text:
Ku KANIA PUJASARI
Hayu urang muka buku anu judulna Mirah Dalima, karya Kis.Ws. Dina éta buku anu dipanganteuran ku Ajip Rosidi, aya 45 judul carpon karya Kis. Ws. Carpon “Mirah Dalima” minangka salahsahijina, anu satuluyna kapilih pikeun dijieun judul buku. Ieu buku munggaran medal dina taun 1992, kalayan pamedalna Girimukti Pasaka.
Dina biografi pangarangna ditétélakeun yén Kis.Ws téh ngaran lengkepna mah Kiswa Wiriasasmita, lahir di Ciamis 25 Januari 1922. Mangsa umur wewelasan taun ogé geus mimiti cacarakan bunta-bantu di Mingguan Galoeh pingpinan A. Karnawinita nu harita medal di Ciamis saméméh perang. Sajak Sunda Kis. Ws anu pangcikalna ditulis di ranjang rumah sakit Cideres (Kadipatén), bulan Juli 1946, kalayan dijudulan “Ilangna Mustika”. Sajak-sajakna aya anu kapilih sarta dimuat dina Prosa jeung Puisi Sunda sabada Perang (1962), Kanjut Kundang (1963), jeung salian ti éta. Iwal ti nulis sajak, Kiss. WS ogé nulis carita pondok (carpon). Ari judul carpon anu ditulisna di antarana: “Pamatang jeung Kembang”, dimuat dina antologi Sawidak Carita Pondok (1982) jeung “Piring Dinasti Ming” dina buku kumpulan carita pondok Petingan (1983).
Kis. WS kungsi mancén jadi wakil Ketua Persatuan Wartawan Indonesia (PWI) cabang Priangan-Timur babarengan jeung Ikik Wiradikarta, nu ngaranana kiwari diabadikeun jadi ngaran salah sahiji jalan di Tasikmalaya. Salah sahiji kumpulan carita pondokna nyaéta Mirah Dalima (1922) anu di antara jejerna loba ngaguar ngeunaan moralitas.
Di antara 45 judul carpon anu dipidangkeun dina Mirah Dalima, kuring ngarasa kataji ku carpon anu judulna “Kembang Kertas”. Ceuk sawangan kuring sakuringeun, carpon “Kembang Kertas” bisa mawa tibelat tur nimbulkeun rasa panasaran pikeun dibaca tug nepi ka réngsé.
“Kembang Kertas” téh nyaritakeun hiji wanoja anu ngaranana Sri. Manéhna asli urang Solo, sarta keur nyuprih pangarti di jurusan Hukum di Surabaya. Tapi ku lantaran kahirupan ékonomi kulawargana anu héngkér, katambah bapana geus maot, nya manéhna nu kudu ngabayuan indung katut adi-adina, ku jalan “ngajual awak.”
Hiji waktu, Sri tepung jeung tokoh Kuring anu kaleungitan bungkusan eusi duit. Maranéhna ngawangkong di warung kopi si Ayu, saterusna tokoh Kuring diajak ka imahna Sri pikeun mawa éta bungkusan. Ti harita tokoh Kuring téh henteu patepung deui jeung Sri. Tug nepi ka dina hiji mangsa, basa tokoh kuring indit ka
Écés pisan, tokoh utama anu ngaranana Sri, masih kénéh nyekel pageuh ajen-inajén kajujuran, ku mikeun deui duit anu leungit. Padahal upama ditilik tina strata sosialna mah, manéhna saukur ungkluk atawa runtah masarakat. Tapi manéhna masih kénéh mibanda kalemesan budi anu meureun moal pati kapikiran ku urang. Ieu téh bisa nandakeun yén ngajén jalma téh henteu bisa saukur ditingali tina strata sosialna.
Aya sawatara tanda anu rék dijelaskeun, utamana mah tina judul ieu carpon jeung tokoh utama anu boga hubungan raket pisan nu tumalina jeung semiotik. Demi semiotika nya éta élmu tanda; istilah éta téh asalna tina kecap Yunani semeion nu hartina “tanda”. Ahli Filsafat Amerika, Charles Sanders Peirce, nandeskeun yén urang ngan bisa mikir kalayan ngagunakeun sarana tanda; geus pasti lamun tanpa tanda, urang moal bisa ngayakeun komunikasi (Sudjiman jeung van Zoest, 1992:vii). Prosés komunikasi bakal bisa jalan kalayan lancar upama nu ngirim tanda geus hasil ngayakeun komunikasi ka nu narima tanda, anu antukna nimbulkeun hiji prosés napsirkeun. Prosés napsirkeun éta disababkeun ayana tanda anu museur kana hiji kanyataan (denotatum). Geus kitu, ayana “pembentukan” tanda anyar dina pikiran anu napsirkeun.
Carpon téh judulna “Kembang Kertas”. Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda, kembang téh nya éta bagian tatangkalan anu biasana sok jadi buah, loba nu alus rupana jeung/ atawa seungit. Ari kembang kertas téh ngaran salah sahiji kembang anu alus rupana tur éndah, tapi henteu seungit. Biasana kembang téh dilambangkeun atawa idéntikna jeung awéwé. Ieu téh bisa jadi lantaran kembang mah rupana alus, sanajan ceuk kuring teu sakabéh kembang téh alus. Tapi geus asa jadi konvénsi yén nu ngaranana kembang pasti idéntikna jeung awéwé. Hal ieu bisa jadi, ngarahkeun kana tokoh utama awéwé, anu pacabakanana jadi ungkluk tur nyababkeun diibaratkeun kembang kertas, éndah tapi teu seungit. Ari nu nyababkeun alusna nya éta boga kalemesan budi sarta kajujuran anu tetep dijaga ku pribadina, anu antukna disebut kembang. Ngeunaan tokoh utama awéwé nya éta Sri, boga harti yén Sri téh béntang. Di dinya boga ma’na ironi anu dikaitkeun jeung kaayaaan pisikna batan nu lian. Nu nyababkeun kuring boga anggapan ironi téh ku sabab manéhna béntangna ungkluk, sanajan tetep boga moral anu leuwih jero batan ngaranana. Éta nu nyababkeun kuring boga anggapan tokohna téh dingaranan Sri, atawa béntang. Upama dicindekkeun mah antara judul jeung tokoh téh raket pisan patalina. Kembang jeung Sri, duanana boga tanda yén éta téh nuduhkeun awéwé.
Alur carpon Mirah Dalima nya éta mobok tengah atawa campuran, hartina carita dimimitian ku ayana “peristiwa-peristiwa” awal, ahir sarta ayana hal-hal anu sipatna “pembayangan” carita.
Latarna ngawengku tilu bagian, nya éta latar tempat, latar waktu jeung latar sosial budaya. Latar tempat nya éta Bongkaran, Solo,
Sacara Semiotik,
1. “Narik, Mas…?” céng téh alon. Nu ditanya teu burung ngarénjag, kagareuwah keur nundutan. Gigisik, heuay tuluy babatek. “Badé…tinda pundi, Pa?” pokna
2. “Ngaleueut naon, Pa?” pokna
3. Duaan bareng lugay ti warung kopi “Jalan Blora, Mas…!” cék Sri ka tukang béca.”In…jiiih, Jeng!” (Kaca 152).
Salian ti gaya basa di luhur anu miboga latar-sosial-budaya Jawa, dina ieu carpon gé aya sababaraha babasan atawa kekecapan Sunda, diantarana:
Wera: Kembang sapatu; ”ngembang wera”: beureum beungeut lantaran ambek/éra (KUBS)
“Nyaan kéképéhanana téh! Hantem dikeukeuhan gé, kalah kawas nu rék wera (Kaca 158)
Dikojayan, harti injeuman, nulungan jalma nu keur nandangan kasusah. (Kaca 151)
“Tuluy ngaharéwos, teu sirikna ditompokeun, “Kersa dikojayan ku abdi?” cenah. “Moal gé uninga kana kasesahna…” cék kuring alon.
Galura Jiwana, motah, gedé ombak (laut) (Kaca 151)
“Sanggeus ku pangira rada surud galura jiwana, pok deui kuring,…..”
Ngagatis jiwana, ngaraheutan haté: nganyeri hatékeun.
“Hayang nengetan heula, paur bisi ngagaris jiwana, ngaraheutan haténa.’
Ngabuntut bangkong, kekecapan teu bisa nuluykeun, méré katerangan. (Kaca 155)
“Teu disangka, ana ngong téh manéhna, “Geuning ngabuntut bangkong atuh, kumaha terasna…?” cenah.
Gantar kakaitan, babasan, aya hal nu teu sapuk jeung haténa tapi teu dikedalkeun, henteu iklas pisan. (Kaca 157)
“Bébas taya gantar kakaitanana deui………
Sakédét-nétra: sakiceup, sakeudeung pisan (Kaca 157)
“Srikandi téh bet sakédét-nétra geus rubah jadi Subadra, ceuk haté.***


c: text/html

text:
Rusmadi sareng emana linggih di Bandung. Ai bapana mah, tos tujuh welas taun lebeng taya kabarna, ti keur Rusmadi umurna opat taun. Cenah mah bapana teh dibui lantaran nandasa Juragan Satya. Kitu oge lanceukna, ngiles tara raratanana, bareng jeung maotna Juragan Satya--dina peuting eta keneh.
Kamis, 23 Februari 2012
Resensi Novel Sunda Paturay Tineung [Yulistiani Dewi Indriasari]
Judul buku : Paturay Tineung
Pangarang : Muh. Sapari sareng Diah Ansori
Panerbit : Nurani
Taun terbit : 1967
Kandel buku : 60 kaca
Rusmadi sareng emana linggih di Bandung. Ai bapana mah, tos tujuh welas taun lebeng taya kabarna, ti keur Rusmadi umurna opat taun. Cenah mah bapana teh dibui lantaran nandasa Juragan Satya. Kitu oge lanceukna, ngiles tara raratanana, bareng jeung maotna Juragan Satya--dina peuting eta keneh.
Hiji poe, Rusmadi meunang surat ti Rosdinar anu aya di Majalaya. Ngakuna mah, anjeunna teh urut babaturan Achmad, lanceukna Rusmadi. Sabab panasaran, Rusmadi indit ka Majalaya. Di Majalaya, salian ti nepungan Rosdinar tea, Rusmadi papendak sareng Jun-Jun sareng Nining. Kadituna, Jun-Jun sareng Nining boga rarasaan ka Rusmadi. Saha nu dipilih ku Rusmadi? Tiasakah Rusmadi papendak deui sareng lanceuk atawa bapana?
Novel ieu masih ngagunakeun ejaan heubel anu rada hese dipikaharti di jaman ayeuna. Sanajan kitu, kusabab panulis ngagunakeun basa sapopoe, ejaan eta teu jadi panghalang. Galur carita anu pikaresepeun sarta ahir anu teu katebak jadi kaunggulan tina novel ieu.
Diposkan oleh XII IPA 6 SMAN 1 Baleendah di Kamis, Februari 23, 2012
Label: tugas, Tugas Resensi
Langganan: Poskan Komentar (Atom)
Entri Populer
-
Resensi novel Payung Butut Jejer buku : Payung butut Panulis : Ahmad Bakri Pamedal : Tjupumanik,...
-
§ Judul Buku : Si Kabayan Jadi Dukun § Pangarang : Moh.Ambri § Penerbit : PT Kiblat Buku Utama § Taun medal katut citakanana :...
-
Jejer buku : Panganten Panulis : Deden Abdul Aziz Pamedal : PT Kiblat Buku Utama Citakan : Citaka...
-
Jejer Buku : Buron Pangarang : Aam Amilia Pamedal : Pustaka Amaldi Taun medal ...
-
Judul : Maju Jurang Mundur Jungkrang Pangarang : Ki Umbara Taun Terbit : 1986 Kandel Buku : 88 kaca ...
-
Judul : Nu Kaul Lagu Kaleon Pengarang : .R .A.F. Penerbit : Kiblat Jumlah Kaca : 100 Kaping Terbit : Pebruari “Ke…ke… ...
-
Judul : Bentang Pasantren Penulis :Usep Romli H.M Penerbit :Ki...
-
Judul : Babalik Pikir Pangarang : Samsoedi Panerbit : Girimukti Kaping terbit : 1932 Juml...
-
Judul : Si Kabayan Jadi Dukun Pangarang : Moh. Ambri Panerbit : Kiblat Buku Utama Kaping terbit : Citaka...
-
Judul buku : Paturay Tineung Pangarang : Muh. Sapari sareng Diah Ansori Panerbit : Nurani Taun terbit : 1967 Kandel buku : ...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Demi Lovato
Demi Lovato (lahir di Albuquerque,20 Agustus 1992 ) nya éta saurang panyanyi kabangsaan Amérika. Demi ngajalakeun masa leutikna di Dallas. Album perdana ieu téh Don't Forget anu dirilis dina 2008. Saméméh ngarilis album kahiji, anak kadua ti tilu duduluran ieu kungsi menyanyi pikeun album kompilasi film Camp Rock jeung judul lagu “This Is Me“.
Demi ngamulai karir di dunya musik liwat lagu This Is Me anu asup dina album original soundtrack Camp Rock (2008). Sataun saterusna, Rini geus boga album perdana Don't Forget (2008) kalayan hits single “Don't Forget” sarta “La La Land” anu bergenre genre pop rock. Dina album ieu Rini suksés meunang pangrojong ti sawatara panyipta-panyipta, antara séjén Miley Cyrus sarta Jonas Brothers. Saterusna dina pertengahan taun 2009, Syahrini ngarilis album “Here we go Again”.
Lagu Skyscraper meunang sentuhan béda. Aransemén musik dijieun ku Joe Jonas anu geus biasa jeung karakter vocal Demi. Pangalama Joe Jonas berkarir di industry musik salila 3 taun méré warna sorangan pikeun lagu “Skyscraper”. Ditambah improvisasi Syahrini nyieun lagu ieu kadéngé ‘Skyscraper’. Leuwih powerfull sarta nonjolkeun range vokalna anu beuki asak sarta pinuh kalayan penjiwaan. Urang baris terhanyut sarta ngarasa “teu biasa lamun teu ngadéngé sora Princess Demi”.


