya, indit beunangkeun ku sorangan. Elehkeun Guruhaji Pagerwesi, elehkeun Wulan, Sang Tumanggal, elehkeun Guruhaji Tepus jeung elehkeun Guruhaji Balitar. Jig indit Rahiyang Sanjaya; elehkeun Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa di Kuningan. Maranehna meunang kasaktian, nu ngalantarankeun Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa di Kuningan henteu kabawah ku dangiang Guru. Lamun kaelehkeun bener maneh sakti."
Rahiang Sanjaya tuluy perang ka Kuningan. Eleh Rahiang Sanjaya diubeuber, nepi ka walungan Kuningan. Rahiang Sanjaya undur.
"Teu meunang hanteu aing kudu ngungsi ka dieu, lantaran diudag-udag, kami kasoran."
Ti dinya Rahiang Sanjaya mulang deui ka Galuh,
Sang Wulan, Sang Tumanggal mulang deui ka Arile.
Rahiang Sanjaya tuluy marek ka Batara Dangiang Guru,
Carek Batara Dangiang Guru: "Rahiang Sanjaya, naon pibejaeun sia, mana sia datang ka dieu?"
"Nya eta aya pibejaeun, apan kami dipiwarang, tapi kami eleh. Ti mana kami unggulna, anggur kami diuber-uber ku Sang Wulan, Sang Tumanggal jeung Sang Pandawa di Kuningan."
Sanggeus kitu Rahiang Sanjaya tuluy mulang ka Galuh.
X
Carek Sang Wulan, Sang Tumanggal, sang Pandawa di Kuningan:
"Mawa pisajieun, urang miang ka Galunggung, pakean lalaki sapangadeg, pangcalikan, munding sarakit (?), beas sacukupna pikeun dahar."
Sadatang ka Galunggung, eureun di Pakembangan. Kasampak ku (Sang) Pakembangan. Kasampak ku (Sang) Pakembangan, tuluy popojan ka Batara Dangiang Guru.
Carek Batara Dangiang Guru: "Aya beja naon?"
"Pun Batara Dangiang Guru! Aya Sang Wulan, Sang Tumanggal jeung Sang Pandawa di Kuningan."
"Kacida bagjana sia datang ka dieu. Jung miang ka Galuh. Ondang Rahiang Sanjaya, caritakeun, kudu mawa pisajieun, pakean lalaki sapangadeg, pangdiukan wulung, munding sarakit (?), kawali beusi jeung beas sacukupna pikeun dahar."
Sadatang sia ka Galuh, carek Rahiyang Sanjaya: "Aya pibejaeun naon, sia Pakembangan?"
"Kami teh dititah ku Dangiang Guru. Rahiang Sanjaya supaya mawa pisajieun salengkepna. Aya Sang Wulan, Sang Tumanggal jeung Sang Pandawa di Kuningan."
Rahiang Sanjaya indit.
Barang nepi ka hareupeun Dangiang Guru, carek Dangiang Guru:
"Rahiang Sanjaya! Lamun kaereh ku sia Sang Wulan, Sang Tumanggal jeung Sang Pandawa di Kuningan, aing bakal nurut kana sagala ucapan sia. Da beunang ku aing kabawah. Turut kana ucapan aing. Da aing wenang ngelehkeun, hanteu kasoran. Da aing anak dewata."
Sang Wulan, Sang Tumanggal, Sang Pandawa di Kuningan kabawah ku Batara Dangiang Guru.
Sang Wulan dijenengkeun Guruhaji di Kajaron.
Sang Tumanggal dijieun Guruhaji Kalanggara di Balamoha.
Sang Pandawa di Kuningan jadi Guruhaji Lajuwatang.
Sang Puki jadi Guruhaji di Pagerwesi.
Sang Manisri dijadikeun Buyuthaden Rahesa di Puntang.
Buyuthaden Tujungputih di Kahuripan.
Buyuthaden Sumajajah di Pagajahan.
Buyuthaden Pasugihan di Batur.
Buyuthaden Darongdong di Balaraja.
Buyuthaden Pagergunung di Muntur.
Buyuthaden Muladarma di Parahiangan.
Buyuthaden Batuhiang di Kuningan.
XI
Rahiyang Sanjaya tumetep di Medang
Ratu di Galuh, Sang Seuwakarma.
Ari adina Ratu Galuh, miara sabaraha hiji anak munding, nyieun padumukan pikeun muja. Pindah-pindah tempat, sewabakti ka Batara Upati.
(Nelah) Rahiang Wereh, nu matak disebut kitu, waktu ditilar, adi lanceuk masih laleutik keneh.
Teu tulus jadi ratu, lantaran (huntuna) rohang, mangkana katelah Rahiang Sempakwaja. Rahiyang Kidul oge hanteu bisa jadi ratu sabab burut, nya jadi Wikuraja.
Sang Seuweukarma jadi Tohaan di Kuningan, lahirna di patapan, enya eta anak
Rahiang Sempakwaja.
Cek Rahiang Sanjaya: "Atuh masih pernah dulur aing, aki! Lamun kitu mah karah. Ulah weleh mere bantuan ka aing, aki patih!"
Cek patih: "Muga-muga bae bisa deui urang ngamalkeun Sanghiang Darmasiksa. Ulah teu digugu!"
Omongan para patih ka Rahiang Sanjaya: "Lamun haying unggul perang, geura mangkat ti Galuh!"
Prang ka Mananggul, eleh sang ratu Mananggul, Pu Anala pamanggul juritna. Tuluy ka Kahuripan, diperangan, eleh Kahuripan, Rahiangtang Wulukapeu taluk. Tuluy ka Kadul, diperangan eleh Rahiang Supena, taluk. Tuluy ka Balitar, diperangan, eleh sang ratu Bima.
Ti dinya Rahiang Sanjaya nyabrang ka wilayah Malayu. Kemir diperangan, eleh
Rahiangtang Gana. Perang deui ka Keling, eleh Sang Sriwijaya. Perang ka Barus, eleh ratu
Jayadana. Perang ka Cina, eleh pati(h) Sarikaladarma.
Mulang Rahiang Sanjaya ka Galuh ti sabrang.
Tunda.
XII
Rahiangtang Kuku, Sang Seuweukarma di Arile, ngayakeun gempungan jeung para patih; raja dicaritakeun hal pangajaran kaparamartaan.
"Nam urang rek marek, mawa kiriman ka Rahiang Sanjaya. Cokot emas sakati, lima boehna, bawaeun urang ka Rahiang Sanjaya."
Dina danget eta, oge di Galuh ngayakeun kumpulan jeung para patih sakabeh.
"Nam urang nyieun labur di jalan gede pakeun ngabageakeun Sang Seuweukarma, lantaran enya eta Rahiang Kuku."
"Barang datang ka sisimpangan ka Galuh jeung ka Galunggung, dipapag, dihormat disayagian cai pikeun sibanyo."
Carek Rahiangtang Kuku: "Sang patih, bawa kami marek ka rahiang Sanjaya. Tah emas sakati, lima boehna."
Carek sang patih: "Pun Tohaan! Boh emas boh beusi henteu diajenan ku Rahiang Sanjaya. Nu diajenan teh ngan huripna jalma rea."
Rahiangtang Kuku jadi kabingungan. Terus mulang deui ka Arile.
Carek Rahiangtang Kuku: "Na naon pakeun urang bakti ka Rahiang Sanjaya?"
XIII
Sakitu mulyana, ieu tangtu Rahiang Sempakwaja.
Ayeuna urang caritakeun Rahiangtang Kuku, indit ka Arile, ngababakan di Kuningan.
Kasohor Rahiangtang Kuku, enya eta Sang Seuweukarma, ngadeg di Kuningan, anakna Rahiang Sempakwaja. Indung bapana teh tempat panyaluuhan jalma rea..
Dayeuh, desa, pulo jeung sakurilingna: ti Keling bakti ka Rahiangtang Kuku; Rahiangtang Luda di puntang; Rahiangtang Wulukapeu di Kahuripan; Rahiangtang Supremana di Wiru; Rahiang Isora di Jawa sang ratu Bima di Bali (tar); di Kulon di Tu(n)tang Sunda nyabrang ka wilayah Malayu. Rahiangtang Gana ratu di Kemir; Sang Sriwijaya di Malayu, Sang Wisnujaya di Barus, Sang Bramasidi di Keling. Patihna Sang Kandarma di Berawan; Sang Mawuluasu di Camara Upatah; Sang Pa(n)cadana ratu di Cina.
