text:
(Di bawah ini merupakan artikel dalam bahasa sunda, ada 5 artikel dengan pendapat saya serta kesimpulan artikelnya, semoga bermanfaat)
Rabu, 06 Maret 2013
Artikel Basa Sunda
di handap ieu teh mangrupa artikel dina basa sunda, aya 5 artikel jeung pamadegan abdi sareng kacindekan artikelna. mugi-mugi aya gunana.
(Di bawah ini merupakan artikel dalam bahasa sunda, ada 5 artikel dengan pendapat saya serta kesimpulan artikelnya, semoga bermanfaat)
(Di bawah ini merupakan artikel dalam bahasa sunda, ada 5 artikel dengan pendapat saya serta kesimpulan artikelnya, semoga bermanfaat)
Artikel 1
Basa, Kesenian, jeung kahirupan sunda
Ku ayana kamekaran téknologi internét nu ngarambah nepi ka tepis wiring, tétéla mawa pangaruh nu kalintang hadé kana kahirupan basa Sunda. Sanajan téknologi datangna ti deungeun, tapi lain hartina mareuman basa Sunda. Perkara ieu bisa diimeutan dina sawatara jejaring sosial, saperti facebook. Réa diantarana anu tara asa-asa deui ngawangkong téh ku basa Sunda tur bisa kabaca ku balaréa. Malah aya rasa kareueus kana basa Sunda, mangsa bisa ngawangkong ngagunakeun basa indung. Lebah dieu, bisa dicindekeun yén naon rupa anu jolna ti deungeun téh henteu salawasna goréng, malah nu hadé ogé kacida réana. Kilang kitu, kalintang gumantung kana kumaha carana urang ngamangpaatkeunana pikeun kahadéan.
Poé basa indung anu dipiéling saban 21 Fébuari tangtu bakal leuwih haneuteun ku ayana natrat yén basa indung téh hirup kénéh, dina harti masih diparaké ku masarakat dina wangkongan sapopoé. Lain baé basa Sunda, da kaasup basa indung sélér séjénna ogé jadi leuwih hirup ku ayana kamekaran téknologi. Lebah dieu seukeutna sawangan UNESCO téh, anu antukna netepkeun 21 Fébuari minangka Poé Basa Indung Internasional.
Héabna sumanget pikeun ngamumulé basa Sunda ogé bisa karasa ti kalangan rumaja. Contona, dina Féstival Drama Basa Sunda (FDBS) Pelajar anu diayakeun ku Téater Sunda Kiwari, pesertana bisa ngajaul ngaleuwihan targét panitia. Sabada pendaptaran FDBS Pelajar ditutup, kacatet 49 grup téater rumaja nu miluan dina éta féstival. Lain baé patandang ti Jawa Barat, da aya ogé peserta anu jolna ti Banten. Basa Sunda henteu bisa dipisahkeun ku wilayah administratip. Komo deui Banten mah kapan sidik Sunda pisan.
Ku leuwih hirupna basa Sunda, boh di dunya maya atawa dina kahirupan sapopoé, dipiharep mawa pangaruh hadé pikeun masarakat. Budaya Sunda tetep bisa kajaga pikeun ngawangun kahirupan nu silih asah, silih asih, tur silih asuh. Réréongan dina kahadéan, wanoh jeung baraya katut tatangga, muga leuwih natrat deui. Urang Sunda bisa ngigelan kamekaran jaman, bari henteu kudu ngaleungitkeun idéntitasna salaku urang Sunda. Pon kitu deui, taya salahna mikaresep kasenian deungeun kalayan henteu kudu mopohokeun kasenian banda urang.
Dina mangsa globalisasi kiwari, taya deui pilihan iwal ti kudu wani aub tarung dina persaingan. Urang Sunda kudu siap tandang makalangan sangkan henteu jadi galandangan di lembur sorangan. Pangpangna mah nurutkeun data statistik, di lembur sorangan ogé tétéla urang Sunda méh kaléléd ku para pendatang. Widang ékonomi, pulitik, katut kasenian, ulah nepi ka kajadian jati kasilih ku junti. Urang Sunda kudu bisa hirup kalayan walagri di lemah cai Sunda. Ironis kabina-bina mangsa nyaksian urang Sunda nu teu kabagéan pacabakan tur teu mampuh mibanda pangiuhan. Di sisi séjén, réa nu hirupna medah-meduh, malah ngarasa bingung kudu kumaha méakeun raja kaya.
Dina kaayaan sarupa kitu, naha kamana atuh palsapah “silih asih” téh jeung sasama téh? Naha urang bet téga ngantepkeun baraya nu katalangsara di sarakan sorangan? Ku kituna, lain baé ngamumulé basana jeung kasenianna, tapi nu leuwih utama mah miara ajén inajén jeung saripati kalinuhungan budayana pikeun dipraktékeun dina kahirupan sapopoé.
Lamun “silih asah, silih asih, jeung silih asuh” geus bisa diterapkeun dina kahirupan sapopoé, tangtu beuki éndah Sunda téh. Éndah alamna, éndah kahirupanana. Hirup basana, hirup kasenianna, tur hirup budayana. Apan harti “Sunda” téh éndah. Rék ditarjamahkeun kana basa naon ogé, “Sunda” mah salawasna éndah tur reumbeuy kahadean
Kacindekan: Urang sunda kudu siap ngalawan mangsa globalisasi ku teu mopohokeun basa jeung kasenian sunda ku cara ngawangun kahirupan silih asah, silih asih, tur silih asuh.
Pamadegan Abdi: Kahirupan silih asah, silih asih tur silih asuh mangrupakeun salah hiji solusi keur ngajagakeun budaya sunda di tengah mangsa golabalisasi ieu. Utamana kalangan rumaja kiwari nu geus kabawa arus globalisasi sangkan henteu mopohokeun budaya jeung kasenian sunda
Artikel 2
Tulak bala singlar runtah
Pasualan runtah di Bandung tacan tuntas sanajan geus aya Tempat Pembuangan Akhir (TPA) di wewengkon Cigending, Cipatat, Kabupaten Bandung. Nepi ka kiwari ogé runtah masih tingtalambru di sawatara jarian samentara. Teu pamohalan, sababaraha taun deui, runtah bakal ngahunyud. Sabab, produsén runtah beuki rongkah, kalayan henteu diimbangan ku cara ngokolakeun anu idéal. Solusina lain sakadar néangan lahan TPA anu lega. Pangna kitu, lantaran salega-legana lahan anu disayagikeun, lila-lila mah bakal mentung ngagunung nampung runtah urang Bandung.
Mangkaning sasaha ogé geus pada awal, yén runtah téh bisa ngadatangkeun mamala atawa balai. Geus puguh sabangsaning panyakit alatan polusi. Katambah deui pangalaman tragédi ngabeledugna gunung runtah di TPA Leuwigajah nu geus ngubur kampung-kampung sakuliah Leuwigajah jeung tatar Batu Jajar (21/02/05). Geus puguh harta banda, dalah korban jiwa ogé henteu bisa disingkahan ku ngamukna sakadang runtah harita. Hiji bukti yén runtah lain pasualan anu bisa dianggap énténg.
Tina bala alatan runtah, bisa ngalantarankeun balai. Ku ayana kitu, kudu buru-buru mapatkeun jampé tulak bala singlar runtah. Ari tulak bala téh sabangsaning jajampéan atawa dunga pikeun nyingkahan balai. Sasarina jampé tulak bala dipapatkeun dina upacara tradisi ritual, saperti ngaruat jagat, hajat bumi, ngalaksa, jsté. Tulak bala ogé aya anu sok dipirig ku waditra anu dianggap sakral, saperti angklung gubrag, terbang pusaka, jsté. Tapi jampé jeung téknis tulak bala nyinglar runtah mah kawilang basajan. Bisa dipapatkeun ku sakumna urang Bandung, kalayan henteu perelu ngalibetkeun Jurig Jarian.
Saméméh diajar mapatkeun tulak bala singlar runtah, taya salahna maluruh heula kasangtukang runtah. Sanajan henteu kungsi ngawawancara runtah, tapi bisa dipastikeun produsén runtah pangrongkahna mah jolna ti rumah tangga. Sabéngbatan mémang moal katingali loba, da puguh ti saimah téh rata-rata ukur sakérésék atawa dua kérésék. Tapi ari dikalikeun jeung sakabéh imah di Bandung mah, tangtu jumlahna bisa nepi ka ratusan rébu méter kubik. Ku ayana kitu, salah sahiji jalan anu bisa disorang nyaéta ngurangan jumlah runtah ti saban imah.
Pikeun babandingan, masarakat pilemburan mah asa tara nyanghareupan pasualan runtah. Sabab ti baheula ogé geus surti dina ngokolakeun runtah. Contona misahkeun runtah organik jeung an-organik. Runtah baseuh sasarina diruang, demi runtah garing bisa disalurkeun ka tukang rongsokan atawa diduruk. Naon pasualanana ngaduruk runtah? Sanajan bisa nimbulkeun dioksin anu henteu séhat pikeun diangseu, tapi bakal leuwih henteu séhat lamun patulayah tur ahirna ngotoran lingkungan.
Di Bandung, mémang pamohalan ngaruang runtah baseuh di sabudeureun imah. Sabab, umumna henteu nyayagikeun lahan pikeun ngurus runtah. Cukup boga tong runtah di hareupeun imah, kalayan henteu ngarasa perelu mikiran ka mana éta runtah dipiceun. Lantaran ngarasa geus mayar iuran runtah téa, antukna loba anu teu harayang nyaho itu-ieuna. Nu penting mah di wewengkonna beresih, kajeun teuing di wewengkon batur mah barala ogé. Nu penting mah di wewengkonna henteu barau runtah, kajeun teuing di wewengkon batur mah barau runtah ogé. Sikep égois anu méh teu karasa, geus nerekab ka sawatara pangeusi Bandung.
Loba masarakat anu nampik upama wewengkonna rék dijieun TPA. Puguh baé lumbrah, lantaran maranéhna ngeunteung kana gagalna cara ngokolakeun TPA. Antukna TPA idéntik jeung kumuh, rarujit, barau, sarta ngabahayakeun kasalametan jiwa. Sabenerna éta anggapan téh bisa dirobah upama TPA dikokolakeun kalayan hadé tur daria. Contona ku cara ngahangkeutkeun kagiatan ngolah runtah jadi gemuk. Ku cara kitu, masarakat baris ngabagéakeun wewengkonna dijieun TPA, lantaran bisa nyiptakeun arawa ngalegaan lahan pacabakan. Salila ieu, kagiatan ngolah runtah ukur jadi wacana, henteu dibarung prakna, sakurang-kurangna henteu pati daria.
Anu leuwih mungkin ditaratas pikeun nyiar solusi pasualan runtah, taya deui iwal ti ngayakeun gawé bareng antara pamaréntah jeung sakumna masarakat. Lamun ukur ngandelkeun pamaréntah, nepi ka iraha ogé moal aya réngséna. Sakali deui, kudu aya rampak gawé anu harmonis antara pamaréntah jeung masarakat. Kahiji, wayahna pamaréntah kudu nyayagikeun dua rupa mobil paranti ngangkut runtah, nyaéta pikeun runtah baseuh jeung runtah anu garing. Lamun waragad maén bal anu jumlahna miliaran bisa kahontal, piraku baé henteu kabeuli mobil paranti runtah.
Sanggeus sayagi dua rupa mobil runtah, tangtuna ogé kudu diimbangan ku nyayagikeun dua rupa TPA, pikeun nampung runtah baseuh jeung runtah garing. Ku cara kitu, anu sok mulungan runtah ogé bakal sujud syukur, lantaran leuwih babari ngumpulkeun barang-barang anu payu kénéh kana duit. Apan éta téh kaasup pagawéan mulya anu mugia baé aya dina karidoan-Na.
Satuluyna, saha anu kudu misah-misahkeun runtah baseuh jeung garing? Taya deui, iwal ti masarakat di saban imah. Mun perelu, nyieun dua tong sampah keur runtah baseuh jeung runtah garing. Éta pisan wujud partisipasi nyata masarakat nu kalintang mangpaatna. Sabab, pasualan runtah mah gumantung pisan kana sikep saban individu dina ngokolakeun runtah. Sanajan pamaréntah bébéakan ngurus runtah, moal aya anggeusna lamun henteu bisa ngahudang kasadaran masarakat dina ngokolakeun runtah. Lain baé pasualan pamaréntah anu tacan bisa ngokolakeun runtah, tapi perkara méntal masarakat ogé henteu kurang pentingna.
Jajampéan tulak bala singlar runtah mah kawilang basajan. Mangga cobian papatkeun bari peureum atawa bari beunta, atawa bari peureum beunta: “ciwit heula diri sorangan, saméméh nyiwit batur; Ambeuan heula runtah sorangan, saméméh neumbleuhkeun bau ka batur. Lamun kaambeu bau, pék pikiran carana sangkan batur henteu katempuhan kudu nyeuseup nu barau téa”.
Pikeun sing saha baé anu irungna masih kénéh normal, pasti bakal milu titén kana pasualan runtah, sakaligus mibanda tékad pikeun milu partisipasi dina mulangkeun deui citra Bandung jadi kota kembang
Kacindekan: Pasualan runtah di Bandung tacan tuntas sanajan geus aya TPA lantaran runtah di TPA nu geus ngagunung bisa ngabawa polusi jeung panyakit. Solusina teh ngokolakeun runtah nu saluyu jenisna misalna organik jeung anorganik sarta disediakeun sarana saperti tong, truk, sarta TPA husus Organik jeung anorganik. Satuluyna diperlukeun partisipasi nyata masyarakat keur ngokolakeun runtah.
Pamadegan Abdi: keur mulangkeun citra Kota Bandung jadi Kota Kembang diperlukeun gawe bareng antara pamarentah sareng masyarakat keur ngokolakeun runtah di Kota Bandung. Utamana kasadaran masyarakat pentingna ngajaga lingkungan jeung bala nu rék ditimbulkeun ku runtah
Artikel 3
Seuhah Lata-lata
LAMUN diibaratkeun kana rarasaan mah, kahirupan jaman kiwari téh keur meujeuhna lada kabina-bina, anu dina dongéng sasatoan mah disebutna téh seuhah lata-lata! Dina widang kabudayaan, ékonomi, pulitik, hukum, jeung sajabana éstuning teu weléh harénghéng tur matak jangar ngabandunganana. Krisis idola geus nembrak kanyataanana. Masarakat leuwih resep ka pamaén sépakbola batan ka para pamingpin nagara. Lantaran, kiwari geus ngurangan kapercayaan téh ku ayana pamaréntah katut wakil rahayat tacan nedunan jangji-jangjina anu kalintang araruduh dina jaman kampanye.
Kaayaan pamaréntahan téh asa leuwih deukeut kana bobodoran. Contona ngistrénan kepala daérah di LP. Sidik matak ditahan ogé ku lantaran jadi tersangka korupsi, tapi keukeuh diistrénan. Jadina matak pikaseurian basa manéhna ngucapkeun jagnji jeung sumpah jabatan, anu jelas-jelas ti saméméhna ogé geus dirempak. Rék kumaha rayat percaya ka pamaréntah nu siga kitu? Wakil rayat ogé katingalina taya ketak nanaon, lantaran studi banding ngeunaan étika ogé kapan kalah ka Yunani. Padahal lamun hayang neuleuman étika linuhung, wakil-wakil rayat téh asa leuwih hadé studi banding ka wewengkon nu mibanda ajén-inajén budaya linuhunng. Dianataran neuleuman kaarifan lokal, ajén budaya lemah cai nu kacida linuhung, diajénan ku masarakat dunya, sarta awahing ku resep mah apan aya anu diiwat tur disaluyukeun jeung budaya nagarana. Ari nu gogana, kalah apruk-aprukan ka Yunani, anu teu hir teu walahir, tur moal nyambung jeung kapribadian bangsa Indonésia.
Bobodoran séjénna nu keur meujeuhna ditaranggap téh contona kasus Gayus Tambunan, nu teu weléh jadi bahan catur. Ongkoh dibérok, tapi bisa ulin ka Bali jeung luar nagri. Cacak anu teu dibérok ogé apan sakitu héséna hayang ngahajakeun ulin ka Bali, komo ka luar nagri. Éta téh kakara Gayus, anu jabatanna ogé teu sabaraha luhur. Komo atuh pajabat saluhureunana, tangtu baé ngahunang-ngahening téh tangtuna lain akon-akon. Hanjakal nu nanjeurkeun hukum téh henteu kumawani ngabongkar kelas kakapna mah, sangkilang geus sakitu écésna katerangan ti Gayus. Kétang, ngurus Gayus ogé sakitu ketar-ketirna, rupaning aturan diburak-barik ku Gayus. Seuhah lata-lata pokona mah.