text:
“Sakadang Kuyaaa!” Sakadang Monyét gegeroan bari nangtung dina batu lémpar paranti moyan Sakadang Kuya. Sorana dialeu-aleu.
“Kuk!” aya anu némbalan di handap.
Sakadang Monyét luak-lieuk euweuh sasaha.
“Sakadang Kuyaaa!”
“Kuk!” aya anu némbalan deui.
Sakadang Monyét culang-cileung, angger euweuh sasaha. Pok deui ngageroan.
“Sakadang Kuyaaa!”
“Kuk!”
Barang kadéngé sora “kuk”, jempol sukuna utek-utekan. Disangkana anu némbalan téh jempol suku manéhna sorangan.
“Geuning manéh anu némbalan téh! Manéh ngaheureuykeun ka uing?” ceuk Sakadang Monyét ambek kana jempol sukuna. “Dipékprék sia ku aing!”
Sakadang Monyét nyokot batu sagedé peureup, tuluy dipékprékkeun kana jempol sukuna. Atuh Sakadang Monyét téh jéjéréwétan nyerieun indung suku.
Gék Sakadang Monyét diuk dina batu bari ngusapan jempol sukuna anu rada ngabareuhan. Keur kitu, kurumuy Sakadang Kuya datang tina handapeun batu.
“Euleuh-euleuh, Sakadang Monyét. Ka mana baé atuh, meni kakara katingali?” ceuk Sakadang Kuya bari nyampeurkeun ka Sakadang Monyét.
“Nyaéta uing téh geus ulin ngurilingan leuweung di dieu, sugan aya hakaneun anu ngeunah,” témbal Sakadang Monyét.
“Manggih henteu?”
“Manggih. Cabé meni bareureum téh.”
“Cabé nya? Kabeneran atuh, puguh asa geus lila uing téh henteu ngadahar cabé. Di mana nu aya tangkal cabé téh?” Sakadang Kuya panasaran.
“Di kebon Pa Tani. Lamun Sakadang Kuya hayang, hayu urang ngala, da uing gé hayang.”
“Ah, embung di kebon Pa Tani mah. Sieun ku Pa Tani. Komo Sakadang Monyét mah sok gandéng ari baranghakan téh.”
“Moal, moal gandéng! Urang di sisina wé ngalana ogé, ulah ka tengah. Apan kebon Pa Tani téh lega.”
“Embung ah, sieun!”
“Sumpah, uing mah moal gandéng. Jeung lamun kapanggih ku Pa Tani, urang lumpat, engké Sakadang Kuya digandong ku uing!” ceuk Sakadang Monyét ngayakinkeun Sakadang Kuya.
“Nyaan ieu téh?”
“Sumpah, piraku uing ngabohong ka kolot!”
“Hayu atuh ari kitu mah!”
Bring atuh Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét indit ka kebon Pa Tani.
Barang tepi ka kebon Pa Tani, enya baé katémbong tangkal cabé sakebonan, cabéna geus bareureum deuih.
Jleng Sakadang Monyét ngaluncatan pager, ari Sakadang Kuya moncor kana sela-sela pager anu carang. Geus kitu mah, der baé duanana ngahakanan cabé, meni ngaweswes. Sareuhah ladaeun, komo Sakadang Kuya mah tangka cirambay bakating ku lada. Tapi terus baé ngahakanan cabé. Lada ogé lada ngeunah cenah. Kawantu kahakanan anu langka keur maranéhna mah cabé téh.
Keur kitu, ana gorowok téh Sakadang Monyét ngagorowok, “Seuhah lata-lata,” cenah. Maksudna mah ‘seuhah lada-lada’.
“Ssst, ulah gandéng atuh, bisi kadéngéeun ku Pa Tani!” Sakadang Kuya nyaram. Tapi Sakadang Monyét teu beunang dicaram, angger baé gogorowokan.
“Seuhah lata-lata! Seuhah lata-lata!”
Harita Pa Tani keur ngareureuhkeun capé di saung. Barang ngadéngé anu gandéng di tungtung kalér kebonna, tibuburanjat hudang. Moal salah, ceuk pikirna, aya anu ngaganggu kana pepelakanana, Ngarawél pangilang, awi sadeupa, tuluy ngagidig ka lebah anu gandéng téa.
Katénjoeun ku manéhna aya monyét keur ngaweswes ngahakanan cabé.
“Tah, beunang siah anu sok malingan cabé aing téh!” ceuk Pa Tani bari ngudag Sakadang Monyét. Sakadang Monyét lumpat. Diténggor ku pangilang, teu beunang. Térékél Sakadang Monyét naék kana tangkal asem, terus diuk dina dahan pangluhurna. Ari Sakadang Kuya mah teu bisaeun lumpat, nyumput kana dapuran cau.
Pa Tani nyampeurkeun ka lebah tangkal cabé anu diranjah ku Sakadang Monyét jeung Sakadang Kuya. Ari datang, bréh katénjo Sakadang Kuya keur nyumput dina dapuran cau. Nyumputna teu buni. Kalah ka huluna wé anu ngelok téh, ari awakna teu dibunian. Atuh puguh babari kapanggihna ku Pa Tani.
“Ieu geuning hiji deui anu sok ngaranjah kebon aing téh!” ceuk Pa Tani bari néwak Sakadang Kuya. Sakadang Kuya ditalian, tuluy dibawa ka saung.
Sakadang Monyét nénjokeun Sakadang Kuya anu dibawa ku Pa Tani. Haténa mah seuri. “Puas siah, bongan sok hayang meunang sorangan!” ceuk Sakadang Monyét dina jero haténa. Manéhna ngarasa bungah, pédah geus bisa males kanyeri haténa basa ngala nangka jeung cau téa. Sakadang Kuya dibawa ku Pa Tani ka imahna.
“Ambu, Ambu, ka dieu geura!” ceuk Pa Tani ka pamajikananana.
“Aya naon bapana, meni siga nu dines pisan?”
“Ieu geura tempo, uing meunang kuya!” ceuk Pa Tani.
Ambu Tani norojol.
“Euleuh-euleuh, enya baé mani gedé kitu! Kuya ti mana bapana?”
“Ti kebon. Kapanggih keur ngaweswes wé ngahakanan cabé. Ieu tayohna mah anu sok malingan cabé téh!”
“Ieu téh rék dikumahakeun?”
“Urang peuncit wé, isukan. Urang asakan, moal teu gajih geura kuya sagedé kieu mah. Ayeuna mah kurungan baé heula ku ranggap. Kadé bisi leupas!”
Kuya dikurungan ku ranggap, luhurna dibeungbeuratan ku batu, bisa ngencar cenah.
“Atuh meureun kudu meuli samarana ka pasar ari rék dipeuncit mah,” ceuk Ambu Tani.
“Enya, jung ka pasar meuli samarana meungpeung beurang kénéh. Ajakan baé Si Nyai,” ceuk Pa Tani. “Uing gé arék ka Ki Kerta heula sakeudeung, balikna engké meureun bada magrib.”
Teu lila Ambu Tani jeung anakna anu awéwé indit ka pasar. Bada asar Pa Tani kaluar ti imahna, arék ka imah Ki Kerta.


text:
Austronésia
Austronesia, dina jihat sajarah, nujul ka lemah cai manusa nu nyarita basa-basa Austronésia, nyaéta basa Malayu, Filipino, Indonésia, Sunda, Jawa, jeung sarébuan basa lianna. Nu jadi lemah cai, ceuk sawatara antropolog, nyaéta wewengkon Yunnan, Cina. Najan kitu, dina terminologi kiwari mah Austronésia téh nujul ka wilayah tempat dipakéna basa-basa Austronésia, nu ngampar ti Madagaskar di beulah kulon, nepi ka Pulo Easter (Polinésia) di beulah wétan. Austronésia salaku wewengkon sacara tradisional kabagi kana opat wilayah: Kapuloan Nusantara, Mikronésia, Mélanésia, jeung Polinesia.
Ngaran Austronésia dicokot tina basa Latin austrālis "pakidulan" jeung Yunani vήσoς (nêsos) "pulo".
Daptar eusi
Nusantara[édit | sunting sumber]
Kapuloan Nusantara, atawa Kapuloan Malayu, ngawengku sababaraha nagara:
- Indonésia;
- Pilipina;
- Malaysia; jeung
- Timor Wétan
Pulo-pulo lianna nu populasina turunan Malayu di antarana Guam jeung Kapuloan Mariana Kalér.
Mikronésia[édit | sunting sumber]
Istilah Mikronésia mimiti dipaké ku Jules D'Ormont taun 1893 tina basa Yunani nu hartina 'kapuloan leutik'.
Sacara politis, Mikronésia kabagi kana dalapan wilayah:
- Nagara Federasi Mikronésia;
- Républik kapuloan Marshall;
- Républik Palau;
- Persemakmuran Kapuloan Mariana Kalér;
- Républik Nauru;
- Républik Kiribati;
- Guam.
- Pulo Wake.
Mélanésia[édit | sunting sumber]
Sarua jeung Mikronésia, istilah Mélanésia mimiti dipaké ku Jules D'Ormont taun 1893 tina basa Yunani nu hartina 'kapuloan hideung', dumasar kana fisiognomi urang Mélanésia.
Pulo-pulo di handap ieu ilaharna mah dianggap kaasup Mélanésia:
- Fiji
- Kalédonia Anyar
- Guinea Anyar, nu sacara pulitis kabagi antara Indonésia jeung Papua New Guinea
- Kapuloan Solomon
- Vanuatu
- Maluku, Indonésia
- Kapuloan Selat Torres, Australia
Pulo-pulo lianna nu populasina mangrupakeun campuran turunan Mélanésia, nyaéta:
- Nauru
- Timor, sacara pulitik kabagi antara Indonésia jeung Timor Wétan
- Tonga
- Maluku Utara, Indonésia
- Florés, Indonésia
- Sumba, Indonésia
Polinésia[édit | sunting sumber]
Sarua ogé jeung Mélanésia, istilah Polinésia téh dijieun ku Jules D'Ormont taun 1893 tina basa Yunani nu hartina "pulo-pulo anu loba", nu ngagambarkeun lobana pulo di wewengkon Pasipik ieu.
Nu kaasup Polinésia, nyaéta:
- Samoa Amérika, AS
- Kapuloan Cook, Selandia Anyar
- Kapuloan Easter, Cili (ngaran aslina mah 'Rupa Nui')
- Polinésia Perancis, Perancis
- Hawai'i, AS
- Kapuloan Loyalty, Kalédonia Anyar
- Selandia Anyar (disebut Aotearoa dina basa Maori)
- Niue, Selandia Anyar
- Rotuma
- Samoa
- Kapuloan Swains, Samoa Amérika
- Tokelau, Selandia Anyar
- Tonga
- Tuvalu
- Wallis jeung Futuna, Perancis
Salian ti kapuloan di luhur, Polinésia ogé ngawengku wewengkon séjén nu boga budaya atawa maké basa Polinésia, kayaning Rennell atawa Tikopia di Kapuloan Solomon.
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Austronesia, Wikipédia édisi basa Inggris (4 April 2006)


text:
{September 14, 2009} Lulur Mandi
pradasari @ 9:09 am [filed under Lulur Mandi - Anggrek, Lulur Mandi - Bengkoang, Lulur Mandi - Cempaka, Lulur Mandi - Mawar, Lulur Mandi - Melati, Lulur Mandi - Mutiara, Lulur Mandi - Pemutih, Lulur Mandi - Susu, Lulur Mandi - Wortel tagged alamat lulur bahan lulur, bahan lulur alami, bahan lulur tradisional, bedak lulur, belanja kosmetik online, buat lulur, cara buat lulur, cara lulur, cara memakai lulur, cara membuat lulur, cara membuat lulur alami, cara membuat lulur bengkoang, cara membuat lulur mandi, cara membuat lulur sendiri, cara membuat lulur tradisional, cara menggunakan lulur, cara pakai lulur, cara pemakaian lulur, dan lulur, distributor lulur, distributor lulur bali alus, formula lulur, formulasi lulur, foto lulur, gambar lulur, harga lulur, javanese lulur, jenis jenis lulur, jenis lulur, jual lulur, kursus lulur, lulur, lulur 3gp, lulur alami, lulur altara, lulur alus, lulur asoka, lulur badan, lulur bali alus, lulur bali alus 7000, lulur bali arum, lulur bali asoka, lulur bali grosir, lulur bali halus, lulur bali herbal, lulur bali herborist, lulur bali home spa, lulur bali online, lulur bali sekarjagat, lulur bali spa, lulur bali tangi, lulur balialus, lulur bengkoang, lulur beras, lulur binayu, lulur biz, lulur bodi snack, lulur body, lulur body snack, lulur boreh, lulur dan masker, lulur dan spa, lulur dari, lulur day, lulur day spa, lulur denara, lulur dewi sri, lulur di, lulur enak, lulur green tea, lulur herborist, lulur hitam, lulur jempiring, lulur jogja, lulur kalimantan, lulur kambing, lulur kecantikan, lulur kelapa, lulur ken dedes, lulur kulit, lulur madu, Lulur mandi, Lulur Mandi - Susu, lulur mandi Pradasari Cosmetics, lulur mandi purbasari, lulur massage, lulur muka, lulur multiply, lulur mustika, lulur mustika ratu, lulur narwastu, lulur online, lulur panggilan, lulur pemutih, lulur pemutih badan, lulur pemutih kulit, lulur plus, lulur plus plus, lulur powder, lulur pradasari, lulur pria, lulur putih, lulur ritual, lulur sari ayu, lulur sariayu, lulur sekarjagad, lulur sekarjagat, lulur sendiri, lulur solo, lulur spa, lulur spapouri, lulur strawberry, lulur sudamala, lulur susu, lulur susu kambing, lulur terbaik, lulur tradisional, lulur tradisonal, lulur traditional, lulur tubuh, lulur untuk, lulur untuk memutihkan, lulur untuk memutihkan kulit, lulur vitalis, lulur wajah, lulur wangi, lulur wanita, lulur web id, lulur yang bagus, lulur yogya, mandi lulur, mandi lulur scrub, manfaat lulur bali alus, membuat lulur, membuat lulur alami, membuat lulur mandi, membuat lulur pemutih, membuat lulur tradisional, pabrik lulur bali alus, perawatan lulur, pesan lulur, pijat dan lulur, pijat lulur, pondok lulur, Pradasari, Pradasari Cosmetics, Pradasari Kimindo, produk lulur, ramuan lulur, reseller lulur, resep lulur alami, rumah lulur, salon lulur, supplier lulur, tempat lulur, tempat lulur dan spa, tempat lulur pria, tips lulur, tips membuat lulur, tukang lulur, video lulur 1 Comment »
{September 14, 2009} Lipstick Infinite
pradasari @ 8:51 am [filed under Lipstick Infinite tagged alergi lipstik, bahan dasar lipstik, bahan lipstik, bahaya lipstik, bentuk lipstik, cara pembuatan lipstik, formula lipstik, formulasi lipstik, foto model majalah lipstik, foto model tabloid lipstik, foto tabloid lipstik, gambar lipstik, gambar tabloid lipstik, harga lipstik, harga lipstik revlon, iklan lipstik, jenis lipstik, kandungan lipstik, komposisi lipstik, koran lipstik, kosmetik lipstik, lipstick, Lipstick Infinite Pradasari Cosmetics, lipstik, lipstik 12 months pants, lipstik 2009, lipstik 24 months pant set, lipstik adalah, lipstik bagus, lipstik berbahaya, lipstik cair, lipstik caring, lipstik clinique, lipstik clothes, lipstik clothing, lipstik dolls, lipstik girls, lipstik girls clothing, lipstik herbal, lipstik indonesia, lipstik jungle, lipstik lipsing, lipstik loreal, lipstik magazine, lipstik matte, lipstik maybeline, lipstik maybelline, lipstik mirabella, lipstik mustika ratu, lipstik newborn girl pants lipstik pant set 12 months, lipstik oriflame, lipstik pants, lipstik pants 18 months, lipstik pdf, lipstik pink, lipstik pixy, lipstik pradasari, lipstik revlon, lipstik sari ayu, lipstik sariayu, lipstik shoes, lipstik short set newborn girl, lipstik yang bagus, majalah lipstik, majalah lipstik indonesia, membuat lipstik, memilih lipstik, merek lipstik, merek lipstik terkenal, merk lipstik, model lipstik, model majalah lipstik, model tabloid lipstik, pakai lipstik, pembuatan lipstik, pengertian lipstik, pewarna lipstik, Pradasari, red lipstik, rhodamin b pada lipstik, sediaan lipstik, sejarah lipstik, spg lipstik, tabloid lipstik, tabloid lipstik indonesia, tabloit lipstik, warna lipstik Leave a Comment »
{September 14, 2009} Busty Lotion
pradasari @ 8:12 am [filed under Busty Lotion tagged Busty Lotion Pradasari Cosmetics, lotion, Pradasari, Pradasari Cosmetics Leave a Comment »