Kabeh kabawah ku Rahiangtang Kuku. Kabeh ngaku ratu ka nu calik di Saunggalah. Kabawah ku Sang Seuweukarma, sabab Ngukuhan ajaran Dangiang Kuning.
Di Galuh Rahiang Sanjaya nanyakeun: "Kumaha sang patih, pilukeun urang? Urang hanetu dianggap kulawarga ku
Rahiangtang Kuku. Sang patih! Jig indit sidikkeun ku sorangan ka Kuningan. Bisa jadi urang dipajarkeun turut campur kana karia, padahal urang henteu dibejaan, daek indit."
Sang patih nepi ka Kuningan, marek ka kadaton, terus ngabakti ka Rahiangtang Kuku.
Carek Rahiangtang Kuku: "Oh sang patih!Na naon bejana, mana dating ka dieu?"
Carek sang patih: "Kami dititah ku Rahiang Sanjaya. Diparentah nyidikkeun ka dieu. Saha nu dijungjung, nu dijenengkeun ratu?"
Carek Rahiang Kuku: "Eh sang patih! Pantesna nya aing dijungjung dijenengkeun ratu ku balarea. Ngan ti Rahiang Sanjaya mah henteu diharepkeun, lantaran kulawarga, jeung moal ka kami mah, sabab dianggapna resep maehan kulakadang baraya. Malah aing ditempatkeun ka Kuningan oge ku Rahiang Sempakwaja. Aing beunang Rahiang Sempakwaja nempatkeun ka Kuningan ieu teh. Mana aing teyu diganggu ku Rahiang Sanjaya."
Sang patih mulang ka Galuh.
Ditanya ku Rahiang Sanjaya: "Aki, kumaha carek Rahiangtang Kukuka urang?"
"Pun, Rahiang Sanjaya! Rahiangtang Kuku teh tapana kataekan. Ngagem Sanghiang Darma kalawan Sanghiang Siksa. Tumut kana wisik Sang Rumuhun, jadi lulugu dina Hirup kumbuh. Kukituna ku urang turut tanpa rasa gigis. Tembongkeun ku urang, da urang jeung Tohaan teh saturunan, kabeh ge pada-pada turunan dewata."
Geuwat dicokot pustaka ku Rahiang Sanjaya. Barang nepi terus diungkab eta pustaka
teh. Unina kieu:
"Ong awignam astu, kretajugi balam raja kretayem rawanem sang tata dosamem, sewa ca kali cab pratesora sang aparanya retuning dewata, sang adata adining ratu dewata sang sapta ratu na caturyuga. Sang Resi Guru tipekur di nu suni ngayuga Sang Kandiawan jeung Sang Kandiawati. Nya puputra Rahiangtang Kulikuli, Rahiangtang Surawulan, Rahiangtang Pelesawi, Rahiangtang Rawunglangit, bungsuna Sang Wretikandayun. Sang Wretikandayun boga anak Rahiang Sempakwaja, Rahiang Kidul, Rahiangtang Mandiminyak. Rahiangtang Mandiminyak boga anak Sang Sena, sang Sena boga anak Rahiang Sanjaya."
Awewe geulis, Dobana mawa parahu, panjangna tujuh deupa, dibagian hareupna dimomotan rupa-rupa pakarang.
"Urang ka nusa Demba!"
Nya terus maranehanana balayar.
Kareungeu ku Sang Siwiragati. Dek ngamuatkeun Pwah Sangkari Pucanghaji Tunjunghaji, ditumpakkeun dina gajah putih. Kakara ge leumpang sapanjang buruan.
Teu disangka-sangka Rahiangtang Kuku, Sang Seuweukarma cunduk ka nusa Demba, tuluy ka kadaton, diuk tukangeun Sang Siwiragati.
Rahiangtang Kuku diudag ku gajah putih, lumpat ka buruan mawa Pwah Sangkari.
Henteu aya balik deui ka kadaton gajah putih teh, ngawula ka Rahiangtang Kuku.
Rahiangtang Kuku mulang deui ka Arile, dibawa dina gajah putih jeung Pwah Sangkari. Pwah sangkari teh ngomong:
"Naha henteu aya emas saguri, sapotong sapaha jeung salengkepna papakean?"
Tuluy bae ka Galuh, ka Rahiang Sanjaya, henteu nyimpang ka Arile. Dibawa na gajah putih ditutup ku lungsir putih tujuh kayu diwatangan mas mirah komara inten.
Barang dating ti nusa Demba, tuluy ka kadaton, sanggeus cunduk, Rahiangtang Kuku nyarita ka Rahiang Sanjaya, naha resep mireungeuh gajah putih.
Tanyana: "Mana?"
Tuluy gajah putih teh ditumpakan, Pwah Sangkari disanghareupkeun ka Rahiyang Sanjaya. Sanggeus nepi ka padaleman, henteu balik deui.
Carek Rahiang Sanjaya: "Na naon nu jadi karempan teh? Ayeuna aing hayang runtut raut. Aing jeung bapa, Rahiang Kuku, Sang Seuweukarma. Ayeuna aing moal ngalawan. Ayeuna urang tetepkeun: tanah bagaian Dangiang Guru di tengah, bagian Rangiang Isora ti Wetan; jauhna nepi ka kalereun Paraga jeung Cilotiran, ti Kulon Tarum, ka Kulon bagian Tohaan di Sunda."
Sanggeus Rahiangtang Kuku mulang ka Arile, sadatangna ka Arile, putus hancana di dunya, hilang dina umur nu kacida kolotna.
Rahiang Sanjaya sasauran, ngawulang anakna, Rakean Panaraban, enya eta Rahiang Tamperan:
"Ulah arek nurutan agama aing, lantaran eta aing dipikasieun ku jalma rea."
Lilana jadi ratu salapan taun, diganti ku Rahiang Tamperan.
XV
Mimiti Sang Resi Guru ngawangun kuta pulo Jawa, kutana teh nyaeta Galunggung, ti wetana Jawa.
Di wates Sunda, aya pandita sakti, dipateni tanpa dosa, ngaranna Bagawal Sajalajala.
Atma pandita teh nitis, nya jadi Sang Manarah. Anakna Rahiang Tamperan duaan jeung dulurna Rahiang Banga.
Sang manarah males pati.
Rahiang Tamperan ditangkep ku anakna, ku Sang Manarah. Dipanjara beusi Rahiang Tamperan teh.
Rahiang Banga datang bari ceurik, sarta mawa sangu kana panjara beusi tea. Kanyahoan ku Sang Manarah, tuluy gelut jeung Rahiang Banga. Keuna beungeutna Rahiang Banga ku Sang Manarah.
Ti dinya Sang Manarah ngadeg ratu di Jawa, mangrupa persembahan.
Nurutkeun carita Jawa, Rahiang Tamperan lilana ngadeg raja tujuh taun, lantaran polahna resep ngarusak nu tapa, mana teu lana nyekel kakawasaanana oge.
Sang Manarah, lilana jadi ratu dalapanpuluh taun, lantaran tabeatna hade.
Sang Manisri lilana jadi ratu geneppuluh taun, lantaran pengkuh ngagem Sanghiang Siksa.
Sang Tariwulan lawasna jadi ratu tujuh taun.
Sang Welengan lawasna jadi ratu tujuh taun.
XVI
Enya kieu, mimiti Sang Resi Guru boga anak Sang Haliwungan, nya eta Sang Susuktunggal nu ngomean pakwan reujeung Sanghiang Haluwesi, nu nyaeuran Sanghiang Rancamaya.
Tina Sanghiang Rancamaya aya nu kaluar.
"Ngaran kula Sang Udubasu, Sang Pulunggana, Sang Surugana, ratu hiang banaspati."
Sang Susuktunggal, enya eta nu nyieun pangcalikan Sriman Sriwacana Sri Baduga Maharajadiraja, ratu pakwan Pajajaran. Nu kagungan kadaton Sri bima-untarayana madura-suradipati, nya eta pakwan Sanghiang Sri Ratudewata.
Titinggal Sang Susuktunggal, anu diwariskeunana tanah suci, tanah hade, minangka bukti raja utama.
Lilana ngadeg ratu saratus taun.
XVII
Rahiang Banga lawasna ngadeg ratu tujuh taun, lantaran polahna hanteu didasarkeun kana adat kabiasaan anu bener.