Keur meujeuhna seuhah lata-lata, ana térékél téh rega céngék ngajaul. Réa jalma nu geus teu kabeuli céngék. Atuh anu maksakeun meuli ogé ukur tamba henteu wé keur nambahan samara. Kadaharan nu lada geus kaitung langka, anu antukna hayang seuhah lata-lata téh merelukeun waragad nu mahal. Teu sagawayah jalma bisa seuhah lata-lata, kajaba sakadang monyét anu malingan céngék di kebon Pa Tani. Ku ayana Sakadang Monyét gogorowokan “Seuhah Lata-lata”, antukna katohyan ku Pa Tani. Nu boga dosana kabur. Ari nu kacerekna Sakadang Kuya, anu teu bisaeun lumpat tarik. Sakadang Kuya rék dipeuncit ku Pa Tani, tapi saméméhna dikurungan heula. Sabot keur dikurungan, Sakadang Monyét ngalongok. Ti dinya Sakadang Kuya meunang akal keur ngabales kaculasan Sakadang Monyét. Ceuk Sakadang Kuya, manéhna rék dikawinkeun ka anakna Pa Tani nu kalintang geulis. Puguh baé Sakadang Monyét kabitaeun. Sakadang Monyét ngolo sangkan anu dikurungan téh dihilian baé ku manéhna. Sakadang Kuya satuju, kalayan saratna ménta digandong tur dialungkeun ka leuwi. Atuh geus sapuk kitu mah, Sakadang Monyét teu kalékéd nedunan kahayang Sakadang Kuya, sarta anu dikurungan téh dihilian. Teu béda sigana jeung Kasiem anu ditukeuran ku Karni di pangbérokan jaman kiwari.
Isukna Pa Tani geus tatahar rék meuncit Sakadang Kuya. Atuh puguh Sakadang Monyét kacida ngaranjug. Ngabayangkeun rék dikawinkeun jeung anak Pa Tani, kalah dipangasahkeun bedog. Hiji-hijina jalan pikeun nyalametkeun diri nyaéta api-api paéh. Teu béda jeung para koruptor jaman kiwari, anu sok papaéhan, mangsa geus katohyan ngabangsat duit rayat.
Perelu dibebenah deui cara ngokolakeun nagara téh. Pangpangna dina pasulan étika. Piraku mani geus taya kapeundeul pisan ngabohongan rayat jeung ngagasak duit rayat téh. Mangsa duit pajeg digasak ku Gayus sabalad-balad, Dirjen Pajak masih kénéh taya kapeundeul masang iklan dina télévisi, nitah masarakat sangkan tumut mayar pajeg, kalayan ngagunakeun dialog nurutan Naga Bonar, “Apa kata dunia?” Padahal, dunya mah moal nyarita nanaon lamun masarakat geus teu bisa mayar pajeg ogé. Justru “apa kata dunia” téh lamun pamaréntah henteu bisa ngabongkar kasus Gayus tug nepi ka kacerek jeung tingkat gegedénna.
Enyaan, teu béda jeung dongéng Sakadang Monyét maling céngék di kebon Pa Tani. Nu seuhah Lata-lata sakadang Monyét, ari nu dicerekna Sakadang Kuya. Yu geura, urang mukaan deui dongéng-dongéng sasatoan nu asli gumelar di tatar Sunda. Tuluy bandingkeun jeung kahirupan jaman kiwari
Kacindekan: Kaayaan masarakat kiwari leuwih resep ka pamaén sépakbola batan ka para pamingpin nagara. Lantaran, kiwari geus ngurangan kapercayaan téh ku ayana pamaréntah katut wakil rahayat tacan nedunan jangji-jangjina anu kalintang araruduh dina jaman kampanye. Kaayaan pamaréntahan téh asa leuwih deukeut kana bobodoran. Oleh sebab kitu dingarankeunana jaman kiwari the saperti carita Seuhah Lata-lata lantaran kaduana teh boga kasaruanana.
Pamadegan Abdi: Pamerentah kudu ngabenah bobodoran nu aya di sistem pamarentahan sangkan mampuh ngamérékeun kapercayaan masyarakat ka pamarentah ku cara leuwih komitmen ngajalankeun kapamerentahan sarta ngaberesihkeun unsur pamarentahan ti korupsi
Artikel 4
Atikan Kasenian di Sakola, Napak dina Budaya Bangsa
ANU pangheulana jadi pananya téh tangtuna ogé: naon tujuanana ngayakeun atikan kasenian di sakolaan, pangpangna tingkat SD? Puguh baé tujuanna lain pikeun ngajadikeun sakur siswa sangkan jadi seniman. Perkara isuk jaganing géto aya diantarana nu jadi seniman, éta mah tangtu henteu matak ngarobah tujuan utama iayakeunana atikan kasenian di sakola. Siswa tingkat SD, mangrupa mangsa nyorang atikan formal anu bakal nangtukeun ngabentukna karakter siswa ka hareupna. Diayakeunana atikan kasenian di sakola téh tujuan utamana mah pikeun ngatik sangkan siswa jadi kréatif.
Ku ayana atikan kasenian, siswa ogé dilatih pikeun mibanda kamampuh nalar, kalemesan budi, imajinasi, sarta kaseukeutan rasa dina nyawang kahirupan di lingkungan sosial budaya Indonésia. Jadi, atikan kasenian téh henteu sakadar kalangenan, anu diayakeun dapon henteu. Lantaran, atikan kasenian bisa raket patalina jeung mata ajaran séjénna. Nu matak, sok aya istilah seni ngajar, seni diajar, jeung seni séjénna. Perkara éta nuduhkeun yén naon rupa perkara ogé bakal leuwih anteb lamun ditumpangan ku seni.
Pamaréntah kalintang surti kana pentingna atikan kasenian, pangpangna anu patali jeung kabudayaan. Ku kituna, dina PP No. 19, Taun 2005 ngeunaan Standar Nasional Pendidikan, kecap seni salawasna dihijikeun jeung budaya (seni dan budaya). Upama diteuleuman leuwih jauh, dihijikeunna kecap seni jeung budaya téh mibanda harti yén atikan kasenian salawasna kudu nyoko kana budaya di lingkungan séwang-séwangan. Lantaran bangsa Indonésia mibanda kabeungharan budaya, tangtu baé di saban wewengkon téh nyampak seni jeung budaya nu mandiri, sarta béda jeung seni budaya séjén. Tong boro nyarita nasional, dalah di tatar Sunda ogé kalintang beungharna. Saban wewengkon, sasarina miboga seni jeung budaya nu mibanda ajén-inajén punjul, sarta boga ciri has séwang-séwangan.
Seni jeung budaya ieu pisan anu perelu ditépakeun ka barudak sakola, sangkan mikawanoh, anu kadituna dipiharep mikacinta. Numuwuhkeun rasa kacinta tur kareueus kana seni jeung budaya sorangan, kalayan lain hartina nutup diri kana seni jeung budaya global. Taya salahna mikawanoh tur mikaresep budaya mancanagara, tapi henteu mopohokeun seni jeung budaya banda sorangan. Lanataran, seni jeung budaya bangsa, tangtu karakteristikna béda jeung seni budaya deungeun.
Hususna di tatar Sunda, tangtu baé anu perelu diwanohkeun téh seni budaya Sunda. Réa urang deungeun nu ngahaja ngayakeun panalungtikan ngeunaan seni budaya Sunda, ku lantaran ngarasa kataji tur nganggap seni budaya Sunda linuhung. Tangtu baé kalintang lebarna lamun urang Sunda sorangan henteu mikawanoh.
Ngawanohkeun seni budaya Sunda bisa dimimitian ku népakeun basa Sunda jeung rupaning kamonésan basa Sunda dina ajén sastra, anu nyampak dina eumpaka lagu, sajak, carpon, jeung sajabana. Perelu ditandeskeun deui yén basa Sunda téh henteu kampungan. Basa Sunda ogé bisa jadi basa rupaning paélmuan. Komo deui lamun ngagedurkeun népakeun kabiasaan ngagunakeun aksarana. Mémang, aksara Sunda geus langka digunakeun, lantaran kalintang banggana lamun ngamimitian ngawanohkeun aksara Sunda, anu kakara kapaluruh sababaraha taun katukang; nepi ka kiwari ogé masih kénéh réa nu nganggap yén aksara Sunda téh “ha na ca ra ka”. Padahal nu saéstuna mah aksara Sunda téh “ka ga nga…”. Jadi, wajar lamun bangga diterapkeun dina kabiasaan sapopoé. Ku kituna, aksara Sunda mah geus puguh hésé, tinggal basana nu kudu digedurkeun téh, lantaran basa Sunda mah masih kénéh diparaké dina kahirupan sapopoé. Malah dina tayangan tivi nasional ogé, basa Sunda mindeng dipaké, sanajan ngan ukur di sabudeureun bobodoran. Kilang kitu, ku mindeng dikedalkeun ogé apan bisa nuduhkeun yén basa Sunda téh masih kénéh aya dikieuna, dipikawanoh, tur masih loba anu ngagunakeun dina kahirupan sapopoé. Nu leuwih utama, basa Sunda téh basa rasa, nu kalintang anteb tur nyurup digunakeun ku para nonoman urang Sunda.
Kacindekan: Seni jeung budaya perelu ditépakeun ka barudak sakola, sangkan mikawanoh, anu kadituna dipiharep mikacinta. Keur éta téh diperlukeun antikan kasenian di sakola. Hususna di tatar Sunda, tangtu baé anu perelu diwanohkeun téh seni budaya Sunda.
Pamadegan Abdi: Antikan kasenian kacida perluna keur ngawawuhkeun budaya bangsa sangkan budaya urang teh henteu rék diakui bangsa lain. Upama geus diakui bangsa lain bakal susah keur mulangkeunana.
Artikel 5
Kendang jeung Kuda
PUGUH baé kendang mah henteu milu puasa sanajan urang Sunda mikawanoh istilah “puasa kendang”. Éta babasan téh mangrupa kritik anu pikaseurieun, ditujukeun ka sing saha baé anu puasana ukur dina poé kahiji jeung poé pamungkas di bulan Ramadhan. Kendang kaasup waditra kasenian tradisional anu kaitung populér di kalangan masarakat Sunda, dijieun tina kai nu buleud, tengahna gorowong, sarta dua tungtungna ditutupan ku kulit. Upama nyukcruk kana kamus mah, di Sunda téh aya “gendang” jeung “kendang”. Gendang mah kendang gedé nu rarawatna kénca-katuhu, sarta pageuhna disambungkeun ku karawat jeung tengah-tengah kuluwungna saperti melendung. Demi kendang nyaéta gendang anu ukuranna leutik (Kamus Basa Sunda RA. Danadibrata, Kiblat, 2006).
Taya nu anéh tina waditra nu ngaranna kendang, anu antukna sindiran “puasa kendang” moal ngalantarankeun anu disindiran kahudang amarahna, sanajan anu disindiranna jalma anu bener-bener ukur puasa dina poé kahiji jeung pamungkas bulan Ramadhan. Kamungkinan gedé, manéhna moal nyeri haté, komo deui dendam ka kendang upama dina sakali mangsa amprok jeung pintonan kasenian anu diwaditraan ku kendang.
Mémang hésé nyindekeun hiji jalma puasa atawa henteu, lantaran tacan kungsi diayakeun sabangsaning razia mariksa nu teu puasa. Anu écés mah ukuran dasarna nyaéta barang dahar jeung nginum, sanajan réa di antara ustad anu sering nétélakeun yén puasa anu pangbabarina nyaéta nahan hanaang jeung lapar. Tapi pikeun jalma anu tacan bisa ngadalikeun beuteung, nahan hanaang jeung lapar ogé tétéla henteu babari. Wajar upama di tatar Sunda populér istilah “puasa kendang”.
Karuhun Sunda anu nyiptakeun rupaning ungkapan kritik ka jalma anu tara puasa, kawasna geus kacida surti yén dina mangsa keur puasa dipahing ngumbar amarah atawa nyarékan lak-lak dasar. Ku kituna kritik anu dijieun ogé sari-sari bari ngabodor. Conto kritik séjénna nyaéta “puasa ayakan” (singgetan tina: saaya-aya dihakan). Éta ungkapan ditujukeun ka jalma anu ngaku puasa, tapi manéhna ngadahar naon baé anu bisa didahar. Puguh baé ieu mah leuwih parna batan “puasa kendang”, sabab anu “puasa ayakan” mah enas-enasna henteu puasa pisan.
Sigana “puasa kendang” jeung “puasa ayakan” téh antukna jadi inspirasi pikeun sabagéan para pajabat anu nyekel kakawasaan . Maranéhna katingali soléh malah suci dina mangsa kompanye atawa dina poé-poé panungtungan mancén. His, puguh baé pikeun ngondang simpati masarakat sangkan dipilih deui. Salila mancén tugas, méh henteu kungsi ngalakukeun nanaon iwal ti kukumpul duit pikeun ngagentian modal waragad salila kompanye tur pikeun nyiapkeun kompanye satuluyna. Kaciri soléhna ukur di awal jeung ahir mangsa mangku jabatanna, atawa sebut baé “pajabat kendang”. Karesepna sukan-sukan, ngahambur-hambur duit ladang tina ngamangpaatkeun jabatanana.
Pon kitu deui aya pajabat anu méntalna “ayakan”. Puguh baé leuwih parna. Sabab manéhna bakal “ngahuapkeun” naon baé nu katingali jeung dianggap “ngeunah”, bari teu kudu mikiran halal atawa haram. Rupaning kasus korupsi anu ngajiret para pajabat téh geus nuduhkeun yén “pejabat kendang” jeung “pejabat ayakan” téh tétéla henteu saeutik. Maranéhna satékah-polah mintonkeun dirina anu keur “puasa”, tapi dina mangsa manggih kasempetan tur nu séjén keur malaweung, mangka dihuapkeun hutan lindung, laut, alat berat, duit rayat, jeung naon baé nu “pingeunaheun”.
Karuhun Sunda ogé kawasna geus bayeungyang nyaksian jalma anu ngaku muslim tapi henteu puasa di bulan Ramadhan. Jeung anu leuwih parna deui, maranéhna henteu ngajénan atawa teu paduli ka jalma di sabudeureunana anu keur meujeuhna paruasa. Maranéhna henteu ngarasa éra sanajan dahar, nginum , atawa ngaroko di tempat umum. Leuheung kénéh anu saukur kaciri sukuna wungkul mah. Nya ti dinya mah kaitung lumrah lamun satuluyna aya carmina (pantun kilat) anu nepi ka kiwari masih kénéh populer, “puasa kuda lebaran munding/ puasa teu kaduga lebaran ginding. Hiji sindiran anu ditujukeun ka jalma anu ngedul puasa puasa, tapi dina mangsana ngarayakeun lebaran hayang panggindingna.
Geus lain rusiah deui tur jadi fenomena umum yén ngarayakeun lebaran di pakampungan téh réa diantarana nu kalah ngadu géngsi. Pangpangna pikeun anu sapopoéna ngumbara di kota-kota gedé. Pakéan sing sarwa anyar, dahareun sagala aya, kandaraan méwah, ngecét imah, jeung sajabana, salawasna jadi bagéan tina ngarayakeun lebaran pikeun sawatara jalma. Malah keur ngahontal éta kaméwahan téh aya kalana maksakeun. Contona nginjeum duit ka réntenir atawa ngagadékeun pakakas imah keur sakadar ngaréntal kandaraan. Pokona mah rupaning cara dilakonan sangkan lebaran bisa ginding, pikeun némbongkeun kasuksésanna ngumbara di kota gedé. Matéri beuki weweg jadi barométer keur ngukur darajat manusia. Naha kiwari masarakat téh beuki réa nu materialistis? Apan di payuneun Gusti Nu Maha Agung mah, jalma anu pangmulya-mulyana téh lain jalma beunghar, lain pajabat, lain ménak, tapi jalma anu taqwa.
Dimuat di Majalah Seni Budaya
Kacindekan: Puasa kendang atawa puasa kuda teh nyaeta istilah nu digunakeun keur urang nu ngalaksanakeun puasa tapi teu mampuh nganahan nafsu saperti ngumbar amarah jeung sajabana. Jalma anu dimulyakeun ku Gusti Nu Maha agung teh nyaeta jalma anu taqwa.
Pamadegan Abdi: Istilah eta the mangrupakeun kajadian anu lumrah di masyarakat urang. Loba pisan jalma ngalaksanakeun puasa di bulan ramadhan tapi sakadar nahan dahar wungkul. Ku sabab kitu salaku muslim kudu ngalaksanakeun ibadah urang jeung sampurna di hareup Gusti Nu Maha Agung.
Sumber: galuhpurba.com
Langganan: Posting Komentar (Atom)