text:
Wayang wong Priangan
"Wayang" dina basa Jawa Kuno (Kawi) miboga harti "bayangan" atawa "pertunjukan bayangan" jeung kecap wong miboga harti "manusa".[1] Jadi Wayang Wong nya éta pintonan anu mimitina aktor aktrisna mangrupa bonéka tina kulit atawa golék saterusna diganti ku manusa.[1] Warta ditulis ngeunaan pamakéan istilah "wayang wong" kakara ditepungan dina taun 930 M, anu dituliskeun dina Prasasti Wimalasrama di Jawa Timur.[1] Dina khazanah kasenian Cirebon, jenis kasenian anu sok nampilkeun carita jeung palakuna manusa nya éta wayang wong.[1]
Daptar eusi
Rupa-rupa Wayang Wong[édit | sunting sumber]
Dina jaman Mataram Kuno wayang wong, kawas halna "wayang" (wayang kulit), nampilkeun wiracarita Ramayana jeung Mahabarata.[2] Di Bali aya dua macem wayang wong, nya éta wayang wong Parwa jeung wayang wong Ramayana atawa wayang wong Ngramayana.[2] Wayang wong Parwa nya éta wayang wong anu nyokot lakon tina carita Mahabarata (asta Dasa Parwa) anu sakabéh lalakona kajaba para panakawann, teu aya nu maké topéng (tapel).[2] Wayang wong Ngramayana anu disebut wayang wong, nyokot lakon tina carita Ramayana anu hampir sakabéh lalakona maké topéng.[2]
Sajarah ayana Wayang Wong Priangan[édit | sunting sumber]
Keur jaman Indonesia-Islam bukti-bukti ngeunaan mekarna seni tari di Jawa Barat anyar kaluar dina abad ka-16, utamana sanggeus Cirebon ngikeut hubungan anu raket jeung Demak 1542-1581.[3] Dina abad ka-16 lalakon anu nyebarkeun agama di Cirebon,di antarana : Sunan Gunung Jati di barengan ku Sunan Kalijaga, anu boga cara pikeun ngumpulkeun rahayat pikeun daék ngadéngékeun khotbah jeung daék asup kana agama Islam kalayan ngagunakeun gamelan, wayang sarta pintonan tari-tarian.[3] Ieu mangrupa bukti yén masarakat Jawa Barat saacan jaman Islam geus resep kana kasenian utamana seni tari.[3] Di Jawa Tengah keur jaman Indonesia-Islam, utamana keur jaman Mataram anyar dina taun 1524-1755, aya kondisi anu relatif sarua jeung di Cirebon dina hal aktivitas nyebarkeun agama Islam.[3] Numutkeun legénda Jawa, para wali ngagunakeun gamelan, wayang jeung wayang topéng pikeun sarana narik anggota masarakat Jawa ngumpul, jeung sanggeus nonton, wali tuluy khotbah pikeun méré ajaran agama Islam ka masarakat.[1] Numutkeun tradisi Jawa, para wali, utamana Sunan Kalijaga sok disebutkeun salaku manusa anu sagala bisa.[4] Sunan Kalijaga anu sok disebut nu nyiptakeun topéng-topéng pikeun mintonkeun wayang topeng pangheulana dina abad ka-16.[4] Sunan Kalijaga dina nyieun pola topeng nurutan pola wayang gedhog, jeung mimiti nyieun topéng disebutkeun dina taun 1508 taun Jawa (angesti sirna yakseng bawana) atawa dina taun 1586 Maséhi.[4] Anu di sebut wayang gedhog nyaéta pola anyar pintonan wayang (wayang kulit) anu mawa carita Panji, anu aya di Jawa Timur dina ahir jaman Majapahit atawa keur agama Islam mulai mangaruhan dina ahir abad ka-15.[4] Keur jaman Majapahit (1584-1755), wayang topéng sajaba mangrupa pintonan istana, kasebar ogé di daérah pantai (pesisir) jeung daérah luar karajaan (mancananagara).[4] Di daérah pantai jeung luar karajaan rombongan wayang topéng lolobana dipingpin ku para dalang wayang kulit.[4] Lalakon anu terkenalna nyaéta Jaka Bluwo, Jaka Semarung, Jaka Penjaring, jeung Kudanarawangsa.[4] Ku kitu ulah diherankeun deui yén di Cirebon tumuwuh sarta ngembang wayang wong bertopéng atawa wayang topéng atawa ogé disebut topéng dalang.[4] Sabab, Sunan Kalijaga anu mantuan Sunan Gunung Jati nya éta seniman adiluhung dina hal wayang topéng kasebut.[5]
Ciri-ciri[édit | sunting sumber]
Ciri-ciri Wayang Wong Priangan nya éta lakon anu dibawakeuna leuwih mindeng nyaritakeun carita galur Mahabarata kaasup Bharatayudha, Arjuna Sasrabahu, sarta sawatara sempalan carita anu kaceluk kawas lakon Jabang Tutuka, Brajamusti, sarta Srikandi-mustakaweni.[4] Para palaku atawa penarina henteu maké topéng sarta dialogna langsung diucapkeun ku para palakuna, sedengkeun dalangna ngan berperan ngungkabkeun narasi waé, sedengkeun tata busana sarta riasna indit ti Wayang Golék kaasup dialog sarta narasina, ngeunaan tarian, dina dasarna mangrupa perpaduan tina sawatara asal nyaéta ti Wayang Wong Cirebon, tari Tayuban, Pencak Silat, sarta tari-tarian Wayang Golekna.[4]
Cara Pintonan[édit | sunting sumber]
Lamun kajadian-kajadian pintonan Wayang Wong Priangan ti mimiti mangsa saacan kamerdekaan nepi ka masa sanggeus kamerdekaan, anu dialaman ku kelompok-kelompok di kalangan ménak jeung anu dialaman ku kelompok-kelompok dikalangan rahayat disusud, ku kituna aya dua cara pintonan: Cara pintonan mandiri jeung ditanggep.[6].
- Mandiri nya éta cara pintonan anu teu gumantung ka jalma séjén, artina pintonan anu direncanakeun jeung diayakeun ku cara mandiri ku kelompok wayang wong priangan anu rék mintonkeun.[6]
- Cara pintonan ditanggap, nya éta pintonan anu ditampilkeun ku sabab ayana panggilan atawa uleman pikeun hiburan dina acara hajatan, salametan, atawa kawinan, ku kituna hiji pintonan ditanggap ku sabab ayana pihak anu ngundang.[6]
Palaku[édit | sunting sumber]
Palaku dina pintonan Wayang Wong Priangan nyaéta jalma-jalma anu sacara langsung berperan dina ngawujudkeun para tokoh jeung ngahirupkeun penyajian Wayang Wong ku kituna bisa dipintonan.[7] Hiji carita atawa lakon bisa kacipta jadi hiji pintonan lamun dicekel ku hiji pamaén atawa leuwih.[7] Lamun dina pintonan Wayang Kulit aktor-aktrisna nyaéta boneka-boneka tina kulit, sedengkeun Wayang wong aktor-aktrisna jalma.[1] Sajaba ti éta, dina penyajian Wayang Wong aya perpaduan harmonis antara drama atawa carita anu dibawakeun ku dialog, tari jeung instrumen gamelan salaku pengiringna.[3] Dina nyajikeun pintonan Wayang Wong ieu, sajaba saban penari ngomong, aya ogé juru carita anu disebut dalang.[3] Ku kituna, palaku utama dina pintonan Wayang Wong Priangan diwangun ku mayang, dalang, nayaga, jeung sinden.[3]
Mayang[édit | sunting sumber]
Mayang dina Wayang Wong Priangan nyaéta aktor-aktris anu ngavisualisasikeun jeung ngahirupkeun sakabéh tokoh wayang luyu kalayan lakon anu dibawakeun, alus minangka pemeran utama atawa minangka pemeran pembantu.[4] Aya sebutan anu spésifik pikeun anu nari Wayang Wong Priangan nyaéta anak wayang.[4] Spesifikasi nu utamana dina jenis lalakon atawa nu jadi lalakon Wayang Wong Priangan, katilik tina jenis kelamin lalakon wayang jeung tingkatanana karakter atawa watekna.[4] Aya ogé ciri-ciri karakter unggal lalakon dina Wayang Wong Priangan, sanajan geus tangtu tapi kaungkap rélatif leuwih basajan lamun dibandingkeun jeung ciri-ciri lalakona Wayang Wong Keraton Yogyakarta, dina jenis lalakon lalaki atawa awéwéna.[4] Sanajan kitu, dina sababaraha hal anu dasar, ciri-ciri karakter dina unggal lalakon Wayang Wong Priangan, miboga hal nu sarua dina tipe-tipe gerak dina unggal lalakon Wayang Wong Keraton Yogyakarta.[4]
Dalang[édit | sunting sumber]
Kecap "dalang" asal kecapna tina Basa Kawi,[8] "Dalang", numutkeun Kamus Besar Bahasa Indonesia, artina jalma anu maénkeun wayang; wayang kulit; wayang golék.[8] dalang nyaéta nu nyusun naskah, produser, juru carita, pamingpin pintonan, jeung ogé nu maénkeun éta wayang.[9] Sedengkeun numutkeun Soedarsono, dalang kudu nyaho tambon (sajarah dina carita kuno), gending (musik), gendéng (nyanyi), gendeng (wani kumaha waé), basa (ngawasa basa Jawa), ompak-ompak (bisa nyaritakeun kalayan kecap-kecap anu kuat nepi ka nepungan sasarana), ilmu batin (élmu kabatinan), jeung sabetan (tehnik maénkeun wayang).[4] Ku kituna hiji dalang nyaéta jalma nu serba bisa.[4] Peran dalang dina pintonan Wayang wong Priangan ngan ukur pakait jeung narasi anu di omongkeun ku cara kakawén jeung nyandra, sabab dialog atawa antawacana dina unggal tokoh wayang sok diomongkeun langsung ku penari sewang-sewangan, aya ogé peranan khas pikeun dalang anu séjéna nya éta salaku nayaga cempala jeung kecrék.[9]
Nayaga[édit | sunting sumber]
Pintonan wayang wong dina umumna dipirig ku sapapakas gamelan, jeung nu nabehna kaum lalaki anu disebut nayaga atawa pangrawit, jeung salaku vokal atawa juru kawih, anu disebut sinden anu umumna dibawakeun ku awéwé, jumlah nayaga wayang wong priangan disaluyukeun jeung jumlah gamelana, nyaéta sapuluh jalmi, anu kabagi dina : rebab, kendang, saron anak, saron indung, panerus, rincik, gambang, ketuk, jeung goong, nu nyinden dina wayang lobana mung hiji.[9]
Fungsi sarta Harti[édit | sunting sumber]
Masarakat nyaéta sakumpulan jalma-jalma anu hirup babarengan jeung ngahasilkeun kabudayaan, kabudayaan éta miboga fungsi anu sakitu gedenana pikeun manusa jeung masarakat.[10] Rupa-rupa kakuatan anu kudu disanghareupan ku masarakat jeung anggota-anggotana sarupaning kakuatan alam atawa kakuatan-kakuatan sejena di masarakat éta sorangan anu teu alus waé pikeun maranéhna.[10] Saban ti éta manusa jeung masarakat ogé merlukeun kapuasan dina dirina sorangan, rék dina hal bidang spiritual atawa material.[10] Cara pandangan historis ngajarkeun yén unggal kabudayaan geus ngalakonan hiji fase yén unggal kasenian ogé teu nyorangan dina kahirupanana, tapi jadi bagian dina kahirupan urang.[10] Ku kituna kasenian nu tumuwuh dina unggal lapisan masarakat jadi salah sahiji unsur penting dina kabudayaan.[10] Ku kituna kasenian miboga peranan fungsi jeung arti (makna) anu penting pikeun masarakat.[10] Sababaraha fungsi seni pintonan dina lingkungan-lingkungan etnik di Indonesia, bisa disebutkeun di handap ieu :
- Ngadatangkeun kakuatan anu gaib
- Ngajemput roh-roh pelindung pikeun datang di tempat pamujaan
- Ngadatangkeun roh-roh alus pikeun ngusir roh-roh goreng
- Méré pituduh ka nenek moyang kucara nyonto kagagahan jeung kasigapana
- Nu ngalengkepan upacara anu aya hubunganana jeung peringatan tingkatan hirup hiji jalma
- Pakakas upacara sahubungan jeung waktu-waktu nu tangtu dina muterna waktu
- Wujud tina dorongan pikeun ngungkabkeun kaendahan.[11]
Galeri[édit | sunting sumber]
Referensi[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f (id) Soedarsono, Wayang Wong Dramatari Ritual Kenengaraan di Keraton Yogyakarta, Gadjah Mada University Press, Yogyakarta,1997, H.4.
- ↑ a b c d (id) Wayan Dibia, Perkembangan Seni Tari di Bali, Proyek Sasana Budaya Bali, 1977/1978, H.38.
- ↑ a b c d e f g (id) Soedarsono, Djawa dan Bali dua pusat perkembangan Dramatari Tradisional di Indonesia, Gadjah Mada University Press, Yogyakarta,1972, H.112.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q (id) Soedarsono,op.cit.,1997,h.20.
- ↑ (id) Soedarsono,loc.cit.,1997.
- ↑ a b c (id) Ibid, h.236
- ↑ a b (id) Sal Murgiyanto jeung I Made Bandem, Seni Teater Indonesia, Proyek Pengadaan Buku Pendidikan Menengah Kejuruan, Dep.Dikbud, Jakarta, 1983, H.55.
- ↑ a b (id) S.Wojowasito,Kamus Kawi Indonesia,Pangarang, Bandung, 1977, H.272.
- ↑ a b c (id) Claire Holt, Art in Indonesia:Continuities and Change, Cornell University Press, Ithaca and London,1976, H.131
- ↑ a b c d e f (id)PJ Bouman, op.cit., h.130
- ↑ (id) Edi Sedyawati, Pertumbuhan Seni Pertunjukan, Sinar Harapan, Harapan, Jakarta, 1981, H.53.


text:
ADS (Agen Distributor Stockist) menyediakan informasi alamat stockist pupuk nasa di tuban tulungagung batu,nomor telepon stockist pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi stockist dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist k-link dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist tianshi dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist oxy dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist xamthone dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist avail dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist propolis dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist tiens dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist
Sabtu, 20 April 2013
pupuk nasa di tuban tulungagung batu
ADS (Agen Distributor Stockist) menyediakan informasi alamat stockist pupuk nasa di tuban tulungagung batu,nomor telepon stockist pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi distributor pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi agen pupuk nasa di tuban tulungagung batu,lokasi stockist dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist k-link dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist tianshi dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist oxy dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist xamthone dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist avail dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist propolis dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist tiens dan pupuk nasa di tuban tulungagung batu,alamat stockist
Diposkan oleh adminweb di 08.49
Langganan: Poskan Komentar (Atom)
Template Picture Window. Diberdayakan oleh Blogger.