Rakean di Medang lilana ngadeg ratu tujuh taun.
Rakeanta Diwus lilana jadi ratu opatlikur taun.
Rakeanta Wuwus lilana jadi ratu tujuhpuluh dua taun.
Nu hilang di Hujung Cariang lilana jadi ratu taun, kaopatna teu cucud, lantaran salah lampah, daek ngala awewe ku awewe.
Rakean Gendang lilana jadi ratu tilulikur taun.
Dewa Sanghiang lilana jadi ratu tujuh taun.
Prebu Sanghiang lilana jadi ratu sawelas taun.
Prebu Datia Maharaja lilana jadi ratu tujuh taun.
Nu hilang di winduraja lilana jadi ratu tilulikur taun.
Nu hilang di Kreta lawasna jadi ratu salapanpuluhdua taun, lantaran ngukuhan kana lampah anu hade, ngadatangkeun gemah ripah.
Diganti deui ku nu hilang di Winduraja, henteu lila ngadegna ratu ngan dalapanwelas taun.
Diganti ku Sang Rakean Darmasiksa, titisan Sanghiang Wisnu, nya eta nu ngawangun sanghiang binajapanti.
Nu ngajadikeun para kabuyutan ti sang rama, ti sang resi, ti sang disri, ti sang tarahan tina parahiangan.
"Tina naon berkahna?"
Ti sang wiku nu mibanda Sunda pituin, mituhu Sanghiang Darma, ngamalkeun Sanghiang Siksa.
Boga anak nu hilang di Taman, lawasna jadi ratu genep taun.
Boga anak deui nu hilang di Tanjung, lilana jadi ratu dalapan taun.
Boga anak nu hilang di Kikis, lilana jadi ratu dualikur taun.
Nu hilang di Kiding, lilana jadi ratu tujuh taun.
Boga anak Aki Kolot, lilana jadi ratu sapuluh taun.
XVIII
Boga anak, Prebu Maharaja, lawasna jadi ratu tujuh taun, lantaran keuna ku musibat, Kabawa cilaka ku anakna, ngaran Tohaan, menta gede pameulina.
Urang rea asalna indit ka Jawa, da embung boga salaki di Sunda. Heug wae perang di Majapahit.
Aya deui putra Prebu, kasohor ngaranna, nya eta Prebu Niskalawastu kancana, nu tilem di Nusalarang gunung Wanakusuma. Lawasna jadi ratu saratus opat taun, lantaran hade ngajalankeun agama, nagara gemah ripah.
Sanajan umura ngora keneh, tingkah lakuna seperti nu geus rea luangna, lantaran ratu eleh ku satmata, nurut ka nu ngasuh, Hiang Bunisora, nu hilang di Gegeromas. Batara Guru di Jampang.
Sakitu nu diturut ku nu ngereh lemah cai.
Batara guru di Jampang teh, nya eta nyieun makuta Sanghiang Pake, waktu nu boga hak diangkat jadi ratu.
Beunang kuru cileuh kentel peujit ngabakti ka dewata. Nu dituladna oge makuta anggoan Sahiang Indra.
Sakitu, sugan aya nu dek nurutan. Enya eta lampah nu hilang ka Nusalarang, daek eleh ku satmata. Mana dina jaman eta mah daek eleh ku nu ngasuh.
Mana sesepuh kampung ngeunah dahar, sang resi tengtrem dina ngajalankeun palaturan karesianana ngamalkeun purbatisti purbajati 35). Dukun-dukun kalawan tengtrem ngayakeun perjangjian-perjangjian make aturan anu patali jeung kahirupan, ngabagi-bagi leuweung jeung sakurilingna, ku nu leutik boh kunu ngede moal aya karewelanana, para bajo ngarasa aman lalayaran nurutkeun palaturan ratu.
Cai, cahaya, angin, langit, taneuh ngarasa senang aya dina genggaman pangayom jagat.
Ngukuhan angger-angger raja 36), ngadeg di sanghiang linggawesi, puasa, muja taya wates wangenna.
Sang Wiku kalawan ajen ngajalankeun angger-angger dewa, ngamalkeun sanghiang Watangageung. Ku lantaran kayakinan ngecagkeun kalungguhanana teh.
Diganti ku Tohaan Galuh, enya eta nu hilang di Gunung tiga. Lawasna jadi ratu tujuh taun, lantaran salah tindak bogoh ka awewe larangan ti kaluaran.
XIX
Diganti ku Prebu, putra raja pituin, nya eta Sang Ratu Rajadewata, nu hilang di Rancamaya, lilana jadi ratu tilupuluhsalapan taun.
Ku lantaran ngajalankeun pamarentahanana ngukuhan purbatisti purbajati, mana henteu kadatangan boh ku musuh badag, boh ku musuh lemes. Tengtrem ayem Beulah Kaler, Kidul, Kulon jeung Wetan, lantaran rasa aman.
Teu ngarasa aman soteh mun lakirabi dikalangan jalma rea, di lantarankeun ku ngalanggar Sanghiang Siksa.
XX
Diganti enya eta ku Prebu Surawisesa, anu hilang di Padaren, Ratu gagah perkosa, teguh jeung gede wawanen.
Perang limawelas kali henteu eleh. Dina ngajalankeun peperangan teh kakuatan baladna aya sarewu jiwa.
Perang ka Kalapa jeung Aria Burah. Perang ka Tanjung. Perang ka Ancol kiyi.
Perang ka Wahanten Girang. Perang ka Simpang. Perang ka Gunungbatu. Perang ka Saungagung. Perang ka Rumbut. Perang ka Gunungbanjar. Perang ka Padang. Perang ka Pagoakan. Perang ka Muntur. Perang ka Hanum. Perang ka Pagerwesi. Perang ka Madangkahiangan.
Ti dinya mulang ka pakwan deui. Hanteu naunan deui. Ratu tilar dunya.
Lawasna jadi ratu opatwelas taun.
XXI
Prabu Ratudeawata, enya eta nu hilang kasawah-tampian-dalem.
Ngajalankeun kahirupan saperti rajaresi. Tanpa Pwah Susu.
Disunatan, maksudna supaya bersih, suci tina kokotor ari dikumbah, disunat ku tukangna, pituin Sunda eta teh.
Datang huru-hara, musuh loba teu kanyahoan ti mana asalna. Perang di buruan ageing. Tohaan Sarendet jeung Tohaan Ratu Sanghiang kasambut.
Aya pandita sakti dianiaya, pandita di sumedang. Sang pandita di Ciranjang dipaehan tanpa dosa, katiban ku tapak kikir. Sang pandita di Jayagiri digubruskeun ka sagara. Aya pandita sakti taya dosana. Munding Rahiang ngaranna, digubruskeun ka sagara, henteu paeh, hirup keneh, ngilang tanpa ninggalkeun ragana di dunya. Katelah ngaranna Hiang Kalinganja. Ku lantaran eta masing iatna anu masih tinggal di belakang kali, ulah arek hirup api-api pupuasaan.
Tah kitu kaayaan jaman susah teh.
Prebu ratudewata, lilana jadi dalapan taun, kasalapanna tilar dunya.
XXII
Diganti ku Sang Ratusakti Sang Mangabatan di Tasik. Enya eta anu hilang ka Pengpelengan. Lilana jadi ratu dalapan taun, lantaran ratu lampahna cilaka ku awewe.
Larangan ti kaluaran jeung ku indungtere. Mindeng maehan jalma tanpa dosa, ngarampas tanpa rasrasan, hanteu hormat ka kolot, ngahina pandita.
Ulah diturut ku nu pandeuri, lampah ratu kitu mah. Tah kitu riwayat sang ratu teh.
XXIII
Tohaan di Majaya eleh perang, lantaran kitu hanteu cicing di kadaton. Manehna nu nyipta sanghiang Panji, ngendahan kadaton, dibalaj diatur mirupa taman mihapitkeun panto larangan. Nu ngawangun bale bobot tujuhwelas jajar, diukir diparada diwujudkeun rupa-rupa carita.
XXIV
Dina jaman jalma sajagat hanteu ngalaman kajahatan disebutna jaman kreta.
Henteu aya nu ngajadikeun ancurna jagat.
Dina jaman dopara, jaman parunggu, saterusna diganti ka jaman kali, jaman beusi, Sang Nilakendra, dilantarankeun lila teuing dina kasenangan, ngumbar hawa napsu. Bogana anak, kana hatena geus kaancikan ku rekadaya, nya nurunkeun pertapa, incu pateterean.