c: text/html

text:
ngadenge buku kawentar meunang pangaran nu kulantaran eta jadi kawentar enyd blyton teh geus lila. ti bubudak asana mah. ngan ari palebah macana mah poho, naha geus kungsi atawa encan. ngan dina minggu-minggu ayeuna kuring kapincut ku ieu buku. moho teu bisa ngalieukan (heula) nu lian.
mimitina mah, manggihan ieu buku teh di perpustakaanna babaturan. nu judul leutikna: ‘memperjuangkan harta finniston’. ieu buku memang sihir, dibaca ukur ku sarenghapan, eh maksud teh teu eureun-eureun… heuheu, teu kaselang kunu lian.
buku ieu teh heueuh teu salah deui, buku nu dijudulan ‘lima sekawan’. nu cek gramedia mah boga 23 judul leutik, 23 jilid. jadi boga 23 carita petualangan. petualangan lima mangkeluk. opat manusa, sadudulur kirrin, tilu adi lanceuk teges: julian, dick, jeung anne. sarta hiji dulur sabray maranehna, georgina (eh punten george, maksud teh george! heuheu). oge tong poho ka timmy, si anjing. dina petualangan-petualangan maranehna bakal kacipta kawani, kakompakan, kasopanan, kajujuran, jrrd. ya deh ya deh, teu poho da kana ngeunahna mun maca maranehna keur piknik. roti eusi, biskuit, kueh jahe, kue naon wae pasti ngeunah…. ditambah: limun jahe!
ah ku cinta-cintana, cinta dina teuteupan teuing kasabara ieu pisan, kuring maksakeun meuli. kabeneran aya pedalan anyar. karek meuli 4 siki (geus 8 per 27 desember 2008).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
casinos online on web tur éta tangguh pikeun nyokot hiji katuhu utamana lamun cicing dina Austria na rék manggihan situs judi alus tur aman yén caters ka kabutuhan Anjeun. Ieu dimana urang datangna di gunana. Tim kami tina judi professional jeung loba taun pangalaman dina industri méré Anjeun lengkep tingalian kalawan nyata, informasi mangpaat ngeunaan casinos Aussie luhur sangkan bisa nyieun kaputusan informed sarta nyokot situs nu cocog maneh paling.
Urang difokuskeun kualitas leuwih kuantitas kitu maneh moal neangan béréndélan panjang casinos dina situs urang. Gantina, urang masihan anjeun sakeupeul ti pangalusna casinos online dimana anjeun bisa maénkeun dina Schilling Austria).
Daptar Top 10 Austria Online loka Kasino- kasino judi tip poker online -
Top 10 Best Éropa Online Casinos 2018:platinum muter kasino -
Pangalusna Austria Kasino Online Garawangi
Dimana kuring manggihan Casinos Austria Best? Dina glance kahiji, éta bisa kaciri novice sakumaha tina patarosan ieu téh salah sahiji hésé ngajawab, tapi éta sabenerna pisan basajan ti Anjeun bisa mikir.
Lamun Anjeun keur pilari kaulinan kasino online légal, ditawarkeun ku loka reputable kalawan bonus adil jeung rewarding, anjeun geus datang ka tempat anu katuhu.
Internét geus direcah wates jeung euweuh industri geus dicokot Kauntungannana fenomena kieu leuwih ti judi online. Ieu ngandung harti yén Aussie fans kasino boga pilihan maén kaulinan dina sababaraha situs pisan pangalusna, dioperasikeun kaluar tina jurisdictions pohara diatur (langkung seueur ngeunaan judi hukum didieu), dijieun ku pausahaan reputable sarta dipercaya.
Kami geus katingali keur, kapanggih na dites nu pangalusna tina pangalusna. Di dieu nu kumaha kami geus dikelompokeun situs ieu mantuan Anjeun nyieun pilihan nu anjeun geus hareup imah kasino. Di dieu téh glimpse sahiji bagian pangpentingna sarta informasi anu dikandung dina éta:
- Maén kaulinan kasino online gratis ti developer software pisan pangalusna kawas NetEnt, Microgaming na Playtech.
- We tingalian tiap tina propaider software utama na tingalian ratusan kaulinan maranéhanana.
- Geus kapanggih salah sahiji tempat pangalusna maén freepokies Urang boga imah nu versi bébas tina pokies panganyarna dikaluarkeun ku pamekar luhur.
- Manggihan urang mana nu pangalusna métode Austrianbanking anjeun tiasa nganggo aman nyieun deposit atawa mundur winnings Anjeun.
- Manggihan, ngabandingkeun sarta nyurtian print denda ratusan luhur bonus kasino online. Aya hiji kabeungharan metode pamayaran sadia tur bisa mantuan Anjeun focuser luhur kaluar gancang nu salah bakal nyaluyukeun maneh pangalusna.


text: Loba kahariwang. Rék teu kitu kumaha Nawangwulan geus mangkak rumaja. Geulisna bawa ngajadi. Turunan pohaci. Nu jadi indung caringcing. Sok sieun kabawa sakaba-kaba. Rancunit mah geus pasti. Di kahyangan gé loba nu ngahelaran komo mun turun ka dunya. Mangka cék béja di dunya aya jajaka nu nganti datangna. Manéhna geus surti di mana nu geulis mandi. Dina mangsa katumbiri nutug leuwi mun pareng manusa nyiwit ceuli. Sadar kana éta indungna teu kungsi ngantep anakna udar-ider. Piraku widadari kudu meunangkeun manusa, béda darajat. Cénah. Keur nyingkahan kamelang. Mun Nawangwulan mulang kuliah sok ngahaja sina ngaringkeb manéh di kamar. Di jero disadiakeun komputer. Internét. Teu katiten mun anu dipikahariwang téh datang. Indungna teu curiga. Ngan dina hiji mangsa waktu indungna asup ka kamar. Ngarénjag. Leungeun anakna aya nu ngabedol ti jero layar. Indungna ngocéak. Kahyangan inggeung. Karémbong ngarurub monitor.


text:
Téma
Téma nyaéta inti carita atawa jejer anu diwangun tina runtuyan kajadian carita dina prosa[1]. Téma téh asal kecapna tina thema < tithenai nu hartina téh neundeun. Téma téh aspék carita nu sajajar jeung ma'na dina pangalaman manusa nu salawasna miboga kesan jeung pantes diinget-inget. Ku kituna, téma téh béda jeung judul[2]. Téma leuwih neueulkeun kana gagasan jeung amanat nu ngawangun eusi karangan sagemblengna[3][1]
Ciri Umum[édit | édit sumber]
- Inti tangtungan atawa inti ageman dina carita nu sipatna abstrak.[4]
- Dipageuhan dina racikan karangan rékaan pikeun ngayakinkeun nu maca.[4]
- Aya nu nyamuni aya nu nembrak, kumaha kawijakan pangarang. Tapi, mimindengna mah implisit atawa ditafsirkeun sorangan ku nu maca.[4]
- Jadi pameungkeut sagemblengna carita.[4]
- Sakapeung téma sok disangka akur jeung motif.[4]
Kritéria[édit | édit sumber]
Téma dipiharep luyu jeung kritéria ieu di handap[2].
- Inteprétasi nu hadé téh kudu tinimbangan kana rincian carita nu pangpunjulna[2].
- Inteprétasi téh ulah kapangaruhan ku rincian carita nu lalawanan[2].
- Inteprétasi téh ulah gumantung kana bukti-bukti nu implisit (nyamuni)[2].
- Inteprétasi dipiharep bisa didadarkeun sacara jéntré ku runtuyan carita[2].
Wanda Téma[édit | édit sumber]
Dumasar wujudna dina carita (prosa), wanda téma téh papasinganana kieu[5].
- Téma didaktis, téma nu midangkeun pateungteungna kagoréngan jeung bebeneran[5].
- Téma simbolik, téma nu atra atawa bisa kagambar dina judul karanganana[5].
- Téma séntral, téma pokona jadi tatapakan carita nu dipidangkeun[5].
- Téma sampingan, téma nu jadi kasang tukang carita wungkul kalawan lajuning lakuna jadi tatapakan dina mekarkeun carita[5].
- Téma éksplisit, téma nu atra kagambar dina runtuyan caritana[5].
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ a b Rosidi, Ajip (2012). Ngalanglang Kasusastraan Sunda. Jakarta: Pustaka Jaya. p. 224.
- ↑ a b c d e f Stanton, Robert (2012). Teori Fiksi (DItarjamahkeun ku Sugihastuti & Rossi). Yogyakarta: Pustaka Pelajar. p. 32.
- ↑ Sugiana, Yodi (18 Maret 2016). "Pengertian Tema dalam Cerita atau Novel". http://www.sridianti.com. Diakses tanggal 09 Oktober 2017.
- ↑ a b c d e Iskandarwassid (2016). Kamus Istilah Sastra Sunda. Bandung: Geger Sunten. p. 240.
- ↑ a b c d e f Ramadhanti, Dina. "Buku Ajar Apresiasi Prosa dan Drama". https://books.google.co.id. Diakses tanggal 09 Oktober 2017.