text:
Trincomalee
Trincomalee nyaeta kota palabuan di wetan kalereun Sri Lanka. Kota ieu leuwih kasohor oge ku ayana palabuan alamina, nu mana jadi salah sahiji basis penting keur armada sekutu nalika perang dunya.
Kota ieu ngampar dina hiji wewengkon nu aya pangeusian, nu kalolobaan bageannana mangrupakeun urang Tamil. Organisasi Pangbébasan Macan Tamil Eelam (LTTE) - Liberation Tigers of Tamil Eelam usaha pikeun ngadegkeun nagara Tamil Eelam nu merdika.
Trincomalee oge mangrupakeun salasahiji kota nu katarajang tsunami taun 2004.


text:
Cenah urang Sunda mah teu bisa leupas tina heureuy, sabab eta teh geus jadi sakulit sadaging. Lain urang Sunda mun teu bisa heureuy. Di mana wae, dina kasempetan kumaha wae, pasti aya heureuyna. Nepi ka ayeuna kuring teu nyaho, ku naon pangna kitu.
Dina dunya lawak nasional, pangaruh heureuy Sunda teu bisa dilalaworakeun. Sebut wae upamana grup lawak de Bodor (Abah Us us saparakanca) atawa de Kabayan (Kang Ibing saparakanca). Maranehanana bisa disebut panaratas dina ngawanohkeun kasundaan sacara nasional. Mun teu salah, De Kabayan lahir tina acara bobodoran di radio Mara Bandung. Malah nepi ka kiwari, Kang Ibing jeung Aom Kusman, dua di antara personil De Kabayan, masih pirajeunan siaran di Radio Mara.
Taun 90-an, grup bodor Sunda kungsi nyirorot pamorna, kasilih ku Srimulat, bobodoran dina nuansa Jawa. Mahabu malah, nepi ka acara-acara bodor atawa lawak dina TV didominasi ku Srimulat atawa para anggotana sacara pribadi.
Basa Srimulat mimiti nyirorot pamorna, grup bodor Sunda nguniang deui. Upamana bae grup P Project, nu sanajan ngaranna make basa Inggris, tapi bobodoranana tetep nyoko dina bobodoran Sunda nuansa modern. Idiom-idiom Sunda mimiti akrab dina pentas bodor nasional. Grup anu tadina dingaranan Padhyangan ieu oge asalna tina acara bobodoran di radio Oz Bandung, Ozerba. Personilna campuran mahasiswa Unpad jeung Unpar. Sering manggung di kampus kampus di Bandung. Awal karir nasionalna dimimitian basa dikontrak ku SCTV. Ti dinya ngaran Iszur, Denny Chandra, jeung Joe saparakanca geus jadi sabiwir hiji. Nya kelompok ieu pisan nu mimiti ngagarap bodor sacara daria. Maranehanana ngabogaan sababaraha divisi pikeun ngagarap ilustrasi musik, sound effect, kostum, naskah jsb.
Kabehdieunakeun aya acara Extravaganza di Trans TV. Pamaenna didominasi ku urang Sunda. Beda ti kalolobaanana grup lawak saperti Srimulat upamana, extravaganza ngandelkeun script tur teu kaci loba teuing improvisasi. Ku sabab loba urang Sundana, grup atawa acara ieu oge karasa pisan nuansa Sundana.
Basa TPI ngayakeun Lomba Lawak API (Audisi Pelawak Indonesia), loba grup lawak asal Bandung (baca: Sunda) nu katembong potensina. Malah juarana ge ti Bandung, SOS. Nu kaitung nyongcolang ti grup SOS, aya personilna nu alus ngawih Sundana, Sule. Ngadenge gelak-gelikna Sule nembang Sunda, kuring jadi inget ka Mang Ukok jeung Mang Utun ti Jenaka Sunda (mun teu salah). Jaman kiwari geus arang pisan budak ngora nu mibanda kamampuh saperti Sule. Lian ti eta, aya Oni anu ti rupa nepi ka rengkak paripolahna nyeples Kang Ibing.
Mun nengetan hal-hal anu ditataan di luhur, asa teu salah mun urang ngarasa reueus. Urang Sunda, leupas tina sagala kahengkeranana, tetep mibanda potensi anu teu bisa dilalaworakeun. Buktina maranehanan bisa kitu teh salah sahujuna ku sabab teu era ngasongkeun konsep anu nyoko dina ajeg-ajeg kasundaan. Idiom idiom ekspresi kasundaan nu dikahareupkeun ku maranehanana tetela geus jadi ciri nu mandiri, tur dipikaresep lain ku urang Sunda wungkul.
Lamun dina dunya hiburan (dina hal ieu: lawak) urang Sunda bisa nembongkeun 'sihung', asa piraku mun dina ambahan sejen urang teu bisa kitu. Nu penting kudu aya kasadaran ti urang salaku urang Sunda, ulah nepi ka era nembongkeun jatidiri kasundaan. Tong era ngaku urang Sunda, tong era nyarita ku basa Sunda, tong era nembongkeun yen urang mibanda jatidiri kasundaan.
Mun urang boga budak, ajak nyarita ku basa Sunda, wawuhkeun kana budaya Sunda. Ulah ngarasa reueus mun anak urang palahak-polohok teu ngarti basana sorangan: Basa Sunda. Kudu hariwang mun anak urang kerung ngadenge kacapi suling. Atik maranehanana sangkan ngimpi ge mun bisa mah ku basa Sunda. Ulah ngan ukur nyalahkeun pangaruh budaya deungeun nu mahabu bari jeung euweuh tarekah ti urang pribadi pikeun ngadadasaran kulawarga sangkan panceg dina ajeg-ajeg kasundaan. Mun kabeh urang Sunda boga niat ngamumule budaya Sunda tur ngamimitian jeung prakna di lingkungan kulawargana, insya Alloh urang Sunda teh moal pareumeun obor. Mudah-mudahan.


text:
Pulpén
Pulpén nya éta gagang péna anu dijieunna dieusi mangsi.[1] Pulpén asalna tina basa Walndana vulve anu hartina alat tulis, anu mangrupa péna anu tungtungna méncos anu aya gagangan anu eusina kantong tinta anu bisa dieusian deui.[2]
Sajarah jeung Kamekaran[édit | sunting sumber]
Mimitina pulpén téh bentukna dilengkepan ku kantong persisna abad ka-10.[2] Dina taun 953, khalifah Ma'ād al-Mu'izz ti Mesir aya kahayang yn péna anu teu ngotoran leungeun jeung baju.[2] Dina taun 1696 Daniel Schwenter salah saurang kabangsaan Jerman, nyieun péna anu ditungtungna aya bulu, jeung dina tanggal 25 Mei 1827 Rumania Petrache Poenaru urang Perancis munggaran nyieun pulpén kalayan kartrij anu bisa diganti.[2] Desain pulpén anu anyar ngababarikeun jalma pikeun nulis ku sabab moal ngarasa hariwang kotor jeung rusak kertasna alatan tintana teu ucrat-acrét.[2] Ti mimiti taun 1850-an, produksi pulpén jadi loba.[2] Sanajan pulpén jadi kasohor sanggeus ayana péna tina emas.[2] Dina taun 1880 nepi ka 1920-an pulpén mérek Waterman, produksi Amérika Serikat ngeuyeuban pasr pulpén jeung Wirt asal Bloomsburg, Pennsylvania urutan kadua.[2] Nalika éta, pulpén sawaréhna dieusian ku cara muka bagian gagang tinta, jeung ngeclakeun mangsi kana wadahna ku cara maké pipet.[2] Cara ngeusian tinta ieu kawilang hésé jeung teu rapih.[2] Abad ka-20, pulpén geus aya kamajuan teu saperti baheula deui anu cara ngeusian mangsina kawilang hésé, ieu téh jasana A. A. Waterman, Walter A. Sheaffer, jeung Parker.[2] Tahun 1929 di Éropa, anu ngawanohkeun pulpén nu munggaran asalna ti Jerman anu disebutna Pelikan.[2] Saencana pelikan meuli paten pikeun pulpén anu maké mangsina padet ti pabrik Slavoljub Penkala di Kroasia.[2] Pulpén mimitina diproduksi kalayan loba warna jeung modélna, sanggeus seluloida pulpén téh malapah gedang mimitina ngaganti karét pikeun gagang pulpén.[2] Duofold jeung Vacumatic ti Parker, sarta Pelikan 100 nya éta modél-modél pulpén anu kasohor dina masa-masa antara Perang Dunia I jeung Perang Dunia II.[2] Sanajan geus kapanggih bolpén, pulpén masih kénéh loba nu maké dina taun 1940-an jeung 1950-an.[2] Bolpén masih mahal, jeung mangsina osok bocor atawa macét, sedengkeun téknologi mangsi geus loba diproduksi massal.[2] Modél-modél anu kawéntar dina taun 1950-an nya éta Parker 51, Snorkel ti Sheaffer, jeung Skyline ti Eversharp.[2] Dina taun 1960-an, téknologi bolpén mekar jeung ngagantikeun pulpén pikeun dipaké sapopoé.[2] Ayeuna, produsn pulpén anu msih kénéh aya nya éta Montblanc jeung Pelikan leuwih loba nu ngagunakeun pulpén pikeun barang koléksi atawa simbol status dibandingkeun pikeun alat tulis.[2]


text:
Rosella
Rosélla téh ngaran tutuwuhan nu asalna ti India, tapi aya ogé nu nyebutkeun asalna ti Afrika Kulon.[1] Ngran latinna Hibiscus sabdariffa.[1] Rosella nyaéta jenis pepelakan hérbal anu dipikawanoh minangka pepelakan rukmi dunya alatan ngabogaan mangpaat pikeun pengobatan anu hadé.[1] Rosélla di masarakat Indonésia geus lila dipaké minangka ubar tradisional.[1] Sarta ayeuna loba pakar atawa ahli kaséhatan dunya anu ngalakonan panalungtikan ngeunaan mangpaat Rosélla pikeun kaséhatan.[1]
Daptar eusi
Kandungan Rosella[édit | sunting sumber]
Rosella ngandung elemen penting nu alus pikeun kaséhatan.[2] Kandungan ti unggal 100 g ekstrak Rosella nyaéta Kalori 147,12Kcal, Lemak 0 g, jumlah lemak jenuh (lemak jenuh) 0 g, Kolésterol 0 mg-Sodium 21,89 mg, total karbohidrat 36,64 g, Serat 0 g-Gula 34,48 g, Protéin 0,14 g-Vitamin A 113,46 mg, Vitamin C 214,68 mg, Kalsium 13,06 mg.[2]
Rupa Rosella[édit | sunting sumber]
Tangkalna téh jangkungna 2 meteran, warnana coklat semu beureum.[1] Watangna ngarancabang loba pisan. Ari daunna, paranjang rada lencop kacongonakeun.[1] Kembangna tumuwuh handapeun puhu daun, napel dina watang.[1] Bagéan anu bisa dimangpaatkeun nyaéta kongkolak kembangna.[1] Warna beureum, wangunna kawas mahkuta raja. Katempona kandel jeung heuras. Sedengkeun daun jeung dahan ngorana bisa dijadikeun lalab.[1]
Mangpaat[édit | sunting sumber]
Rosella teh sohor pisan di Malaysia.[1] Sanajan kitu, di Indonésia gé geus dibudidayakeun saperti di Siduarjo Jawa Timur sarta di Kulonprogo Yogyakarta. Ieu tutuwuhan téh bisa dimangpaatkeun oge pikeun ngubaran panyakit.[1] Hasil panalungtikan para ahli, Rosella teh ngandung 214,68mg vitamin C tina 100gr kongkolak kembang. Sedengkeun vitamin C téh gunana pikeun ngundakkeun daya tahan awak urang tina panyakit. Di antara rupa-rupa produk Rosella, saperti anu ditataan di luhur , sirop sari kembang Rosella kaitung pangsohorna.[1] Ieu sirop lain ukur inuman wungkul, tapi ngandung hasiat pikeun ngubaran darah tinggi.[1] Nurutkeun para ahli, zat anu dikandung ku sari Rosella teh saperti asam organik, polisakarida, jeung flavonoid bisa ngabantu ngalancarkeun aliran getih ku cara ngurangan darajat kentelna getih. Ku cara kitu, gawé jantung mompa aliran getih leuwih énténg. Hasiat sejenna, sari kongkolak kembang Rosella teh bisa ngubaran kasakit kanker, TBC, katarak atawa osteoporosis.[1]