Inuman keras dianggapna saperti cai wujudna godaan napsu.
Jelema nu ngahuma rewog baranghakan, teu gumbira lamun teu pepelakan. Lila ratu ngalajur napsu dina barang dahar, teu nurutkeun adat kabiasaan, enggoning ngumbar kasenangan borak-borak da nganggap saluyu jeung kabeungharanana.
Lilana jadi ratu genepwelas taun.
XXV
Diganti ku Nusia Mulya. Lilana jadi ratu duawelas (!) taun. Mimiti datangna perobahan. Buana lemes nyusup ka nu kasar, timbul karusakan ti Islam.
Perang ka Rajagaluh, eleh Rajagaluh. Perang ka Kalapa eleh Kalapa. Perang ka Pakwan, perang ka Galuh, perang ka Datar. Perang ka Ma(n)diri, perang ka Patege, perang ka Jawakapala, eleh Jawakapala. Perang ka Gegelang. Meuntas perang ka Salajo; kabeh eleh ku urang Islam.
Kitu nu matak kabawah ka Demak jeung ti Cirebon.
Sumber:
TJARITA PARAHIJANGAN - Drs. Atja - Jajasan Kebudajaan Nusalarang (Bandung, 1968)


text:
Rebab
Rebab nyaéta waditra gésék nu kaasup kana gamelan sapuratina, boh ajangkeuneun pagelaran wayang, kiliningan, celempungan, atawa tembang Sunda husus dina laras Saléndro. Pungsina nyaéta pikeun mirig sarta mawakeun mélodi. Surupan atawa tangga nada nu ilahar digunakeun ku nu maénkeun rebab nyaéta saléndro, pélog, sorog, jeung degung, kalawan tata ramo anu husus.
Sasakala[édit | édit sumber]
Rebab asalna tina basa (Arab الربابة atawa ربابة - "gondéwa"),[1]. Istilah rebap, rabab, rebeb, rababah, atawa al-rababa) sahenteuna geus dipikawanoh leuirna ti abad ka-9 Maséhi, sumebar ngaliwatan jalur perdagangan Islam, utamana wewengkon-wewengkon Afrika Kalér, Timur Tengah, bagian ti Éropa, jeung Oriéntal.
Di nagara bagian Malaysia wétan, Kelantan jeung Terengganu, Rebab digunakeun dina ritual pikeun nyageurkeun panyakit anu disebut "Main Puteri". Sakapeung pamaén rebabna ngahaja diogan ka rumah sakit upama dokter geus teu sanggup ngubaranana.


text:
SEMESTER GANJILPAGUNEMAN
nya eta omongan silih tempas atawa badami anu dilakukeun ku dua urang atawa leuwih (sipatna bebas) sedengkeun wawancara mah sipatna formal jeung sipat saarah. basa nu digunakeun dina paguneman nya eta gumantung kan saha nu diajak gunemna. lamun sarajat/saumur ngagunakeun basa loma, ka saluhureun ngagunakeun basa lemes, kitu deui ka sahandapeun basana geus matok luyu jeung tatabasa Sunda. Hal-hal nu aya dina paguneman nya eta; tema/judul, palaku jeung latar.
KALIMAH WAWARAN, PANANYA, jeung PARENTAH
Kalimah wawaran nya eta kalimah anu pungsina pikeun ngawawrkeun atawa netelakeun informasi bari teu miharep jawaban anu tangtu, biasana ngan ukur miharep paniten.
Kalimah Pananya nya eta kalimah anu pungsina pikeun nanyakeun, atawa pikeun mancing respomsi atawa jawaban verbal(lisan)
Kalimah Parentah nya eta kalimah anu pungsina pikeun nitah atawa mancing respomsi atawa jawaban anu sipatna tindakan.
PANATA ACARA
Panata acara/protokol asalna tina basa latin nya eta pratos anu hartina mimiti jeung kollo anu hartina lengket. Protokol nya eta patugas anu kalibet dina hiji kagiatan, pikeun ngalaksanakeun jeung ngatur sagala kaperluan sangkan kagiatan lumangsung lancar, keuna tur aya mangpaatna saluyu jeung nu dipiharep. Dina acara resmi jeung dina acara teu resmi aturanna sarua bae nya eta; Vokal/sora kudu bentes/jelas, lentong jeung wirahmana merenah, kudu nyunda, henteu teugeug atawa dialeu-aleu teuing, teu gancang teuing jeung henteu acad teuing, kudu miboga pangaweruh anu jembar pangpangna nu patali jeung materi acara anu di MC-anna katut nu rek ngeusian eta acara boh jalma boh kasenian atawa lianna, kudu pinter ngareka basa anu orisinil, surti kana kahayang pamiarsa, kudu miboga sikep anu hade(tatakrama, paroman gerik-gerik lianna), mibanda rasa humor (sense of humor) nu luhur utamana dina acara-acara mu sipatna hiburan pikeun ngahirupkeun suasana.
PAROBAHAN HARTI
Ngajembaran= proses robahna harti tina harti husus tur heureut ngalegaan tur jembar, atawa harti kecap anyar(kiwari) leuwih lega ambahanana tibatan harti kecap heubeul (bihari)
Ngaheureutan= nya eta proses parobahan harti anu ngaheureutan, tina harti umum tur jembar jadi harti husus tur heureu, atawa harti kecap anyar (kiwari) leuwih heureut/sempit ambahanana ti batan harti kecap heubeul(bihari). conto SARJANA lamun baheulamah dipake pikeun sesebutan ka sakur jalma anu pinter atawa loba elmu pangaweruhna, kiwari mah ngaheureutan jadi sesebutan"gelar" pikeun jalma anu geus namatkeun sakola di Paguro Luhur.
Ngaluhuran= Nya eta proses parobahan harti kecap atawa ungkara, anu mibanda harti anu leuwih luhur ajenna tibatan harti samemehna. Contona;WANITA anu mibanda harti ajen anu leuwih luhur ti batan AWEWE, padahal samemehna mah ajenna teh leuwih handap tina batina (batina-betina=bikang)
Ngahandapan= nya eta proses ronahna harti kecap atawa ungkara, anu hartina anyar (kiwari) ti batan harti heubeul(bihari).contona; GOROMBOLAN, asalna mah alus, nya eta sabubuhan atawa kumpulan jalma. Ayeuna mah ajenna teh ngahandapan nya eta sabubuhan jalma anu ngaganggu kaamanan jeung katartiban di jaman revolusi.
Ngupamakeun= nya eta proses robahna harti balukar kecap/ungkara mibanda sipat anu sarua jeung kecap atawa ungkara sejen.Contona;"Mun geus rengse mah surat teh asupkeun kana AMPLOP."(wadah surat) "Siapkeun atuh AMPLOPna ambeh tereh-tereh dipigawe ku patugasna!" (duit panyogok).
Patukeur= nya eta ronahna harti balukar patukeur tanggepan(respon) antara dua anghota awak(indra) anu beda, atawa muncul balukar pindahna pangrasa panca indra.Contona; kecap AMIS, baris karasa teh ku pangrasa letah, tapi dina basa Sunda aya kecap AMIS budi, HASEUM budi, anu karasana teh ku paninggal. Di dieu katingal yen pangrasa letah pindah (patukeur) kana pangrasa panon.
BABASAN
Babasan jeung paribasa teh kagolong kana salah sahiji wanda pakeman basa. Ari anu disebut pakeman basa nya eta kalimah atawa gundukan kecap anu anu geus dipatok, geus ditaker diwatesanan teu meunang dirobah, boh robah unina atawa ejahanana boh dirobah tempatna atawa dilemeskeun.