text:
Dua rupa panyakit anu paling di hawatirkeun ku Kanjeung Rosulullah SAW tumiba ka umatna.
1. Nuturkeun hawa nafsu (Ittibaau’l hawa).
2. Panjang hareupan (Thuulul amal).
Akibat tina nuturkeun hawa nafsu, matak lolong kana bebeneran, bakal terjerumus dina ma’siat, kahalang teu bisa bakti ka Allah SWT. Akibat tina panjang harepan , matak poho ka aherat jeung cinta kana dunya.
Penjelasan
Rosulullloh SAW ngadawuhkeun dina sapalih hadistna:
.اِنَّ اَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى اُمَّتِيْ اِتِّبَاعُ الْهَوَى وَطُوْلُ الْاَمَلِ فَأَمَّا اتِّبَاعُ الْهَوَى فَيَصُدُّ عَنِ االْحَقِّ وَأَمَّا طُوْلُ الْاَمَلِ فَيُنْسِي الْاَخِرَةَ رواه البيهقي
“Pang dihawatirkeun ku kami ka aranjeun kabeh dina saba’da maot kami nyaeta 2 peurkara. Hiji nuturkeun kahayang hawa nafsu (Ittibaa’ul hawa), Kadua panjang hareupan (Thuulul amal). Rarasaan rek boga umur panjang, hirup rek sarebu tahun. Nuturkeun hawa nafsu eta teh matak ngahalang ka aranjeun kabeh tina bebeneran.”
Gara gara nuturkeun kahayang hawa nafsu loba jalma anu teu bisa ngalakukeun kawajiban kusabab hayang bungah, eumbung riweuh, eumbung cape. Nu timbulna teu bisa ngalakukeun sholat, rarasaanana sholat matak ngaganggu kana kasenangan. Gara-gara ngagugu kana kahayang nafsu, loba pangharaman anu di rumpak, loba jalma anu terjerumus dina pelacuran, pamabokan, perjudian, ngadu, bahkan jalma wani ngalakukeun maling, ngarampok, korupsi, jeung sajabana.
Nuturkeun hawa nafsu matak ngahalang ka aranjeun kabeh tina bebeneran, matak poek teu kaciri jalan pisawargaeun malahan lolong tina jalan anu matak ngajeurumuskeun diri kana naraka. Sakumaha dina Kifaayatul Atqiya disebatkeun:
اَنَّ اتِّبَاعَ الشَّخْصِ هَوَاهُ هُوَ رَاْسُ الشُّرُوْرِ وَالْقَبَائِحِ وَالمَهَالِكِ.(كفاية الاتقياء:ص.8)
“Ari nuturkeun hawa nafsu eta teh modal sakabeh kagorengan, kacilakaan, jeung poko utama sakabeh kasangsaraan.”
Jalma anu rek mulya ku elmuna bisa-bisa terjerumus dina kahinaan kusabab nuturkeun hawa nafsu. Loba jalma nu dihormat kumasyarakat lantaran boga kadudukan anu luhur teu tulus mulyana tina sabab nuturkeun hawa nafsu. Kulantaran kitu, supaya hente terjerumus dina naon nu dihawatirkeun ku Rosul maka urang menyikapina kedah ngarekeun musuh jeung selalu curiga kana kahayang hawa nafsu. Lantaran pokona ibadah, to’at jeung nyaringna hate eta teh aya dina teu ayana ridlo kana hawa nafsu [ عَدَمُ الرِّضَأ بِاالنَّفْسِ ].
Jalma anu teu ridlo tur selalu curiga kana kahayang hawa nafsu bakal maksakeun diri ngalakukeun kahadean, bakal gampang ngalaksanakeun ibadah, hampang awak pikeun migawe sholat berjamaah, hampang pikeun migawe pasunatan pasunatan, bakal hampang pikeun nyaring tipeting. Pokona sakabeh bentuk kahadean bakal di bere kahampangan dina prak migawena.
Lamun ridlo kana hawa nafsu teu aya kacurigaan saeutik oge kana naon anu dipikahayang ku nafsu maka akibatna bakal sabalikna, bakal lolong kana bebeneran. Sahingga antawis bener jeung salah teh pahili, bisa-bisa tibalik jalan pinarakaeun malah digugu jalan pisawargaeun.
Nomer kadua anu paling di pikahawatir ku Kanjeung Rosul nyaeta panjang harepan [Thuulul amal ]. Rarasaan rek hirup lila keneh. Memang eta sipat manusa. kajeun teuing umur geus meuntas kana 60 taun, kulit geus kariput, sirah geus mulai huisan, tapi harepan mah masih panjang keneh. Kitu pisan nu diseubut Thuulul amal. Padahal anu nyata, mangpirang pirang babaturan anu bareng lahir geus narungtut baralik tiheula bari teu aya jaminan ka diri bahwa diri moal waka maot, tapi tetep rarasaan mah masih lila keneh umur teh. Ieu mangrupa hiji panyakit anu kronis anu loba jungjang karawatna kaditu kadieu. Gara gara ngabogaan panyakit ieu, bakal ka sarumahan ku panyakit anu sejena.
Aya sababaraha akibat tina miboga Thuulul amal, di antawisna: Bakal mopohokeun ka aherat lantaran saakan-akan hirup rek salawasna di alam dunya neupika poho ka aherat. Nu diudag wungkul kasenangan dunyawi, terlena ku kamegahan dunya, kapelet ku gemerlapna dunya anu akhirna poho persiapan diri jeung bawaeun ka akherat.
Kusabab perlu mempersiapkeun kasenangan pikeun hirup lila di dunya, maka bakal cinta kana harta kakayaan ,cinta kana kapangkatan, cinta kana komara, cinta kana sanjungan jeung pujaan. Hubbuddunya (cinta kana dunya)
Gara gara Hubbuddunya otomatis bakal datang deui panyakit sejen, nyaeta panyakit koret (Bakhil) lantaran boga rasa sien sangsara, sieun beak lamun di infaqkeun. Bakal timbul sarakah ngahalalkeun sagala cara nu peunting bisa ngumpul-ngumpul harta kakayaan anu loba pikeun bekel di alam dunya. Akhirna aturan agama teu berjalan.
Ittibaaul hawa bisa diubaran melalui Mujaahadatunnafsi (merangan hawa nafsu). Naon nu di pikahayang ku nafsu cegah, naon nu di pikahoream ku hawa nafsu eta paksakeun. Anapon Thuulul amal eta bisa diubaran kunafakuran kana maot, tafakur kana sakarotil maot, tafakur kana betapa pondok jeung hinana kahirupan dunya dibandingkeun jeung kahirupan akherat. Sing apal hakekat kahirupan dunya anu didawuhkeun ku Allah SWT dina surat Ali-Imron ayat 185:
وَمَاالْحَيَاةُ الدُّنْيَا اِلَّامَتَاعُ الْغُرُوْرِ
Kahirupan dunya mah pondok lamun dibandingkeun sareung kahirupan aherat, bahkan lila keneh cicing di alam barzah dari pada hirup di alam dunya. Di dunya mah paling lila 70-80 taun, tapi di alam barzah mah pikeun nungguan Qiamah tos aya jalma anu cicing salila 6000 taun. Tafakur kadinya Insya Allah bakal bisa jadi obat panyakit Thuulul amal.
Mudah-mudahan naon nu dihawatirkeun ku Kanjeung Rosul SAW di tebihkeun ku Allah tina diri urang sadayana, Amiin.
Notulen: Ade Husni
Editor: KM. Dodo Aliyul Murtadlo.


text:
jamkho garut jual obat kolesterol di garut
jamkho garut jual obat penurun kolesterol tinggi di wilayah garut.
Kami online shop spesialis produk herbal khusus menurunkan kadar kolesterol yang berlokasi kantor pemasaran di ciamis jawabarat kini melayani order untuk siap di kirim ke area kabupaten garut dan seluruh kecamatan di wilayah administratif  kota garut Cisewu, Caringin, Talegong, Bungbulang, Mekarmukti, Pamulihan, Pakenjeng ,Cikelet, Pameungpeuk ,Cibalong ,Cisompet ,Peundeuy, Singajaya, Cihurip, Cikajang, Banjarwangi ,Cilawu, Bayongbong, Cigedug, Cisurupan, Sukaresmi, Samarang, Pasirwangi, Tarogong Kidul, Tarogong Kaler, Garut Kota, Karangpawitan, Wanaraja, Pangatikan, Sucinaraja , Sukawening, Karangtengah, Banyuresmi, Leles, Leuwigoong, Cibatu, Kersamanah, Cibiuk ,Kadungora, Bl. Limbangan, Selaawi, Malangbong, Pengriman sangat cepat dengan menggunakan jasa pengiriman Pos Indonesia.
Format order :
Jamkho # Jumlah order # Nama # Alamat lengkap # No hp #  BCA, Mandiri, BRI, BNI
Kirim ke 087725587679
BBM PIN : 24F021BF


text:
3M Vérsi 6006
Gas jeung uap filter
Nyegah uap tina uap pangleyur jeung amonia.
Patepung Tillamook hiji uap gas Fort Thomas formaldehida asam atawa wewengkon.
A gasAira teu loba teuing kategori sakumaha campsites.
runtah rumah sakitLab sumur produksi runtah kimia dina kimia.
Amerika, Eropa, Jepang
- tiasa nempatkeun hiji filter kedah nutupan 501.
Nyaring tur nambahkeun 5N11
- konci design ekslusif. Pikeun konci éta pageuh.
Tur éta gampang ngagunakeun
- Dirarancang ka sisi Dina raraga teu ngahalangan nempo
tingali
669.00 ฿
produk ngagantian dina poé 14 na teu acan dipaké atawa bungkusan domba. Mangga wartosan kami samemeh ngirim wae peuting.


text:
Direktori bisnis.co.id memberikan informasi rekomendasi jika ingin membuat website langsung hubungi saja Mas Wildan : 085728615308. Jasa yang ditawarkan sekarang adalah paket website beserta iklan google. Jika kalian ingin membuat website untuk usaha, profil perusahaan, jasa, barang, restoran, sekolah, dan lain sebagainya silahkan hubungi langsung.
Harga mulai dari 500 ribuan – 1.5 Jutaan. Bonus aplikasi android jika menginginkan. Tingkatkan omzet penghasilan Anda melalui website hanya dengan biaya yang terjangkau.
Kontak dengan langsung menekan tombol WhatsApp dibawah ini:
Website Ende, Website Flores Timur, Website Aceh Barat, Website Aceh Barat Daya, Website Aceh Besar, Website Aceh Jaya, Website Aceh Selatan, Website Aceh Singkil, Website Aceh Tamiang, Website Aceh Tengah, Website Aceh Tenggara, Website Aceh Timur, Website Aceh Utara, Website Agam, Website Alor, Website Ambon, Website Asahan, Website Asmat, Website Badung, Website Balangan, Website Balikpapan, Website Banda Aceh, Website Lampung, Website Bandung, Website Bandung Barat, Website Banggai, Website Banggai Kepulauan, Website Banggai Laut, Website Bangka, Website Bangka Barat, Website Bangka Selatan, Website Bangka Tengah, Website Bangkalan, Website Bangli, Website Banjar, Website Banjarbaru, Website Banjarmasin, Website Banjarnegara, Website Bantaeng, Website Bantul, Website Banyuasin, Website Banyumas, Website Banyuwangi, Website Barito Kuala, Website Barito Selatan, Website Barito Timur, Website Barito Utara, Website Barru, Website Batam, Website Batang, Website Batang Hari, Website Batu, Website Batu Bara, Website Bau-Bau, Website Bekasi, Website Belitung, Website Belitung Timur, Website Belu, Website Bener Meriah, Website Bengkalis, Website Bengkayang, Website Bengkulu, Website Bengkulu Selatan, Website Bengkulu Tengah, Website Bengkulu Utara, Website Berau, Website Biak Numfor, Website Bima, Website Binjai, Website Bintan, Website Bireuen, Website Bitung, Website Blitar, Website Blora, Website Boalemo, Website Bogor, Website Bojonegoro, Website Bolaang Mongondow, Website Bolaang Mongondow Selatan, Website Bolaang Mongondow Timur, Website Bolaang Mongondow Utara, Website Bombana, Website Bondowoso, Website Bone, Website Bone Bolango, Website Bontang, Website Boven Digoel, Website Boyolali, Website Brebes, Website Bukittinggi, Website Buleleng, Website Bulukumba, Website Bulungan, Website Bungo, Website Buol, Website Buru, Website Buru Selatan, Website Buton, Website Buton Selatan, Website Buton Tengah, Website Buton Utara, Website Ciamis, Website Cianjur, Website Cilacap, Website Cilegon, Website Cimahi, Website Cirebon, Website Dairi, Website Deiyai, Website Deli Serdang, Website Demak, Website Denpasar, Website Depok, Website Dharmasraya, Website Dogiyai, Website Dompu, Website Donggala, Website Dumai, Website Empat Lawang, Website Enrekang, Website Fakfak, Website Garut, Website Gayo Lues, Website Gianyar, Website Gorontalo, Website Gorontalo Utara, Website Gowa, Website Gresik, Website Grobogan, Website Gunung Kidul, Website Gunung Mas, Website Gunungsitoli, Website Halmahera Barat, Website Halmahera Selatan, Website Halmahera Tengah, Website Halmahera Timur, Website Halmahera Utara, Website Hulu Sungai Selatan, Website Hulu Sungai Tengah, Website Hulu Sungai Utara, Website Humbang Hasundutan, Website Indragiri Hilir, Website Indragiri Hulu, Website Indramayu, Website Intan Jaya, Website Jakarta Barat, Website Jakarta, Website Jakarta Selatan, Website Jakarta Timur, Website Jakarta Utara, Website Jambi, Website Jayapura, Website Jayawijaya, Website Jember, Website Jembrana, Website Jeneponto, Website Jepara, Website Jogja, Website Jogjakarta, Website Jombang, Website Kaimana, Website Kampar, Website Kapuas, Website Kapuas Hulu, Website Karanganyar, Website Karangasem, Website Karawang, Website Karimun, Website Karo, Website Katingan, Website Kaur, Website Kayong Utara, Website Kebumen, Website Kediri, Website Keerom, Website Kendal, Website Kendari, Website Kepahiang, Website Kepulauan Anambas, Website Kepulauan Aru, Website Kepulauan Mentawai, Website Kepulauan Meranti, Website Kepulauan Sangihe, Website Kepulauan Selayar, Website Kepulauan Seribu, Website Kepulauan Siau Tagulandang Biaro (Sitaro), Website Kepulauan Sula, Website Kepulauan Talaud, Website Kepulauan Yapen, Website Kerinci, Website Ketapang, Website Klaten, Website Klungkung, Website Kolaka, Website Kolaka Timur, Website Kolaka Utara, Website Konawe, Website Konawe Kepulauan, Website Konawe Selatan, Website Konawe Utara, Website Kotabaru, Website Kotamobagu, Website Kotawaringin Barat, Website Kotawaringin Timur, Website Kuantan Singingi, Website Kubu Raya, Website Kudus, Website Kulon Progo, Website Kuningan, Website Kupang, Website Kutai Barat, Website Kutai Kartanegara, Website Kutai Timur, Website Labuhanbatu, Website Labuhanbatu Selatan, Website Labuhanbatu Utara, Website Lahat, Website Lamandau, Website Lamongan, Website Lampung Barat, Website Lampung Selatan, Website Lampung Tengah, Website Lampung Timur, Website Lampung Utara, Website Landak, Website Langkat, Website Lanny Jaya, Website Lebak, Website Lebong, Website Lembata, Website Lhokseumawe, Website Lima Puluh Kota, Website Lingga, Website Lombok Barat, Website Lombok Tengah, Website Lombok Timur, Website Lombok Utara, Website Lubuk Linggau, Website Lumajang, Website Luwu, Website Luwu Timur, Website Luwu Utara, Website Madiun, Website Magelang, Website Magetan, Website Mahakam Ulu, Website Majalengka, Website Majene, Website Makassar, Website Malaka, Website Malang, Website Malinau, Website Maluku Barat Daya, Website Maluku Tengah, Website Maluku Tenggara, Website Maluku Tenggara Barat, Website Mamasa, Website Mamberamo Raya, Website Mamberamo Tengah, Website Mamuju, Website Mamuju Tengah, Website Mamuju Utara, Website Manado, Website Mandailing Natal, Website Manggarai, Website Manggarai Barat, Website Manggarai Timur, Website Manokwari, Website Manokwari Selatan, Website Mappi, Website Maros, Website Mataram, Website Maybrat, Website Medan, Website Melawi, Website Mempawah, Website Merangin, Website Merauke, Website Mesuji, Website Metro, Website Mimika, Website Minahasa, Website Minahasa Selatan, Website Minahasa Tenggara, Website Minahasa Utara, Website Mojokerto, Website Morowali, Website Morowali Utara, Website Muara Enim, Website Muaro Jambi, Website Muko Muko, Website Muna, Website Muna Barat, Website Murung Raya, Website Musi Banyuasin, Website Musi Rawas, Website Musi Rawas Utara, Website Nabire, Website Nagan Raya, Website Nagekeo, Website Natuna, Website Nduga, Website Ngada, Website Nganjuk, Website Ngawi, Website Nias, Website Nias Barat, Website Nias Selatan, Website Nias Utara, Website Nunukan, Website Ogan Ilir, Website Ogan Komering Ilir, Website Ogan Komering Ulu, Website Ogan Komering Ulu Selatan, Website Ogan Komering Ulu Timur, Website Pacitan, Website Padang, Website Padang Lawas, Website Padang Lawas Utara, Website Padang Panjang, Website Padang Pariaman, Website Padang Sidempuan, Website Pagar Alam, Website Pakpak Bharat, Website Palangka Raya, Website Palembang, Website Palopo, Website Palu, Website Pamekasan, Website Pandeglang, Website Pangandaran, Website Pangkajene Kepulauan, Website Pangkal Pinang, Website Paniai, Website Parepare, Website Pariaman, Website Parigi Moutong, Website Pasaman, Website Pasaman Barat, Website Paser, Website Pasuruan, Website Pati, Website Payakumbuh, Website Pegunungan Arfak, Website Pegunungan Bintang, Website Pekalongan, Website Pekanbaru, Website Pelalawan, Website Pemalang, Website Pematang Siantar, Website Penajam Paser Utara, Website Penukal Abab Lematang Ilir, Website Pesawaran, Website Pesisir Barat, Website Pesisir Selatan, Website Pidie, Website Pidie Jaya, Website Pinrang, Website Pohuwato, Website Polewali Mandar, Website Ponorogo, Website Pontianak, Website Poso, Website Prabumulih, Website Pringsewu, Website Probolinggo, Website Pulang Pisau, Website Pulau Morotai, Website Pulau Taliabu, Website Puncak, Website Puncak Jaya, Website Purbalingga, Website Purwakarta, Website Purwokerto, Website Purworejo, Website Raja Ampat, Website Rejang Lebong, Website Rembang, Website Rokan Hilir, Website Rokan Hulu, Website Rote Ndao, Website Sabang, Website Sabu Raijua, Website Salatiga, Website Samarinda, Website Sambas, Website Samosir, Website Sampang, Website Sanggau, Website Sarmi, Website Sarolangun, Website Sawah Lunto, Website Sekadau, Website Seluma, Website Semarang, Website Seram Bagian Barat, Website Seram Bagian Timur, Website Serang, Website Serdang Bedagai, Website Seruyan, Website Siak, Website Sibolga, Website Sidenreng Rappang, Website Sidoarjo, Website Sigi, Website Sijunjung, Website Sikka, Website Simalungun, Website Simeulue, Website Singkawang, Website Sinjai, Website Sintang, Website Situbondo, Website Sleman, Website Solo, Website Solok, Website Solok Selatan, Website Soppeng, Website Sorong, Website Sorong Selatan, Website Sragen, Website Subang, Website Subulussalam, Website Sukabumi, Website Sukamara, Website Sukoharjo, Website Sumba Barat, Website Sumba Barat Daya, Website Sumba Tengah, Website Sumba Timur, Website Sumbawa, Website Sumbawa Barat, Website Sumedang, Website Sumenep, Website Sungaipenuh, Website Supiori, Website Surabaya, Website Surakarta, Website Tabalong, Website Tabanan, Website Takalar, Website Tambrauw, Website Tana Tidung, Website Tana Toraja, Website Tanah Bumbu, Website Tanah Datar, Website Tanah Laut, Website Tangerang, Website Tangerang Selatan, Website Tanggamus, Website Tanjung Balai, Website Tanjung Jabung Barat, Website Tanjung Jabung Timur, Website Tanjung Pinang, Website Tapanuli Selatan, Website Tapanuli Tengah, Website Tapanuli Utara, Website Tapin, Website Tarakan, Website Tasikmalaya, Website Tebing Tinggi, Website Tebo, Website Tegal, Website Teluk Bintuni, Website Teluk Wondama, Website Temanggung, Website Ternate, Website Tidore Kepulauan, Website Timor Tengah Selatan, Website Timor Tengah Utara, Website Toba Samosir, Website Tojo Una-Una, Website Tolikara, Website Toli-Toli, Website Tomohon, Website Toraja Utara, Website Trenggalek, Website Tual, Website Tuban, Website Tulang Bawang, Website Tulang Bawang Barat, Website Tulungagung, Website Wajo, Website Wakatobi, Website Waropen, Website Way Kanan, Website Wonogiri, Website Wonosobo, Website Yahukimo, Website Yalimo, Website Yogyakarta,