text:
Kuwu Jumena ngabéwarakeun ka masyarakat Cihérang, wiréhna dina minggu hareup Bapa Bupati Sukamaneuh rék ngayakeun Kunjungan Kerja Ka éta kampung. Lain ngan diumumkeun dina waktu pangajian wungkul, Kuwu Jumena masang béwara di posronda, posyandu , jeung di tempat-tempat anu kira-kira ramé. Hansip Ika jeung Hansip Adut mah teu sirikna ngomong ka unggal jalma.
Bapa Bupati rék ngayakeun Kunjungan Kerja ka Cihérang téh lain ngan saukur kahayang Bapa Bupati sorangan, tapi Kuwu Jumena ngahaja ngondang manéhna, pedah jalan Cihérang geus dioméan kalawan ngagunakeun waragad swadaya murni masyarakat. Keur jadi trénd kiwari mah anu ngaranna swadaya téh, kusabab teu gampang ngawangun prasarana Umum ku ngandelkeun tanaga, késang, jeung harta masyarakat.
Bisaana, para pamimpin anu di laluhur sok aratoheun lamun sumanget swadaya ngaronjat deui di masyarakat. Aya alesan anu utama, ceuk béja Pendapatan Asli Daérah Kabupaten Sukamaneuh téh émang teu saimbang jeung anu kudu dibalanjakeun. Lamun teu bisa ngaturna mah unggal tahun antara PAD jeung Belanja Daérah téh leuwih gedé Belanja Daérah-na, antukna pamaréntah daérah nombok. Tah kahayang pamaréntah mah, teu kudu kabéh pangwangunan kudu dibiayaan ku anggaran ti pamaréntah. “ Moal enya keur ngomékeun kenténg imah anu bocor masih kénéh ngandelkeun biaya ti pamaréntah?” Kitu meureun.
Swadaya masyarakat Cihérang ku Kuwu Jumena dibéjakeun ka dununganna, ka Bapa Camat. Ngadéngé kitu, Bapa Camat unggut-unggutan bari méré pujian ka Kuwu Jumena, majar ceunah bisa ngaronjatkeun deui sumanget anu geus lila titeuleum. Atuh Ku Bapa Camat dina poé éta pisan langsung ngajugjug maké mobil dines ka kampung Cihérang, hayang nénjo ceunah kumaha hasil kerja bhakti urang Cihérang ngoméan jalan téa.
“ Heuheu…. Ngageleseur ari tumpak mobil mah, teu cara tumpak motor dines!” Ceuk Hansip Ika, manéhna milu jeung Kuwu Jumena maturan Bapa Camat nyobaan jalan anu geus dioméan.
“ Hussh… teu kéngéng kitu atuh, awon ah!” Kuwu Jumena ngomong, bari unggut-unggutan ka Bapa Camat. Kopéah hideung anu nyéngclé téh katénjona siga anu arék murag.
Bapa Camat ngan bisa seuri konéng, dikacapanon hideung, anteng nyetiran mobil.
“ Tétéla, masih aya kénéh geuning sumanget swadaya di Cihérang mah, Kuwu!”
“ Muhun, Nun…!” ceuk Kuwu Jumena handap asor dépé-dépé.
Wanci pecat sawed harita téh. Cihérang geus mimiti ramé, ngulisik. Warung Mang Ujang anu pernahna pas pisan péngkolan geus mimiti ramé, sababaraha urang geus aya di dinya, kaasup si Kemed jeung sababaraha urang anu kungsi jadi Panitia Ngoméan jalan.
“ Urang ngopi heula atuh, Kuwu!” Ceuk Bapa Camat ngeureunkeun mobilna hareupeun warung Mang Ujang.
“ Teu langkung, Nun!”
Anu aya di warung neges-neges waktu mobil dines Bapa Camat eureun hareupeun warung pisan. Teu apaleun lamun éta téh mobil Bapa Camat. Ngan ceuk pikiran maranéhna éta téh mobil ménak ti dayeuh wéh.
“ Bangun mobil ménak ieu mah, Euy!” Ceuk Si Kemed bari ngadahar géhu.
Anu séjén anteng ngopi, ngan panon mah kabéh ogé neges-neges kanu tarurun dina mobil.
“ Eum geuning si Ika… oh Pa Kuwu… oh éta aya saha deui teu wawuh… jiga jalma penting éta mah!” Cép Lukman ngomong,dudukuy masih napel dina sirahna da karak balik ti sawah tas ngangon éntog.
Hanspi ika dédépéan, bari nyadiakeun Korsi keur Bapa Camat.
“ Haraling… haraling… ieu bangku kosongkeun. Bapa Camat badé calik di dieu!” Ceuk Hansip Ika bari ngangkat bangku kai anu keur didiukan. Si Kemed anu keur anteng ngadahar géhu digebesan.
“ Na ari sia Ika. Kadeuleu déwék keur diuk. Ké Lanan atuh!”
“ Gancang pindah… tuh kana jojodog hareupeun hawu manéh mah. Itu Bapa Camat arék diuk di dieu. Haling…ah. “ Hansip Ika gegebes deui. “ Tukang éntog Beulah ditu, tuh diuk dina korsi leutik di jero warung. Ujang siapkeun kadaharan anu ngareunah, ulah géhu urut diacak ku leungeun si Kemed!”
Bapa Camat melak cangkéng.
“ Mangga calik, Bapa!” Ceuk Hansip Ika.
Anu araya di dinya merong, bari dédépéan, handap asor. Si Kemed jeung Cép Lukman parébut jojodog, Mang Ujang sili siku jeung Kang Kurdi bari anteb neuteup ka Bapa Camat, manéhna sing Haréwos. Kuwu Jumena diuk gigireun Bapa Camat.
“ Ujang, Kemed, Kurdi, Lukman…” Ceuk Kuwu Jumena. “ Tah ieu téh Bapa Camat…!”
Bapa Camat unggek bari mésem.
“ Owhhh….!” Ceuk nu opatan bareng.
Jung si Kemed nangtung, muru ka Bapa Camat. Ngajak sasalaman, celepot leungeun Bapa Camat disun ku manéhna. Anu lain ogé pipilueun nurutan si Kemed.
“ Eumm… ah, bisaa baé atuh, Lur!” Ceuk Bapa Camat. “ Cing ah kuring hayang kopsus.!”
“ Mangga, Bapa!” ceuk Mang Ujang.
Sa-jam lilana Bapa Camat aya di warung Mang Ujang. Manéhna ngabéjaan, lamun minggu hareup Bapa Bupati arék ngayakeun Kunjungan Kerja ka Cihérang.
“ Tah, kuring rék ka Kantor Kacamatan deui. Siapkeun nya sagala rupana!” ceuk Bapa Camat ka anu aya di dinya. “ Bapa Bupati mah resepna téh ranginang jeung buras!”
“ Yaktos, Nun… “ Kuwu Jumena unggut-unggutan.
“ Mangga…kuring rék ka Kantor deui!”
“ Muhun mangga Bapa Camat.” Ceuk anu aya di warung.
###
Dina poé Kemis Kuwu Jumena ngondang sakabéh tokoh Masyarakat Cihérang. Balédésa geus pinuh ku para tokoh. Érwé Apud dijaket kulit, katénjo masih sepa da ceunah karak cageur gering. Si Kemed, Mang Ohi, para inohong jeung tokoh agama nyumponan kana ondangan ti Kuwu Jumena.
“ Opat poé deui Bapa Bupati bakal datang ka Cihérang. Salaku warga anu hadé, urang kudu nyiapkeun sagala rupana..” kuwu Jumena muka caritaan. “ Tah ayeuna mah urang musyawarahkeun kumaha hadéna dina engké acara, mangga éta mah teu langkung hadirin sadaya.”
Ti Tukang aya anu ngacung, terus nangtung. Érté Kohar. Kabéh anu aya di dinya ngalieuk.
“ Mangga, kudu kumaha ceuk pa érté!”
“ Ari ceuk pamikir ti abdi mah. Urang kedah nyiapkeun sagala rupina , pa Kuwu!” Kitu ceuk érté Kohar. “ Kanggo sementawis sakitu baé ti abdi mah!” gék érté Kohar diuk deui.
“ Heueuh pan ceuk Kuwu ogé tadi kitu, értéeeeee!” Mang Ohi ngomong.
“ Ulis catet atuh dina notulen!” Ceuk Kuwu Jumena nitah ka Ulis Mamad. “ Mangga saha deui, bilih aya usul anu sanés!”
Haji Sukri, Pimpinan Pondok Pasantrén Al-Magribun ngadeg.
“ Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuhu….!” Haji Sukri Uluk Salam.
“ Wa alaikum Salamm…!” Ceuk anu aya di dinya.
“ Mangga lebet, pa Haji!” Hansip Adut ngagorowok, dasar jalma géhgéran. Atuh anu aya di dinya molotot ka Hansip Adut.
“ Ika, bawa kaluar si Adut!” Ceuk Kuwu Jumena ka Hansip Ika.
Hansip Adut langsung didudut leungeunna ku Hansip Ika.
“ Mangga, dilajeung pa Haji!”
“ Ari ceuk kuring mah. Urang kudu nénjokeun sikep salaku urang Cihérang anu béar budi, resep kana kabersihan.”
“ Teras…”
“ Kuwu kudu ngajak ka urang Cihérang sangkan bebérésih jeung memérés ieu kampung. Ulah aya anu moé-moékeun jeroan di sisi jalan, jukut-jukut kudu dibersihan, lamun perlu sakur imah anu aya di sisi jalan kudu dicét. Tah sakitu ti kuring mah. Wassalam…!”
“ Waalaikum Salam…!”
“ Ulis catet!!!” Kuwu Jumena nitah deui ka Ulis Apud. “ Salajeungna saha?”
“ Kuring boga usul. Bapa Bupati apan ceuk Bapa Camat ogé kudu disuguhan. Tah kumaha lamun urang Cihérang dibéré tugas, kabéh kudu nyiapkeun rupa-rupa kadaharan. Kuring siap ngayakeun déblo jeung gegetuk mah!” Ceuk Mang Ohi.
“ Kuring siap ngayakeun endog asin!” Ceuk Cép Lukman.
Kabéh pada nawarkeun kadaharan anu rék disiapkeun.
“ Ari panggung , korsi jeung papayon kumaha?” érwé Apud nanya
“ Apan aya uang kas érwé!” ceuk Si Kemed.
“ Uang kas nanahaon setéh, ti mimiti déwék jadi érwé asa can pernah nyekel uang kas déwék mah!” Érwé Apud molotot.
“ Ari éta tiap poé jumaah nanahaonan érwé Apud nagihan pérélék ka tiap imah?”
“ Béda deui siah éta mah. Éta mah keur lamun aya anu gering jeung aya anu maot!”
“ Heueuh aya meureun buktina.”
“ Geus béak!”
“ Dipaké naon baé nepika duit pérélék ludes kitu?” Si Kemed panasaran.
“ Déwék gering dua minggu. Tah ku déwék dipaké ngalongok déwék anu gering. Lamun masih panasaran engké ku déwék diténjokeun catétanna!”
“ Oh… saé atuh.!”
“ Atos atuh, “ Kuwu Jumena nyapih. “ atuh wios kanggo korsi, panggung, sareng papayon mah, badé disayogikeun ku balédésa. Cekap panginten sajuta ogé nya?”
“ Cekap, Pa Kuwu. Geclokkeun deui wé taneuh béngkok!” ceuk Kang Uki kalepasan.
Kuwu Jumena beureum beungeutna.
“ Atuh perkawis keur ngareuah-reuah dina waktuna mah, Kelompok Marawis Jamiatul Gambreng ogé siap dipintonkeun. Keun engké ku kuring rék dibéjakeun ka barudak!” ceuk Haji Sukri nambahan.
“ Kumaha ari ibu-ibu kader PKK sareng Posyandu, badé mintonkeun naon kanggo acara engké?”
“ Ah, ibu-ibu kader mah badé ngalagu Garuda Pancasila baé, pa Kuwu!” ceuk Ceu Papat, Ketua Kader Posyandu Cihérang.
“ Tah atuh ari kitu mah réngsé panginten. Ayeuna mah kantun siap-siap baé. Mangga ka para bapa sareng ibu, énjing ajak warga masyarakat bebérésih sareng bebérés di ieu kampung, sangkan dina waktosna Bapa Bupati Sumping ka Cihérang tos siap sagala rupina.”
Musyawarah bérés. Kabéh kabagéan duit transport ti désa. Lima rébu séwang, diamplofan sagala.
Isukna, urang Cihérang geus pak pik pek, jalan gedé dibérésihan, dibebenah, sakur jukut dikoréd jeung dibabad, umbul-umbul dipasang sisi jalan, di sisi Kampung geus dipasang spanduk anu eusina: “SELAMAT DATANG BAPA BUPATI SUKAMANEUH TERCINTA DI CIHÉRANG.” Sababaraha imah dicét ku apu, pager-pager ogé diapu, para pamuda mah ngapuan sisi jalan. Kelompok Marawis Jamiatul Gambreng unggal peuting ngayakeun latihan marawis di pondok pasantrén Al-Magribun. Atuh para kaum ibu anu gabung dina Kader PKK jeung Posyandu “ Soanten Cihérang” ngayakeun latihan ngalagu Garuda Pancasila, ngahaja ngadatangkeun dirijén ti Kacamatan.
Anu séjénna geus cuh cih nyarieun rupa-rupa kadaharan. Mani sareungit ku rupa-rupa olahan, siga arék lebaran gedé. Kuwu Jumena anteng latihan pidato dibaturan ku Hansip Ika jeung Adut.
Dina poé minggu, sagala rupana geus bérés. Panggung geus dihias, diréka-réka, maké balon jeung kertas anu hérang sagala. Korsi diéntép di handapeun papayon, korsi kahormatan dibuleun ku lawon bodas.
Bérés roés, tinggal nunggu poé isukan.
Dina peutingna, Bapa Camat ngahaja ngadatangkeun sababaraha pulisi pamong praja. Bapa Kapolsek jeung danramil ogé datang. Hayang nénjo kumaha persiapan urang Cihérang. Dina wanci sareureuh budak, Kuwu Jumena jeung sababaraha urang Cihérang ngumpul di balédésa. Jaga-jaga ceunah, bisi aya jalma anu kumawani hianat keur ngagagalkeun acara. Ongkoh deui apan ayeuna keur meujeuhna haneut issue bom-boman. Pasukan hansip anu diluluguan ku Hansip Ika geus maraké seragam héjo-héjo, kabéh ngabaris hareupeun balédésa. Katambah halodo deuih.
Anu séjénna aranteng maén kartuh dina panggung. Érwé Apud jeung érté Kohar mah tutunjuk ka anu kabagéan tugas ronda, ceunah kudu ngaronda sapeupeuting bisi aya hal anu teu dipiharep. Para nonoman ogé pipilueun begadang, bari ngahitar ngalagu dangdut. Teu cara ti sasari, peuting éta mah haneuteun pisan. Ramé.
Kabéh anu aya di balédésa nangtung jeung ngalieuk ka Beulah kidul. Aya anu leumpang kadinyakeun. Horéng si Aip. Manéhna culang-cileung, siga anu héran.
“ Aya naon ieu téh, mani ramé kieu? Waktuna sararé ayeuna mah.?” Tanyana ka anu araya di dinya.
“ Ka dieu manéh?” Ceuk si Kemed ngagupayan si Aip. “ Sok calik heula adén di dinya.” Si Kemed ngeusian gelas ku kopi panas. “ Mangga ieu kopina kanggo Adén Gatotkaca…”
Si Aip séséréngéhan.
“ Ih adén Gatotkacaaa… ari sia kamana baé?” Ceuk si Kemed morongos.” Kieu tah pamuda hokcay téh. Ieu, isukan téh urang rék kadatangan ku Bapa Bupati. Ari sia kamana baé atuh,Aip?”
“ Barukk? Da teu apal-apal acan kuring mah, Kang. Nyaéta kamari téh kuring diajak ku Aki Uko, bisaa atuh silaturahmi ka sababaraha paguron anu aya di Kacamatan Cimoronyony. Aya kana dua mingguna kuring diajak ku Aki Uko téh. Anu paling berkesan mah waktu silaturahmi ka Paguron “ Gelap Ngampar..” duh éta mah anu jadi pupuhuna, jaba ti hébat téh bageur deuih..”
“ Geus tong ngadongéng baé. Isukan Bapa Bupati arék ka dieu, manéh geus barang jieun naon?”
“ Nya naon atuh, da karak apalna ogé ayeuna.” Jawab si Aip.
“ Ajak ku manéh Aki Uko kadieu, urang begadang kitu. Jeung susuganan isukan daékeun menca, keur ngareuah-reuah datangna Bapa Bupati téh moal enya ngan nanggap marawisan wungkul, atuh kudu aya panyelangna.”
“ Siap, kang!” bérébet si Aip lumpat rék néang Aki Uko. Padahal Aki Uko téh dumukna di kampung tatangga. Si Aip teu nolih kacapé.
“ Ika, susul ku manéh dina motor kaditu!” ceuk Kuwu Jumena. “ Karunya, bisi Aki Uko mopo di jalan.”
“ Euh, mangga pa Kuwu!”
Hansip Ika geus balik deui, ngaboncéng si Aip jeung Aki Uko. Aki Uko diuk di tengah dihapit ku duaan. Mani peureum beunta diboncéngna téh. Dijakét hideung, didadamping.
“ Heuheuy, kabawa ogé geuning tah aki-aki téh..!” Ceuk Cép Lukman.
Kuwu Jumena jeung anu séjénna ngabagyakeun kadatangan Aki Uko.
“ Teu ditampiling manéh ku Aki Uko, Ika?!” Si Kemed nanya.
“ Puguh ieu gé mun teu ngelok mah sapat beuheung déwék dikadék ku gobang.” Ceuk Hansip Ika. “ Daékeun milu téh pédah di bobodo rék aya acara gendang penca wé di balédésa.”
Si Kemed nyirihil.
“ Mana gendangna? Mana Goongna? Mana tarompétna?” Aki Uki ngagorowok.
“ Eum, bébénjokeun kadituh ku kaset wayang golék, bisi ngadon ngamuk, derr deuih ngarugrugkeun panggung.” Ceuk Si Kemed ka Kang Uki. “ Trio Libels wé sugan mah, Uki, Ika, jeung Uko!” Tambah si Kemed.
“ Calik heula atuh kasepuhan…!” Ceuk Kuwu Jumena bari nitah diuk ka Aki Uko.
“ Kuwu, pangna kuring dadaékan peuting-peuting diboncéng téh pedah ku si Ika dibéjaan aya gendang penca ceunah di balédésa. Mana atuh teu kadéngé-déngé acan térétét tarompétna ogé?”
“ Oh, gampil éta mah. “ Kuwu Jumena nenangkeun Aki Uko, “ Kieu ,Aki… énjing téh ka Cihérang badé kasumpingan ku Bapa Bupati. Tah kanggo ngareuah-reuahna téh, badé mintonkeun Mawaris ti Jamiatul Gambreng. Ngan asa kirang pantes upami urang salaku urang Sunda teu mintonkeun salah sawios seni sareng budaya Sunda. Kumaha upami énjing aki menca kanggo ngareuah-reuah acara?”
“ Kuwu, ari masalah meunca mah gampang keur kuring mah. Ngan rék dipirig kunaon kuring, ari gendang, goong, jeung tarompétna euweuh mah?”
“ Gampil atuh…!” Ceuk Kuwu Jumena ngiceupan ka Hansip Adut. “ Sok ayeuna mah Aki reureuh di balédésa baé, acuk silat mah énjing dicandak ka rorompok aki ku si Ika.”
Dina radio kadéngé Cép Lukman keur nyetél wayang Golék. Aki Uko dungduk-dengdék.
“ Kuwu, tah déngé… anjirrrrr Neni Hayati keur nembang… heu.. ka jero heula ah. Kuring rék ngadéngékeun wayang Golék. “
“ Sok manga, Aki!”
Aki Uko leumpang bari éngklak-éngklakan abus ka jero balédésa.
“ Nya, ceuk déwék gé. Dibébénjokeun ku wayang Golék ogé anteng Aki-aki éta mah!” Pok Si Kemed bari nyuruput Kopi panas.
Peuting ngarayap. Cihérang haneuteun. Déngék budak kalindih ku sora anu cékcok.
###
Sisi jalan Cihérang pinuh ku jalma. Mani ngéntép ngabaris rék ngabagyakeun datangna Bapa Bupati. Sakola ngahaja diperékeun, barudak ngajajar sisi jalan bari mawa bandéra merah putih anu dijiuen tina kertas wajit. Kolot budak awéwé lalaki ngagimung. Warung-warung ngahaja nutup, para patani teu ka sawah da ceunah hayang ningali Bapa Bupati. Orok ting darengék disusuan ku anu jadi indungna.
Si Kemed maké stélan resmi, calana coklat, baju paul disabuk kulit, sapatu kelenci warna bodas. Mang Ohi maké stelan ménak baheula. Cép Lukman teu maké dudukuy deui, ayeuna mah maké jas. Kabéh darangdan, ilaharna keur lebaran.
Kelompok Marawis Jamiatul Gambreng geus nabeuh kitimplingan. Sholawatan. Dipimpin ku Haji Sukri pimpinan Pondok Pasantrén Al-Magribun. Para ibu kader PKK jeung Posyandu geus sariap-siap di sisi panggung.
Korsi geus pinuh ku tatamu ondangan. Camat jeung réngrénganna geus cuh cih tutuh-titah. Hansip Ika jeung Adut sibuk ngabagikeun kadaharan. Kuwu Jumena digéndéng ku pajikanna. Maké batik, calana dines, kopéah nyéngclé. Pulisi jeung pamong praja ngajarega.
“ Kumaha, Bapa Bupati téh lami kénéh?” Tanya Kuwu Jumena ka Bapa Camat.
“ Ceuk Ajudanna mah keur kadieukeun. Bieu nga-SMS.” Jawab Bapa Camat.
Jam geus nunjukeun angka 8. Panas nakeran. Kabéh lukut-lékét ku késang, komo anu katojo pisan ku srangéngé mah.. Buuk sababaraha pamuda anu diminyak keletikan katojo ku srangéngé mani melenghir. Kaum ibu anu dipalupur pipina laas ku késang anu maseuhan beungeut. Teu dirasa, da hayang nénjo ménak ceunah.
Hawar-hawar kadéngé sora sirine. Beuki lila beuki jelas ngadeukeutan ka Cihérang. Kabéh ngalieuk ka Beulah kalér. Bapa Camat langsung nangtung bari memener baju jeung calana. Urang Cihérang deg-degan. Teu kungsi lila, dua motor patwal dituturkeun ku mobil sédan hideung ngageleser. Di tukangeunna ngajajar aya kana lima belas mobilna, siga anu pawéy. Rombongan Bapa Bupati geus datang. Kelompok Marawis Jamiatul Gambreng beuki tarik sholawatan, disusul ku ibu-ibu kader anu ngalagu Garuda Pancasila. Anu lain pagelek-gelek, hayang pahareup-hareup, sangkan jelas ningali Bapa Bupati.
Mobil eureun. Panto dibuka. Kaluar dina panto mobil Bapa Bupati. Dibagyakeun ku Bapa Camat jeung Kuwu Jumena. Anu araya dina mobil tarurun, garinding, ménak téa meureun. Sapatu harérang. Réngréngan Panitia mah sarasalaman jeung Bapa Bupati, anu séjénna ngan saukur bisa ningalikeun bari pagelek-gelek.
Solongkrong ranginang jeung buras disuguhkeun ka Bapa Bupati. Teu katinggaleun cai, seupan cau, buah-buahan jeung réa-réa kadaharan disuguhkeun.
Bapa Bupati pidato, urang Cihérang euweuh anu usik, ngaregepkeun ucapan Bapa Bupati. Dina éta biantara, Bapa Bupati muji kana sumanget swadayana urang Cihérang. Bapa Bupati masrahkeun bantuan ka Kampung Cihérang, mangrupa duit anu gedéna 10 juta, keur digunakeun ngawangun pangabutuh urang Cihérang. Kuwu Jumena nampa éta duit. Atuh prok-prok kabéh émprak.
“ Tétéla, bageur Bapa Bupati mah!” Gerentes haté kabéh jalma kitu. Muji ka Bapa Bupati.
Acara bérés, saluyu jeung anu sakumaha dijadwalkeun. Euweuh bancang pakéwuh. Lancar… Wanci manceran Bapa Bupati ninggalkeun kampung Cihérang, dijajap ku teuteupna urang Cihérang. Aya ogé anu gugupay bari reumbay ku cipanon, sono ka ménak anu bageur ceunah.
###
Peutingna, Cihérang jempling. Tiiseun, angin ngahiliwir. Kuwu Jumena keur ngariung jeung sababaraha tokoh masyarakat di imahna. Opieun satambru.
“ Tah ieu artos, sapuluh yuta, badé dikumahakeun?” Kuwu Jumena muka caritaan.
Anu araya di dinya silih pelong, silih toél.
“ Sakumaha anu diamanatkeun ku Bapa Bupati, apan éta arto téh kedah dianggo pangwangunan, Pa Kuwu.” Hansip Ika nyarita.
“ Heuheuy, si Ika sisinarieun ngomong.” Kang Kurdi anu nngomong.
“ Atuh apan, urang ogé bijil késang ngayakeun acara nyambut Bapa Bupati téh Pa Kuwu. Moal enya teu kabagéan cai-caina acan mah.”
“ Nya ari kuring mah teu langkung, kumaha hasil kaputusan wé.”
“ Bagikeun baé atuh, sing rata…” Mang Ohi méré usul.
“ Kumaha atuh anu sanés?”
Kabéh tarungkul. Komo érwé Apud mah geus kupal-keupel leungeunna. Si Kemed ngusap gado.
“ Akur lamun dibagikeun?”
“ Akurr…!”
“ Sttt… tong tarik teuing atuh.”
Dina peuting éta, nalika urang Cihérang geus tibra saré, duit sapuluh juta direcah, dibagi-bagi, masing-masing kabagéan lima ratus rébu séwang.
Langit mani mabra. Caang bulan opat belas. Hiliwirna angina nyelesep kana sela-sela bilik. Kuwu Jumena neuteup kana lalangit kamar. Pamajikanna nyegrok kérék. Duit sésa masih dicekelan. Kuniang hudang, gék diuk gigireun ranjang. Diteteup pamajikanna anu geus tibra saré.
“ Kongkorong sakitu geus ngéntép ogé masih kénéh hayang ditambahan.” Kuwu Jumena nilik-nilik duit anu masih dicekelan. Manéhna ngusap beungeut. Ngahuleung. Duit diteundeun dina méja. Kuwu Jumena kaluar. Diuk dina korsi di téras imah, nepika wanci janari leutik.
Cihérang beuki jempling…
KANG WARSA