PARIBASA nya eta salah sahiji wanda pakeman basa anu mangrupa ungkara winangun kalimah anu geus puguh entep seureuhna teu bisa dirobah boh unina boh tempatna atwa dilemeskeun anu ngandung harti babandingan ataa silokaning hirup manusa. conto paribasa
contona
-Adat kakurung ku iga=tabeat nu geus hese dirobahna
-beungeut nyanghareup ati mungkir=teu sarua jeung hate
-batok bulu eusi madu= goreng rupa tapi pinter jeung bageur atawa siga bodo tapi pinter
-cecendet mande kiara cileungcang mande sagara=nu miskin atawa jalma leutik hayang nyaruaan jalma beunghar atawa jalma gede
-dipiamis buah gintung= disangka hade hate atawa bageur adek teh sabalikna
-goong nabeuh maneh=muji atawa ngagulkeun sorangan
-hulu gundul dihihidan=nu keur untung tambah untung
-jati kasilih ku junti=menak kaelehkeun ku somah atawa pribumi kaelehkeun ku semah
-kaciwit kulit kabawa daging=kabawa goreng ku kalakuan baraya nu salah atawa ngarasa teu ngeunah lantaran aya baraya dihina ku batur
-mangkok emas eusi madu=jelema nu hade terus omonganana hade, gekna hade, lampahna bageur, omonganana jeung lampahna terus hade ka hate-hatena..
BABASAN nya eta salah sahiji wanda pakeman basa meh sarua jeung paribasa, ngan ari paribasa mah lain mangrupa kalimah tapi mangrupa frasa(kecap kantetan) tur ngandung harti injeuman
Contona
-Aku-aku angga= ngaku-ngaku atawa miboga barang batur
-bobor karahayuan= katarajang apes, cilaka,atawa meunang kasusah
-cacag nagkaeun= teu beres atawa teu alus lantaran mindeng katunda tuluy dihanca deui/diteruskeun deui
-dibeuweung diutahkeun= dipikir dibula-balik
-elmu sapi= guyub kana hal nu kurang hade
-gancang pincang= pagawean gancang tapi hasilna teu hade
-handap lanyap= hormat tapi matak nyentug kana hate
-ipis biwir= babari ceurik
-jauh ka bedug anggang ka dulang= dusun, kampungan/eraan
-kapiring leutik= kaeraan
BIANTARA
Urang tangtu geus teu bireuk deui saupama ngadangu kecap pidato atawa biantara, lian ti di SMP keneh pangajan pidato teh geus ditepikeun. Pidato atawa biantara teh dina kahirupan sapopoe oge mindeng kapanggih salah sahijina saban poe Senen dina upacara bendera, urang sok ngadangu bapa atawa ibu guru pidato merepangarahan. Tapi sanajan kitu taya salahna saupama disabit-sabit deui nu kumaha ari nu disebut biantara teh.
Pidato atawa biantara nya eta cacarita dihareupeun jalma rea, demi anu jadi tujuan nya eta pikeun mere informasi, nimbulkeun sumanget/mancing emosi jalma rea, demi anu jadi tujuanana nya eta ka sakur-sakur jalma anu jadi pangregepna.
Aya sawatara hal anu kudu diperhatikeun atawa disiapkeun saupama urang rek pidato atawa biantara, diantarana nya eta:
a. Nangtukeun maksud jeung topik biantara. Topik jeung tujuan biantara teh lian ti kudu disusun kalawan jelas ohe kudu merhatikeun tanggapan naon nu dipikahayang ku pangregep. Topik anu dipilih alusna mah anu geus dipikawanoh ku nu ngadangukeunana nepika teu merlukeun waktu nu lila pikeun ngabahasna ulah ngaleuwihan kamampuh daya tangkep pangregep tapi oge ulah babari teuing pikeun daya intelektual pangregepna, lian ti eta oge kudu bisa ngirut boh anu biantarana boh nu ngadangukeunana
b. Nganalisis pangregep jeung situasi
c. Nyusun materi atawa bahan biantara sarta dina nyusun bahan pikeun biantara bisa dilakukeun ngaliwatan tilu tahap diantarana;ngumpulkeun bahan, nyieun rangkay karangan jeung ngadadarkeun materi kalawan detil.
d. Ngayakeun latihan Oral.
Dina prak-prakanana biantara, aya sawatara metode anu bisa digunakeun diantarana:
a. Metode Improptu(metode dadakan/serentek). Dina metode improptu ieu biantara dilakukeun tanpa persiapan, dimana nu biantara estuning ngandelkeun pangaweruh jeung kaparigelan nu biantara dina ngadadarkeun hiji pasualan.
b. Metode ngapalkeun. Mangrupa metode lalawanan tina improptu, anu mana dina metode ieu mah hal anu rek dipedar dina biantara teh lian ti bener-bener dirarancang ti anggalna oge kudu ditulis sacara lengkep pikeun diapalkeun sakecap-kecapna.
c. Metode naskah. Ieu metode teh langka dipake ari lain pidato-pidato resmi saperti pidato kapresidenan mah. ieu metode sipatna rada kaku sabab gumantung teuing kana teks.
d. Metode ekstemporan. dina metode ieu persiapan dilakukeun ti samemehna, malah bahan nu rek ditepikeun ge direncanakeun kalawan asak, tapi sok sanajan kitu dina prakna biantara mah teu ngagunakeun teks sagemblengna, biasana sok ngagunakeun catetan-catetan leutik, inti-inti eusi biantara, anu tujuanna sangkan biantara biasa museur kana tjuan teu ngaler ngidul.
NULIS SAJAK
Mimiti gelarna sajak mangrupa hiji karya sastra wangun ugeran nu polana geus maneuh. Salah sahiji karya sastra nu kaasup sajak, nya eta sisindiran. Sisindiran kaasup sajak sabab aya ugeran(aturan) nu kudu dicumponan, diantarana jumlah padalisan(baris) jumlah engang dina unggal padalisan(suku kata), jeung purwakanti vokal dina engang panungtung unggal padalisanna.
Dina kamekaranana, kabehdieukeun mah istilah sajak teh leuwih dipikawanoh minangka karya sastra wangun sajak bebas, atawa puisi. lamun urang medar istilah sajak pasti langsung dipapandekeun kana sajak bebas atawa puisi tea. pangna disebut sajak bebas, sabab dina wangunna leuwih bebas, teu kauger ku aturan-aturan nu geus matok. ku sabab kitu panyajak leuwih laluasa ngebrehkeun imajinasina make gaya sewang-sewangan.
Dumasar kana pamadegan di luhur, sajak teh mangrupa karya sastra nu dianggap ngawakilan kedaling rasa(ekspresi) panyajakna. Panyajak, salaku anggauta masarakat teu bisa leupas tina hal atawa pasualan anu aya di sabudeureunana. Pasualan nu kaimeut ku panyajak nyangkaruk dina jiwana awor jeung konsep cecekelanana. Satuluyna diebrehkeun minangka ekspresi ngaliwatan media nu disebut basa. Ekspresina bakal katiten mangrupa kahoneng(kasono), katugenah, kareueus, ka nu Maha Kawasa, kareueus ka alam sabudeureunana, atawa kareueus ka jalma nu dipikanyaahna.
Dumasar kana unsur-unsurna, sajak teh diwincik jadi dua bagian nya eta, struktur batin jeung struktur fisik
Nu kaasup struktur Fisik Sajak nya eta;
1. Diksi atawa pilihan kecap,
2. Baya Basa, pikeun nambahan kaendahan jeung imajinasi sajak,
3. Murwakanti, nyaeta sora anu dibalikan deui dina tungtung padalisan, jeung
4. Topografi"tata wajah" atawa wangun tulisan sajak pikeun ngabedakeun antara wangun ugeran(puisi) jeunf wangun lancaran(prosa) sarta wangu drama.
Sedengkeun struktur batun sajak ngawengku
5. Tema, mangrupa pikiran lulugu nu diebrehkeun ku panyajak dina sajakna,
6. Perasaan(feeling), ekspresi panyajak dina nepikeun parasaan dumasar kana kaayaan hatena(misalna; simpati, antipati, resep, teu resep, ceuceub, sono jsb.),
7. Hawa(tone), ciri has panyajak dina nepikeun karyana, saperti mapatahan, nyindiran, pangajak atawa ngawurukan,
Maksud atawa amanat(intention), nya eta hal anu ngamotifasi panyajak pikeun ngebrehkeun eusi hatena. atawa maksud nu ahayang ditepikeun ku panyajak ngaliwatan karya.
Dina sastra Sunda gelarna sajak kira-kira dina awal abad lima puluhan, mangsa sabada kamerdiakaan. mekarna sacara tinulis ngaliwatan media saperti surat kabar atawa majalah. malah ka behdieunakeun mangrupa buku kumpulan sajak.