text:
Sérbia
- Tempo ogé Républik Srpska, Kakaisaran Sérbia
Sérbia atawa resmina Républik Sérbia (basa Sérbia: Peпyблиka Cpбиja atawa Republika Srbija) mangrupa hiji nagara républik di tenggara jeung tengah Éropa. Dina 2003 nepi ka 2006, Sérbia ngagabung jeung Monténégro dina hiji pasamakmuran nu dingaranan Uni Nagara Sérbia jeung Monténégro kalawan ibu kota nagara Belgrade.
Sérbia tepung wates sareng Hungaria di kalér; Romania jeung Bulgaria di wétan; Makédonia jeung Albania di kidul; sarta Monténégro, Kroasia, jeung Bosnia-Hérzégovina di beulah kulon.
Dina 21 Méi 2006, rahayat Monténégro ngalaksanakeun pamilihan dina wangun Réferéndum Kamerdékaan Monténégro jeung 55,5 persén pamilih hayang kamerdékaan Monténégro. Salajengna dina kaping 3 Juni, 2006, Parlemén Monténégro mroklamasikeun kamerdékaan Monténégro,[1] jadina salajengna Monténégro minangka hiji nagara sorangan.
Réferénsi[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- (en) Loka wéb Pamaréntah Sérbia
- (en) Loka wéb Parlemén Sérbia
- (Sérbia) RTS - Stasion Télévisi Sérbia


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci omean (8)
- RAWAYAN JATI SARENG SAD KAMANUSAAN, SUMBER AJEN INAJEN AKHLAK KASUNDAANKonsep Akhlak Sunda anu Islami pikeun Atikan di Institusi Formal, in-Formal, non-Formal
30 Mar 2004 - 2:10 pm
Luyu sareng udagan nu bade dihontal ku ieu "diskusi" nu diayakeun ku Balai Kajian Sejarah dan Nilai Tradisional Bandung, nyaeta "Sebuah Upaya Pewarisan Budi Pekerti kepada Siswa Sekolah" nu diluuhan ku para pangatik widang studi agama, hususna Agama Islam.
- Karesmen Ngertakeun Bumi Lamba
7 Nov 2003 - 3:44 am
Cikeruh Ulah Rek Kiruh, Kuduna Canembrang Herang.
Nya Ieu Sirah Cai Ci Sempur, Kudu Dirumat Sangkan Hirup Makmur.
Di dieu Tapak Sasaka, Sirah Walungan Jadi Pusaka.
Lamun Hirup Hayang Nanjung, Piara Ieu Sirah Cikapundung.
Ieu Sasaka Jadi Amanat, Sirah Cai Kudu Dirumat.
Sasaka Karaharjaan, Ku Miara Ieu Sungapan.
Ciri Bakti ka Lemah Cai, Ku Miara Ieu Sirah Cai.
- SAHA ARI URANG SUNDA TEHH.R. Hidayat Suryalaga
23 Jul 2003 - 10:57 pm
Hiji waktu nu geus kalaiwat dina riungan para tokoh Urang Sunda jeung sawatara anggota DPRD Prop. Jabar basa ngabahas "milih pigupernureun/wagup Prop. Jabar", ti antara anu hadir aya nu nanyakeun ka anggota DPRD Prop. Jabar tea, saha jeung nu kumaha anu disebut SUNDA teh. Ti antara anggota DPRD Prop. Jabar nu aya harita saurang oge taya nu bisa nerangkeun kalawan jentre. Ieu kaaayan teh ngagambarkeun yen wawakil rayat Sunda teh dina buktina mah henteu apaleun kana saha jeung naon anu diwakilanana. Estu pikasediheun pisan. wawakil urang Sunda teu ngartieun kana saha jeung naon ari SUNDA teh.
- Dipegat Peneng
14 May 2003 - 1:38 am
Bisa jadi kulantaran pangeusi kota can loba, sasat kaurus pisan kota teh. Kageroh ku pamarentah kota nu pagawena ukur pupuluhan oge. Ongkoh warga kota teh narurut keneh. Sarieuneun mun teu nurut kana peraturan atawa baha kana parentah gegeden teh.
Geura we, tutumpakan, teu waranieun ngarempak palaturan padahal tara sapanjangna aya pulisi. Kareta mesin, beca, delman, geus puguh ari motor jeung mobil mah, apan tara aya nu wani ngulampreng peuting bari teu make lampu. Berko sepedah teh apan paalus-alus, pacaang-caang.
- NADOMAN NURUL HIKMAH, DARAS I (bagian 2)Al Baqarah (Surat Kadua) - Ayat 19 d/k 30
20 Dec 2002 - 1:11 am
11. CAHAYA KILAT SAJORELAT (:2/19) - rhs, 2 Syawal 1421 H
- Pareng leumpang tengah peuting, poek mongkleng sepi jempling,
ngadadak baranyay kilat, serab kilat sajorelat.
- Jelebet sorana tarik, dunya eundeur rek tibalik,
tinggorowok tingkoceak, asa kiamat ngadadak.
- Gelap dor-dar tingjelegur, dunya asa arek lebur,
nu munapek tingjarerit, sieun maot jadi mayit.
- Careurik aluk-alukan, anak bojo dicalukan,
tapi taya nu nembalan, hayang salamet sorangan.
- Kitu misil nu munapek, leumpang ngatog di nu poek,
uyup-ayap rungah-ringeuh, hatena tagiwur riweuh.
- Nu munapek lolong hate, teu apal goreng jeung hade,
cilaka estu cilaka, nu munapek ka naraka.
- Alloh Nu Maha Ngamurba, ngamurba ka sadayana,
sadaya mahluk Mantenna, Alloh Nu Maha Kawasa.
- Pareng leumpang tengah peuting, poek mongkleng sepi jempling,


text:
Téma acara éta téh "Reinventing Sunda in Strengthening the Nasional Culture and Promoting Cultural Diversity" atawa "Manggihan Deui Budaya Sunda Dina Ngukuhkeun Kabudayaan Nasional sarta Ngapromosikeun Rinéka Budaya". Acara éta ogé dieusi ku rupa-rupa kagiatan, di antarana konférénsi internasional, pameran jeung pagelaran seni, sarta ngadatangan ka Situs Batujaya Kabupatén Karawang. Kagiatan éta dihadiran kira-kira 350 pamilon ti sawatara golongan, di antarana instansi pamaréntah, akademisi, budayawan, LSM, sarta média.
Senin, 25 Oktober 2010
Konférénsi Budaya Sunda
Téma acara éta téh "Reinventing Sunda in Strengthening the Nasional Culture and Promoting Cultural Diversity" atawa "Manggihan Deui Budaya Sunda Dina Ngukuhkeun Kabudayaan Nasional sarta Ngapromosikeun Rinéka Budaya". Acara éta ogé dieusi ku rupa-rupa kagiatan, di antarana konférénsi internasional, pameran jeung pagelaran seni, sarta ngadatangan ka Situs Batujaya Kabupatén Karawang. Kagiatan éta dihadiran kira-kira 350 pamilon ti sawatara golongan, di antarana instansi pamaréntah, akademisi, budayawan, LSM, sarta média.
1 komentar:
- Anonim25 Januari 2012 06.20
sok asa naringnang ari maca hasil gawe liputan basa sunda, da karasa pisan teu nyunda. mamalayueun... naha kinten-kintena aya nu ngagaduhan gerentes manah ngagelar pangajaran laporan basa sunda nu nyunda. hatur nuhun.BalasHapus
perkawis konferensi di bogor kalintang seuseur mangfaatna kanggo nu ngiringan, mung rupina langkung ageung mangfaat upami tiasa diayakeun kanggo sakola sakla dasar, tur unesco Indonesia nu ngadongkapan sakola kanggo ngawanohkeun naon sareng kumaha ari sunda? hapunten tur hatur nuhun


text:
Kabupatén Tangerang
- Keur artikel kota kalayan ngaran nu sarua, tempo Kota Tangerang.
Kabupatén Tangerang nyaéta hiji kabupatén di Propinsi Banten, Indonésia. Ibukotana Tigaraksa. Kabupatén ieu perenahna di kuloneun Jakarta; wawatesan jeung Laut Jawa di kaler, Propinsi DKI Jakarta di wetan, Propinsi Jawa Barat jeung Kabupatén Lebak di kidul, sarta Kabupatén Serang di wetaneunnana.
Geografi[édit | édit sumber]
Sabagéan gedé wewengkon Tangerang mangrupa dataran handap. Walungan Cisadané, walungan pangpanjangna di Tangerang, ngalir ti kidul tur ngamuara ka Laut Jawa.
Tangerang mangrupa wewengkon perkembangan Jakarta. Sacara umum, Kabupatén Tangerang bisa dikelompokkeun jadi tilu wewengkon kamekaran, nyaéta:
- Puseur Pertumbuhan Wilayah Serpong, ayana di béh wetan (wawatesan jeung Jakarta), difokuskeun minangka wewengkon padumukan jeung komersial.
- Puseur Pertumbuhan Balaraja jeung Tigaraksa, ayana di béh kulon, difokuskeun minangka daerah sentra industri, padumuan, jeung puseur pamaréntahan.
- Puseur Pertumbuhan Teluk Naga, ayana di wewengkon basisir, fokus utamana industri pariwisata alam jeung bahari, industri maritim, perikanan, pertambakan, jeung palabuan.
Sabagéan pangeusi Tangerang lolobananana digarawe di Jakarta. Sababaraha perumahan mibanda fasilitas lengkep, antukna jadi kota mandiri; di antarana nu kasohor nyaéta: Bumi Serpong Damai, Lippo Karawaci, jeung CitraRaya.
Babagian administratif[édit | édit sumber]
Kabupatén Tangerang ngawengku 26 kacamatan, nu dibagi deui jadi sajumlah desa jeung kalurahan. Puseur pamaréntahannana aya di Kacamatan Tangerang.


text:
Dina prasasti Batutulis diwartakeun yén Sri Baduga dinobatkan dua kali, nyaéta anu kahiji sabot Jayadewata narima tahta Karajaan Galuh ti bapana (Prabu Déwa Niskala) anu saterusna boga gelar Prabu Guru Dewapranata. Anu kadua sabot manéhna narima tahta Karajaan Sunda ti mitohana, Susuktunggal. Jeung kajadian ieu, manéhna jadi pangawasa Sunda-galuh sarta dinobatkan déngé gelar Sri Baduga Maharaja Ratu Haji di karajaan Pakuan Pajajaran Sri Sang Ratu Dewata.
Jadi, sakali deui sarta pikeun pamungkas kalina, sanggeus "sepi" salila 149 warsih, Jawa Kulon nyaksian deui iring-iringan rombongan raja anu pindah tempat ti wétan ka kulon. Pikeun nuliskeun kaayaan kepindahan kulawarga karajaan bisa ditempo dina Pindahna Ratu Pajajaran.
Prabu Siliwangi
Di Jawa Kulon, Sri Baduga ieu leuwih dipikawanoh kalayan ngaran Prabu Siliwangi. Ngaran Siliwangi geus kacatet dina Kropak 630 minangka lakon pantun. Naskah éta ditulis warsih 1518 sabot Sri Baduga masih hirup. Lakon Prabu Siliwangi dina sagala rupa vérsina berintikan carita inohong ieu jadi raja di Pakuan. Kajadian éta ti sagi sajarah hartosna waktu Sri Baduga miboga kakawasaan anu sarua badagna jeung Wastu Kancana (akina) landian Prabu Seungit (nurutkeun tetempoan para pujangga Sunda).
Nurutkeun talari lila, jelema ajrih atawa henteu kaci nyebutkeun gelar raja anu saéstuna, mangka juru pantun memopulerkan sebutan Siliwangi. Kalayan ngaran éta pisan manéhna dipikawanoh dina pustaka Sunda. Wangsakerta ogé ngungkabkeun yén Siliwangi lain ngaran pribadi, manéhna nulis:
"Kawalya ta wwang Sunda lawan ika wwang Carbon mwang sakweh ira wwang Jawa Kulwan anyebuta Prabhu Siliwangi raja Pajajaran. Dadyeka dudu ngaran swaraga nira".
Indonésia: Ngan urang Sunda sarta urang Cirebon sarta kabéh urang Jawa Kulon anu nyebutkeun Prabu Siliwangi raja Pajajaran. Jadi ngaran éta lain ngaran pribadi.
Mangsa ngora
Wayah ngorana Sri Baduga kaceluk minangka ksatria pemberani sarta tangkas, komo hiji-hijina anu kungsi ngéléhkeun Ratu Japura (Amuk Murugul) wayah bersaing memperbutkan Subanglarang (pamajikan kadua Prabu Siliwangi anu ngagem agama Islam). Dina sagala rupa hal, jelema sezamannya kainget ka kebesaran mendiang buyutnya (Prabu Maharaja Lingga Buana) anu gugur di Bubat anu digelari Prabu Seungit.
Ngeunaan hal éta, Pustaka Rajyarajya i Bhumi Nusantara II/2 ngungkabkeun yén urang Sunda nganggap Sri Baduga minangka gaganti Prabu wangi, minangka silih anu geus leungit. Naskahnya ngeusi kieu (hartina waé):
Di medan perang Bubat, manéhna loba membinasakan satruna alatan Prabu Maharaja pohara ngawasa élmu pakarang sarta mahér berperang, henteu daék nagarana diparéntah sarta dijajah batur.
Manéhna wani nyanghareupan pasukan badag Majapahit anu dipingpin ku sang Patih Gajah Mada anu jumlahna henteu terhitung. Ku alatan éta, manéhna babarengan kabéh pengiringnya gugur henteu cangkaruk.
Manéhna sok ngarep-ngarep kamakmuran sarta karaharjaan hirup rahayatna di sakumna bumi Jawa Kulon. Kemasyurannya nepi ka ka sawatara nagara di pulo-pulo Dwipantara atawa Nusantara ngaranna anu séjén. Kemashuran Sang Prabu Maharaja membangkitkan (rasa reueus ka) kulawarga, menteri-menteri karajaan, angkatan perang sarta rahayat Jawa Kulon. Ku alatan éta, ngaran Prabu Maharaja mewangi. Saterusna manéhna di sebut Prabu wangi. Sarta turunanana tuluy disebut kalayan ngaran Prabu Siliwangi. Demikianlah nurutkeun penuturan urang Sunda".
Perang Bubat
Kesenjangan antara pamadegan urang Sunda jeung kanyataan sajarah kawas anu diungkabkeun di luhur gampang dijajagi. Pangeran Wangsakerta, penanggung jawab penyusunan Sajarah Nusantara, nganggap yén inohong Prabu Wangi nyaéta Maharaja Linggabuana anu gugur di Bubat, sedengkeun gagantina ("silih"na) lain Sri Baduga melainkan Wastu Kancana (aki Sri Baduga, anu nurutkeun naskah Wastu Kancana disebut ogé Prabu Wangisutah).
Tah, urang Sunda henteu nengetan béda ieu ku kituna nganggap Prabu Siliwangi minangka putera Wastu Kancana (Prabu Anggalarang). Tapi dina Carita Parahiyangan disebutkeun yén Niskala Wastu Kancana éta téh "seuweu" Prabu Wangi. Naha Déwa Niskala (ayah Sri Baduga) diliwat? Ieu disebabkan Déwa Niskala ngan jadi pangawasa Galuh. Dina hubungan ieu inohong Sri Baduga memang penerus "langsung" ti Wastu Kancana. Nurutkeun Pustaka Rajyarajya I Bhumi Nusantara II/4, ayah sarta mitoha Sri Baduga (Déwa Niskala sarta Susuktunggal) ngan boga gelar Prabu, sedengkeun Jayadewata boga gelar Maharaja (sarua kawas akina Wastu Kancana minangka pangawasa Sunda-galuh).
Ku kituna, kawas dikedalkeun Amir Sutaarga (1965), Sri Baduga éta dianggap minangka "silih" (gaganti) Prabu Wangi Wastu Kancana (ku Pangeran Wangsakerta disebut Prabu Wangisutah). "Silih" dina pengertian kakawasaan ieu ku para pujangga babad anu saterusna ditanggapi minangka pergantian generasi langsung ti ayah ka anak ku kituna Prabu Siliwangi dianggap putera Wastu Kancana.
Kawijakan dina kahirupan sosial
Tindakan kahiji anu dicokot ku Sri Baduga sanggeus resmi dinobatkan jadi raja nyaéta ngalakukeun amanat ti akina (Wastu Kancana) anu ditepikeun ngaliwatan bapana (Ningrat Kancana) sabot manéhna masih jadi mangkubumi di Kawali. Eusi talatah ieu bisa kapanggih dina salah sahiji prasasti titilar Sri Baduga di Kebantenan. Eusina kieu (hartina waé):
Muga salamet. Ieu tanda peringatan pikeun Rahyang Niskala Wastu Kancana. Turun ka Rahyang Ningrat Kancana, mangka saterusna ka Susuhunan ayeuna di Pakuan Pajajaran. Kudu menitipkan ibukota di Jayagiri sarta ibukota di Sunda Sembawa.
Muga aya anu ngurusna. Ulah ngabeungbeuratanana kalayan "dasa", "calagra", "kapas timbang", sarta "pare dongdang".
Mangka diperintahkan ka para patugas muara ambéh ulah memungut bea. Alatan merekalah anu sok bakti sarta membaktikan diri ka ajaran-ajaran. Merekalah anu teges mengamalkan aturan déwa.
Kalayan teges di dieu disebut "dayeuhan" (ibukota) di Jayagiri sarta Sunda Sembawa. Nu nyicingan kadua dayeuh ieu dileupaskeun ti 4 macem pajeg, nyaéta "dasa" (pajeg tanaga perorangan), "calagra" (pajeg tanaga kolektif), "kapas timbang" (kapas 10 pikul) sarta "pare dondang" (paré 1 gotongan). Dina kropak 630, runtuyan pajeg kasebut nyaéta dasa, calagra, "upeti", "panggeureus reuma".
Dina koropak 406 disebutkeun yén ti wewengkon Kandang Wesi (ayeuna Bungbulang, Garut) kudu mawa "kapas sapuluh carangka" (10 carangka = 10 pikul = 1 timbang atawa nurutkeun Coolsma, 1 caeng timbang) minangka upeti ka Pakuan unggal warsih. Kapas kaasup upeti. Jadi henteu dikenakan ka rahayat sacara perorangan, melainkan ka pangawasa satempat.
"Pare dondang" disebut "panggeres reuma". Panggeres nyaéta hasil leuwih atawa hasil ngan-ngan tanpa usaha. Reuma nyaéta urut ladang. Jadi, paré anu tumuwuh telat (turiang) di urut ladang sanggeus dipanén sarta saterusna ditinggalkeun alatan patani muka ladang anyar, jadi hak raja atawa pangawasa satempat (tohaan). Dongdang nyaéta pakakas pikul kawas "tempat saré" pasagi opat anu dibéré tali atawa tangkai berlubang pikeun memasukan pikulan. Dondang kudu sok digotong. Alatan bertali atawa bertangkai, wayah digotong sok gulawing ku kituna disebut "dondang" (gulawing). Dondang ogé husus dipaké pikeun mawa barang antaran dina selamatan atawa arak-arakan. Ku alatan éta, "pare dongdang" atawa "penggeres reuma" ieu leuwih boga sipat barang antaran.
Pajeg anu bener-bener saukur pajeg tanaga dina wangun "dasa" sarta "calagra" (Di Majapahit disebut "walaghara = pasukan gawé baktos). Pancén-pancén anu kudu dilaksanakeun pikeun kapentingan raja diantarana: néwak lauk, moro, miara saluran cai (ngikis), digawé di ladang atawa di "serang ageung" (ladang karajaan anu hasil paréna di peruntukkan pikeun upacara resmi).
Dina kropak 630 disebutkeun "wwang tani baktos di wado" (patani tunduk ka wado). Wado atawa wadwa ialah soldadu karajaan anu mingpin calagara. Sistem dasa sarta calagara ieu terus nerus sanggeus jaman karajaan. Walanda anu di nagarana henteu mikawanoh sistem sarupaning ieu memanfaatkanna pikeun "rodi". Wangun dasa dirobah jadi "Heerendiensten" (digawé di taneuh milik pangawasa atawa pembesar). Calagara dirobah jadi "Algemeenediensten" (dines umum) atawa "Campongdiesnten" (dines Kampung) anu ngait kapentingan umum, kawas pemeliharaan saluran cai, jalan, imah jada sarta kaamanan. Jenis kahiji dipigawé tanpa imbalan nanaon, sedengkeun jenis kadua dilakuan kalayan imbalan sarta dahar. "Preangerstelsel" sarta "Cultuurstelsel" anu duanana mangrupa sistem pelak paksa ngamangpaatkeun talari pajeg tanaga ieu.
Dina ahir abad ke-19 bentukna robah jadi "lakon gawe" sarta lumaku pikeun tingkat désa. Alatan boga sipat pajeg, aya sangsi pikeun maranéhanana anu melalaikannya. Ti dieu urang Sunda miboga paribasa "puraga tamba kadengda" (digawé saukur pikeun nyingkahan hukuman atawa dendaan). Wangun dasa dina dasarna tetep lumangsung. Di désa aya kawajiban "gebagan" nyaéta digawé di sérang béngkok sarta ti tingkat kabupatén digawé pikeun nyambut taneuh para pembesar satempat.
Jadi "gotong royong tradisional mangrupa digawé pikeun kapentingan umum luhur paréntah kapala désa", nurutkeun sajarahna lain gotong royong. Memang tradisional, tapi ideu dasarna nyaéta pajeg dina wangun tanaga. Dina Pustaka Jawadwipa disebut karyabhakti sarta geus dipikawanoh dina mangsa Tarumanagara dina abad ke-5.
Piagam-piagam Sri Baduga séjénna mangrupa "piteket" alatan langsung mangrupa paréntahna. Eusina henteu ngan pembebasan pajeg tapi ogé penetapan wates-wates "kabuyutan" di Sunda Sembawa sarta Gunung Samaya anu dinyatakeun minangka "lurah kwikuan" anu disebut ogé désa perdikan, désa leupas pajeg.
Carita Parahiyangan
Dina asal sajarah ieu, pamaréntahan Sri Baduga dilukiskan kitu:
"Purbatisi purbajati, mana mo kadatangan ku satru ganal satru alit. Resep kreta tang lor kidul kulon wetan kena kreta rasa. Tan kreta ja lakibi dina urang reya, ja loba di sanghiyang siksa".
(Ajaran ti karuhun dijungjung luhur ku kituna moal datangna satru, boh mangrupa laskar boh panyakit batin. Gumbira sejahtera di kalér, kulon sarta wétan. Anu henteu ngarasa sejahtera saukur laki-rabi jelema loba anu sarakah ngeunaan ajaran ageman).
Ti Naskah ieu bisa dipikanyaho, yén dina waktu éta geus loba Rahayat Pajajaran anu pindah ageman (Islam) kalayan ninggalkeun ageman lila.
Pustaka Nagara Kretabhumi parwa I sarga 2.
Naskah ieu nyaritakeun, yén dina tanggal 12 bagian caang bulan Caitra warsih 1404 Saka, Syarif Hidayat ngeureunkeun pengiriman upeti anu sakuduna di bawa saban warsih ka Pakuan Pajajaran. [Syarif Hidayat masih incu Sri Baduga ti Lara Santang. Manéhna dijadikeun raja ku uanya (Pangeran Cakrabuana) sarta jadi raja merdika di Pajajaran di Bumi Sunda (Jawa Kulon)].
Sabot éta Sri Baduga cikénéh menempati karaton Sang Bhima (saméméhna di Surawisesa). Saterusna diwartakeun, yén pasukan Angkatan Sagara Demak anu kuat aya di Palabuhan Cirebon pikeun menjada kamungkinan datangna serangan Pajajaran.
Tumenggung Jagabaya reujeung 60 anggota pasukanana anu dikirimkeun ti Pakuan ka Cirebon, henteu nyaho kehadiran pasukan Demak di ditu. Jagabaya teu berdaya nyanghareupan pasukan gabungan Cirebon-demak anu jumlahna pohara badag. Sanggeus berunding, pamustunganana Jagabaya menghamba sarta asup Islam.
Kajadian éta membangkitkan kaambek Sri Baduga. Pasukan badag geura-giru disiapkeun pikeun narajang Cirebon. Tapi pengiriman pasukan éta bisa dicegah ku Purohita (pendeta pangluhurna) keraton Ki Purwa Galih. [Cirebon nyaéta wewengkon warisan Cakrabuana (Walangsungsang) ti mitohana (Ki Danusela) sarta wewengkon sakurilingna diwarisi ti akina Ki Gedeng Tapa (Ayah Subanglarang).
Cakrabuana sorangan dinobatkan ku Sri Baduga (saméméh jadi Susuhunan) minangka pangawasa Cirebon jeung gelar Sri Mangana. Alatan Syarif Hidayat dinobatkan ku Cakrabuana sarta ogé masih incu Sri Baduga, mangka ékol pembatalan penyerangan éta bisa ditarima ku pangawasa Pajajaran].
Demikianlah kaayaan anu disanghareupan Sri Baduga dina mimiti mangsa pamaréntahanana. Bisa dimaklumi naha manéhna mencurahkan perhatian ka pembinaan ageman, pembuatan parit pertahanan, nguatkeun angkatan perang, nyieun jalan sarta nyusun PAGELARAN (formasi tempur). [Pajajaran nyaéta nagara anu kuat di darat, tapi lemah di sagara.
Nurutkeun asal Portugis, di sakumna karajaan, Pajajaran ngabogaan kira-kira 100.000 soldadu. Raja sorangan ngabogaan pasukan gajah saloba 40 buntut. Di sagara, Pajajaran ngan ngabogaan genep buah Kapal Jung 150 ton sarta beberaa lankaras (?) pikeun kapentingan perdagangan antar-pulaunya (waktu éta perdagangan kuda jenis Pariaman ngahontal 4000 buntut/tahun)].
Kaayaan beuki rangkeng sabot hubungan Demak-cirebon beuki dikukuhkan kalayan perkawinan putera-puteri ti kadua belah pihak. Aya opat pasangan anu dijodohkan,
nyaéta:
1. Pangeran Hasanudin jeung Ratu Ayu Kirana (Purnamasidi).
2. Ratu Ayu jeung Pangeran Sabrang Lor.
3. Pangeran Jayakelana jeung Ratu Pembayun.
4. Pangeran Bratakelana jeung Ratu Ayu Wulan (Ratu Nyawa).
Perkawinan Pangeran Sabrang Lor landian Yunus Abdul Kadir jeung Ratu Ayu lumangsung 1511. Minangka Senapati Sarjawala, panglima angkatan sagara, Karajaan Demak, Sabrang Lor pikeun samentara aya di Cirebon.
Persekutuan Cirebon-demak ieu pisan anu pohara mencemaskan Sri Baduga di Pakuan. Warsih 1512, manéhna ngutus putera makuta Surawisesa menghubungi Panglima Portugis Alfonso d'Albuquerque di Malaka (sabot éta cikénéh gagal ngarebut Palabuhan Pasai atawa Samudra Pasai). Sabalikna usaha Pajajaran ieu geus ogé meresahkan pihak Demak.
Pangeran Cakrabuana sarta Susuhunan Jati (Syarif Hidayat) tetep ngahormatan Sri Baduga alatan unggal minangka ayah sarta aki. Ku alatan éta permusuhan antara Pajajaran jeung Cirebon henteu ngembang ka arah ketegangan anu melumpuhkan sektor-sektor pamaréntahan. Sri Baduga ngan henteu gumbira hubungan Cirebon-demak anu teuing, lain ka Karajaan Cirebon. Ka Islam, manéhna sorangan henteu membencinya alatan salah saurang permaisurinya, Subanglarang, nyaéta saurang muslimah sarta katilu anakna -- Walangsungsang landian Cakrabuana, Lara Santang, sarta Raja Sangara -- diidinan saprak leutik nuturkeun ageman indungna (Islam).
Alatan permusuhan henteu nerus ka arah pertumpahan getih, mangka séwang séwang pihak bisa ngamekarkeun kaayaan dina nagarina. Demikianlah pamaréntahan Sri Baduga dilukiskan minangka jaman karaharjaan (Carita Parahiyangan). Tome Pires milu nyatet kamajuan jaman Sri Baduga kalayan koméntar "The Kingdom of Sunda is justly governed; they are true nga" (Karajaan Sunda diparéntah kalayan adil; maranéhanana nyaéta jalma-jalma jujur).
Ogé diwartakeun kagiatan perdagangan Sunda jeung Malaka nepi ka ka kapuloan Maladewa (Maladiven). Jumlah pedes bisa ngahontal 1000 bahar (1 bahar = 3 pikul) sataun, komo hasil tammarin (asem) disebutkeunana mahi keur ngeusian muatan 1000 kapal.
Naskah Kitab Waruga Jagat ti Sumedang sarta Pancakaki Masalah karuhun Kabeh ti Ciamis anu ditulis dina abad ke-18 dina basa Jawa sarta hurup Arab-pegon masih nyebutkeun mangsa pamaréntahan Sri Baduga ieu jeung mangsa gemuh Pakuan (kamakmuran Pakuan) ku kituna teu matak olohok lamun ngan Sri Baduga anu saterusna diabadikan kebesarannya ku raja gagantina dina jaman Pajajaran.
Sri Baduga Maharaja landian Prabu Siliwangi anu dina Prasasti Tambaga Kebantenan disebut Susuhuna di Pakuan Pajajaran, maréntah salila 39 warsih (1482 - 1521). Manéhna disebut sacara anumerta Sang Lumahing (Sang Mokteng) Rancamaya alatan manéhna dipusarakan di Rancamaya.
Asal: Wikipedia


text:
—
Pangarang : Sjarif Amin*
—
Dua poé kuring teu incah ti imah. Katilu poéna kakara lunta. Teu puguh nu diseja, niat téh asal incah waé mimiti mah. Tapi tuluyna bet ngedegér nanjak ka beulah kalér.
Imeut pisan kuring mapay saurut-urut reureujeungan téh.
Pengheulana ngajugjug ka deukeut dungus. Kana gérémbél lebah tangkal surén, urut kuring duaan dariuk muru nu iuh.
Jumplukan eurih kasampak téh angger kénéh. Busikna urut kagirijig jeung ayeuh rebahna tapak ngadiukan, tacan robah.
Kawung nu nungku, rajeg dina biwir gawir, ogé teu pangling. Komo ka bungkul nu geus pugur mah. Angger kénéh waé ngalegenceng nunjuk langit, waruga kawas rorongkong ngajega! Ngan ka nu jeunah kuring rada kalinglap téh, anu béh lebak. Teges bener ayeuna mah kana kaayaanana téh. Nu mulus sampulur, leungeunna keur meujeuhna beuneur, naleuhneur sedeng manjing dibukaan téh, manahoréng geus aya tapak ngagadabah. Nu sabeulah leungeunna geus eumeur urut nu ninggur.
Malah nu sabeulah deui mah tapak magas!
Ari ka nu linduk handapeun tangkal angsana, kuring kagagas téh ras wakru dibetahkeun ku manéhna.
Da geus asak pasini rék papanggih lebah dinya harita téh. Saha waé nu heula datang, kudu ngadagoan. Atuh kuring ogé terus ngajentul waé.
Manahoréng manéhna geus leuwih ti heula datangna, ngan tuluy nyalingker di nu singkur, barang nénjo rentang-rentang kuring datang téh. Terus ngintip kuring nu mimiti lieuk beuheung sosonggéteun, nyangka manvhna can datang, mangkaning geus liwat waktuna nurutkeun jangji mah.
Ngan sajongjongan kuring ngajanteng lebah dinya téh. Da nyaho ayeuna mah euweuh arep-arepeun. Teu aya nu didagoan ayeuna mah, nu meunang pasini cara harita. Atuh nu bakal ngabetahkeun ogé moal aya ayeuna mah.
Sajeroning lunta téh rarasaan mah keukeuh asa duaan. Keur pipindahan ngudag-ngudag kalangkang tangkal camara, ngarah iuh.
Géléwér urut kuring jeung manéhna sésélékét. Lebah urut kuring duaan papuntang-puntang bari méh-méh tisorodot ka lebak, ngahaja ku kuring disorang deui. Malah terus nanjak nepi ka datarna, reureuh di nu iuh, urut kuring duaan nyawang ka sawah jeung cai nyurug ka walungan.
Araya kénéh jeung alangger kénéh baé kabéh ogé. Aranteng di satempat-tempatna, teu parindah pileumpangan, teu arincah balilahan. Bangun nu sabar, ngadagoan kuring datang deui babarengan.
Solokan ogé, urut kuring jeung manéhna meuntas ngaraas bari silih cekelan, angger lungsur-langsar kénéh waé ngocorna téh. Mana komo cara cukang awina mah. Awi tali tilu diréndéngkeun. Angger kénéh waé ngagolér, namprak-tumamprak, kawas nu ridoeun pisan dipaké titincakan téh. Malah bangun nu ngarasa bagja nyorang ditincak ku manéhna mah. Mangkaning didampal pibasaeunana téh, da kelom geulisna mah harita téh teu milu napak, paureun tisolédat.
Jukut kitu kénéh. Tangkal éta kénéh. Cukang jeung susukan, gawir jeung galéwér, éta-éta kénéh.
Tapi srekna kana hulu angen kuring, asa sagala lain, sagala salin. Lain nu basa kapanggih, disorang jeung disawang babarengan.
Jukut teu empuk deui. Kungsi maksakeun ogé kuring diuk, kalah asa rétép jeung asa rukap carucukan. Nu ariuh, nu lalinduk, anggur nambahan sarundek karasana téh. Anu plung-plong caraang ogé, kalah ngahudang lewang bayeungyang puyang-payengan.
Kaharti ari kitu téa mah, puguh lain éta nu diarah!
Kuring asruk-asrukan téh lain kangen ka “maranéhanana”. Lain, tapi saukur arék nanyakeun. Rék mapay raratan, sugan nyarahoeun ka mana losna manéhna. Atawa ka lebah mana ngilesna, manéhna, nu ditéangan ku kuring.
Jukut urut andiprekna, émok bari ngajambretan pucuk tatambagan, géléwér nu dipaké sésélékétna, solokan nu diancrubanana, cukang urut meuntasna…….., kabéh ku kuring ditalék. Dihantem dilelekan, sugan aya nu bisa méré raratan. Tapi hiji ogé taya nu bisa ngajawab, henteu némbalan ditanya téh, balem kabéh……
Kokoloyongan, kokotéténgan. Moal boa mun aya nu nyérangkeun mah, kawan Si Tumang leungiteun panutan, polah kuring téh. Atawa cara budak leuleungiteun, keur dihantem ditéangan. Ku apik-apikna, mani ngan sirikna teu unggal kalakay salambar-salambar disingkaban. Dikoréhan, bari dijampéan, “Nyusup mubuy, marangpang numpang……”
Sakumaha lelembutan nu nyusup, piraku henteu katimu, lamun cara kitu peta néanganana mah. Sakumaha leutikna nu leungit, sageuy henteu kapanggih, umpama kitu ngotéktakna mah. Cara prak-prakan kuring harita.
Tapi, nu dicukcruk ku kuring leuwih lembut ti tungtung jarum. Kuring leungiteun nu leuwih leutik ti éta, manéhna!
Panasaran, bisi nyumput handapeun kalapa ciung, ku kuring ditéang. Leuwih ditaléngténg. Leuwih dilelekan. Nepi ka diélékéték, dirampaan sela-sela palapahna, weléh teu daék waléh!
Mutuhna pisan, kuring kurulang-kuriling téh bari boga rasa manéhna ngaheureuyan. Nyumput nyalindung, nyalingker nyérangkeun kuring, cara basa keur ngadagoan handapeun angsana téa.
Wuri-wuri nuleungit terus ngilesna. Nu ditéangan terus musnana.
Ceuk tadi, asa moal kamana losna, da tétéla di dinya basa babarengan téh. Tétéla harita aya. Puguh jentul wujudna. Sidik jirim jinisna. Cara puguhna jentul kuring anu marengan manéhna. Tapi dihantem ditéangan, weléh teu kapanggih!
Sanggeus ngahuleng-ngajanteng duka sabaraha jongjongan, kuring ngusap beungeut bari istigpar, nyamahan manéh.
Pantes atuh. Sarébu kali dikotéktak dikoréhan ogé, piraku kapanggih nu leungit téh. Da nu ditéangan ku kuring mah lain nyumput dina rungkun, lain leungit di nu buni, lain musna di nu bala. Euweuh henteu kapisah ku jauh, teu kahalangan ku anggang, da nyalingker dina geter angen kuring sorangan. Nyumput nyalindungna dina tungtung jajantung kuring.
Atuh pugu waé, najan los kamana ogé kuring néangan manéhna, piraku kapanggih. Da nu ditéangan kapindingan jirim kuring, nu néangan!
Atawa…, teu leungit teu sing saenyana mah. Da éta mah angger aya. Tetep renggenek, anteng manteng dina geter angen kuring. Geus jadi milik kuring nu mutlak, ti barang kuring papanggih jeung manéhna. Geus pada-pada ikrar rék silih “pibanda”.
Ti harita nepi ka ayeuna, éta mah geus pageuh maneuh, ngageugeuh di galeuh deudeuh, nyakrawati dina sanubari kuring, ngahirupan mamaras rasa.
Moal aya anu wani nyisikudi, sumawonna ngaganggu ngaharubiru. Da ngancik dina hakna bawa ngajadi, di kuring, lain di nu lian.
Leungiteun sotéh kuring mah ku kurung raga badagna. Sidik éta mah leungit, da dipibanda ku nu lian, nu boga hak nurutkeun hukum.
—
Katerangan:
*) Sjarif Amin atawa Moehammad Koerdi, katelah Pa Kurdi di babarkeun di Ciamis, 7 Séptémber 1907. Dina kabiasaan literaturna, komo dina wanda jurnalistik Sunda, Sjarif Amin geus teu anéh deui. Lantaran méméh nulis carpon jeung novel, Anjeunna kaasup kana golongan ‘pionerr’ pérs Indonésia, anu dimimitian jadi wartawan surat kabar basa sunda Sipatahoenan. Nu di taun 1938 jadi pamingpin rédaksina, nepi ka awal 70-an. Aya sababaraha karya tulisna nya éta Di Lembur Kuring, Saumur Jagong, Keur Kuring di Bandung, jeung Perjuangan Paguyuban Pasundan 1914-1942. Lian ti tulisan tadi aya deuih karya saduran jeung tarjamahanana nya éta Kembang Patapan, Rajapati, Asal-Usul Logojo Paris, jeung Siddharta. Sedengkeun karya sastrana nu geus medal anu dibukukeun nya éta abu kajajadén, Nyi Haji Saonah, jeung Manéhna. Nepi dina taun 1990 Pa Kurdi dileler Hadiah Rancagé, dumasar kana jasa-jasana dina ngabeungharan sastra Sunda. (dicutat ti http://noverayuliana.blogspot.com/2011/05/teu-wasa-ngeudalkeunana-ku-novera.html)
Ieu carpon kungsi dimuat ulang di Majalah Balébat édisi kahiji.
Kosa Sunda:
- Lunta : nyaba, indit ninggalkeun imah jeung lembur.
- Jeunah : kawung nu mimiti disadap.
- Géléwér : gawir meueusan, taneuh nu rada bahé ka sisi walungan.
- Linduk : teu kaanginan, atawa iuh.
- Ngaraas : meuntas walungan lebah nu déét.
- Rétép : ateul sarta rada panas di sababaraha bagéan awak.
- Sarundek, sundek : handap matak tidagor sirah.
- Lewang : ngarasa inggis.
- Dilelekan : nanya enya-enya supaya daékeun ngajawab.
- Nyérangkeun : ngawaskeun ti kajauhan.
- Sageuy : piraku
- Waléh : wakca, ngedalkeun maksud.
- Mutuh : kacida.
- Wuri-wuri : ari ahirna.
- Nyamahan, camah : ngusap beungeut ku dampal leungeun.


text:
SAKALI mangsa Malik bin Dinar kungsi nyaritakeun yén anjeunna nyaksian hiji wanoja di Mekah. Éta wanoja téh mibanda sapasang soca anu éndah, matak tingsariak lamun kabeneran paadu teuteup.
Harita éta wanoja téh nuju nangis, budal cisoca. Pada ngariung, pada ngahibur sangkan eureun nangisna. Tapi sanajan dikukumaha ogé, éta wanoja téh henteu eureun nangis, malah cisocana beuki bedah kaluar tina juru soca anu éndah téa. Dina kaayaan kitu, aya di hiji jalma anu nyarita ka éta wanoja, “Geulis, tos ulah nangis baé. Upami salira hayoh baé nangis, lami-lami éta soca anu sakitu éndahna téh bakal ilang kaéndahanana, malah boa bakal sirna…” kitu pokna.
Dina kaayaan masih kénéh nangis, éta wanoja ngawaler, “Upami abdi calon ahli surga, Alloh baris ngagentosan sapasang soca abdi ku nu langkung éndah. Pon kitu deui, upami abdi calon pangeusi naraka, mangka abdi bakal katibanan musibah anu lamgkung rohaka batan sakadar kaleungitan ieu sapasang soca…” réngsé ngawaler, éta wanoja nuluytkeun deui nangis. Teu nolih ka nu ngarérépéh, da mémang haténa nuju manteng ka Nu Maha Kawasa, menekung mundut pidu’a kasalametan dunya miwah akhérat.
Kacindekanna, éta wanoja téh nangis lantaran sieun ku Alloh SWT. Ari numutkeun dawuhan Nabi Muhammad Saw., aya dua soca anu moal kabeuleum seuneu naraka. Kahiji, soca anu nangis lantaran sieun ku Alloh. Kadua, soca anu tetep beunta dina raraga berjoang di jalan Alloh. Kilang kitu, éta wanoja henteu ujub ngarasa dirina bakal jadi ahli sawarga, sabab nétélakeun kamungkinan anu bakal kajadian upama anjeunna digebruskeun ka naraka.
Anu matak kataji tur narik kana ati, taya lian cara mikir éta wanoja anu réalis, henteu dijieun-jieun, tapi sabenerna mah kalintang jero. Cara mikirna, bisa diteuleuman tina jawaban anjeunna basa aya nu manglebarkeun sapasang socana anu sakitu éndah lantaran hayoh baé nangis. Tapi éta wanoja, sakali deui, henteu ngarasa lebar da boga pangrasa yén sagala rupina ogé kagungan Alloh Swt. Naha bet kudu lebar ku sapasang soca, upama kudu ruksak alatan miharep rido-Na? Lamun kitu mah, éta wanoja téh geus siap toh pati jiwa raga pikeun nanjeurkeun Islam. Taya karingrang atawa hariwang leungit kaéndahanana, sabab anjeunna geus pasrah sadrah ka Nu Maha Kawasa.
Perkara budal cisoca, jaman kiwari ogé loba wanoja anu babari budal cimata. Boh anu paturay jeung salaki atawa kulawargana, kaleungitan barang anu dipikacintana, diputuskeun ku lalaki nu dipikabogohna, lantaran henteu lulus ujian di sakolaan, jeung rupa-rupa kasangtukang séjén. Malah anu teu kua-kieu ogé bisa budal cisoca, contona aktris anu geus weruh ékting dina panggung atawa hareupeun kaméra. Hanjakal pisan, budal cisoca lebah dieu mah kalintang béda jeung budal cisocana hiji wanoja saperti anu kasaksian ku Malik bin Dinar. Jadi, lamun kitu mah sanés palebah budal cisocana, tapi anu utama mah kasangtukang pangna cisoca bisa budal.
Anu leuwih utama pikeun lenyepaneun urang sadaya taya lian sikep éta wanoja, anu teu ngarasa gimir, henteu sieun leungit kaéndahanana dina raraga milari rido-Na. Sabenerna, boh wanoja komo lalaki, henteu kudu ngarasa sieun warugana jadi ruksak satungtung dipaké merjoangkeun Islam. Naon anu rék dipaké agul ku urang? Sakali mangsa geus cunduk waktu mulang ka alam kalanggengan, soca nu éndah atawa waruga anu sampulur bakal dibalitungkeun jeung laku-lampah salila kumelendang di alam dunya.
Heup, eureunan ngagul-ngagul kaéndahan waruga. Hayu urang tobat, mundut pangampura ka Nu Maha Kawasa. Pantengkeun batin urang tug dugi ka urang ngarasa sieun ku Alloh Swt. Upama nu mundut pangampura nepi ka budal cisoca, tangtu baé hadé. Tapi poma, dipahing ngabudalkeun “cisoca buhaya” payuneun Alloh Swt. Apan Alloh Maha Uninga, kalebet naon rupa anu nyangkaruk dina saban dada manusa.***


text:
TP | BANDUNGTV | DERI FIRMAN | Kiwari, taneuh urug nyaeur jalan anu ngahubungkeun desa jeung kecamatan, alatan hujan anu ngecrek di eta lelewek. Jalan di antara kecamatan Cililin jeung Sindangkerta, tepi ka kamari tacan bisa diliwatan. Samalah, salah saurang korban taneuh urug nya eta damah umur 55 taun, tacan kapanggih dumeh prakprakan evakuasi teu bisa ngagunakeun alat berat. Tepi ka kamari, tim gabungan bpbd, tni, polri, sarta masarakat, satekah polah neangan korban. Ari alat berat keur neangan korban tacan datang, dumeh akses jalanna kateug.
Beranda Tangara Pasundan Taneuh ngurugan jalan antara desa tur kecamatan


text:
Parameter statistik
Paraméter statistik nyaéta paraméter indeks tina kulawarga sebaran probabiliti.
di antara kulawarga paraméterisasi distribusi nyaéta sebaran normal, sebaran Poisson, sebaran binomial, jeung sebaran eksponensial. Kulawarga sebaran normal mibanda dua paraméter, nyaéta mean jeung varian: lamun dina kasus husus, sebaran dipikanyaho sacara pasti. Kulawarga sebaran chi-kuadrat, di bagéan séjén, ngan mibanda hiji paraméter, nyaéta tingkat kabébasan.
Dina kaputusan statistik, paraméter kadang-kadang dicokot tina data nu teu ka observasi, sarta dina ieu kasus statistikawan kudu narik kasimpulan dumasar kana observasi sebaran variabel random nurut kana sebaran probabiliti dina patarosan, atawa leuwih pastina nangtukeun dumasar kana sampel random nu cokot tina populasi nu keur ditalungtik. Dina kaayaan séjén, paramater bisa pasti sacara alami tina prosedur sampling atawa tipe prosedur statistik nu dipaké (contona, jumlah tingkat kabebasan dina tes chi-kuadrat Pearson).


text:
Asih dina Hiji Isuk-isuk ( Cerpen Sunda Gaul )
Daster Asti teu sanggup nutupan sakumna kulit bodas bersihna. Tapi, daster éta tetep bisa nyumputkeun loba tahi laleur di tempat-tempat katutup. Ngan Arnando anu weruh persis letak-letaknya.
Buuk leubeut Asti diingkeun manjang menjuntai di tonggongna nepi ka ampir ka pinggul. Irungna anu teu mancung mindeng ngondang godaan Arnando.
”Teu nanaon irung anjeun demés. Leuwih alus berhidung demés tapi jeung dua pasir mancung sarta terurus di handapna,” kecap Arnando bari nyabak lembut salah sahiji pasir anu menjulang di harigu Asti, dina hiji isuk-isuk anu séjén.
”Leuwih alus batan naon…?” antara Asti ngurihit.
”Enya…, leuwih alus batan berhidung mancung jeung dua pasir demés teu terurus di handapna.”
Arnando tergelak. Asti ngan kéom. Senyum kaampeuh. Adegan tersipu kawas ieu pisan anu pohara disukai Arnando. Alatan éta, manéhna gemar menggoda Asti utamana dina saban isuk-isuk anu jadi milik maranéhanana.
Sakapeung Arnando mikir yén maranéhanana memang ditakdirkan minangka pasangan anu silih ngalengkepan. Tergelak sarta tersipu. Keliaran saurang penyerang sarta kelembutan sang penenang. Keberingasan saurang pemburu sarta kepasrahan korban buruan.
Asti nyaéta awéwé bersahaja. Sok nrimo. Dina loba hal manéhna komo condong naif. Anu pasti, manéhna éstuning getol mengerjakan saban pakasaban anu sadia di imah. Teu aya bagian imah anu teu terjamah kuna. Saban poé. Sapanjang minggu. Sapanjang warsih.
Arnando ngabayangkeun. Kawas éta pisan indungna tiheula sadeui ngora digawé di imah mangsa leutikna di Yogyakarta. Ngabéréskeun kabéh pakasaban imah kalayan tertata. Ngurus salaki, ayah Arnando, anu lumayan loba urusan. Sarta ngatik genep urang anak lalaki anu éstuning hésé diatur. Tanpa kungsi humandeuar. Sakali ogé.
Asti ogé teu loba nungtut. Ngait materi, paméntana sok basajan. Ménta daster anyar. Ménta dicarikan sapatu tali anu leuwih kuat. Sabot perlu tas, manéhna teu ménta tas kulit mahal, tapi tas ti plastik atawa kulit imitasi, asal cukup kuat pikeun indit-inditan. Barang saeutik berharga anu kungsi dipéntana nyaéta radio-tape pikeun di kamar. Kungsi manéhna ménta dibelikan pinggel emas 10 gram. Éta ogé dipéntana kalayan tersipu. Lainna dipaké sarta dipamérkeun, Asti kalahka nyumputkeun pinggel éta di jero laci lomarina anu sok terkunci.
Pikeun loba ékol, anu tangtu waé disatujuan Arnando, Asti memang teu kungsi mamérkeun kaleuleuwihan barang-barang berharga pemberian Arnando. Manéhna nunda kalayan rapih barang-barang éta sarapih nunda asihna pikeun hiji-hijina lalaki anu kungsi menjamah awakna éta.
Arnando nyaéta manuk jurig anu satia eunteup di dahan anu sarua di unggal peuting. Lalaki rumahan. Ieu pisan ogé anu disukai Asti. Arnando sok sadia pikeunana. Saban waktu.
Jeung Arnando anu sok sadia, Asti teu kungsi ngarasa katuruban dina tumpukan pakasaban. Pikeunana, poé-poé di imah nyaéta waktu-waktu nyenangkeun. Manéhna teu ngarasa terpenjara. Manéhna ngarasa kawas berdiam di hiji karaton.
Melukis nyaéta hiji-hijina pakasaban anu Arnando pigawé. Manéhna méakkeun kalolobaan hari-harinya di studio. Hirupna kawas patalimarga di antara studionya anu bacacar, rohang dahar, sarta tempat saré.
Duit memang sakapeung jadi pasualan. Arnando teu boga pangasilan rutin kawas jelema kantoran. Manéhna sorangan teu kungsi daék ngurus kaduitan. Manéhna teu paduli teuing naha duit maranéhanana keur melimpah atawa maranéhanana keur bangkrut. Untunglah, di imah manéhna teu kungsi meunang kahumandeuar-kahumandeuar hartosna soal duit.
Untunglah ogé, Arnando kaasup produktif. Berpameran sahenteuna dua kali saban sataun. Hiji pameran tunggal sarta hiji deui babarengan koleganya, hiji atawa sawatara pelukis séjén. Ti penjualan lukisan dina unggal pameran éta pisan manéhna meunangkeun duit anu lumayan. Sahenteuna, mahi keur hirup bersahaja sapanjang warsih.
Pandeuri, sabot lukisannya mimitian dilirik kolektor, sakapeung duit datang sorangan babarengan para pemburu lukisannya. Sabot ngaranna beuki loba disebut ku para kurator sarta peresensi seni rupa, manéhna sorangan jadi beuki teu yakin naha anu diburu lukisannya atawa guratan teges ngaranna, ”Arnando Mahoni”, di sudut katuhu atawa kénca handap unggal lukisan éta.
Arnando ngarasa hirupna leuwih ti cukup. Ngabogaan hiji imah mungil di pinggiran Jakarta nyaéta hiji kemewahan. Terlebih-lebih, jieun Asti, tétéla imah mungil éta téh hiji karaton badag anu megah.
Bisa mengatur sorangan hirupna, tanpa terikat ku jam gawé atawa jadwal-jadwal rutin séjén, nyaéta kemewahan séjén milik Arnando. Manéhna ngarasa hirupna geus réngsé jeung dua kemewahan anu geus digenggamnya éta.
Isuk-isuk ieu, Arnando masih berkutat kalayan lukisan anu teu ogé réngsé éta. Lukisan 1 x 1 méter anu katempona baris dicengkeram kelir bulao muram.
”Teu mumuluk tiheula?”
Ujug-ujug sora Asti menyereruput tonggong ceulina. Dua bilah leungeun bodas melingkari cangkéng Arnando. Asti merapatkan awakna di tonggong Arnando. Wangi-pagi-hari awak berkeringat Asti anu has nyieun Arnando geura-giru malik.
Asti sarta Arnando silih merapat dina balutan ”pakéan dines isuk-isuk” séwang-séwangan. Asti dina dasternya. Arnando kalayan kaus oblong sarta sarungnya. Duanana kawas sapasang japati anu silih néangan pagutan di tengah penclut usum kawin.
Kawas dina isuk-isuk séjénna, sanggeus hiji ciuman panjang anu teu kapegatkeun, maranéhanana beringsut ti studio nuju kamar di gigireunana. Tanpa loba ngomong. Dina isuk-isuk anu masih belia, Asti sarta Arnando bercinta. Kawas dina ampir saban isuk-isuk séjénna. Kajaba dina ahir minggu atawa liburan. Tangtu waé.
Ketukan di panto éta pisan anu pamustunganana ngageuingkeun Asti sarta Arnando ti letih anu ampir melelapkan. Jumlah sarta nada ketukan éta geus méré weruh duanana saha anu datang isuk-isuk éta.
Asti kalayan tapis membereskan tempat saréna. Tuluy, menyelinap kaluar kamar bari ninggalkeun senyum pinuh harti pikeun Arnando. Sarupaning hatur nuhun anu teu terucap pikeun unggal kenikmatan anu cikénéh maranéhanana reguk. Sosoknya leungit dilegleg daun panto, ngaléngkah saeutik tergesa ka panto hareup.
Arnando maké sarung sekenanya. Tuluy, balik ka studio di sisi kamar éta.
Sepi menyergap sajongjonan nepi ka peupeus ku sora kesibukan Asti di pawon. Kutan, Asti geus nuluykeun pakasabanana anu tertunda.
Samar-samar, Arnando ngadéngé léngkah anu geus pohara dipikawanohna. ”Mas, berkas-berkasku tinggaleun. Sok waé kieu lamun kuring terburu-buru. Ieu kuring belikan mumuluk kesukaanmu….” Sora lembut Ratih kadéngé persis di tonggong Arnando.
”Makasih nyaah.” Arnando nyokot kotak kadaharan ti leungeun Ratih sarta ngantep awéwé éta geura-giru malik indit sanggeus nyium biwirna sekelebatan.
”Kuring langsung buru-buru balik ka kantor deui enya… Love you!” Sora Ratih sarta awak rampingnya berkelebat. Tuluy ngiles.
”Love you too…”
Isuk-isuk geus teu deui belia sabot Arnando ngadéngé sora mesin kumbah mimitian dinyalakan Asti. Samentara manéhna masih mematung, nangtung di hareup sang calon lukisan bulao muram anu teu ogé réngsé.
Isuk-isuk masih tacan beranjak, sabot sora mobil Ratih mimitian kadéngé. Tuluy, melamat beuki menjauh. Arnando weruh persis, sora mobil pamajikanana éta baris datang deui basa peuting nyimpang jaga.
Bintaro Jaya, 3 April 2008