text:
Kalong
Kalong atawa lalay mangrupakeun mamalia dina ordo Chiroptera. Nu jadi ciri téh yén anggota awak hareupna mekar jadi jangjang, ngajadikeun ieu sato jadi hiji-hijina mamalia nu bisa hiber (mamalia lianna kawas bajing hiber mah bisa sotéh ukur ngalayang, lain hiber dina harti sabenerna). Kacap Chiroptera téh tina basa Yunani nu hartina "leungeun hiber". Kalong kabagi kana 1.100 an spésiés nu sumebar saalam dunya: kira 20% ti sakabéh spésiés mamalia.
Kira 70% kalong sipatna inséktivora, sedengkeun sésana mah ngahakan bungbuahan (atawa cairanana), nyeuseup getih (tilu spésiés), jeung ngamangsa vertebrata. Kalong-kalong ieu ngawengku kalong irung daun (Phyllostomidae) ti Amérika Tengah jeung Kidul, sarta kalong bulldog (Noctilionidae) nu ngahakanan lauk. Kalong jurig (ghost bat, Macroderma gigas) ti Australia mangrupakeun salah sahiji conto spésiés karnivora nu ngamangsa kalong lianna.
Aya sababaraha spésiés kalong leutik nu boga peran dina penyerbukan sababaraha rupa kembang tropis. Malah, kiwari geus kapanggih yén aya loba tutuwuhan tropis nu gumantung ka kalong téh lain ukur nalika penyerbukan, tapi ogé pikeun nyebarkeun sikina.
Daptar eusi
Klasifikasi[édit | sunting sumber]
Kalong digolongkeun kana dua subordo:
- Megachiroptera (kalong badag, macrobat)
- Microchiroptera (kalong leutik, microbat)
Anapon ciri nu ngabédakeunana, nyaéta
- Mikrokalong maké éholokasi, sedengkeun mégakalong mah henteu (iwal Rousettus jeung dulurna nu henteu).
- Mikrokalong teu sihungan, boh dina huntuna atawa dina jangjangna.
- Ceuli mikrobat teu ngabentuk cingcing nutup, tungtungna misah handapeun ceuli.
- Mikrokalong teu buluan (rambut).
- Mégakalong dahar bungbuahan, madu, atawa sari kembang, sedengkeun mikrokalong dahar serangga, getih (saeutik getih sato), mamalia leutik, jeung lauk, gumantung ka éholokasi pikeun navigasi jeung nyiar mangsa.
Bukti genetik nunjukkeun yén sababaraha mikrokalong ("Yinochiroptera") leuwih deukeut ka mégakalong batan ka mikrokalong lianna ("Yangochiroptera"). Aya sababaraha bukti morfologis nu nuduhkeun évolusi Megachiroptera misah ti Microchiroptera. Mun nuturkeun téori ieu, Microchiroptera bakal teu puguh pancakakina. Mun adaptasi hiber dikaluarkeun tina analisis kladistik, Megachiroptera jadi ngahiji jeung primata dumasar fitur anatomis nu teu sarupa jeung Microchiroptera.
Sacara tradisional, kalong dihijikeun jeung golongan Scandentia, Dermoptera, jeung primata dina superordo Archonta alatan kamiripan antara Megachiroptera jeung mamalia ieu. Tapi, studi molekulér nempatkeun ieu sato salaku dulurna Fereuungulata, golongan nu ngawengku karnivora, Pholidota, Perissodactyla, Artiodactyla, jeung paus.
- ORDO CHIROPTERA
- Subordo Megachiroptera (kalong badag)
- Subordo Microchiroptera (kalong leutik)
- Superfamili Emballonuroidea
- Superfamili Rhinopomatoidea
- Rhinopomatidae (Kalong Buntut-beurit)
- Craseonycteridae
- Superfamili Rhinolophoidea
- Superfamili Vespertilionoidea
-
-
- Superfamili Molossoidea
- Superfamili Nataloidea
- Superfamili Noctilionoidea
- Noctilionidae
- Mystacinidae
- Mormoopidae
- Phyllostomidae (famili ieu ngawengku kalong vampir
-
Baranahan[édit | sunting sumber]
Kalong mah anakanana hiji-hiji unggal taunna. Anakna biasana mah cicing dina sayangna (nu bisa baé dieusi ku sababaraha indung-anak), najan kadang bisa nangkod ka indungna. Indung kalong ieu bisa apal ka anakna ti antara jutaan anak kalong lianna.
Pangabisa kalong pikeun hiber sipatna kongenital, tapi ari pas borojol mah jangjangna leutik teuing. Mimiti bisa mandiri dina umur 6-8 minggu, sarta nincak sawawa dina umur dua taunan.
Kabiasaan jeung paripolah[édit | sunting sumber]
Struktur sosial kalong mah rupa-rupa, aya nu nyorangan, aya ogé nu ngoloni guha nu dieusi ku jutaan kalong. Struktur sosial fisi-fusi ogé aya.
Véktor rabiés[édit | sunting sumber]
Jihat budaya[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Bat, Wikipédia édisi basa Inggris (21 Maret 2006).
- Greenhall, Arthur H. 1961. Bats in Agriculture. A Ministry of Agriculture Publication. Trinidad and Tobago.
- Nowak, Ronald M. 1994. " Walker's BATS of the World". The John Hopikins University Press, Baltimore and London.
- John D. Pettigrew's summary on Flying Primate Hypothesis
Baca ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Arkansas Bat Rescue Network
- United States Bat Rescue
- Bat Conservation International website
- Bat World Sanctuary
- Texas Parks and Wildlife Bat Page
- University of Michigan Museum of Zoology
- Tree of Life
- Flying Fur
- Bats make up 20% of mammals
- The Bat Conservation Trust
- Adopt-a-Bat
- Organization for Bat Conservation
- Illustrated Identification key to the (micro)bats of Europe (baca "Recent publications")
- Lubee Bat Conservancy
- Bats from Brazil
- General text on bats


text:
Nata de Coco
Nata de coco mangrupa jenis kadaharan hasil ferméntasi cai kalapa ku baktéri Acetobacter xylinum.[1] Nata de coco wangunna geunyal parat, ieu téh mangrupa kadaharan panutup nu awalna dijieun di Filipina.[2] Susuguh panutup ieu diwanohkeun ka Jepang ngaliwatan pamakéanana dina kadaharan diét nu dikonsumsi ku gadis-gadis ngora.[2] Sajaba ti éta, masarakat Jepang percaya nata de coco téh boga mangpaat pikeun nangtayungan awak tina kanker peujit badag, sajaba ti eta ogé nata de coco ngandung serat nu luhur, alus pikeun sistem pencernaan.[2] Di Jepang nata de coco mimiti sohorna dina taun 1993.[2] Nata de coco bisa kapanggih di mana-mana dina waktu éta.[2] Loba pausahaan manufaktur nata de coco silih saingan pikeun nata de coco produk anyar.[2] Kadaharan kasebut mimiti diwanohkeun di Indonésia kira-kira taun 1987.[1] Téknologi nyieun sari buah kalapa pohara cocog sarta perlu dimekarkeun di Indonésia, alatan bisa méré loba mangpaat pikeun masarakat. Sedengkeun mangpaat pengolahan cai kalapa kasebut, antara séjén nyaéta:
- Bisa ngarobah cai kalapa jadi bahan anu leuwih kapaké.
- Méré peunteun tambahan sarta panghasilan pikeun masarakat
- Nambahan jenis wanda kadaharan sarta inuman
- Bisa ngurangan kotorna lingkungan ku limbah cai kalapa
Cai kalapa mangrupa bahan baku nyieun nata de coco.[1] Leuwih hadé, cai kalapa anu dipaké asalna ti buah kalapa héjo anu asak.[1] Cai kalapa anu dipaké kudu murni sarta henteu kacampur jeung cai atawa kokotor.[1] Tapi, teu kudu dina kaayaan seger (cai kalapa anyar).[1] Bahan séjén anu bisa dipaké dina nyieun nata de coco nyaéta gula pasir, amonium sulfat, sarta asam asetat glasial.[1] Gula pasir boga fungsi minangka sumber karbon (énérgi) waktu nyieun nata. [1] Amonium sulfat boga fungsi minangka sumber nitrogén anu ngarangsang tumuwuhna sarta kagiatan bakteri A. xylinum.[1] Asam asétat glasial atawa biasa ogé disebut cuka biang kapaké pikeun ngatur derajat kahaseman média fermentasi sarta média bibit nata nu luyu jeung pasaratan kamekaran bakteri.[1]


text:
Category Archives: Dongeng
Carpon
DAUN SENTE JADI SAKSI DURIAT URANG
Ku: Asep JS
Balik ka imah, brus kuring mandi di Leuwi Kuda tukangeun imah. Mun pareng genah gegejeburan, sok poho ka batur nu ngantay rék milu ka cai. Geus rényom kadéngéna. Si bibi rék nyeuseuh mah, Mang Jae rék miceun mah, Nyi Mimin rék ngisikan mah, jeung nu séjénna. Atuh réngsé mandi téh kabéh pada ngékéak. Puguhing Mang Jae mah, teu weléh bari nyindir.
“Abong lila bubujangan, Sep, mandi gé lila. Iraha kawin, Jang?” pokna bari seuri ngahahah. Geus remen nu nanya, komo Mang Jae mah, tapi sok tara dilayanan. Bubuhan kakeuheul. Mun seug Mang Jae lain kolot, geus titatadi ditalian di tangakal balingbing pipir imah. Katempo kopéahna ngaleos, sengit haseup bakona néjéh liang irung.
Di jero kamar kuring ngarahuh. Panon anteng melong eunteung. Geuning nyaan katempo pisan geus kuduna mungkas lalagasan. Umur sakieu di lembur mah moal teu pada nganaha-naha can boga pamajikan téh. Tapi da nepika ayeuna, mumul kawin téh. Lain teu payu, geus aya nu harayangeun mah. Mumun mah, randa Isah mah, Téh Ninih mah, Kokom mah, Vera mah, Dedeh mah. Kabéh gé saropan tur gareulis manis. Nya kuring resep kénéh léléngohan. Lain sieun, lain teu boga biaya. Puguh wé gawé mah geus kawilang lumayan. Tabungan di bank geus meujeuhna keur rumah tangga mah. Kumaha deui, haté embung baé méréan. Teu bisa dipaksa-paksa.
Kadieunakeun, geus tara aya deui nu nganaha-naha, iwal Mang Jae wé nu bangor kénéh ngaheureuyan kuring sual kawin mah. Mang Jae, kitu deui nu di imah, geus sieun mun nanyakeun sual kawin téh. Éta gé tisaprak kuring mudalkeun kaambek kanu di imah lantaran hayoh ditanya iraha kawin. Murang-maring sagala disépak. Adat kuring gedé ambek. Tisaprak kajadian éta, urang imah teu wani-wani deui nyeungeut amarah kuring. Sensitip ngomong sual kawin mah.
****
Awéwé-awéwé nu mimitina ngadeukeutan kuring ge ayeuna mah geus tara datang ka imah deui. Kabéh geus ngarasa bosen nungguan kuring. Béja mah Mumun can lila kawin jeung Kang Dadang, urang Majaléngka. Randa Isah teu kuat hayang rumah tangga, antukna kawin jeung mandor Kamya. Téh Ninih béjana keur deukeut jeung urang Ciketug. Vera geus tara deui ulin ka imah, bejana Dedi mikahayang. Kokom geus pindah ka Cilebak. Dedeh béjana kapincut deui ku lalaki séjén. Kabéh gé lus-les pada néang jalan séwang-séwang, bakating ku cangkeul nungguan jeung miharep kuring meureun. Mang Rosid mah ngahanjakalkeun kana lalampahan kuring. Cenah mah awéwé geus dina lawang panto, kari unggeuk. Nya ayeuna mah kabéh pada bedo kudu lila nungguan kuring unggeuk daék tumarima rumah tangga. Jadi iraha rék kawin? Teuing atuh!
****
“Sep! Geus siap, Sep?!” kadéngé aya nu ngageroan di luar imah, meupeus lamunan kuring. Rikat kuring maké baju. Inget poé ayeuna Mang Rosid hayang dianteur ka Subang, ngadon rék neangan sorabi di pasar. Teuing keur naon! Keur nini Mimih meureun.
***
Dina jalan kuring amprok jeung Agus, babaturan és ém pé. Atuh sono geus lila teu tepung. Nya sajajalan téh ngawangkong. Manéhna geus boga budak hiji. Cenah kawin jeun urang Ciberung, urut babaturan sakelas pisan. Enya, jeung Ida. Kuring inget kénéh.
“Sep, kamari pisan panggih jeung Dedi. Jadi ogé nya rék kawin. Jodona mah geuning jeung Kokom nya…” Ceuk Agus. Kuring ngaranjug.
Jeung Kokom?
“Béja mah rék ka Vera?” kuring kerung. Agus malik kerung.
“Har, karék apal ilaing? Atawa api-api teu apal?” Agus heran.
“Keur naon kuring api-api teu apal. Apanan Dedi gé geus lila tara ulin deui ka imah.”
Témbal kuring. Agus katangen gogodeg.
“Vera teu nyarita?”
“Nyarita nanahaon, Vera gé ayeuna mah tara ulin deui ka imah. Sugan téh geus kawin
jeung Dedi di Bandung.” Tembal kuring. Jempé sakeudeung.
“Sep, Ceuk Dedi mah manéhna téh mikahayang Vera, tapi Vera nampik. Nya ayeuna jadina mah jeung Kokom. Milu hiber rumah tangga di Palembang. Beu, ilaing babaturan ulin keur leutik Dedi malah teu apal..” Agus ngajéntrékeun. Kuring ngahuleng.
“Ilaing nyaho kunanon Vera nampik Dedi?” Agus nanya.
“Naon?”
“Ceuk Dedi mah Vera miharep rumah tangga jeung ilaing. Vera sorangan nu balaka ka Dedi, yén manehéhna rék satia nungguan ilaing. Beu ilaing bet téga mihukum Vera. Malahan ceuk beja kamari-kamari indungna geuring parna, mikiran budakna can kawin-kawin…”
****
Leng pikiran asa rinyay ngadéngéna, nyéah kana jero dada. Di Sukasari Dedi pisah. Babaku poé minggu mah di jalan téh sok rame. Pangpangna mah di pasar Subang, paciweuh ku nu lalar liwat rék ulin ka pasar mingguan . Panon poé geus karasa panas. Hawa beuki bayeungyang. Pikiran jeung haté noroweco teu pupuguh. Baruk Vera nungguan kuring?
Hawar-hawar ti kajauhan kadéngé haleuang tembang sunda di nu hajatan. Nya ngadéngé tembang téh jadi aya dédéngéeun dina kaayaan kitu mah. Rey karasa aya nu ngeleketey dina lelembutan. Deng tembang marengan panineungan nu teu karasa kumalayang. Haleuang tembang karasa kana puhu kalbu…
asih urang…
diapungkeun ka langit
muntang kana mega
ucang-angge duaan…
asih hurang…
dipentangkeun ka langit
manteng dina bulan
ayang-ayangan duaan…
asih urang…
tingkaretip jiga bentang1
…..
Ser, haté nu simpé dumadak haneut ngadéngéna. Tembang bieu lir ungkara basa nu ngusapan mapay-mapay garingna rasa. Tembangna nyaritakeun wanoja nu keur geugeut panineungan ku rasa cinta. Kumalayang haté sajongjonan. Ngarasa bagja teu pupuguh, ngarasa ngemplong pikiran, tapi sakapeung hariwang teu puguh. Kuring ngarérét ka Mang Rosid nu titatadi teu usik-usik. Bet haté sakapeung ngarasa keueung. Enya, Dedi gé ditampik bubuhan Vera hayang satia nungguan kuring. Teuing geus sabaraha taun. Tapi naha Vera tara ulin ka imah deui? Teu kungsi lila, kadéngé deui tembang anyar tina Toa..
…..
hate ngarasa geugeut
hayang geura geura deukeut
rasa liwung gandrung
diri kapidangdung
semu ngalanglayung
hayang geura geura tepung
sawangan kumalayang ngawang-ngawang
nyipta rasa tinu anggang jeung manehna
implengan gumalindeng anteng mayeng
namperkeun rasa katineung kadirina
harepan geus jadi ampihan rasa
moal laas najan anggang jeung manehna2
…..
Bener tangtu Vera masih kénéh kangen ka kuring? Bener tangtu manéhna teu pundung kawas nu lian? Bener ceuk Agus, kuring téga nganyenyeri manéhna. Sok jadi hanjakal geus kasar ka Vera. Kuring nu kungsi kasar ka manéhna. Kuring nu kungsi nyentak manéhna. Babakuna teu ditarima teu ditakon unggal manéhna nganjang ka imah. Geuning Vera mah tetep satia, tetep miharep. Teu karasa tembang dina kasét ganti deui…
…..
dina lambaran katrésna
aya ringkang can kasorang
diri kapidangdung
dipapareng kuciptaan
mugia nyorang kabancang
sumerahna ieu diri
tumarima demi cinta
najan diri kudu nandangan tunggara
najan ukur saliwatan
najan ukur sakedapan
abdi pasrah moal robah pamadegan…3
…..
Duh tangtu Vera nungguan kuring téh. Palangsiang, boa manéhna tara ka imah deui téh sieun ku kuring, tisaprak kuring ngamuk sual kawin, kabeneran manéhna harita keur aya di imah kuring. Jigana Vera nyeri haté. Jigana Vera éra. Jigana ayeuna gé Vera tara manggihan indung kuring ka imah téh lantaran sieun kuring nyangka nu lian-lian. Padahal Vera mah tibaheula gé baku sok ngadon nganteuran ka indung kuring mawa sarupaning buah-buahan. Vera nu éstuning nyaah ka indung kuring nu geus kolot…
*******
Tapi ayeuna mah Vera geus jiga nu sieun datang ka imah gé. Nu di imah gé geus tara ngomong-ngomong sual Vera. Kabéh sieun ku ambek kuring. Indung sorangan gé geus tara nyabit-nyabit sual kawin, sual Vera. Haleuang tembang teu eureun-eureun minuhan pikiran kuring, ngusapan haté kuring.
Geuning, tos dugi Tarikolot.. Kuring jeung Mang Rosid ngarénjag reuwas. Tuluy silih pelong. Geuning sarua jeung kuring, sihoréng sihoreng Mang Rosid gé titatadi anteng ngalamun, poho rék eureun di Subang mah.
“Eta geura genah ngarasa dipépéndé kawih sunda sajajalan. Sedih jeung bungah karasana panineungan…” Mang Rosid gagaro sirah nu teu ateul.
Sajajalan eta lagu di nu hajat digeder, béak diputer deui, béak diputer deui. Teu eureun-eureun. Atuh kuring gé nepika apal. Kuring jeung Mang Rosid mupakat balik deui ka Sukasari ngabélaan hayang tuluy ngadangukeun tembang. Meuli sorabi ka Subang mah teu jadi. Sapanjang balik mah euweuh nu cacarita.
Ukur haleuang tembang. Duh, sajeroning dipépénde tembang, ingetan ka Vera. Tibaheula manéhna nungguan kuring.
Teu karasa balikeunna mah gancang, geus tepi deui ka Kadupugur. Can ge lila dating, kaset pajeujeut!”
Mang Rosid ngadadak hayang buru-buru balik. Inget ka si Nini cenah. Antukna kuring leumpang sorangan. Sajajalan pikiran ngarasa sasab ka awang-awang, asa teu manggih arah. Haté norowéco ngarasa diturih wanci nu can pasti. Di tengah sawah celepuk silih udag. Kuring leumpang luhur galengan, dumadak ngarasa hariwang ku hirup…
*******
Di imah, kabéh keur kumpul. Kaayaan tengah imah jiga nu geus kaanjogan sémah. Aya bubuahan dipiringan deukeut panto.
“Aya sémah, Mah?” kuring nanya bari muka jaket. Jempé sakeudeung.
“Enya, aya Vera. Bieu pisan mulang.” Tembal indung. Kuring neuteup Mang Jae, ret ka lanceuk. Si bibi ngaléos ka dapur. Aéh aya naon asa beda tisasari. Kuring diuk ngahuleng sajongjonan deukeut jandéla kamar. Duh, Vera nganjang deui…Karasa haté nitah cengkat ngudag Vera nu jigana can mulang jauh. Kuring ngarawél jakét rék kaluar.
******
Sajajalan dada karasa beurat. Hawar kadéngé deui tembang nu tadi dina sapeker, piligenti nyiwitan ati…
lamun enya jodona
lamun enya kuduna
moal rék aya nu bisa misahkeunnana…
lamun enya cintana
lamun enya hayangna
ulah rek aya nu nyoba misahkeunnana…4
Katémbong tikajauhan Vera rék balik meuntas cukang Kanyere. Leumpang kuring digancangan. Mingkin deukuet, dada karasa mingkin heureut. Tilu lengkah ka Vera kuring ngarandeg.
“Vera…”
Vera ngalieuk, semu reuwas amprok jeung kuring. Sakeudeung silih teuteup anteub. Vera ngeluk tungkul, jiga nu teu wasa paadu teuteup jeung kuring. Kuring ngadeukeutan manehéhna. Gap teu asa-asa nyekel leungeun Vera. Kuring teu nyaho naon nu ngalamuk dina haté Vera ayeuna. Kuring nungtun manéhna mapay galengan muru saung, da harita hujan turun ngaririncik. Sajajalan kuring duaan di tiung ku daun Sente meunang nilas ti pinggir balong bapa Dayat. Gék kuring duaan dariuk di saung jiga baheula keur leutik. Nya di saung eta pisan, Vera babarengan deui jeung kuring. Lila paheneng-heneng. Duaan pabetem-betem. Kuring ujug-ujug bingung rék ngomong naon. Vera tanggah lalaunan, neuteup ka kuring sakedapan. Duh, Lis, geus lila teu tepung. Angin karasa humaliwir. Kuring jeung Vera silih teuteup. Teu karasa haté ngangkat leungeun sorangan ngaranggeum leungeun Vera.
*****
“Lis, hapunten Akang, “ pok téh,” Tong jadi pundung. Haté mah teu bisa dibobodo gening. Kuring teh gening teu bisa hirup sorangan…” ceuk kuring halon. Vera neuteup panon kuring. Duh, bulu panonna mingkin carentik baé. Vera nu geulis, kuat nandangan tunggara satia nungguan haté kuring léah tumarima. Kuring ujug-ujug ngarasa deudeuh jeung geugeut ka Vera. Katémbong aya nu ngeyembeng lebah kongkolak panonna.
“Vera bakal satia salawasna…” pokna. Teu kungsi lila manéhna ceurik. Cipanonna nyakclak kana leungeun kuring. Haneut. Teu karasa Vera nyangsaya kana dada. Cipanonna beueus karasa dina dada kuring.
********
“Horeeee!!!” kadéngé aya sora nu kareprok tukangeun saung. Kuring jeung Vera ngarénjag bareng. Reuwas naker. Katémbong Mang Jae jeung Mang Rosid saparakanca tingtorojol muru saung. Nyi Mimin, lanceuk, si bibi jeung indung kuring nuturkeun ti tukang, sareuri jiga nu bungah. Mang Udeh ajarg-ajragan atoh. Kuring jeung Vera silih pelong, tuluy Vera imut ngagelenyu.
*****
“Sep, ilaing jadi rék kawin jeung Vera téh?” Mang Jae nanya saklek jiga nanya ka maling. Kuring neuteup Vera sakeudeung. Vera imut surti. Kuring unggeuk. Sakur nu aya didinya kabéh keprok deui. Mang Udeh ajrag-ajragan. Indung kuring ngagabruk Vera jeung kuring bari ngagukguk ceurik, bakating ku bungah. Indung kuring nangtung bari nyusutan cipanon. Teu eureun-eureun syukur ka Gusti. Duh, gening salila ieu téh kuring lain nganyeuneyuri Vera hungkul, tapi nganyeunyeuri indung, ngariripuh diri sorangan…
Kuring jeung Vera silih teuteup geugeut. Barang rék nangkeup pisan Vera, Mang Udeh nyekelan taktak kuring.
“Eit, ke heula! Méméh nangkeup Vera, ilaing kudu panco heula jeung kuring!” ceuk Mang Udeh.
“Ilaing mah Udeh, baku sok maén sengsor waé!” ceuk Mang Rosid nyereng. Kabéh nu aya didinya seuri akey-akeyan ngadéngé mamang-mamang silih haok. Vera tungkul bari imut ipis. Saung jeung daun Sente jadi saksina. Duh, Lis, kakara nyadar Akang mah, raray anjeun mun pareng kaisinan estuning katingalna ipis geulis…
SAKADANG KUYA SILIHDURUK JEUNG MAUNG
DINA hiji poé Sakadang Kuya ulin ka sisi basisir. Manéhna cicing handapeun tangkal kalapa, katebak ku angin laut. Aya ku nimat. Bakating ku genah, nepi ka nundutan.
Keur kitu, teu kanyahoan ti tadina, torojol Sakadang Maung, ngomong tarik ngagareuwahkeun anu keur anteng nundutan.
“Ha ha ha, kabeneran, aing keur lapar manggih hakaneun!” pokna bari ngadeukeutan Sakadang Kuya.
Sakadang Kuya reuwas kacida. Tapi teu bisa nyumput atawa lumpat. Dina biasa ogé kétang, kateuteu ari, da angger bakal katéwak ku Sakadang Maung anu kaceluk tarik lumpatna.
“Naon deui? Anu jelas, sia bakal jadi eusi kadut aing!” ceuk Sakadang Maung, ngomongna angger bedas dibarung ku ngagerem sagala. “Ti kamari aing can baranghakan. Lumayan kuya kolot ogé!”
“Sabar, Sakadang Maung, sabar,” ceuk Sakadang Kuya, ngomongna leuleuy, “Lamun mémang geus waktuna jadi hakaneun anjeun, uing mah rido. Katambah uing sorangan geus kolot, geus bosen hirup. Ngan anjeun kudu nyaho, daging uing téh tiis jeung hampos. Lamun hayang ngeunah jeung gurih, euweuh deui carana, uing kudu diduruk heula.”
“Diduruk heula? Kumaha carana?” ceuk Sakadang Maung.
“Gampang atuh. Awak uing bugbrugan ku suluh, tuluy duruk.”
“Ari suluhna ti mana?”
“Ngala ka leuweung!”
“Ngala ka leuweung? Ha ha ha aing apal kana akal licik sia, dasar kuya! Waktu aing ka leuweung néangan suluh, sia rék kabur! Aing moal bisa katipo deuleu!” ceuk Sakadang Maung.
“Bisi anjeun teu percaya mah, pék tah talian awak uing, tuluy cangcang kana tangkal!” témbal Sakadang Kuya.
“Heug atuh ari kitu mah!” ceuk Sakadang Maung. Tuluy néangan areuy keur nalian kuya. Geus manggih, reketek awak Sakadang Kuya téh ditalian. Tungtung talina ditalikeun kana tangkal kalapa. Ngahaja talina dipanjangan, da kitu paménta Sakadang Kuya téh. Sanggeus yakin talina pageuh, Sakadang Maung indit ka leuweung rék ngala suluh.
Sabot Sakadang Maung ka leuweung, buru-buru Sakadang Kuya nyieun liang dina keusik. Liangna kawilang jero ogé, gedéna sapaseun awakna. Tuluy manéhna cicing dina luhureun éta liang, nepi ka henteu kaciri aya liang.
Jol Sakadang Maung manggul suluh, tuluy dibugbrugkeun kana awak Sakadang Kuya. Gur baé sukuh téh diseungeut. Teu hésé teurakna seuneu téh, kawantu suluh gararing. Sakeudeung ogé seuneuna geus ngabebela, teu bina ti nu keur nyieun api unggun. Ari Sakadang Kuya, barang durukan hurung téh, terus baé mubus kana liang anu aya di handapeunana.
“Sakadang Kuya!” ceuk Sakadang Maung.
“Kuk!”
“Can paéh?”
“Encan, seuneuna kurang gedé.”
Suluhna ditambahan deui.
“Sakadang Kuya!”
“Kuk!”
“Can paéh kénéh?”
“Encan, anéh di dieu mah seuneu téh bet haneut!” témbal Sakadang Kuya.
Suluhna ditambahan deui.
“Sakadang Kuya!”
Sakadang Kuya teu némbalan.
“Ah, jigana ayeuna mah geus paéh Sakadang Kuya téh.”
Barang durukan geus pareum, Sakadang Maung kurah-koréh kana durukan, néangan daging kuya. Keur kitu, Sakadang Kuya ngurumuy tina jero lebu durukan. Awakna jadi bodas ku lebu.
“Sakadang Kuya, geuning sia hirup kénéh?” ceul Sakadang Maung kacida kagétna.
“Puguh ceuk uing gé tadi, seuneuna téh jadi haneut di lebah dieu mah!” témbal Sakadang Kuya kalem.
“Baruk tiis nya?” ceuk Sakadang Maung deui bari nilik-nilik awak Sakadang Kuya. “Jeung deui awak silaing jadi bodas kitu? Asa leuwih kasép euy!”
Sakadang Kuya mésem. Pok ngomong, “Sakadang Maung hayang siga kuring?”
“Ih, puguh wé, ti baheula aing téh hayang boga kulit bodas. Meureun bakal leuwih tegep, nya!”
“Tangtu wé atuh. Komo Sakadang Maung mah, lamun boga kulit bodas téh, bakal leuwih gagah jeung kasép. Ayeuna ogé cacakan coréléng geus tegep.”
“Bisa kitu mun kulit uing hayang bodas kawas siliang ayeuna?” ceuk Sakadang Maung, rada sopan ayeuna ngomongna téh, teu uang-aing teuing.
“Nya bisa atuh, asal daék diduruk wé siga uing tadi,” ceuk Sakadang Kuya.
“Diduruk? Moal panas kitu?”
“Moal. Apan uing ogé henteu nanaon, malah kulit jadi bodas,” témbal Sakadang Kuya. “Lamun arék, jung atuh néangan suluhna heula!”
Teu loba tatanya deui, Sakadang Maung indit ka leuweung rék ngala suluh. Meunang sawatara lilana, Sakadang Maung datang bari manggul suluh gararing.
“Pék ngagolér di dinya, ku uing urang bugbrugan ku suluh!” ceuk Sakadang Kuya.
Sakadang Maung ngagolér, tuluy dibugbrugan ku suluh. Sut atuh suluh diseungeut. Jegur baé hurung, tangka ngabebela.
“Sakadang Maung!”
“Heuy!”
“Hirup kénéh?”
“Hirup, euy, ngan panas geuning!”
“Panas sotéh mimitina, engké mah moal geura.”
Suluhna ditambahan deui. Geus sawatara lilana, ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh?”
“Hirup euy, ngan panas,” témbal Sakadang Maung, sorana ngalaunan.
Suluhna ditambahan deui. Geus sawatara lilana, ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh?”
“Iup, han hanas heuy …,” Sakadang Maung némbal, sorana beuki teu kadéngé baé.
Teu talangké, suluhna dibugbrugan deui. Sanggeus sawatara lilana, pok ditanya deui ku Sakadang Kuya.
“Sakadang Maung, hirup kénéh euy?”
Sakadang Maung teu némbalan.
“Lah, kawasna mah geus paéh Si Belang téh,” ceuk Sakadang Kuya.
Teu lila kadéngé sora tingbeletuk tina durukan. Sirah jeung awak Sakadang Maung baritu. Kambeu deuih bau hangit daging jeung kulit anu kaduruk.
“Yakin geus paéh Si Belang téh. Keun, itung-itung wawalesna ka sato anu sok ngahakanan sato laleutik,” ceuk Sakadang Kuya.


text:
KI UDING JAWARA
PILIH TANDING
Kinanti
Aki Uding
geus kariput. Awakna teuing ku keri. Ngan kari kulit jeung tulang. Geus lain
jawara deui. Na salira ilang cahya. Jiriman dangiang diri.
Kaduhung
mungguh sagunung. Lamun malik ka bihari. Lalakon nu geus kasorang. Mangsa tuna
laip diri. Remen kasasar nya lampah. Laku cidra liwat saking.
Aki Uding
nu kacatur. Jawara kampung basisir. Lain jago samanéa. Milah babad milih
tanding. Luhung élmu pangabisa. Jajatén jago lineuwih.
Lain ukur
unggul dumuk. Alatan rurupa aji. Kabedasan kadugalan. Kanuragan kitu deui. Ki
Uding loba leuwihna. Ku perkara élmu gaib.
Napak
sancang nu kamashur. Bisa leumpang dina cai. Kitu deui Teluh Rambat. Dipaké
pikeun maténi. Asihan Bagal Pirusa. Éta mah perkara istri.
Ngan
hanjakal nya lumaku. Asa aing unggul diri. Rupa-rupa pangabisa. Dipaké
sangeunah ati. Ngalanjur napsu nu cidra. Nyumponan kahayang diri.
Laku sasar
model kitu. Nya neluh salasahiji. Ku ajian Teluh Rambat. Maténi sakulawargi.
Indung bapa jeung anakna. Sakabéh pinanggih pati.
Teu pira
alatan ngadu. Kalang hayam hiji-hiji. Ditambah tandon tumpangan. Pimodaleun
ronggéng istri. Dasar ki Uding keur sial. Éléh ngadu ilang milik.
Tuluyna ki
Uding ngamuk. Éléh ngadu henteu nampi. Ngarebut duit tumpangan. Nu ku batur
kapimilik. Pajar yén ngadu téh teu sah. Sabab nya sia ngalicik.
Ngan batur
ngaduna tukuh. Yén manéhna mah teu licik. Saréréa gé nyaksian. Ngadu ku cara
samisti. Teu pisan akal-akalan. Sirik pidik ngalilicik.
Malih
terasna misaur. Ki Uding tong abong sakti. Kéna-kéna mandraguna. Nyarita
sangeunah ati. Boga peta sakarepna. Ngalindih ka jalma leutik.
Ujaring
carita batur. Jawara nu pilih tanding. Tapi teu boga kaéra. Teu pira alatan
judi. Nepika arék mergasa. Pan kami mah jalma leutik.
Ger nu
séjén milu ribut. Mangmeunangkeun si lalaki. Pajar yén ki Uding enya. Lain
jawara sajati. Ganggu jail kaniaya. Ka jalma nu lain tanding.
Gereget
napsu na kalbu. Beureum raray ngembang wéra. Tuluy ki Uding susumbar. Isuk sia
manggih pati. Sanajan bedog kaula. Ayeuna teu nguyup getih.
Tah tina
lantaran kitu. Satutas ti tempat judi. Peutingna prak mapat mantra. Teluh
Rambat nu diaji. Maréntah bangsa siluman. Sangkan dia manggih pati.
Perbawana
éta teluh. Matak ngeri liwat saking. Teu bisa hiji wadalna. Sakabéh pinanggih
pati. Sadaya jadi mamangsa. Nu hirup teu nyésa deui.
Éta hiji nu
kasebut. Panggawé cidra ki Uding. Pon kitu Bagal Pirusa. Sahiji élmu pangasih.
Kantos dipaké codéka. Ngarurujit hiji istri.
Nyai Taruni
kacatur. Béntangna ronggéng basisir. Rasa banget mikahayang. Ki Uding janten
salaki. Nya antukna mah dipénta. Ka sepuhna éta istri.
Ari dua éta
sepuh. Duanana pada nampi. Duméh rasa kasieunna. Ka Ki Uding liwat saking. Ngan
geuningan nyatana. Nyi Taruni henteu nampi.
Ki Uding
terasna wangsul. Bari
peta kitu deui. Saharita mapat mantra. Bagal Pirusa diaji. Nyi Taruni kaédanan.
Ngudag-ngudag ka ki Uding.
Ningal
Taruni nunutur. Ki Uding puas na ati. Ngan geus teu niat migarwa. Bongan
panglamar ditampik. Nya mapat Bagal Pirusa. Ukur keur ngalambang sari.
Sanggeus
cacap rasa napsu. Nyi Taruni teu ditolih. Éling kana kaayaan. Nyi Taruni liwat
sedih. Tuluyna mah jadi owah. Teu kiat nandang cocobi.
Nya kana
itungan taun. Lumaku sangeunah ati. Loba jalma anu ngéwa. Ka sadirieun ki
Uding. Diantep hirup sorangan. Da dijorag mah teu wani.
Mungguhing
jelema hirup. Nu hirup teu tingtrim batin. Rasa dikukuntit dosa. Marudah
kaleuleuwihi. Pikiran gering ngacacang. Teu puguh sorangeun diri.
(Aing Uding nu kacatur. Jawara kampung basisir. Lain jago
samanéa. Milah babad milih tanding. Luhung élmu pangabisa. Jajatén jago
lineuwih.)
Aki Uding
geus kariput. Awakna teuing ku keri. Ngan kari kulit jeung tulang. Geus lain
jawara deui. Na salira ilang cahya. Jiriman dangiang diri.
Mandala Rahsa, 11062010
Pileuleuyan Aki!