GAYA BASA PERSONIFIKASI jeung SIMILE
1. Urang udag pangharepan nu nagtang hareupeun urang
2. Asih anjeun lir oaseu
Dua ungkara di luhur mangrupa salah sahiji conto gaya basa nu digunakeun dina sajak. pikeun leuwih ngantebkeun naon-naon anu ditepikeun ka nu maca biasana panyajak ngagunakeun gaya basa dina pilihan kecapna nalika nyieun sajakna. Personifikasi teh nya eta gaya basa mijalma, ungkara anu mapandekeun hiji barang, tatangkalan, atawa sasatoan milampah pagawean kawas manusa.contona
- bulan nyumput di tukangeun mega.
- ombak ting suruwuk silih udag di basisir.
- sora jangkrik ngabangingik tengah peuting.
gaya basa ngupamakeun(simile) nya eta gaya basa nu ngabandingkeun hiji barang jeung barang sejen nu sipatna nembrak. biasana ngagunakeun kecap-kecap panyambung babandingan; asa, cara, ibarat, kawas, lir, saperti, siga, jst. Umumna gaya basa ngupamakeun ilaharna mangrupa babasan, saperti dia handap:
- budak nu eta mah pasea wae kawas ucing jeung anjing.
- waktu guru datang, kelas teh jempling kawas gaang katincak.
Erni mah cara merak, lotekna dicengekan sapuluh ge teu siga nu ladaeun.
NULIS DRAMA
Drana mangrupa karya sastra nu dipagelarkeun. ku sabab kitu drama ngabogaan dua paniten, kahiji lamun nilik naskahna mangrupa karya sastra sedengkeun lamun nilik pagelaranana mangrupa seni pertunjukan.
Dina naskah drama salian ti aya paguneman aya candraan. Candraan atawa sok disebut oge notasi mangrupa pituduh laku, pituduh suasana, jeung kaayaan latar dina drama. Biasana sok ditulis dijero kurung make aksara gede atawa nulisna sok dicitak miring/dengdek.
Ciri-ciri nu maranti dina drama:
1. Pertelaan palaku, anu ngebrehkeun ngaran jeung katerangan ngeunaan palaku
2. Babak, mangrupa bagian tina drama nu gantina dibedakeun ku robahna latar tempat atawa latar waktu.
3. Adegan, mangrupa bagian tina babak nu gantina dibedakeun ku indit atawa ka luarna pamaen drama.
4. Candraan, nerangkeun kaayaan latar, suasana, kajadian, jst.
5. Paguneman(dialog), obrolan palaku.
6. Monolog, ngagerentesna saurang palaku ka dirina sorongan.
7. Prolog, katerangan ngeunaan lalakon nu rek dipidangkeun.
8. epilog, kacindekan lalakon atawa nasehat pangarang
Aya sababaraha warna drama, nya eta;drama komedi, tragedi, tragedi-komedi, melodrama(nu sentimental), jeung drama pantomim.
MACA ARTIKEL
Hidep tangtu kungsi maca majalah atawa kalawarta(surat kabar). Diantara nu kungsi dibaca teh aya nu disebut artikel. Sangkan teu pahili jeung nu sejen urang pedar heula naon nu disebut artikel teh. Artikel nya eta tulisan nu eusina hiji hal nepi ka rengse sacara objektif tur biasa dimuat dina majalah atawa kalawarta.
Salian ti eta artikel ge umumna ngabogaan ciri-ciri saperti di handap:
1. Biasana mangrupa pamadegan nu nulisna ngeunaan hiji hal
2. Ditepikeu sacara eksposisi(pemaparan), singget, jeung munel.
3. Gedi mangpaatna pikeun nu maca.
4. Gaya tulisanana tegas"lugas", jeung saayana.
sanggeus maca artikel urang bakal ngarasakeun sababaraha mangpaat,saperti ieu di handap:
1. Jadi nyaho jeung paham kana wangun tulisan dina majalah atawa kalawarta.
2. Paham kana ciri=ciri artikel.
3. Nambahan informasi jeung pangaweruh.
Satutasna maca artikel urang bisa nangtukeun topikna, ku cara ngilo pikiran lulugu unggal paragrap, ngaragum pikiran lulugu unggal paragrap, sarta nyindekeun pikiran lulugu eta artikel.
Ku cara manggihan pikiran lulugu tina artikel ahirna pikiran bisa nyindekeun eusi artikel, naha kaasup artikel praktis, basajan, oponi, atawa artikel analisis ahli.
SEMESTER GENAP
diantos bae....!


text:
Contoh Pidato Sunda | Ngaronjatkeun Kareeus Nonoman an Basa Sunda
Gratis 100 contoh pidato tanpa syarat apapun?kik disini
atau mau yang ini? klik sekarang CD koleksi 100 contoh pidato dalam format Ms Word.
-----------------------------------------------------------
NGARONJATKEUN KAREUUS NONOMAN KANA BASA SUNDA
Assalamu’alaikum Wr Wb
Hadirin anu sami-sami linggih,
Kersaning Gusti Nu Maha Suci, urang sadayana tiasa patepung lawung paamprok jonghok dina ieu acara. Mugi ieu acara téh lungsur langsar kalayan kahontal sagala anu dipimaksad. Amin.
Ngadegna sim kuring dina danget ieu payuneun parasepuh miwah paratamu anu sami rawuh, taya sanes seja ngiring jabung tumalampung sabda kumapalang.
Kitu oge bari jeung digedeng ku kendang gede pakauman, dag-gig-dug rasaning ati, rumasa sim kuring mah taya kabisa, sanggem paripaos téa mah étang étang lauk buruk milu mijah. Boa catur gé nu tanpa bukur, ngalantur teu puguh alang ujurna taya pulunganeunana.
Nanging sanaos suwung ku pangaweruh suda ku pangabisa, sim kuring baris nyobi ngaguar téma ieu biantara anu unina “Ngaronjatkeun Kareueus Nonoman Kana Basa Sunda”.
Hadirin nu dipihormat,
Saparantos sim kuring maluruh sababaraha sumber anu jadi rujukan. Sihoreng geuning, anu utama pikeun para nonoman atanapi generasi muda anu jadi seuweu siwi Pajajaran teh, taya sanes kedah mibanda rasa katineung kana budayana. Ulah nepikeun ka jati kasilih ku junti – mupusti budaya asing bari teu malire budaya urang sorangan. Anu antukna cul dog-dog tinggal igel. Adean ku kuda beureum, ngarasa reueus ku banda meunang nginjeum.
Sanes hartosna nonoman sunda ulah malire kana budaya deungeun, nanging asa langkung payus saupami weruh kana budaya deungeun teh disarengan ku ngaraksa – ngariksa budayana sorangan. Utamana kana basa sunda anu jadi ciciren bangsa.
Naha basa sunda ciciren bangsa? Rupina basa teh nuduhkeun ciri anu dipibanda ku salahsahiji suku bangsa. Kitu oge bakal disebut sekeseler sunda saupama disarengan ku aya basana.
Asa palangsiang, saupamana dina hiji waktu keur aya di nagara deungeun, heug aya nu naros, kawit ti mana, dijawn teh “
ti Indonesia”. Indonesiana di mana? Ana dijawab teh “ti Jawa Barat”. Batur teh nanya deui: “Atuh pinter basa Sundana, tiasa abdi ngiring diajar? … Pisakumahaeun teuing erana saupama urang keur di mancanegara diperedih ku batur pikeun ngawanohkeun basa Sunda , … tapi urang teu bisa.
Ngawanohkeun Basa Sunda saleresna mah sanes kanggo para nonoman wungkul, tapi tos kedah diwanohkeun ti kawit balita. Upami di Jawa Barat nya ku Basa Sunda. Basa Sunda salaku basa indung bakal leuwih nyerep ka diri nooman lamun geus dibiasakeun diwanohkeun ti bubudak.
Sajabi ti eta, mikacinta basa Sunda, hartosna urang parantos ngalaksanakeun amanah anu aya dina batang tubuh UUD ’45, utamana pasal 36, Bab XV. Eta teh sanes mung ukur kanggo basa Sunda, nanging sakur basa daerah nu aya di saantero Nusantara perlu dipiara jeung dimekarkeun. Ana kitu mah nonoman anu mikareueus jeung ngagunakeun basa Sunda dina hirup kumbuhna, ngandung harti eta nonoman teh tos kalebet kana warga nagara anu hade.
Hadirin, salajengna, generasi muda anu mikacinta kana basa Sunda sami sareng parantos ngamalkeun ajaran agama. Peryogi kauninga, yen sagala rupa basa anu dipareke ku sakumna jalma anu aya di satangkaraking jagat atanapi satungkebing langit ieu, sanes ciptaan manusa, nanging dadamelan Anu Maha Kawasa – Allah SWT. Mangga uningaan Q.S Arrum ayat 22. Anu unina wallohu a’lam : jeung di antara tanda-tanda kakawasaanNa nyaeta nyiptakeun langit jeung bumi jeung rupa-rupa basa jeung warna kulit. Saestuna tina hal eta teh bener-bener nyangkaruk tanda-tanda pikeun jalma-jalma anu mikanyaho.
Tah geuning, ana kitu mah basa Sunda oge kalebet kana hasil dadamelan Gusti Nu Maha Suci. Atuh mupusti basa Sunda oge tiasa kelebet kana padamelan ibadat. Kitu oge upami jalmana aruningaeun alias marikanhyaho tea.
Pasualan utama anu kedah kawaler dina ieu tema biantara teh, nyaeta kumaha sangkan generasi muda mikacinta kana basa Sunda. Waleranana, sajabi ti rupi-rupi hal anu disebatan tadi, rumus anu utama mah generasi muda ulah ngaraos isin, era, atanapi gengsi ngagunakeun basa Sunda.
Cindekna, konci utama para nonoman/generasi muda mikcinta kana basa Sunda, diantawisna ulah eraan. Ulah era ngagunakeun basa Sunda atawa ulah gengsi cacarita ku basa sunda boh di lingkungan kulawarga boh di jalan pasampangan salami urang nu cacarita papada ngarti kana basa sunda.
Hadirin, ulah sieun disebut urang kampung bau lisung pedah nyarita ku basa sunda malah kudu sabalikna, urang kudu ngarasa reueus sabab geus ngamumule budaya karuhun.
Ulah sagala embung, nanging kudu sagala daek nyaeta kudu daek aub dina kagiatan kasundaan, sapertos acara tembang, mamaos, jeung sajabina. Sim kuring kalintang katajina ku tarekah Bapa Adang S, anu mingpin acara Caraka Sundanologi di televisi. Eta oge kalebet kana tarekah ngirut kana kerep nonoman ngagunakeun basa sundana.
Kitu oge sapertos acara Mojang jeung Jajaka Parahyangan nu dilaksanakeun ku Disbudpar Jawa Barat, eta mangrupi salah sawios tarekah ngaronjatkeun kacinta kana basana. Margi anu namina mojang jeung jajaka Sunda mah sageuy teu ngawasa kana basana.
Terekah sanesna, di antawisna urang kedah ngaronjatkeun sarana sareng rupi-rupi kagiatan anu nibulkeun kareueus nonoman kana basa katut budaya Sunda, sapertos pasanggiri biantara sareng debat anu nuju lumangsung ieu.
Anu sanesna sapertos pasanggiri maca carpon, maca sajak, sareng nerbitkeun buku-buku hancengan nonoman nu make basa panganteur basa Sunda.
Kitu oge unggal studio radio di tatar sunda, ditarekahan sangkan aya waktu husus dina acara siaran anu ngagunakeun basa Sunda salaku basa panganteurna.
Hadirin anu sami-sami linggih, eta mah sakadar cita-cita simkuring. Da ahirna mah diwangsulkeun deui ka nonoman nyalira.
Cindekna mah urang kedah peheuyeuk-heuyeuk leungeun dina ngamumule ngaraksa sareng ngariksa basa katut budaya Sunda.
Manawai bahan katampi, hapunten … sanes bade ngabejaan bulu tuur, atanapi mamatahan ngojay ka meri. Ieu mah mungguhing kajurung ku identitas sim kuring salaku nonoman Sunda. Sasieureun-sabeunyeureun bae mah ngiring nyumbang saran.
Manawi bahan katampi, hapunten … sanes bade ngabejaan bulu tuur, atanpi mamatahan ngojay ka meri. Ieu mah mungguhing kajurung ku identitas sim kuring salaku nonoman Sunda. Sasieureun sabeunyeureun bae mah ngiring nyumbang saran.
Amit mungkur. Hapunten sakali deui, bilih aya basa anu kirang merenah sumarambah kana manah sareng matak nyelekit kana ati. Mugi agung cukup lumur jembar sihakasima.
Wassalamu’alaikum wr.wb.
SUMBER : GENTRA BASA HAL 5-7
(http://diajarbasasunda.com/2009/08/07/pangajaran-1-ngaregepkeun-biantara/)
-----------------------------------------------------------
Gratis 100 contoh pidato tanpa syarat apapun?kik disini
atau mau yang ini? klik sekarang CD koleksi 100 contoh pidato dalam format Ms Word.
-----------------------------------------------------------


text:
Singa
Singa (Panthera leo) nyaéta hiji mamalia ti kulawarga Felidae. Singa jalu, dicirikeun ku "buuk"-na, beuratna bisa nepi ka 250 kg, sedengkeun nu bikang leuwih leutik, kira kana 180 kg. Di alam liar, umur hirup singa antara 10–14 taun, sedengkeun nu inguan bisa leuwih ti 20. Singa mangrupakeun karnivor nu hirup ngagorombol, nu anggotana para bikang jeung anak-anakna nu dipingpin ku hiji jalu. Nu moro nya nu bikang ieu, sedengkeun nu jalu ngawaskeun jeung ngajaga wates wilayahna. Singa jalu bakal diusir ti gorombolanana mun geus sawawa. Mun nu ngora ieu bisa ngéléhkeun pamingpinna nu jalu, anak-anakna nu aya na éta gorombolan sok dipaéhan.
Daptar eusi
Pamuka[édit | édit sumber]
Najan kawentar salaku "raja leuweung", singa téh sato nu hirup di wewengkon nembrak, aya di sakuliah Afrika. Singa kaasup spésiés nu kaancam sabab populasina ukur aya di taman nasional di Tanzania jeung Afrika Kidul.
Singa Asiatik (subspésiés Panthera leo persica), nu baheula aya di wewengkon Yunani nepi ka India ngaliwatan Pérsia, hirup di Leuweung Gir di beulah kulon ngidul India. Kira 300 singa hirup di sangtuari di Gujarat nu legana 1412 km².
Singa mimiti punah di Yunani taun 100 M, tapi di Wétan Tengah jeung Afrika mah aya kénéh nepi ka awal abad ka-20. Singa nu hirup di Afrika Kalér, disebut Singa Barbar, biasana leuwih badag batan singa sub-Sahara, jeung buuk jaluna leuwih kandel, sigana mah kaasup hiji subspésiés singa, najan can kabukti. Subspésiés séjén nu geus punah nyaéta Singa Bojong (Cape Lion) jeung Singa Guha Éropa (subspésiés Pathera leo spelaea) nu hirup babarengan jeung manusa nalika Jaman És.
Singa di alam liar[édit | édit sumber]
Singa ngahakan mamalia nu leuwih leutik, ku cara nyamur ka sabudeureunana. Mangsana tara sieun mun nempo singa aya dina jarak nu cukup jauh, sabab stamina singa teu pati hadé. Singa ngahakan sato naon baé, ti serangga nepi ka gajah. Musuh alamina nya singa séjén nu keur nyiar wilayah.
Singa aya di sapanjang Afrika Kidul, Zimbabwé, Namibia, Botswana, jeung Mozambik. They are mainly found in woodland type areas but can survive in semi desert or bush areas. Baby or young lions are called cubs. Females give birth to 1-5 youngsters, after a gestation period of three months. The cubs can suckle for as long as 18 months but are normally weaned by 8 weeks. There is a high mortality rate amongst cubs.
Nyerang manusa[édit | édit sumber]
Singa nu kalaparan bisa baé nyerang manusa nu deukeut ka manéhna, malah aya (utamana jalu) nu ngahajakeun nyiar mangsa manusa. Di antara kasuk-kasus nu dipublikasikeun nyaéta Tsavo jeung Mfuwe, nu kajadianana méh sarua. Singa dina dua kajadian éta awakna leuwih badag ti biasa, teu buukan jeung huntuna koropok. Aya nu nyangka yén éta téh sabenerna spésiés singa nu can kaklasifikasi, atawa gering sahingga teu pati bisa newek mangsa.
Silangan jeung maung[édit | édit sumber]
Singa bisa kawin jeung maung (Siberia), mun di panginguan mah pikeun ngahasilkeun campuran nu lucu. Silangan ieu katelahna liger jeung tigon.
Liger dihasilkeun tina ngawinkeun singa jalu jeung maung bikang (mun disundakeun mah disebut "siung" atawa "singung" meureun), nu ukuranana leuwih badag batan maung atawa singa. Cenah mah liger ieu bakal terus ngabadagan sapanjang hirupna, nepi ka tungtungna awakna teu bisa deui nahan, nu nepi ka satengah ton. Liger mibanda welang jeung tutul kawas kolotna, kelirna kawas singa, tapi resep pisan ngojay. Liger jalu teu bisa anakan (stéril), sedengkeun nu bikang sok bisa.
Tigon nyaéta silangan singa bikang jeung maung jalu (di urang mah "manga" meureun). Sabalikna ti liger, tigon mah awakna leutik kawas ucing, ngan ceulina baé nu buleud jeung awakna nu welang jeung tutul. Kawas liger jalu, tigon jalu gé stéril.
Liger bikang jeung tigon bikang subur, sahingga bisa baranahan mun kawin jeung singa atawa maung.
Di masarakat[édit | édit sumber]
Di Éropah, singa sok midang di tempat-tempat anu tangtu dina rupa patung atawa tugu pikeun ngalambangkeun kapengkuhan jeung kaagungan.
Di Tatar Sunda, singa dipikawanoh dina bentuk kasenian sisingaan.
Fakta ngeunaan singa[édit | édit sumber]
- Wilayahna dipimilik ku singa bikang, nu jalu ukur ngajaga kira salila tilu taun.
- Sakabéh bikang nu sagorombolan aya patali getih - indung, alo, anak, suan, nini, incu, adi, jeung lanceuk.
- Buuk na singa jalu dipaké pikeun ngabadagkeun awakna jeung pikeun nyalindung ti pangégél jeung pangoét nalika tarung jeung papada jalu.
- The front paws are larger than the back paws
- Singa bisa méakkeun waktu nepi ka 20 jam sapoéna pikeun saré.
- Lions will hunt in the day or in the night and are more active on overcast, cool days
- Lions will readily scavenge and often do so
- Males will feed at a kill first or chase off the other lions if they get there after the others have started feeding
- Tetempoan peutingna alus pisan
- Singa salawasna sok nginum mun anggeus baranghakan
Baca ogé[édit | édit sumber]
- Ngaran wewengkon nu migunakeun kecap singa:


text:
Kumaha engkang damang? mugia salira aya dina kawilujengan
Engkang upami anjeun terang eusi kalbu abdi ayeuna moal boa engkang nyeungseurikeun ,gumujeng bari moyokan....
naha? da ieu engkang abdi teh bet tibelat emut wae ka salira
dina jero lamunan mun engkang nu kasawang , kapidangdam
Engkang emut teu basa urang jangjian rek patepang sawewengi abdi mah kirang kulem da sanes dikamar seueur rengitna da duka atuh ieu rasa kabagja-bagja teuing da hate bungah liwat saking
harita urang patepang ,ngobrol paduduaan ,heureuy suka bungah gogonjakan
naha salira gaduh rasa sami kitu? enya maksadna sami sareng abdi nu teu weleh sono pinuh ku ka asih ka salira? mun enya teh kitu atoh pisan ieu jeroeun dada .
Engkang emut teu salira basa urang duaan aprak-aprakan nyucrukan lembur batur tepi ka kalangsu pisan harita teh mangsa nu pang endahna , sapapanjang jalan urang teu weleh bungah bari jeung sakali kali ramo urang pakepis silih rames pinuh ku duriat .inggis
ku bisi rempan kusugan abdi mah engkang, inggis engkang ayeuna tos hilap ka abdi tos mopohokeun abdi .
duka atuh engkang ningal nu sanes ginding asa ginding keneh engkang ,ninggal nu sanes kasep asa gandang keneh engkang. kieu meureun rasana kajamparing asih kabentang kupanah asmara teh nya? matak suda dahar matak hese sare.
Engkang basa anjeun sms ka kuring yen anjeun nyimpen ka heman ,ka kangen,kaasih ,katresna
duka asa kumaha mah kuring teh, asa jadi putri nu pang untungna nu didama -dama ku para dewa,asa kagunturan madu kauurugan menyan putih bungah kagiri-giri
Engkang panutan abdi nitip nitipnya ieu rasa asih katresna ulah diapilainkeun ,ulah dimomorekeun , anggur mah urang ipuk ku kadeudeuh jeung kaasih urang duaan mudah-mudahan Anjeuna ngawidian
mung sakitu heula serat ti abdi tilam kasono ti katebihan .
ti abdi kembang liar sisi kebon
Euis komala


text:
Mia anu alus
halo, kumaha béja anjeun mi? kuring harap manéh alus - alus waé sarta cageur sok enya.... sedengkeun kuring di dieu ogé cageur sarta alus - alus waé.
Mia, kumaha rasana sakola dipasantrén? Palajaran pasantrén kumaha? Peunteun mu diditu alus alus pan? Ulah poho diajar ulah curhat terus sarua réncang sakamar hehehhee... lamun liburan nyimpang kaimah enya mi... oya réncang mu di ditu loba enya mi? ulah poho sarua kuring enya hehehehhe
Mi, cukup nepi ka di dieu tiheula enya surat ti ku. Ulah poho diganjar enya.... Kuring tunggu loh. SUKSÉS keur manéh mi ^_^


text:
Kagiatan samodel kitu teh geus jiga tradisi taunan. Sarerea ngarasa miboga tanggung jawab pikeun ngareuah-reuah poe kamerdekaan, minangka wujud tina rasa sukur rehna nagara urang geus diparengkeun merdeka. Ti mana biayana? Tadi ge geus dicaritakeun, tara pangangguran aya sponsor sagala. Udunan, sabogana-sabogana. Nu boga duit ku duit. Nu boga tanaga ku tanaga. Nu kabeneran po'os pisan, udunan ku do'a :) Tara aya basa ngarasula. Tukang kuli, belaan pere heula. Nu boga warung, tutup heula. Cindekna, kabeh ngarasa 'wajib' mieling poe kamerdekaan sakadugana.
Ngan beuki dieu, asa beuki tiiseun. Teu jiga baheula. Puncakna mah dina taun ieu. Euweuh kamonesan nu dipintonkeun. Euweuh abringan nu laleumpang muru ka lapang rek upacara. Jelema jiga hare-hare. Ku naon? Duka tah....
Nu aya ngan ukur rajegna tihang bandera di unggal buruan. Ngelebet jiga nu sedih. Alum, semu lungse. Kuring galecok sorangan na jero hate. Palangsiang ieu teh alatan urang ngarasa dihianat ku para pamingpin. Ngarasa diteungteuinganan. Ngarasa diantep tur teu dipalire. Para pamingpin sibuk nguruskeun partey, golongan, kelompok, jeung dirina masing-masing. Sibuk ngarewodan duit anu sakuduna dipake jang kama'muran ra'yat. Der weh parasea diantara maranehna. Pasea ku sabab teu walatra dina babagi duit meunang maok!
Mun kitu, meujeuhna we lamun ra'yat jadi hare-hare. Bongan pamingpin teu bisa dipercaya. Ra'yat jadi apatis. Amanat para luluhur anu baheula guyang getih geusan ngahontal kamerdekaan geu kapopohokeun. Nagara anu sacara 'de jure' geus leupas tina penjajahan bangsa deungeun, singhoreng sacara 'de facto' masih keneh dijajah. Saha nu ngajajah Indonesia kiwari? Singhoreng lain bangsa deungeun, tapi bangsa sorangan, nyatana para pamingpin anu tega meres ra'yatna. Anu katempona siga nu enya melaan ra'yat, sok padahal saukur panipuan!
Jadi, rek iraha atuh bangsa urang bener-bener merdeka? Nepi ka kiwari kuring can manggih kelemeng walonan anu matak sugema. Matak ngangres, matak nalangsa. Lir bandera anu ngelebet semu seunggah. Iraha atuh? Anging Gusti anu uninga. Inna lillahi. (17082011)
Copyright © 2011 - Tata Danamihardja.
Hak Cipta ditangtayungan ku undang-undang. Salira diwenangkeun nyutat ieu tulisan - boh sapalih atanapi sagemblengna - kalawan sarat kedah nyebatkeun sumber sareng ngaran nu nulis. Mugia janten uninga.
Manawi kalandep, mangga tingali seratan sanesna: