text:
Sejarah Sunda
Kecap Sunda hartina Alus/ Alus/ Bodas/ Bersih/ Cemerlang, sagala hiji hal anu ngandung unsur kebaikan, urang Sunda diyakini ngabogaan etos/ watek/ sipat Kasundaan minangka jalan nuju keutamaan hirup. Watek / sipat Sunda anu dimaksud nyaéta cageur (cageur), bageur (alus), bener (bener), singer (mawas diri), sarta pinter (pandai/ calakan) anu geus aya saprak jaman Salaka Nagara warsih 150 nepi ka ka Sumedang Larang Abad ka- 17, geus mawa kamakmuran sarta karaharjaan leuwih ti 1000 warsih. Sunda mangrupa kabudayaan masarakat anu cicing di wewengkon kulon pulo Jawa kalayan leumpangna wayah geus sumebar ka sagala rupa penjuru dunya. Minangka hiji suku, bangsa Sunda mangrupa cikal bakal nangtungna peradaban di Nusantara, di mimitian kalayan nangtungna karajaan pangkolotna di Indonésia, nyaéta Karajaan Salakanagara sarta Tarumanegara nepi ka ka Galuh, Pakuan Pajajaran, sarta Sumedang Larang. Karajaan Sunda mangrupa karajaan anu asih tengtrem, salila pamaréntahanana henteu ngalakonan ekspansi pikeun memperluas wewengkon kakawasaanana. Turunan Karajaan Sunda geus ngababarkeun karajaan- karajaan badag di Nusantara diantarana Karajaan Sriwijaya, Karajaan Majapahit, Karajaan Mataram, Karajaan Cirebon, Karajaan Banten, jeung sajabana.
Kronologi Sajarah Karajaan Sunda
Karajaan Sunda (669-1579 M), nurutkeun naskah Wangsakerta mangrupa karajaan anu nangtung ngagantikeun karajaan Tarumanagara. Karajaan Sunda didirikan ku Tarusbawa dina warsih 591 Caka Sunda (669 M). Nurutkeun asal sajarah primer anu asalna ti abad ke-16, karajaan ieu mangrupa hiji karajaan anu ngawengku wewengkon anu ayeuna jadi Propinsi Banten, Jakarta, Propinsi Jawa Kulon , sarta bagian kulon Propinsi Jawa Tengah.
Dumasar naskah kuna primer Bujangga Manik (anu menceriterakan lalampahan Bujangga Manik, saurang pendeta Hindu Sunda anu ngadatangan tempat-tempat suci ageman Hindu di Pulo Jawa sarta Bali dina mimiti abad ke-16), anu ayeuna ditunda dina Perpustakaan Boedlian, Oxford University, Inggris saprak warsih 1627), wates Karajaan Sunda di palebah wétan nyaéta Ci Pamali ("Walungan Pamali", ayeuna disebut minangka Kali Brebes) sarta Ci Serayu (anu ayeuna disebut Kali Serayu) di Propinsi Jawa Tengah. Tome Pires (1513) dina catetan lalampahanana, Suma Oriental (1513 – 1515), nyebutkeun wates wewengkon Karajaan Sunda di palebah wétan kieu: “Samentara jelema negeskeun yén karajaan Sunda ngawengku satengah pulo Jawa. Sawaréh urang séjénna ngomong yén Karajaan Sunda ngawengku sepertiga Pulo Jawa ditambah seperdelapannya deui. Cenah, kuriling Pulo Sunda tilu ratus legoa. Tungtungna nyaéta Ci Manuk.' Nurutkeun Naskah Wangsakerta, wewengkon Karajaan Sunda ngawengku ogé wewengkon anu ayeuna jadi Propinsi Lampung ngaliwatan pernikahan antara kulawarga Karajaan Sunda sarta Lampung. Lampung dipisahkan ti bagian séjén karajaan Sunda ku Gupitan Sunda.
Hubungan Karajaan Sunda jeung Éropa Karajaan Sunda geus lila menjalin hubungan dagang jeung bangsa Éropa kawas Inggris, Perancis sarta Portugis. Karajaan Sunda kalahka kungsi menjalin hubungan pulitik jeung bangsa Portugis. Dina warsih 1522, Karajaan Sunda nandatanganan Jangji-pasini Sundaportugis anu membolehkan urang Portugis ngawangun benteng sarta gudang di palabuhan Sunda Kalapa. Minangka imbalannya, Portugis diharuskan méré bantuan militer ka Karajaan Sunda dina nyanghareupan serangan ti Demak sarta Cirebon (anu misahkeun diri ti Karajaan Sunda). Sajarah Saméméh nangtung minangka karajaan anu teuneung, Sunda mangrupa bagian ti Tarumanagara. Raja Tarumanagara anu pamungkas, Sri Maharaja Linggawarman Atmahariwangsa Panunggalan Tirthabumi (maréntah ngan salila tilu warsih, 666-669 M), nikah kalayan DÉWI Ganggasari ti Indraprahasta. Ti Ganggasari, anjeunna ngabogaan dua anak, anu duanana awéwé. DÉWI Manasih, putri cikalna, nikah jeung Tarusbawa ti Sunda, sedengkeun anu kadua, Sobakancana, nikah jeung Dapuntahyang Sri Janayasa, anu saterusna ngadegkeun karajaan Sriwijaya. Sanggeus Linggawarman maot, kakawasaan Tarumanagara turun ka minantuna, Tarusbawa. Hal ieu ngabalukarkeun pangawasa Galuh, Wretikandayun (612-702) memberontak, ngalaan diri ti Tarumanagara, sarta ngadegkeun Galuh anu teuneung. ti pihak Tarumanagara sorangan, Tarusbawa ogé hayangeun nuluykeun karajaan Tarumanagara. Tarusbawa saterusna mindahkeun kakawasaanana ka Sunda, di hulu
Incu Tarusbawa ieu saterusna dinikahi ku Rahyang Sanjaya ti Galuh. 9 Suklapaksa. Kurang leuwih nyaéta Kotamadya Bogor ayeuna. Sena sarta kulawargana nyalametkeun diri ka Pakuan. Sanjaya nyekel kakawasaan salila 22 warsih (732-754). bulan Yista. Galuh di palebah wétan). turunan Demunawan ti Saunggalah. anu saterusna neruskeun kekuasaanya di Sunda salila 17 warsih (766-783) jeung gelar Prabhu Hulukujang. Tamperan / Rarkyan Panaraban. Sena nyaéta incu Wretikandayun ti putera bungsuna. Di Kalingga. saméméhna nungtut Tarusbawa pikeun misahkeun Karajaan Galuh ti Tarumanegara / Karajaan Sunda. narajang Galuh. Sedengkeun Tarumanagara dirobah jadi bawahannya. ninggalkeun saurang anak awéwé. Di leungeun Sanjaya. Nay Sekarkancana. Sunda sarta Galuh ieu berbatasan. raja Galuh kadua (702-709 M). tuluy ngabagi kakawasaan dina dua puteranya: Sang Manarah (dina carita rahayat disebut Ciung Wanara) di Galuh sarta Sang Banga (Hariang Banga) di Sunda. kakawasaan Sunda sarta Galuh aya di leungeun Sanjaya. jeung wates kerajaanya nyaéta walungan Citarum (Sunda di palebah kulon. puseur Karajaan Sunda. warsih 519 Saka (kira-kira 18 Méi 669 M). Sena di warsih 716 M dikudéta ti tahta Galuh ku PURBASORA. tapi séjén ayah. Wretikandayun. ngaranna Rarkyan Medang. Anjeunna dinobatkan minangka raja Sunda dina poé Radite Pon. Ibu ti Sanjaya nyaéta SANAHA. Rahyang Tamperan / RARKYAN PANARABAN ngawasa di Sunda-galuh salila tujuh warsih (732-739). Waktu Tarusbawa maot (warsih 723). Ironis sakali memang.walungan Cipakancilan di mana di wewengkon kasebut walungan Ciliwung sarta walungan Cisadane padeukeut sarta berjajar. Ayah ti Sanjaya nyaéta Bratasenawa / SENA / SANNA. Rarkyan Sundasambawa. Sunda sarta Galuh ngahiji balik.
. Karajaan kembar Putera Tarusbawa anu pangbadagna. Raja Galuh katilu. incu Ratu Shima ti Kalingga. Sanjaya anu mangrupa penerus Karajaan Galuh anu sah. di Jepara. Sang Banga miboga putera. pikeun melengserkan Purbasora. Warsih 732 Sanjaya mikeun kakawasaan Sunda-galuh ka puteranya. tapi ngan ngawasa Sunda ti warsih 759. wafat waktu masih ngora. aki Sena. Ti DÉWI Kancanasari. Rahyang Tamperan. Sang Banga (Prabhu Kertabhuwana Yasawiguna Hajimulya) jadi raja salila 27 warsih (739766). nepi ka miboga saurang putera. anu saterusna digantian ku puteranya ti DÉWI Sudiwara. réncang deukeut Tarusbawa. Disaterusna poé. sarta ménta pertolongan dina Tarusbawa. Mandiminyak. Purbasora sarta Sena sabenerna nyaéta baraya hiji ibu. nyaéta Rarkyan Panangkaran / Rakai Panangkaran. jeung bantuan Tarusbawa.
Ti Rakryan Diwus. kakawasaan Sunda-galuh diwariskan ku putera cikalna. manéhna dibunuh warsih 895. Sri Jayabhupati nyaéta minantu ti Dharmawangsa Teguh ti Jawa Wétan. Alatan henteu miboga putera ti Sundasambawa. Dharmaraja (1042-1064). Rakryan Watuagung direbut kakawasaanana ku alona (putera Kamuninggading). Sri Jayabhupati (1030-1042). Rakryan Hujungkulon atawa Prabhu Gilingwesi (ti Galuh. kakawasaan diwariskan ka putrana. kakawasaan kasebut murag ka adi iparnya. Ti Limburkancana. Prabu Langlangbhumi dituluykeun ku putrana. Prabhu Dharmakusuma (11561175). 806-813). dituluykeun ku incuna. Rakryan Jayagiri (1154-1156). warsih 942. Ti DÉWASANGHYANG. putera Sang Mansiri). Rakryan Jayagiri (973-989). Arya Kadatwan.
. Dharmasiksa mingpin Sunda-galuh ti Saunggalah salila 12 warsih. tuluy ka incu minantuna. Kakawasaan ieu saterusna diturunkeun dina putera cikalna. anu ngawasa Sunda salila 12 warsih (783-795). Ti Sri Jayabhupati. Kakawasaan Galuh ogé murag pikeun manéhna waktu baraya iparnya. maot. Rakryan Jayagiri (916). Sepeninggal Rakryan Wuwus. anu maréntah salila 122 warsih (1175-1297). Prabhu Langlangbhumi ((1064-1154). saterusna diwariskan ka minantuna. balik deui ka tempat mimiti moyangnya (Tarusbawa) mingpin karajaan Sunda. Ngan waé. Rakryan Watuagung. tapi saterusna mindahkeun puseur pamaréntahan ka Pakuan Pajajaran. Rakryan Jayagiri ngawariskeun kakawasaanana ka puteranya. Kakawasaan Sunda-galuh dicekel ku RAKRYAN WUWUS (jeung gelar Prabhu Gajahkulon) nepi ka manéhna wafat warsih 891. kakawasaan Sunda murag ka puteranya. sedengkeun kakawasaanana diturunkeun ka putrana. tuluy ka incuna anu nyieun prasasti Cibadak. Rakryan Kendang (989-1012). Alatan Rakryan Hujungkulon inipun ngan miboga anak awéwé. mangka kakawasaan Sunda saterusna murag ka minantuna. kakawasaan diwariskan ka puteranya. Rakryan Diwus (jeung gelar Prabu Pucukbhumi Dharmeswara) anu ngawasa salila 24 warsih (795-819). Sang Limburkancana (954-964).Alatan anakna awéwé. alatan henteu disukai ku para pembesar ti Sunda. Rakryan Windusakti. kakawasaan Sunda-galuh diwariskan ka putrana. Rakryan Wuwus. saterusna ku incuna. Rakryan Sundasambawa (964-973). RAKRYAN JAYAGIRI ngawasa salila 28 warsih. RAKRYAN KAMUNINGGADING ngawasa Sunda-galuh ngan tilu warsih. Nuluykeun dendam kolotna. Prabhu Guru Dharmasiksa. anu nikah kalayan putera ti Sang Welengan (raja Galuh. kakawasaan Sunda-galuh murag ka adi iparnya ti Galuh. Rakryan Medang ngawariskeun kekuasaanya ka minantuna. Prabhu DÉWASANGHYANG (1012-1019). Sang Prabhu Linggabhumi (813-842). Ti Prabu Dharmakusuma. Rakryan Kamuninggading (913). mitoha raja Erlangga (1019-1042). sabab saterusna direbut ku adina.
leutik kénéh. kakawasaan Sunda sarta Galuh dihijikeun deui ku Jayadéwata (anu boga gelar Sri Baduga Maharaja). Alatan ngan miboga anak awéwé.Sepeninggal Dharmasiksa. kakawasaan Sunda samentara dicekel ku Patih Mangkubumi Sang Prabu Bunisora (1357-1371). pamajikanana anu kadua. anu neruskeun kakawasaan bapana di wewengkon Galuh (14751482). saterusna ku turunanana deui. Prabhu Citraganda. manéhna miboga putera Ningratkancana (Prabu DÉWANISKALA). Bogor. Prabu Suryakancana ieu mangrupa pamingpin karajaan Sundagaluh anu pamungkas. anu di tungtung kakawasaanana gugur di Bubat (baca Perang Bubat). di warsih 1579. Susuktunggal sarta Ningratkancana menyatukan ahli warisnya kalayan menikahkan Jayadéwata (putra Ningratkancana) jeung Ambetkasih (putra Susuktunggal). Prabu Surawisésa (1521-1535). Prabu Maharaja Linggabuanawisésa (1350-1357). Ti Nay Ratna Mayangsari. Seiring kalayan parobahan jaman sarta kapamingpinan. kakawasaan Sunda-galuh turun ka putrana. Linggadéwata nurunkeun kakawasaanana ka minantuna. saterusna ka Prabu Ragamulya Luhurprabawa (1340-1350). putrana -. anu ngawasa salila dalapan warsih(1303-1311). anu dibéré kakawasaan bawahan di wewengkon palebah kulon Citarum (wewengkon asal Sunda).Niskalawastukancana -. anu mengalibatkan kakawasaan Prabu Surya Kancana sarta Karajaan Pajajaran runtuh. Prabhu Ragasuci saterusna digantian ku putrana. Prasasti Kawali di Kabuyutan Astana Gedé. ngawangun puseur pamaréntahan ieu kalayan ngadegkeun keraton Sri Bima Punta Narayana Madura Suradipati. Ti pamajikan kahiji. ngaran Sumedang ngalaman sawatara parobahan. Nay Ratna Sarkati. sabab geus dimimitian waktu bapana masih ngawasa di wewengkon wétan. Pamaréntahanana kawilang lila (1382-1482). Sapeninggal Jayadéwata. Prabu Ajiguna Linggawisésa (1333-1340). Alatan waktu kajadian di Bubat. anu didirikan ku Prabu Geusan Ulun Aji Bodas luhur paréntah Prabu Suryadewata saméméh Keraton Galuh dipindahkan ka Pajajaran. karajaan Sunda séjénna. anu ngawasa salila genep warsih (1297-1303). Warsih 1482. Prabu Susuktunggal anu ngawasa ti Pakuan Pajajaran. Sapeninggal Prabu Bunisora. kakawasaan balik deui ka putra Linggabuana. kakawasaan Sunda-galuh turun ka putrana anu pangbadagna. Ti Prabu Ragamulya. Prabu Linggadéwata (1311-1333). Prabu Nilakéndra (1551-1567). sarta Prabu Ragamulya atawa Prabu Suryakancana (1567-1579). saterusna Prabu DÉWATABUANAWISÉSA (1535-1543). Prabu Sakti (1543-1551). Saméméh Karajaan Pajajaran runtuh Prabu Surya Kancana maréntahkeun ka opat patihnya pikeun mawa makuta karajaan reujeung anggota karajaan ka Sumedang Larang anu saruasarua mangrupa turunan Karajaan Sunda pikeun neruskeun pamaréntahan. Niskalawastukancana. Karajaan Sumedang Larang asalna ti pecahan karajaan Sunda-galuh anu ngagem agama Hindu. Kawali. anu saterusna mingpin salila 104 warsih (1371-1475). manéhna miboga putera Sang Haliwungan (Prabu Susuktunggal). Ciamis. Anu kahiji nyaéta
. kakawasaan diwariskan ka putrana. sabab sanggeus sawatara kali diserang ku pasukan Maulana Yusuf ti Kesultanan Banten. Rakryan Saunggalah (Prabhu Ragasuci).
sarta Sunan Geusan Ulun. Sanggeus Sunan Guling maot saterusna dituluykeun ku putra tunggalna nyaéta Sunan Tuakan. Tapi duanana henteu daék jadi raja. Kuring menerangi. Insun madangan”. Kadua Sunan Guling. anu nuluykeun jadi raja di Karajaan Sumedang Larang.
Prabu Agung Resi Cakrabuana (950 M) Prabu Agung Resi Cakrabuana atawa leuwih dipikawanoh Prabu Tajimalela dianggap minangka poko nangtungna Karajaan Sumedang. Duanana dibéré paréntah kudu ngajaga sebilah pedang sarta kalapa ngora (duwegan/degan). anu hartosna menerangi alam. Tapi. jadi raja samentara anu dawam disebut ogé Prabu Lembu Peteng Aji pikeun saukur minuhan wasiat Prabu Tajimalela. sarta Brebes. Sanggeus Prabu Gajah Agung jadi raja mangka karajaan dipindahkan ka Ciguling. Ku alatan éta. kahiji Ratu Pamajikan Rajamantri. nikah jeung Prabu Siliwangi sarta nuturkeun salakina pindah ka Pakuan Pajajaran. Prabu Gajah Agung alatan pohara kehausan anjeunna membelah sarta nginum cai kalapa ngora kasebut ku kituna anjeunna dinyatakeun éléh sarta kudu jadi raja Karajaan Sumedang Larang tapi wewengkon puseur dayeuh kudu néangan sorangan. anu hiji jadi raja sarta anu séjén jadi wawakilna (patih). Kecap Sumedang dicokot ti kecap Insun Madangan anu robah pengucapannya jadi Sun Madang anu saterusna jadi Sumedang. Manéhna miboga dua urang putra. Dumasar Layang Darmaraja. Sedengkeun Sunan Geusan Ulun sarta turunanana sumebar di Limbangan.Karajaan Tembong Agung anu berlokasi di Désa Cipaku Kacamatan Darmaraja (Tembong hartina nampak sarta Agung hartina luhur. incu Prabu Siliwangi (Prabu Ratu Dewata). nempokeun ka Agungan Anu Maha Kawasa) dipingpin ku Prabu Guru Aji Bodas dina abad ka XII. Prabu Lembu Agung sarta béar turunanana tetep aya di Darmaraja. Prabu Tajimalela méré ujian ka kadua putrana lamun éléh kudu jadi raja. digantian jadi Himbar Buana. Kadua putrana diperintahkan indit ka Gunung Nurmala (ayeuna Gunung Sangkanjaya). Nyi Mas Ratu Patuakan miboga salaki nyaéta Sunan Corenda. Nyi Mas Ratu Patuakan miboga saurang putri ngaranna Nyi
. Prabu Guru Aji Bodas ngabogaan putra anu ngaranna Prabu Tajimalela sarta saterusna dina mangsa jaman Prabu Tajimalela. Sanggeus éta karajaan dipingpin ku putrinya nyaéta Nyi Mas Ratu Patuakan. Sedengkeun Prabu Lembu Agung tetep di Leuwihideung. putra Sunan Parung. Hartina Kuring dilahirkan. Aya ogé anu boga pamadegan asalna ti kecap Insun Medal anu robah pengucapannya jadi Sumedang sarta Larang hartosna hiji hal anu euweuh tandingnya. Prabu Tajimalela méré paréntah ka kadua putrana (Prabu Lembu Agung sarta Prabu Gajah Agung). Sanggeus éta Karajaan Sumedang Larang dibikeun ka Prabu Gajah Agung sarta Prabu Lembu Agung jadi resi. Anjeunna boga tilu putra nyaéta Prabu Lembu Agung. Prabu Gajah Agung. Karawang. Manéhna dimakamkan di Cicanting Kacamatan Darmaraja. Prabu Tajimalela kungsi ngomong “Insun medal. Dina mimiti nangtung ngaranna Karajaan Tembong Agung kalayan ibukota di Leuwihideung (ayeuna Kacamatan Darmaraja).
Tasik. Kalayan pernikahan kasebut berakhirlah mangsa karajaan Hindu di Sumedang Larang. Sukabumi (Parahiangan) kajaba Galuh (Ciamis). Dina mangsa mimiti pamaréntahan Prabu Geusan Ulun. Bandung. anu sanggeus manéhna maot ngagantikeunana jadi ratu jeung gelar Ratu Pucuk Umun. nikah ka Pangeran Santri (1505-1579 M) anu boga gelar Ki Gedeng Sumedang sarta maréntah Sumedang Larang babarengan sarta nyebarkeun ajaran Islam di wewengkon kasebut. putera angkatnya. Saprak éta pisan mimitian menyebarnya ageman Islam di wewengkon Sumedang Larang. tampekan. landian Pangeran Santri alatan asalna anu ti pasantrén sarta laku-lampahna anu pohara alim. Ratu Pucuk Umun. saurang wanoja turunan raja-raja Sumedang kuna anu mangrupa saurang Sunda muslimah. Ratu Pucuk Umun sarta Pangeran Santri Dina pertengahan abad ke-16. siger. ageman. saurang ajengan turunan Arab Hadramaut anu asalna ti Mekkah sarta nyebarkeun ageman Islam di sagala rupa penjuru wewengkon di karajaan Sunda. Batara Dipati Wiradijaya atawa Embah Nangganan. sarta perhiasan séjénna kawas benten. Anjeunna netepkeun Kutamaya minangka ibukota karajaan Sumedang Larang. ibukota Karajaan Sumedang Larang dipindahkan ti Ciguling ka Kutamaya. Pangeran Santri nyaéta incu ti Syekh Maulana Abdurahman (Sunan Panjunan) sarta cicit ti Syekh Datuk Kahfi. Kandaga Lante anu mikeun kasebut opat urang nyaéta Sanghyang Hawu atawa Embah Jayaperkosa. Dina mangsa Ratu Pucuk Umun. sarta Batara Pancar Buana atawa Embah Terong Peot. Garut. Sanghyang Kondanghapa. Prabu Siliwangi saméméh ninggalkeun Keraton anjeunna ngutus opat soldadu pilihan leungeun katuhu Prabu Siliwangi pikeun indit ka Karajaan Sumedang jeung rahayat Pajajaran pikeun néangan panangtayungan anu disebut Kandaga Lante.Mas Ratu Inten Dewata (1530-1578). militer sarta pulitik pamaréntahan. mimitian corak ageman Islam ngawarnaan perkembangan Sumedang Larang. Pangeran Santri. Ku alatan penyerangan éta Karajaan Pajajaran ancur. anu dipikawanoh kalayan ngaran Raden Aria Suradiwangsa ngagantikeun kapamingpinanana. Wewengkon kakawasaanana ngawengku Kuningan. Ratu Pucuk Umun nikah jeung Pangeran Santri. Kandaga Lante kasebut mikeun makuta emas simbol kakawasaan Raja Pajajaran. Pangeran Rangga Gempol Kusumadinata atawa Rangga Gempol I. Pernikahan Pangeran Santri sarta Ratu Pucuk Umun ieu ngababarkeun Prabu Geusan Ulun atawa dipikawanoh jeung Prabu Angkawijaya. kongkorong bersusun dua sarta tilu. Prabu Geusan Ulun Prabu Geusan Ulun (1580-1608 M) dinobatkan pikeun ngagantikeun kakawasaan bapana. anu tempatna di bagian Kulon dayeuh. Karajaan Sumedang dina mangsa Prabu Geusan Ulun ngalaman kamajuan anu pesat di widang sosial. Karajaan Pajajaran Galuh Pakuan keur dina mangsa kehancurannya alatan diserang ku Karajaan Banten anu dipingpin Sultan Maulana Yusuf dina raraga nyebarkeun Ageman Islam. Sanggeus wafat dina warsih 1608. budaya. sarta kilat bahu (pusaka kasebut masih tersimpan di Musieum Prabu Geusan Ulun si Sumedang).
. Dina waktu-waktu kaéléh Karajaan Pajajaran.
VIII. Dewawarman I . 382-395 3. sarta wates palebah kidulna Samudera Hindia.669). mangka bisa dianggap yén Karajaan Pajajaran Galuh Pakuan jadi bagian Karajaan Sumedang Larang. 150 – 362 1. Raja-raja Karajaan Sunda ti Salaka Nagara s/d Sumedang Larang Di handapeun ieu deretan raja-raja anu kungsi mingpin Karajaan Sunda nurutkeun naskah Pangéran Wangsakerta (wayah ngawasa dina warsih Masehi): Période Salaka Nagara sarta Taruma Nagara (Dewawarman . alatan saterusna jadi bagian Mataram sarta pangkat raja turun jadi adipati (bupati). Jayasingawarman. Dina mangsa éta Kesultanan Mataram keur dina mangsa kejayaannya. Jeung tujuan pulitik ogé pamustunganana Prabu Geusan Ulun nyatakeun ngagabung jeung Kesultanan Mataram. Wisnuwarman. 535-561 8.Sanajan dina wayah éta tempat penobatan raja direbut ku pasukan Banten (wadyabala Banten) tapi makuta karajaan terselamatkan. 0. Purnawarman. Dharmayawarman. pasukan VOC di Jayakarta anu sok ngaréwong rahayat. Candrawarman. 395-434 4. Indrawarman. Wates wewengkon kulonna Walungan Cisadane. Prabu Geusan Ulun mangrupa raja pamungkas Karajaan Sumedang Larang. Kertawarman. 434-455 5. 561-628
. wates palebah kalérna Sagara Jawa. Suryawarman.
Sacara pulitik Karajaan Sumedang Larang didesek ku tilu satru: nyaéta Karajaan Banten anu ngarasa terhina sarta henteu narima kalayan pengangkatan Prabu Geusan Ulun minangka gaganti Prabu Siliwangi. 515-535 7.Linggawarman. wates wewengkon wétanana Walungan Cipamali (kajaba Cirebon sarta Jayakarta). 150 . 455-515 6. 358-382 2. Kalayan dibikeunana makuta kasebut ka Prabu Geusan Ulun. ku kituna wewengkon Karajaan Sumedang Larang jadi lega. loba karajaan-karajaan leutik di Nusantara anu nyatakeun ngagabung ka Mataram. sarta Kesultanan Cirebon anu ditakutkan ngagabung jeung Kesultanan Banten.
Atmayadarma Hariwangsa (942 . Prabu Darmaraksa (adi ipar Rakeyan Wuwus. Limbur Kancana (putera Rakeyan Kamuning Gading.Pakuan .1065) 22. Rakeyan Wulung Gadung (973 . Langlangbumi (Sang Mokténg Kerta. 1030 . 891 .739) 4. Rakeyan Medang Prabu Hulukujang (766 . Sanghyang Ageng (1019 .973) 16.819) 8. atawa Sanjaya (minantu Tarusbawa.989) 17.1155)
.Pajajaran .913) 11. Nagajayawarman. 639-640 11. Windusakti Prabu DÉWAGENG (895 . 628-639 10.891) 9.964) 15. 954 .9.1012) 18. Rakeyan Jayagiri (minantu Rakeyan Kamuning Gading. Sri Jayabupati (Detya Maharaja. Rakeyan Wuwus Prabu Gajah Kulon (819 . Pucukbumi Darmeswara (minantu Prabu Gilingwesi. 669 .723) 2. Sudhawarman.795) 7. DÉWA Sanghyang (1012 . Darmaraja (Sang Mokténg Winduraja. 723 . Rakeyan Kamuning Gading Prabu Pucukwesi (913 .Sumedang Larang 1. 1065 .916) 12. Tarusbawa (minantu Linggawarman. 640-666 12. Hariwangsawarman.1030) 20.1042) 21. Tamperan Barmawijaya (732 .942) 13. Prabu Gilingwesi (minantu Rakeyan Medang Prabu Hulukujang. 1042 . Linggawarman. Munding Ganawirya (964 . 783 .895) 10. 916 .1019) 19. 666-669 Période Karajaan Galuh .766) 5.732) 3. 795 .954) 14. Harisdarma. Brajawisésa (989 .783) 6. Rakeyan Banga (739 .
Prabu DÉWATABUANAWISÉSA (1535-1543) 38. Darmasiksa Prabu Sanghyang Wisnu (1175 . 1303 . Prabu Niskalawastukancana (1371-1475) 34.23. 1350-1357) 32. Prabu Bunisora (1357-1371) 33. 1297 . Ragasuci (Sang Mokténg Taman.1297) 26. Prabu Maharaja Linggabuanawisésa (anu gugur dina Perang Bubat.1303) 27. Rakeyan Jayagiri Prabu MÉNAKLUHUR (1155 .1157) 24. Prabu Sakti (1543-1551) 39. Citraganda (Sang Mokténg Ujung. Prabu Susuktunggal (1475-1482) 35.1175) 25. Prabu Surawisésa (1521-1535) 37. Prabu Geusan Ulun (1580-1608 M)
. Prabu Nilakéndra (1551-1567) 40. Prabu Linggadéwata (1311-1333) 29. Prabu Ajiguna Linggawisésa (1333-1340) 30. Darmakusuma (Sang Mokténg Winduraja. 1482-1521) 36. Prabu Jayadéwata (Sri Baduga Maharaja. 1157 . Prabu Ragamulya Luhurprabawa (1340-1350) 31. Prabu Ragamulya atawa Prabu Suryakancana (1567-1579) 41.1311) 28.
silih asah sarta silih asuh.alat musik sunda anu bisana dipaké dina pagelaran kasenian. luyu kalayan ngaranna Tarian ketuk tilu asalna ti ngaran hiji instrumen atawa pakakas musik tradisional anu disebut ketuk sajumlah 3 buah.bageur. sarta pohara ngahormatan kolot. ka anu leuwih kolot sarta menyayangi ka anu leuwih leutik.Budaya Sunda
Budaya Sunda dipikawanoh jeung budaya anu pohara menjujung luhur sopan santun. Kabudayaan sunda ogé mangrupa salah sahiji kabudayaan anu jadi asal kakayaan pikeun bangsa Indonésia anu dina perkembangannya perludilestarikan. murah senyum.
. diantarana nyaéta kasenian sisngaan. wayang golek. Kawas dina kabudayaan sunda. soméah tamah (someah).Kecenderungan ieu kasampak sakumaha dina pameo “ silih asih. sanajan berebeda tapi dina dasarna sakumna kahirupan di tujukan pikeun alam semesta. Tarian Ketuk Tilu . Wayang golek nyaéta boneka kai anu dicoo dumasar sipat nu tangtu dina hiji carita perwayangan. Secaraumum masarakat Jawa Kulon atawa Tatar sunda . silih mempertajam diri sarta silih malindungi.kabudayaan sunda anu idéal saterusna mindeng dikaitkeun minangka kebbudayaan raja – raja sunda. kabudayaan sunda kaasup kabudayaan pangkolotna.Dina kabudayaan sunda keseimbangan magis di béla ku cara ngalakonan upacaraupacara adat sedengkeun keseimbangan sosial masarakat sunda ngalakonan gotong royong pikeun ngabélana. silih mengasihi.singer sarta pinter. kawas dina acra khitanan.permainan anak leutik anu has. Aya sawatara watka dina budaya Sunda ngeunaan hiji jalan nuju keutamaan hirup.Sajaba ti éta Sunda ogé ngabogaan sajumlah budaya séjén anu has kawas kesopanan. Jaipongan nyaéta pengembangan sarta akar ti tarian klasik. Sisingaan nyaéta kasenian has sunda anu mintonkeun 2 – 4 boneka singa anu dipunggu ku para pamaénna bari menari sisingaan mindeng dipaké dina acara nu tangtu. Umumna sipat masarakat sunda. Budaya sunda ngabogaan loba kasenian . Wayang diamainkan ku saurang dalang anu ngawasa sagala rupa sipat atawa sora inohong anu di mainkan. mindeng dipikawanoh kalayan masarakat religius. Ampir kabéh masarakat sunda ngagem agama Islam tapi aya sawatara anu lain ngagem agama islam. Éta pisan eunteung budaya sarta kultur masarakat sunda. Kabudayaan sunda ngabogaan ciri has nu tangtu anu ngabédakeunana ti kabudayaan – kabudayaan séjén. Di jero basa Sunda diajarkan kumaha ngagunakeun basa lemes pikeun kolot.Etos sarta watek Sunda éta téh cageur.rendah haté ka sasama. tarian has sunda. lemah lembut.
singer (mawas diri). Tapi teu pisan-pisan heran lamun aya bangsa anu boga hasrat menanamkan etos budayana ka bangsa séjén. Éta pisan anu perlu dipahaman lamun mitresna. rampak kendang. kultur. bageur (alus). urang Sunda diyakini ngabogaan etos/ watek/ sipat Kasundaan minangka jalan nuju keutamaan hirup. bodas. cemerlang. Saban bangsa ngabogaan etos.gong. Saprak ti mimiti nepi ka kiwari. Diajar. anu unik . ngeunah didéngé angklung ogé geus jadi salah sahiji warisan kabudayaan Indonésia.Pakakas musik has sunda nyaéta. Pangabisa ngawasa kasenian tradisional dianggap teu méré mangpaat. Harti kecap Sunda pohara luhur. anu nyieun etos sarta watek manusa Sunda. Tapi. atawa bersih. nyaéta Karajaan Salakanagara sarta Tarumanegara. geus mawa kamakmuran sarta karaharjaan leuwih ti 1000 warsih.kecapi. Tatar Sunda/ Paparan Sunda (Sundaland) mangrupa puseur peradaban di dunya. Sunda mangrupa kabudayaan masarakat anu cicing di wewengkon kulon pulo Jawa tapi kalayan leumpangna wayah geus sumebar ka sagala rupa penjuru dunya. sagala hiji hal anu ngandung unsur kebaikan.calung. Harti kecap Sunda éta henteu ngan dipidangkeun dina penampilan. Watek / sipat Sunda anu dimaksud nyaéta cageur (cageur). Minangka hiji suku. sakaligus reueus ka budaya Sunda anu dipibogana. angklung . alatan budaya bangsa séjén leuwih kasampak menyilaukan. Loba petuah bijak sarta hasanah kedalan nini moyang jadi berkarat. sarta budaya anu béda. sarta pinter (pandai/ calakan) anu geus dijalankeun saprak jaman Salaka Nagara nepi ka ka Pakuan Pajajaran. Alatan beranggapan. Arus modernisasi menggempur budaya nasional anu jadi jati diri bangsa. komo
. tapi ogé didalami dina haté. yén etos sarta kultur budaya ngabogaan kaleuwihan. komo aya generasi ngora anu éra diajarna. budaya Sunda kabentuk minangka hiji budaya luhur di Indonésia. di mimitian kalayan nangtungna karajaan pangkolotna di Indonésia. suling. Kaayaan memprihatinkan ieu ogé lumangsung dina budaya Sunda. urang Sunda anu 'nyunda' perlu ngabogaan haté anu luhur ogé. modernisasi sarta asupna budaya luar laun laun mengikis keluhuran budaya Sunda. Komo nurutkeun Stephen Openheimer dina bukuna dijudulan Sundaland. Pikeun nyanghareupan keterpurukan kabudayaan Sunda. Budaya nasional kiwari kasampak pohara kuna. Rampak kendang nyaéta salah sahiji instrumen musik tradisional anu di mainkan bersamma – sarua instrumen séjénna. ku kituna urang Sunda kaleungitan jati dirina. alatan henteu kungsi tersentuh nu bogana. Angklung nyaéta instrumen musik anu dijieun ti awi . bener (bener). alatan dina sawatara dékadeu geus kahébos ku budaya bangsa séjén. nyaéta cahya. Watak Budaya Sunda Sunda asalna ti kecap Su = Alus/ Alus. Alatan éta. sarta ngumpulkeun keusik mutiara anu ambacak salila ieu. Kecenderungan ieu kasampak dina etos sarta kultur budaya bangsa urang. aya alusna urang ngaléngkah ka tukang tiheula. Hal ieu disebabkan kahoréam pikeun diajar kalayan seksama. Rasa bangsa beuki terkikis. bangsa Sunda mangrupa cikal bakal nangtungna peradaban di Nusantara.
kaasup para pamingpin bangsa. Aya sawatara etos atawa watek dina budaya Sunda ngeunaan hiji jalan nuju keutamaan hirup. lempeng ngajalankeun ageman. sabenerna pancaran étika moral Sunda ngabogaan hasanah hikmah anu rongkah. nyaéta kabaya. loba méré pamadegan sarta kaidah moril terpuji atawa materi. Etos sarta watek Sunda éta aya lima. bener. Bener nyaéta henteu bohong. Hal éta terproyeksikan liwat talarina. nyaéta pandai élmu dunya sarta ahérat. penolong sarta ikhlas ngajalankeun sarta mengamalkan. Kabéh ieu minangka dasar utama urang Sunda anu hirupna kudu 'nyunda'. sarta henteu ngarusak alam. bener dina mingpin. Alatan éta. cageur lahir sarta batin. pandai menyesuaikan diri jeung sasama. Lamun dipelajari. Pinter. marilah urang kenali balik. berdagang. boh haté. Aya wangun séjén kedalan sasipuh Sunda anu lahir dina abad kasebut. cageur berprasangka atawa menjauhkan sipat suudzonisme. henteu pelit. mengerti dina saban pancén. sarta menguak sawatara butir titilar nini moyang Sunda anu ampir. 2. pandai mengemukakan sarta membereskan masalah pelik kalayan wijaksana. mendahulukan batur saméméh pribadi. Coba urang resapi pelita kahirupan liwat lima kecap éta. Macem macem seni sarta budaya masarakat Sunda. pinuh kaasih nyaah. lain ngan dibaca boh diucapkan waé. cageur migawé sarta bertindak. mengerti élmu ageman nepi ka ka dasarna. henteu memalsu atawa ngurangan timbangan. Cara meresapinya kalayan nyurtian hartina. nyaéta pinuh mawas diri lain was-was. Wayang Golek Wayang Golek mangrupa kasenian tradisional ti Jawa Kulon nyaéta kasenian anu menapilkan sarta membawakan alur hiji carita anu bersejarah.maranéhanana beranggapan tinggaleun jaman. singer. nyaéta cageur. ku kituna kiwari kabaya lain ngan jadi pakéan has sunda waé tapi geus jadi pakéan adat nasinal. amanat. henteu émosional. Éta mangrupa hiji bukti yén kabudayaan wewengkon mangrupa bagian ti kabudayaan nasional. Lima kecap éta diyakini sanggup nyanghareupan keterpurukan alatan pangjajahan dina jaman éta. cageur mikir. bageur. Singer. lega hontalan élmu dunya sarta ahérat cacak béda kayakinan. nyaéta kudu cageur jasmani sarta rohani. nyaah ka sasama. Jawa Kulon: 1. sarta pinter anu geus lahir kira-kira jaman Salakanagara sarta Tarumanagara. Sajaba ti éta. henteu gancang ambek lamun dikritik tapi diresapi harti esensinya. cageur moral. Wayang Golek ieu mintonkeun golek nyaéta sarupaning boneka anu dijieun ti kai anu memerankan inohong nu tangtu dina carita
. Kabaya mangrupa pakéan has Jawa Kulon anu pohara kaceluk. cageur boga pamadegan. Pakéan Adat/Khas jawa Kulon Suku sunda miboga pakéan adat/tradisional anu pohara kaceluk. etos sarta watek Sunda ogé bisa jadi bekel kasalametan dina ngambah kahirupan di dunya ieu. sarta henteu ngarasa singer sorangan bari menyudutkan batur. Bageur nyaéta boh haté. Kasenian Has Jawa Kulon a. henteu asal-asalan dina mengerjakan pancén pakasaban. pandai ngahargaan pamadegan anu séjén. Cageur.
sajaba ti éta musik degung ogé dipaké sebgai musik pengiring ampir dina saban pintonan seni tradisional Jawa Kulon séjénna. calung ieu téh kasenian anu dibawakan ku cara nakol/mengetuk awi anu geus dipotong sarta dijieun sakitu rupa jeung paneunggeul/pentungan leutik ku kituna ngahasilkeun nada-nada anu has. Jaipong ieu biasana dicoo ku hiji urang atawa sajumplukan penari anu menarikan berakan – gerakan has tari jaipong. Biasana rampak kendang ieu diayakeun dina acara pesta atawa dina acara ritual. anu biasana mintonkeun penari kalayan ngagunakeun pakéan has Jawa Kulon anu disebut kabaya. Degung mangrupa salah-satu kasenian anu pangpopulérna di Jawa Kulon. kendang. Dina awalna pencak Silat ieu mangrupa tarian anu ngagunakeun gerakan nu tangtu anu gerakannya éta jiga kalayan gerakan bela diri. Pencak Silat Pencak silat mangrupa kasenian anu asalna ti wewengkon Jawa Kulon. Kasenian degung ieu dipaké minangka musik pengiring/pengantar. alatan iringan musik degung ieu sok dipaké dina saban acara hajatan anu masih ngagem adat tradisional. goong. c. kacapi.pawayangan sarta dicoo ku saurang Dalang sarta dipirig ku nyanyian sarta iringan musik tradisional Jawa Kulon anu disebut kalayan degung. b. anu kiwari geus jadi kasenian Nasional. Degung ieu mangrupa gabungan ti parabot musik has Jawa Kulon nyaéta. Rampak Kendang Rampak Kendang mangrupa kasenian anu asalna ti Jawa Kulon. rebab. Umumna pencak silat ieu dibawakan ku dua
. d. saron. Calung ieu biasana dipaké minangka pengiring nyanyian sunda atawa pengiring dina lawakan. e. f. Calung Di wewengkon Jawa Kulon aya kasenian anu disebut Calung. suling. Rampak Kendang ieu téh pemainan nabeuh kendang sacara babarengan kalayan ngagunakeun wirahma nu tangtu sarta ngagunakeun cara-cara nu tangtu pikeun ngalakonanana. kempul. Biasana calung ieu dipidangkeun kalayan dibawakan ku 5 jelema atawa leuwih. Degung Degung mangrupa hiji kasenian sunda anu biasany dicoo dina acara hajatan. umumna dicoo ku leuwih ti opat urang anu geus miboga keahlian husus dina nabeuh kendang. Jaipong Jaipong mangrupa tarian tradisional ti Jawa Kulon. bonang. sarta sajabana. sarta dipirig musik tradisional Jawa Bart anu disebut Musik Jaipong.
Masarakat Jawa Kulon méré ngaran séjén pikeun nyanyian Cianjuran ieu nyaéta Mamaos anu hartina bernyanyi. kalayan maké pakéan anu sarwa hideung.
. Kasenian ieu mintonkeun nyanyian anu dibawakan ku saurang penyanyi. Goong. Kasenian ieu mangrupa kasenian anu dina memainkannya merlukeun keahlian anu pohara husus. Umumna kasenian pencaksilat ieu dipidangkeun kalayan dipirig ku musik anu disebut kendang penca. Jenglong sarta Terompet. Saron. alatan mangrupa kasenian anu cukup picilakaeun. Kacapi. Sajaba ti éta jelema anu memerankannya baris dipecut kawas halna menyambuk kuda. Sisingaan Sisingaan mangrupa kasenian anu asalna ti wewengkon Subang Jawa kulon. sarta maké ikat sirah ti bahan lawon anu jelema sunda nyebutkeunana Iket. alatan dicoo ku cara ngondang roh lemes ku kituna jelema anu baris memainkannya kawas kesurupan. Cianjuran Cianjuran mangrupa kasenian has Jawa Kulon. Biasana kasenian ieu dipingpin ku saurang pawang. Kasenian ieu dipidangkeun ku cara ngagotong patung anu ngawangun kawas singa anu ditunggangi ku anak leutik sarta digotong ku opat urang sarta dipirig ku tabuhan kendang sarta terompet. Rebab. nyaéta musik pengiring anu pakakas musikna ngagunakeun kendang sarta terompet. Bonang. j. Bajidoran Bajidoran mangrupa hiji kasenian anu dina memainkannya ampir sarua jeung kaulinan musik modern. ngagunakeun ikat cangkéng ti bahan lawon anu diikatkan dicangkéng.urang atawa leuwih. h. lagu anu dibawakannya ogé mangrupa lagu has Jawa Kulon. i. ngan lagu anu dialunkan mangrupa lagu tradisional atawa lagu wewengkon Jawa Kulon sarta pakakas-pakakas musik anu dipakéna nyaéta pakakas-pakakas musik tradisional Jawa Kulon kawas Kendang. Kasenian ieu biasana dipidangkeun dina acara peringatan poé-poé bersejarah. g. Kuda Lumping Kuda Lumping mangrupa kasenian anu béda ti anu séjén. Kasenian ieu dicoo ku cara jelema anu geus kesurupan éta menunggangi kai anu dijieun kawas kuda sarta diringi kalayan tabuhan kendang sarta terompet. Bajidoran ieu biasana dipidangkeun dina hiji panggung dina acara pementasan atawa acara pesta. Kaanéhan kasenian ieu téh jelema anu memerankannya baris sanggup ngadahar kaca sarta jukut.
anu bertempat cicing di Rukun Kampung yangdipimpinnya. l. anu dina basa sunda disebut Sinden.Wangun désa Désa di Sunda dawam disebut kalayan “kampung” atawa sebutan “lembur”. Hiji désa dikepalai olehseorang “kuwu” anu dipilih ku rahayatna. Namunsistem pamaréntahan anu aya dina gurat badagna sarua. 3. aya ayana bale désa anu berfungsisebagai wahana masarakat nungtut hak-haknya minangka rahayat anu
. Kokolot berkewajiban nepikeun paréntah sarta béja ti pihak pamong désa ka warga désa. Ekadjati. mengadakanmusyawarah jeung warga désa ngeunaan hal-hal anu ngait kapentingan wargadesa. tilu urang kokolot. kuwudidampingi ku saurang jurutulis.Sedengkeun kuwu berkewajiban ngurus laki-rabi désa. Kasenian ieu dipidangkeun kalayan membawakan hiji alur carita anu lolobana carita anu dibawakan nyaéta carita lucu atawa lelucon. kasenian ieu umumna dipidangkeun kalayan bodoran. daptar hak milik rahayat. Ulu-ulu miboga togas ngurus pembagian cai sarta meme-lihara kamalir-kamalir. Kulisi berkewajiban memeliharakeamanan. pajeg sarta sajabana. Kabudayaan Sunda (1). Wangun désa anu sumebar di sakumna pelosok tatar Sunda ngabogaan ciri anu berbeda-beda.seorang amil sarta tilu urang pembina désa (saurang ti angkatan Kapulisian sarta duaorang ti Angkatan Darat).Dina kahirupan masarakat désa. sarta sabalikna. Reog Di wewengkon Jawa Kulon aya kasenian anu disebut Reog.k. Dina widang kaamanan ieu dimilu sertakan ogé anggota Hansip. saurang kulisi. anu hartosna unggal désa memilikiadat istiadat-kebiasaan pangsoranganna (Edi S. talak. Kasenian ieu biasana dicoo ku sawatara urang anu miboga bakat melawak sarta berbakat seni. Juru tulis berkewajiban ngurus administrasi désa arsip. "ciri sabumi. ngurus pakasaban umum kawas jalan. nikah. 2005). sarta kamalir. Kacapi suling ieu biasana dipaké pikeun mengiringi nyanyian sunda anu umumna nyanyian atawa kawihna dibawakan ku saurang penyanyi awéwé. sarta ngurus harta bendadesa. ngedalkeun do's dina selamatan. sarta miara kuburan. sarta dipirig jeung musik tradisional anu disebut Calung. ngurus palanggaran sarta mem¬bantu pembina wewengkon sarta sirah desadalam hal kaamanan. saurang ulu-ulu. cara sadesa". kokolot ogé nepikeun laporan sarta pengaduan ti pihak nu nyicingan ka pamong désa. nyaéta kaulinan pakakas musik tradisional anu ngan ngagunakeun Kacapi sarta Suling. pati. Kacapi Suling Kacapi suling nyaéta kasenian anu asalna ti wewengkon Jawa Kulon. hal itutercermin dina hiji paribasa. Amil berkewajiban ngurus pendaftaran kalahiran.mengurus masjid sarta langgar. Dina ngajalankeun pancénna. rujuk.
Di jero imah Sundadikenal ayana pembedaan rohang pikeun fungsi sarta pamaké.Penelusuran gurat turunan (sakeseler) dina hasanah kesundaan diistilahkandengan "pancakaki". Sistem kekerabatan Sistem kekerabatan jelema sunda dipangaruhan ku adat anu diteruskeun secaraturun temurun sarta ku ageman Islam. suan. sarta biasanyakedua unsur éta terjalin pageuh jadi adat kabiasaan sarta kabudayaan urang Sunda. 2005) urang Sunda memperhitungkandan ngaku kekerabatan bilateral. bapa.Urang pasti mikawanoh istilah kekerabatan kawas indung.Wewengkon hareup kawas tepas ( tepas sarta rohang sémah) nyaéta wewengkon lalaki keur pawon (pawon) sarta goah (gudang gabah) nyaéta wewengkon awéwé. kapilanceuk. aki ti gigir.kudu nampa perlakuan anu adil ti pemegang kawijakan ngaliwatan rapet désa. kaayaan pembagian ruangini masih kasampak di désa ibu-ibu-ibu tatangga condong natamu ka pawon. Kedekatan antar-ruang diatur nurutkeun fungsinya. Kamus Umum Basa Sunda (1993).Istilah-istilah di luhur mangrupa sistem kekerabatan masarakat Sunda yangdidasarkan dina hubungan hiji jalma dina hiji komunitas kulawarga. incu. Alatan ageman Islam geus lila dikeukeup ku orangsunda. Sabot upacara akad nikah atawa ijab-qabul dipigawé. boh ti gurat bapa boh ibu. emang. Rohang-rohang umumseperti rohang keur boga sipat netral alatan mangrupa rohang tempat ngariung kulawarga. nyaéta ngan memperhitungkan gurat
. Dina sistemkekerabatan urang Sunda diaku ogé gurat baraya (nasab) ti bapa sarta ibu kawas bibi. buyut. dipigawé boh sacara adat. aki ti gigir. kapilanceuk. nini ti gigir. Kahiji.Nurutkeun Edi S Ekadjati (Kabudayaan Sunda. aki. Béda dengansistem kekerabatan urang Minang sarta Batak anu ngagem sistem kekerabatanmatrianeal sarta patrineal.emang. kapiadi. nini. kapiadi. Pembedaan rohang iniditentukan ku peunteun anu berlalu kaasup perbadaan peran penghuni anu sacara alamidibedakan nurutkeun jender. mangka hésé kirana pikeun misahkeun mana adat sarta mana ageman. alo. Kawas goah padeukeut dengandapur. boh sacara agamaislam. nini ti gigir.Sanajan lumangsung parobahan dina wangun sarta material wangunan. mengartikan "pancakaki" dengandua pengertian. mangka kasampak sakali yén didina upacara-upacara anu pangpentingna ieu aya unsur ageman sarta adat.Perkawinan di taneuh sunda contona. "pancakaki" némbongkeun hubungan hiji jalma dina gariskeluarga (perenahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa kaasup baraya keneh). antara ibu (awéwé) sarta lalaki (ayah). henteu ka ruangtamu. kamar saré kolot diletakkan di tukang kamar anak jeung maksud ambéh barudak bisa terawasi kolot anu satia jeung titilar arsitektur warisan karuhun anu hiji paket kalayan peunteun-peunteun séjén minangka tetempoan hirup. sarta sajabana.Padumukan di tatar Sunda miboga gaya has pangsoranganna.anak. bibi. Euceu.
Antara kuring sarta anjeun – meureun lamun ber. Biasana. mangka pihak anu dianjangi akanmembuka percakapan: "Ujang téh timana. rempah-rempah. jadi adat-istiadat-kebiasaan anu penting dina hirup urang Sunda. leuwih akrab atauwanoh ka semah guna mendobrak kekikukan dina berinteraksi. Ieu dipigawé pikeun nyaho asal-usul turunan sémah. "pancakaki" dina pengertian kadua nyaéta hiji prosés pengorekaninformasi turunan pikeun manggihan gurat kekerabatan anu sempet pegat.ibu waé sarta gurat turunan bapa.Nurutkeun Ajip Rosidi (1996) "pancakaki" ngabogaan pengertian hiji hubunganseseorang kalayan hiji jalma. menjajar ti wétan nyaéta Banten. salah sahijina ajen-inajen berbahasa. diproduksi olehkaruhun Ki Sunda pikeun nyiptakeun relasi sosial sarta komunikasi interpersonal yangharmonis dina komunitas. aya genep dayeuh palabuhan sapanjang basisir kalér karajaan sunda. Asia kulon danasia wétan. tapikita mencla-mencle nyarita teu sopan Sistem kamasarakatan Saméméh karajaan Tarumanagara peupeus jadi dua. puseur kegiatanmasyarakat pindah ti basisir ka wewengkon pegunungan ku kituna masarakat
. karenaselain ngagambarkeun sipat-sipat urang Sunda anu hayang sok bersilaturahim. saurang penjelah portugis warsih 1513.Pontang. Komoditi anu diperdagangakan nyaéta emas. jugamerupakan kaperluan pikeun nangtukeun sebutan unggal pihak dalammenggunakan basa Sunda. Cikande.Naha? Sabab. Wewengkon basisir kalér jadi jalur perdaganganinternasional anu nyambungkeun wewengkon nusantara jeung Asia kidul. Mangka. Mustahil pan. puseur kagiatan masarakat aya di sapanjang wewengkon basisir ku kituna kagiatan anu pang ngarojong perekonomian waktu éta téh perniagaan. Sunda Kalapa. ku kituna sohibulbet atawa pribumi. lawon sarta béas. sarta leuwih kolot. sarta Cimanuk.pancakaki – tétéla dulur! Saeutiknana sadulur laér. aya pribahasa yén dunya éta henteu sarubak daun kelor. Mangka. Karawang. jeung putra saha?".hal ieu lumangsung sabot hiji jalma nganjang ka hiji wewengkon sarta di ditu manéhna manggihan bahwaantara si nu boga imah sarta manéhna tétéla aya ikatan persaudaraan. anu mastikeun ayana tali turunan atawa persaudaraan. Sedengkeun di basisir utarakerajaan Galuh aya palabuhan Cirebon sarta Japura. Tapi. "pancakaki" minangka produk kabudayaan Sunda. sabot urang menganjangi hiji wewengkon.Nurutkeun catetan Tome Pires.Sedengkeun dina pengertian kadua. "pancakaki" bisa diartikeun minangka hiji prosés penelusuran hubungan hiji jalma dina jalur kekerabatan (mapay perenahna kabarayaan).Sacara empiris.Sanggeus peupeus jadi Karajaan Sunda sarta Karajaan Galuh. jikakita weruh si A atawa si B éta ngabogaan hubungan kekerabatan jeung urang.
lengser (pembantu pribadiraja). Anu kahiji nyaéta putra cikal raja ti permaisuri. saméméhna nyekel kalungguhan raja daerahsaunggalah leuwih tiheula. murag hak warisna ka saudarasedarah. Ti letusan seuneuan éta pulalah. saméméh manjabat prabu di Pakuan.Jelema sunda dina wayah éta ngagunakeun sistem cocog pelak berladang di lahan-lahan pegunungan anu luhur. Bertanam di lahan anu luhur bisa maranéhanana pigawé alatan taneuh di wewengkon sunda relatif subur alatan loba anu asalna ti debu urut letusan gunung seuneuan. kawas pangurang dasa
. anu berpandangan yén rajasebagai wawakil déwa di bumi. lain di sérang anu pendék atawa ranca. Jaman baheula kedudukanraja dumasar dina konsepkultus dewaraja. loba mecenghul cinyusu di sana-sini ku kituna kiriman cai pikeun tatanén sangatmelimpah. hulujurit (panglima perang). Raja wewengkon diidinan pikeun naék pangkat jadi maharaja. akar seungit.Karajaan diparéntah olehraja. leuwih ti éta pikeun dijual ka karajaan komo belahan dunya séjén.Pamaréntahan karajaan Sunda sarta karajaan Galuh disusun kalayan kerangkafederasi.mulaimeninggalkan perniagaan sarta leuwih ngutamakeun kahirupan bercocok pelak. komo disembah-sembah ku rahayat meujeuhnana déwa. Aya raja pamaréntahan puseur anu berdiam di wewengkon pagawéan (Pamwatan) anu berlokasi di puseur nagara. kawas patih(urusan pamaréntahan sapopoé). Contona Rakeyandarmasiksa. Raja anu henteu miboga putra maupuan putri.Raja nyekel kakawasaan mutlak sarta hak turun-temurun menduduki tahta karajaan. cengkeh. Kitu ogé di kira-kira rajadaerah aya pajabat-pajabat anu mantuan raja wewengkon. wado (pajabat puseur di wewengkon). mangka hak waris bisa ogé diturunkeun ka saurang putri. Umumna raja di wewengkon masih bertalian baraya(getih atawa pernikahan) jeung raja di puseur. Lamun miboga putra. Aya ogé raja-raja di wewengkon anu memegangkekuasaan di wewengkonwewengkon (Pangwereg). pala. gelarna maharaja. tangga (urusan wewengkon). Di kira-kira raja aya pajabat-pajabat anu boga fungsi séwang-séwangan. mangkubumi (urusan taneuh). tuluy saterusna turun ka putra cikal rajadari selir.Hasil-hasil tatanén tatar sunda lain saukur pikeun mencukupi kebutuhanmasyarakat sapopoé.Alatan éta raja kitu dipihormat.Lilana saurang raja maréntah henteu diwatesan.Aya hiji aturan anu mengatur penentuan saurang gaganti raja anu wafatatau mundurkeun diri. Hiji aturan anu nangtukeun daptar prioritas hak waris dumasar dina tingkat kedekatan hubungan getih raja kalayan si calon raja.dan jurubasa darmamurcaya (penterjemah sagala rupa basa). sarta rempah-rempah séjénna ti tatar sunda kalaitu geus dipikawanoh ku dunya internasional sarta geus diperdagangakan nepi ka ka wilayaheropa. lamun kalungguhan raja di puseur kosong. biasana nepi ka sang raja wafat atautelah ngarasa kolot teuing.Alatan pedes.
Aturan-aturdan kasebut dumasar dua asal hukum. nyaéta ajaran agama (Hindu. para guru. geus ngalaman loba parobahan. sawaréh deui disetor ka pamaréntah puseur. Jatisunda) sarta ajaran karuhun (Patikrama.calagara(penagih pajeg). Sabalikna aya hiji lapisan handap.Sageus Perang Dunya ke-ii sarta sageus Jaman Revolusi. Pamaréntahan diatur ku sagala rupa undang-undang (Papagon) anu berbeda-beda dina unggal generasi.komunikasi.ialah kaum patani. Saterusna undang-undang kasebut dilengkepan terussecara periodik. sarta kahirupan rahayat sakabéh(Manusasasana). Undang-undang anu kahiji nyaéta Sanghiang Watangageung anu disusun ku Rahiyangta Rimedangjati kira-kira dina abag ke-7. pulitik sarta idéologi modém.Masarakat tatar sunda kitu nengetan aturan hukum. anu jumlahna badag. soldadu. pelajar. pamaréntahan (Rajasasana). padagang sarta pangusaha. Isolasi. administrasi pamaréntahan. Budha. anu lolobana masih butahuruf sarta yangdalam cara hirupna masih tradisionil. Sabalikna. sarta umumna ikatangolongan luhur sarta handap éta ngawangun hutang atawa kontrak-kontrak anu henteu nguntungkeun lapisan handap anu lemah ékonomina
. Purbajati). raja wewengkon ngabogaan kawajiban pikeun datang ka wewengkon puseur minangka tanda satia ka maharaja bari mikeun pajeg sarta upeti yangmerupakan hasil bumi ti wewengkon kasebut. anu diwangun ti pamongdesa. Sebagaian ti pajeg kasebut dipaké pikeun ngajalankeun pamaréntahan di wewengkon.pangaruh anyar ti luar. Purbastiti. anu kabéh miboga orientasi kaluar. masarakat désa diindonesia dina urnumnya sarta di Jawa Kulon dina hususna. Bisa ogé disebutkeun yén dina lapisanatasan désa ieu pisan pangpuseurna sagala kakawasaan ékonomi désa. Raja wewengkon boga hak pikeun memungut pajeg ka rahayat. atikan geus ngabalukarkeun hiji lapisan luhur. keseimbangan sarta ketenangan sabenerna geus ditrobos ku pangaruh. pagawé-pagawé jawatan. miboga hubungan kalayan tengkulak-tengkulak sarta padagangpadagang badag di dayeuh. Jelema lapisan luhur miboga kecakapan berekonomi dumasar prinsip néangan untung. Ékonomi. juru penerang. nepi ka tersusunlah undang-undang anu mengatur kagiatan ngagem agama(Dewasasana).


c: text/html

text:
Central tendency
Central tendency mangrupa watesan anu digunakeun dina sababaraha widang panalungtikan empiris keur "acuan" anu ku ahli statistik kadangkala disebut "location". Hiji "measure of central tendency" séjénna nyaéta location parameter atawa statistik digunakeun keur ngir-ngira location paraméter. Contona nyaéta:
- Arithmetic mean, jumlah sakabéh data dibagi ku jumlah observasi dina susunan data.
- Median, nilai anu ngabagi dua ka luhur jeung ka handap dina susunan data.
- Mode, nilai anu pangseringna muncul dina susunan data.
Conto séjénna nyaéta midrange (rata-rata tina nilai pangluhurna jeung panghandapna dina data atawa distribusi), jeung truncated mean dipaké ngitung angka dina widang olahraga ku sababaraha kasus khusus ti interquartile mean.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seueur jalmi beranggapan yen ketegangan dina daging otot bitis nyaeta tatu umum anu menyebabkeun rasa nyeri. Dina kaayaan sepertos ieu lumangsung sabot kinerja daging otot bitis anu kaleuleuwihan ku kituna daging otot-daging otot bitis barobah kaayaan soek. Otomatis terjadilah hiji pembengkakan, nyeri akut, sarta eumeur dina bitis, sarta bade beuki parna sabot mapan, peregangan, atawa tangtung berjinjit. Diantawis sagala rupa macem simtoma,panyakit anu ngabalukarkeun bareuh na bitis nyaeta sindrom kompartemen dina trombosis vena dina, peupeus na tendon Achilles, sarta varises vena. Kejang tungkai anu boga sipat idiopatik nyaeta perkawis anu sawajarna sarta biasana mangaruhan daging otot bitis dina jero peuting. Tiasa janten bitis suku urang karasaeun udur margi daging otot-daging otot na sering teuing dianggo mapan, sumawonten kanggo awewe anu sering ngagunakeun sapatu bertumit luhur. Perkawis ieu menyebabkeun aliran getih di bitis barobah kaayaan kirang lancar sarta menyebabkeun daging otot na kakurangan energi. Wajar wae lamun bitis urang karasaeun pegel sarta sepertos kabetot. Supados perkawis eta henteu lumangsung deui, rajinlah mengonsumsi multivitamin anu ngandung vitamin B. Sajaba ti eta istirahatkeun suku kalawan posisi ngedeng. Posisikeun suku langkung luhur ti awak sarta saterusna pigawe gerakan peregangan daging otot bitis sarta suku.
Rabu, 20 April 2016
Cukang Lantaran Pegel Dina Otot Bitis
Cukang Lantaran Pegel Dina Otot Bitis
Apakah anjeun kantos ngalaman kejang, pegel atawa nyeri dina bitis? Apakah anjeun terang naon eta cukang lantaran pegel dina otot bitis? Bitis nyaeta organ salira anu perenahna dina suku di haturan pengker handap ti tungkai sarta aya dina sistem daging otot, bitis nyambung kalawan rohangan pengker tungkai. Dina rohangan pengker kasebat, dua daging otot pangbadagna anu dipikawanoh minangka daging otot bitis, tepang dina keuneung ngaliwatan tendon Achilles. Sepertos anu anjeun terang atawa sumawonten sering anjeun alami, rasa nyeri atawa pegel anu sering muncul di daging otot ngaganggu pisan kana aktivitas anjeun sapoe-dinten. Rasa udur anu muncul di wilayah kasebat tiasa barobah kaayaan rasa udur anu henteu dawam sepertos rasa nyeri, berdenyut, atawa kesemutan sarta ketidaknyamanan kasebat tiasa lumangsung alatan ti tatu, trauma, mapan kaleuleuwihan sarta olahraga anu abot teuing porsinya. Sacara gurat badagna nyeri atawa pegel dina daging otot bitis jalaran ku tatu sarta pegel wanci mapan jara tebih. Cukang lantaran tatu ieu dimargikeun kitu kaayaanana trauma anu ngawengku daging otot bitis, sedengkeun sacara medis cukang lantaran rasa udur dina bitis ieu teh margi kitu kaayaanana sagala rupa perkawis kaayaan anu wedal, ku kituna ngabalukarkeun udur daging otot minangka gejalanya.
Seueur jalmi beranggapan yen ketegangan dina daging otot bitis nyaeta tatu umum anu menyebabkeun rasa nyeri. Dina kaayaan sepertos ieu lumangsung sabot kinerja daging otot bitis anu kaleuleuwihan ku kituna daging otot-daging otot bitis barobah kaayaan soek. Otomatis terjadilah hiji pembengkakan, nyeri akut, sarta eumeur dina bitis, sarta bade beuki parna sabot mapan, peregangan, atawa tangtung berjinjit. Diantawis sagala rupa macem simtoma,panyakit anu ngabalukarkeun bareuh na bitis nyaeta sindrom kompartemen dina trombosis vena dina, peupeus na tendon Achilles, sarta varises vena. Kejang tungkai anu boga sipat idiopatik nyaeta perkawis anu sawajarna sarta biasana mangaruhan daging otot bitis dina jero peuting. Tiasa janten bitis suku urang karasaeun udur margi daging otot-daging otot na sering teuing dianggo mapan, sumawonten kanggo awewe anu sering ngagunakeun sapatu bertumit luhur. Perkawis ieu menyebabkeun aliran getih di bitis barobah kaayaan kirang lancar sarta menyebabkeun daging otot na kakurangan energi. Wajar wae lamun bitis urang karasaeun pegel sarta sepertos kabetot. Supados perkawis eta henteu lumangsung deui, rajinlah mengonsumsi multivitamin anu ngandung vitamin B. Sajaba ti eta istirahatkeun suku kalawan posisi ngedeng. Posisikeun suku langkung luhur ti awak sarta saterusna pigawe gerakan peregangan daging otot bitis sarta suku.
Seueur jalmi beranggapan yen ketegangan dina daging otot bitis nyaeta tatu umum anu menyebabkeun rasa nyeri. Dina kaayaan sepertos ieu lumangsung sabot kinerja daging otot bitis anu kaleuleuwihan ku kituna daging otot-daging otot bitis barobah kaayaan soek. Otomatis terjadilah hiji pembengkakan, nyeri akut, sarta eumeur dina bitis, sarta bade beuki parna sabot mapan, peregangan, atawa tangtung berjinjit. Diantawis sagala rupa macem simtoma,panyakit anu ngabalukarkeun bareuh na bitis nyaeta sindrom kompartemen dina trombosis vena dina, peupeus na tendon Achilles, sarta varises vena. Kejang tungkai anu boga sipat idiopatik nyaeta perkawis anu sawajarna sarta biasana mangaruhan daging otot bitis dina jero peuting. Tiasa janten bitis suku urang karasaeun udur margi daging otot-daging otot na sering teuing dianggo mapan, sumawonten kanggo awewe anu sering ngagunakeun sapatu bertumit luhur. Perkawis ieu menyebabkeun aliran getih di bitis barobah kaayaan kirang lancar sarta menyebabkeun daging otot na kakurangan energi. Wajar wae lamun bitis urang karasaeun pegel sarta sepertos kabetot. Supados perkawis eta henteu lumangsung deui, rajinlah mengonsumsi multivitamin anu ngandung vitamin B. Sajaba ti eta istirahatkeun suku kalawan posisi ngedeng. Posisikeun suku langkung luhur ti awak sarta saterusna pigawe gerakan peregangan daging otot bitis sarta suku.
Mugia ieu tulisan mangpaat kanggo sadayana :)
Salam sehat, http://penyakitnyerisendiherbal.blogspot.com/
Cukang Lantaran Pegel Dina Otot Bitis
Langganan: Posting Komentar (Atom)


text:
Selasa, 07 November 2017
Carpon DHIPA GALUH PURBA
“ASIH tos pupus!”
“Asih geus maot!”
“Asih tilar dunya!”
“Asih modar!”
“Asih jengker!”
“Asih kojor!”
Mani rupa-rupa, ceuceuleuweungan jeung paharus-harus. Padahal ku sakecap ogé piraku henteu matak kaharti. Malah sanajan ukur digerenteskeun dina jeroning ati, da bakal pada-pada surti ieuh. Pileuleuyan asih, nu paturay jeung puseur dayeuh. Geus euweuh! Nu maneuh nyeuseup galeuh dayeuh binarung kebek kadeudeuh. Euleuh-euleuh, saparat jalan dayeuh, éta kohkol kuat teu reureuh ditarabeuh. Nu karuleuheu ngaleut ngangkeuy ngabandaleut
leungeun ngagisikan
cileuh. Henteu diteureuy, tapi keukeuh geuleuh. Aya deuih nu reuneuh,
rumanggieung bari
nyekel iteuk kalayan pageuh. Nu weureu, nu keur kanceuh teu-teu bureuteu, paadu
teuteup. Weuh… éstuning matak sareukseuk deuleu. bari
Kandaraan tingserebeng tingsalebrut cadu patanya, sakapeung silih ségag ku klakson nu matak ngarawingkeun ceuli. Di satengahing pabuisna patalimarga, masih kénéh pagaliwota nu baramaén, tukang ngamén, tukang peremén, jeung anu caman-cémén. Lebah parapatan Jalan Gardujati-Kebonjati, opat lalaki keur ngagugulung pasaran. Teu jauh ti dinya, di St. Hall, opat wanoja aduregeng manggul pasaran. Tétéla, di mamana nyayagikeun pasaran. Tangtu baé ngahudang panasaran. Malah tadina rék ngahajakeun tumanya ka éta wanoja, ngarah laluasa tur rada betah ngajak ngawangkong ka nu gareulis mah. Tapi matak ngajenghok, da geuning kalah maranéhna nu nyampeurkeun bangun rurusuhan.
“Sumangga, geura numpak!” ceuk wanoja anu pangjangkungna.
“Numpak naon?” puguh ngaranjugna mah. Kakara ogé jonghok, ujug-ujug nitah numpak. Leuheung basa lamun nitah numpak kana mobil, motor, atawa komo numpak manéhna mah.
“Heueuh numpak pasaran! Ari heug numpak naon deui atuh?” nu buukna galing nyorongot. Ih, ari rupa camperenik, tapi omonganana mani gahiral, aéh garihal.
“His, teu kénging kitu, geulis. Kieu-kieu ogé abdi téh hirup kénéh. Sawios badé mapah baé, da kiat kénéh…” témbal téh kalayan satékah-polah nyabar-nyabar karep.
“Bedegong pisan mayit téh!” nu pangpendékna nyelengkeung. Aéh, aéh,
bet ngaréken mayit? Sugan teu bisa dileuleuyan mangkeluk téh? Cacak lamun teu gareulis,
geus tatadi mula ditalapungan hiji-hiji. Tapi kakara ogé rék nyarita, ana rob téh
puluhan wanoja nu leuwih camperenik, nyalampeurkeun naha neuteup seukeut kalayan jajauheun kana
geugeut. Teuing ti lebah mana jolna. Nu écés mah kabéhanana ogé manggul rupaning
barang nu matak muringkak bulu punduk. bari
“Sok, geura numpak kana pasaran!”
“Hayu, mending kénéh numpak cikrak!”
“Mending numpak dongdang!”
“Bisi hayang kana ambulan, geus disiapkeun di Rumah Sakit Iyén!”
Diriung ku puluhan wanoja nu geulisna tanding sélébritis, kalah araringgis. Komo basa nu pangjangkungna ngusapan pipi ku… cokorna.
“Bangkawarah pisan siah, geulis! Wani-wani nyurilam ka aing! Aing téh masih kénéh walagri!” antukna amarah ngagulidag, méh baé teu katadah.
“Nu matak, sok geura numpak!”
“Piraku aing kudu numpak kana paranti mawa mayit!”
“Aéh, aéh,
bet ngambek? Apan manéh téh mayit!”
kituna téh naha
srog ngaléngkah leuwih ngadeukeutan, éstuning bangun taya kasieun. bari
“Aing mah hirup kénéh!”
“Meunggeus lah, tong ngaborongkeun sagala. Kabéh ogé geus nyarahoeun, manéh téh mayit!” pokna, kalayan dihaminan ku tingcikikik
unggeuk kabéhanana. Taya hiji ogé anu gideug.
bari
Basa maranéhna tingcikikik tur arunggeuk, bet ras inget ka sawatara diskotik kelas kakap. Enya, asa beuki inget. Maranéhna pisan ungkluk nu sok marangkal di wangunan agréng kalayan taya nu wani nyisikudi, komo ngabuburak. Wah… tangtuna ogé kiwari maranéhna beuki mucekil. Boa-boa maranéhna nu ngadongsok sangkan pacabakan Asih dibuburak, ngarah bisa mulut bati leuwih medah-meduh. Tapi… mémang lain lawaneun nu kararieu mah. Walikota ogé pasti mikir sarébu kali lamun kudu ngalawan nu kararieu.
Sakolébat sapasang panon néwak juringkang Si Malik jeung Si Darno. Duanana aléprak semu nu atoh. Héab, amarah muncak kana embun-embunan.
“Déngékeun ku saréréa! Aing téh hirup kénéh!
perelu némbongkeun Naha katerangan hirup?!” surat
“Euweuh gunanana. Sakali mayit, tetep wé mayit! Meunggeus, leuwih hadé ngaku baé!”
“Moal! Nepi ka iraha ogé tetep moal ngaku, da teu rumasa! Bisi hayang nyaho, nu maot mah Asih! Asih! Lain aing!” kapaksa nyentak deui, bonganna mani kamalinaan pisan, teu bisa ngabédakeun nu hirup jeung nu paéh. Padahal asa euweuh nu anéh tina papakéan ogé. Calana lévis belél anu keur ngetrén tur ka kaluhurna maké kaos biru anu tulisanana: Demi PERSIB Aku Réla Mati! Baju paméré ti babaturan kuliah.
“Hayoh geura naék! Geus lah mayit mah teu perelu mikiran maén bal sagala!” pokna nu galing téa. Anéh,
manéhna bet bisa nyaho kana gerentes eusining haté? naha
“Sakali deui, aing mah lain mayit! Aing boga hak nyarita ngeunaan maén bal, sabab aing masih hirup jeung sarua mayar pajeg! Nu maot mah asih! Asih!”
“Tah kitu, mayit jaman ayeuna mah. Geus jelas mayit, kalah ngaduduh ka batur. Urang rarejeng wé ku saréréa!” ceuk nu pangbegangna
ngarérét ka puluhan wanoja séjénna. bari
Aduh, cilaka anjir! Najan wanoja ogé, ari jumlahna puluhan mah tangtu moal kuat ngayonanana. Hiji-hijina jalan nyaéta: beretek! Lumpat satakerna tur sakulampat-lampét
teu nolih titincakeun, éstuning pager dirurug, lampu beureum dirumpak. Enyaan,
diudag-udag ku nu gareulis ogé kalah sepor jantung, ari rék diajakan numpak kandaraan
mayit mah. bari
“Ulah kabur siah, mayit!”
“Eureun euuuy! Pamali mayit lulumpatan mah!”
Nu ngudag teu eureun ceuceuleuweungan. Untung wé lumpat ogé ngadadak tanding ucing ari dibarung kasieun mah. Sakolébat karérét aya gang sempit anu ditulisan “Gang Buntu”. Teu loba mikir, blus baé asup ka jero gang. Jep, anu tingceuleuweung téh ngadadak jempé. Panasaran, ngarandeg heula
ngalieuk. Bréh, puluhan wanoja tingjaranteng lebah sungut gang. Taya nu wani ngudag
ka jero gang. Puguh baé haté rada ngemplong. Kakara nyaho, manahoréng gang buntu
téh mangrupa sorangeun keur sing saha baé anu geus buntu laku. bari
Tina gang buntu, bras ka jalan satapak sisi sawah. Ah, teu singna buntu geuningan. Malah asa gancang naker anjog ka lembur. Padahal ilaharna mah ti péuseur dayeuh téh kudu numpak beus, disambung ku angkutan padésaan, pleus sésana numpak ojég. Lalampahan nu kuduna opat jam téh ukur memenitan ari ngaliwat ka gang buntu mah. Kira wanci tunggang gunung, angin tingtrim pilemburan geus mimiti karasa ngusapan sakujur awak.
Ké, ari di lembur geus arapaleun kitu maotna asih? Boa tacan nyarahoeun. Kabeneran palebah pertélon aya pos ronda. Nu pangpentingna, di hareupeun pos ronda ngagantung kohkol. Kop kana panakol, sarta dipaké nakol kohkol, kentrong tilu. Urang lembur mah tangtu bakal surti, kentrong tilu téh hartina aya nu maot. Tapi anéh, mani jempling. Biasana Mang Ahro, Bi Iroh, atawa Bi Nasih, sok tuluy nyorowok tumanya: Saha nu maooot? Tapi boa maranéhna geus leuwih tiheula nyarahoeun. Ana kitu mah kentrong tilu téh sakadar ngabéjaan bulu tuur.
“Héy, Cép Darma, geuning di dieu kénéh? Itu geus ngadaragoan di imah! Hayoh geura mulang!” teuing ti lebah mana jolna, Hansip Baron geus ngajega hareupeun.
“Éh, Mang Baron. Kumaha damang, Mang?” pok téh
nyolongkrong ngajak sasalaman. bari
“Pangésto. Enya, heug, dihampura pisan. Sok ayeuna mah geura mulang! Karunya nu ngadaragoan…” témbal Mang Baron
leungeun katuhuna nampanan dampal
leungeun. Sasalaman téh asa béda. Naon maksudna leungeun kénca Hansip Baron ngusapan
sirah? Jeung deui, tadina mah réa anu hayang ditanyakeun ka Hansip Baron. Boh
ngeunaan anu ngadaragoan di imah, atawa kaayaan lembur salila bari taun ditinggalkeun ngumbara. Hanjakalna Hansip
Baron bangun ngarurusuh nitah balik. Antukna léos baé ninggalkeun Hansip Baron,
muru jalan ka imah anu réa robah. lima
Teu karasa, dampal suku geus ngagaléntoran lemah pakarangan imah. Ké,
batur bet ngarumpul
di imah? naha ? Jalma
mani ngagimbung tur ngantay lebah lawang panto. Mang Amanta leumpang semu rurusuhan
ka sisi jalan Naha
mawa bandéra hideung anu ditalikeun kana suluh. Ceb, ditancebkeun sisi jalan,
teu patih jauh ti pakarangan imah. RT Lili nuturkeun bari mawa bandéra warna konéng. Srog, ka
hareupeun Mang Amanta. bari
“Ulah ku warna hideung atuh! Tangara nu maot mah warnana kudu konéng!” pokna RT Lili
rada muncereng. bari
“His, di mamana ogé tangara nu maot mah kudu hideung. Bisi teu percaya, hayu urang lalajo sinétron. Lamun adegan ngalayad anu maot, pasti maké baju hideung!” témbal Mang Amanta.
“Lain! Salah kabéh ogé! Anu bener mah maké bandéra bodas! Bodas téh apan lambang kasucian. Sok wé cirikeun, nu maot mah pasti dibungkus boéh. Ari nu ngaranna boéh,
tara aya nu rupana konéng!” teuing
ti lebah mana jolna, Kadus Ukar ujug-ujug ngaronghéap mekel bandéra warna bodas. bari
“Pa Kadus, di mamana ogé pami aya nu pupus mah sok nancebkeun bandéra konéng…” RT Lili keukeuh kana pamadeganana.
Panasaran. Anu keur hog-hag téh disampeurkeun.
“Pa Kadus, Mang RT, Mang Amanta, kumaha daramang? Punten sakedap, dupi anu maot téh saha?” tanya téh
solongkrong ngajak sasalaman. bari
“Enya, heug, dihampura pisan. Geus ulah loba tatanya. Tuh, anu ngalayad geus narungguan ti isuk-isuk. Sok, ayeuna mah buru geura ngajepat di tengah imah!” témbal Kadus Ukar.
“Kumaha maksad Pa Kadus téh? Asa kirang ngartos abdi mah…”
“Ilaing pan geus maot,
masih kénéh kulayaban?” pokna RT Lili naha
mencrong seukeut naker. bari
“Maot? Abdi mah teu acan maot, Mang RT! Nu maot mah asih! Sanés abdi…” témbal téh
kerung. Teu di bari ,
teu di lembur, bet ngaduduh maot ka nu masih kénéh hirup. kota
“Enyaan, nu maot jaman ayeuna mah sok loba nyarita…” Mang Amanta ngagerendeng
ngusap
beungeut. bari
Rét ka lawang panto. Beuki teu hayang baé ngadeukeutan imah. Padahal tadina mah geus diniatan rék munjungan ka kolot, ménta dihampura tina sagala rupa dosa. Tapi
saréréa bet ngaduduh maot? Fitnah éta téh! Mangkaning fitnah leuwih kejem batan
henteu mitnah, aéh batan maéhan! naha
Asa leuwih hadé nyalingker ka pipir, rék noong kaayaan di jero imah. Tapi di pipiereun imah éstuning matak ngagebeg deui baé. Pangna kitu, aya sawatara ahli ngaweredonan anu keur badami ngeunaan téknis ngamandian mayit.
“Urang kudu nyiapkeun gayung jeung dreum anu badag…” ceuk Mang Sarkowi.
“Henteu perelu, cukup jambangan jeung cérét wé!” témbal RW Uloh.
“Ké, ké, ari sabunna geus disiapkeun?” Mang Dasmin nyelengkeung.
“Teu perelu maké sabun sagala. Malah hadéna mah dimandian ku salapan sumber cai jeung diawuran tujuh rupa kembang!” kitu pokna Mas Tono.
“Ké, punten, dupi anu maotna saha?” antukna ngawani-wani karep tumanya ka nu keur meujeuhna guntreng.
“Apan ilaing! Meunggeus, nu maot mah ulah loba tatanya, kumaha anu hirup wé! Jig, geura asup ka imah!” témbal RW Uloh. Enya, ti baheula ogé mémang RW Uloh mah kakoncara arogan, otoritér, hayang meunang sorangan. Moal aya benerna ngadebat ogé. Leuwih hadé indit.
Ras inget ka Makam Jambu. Panasaran deui baé, hayang ngalongok kaayaan di makam. Léos indit, muru jalan satapak anu brasna ka Makam Jambu. Saparat jalan, kabandungan loba anu keur guntreng nyaritakeun nu maot. Angger henteu jelas, saha nu maotna? Sanajan geus diécéskeun sababaraha kali, anu maot mah asih. Anéh, saréréa tetep cangcaya. Matak, isuk jaganing géto, leuwih hadé ieu jalan téh dingaranan Jalan Cangcaya.
Bras, ka Makam Jambu. Jang Among jeung sababaraha pamuda geus mimiti ngali kuburan. Malah nu séjénna ogé aya nu keur nyieun tutunggul jeung maésan. Aya ogé nu nataharkeun padung, dalika, keteb, tataban tug nepi ka anu nataharkeun gegelu jeung gandu. Teu lila, torojol Jang Ook jeung Si Aték kalayan langsung nyampeurkeun ka nu keur digarawé.
“Ulah dikubur euy! Mending urang palidkeun wé ka walungan!” pokna Jang Ook.
“His,
kalah dipalidkeun? Di mamana ogé, nu maot mah kudu dikubur!” témbal Jang Among. naha
“Tapi ceuk sayah mah asa alus kénéh disimpen di guha!” ceuk Si Aték
nyerebungkeun haseup
udud. bari
“Ti jaman pendékar ogé, mayit mah alusna dimumikeun, disempen jero guha…” Jang Ook keukeuh kana pamanggihna.
“Ayeuna geus lain jamanna atuh euy!” Jang Among muncereng.
“Ké, ké, saha sabenerna anu maot téh? Aing mah bingung tatadi mula. Cik atuh béjaan aing lah…” bubuhan ka babaturan saentragan, nanya téh henteu asa-asa.
“Aya wé… moal dibéja-béja!” témbal Jang Among
ngiceupan ka Si Ook. Tétéla, Jang Among
ogé saruana pisan jeung nu séjén, pasti ngaduduh maot. Padahal manéhna téh
sobat dalit ti jaman keur budak. bari
Teu hayang lila di Makam Jambu. Komo
teu diwaro ku babaturan. Nyeri pisan ieu
haté. Rék kumaha deui hirup, lamun babaturan baé geus henteu daék ngawaro! Kajeun
teuing kétang, kari néangan deui nu sakira-kirana daék ngawaro. Cik, susuganan
di warung Ceu Enung mah aya kénéh nu bisa diajak nyarita. Sasarina wanci
pasosoré pisan warung Ceu Enung keur meujeuhna haneuteun. bari
Teu salah tina ijiran, barang srog ka buruan warung Ceu Enung, loba pamuda ngagimbung. Malah lain pamuda wungkul, da pakolot ogé siga nu embung éléh. Cikopi jeung lalawuh buatan Ceu Enung mémang dipikalandep ku urang lembur. Teuing pédah rasana anu ngeunah, atawa bisa jadi alatan Ceu Enung anu gumuleng tur saumur-umur jadi randa. Kuwu Amas ogé sok ngersakeun ngopi di warung Ceu Enung. Tuh, kabeneran ayeuna Kuwu Amas keur anteng ngaregot cikopi
sakapeung maling rérét
kana imbit démplon Ceu Enung. bari
“Asih geus maot! Asih geus maot!” ngahaja nyelengkeung, ngarah saréréa langsung ngadéngé.
“Naon? Saha nu ngomong asih geus maot? Jaga létah manéh siah! Aing teu narima lamun asih diduduh maot! Asih masih kénéh hirup!” Kuwu Amas tibuburanjat nangtung
tuluy nulak cangkéng. bari
“Kunaon abdi teu teu kénging nyebat maot? Padahal tos jelas, asih parantos maot…”
“Jaga omongan manéh!Manéh kudu buru-buru tobat! Manéh kudu nyaho yén asih moal maot, saméméh aya perang campuh antara dua golongan rongkah anu kayakinanana sarua!” pokna Kuwu Amas.
“Abdi satuju, Pa Kuwu. Margi, perang téh ayeuna nuju lumangsung. Kiwari urang keur ngayonan perang budaya, perang komunikasi, perang ékonomi, jeung perang-perang séjénna! Asih geus maot. Tapi asih teu perelu dikubur! Malah lamun bisa mah asih kudu dihirupkeun deui. Asih pasti bisa hirup deui!”
“Meunggeus, ulah loba ngabacot siah! Budak kamari soré manéh téh! Sangkilang geus jadi mayit, masih kénéh loba nyarita. Hayu urang rarejeng ku saréréa!” Kuwu Amas nyerenteng
hahaok. bari
“Hayu! Sok urang téwak mayit kulayaban téh!” nu séjénna mani raéng. Taya kasempetan keur lumpat. Kabéhanana mani napuk ngarejengan. Awak pasiksak mani hésé usik, mangkaning aya nu marieuskeun leungeun sagala. Kocéak dengék geus taya nu miroséa.
“Ampuuun! Aing mah hirup kénéh! Aing mah lain mayit! Hirupkeun deui asih! Asiiih…!”
Kaayaan ngadadak simpé. Nu ngarejengan mimiti laleupas. Nyéh, beunta lalaunan. Panon ngulincer ka sabudeureun, nengetan hiji-hijina anu keur ngariung. Méh kabéhanana ngadadak cengkat bangun nu kagét. Anu narangtung di lawang panto tingburiak ka luar
semu nu soak. Ka mana Kuwu Amas? Ka mana Si Among? Ka mana Ceu Enung? Nu dariuk
ngariung téh geuningan aya ema jeung bapa, katut duduluran anu keur panonna
beueus kénéh ku cimata. Rét ka nu keur sarila di kéncaeun, aya Ustad Otong, Mama
Iking, Lebé Doya, Kadus Ukar, jeung RT Lili. Anu leuwih hémeng, bari awak téh ujug-ujug nangkarak
di tengah imah naha
disimbutan kaén bodas. Awak karasa pasiksak, teu puguh rasakeuneunana. bari
“Bapa-bapa, ibu-ibu, ogé para hadirin sadaya. Omat, sanés jurig ieu téh Numutkeun pamendak simkuring mah, rupina Cép Darma téh ngalaman anu disebat mati suri téa. Jadi, Cép Darma mémang teu acan pupus,” kitu pokna Ustad Otong.
Mati suri? Boa enya nu diomongkeun Ustad Otong téh? Ras inget basa keur galungan jeung puluhan anggota Satpol PP. Mimitina teu niat riributan. Tapi amarah ngahéab basa nyaksian Asih keur direjengan ku sababaraha urang anggota Satpol PP. Euweuh kaéra pisan lalaki téh, wanina ukur ngahurup awéwé. Anu keuheul pisan mah ka Si Darno. Sababaraha poé saméméh lokalisasi Saritem ditutup, Si Purunyus téh kungsi nyaréan Asih. Jaba hayang meunang diskon salaku layanan husus keur anggota Satpol PP. Kari-kari Si Kéhéd milu nyégel Saritem. Bener omongan Ceu Rukayah, tukang kios di Alun-alun. Si Darno mah pagawéan méntaan udud, dahareun, duit, pajarkeun téh ngarah teu dibuburak mangsa rajia PKL. Kanyataanana mah tai pedut. Kios Ceu Rokayah diringkid jeung eusi-eusina, ditaékeun kana treuk anu dibeuli jeung dibéngsinan ku duit rayat. Hanjakal maké jeung cangcaya kana lalampahan Ceu Rokayah. Hanjakal, Asih! Hanjakal Si Darno henteu digampleng, basa ménta gratis nyaréan Asih.
Deudeuh teuing, Asih. Di mana anjeun ayeuna, Asih? Mangkaning bapa anjeun keur gering parna. Disalametkeun ku Si Malik kitu anjeun téh? Ah, pamohalan teuing. Geus sababara poé ogé Si Malik mah teu katingali irung-irungna acan. Padahal saméméhna mah teu sirikna pulang-anting ka Saritem, ngamar jeung Asih
gratis. Enya,
gratis, da manéhna ngaku pulisi. Angkanan Asih, susuganan lamun mangsa
karerepet bisa dipuntangan tulung. Tapi tétéla, hésé dicepengna geuning omongan
jelema terhormat mah. Boa Si Malik ogé kalah milu jeung pasukan anu ngabubarkeun
Saritem. Salawasna Saritem bakal jadi saksi kamunapékan Si Darno jeung Si
Malik. bari
“Duh, Asih. Mayang Asih. Camperenik pisan ngaran anjeun téh. Rupa anjeun, sikep anjeun, sagalana anjeun sing sarwa camperenik. Asih, ulang cangcaya lamun ieu haté teu weléh micangcam anjeun. Aya cinta dina ieu sagara rasa. Salaku lalaki, tangtu boga hak micinta wanoja nu kumaha baé satungtung luyu jeung kereteg ciptaning ati. Sabalikna, anjeun ogé, salaku wanoja anu sarua manusa, tangtu boga hak dipikacinta. Nepi ka iraha baé, ukur ngaran anjeun anu rék dipiara dina ieu dada…” aya gerentes dina jeroning dada kalayan teu diréka-réka.
“Cép… Cép Darma! Sok geura istighfar, sanés molohok baé…” Ustad Otong ngabuyarkeun rupaning sawangan.***
Ranggon Panyileukan, 1426-1428 H


text:
Abiu
Abiu nyaéta buah tina (spesies Puteria Caimito kulawarga Sapotaceae). Tangkal jeung buahna mibanda sipat sarua jeung tangkal sawo. Buahna lonyod sakapeung aya ogé anu rada buleud, ukuran panjang 6–12 cm jeung beuratna 150-500 gram, Mibanda rasa seger béda jeung buah séjéna ,[1] .
ku lantaran loba dipelak jaung dibudidayekeun di Australia, ieu buah leuwih kasohor ku sebutan sawo Australia [1]. Padahal, asal muasalna ieu tangkal téh ayana disabudeureun Amazon, dataran Péru, jeung Brazil.[2] Daging buah abiu mibanda kelir bodas jeung rada hérang rasana amis kareueut tur seger. Aya anu ngagambarkeun ieu buah rasana méh sarua jeung kalapa ngora. Lantaran dagingna beyé jeung rada caian abiu bisa ogé dikonsumsi maké bantuan séndok. Unggal buah mibanda hiji nepikeun ka lima siki.
Ciri mandiri[édit | édit sumber]
Daun tangkal abiu rada panjang jeung lonjong saliwat méh sarua jeung daun tangkal buah. Gampil dipelakna jangkung tangkal déwasa ( 10–20 cm ) gedé tangkalna kurang leuwih ( 3,5-6,5 cm ). Kembangna laleutik mibanda opat nepika lima palapah kembang, bijil tina tangkal aya anu ngan hiji sakapeung aya ogé dua nepi ka lima kembang dina satempat, Kembangna hérmaprodit dina mangsana mangkak ligar kembang bisa mangkak salila dua poé dua peuting saméméh ragrag[3].
Buah[édit | édit sumber]
Buah abiu anu geus kolot, mibanda rasa amis rada sarua jeung dewegan (kalapa ngora) bisa langsung di gahgal atawa dicampur jeung bahan séjéna. Dina sataun tangkal abiu déwasa bisa ngahasilkeun buah 100-1.000 siki [4] . Buah anu geus manjing diala kulitna jadi konéng nandakeun yén buah geus asak dijerona, daging buahna rada beyé jeung dijerona mibanda siki anu sarimbag jeung siki buah sawo. Perlu waktu tilu bulan ti mimiti kembang nepikeun ka buah asak tur bisa diala [3].
Hasiat[édit | édit sumber]
Ditilik tina kandungan gizina, buah abiu mibanda sababaraha kandungan anu kacida gedé mangpaatna pikeun awak manusa, saperti vitamin A, vitamin B3, vitamin C, kalori, jeung sérat. Kulantara ieu pisan, buah abiu mibanda loba pisan mangpaat pikeun kaséhatan awak. Sababaraha anu bisa disebutkeun mangpaat buah abiu pikeun kaséhatan [3] :
- Buah abiu bisa ngurangan kasakit batuk.
- Bisa ngahampangkeun gangguan paru-paru, saperti bronchitis jeung gangguan nafas séjéna.
- Geutah tangkal abiu dimangpaatkeun pikeun ngubaran cacingeun jeung ngurangan bagéan awak anu bareuh ku lantaran tatu.
- Bisa ogé dimangpaatkeun pikeun pencahar ngubaran peujit murilit jeung hésé miceun.
- Di Brazil, buah Abiu dimangpaatkeun ogé pikeun lalawuh jeung campuran bahan sayuran séjéna .
Kulinér[édit | édit sumber]
Buah abiu nyaéta kaasup buah anu pang alusna [2] alatan mibanda rasa amis kawas rasana caramél wujudna jiga sawo jeung tékstur dagingna beyé. ku lantaran éta buah ieu bisa langsung di konsumsi saméméhna dibeulah heula atawa dikerok maké séndok, najan geutahan jeung bisa némpél dina biwir hal ieu bisa disingkahan ku jalan néangan buah anu bener-bener geus asak. Sangkan rasana leuwih kaluar biasana buah ieu di campur jeung jus jeruk atawa jus anu séjéna. aya ogé anu dijieun pikeun campuran és krim atawa yogurt pikeun batur sarapan. Buah Abiu nyaéta sumber signifikan kalsium, fosfor, vitamin A, jeung vitamin C.


text:
Penyu Héjo
Penyu téh nyaéta kuya laut. Nurutkeun para ilmuwan, penyu téh geus aya ti ahir jaman Jura ( 145-208 juta taun kaliwat) rék saumur jeung dinosaurus.
Sanajan salilana aya di jero cai, sakali waktu mumbul ngarénghap. Penyu napasna ku paru-paru. Penyu ngalalana kacida jauhna. Tempat nu jauhna 3.000 km bisa disorang salila 58-73 poé.
Penyu jalu salilana hirup di laut. Penyu bikang muru basisir nyelang rék ngendog. Teu tulus ngendog mun kacaangan atawa kagandéngan.
Di dunya téh ngan aya tujuh rupa penyu nu masih hirup, nyaéta penyu héjo, penyu sisik, penyu Kemp’s Ridley, penyu lekang, penyu balingbing, penyu pipih, jeung penyu tempayan.
Penyu balingbing téh penyu nu panggedéna. Panjang awakna 2,75 m, beuratna 600-900 kg. Penyu lekang pangleutikna, beuratna ukur 50 kg. Anu pangmindengna kapanggih mah penyu héjo. Kabeukina tutuwuhan jeung sato leutik.
Penyu beuki lila beuki ngurangan. Malah, kiwati téh geus méh tumpur. Éta téh lantaran mindeng kaganggu jeung habitatnan ruksak. Upamana anak penyu kajaring ku pamayang (nelayan) atawa diala, terus diawétkeun, dijual keur kenang-kenangan.
Di basisir pakidulan Jawa Barat sok aya kénéh nu ngala endog penyu keur jualaeun, atawa keur konsumsi. Dina sakali ngendog aya 150-na. Tapi, ku sabab mindeng dicokotan lila-lila mah beak.
Keur ”pelestarian” penyu héjo hususna, sangkan penyu teu tumpur di sababaraha tempat dibasisir laut kidul, di Batukaras,di Pangandaran, di Pangumbahan, di Cikepuh, kitu deui di Parigi geus diadegkeun Kelompok Panangkaran Biota Laut (KPBL). Éta kelompok téh ti taun 1983, geus ngamimitian programna di wilayahna. Kagiatan para anggotana ngumpulkeun endog penyu mapay-mapay basisir ti mimiti Batu Hiu nepi ka Bojong Salaut, saban tabuh sabelas peuting.
Sumber : ti WWF Indonesia - Green
Tags : Contoh Artikel Bahasa Sunda, Artikel Bahasa Sunda, Conto Artikel Basa Sunda, Penyu Hijau, Penyu Hejo,Artikel Sunda


text:
1). Kawih
Kawih teh nyaeta lalaguan sunda bebas, anu henteu kauger atawa kaiket ku aturan, boh laguna, boh rumpakana. Lalaguan pop sunda karangan nano.S, Doel sumbang, atawa nu sok dihaleuangkeun ku seniman calung Hendarso, eta teh lagu kawih. Contoh lagu kawih "Bubuy Bulan" (ciptaan Beni Corda),"kalangkang", "Anjeun", "Cinta" (Cipataan Nano.S), "Emen" (ciptaan Nico), "pangandaran", "somse" (ciptaan Doel sumbang), "Mawar Bodas", "Dina amparan sajadah" anu di kawihkeun ku Hendarso, "Curug Cidulang" jeung "ulah ceurik" anu dihaleuangkeun ku Yayan Jatnika. upama aya lagu bebas tangtuna aya nu teu bebas atawa kauger ku aturan, boh laguna, boh rumpakana, anu kitu teh di sebutna tembang.cianjur sok di sebut seni tembang, sabab lagu jeung rumpakana, aya aturanana anu maneuh. upamana bae rumpakana dina wangun pupuh.
lian kawih jeung tembang aya deui kakawihan. kakawihan teh lalaguan barudak. upamana bae "Cingciripit", "Ayang-ayang Gung", "Sasa limpetan", "Eundeuk-eundeukan", jeung "Cingcangkeling". Kakawihan biasana dihaluangkeun bari arulin.
- KAWIH JEUNG TEMBANG
- Kawih teu kaungger ku pupuh
- Tembang kaungger ku pupuh


text:
Teu aya deui, nu mikancinta iwal anjeun
Teu aya deui, nu mikamelang iwal anjeun
Pangnyaahna sadunya, pangbageurna sadunya iwal anjeun
Anu heman tur daria, anu jangji satia ngan ukur anjeun
Duh aduh aduh aduh
Hate bagja bisa papanggih jeung anjeun
Duh aduh aduh aduh
Hate reugreug aya sagigireun anjeun
Ngan saeutik hanjakalna
Lamun tepang osok ngajak rurusuhan
Dasar kudu kanyahoan
Horeng anjeun geus rimbitan
Teu aya deui nu jadi pikir iwal anjeun
Teu aya deui nu kagundamkeun iwal anjeun
Inggis beunang ku batur
Inggis bogoh ka batur, iwal anjeun
Unggal peuting babacaan
Mapatkeun pelet asihan husus keur anjeun
Duh aduh aduh aduh
Kurang dahar, kurang sare mikir anjeun
Duh aduh aduh aduh
Hayang deukeut, hayang geugeut...Ngan jeung anjeun
Dasar kudu kanyahoan
Ngirim surat salah ngasupkeun eusina
Gurat sial jeung cilaka
Putus ka ditu ka dieu.


text:
Sunday, January 16, 2011
w a i t i n g
xcely ku dh xsabar tgu family ku datang gak ku d kl tok(14hb januri lak).:) cdak tok xcely buwk blt dr taiwan..g vacation d taiwan for 1 week..sayank ku xekot bha..uhuu:( sad ehs..dh tyme tok cuaca sejok gk bha.mst towg heran knak ka ku xewkot kan..yala kan.my claz xpat dtgal bha.my final exam for sem2 pun xlamak gk..(makin nervous ehs n otak pun bengong pk asgment suma ia.)harap la parent ku blt dr cya mbak buah tgn k ku ehs.hahah!mode jeles alu tok..mun tada juak pezen k ku.ada la plus mode majuk tok kua(hahah!ngada ehs ku.da ku kisah ka?)
Posted by evelyn nyoreng at 11:46 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Poé Ahad. Isuk kénéh. Ibun kakarék nyingray. Matapoé anyar meleték. Gura-giru ka pasar. Ras kana talatah Apa. "Hayang ngurek Apa mah. Béjana belut Bornéo mah baradag," kitu pokna, basa harita mulang ka lembur. Karesepna téh, Pais Belut. Komo dipais-barikeun mah. Isukna dihaneutkeun deui. Dibubuy dina lebu panas. Karasa nyerep surawungna.
Belut sapigeulang orok. Dibesét. Jeroanna dikaluarkeun. Gap kana talenan. Ceg kana panakol. Geprék-geprék. Dipekprékan tangka rata. Gampang ngasakanan: rék digoréng, dipais, atawa dikérécék. Ongkoh samara sok leuwih nyerep. Karasa uyah-asemna. "Kang ngala pucuk jambu-batuna atuh!" indung budak ngingetan, resép buhun warisan pun Biang. "Ngarah seuseut leuleueurna," kitu papagah ti Ema.
Pabeubeurang. Réngsé Lohor. "Hengén atuh Kang," bari pakpikpek ngatur eusi méja makan, "Ujang-nyai geura dalahar!" pokna ngahuit barudak nu keur anteng campego hareupeun TV. "Geura do'aan atuh Kang, ngarahmatkeun ka jenatna Apa sareng Ema, meunpeung aya pais belut kasedepna!"


text:
Spafinder Code promo
Candak 10% Pareum Sadaya pesenan kasinugrahan Card di $ 100 atanapi More
Kode Paké Kupon TAKE10 di Checkout
Candak 10% off sagala pesenan kartu kado ti $ 100 atawa leuwih ngagunakeun kode promo TAKE10 on spafinder.com!
Ngeunaan Spafinder:
Spafinder wellness nya éta salah sahiji pangalusna daya dunya urang keur hirup ogé & perasaan alus kabeh buleud sataun. Ngajaga ogé mangrupa selingkuhan sapopoé. Konsep ieu ngajaga ogé poé 365 sataun hiji ngawakilan falsafah holistik parusahaan miara keur awak, jiwa sarta pikiran, anchoring boh gaw wellness 365 tur merek Spafinder wellness 365.
Spafinder sadar yén wellness hartina hal anu béda pikeun jalma-ti béda Beauty mun Kabugaran, Pola pikir mun penyembuhan, Gizi pikeun miara, hubungan ka Play. Hal ieu devoted mun nulungan industri, pamakéna, pangusaha, & mitra manggihan jalur sorangan mun wellness kalawan pangaweruh, inspirasi, sarta pamendak yen make ngajaga ogé gampang jeung leuwih bisa diasupan, tiap na unggal dinten taun.
Jeung merk Spafinder wellness 365, anjeun tiasa diajar ngeunaan kaséhatan atawa kabugaran craze panganyarna, buku hiji perlakuan kelas latihan atawa spa, meuli kartu kado pikeun jalma husus dina kahirupan anjeun, ngamangpaatkeun hiji-menit panungtungan deal ekslusif, manggihan nu tempat pangalusna keur indit, atanapi malah mung saukur nyieun waktu keur hirup ogé di salah sahiji lokasi wellness nu nyieun nepi jaringan global Spafinder urang. Klik logo Spafinder handap pikeun info leuwih lengkep
10 Ieu% Pareum Spafinder Code Kupon tawarkeun nyaeta Sah pikeun Time Limited Ngan! Kedah Paké promo Code TAKE10 di Checkout pikeun nampa diskon


text:
Buruan Cium Gue!
Lantaran panasaran ka pilem Buruan Cium Gue anu keur heboh lantaran adeganana matak ajol ajolan jajantung, si aki jeung si nini malem minggu kamari indit ka bioskop twentiwan nek lalajo. Dijero bioskop si aki teu ngiceup ngiceup ningali adegan anu keur silih lamot biwir, ari si nini mah jongjong we ngabeuweung borondong garing anu ditempat eta katelahna pop corn tea.
Balik lalajo si aki alewoh nyaritakeun deui adegan anu kungsi ditingali dina pilem eta. ” Nini asa kaingetan euy, pan salila urang bobogohan tug nepikeun kasakieu kolotna asana can ngasaan nu ngarana silih lamot biwir teh !” ceuk si aki mimiti kapangaruhan ku adegan pilem. ” Enya euy aki…kumaha mun urang nyalingker heula kanu poek !” tembal si nini satengah ngajalanan. Atuh teu diengkekeun deui dua duana terus nyalingker kanu poek. Dinu poek nu kadenge teh ngan ukur sora si nini semu ngaharoshos. ” Buruan cium dewek !”
Tilu jam tilu puluh menit tilu puluh detik, si aki jeung si nini kakara ting kulunu tinu poek, pok si aki nanya ka si nini. ” Nini….kumaha rasana euy ?” ” Ueudaannnn meennnn !” tembal si nini nurutan iklan energy drink. ” Niniii…ke..ke….rarasaan teh aya nu melag dina tikoro ?” ceuk si aki semu reuwas bari ngarancetan tikorona. ” Puguh nini ge keur reuwas ieu teh…huntu palsu nini luncat kamana nya?”
(Carita ti Kang Syam Ridwan)
1 Comment »
-
Ha…ha…ha…kakek sih meuncit nini tarik teuing, boa-boa eta huntu ngacleng bade meuncit nu ngora .
Comment by Grandgadis | May 11, 2007 |


text:
welas asihna Gusti ku ayana manusa, sato, tutuwuhan, kutu walang taga jeung sajabana, anu kabeh oge ngajadi sarta hirup jeung bisa ditingali sacara nyata (aya wujudna). Ku welas asihna Gusti oge anu ngajadikeun manusa mibanda kaluhuran, kayakinan, welas asih, kaadilan, katulusan, eling lan waspada. Kabeh anu ngajadikeun manusa mulya jeung sejahtera (karahayuan). Rasa eta oge anu ngahubungkeun kahirupan manusa jeung anu Maha Suci.
Tja-Ra-Ka ngabogaan arti ngamulyakeun Gusti. Sabab tanpa aya bwana jeung saeusina, komo euweuh manusa, pasti moal aya sebutan GUSTI. Tanpa aya “caraka”, geus pasti HaNa-na oge moal disebut Hana.
Kitu oge Da-Ta-Sa-Wa-La bisa dijelaskeun maknana kusabab ayana anu aya, sumber asalna nyatana hiji, nyaeta Gusti. Tinu kasar nepi kanu lemes, wingit, jeung gaib, pasti napel/nerap ka-diri-na kusabab kakawasaan Gusti. Artina sorotna jadi jeung ngajadi teu ngan saukur ngagelarkeun/nyiptakeun bwana katut eusina hungkul, tapi terus-terusan mancarkeun kanyaah, ngagulung dina kabeh kahirupan.
Gusti anu Maha Suci nyiptakeun sakabeh alam, bwana katut eusina, hususna manusa, lain tanpa rencana. Katangtuan anu geus ditetepkeun jadi kudrat pasti (papasten). Kitu oge sakabeh mahluk anu aya didunya pasti kakeunaan ku wates lan winates (batasan dan pembatasan), saperti anu tumiba kadirina conto gering jeung paeh. Tapi salain ti eta geus napel dina dirina kalewihan/kamampuan tinu liana, saling merlukeun, merlukeun batur (ketergantungan), punjul pinunjulan.. jsb
Rek tinu rupa, wujud, warna jeung dedegan, manusa bisa disebutkeun mahluk anu sampurna. Bisa disebut euweuh anu bisa ngaleuwihan manusa (kasampurnaan manusa). Gumelarna manusa anu ditakdirkeun jadi wawakil Gusti, nandakeun ngan manusa hungkul anu mampu jadi warangka eusi “Gusti” (wakil didunya). Kalahiran manusa tina wujud raga-fisik jeung bentuk awak eta mangrupa sari-pati bawana. Matak jadi kaniscayaan lamun manusa mampu ngagunakeun daya-na pikeun ngungkapkeun rahasiah ieu Alam.
Hirup manusa ngarupakeun wujud tina sukma, tina proses aya jeung ngajadi (being and becoming) kabentuk tina sari-pati pancaran anu Maha Suci. Kusabab kitu manusa mampu nalaah, miluruh, ngagali, neangan sarta ngayakinkeun jeung yakin ku “ayana” Gusti anu Maha Suci. Sabab sukma sajati asalna tidinya.
saterusna Pa-Dha-Dja-ja-Nya, makna na, naon bae atawa saha bae moal bisa hirup nyorangan, sabab bakal ngarandapan hirup jeung kahirupan babarengan, sakumaha kaniscayaan kudratna, lamun dina kahirupan manusa osok pangaruh mangaruhan, salain ti boga sifat ngandelkeun kanu lian.
Kitu oge hirup manusa, awak manusa teu mungkin hirup sewang-sewangan, artina nyawa teu mungkin bisa hirup lamun euweuh raga pon deui raga moal bisa hirup sabab teu bisa napas.
lamun anggota badan lengkep kabeh, karek disebut sampurna. Daya hirup bakal napel dina pribadina, nyaeta rupa, wujud, kaasup sakabeh tingkah-lakuna. Kabeh anu hirup jeung ngawujud pasti bakal saling tarik (tarik-menarik) daya-dinayan (saling bersinergi), sahingga ngamunculkeun daya-daya/kakuatan saperti : adem-panas, positip-nehatip, luhur-handap, caang-poek, kabehna muter silih ganti (cakra manggilingan).
Inti tina kaayaan eta, kabeh oge aya di diri manusa, dimana inti tadi sabenerna geus nyerep tina badan manusana sorangan, bisa disimpulkeun, obahna jagat/alam, oge bakal sarua jeung obahna diri. Lamun tingkah-laku manusa keur angkara murka , ngaruksak jeung sajabana, jagat/alam oge aya dina ancaman bahaya, misalna banjir, lahar, taneh longsor, loba cilaka jsb.
Numatak manusa kudu inget kana kawajiban utamana, nyaeta Hamemayu-Hayuning Bawana
Waktu manusa manembah leat sembah rasa, kudu jeung sakabeh sukma (roh,moral)na. Lain awak raga anu pinuh ku kokotor (nafsu dunya). Saenyana sembah raga eta ngan sareat lahir, supaya manusa taat jeung manembahan marang Gusti Kang Murbeng Dumadi.
Manusa kudu cicing dina ASMA kamanusaana, RASA kamanusaan, jadi manusa kudu bisa nempatkeun dina martabatna GUSTI. Geus diciptakeun disadiakeun naon bae oge keur manusa, jagat jeung eusina. Tinggal kumaha manusa babakti marang Gusti. Gumantung manusana, sakumaha gede tanggung jawabna kanu Maha Kawasa, sabab ieu bawana katut eusina kabeh jadi tanggung jawab manusa.
Anu akhir, Ma-Ga-Ba-Tha-Nga bisa dimaknaan kurang lewih kieu, manusa teh anu kalungguhan amanat Gusti, manusa anu menekung ka Gusti jadi daya cahaya anu Maha Suci, yen rasana Gusti luluh kana sukma-na manusa. Jagat (alam) gumantung kana sajarah umat manusa anu disebut awal jeung akhir, oge ngajadikeun jantraning manungsa. Hakekatna ngampar ieu alam, oge ngagelarna manusa. Jadi di dunya ieu moal aya lalakon lamun euweuh wujud jeung gerakna manusa.
kabeh jelas jeung nyata. Artina lamun kabeh manusa geus aya dina kamanusaanna – lamun kabeh geus jadi kanyataan – berarti kawajiban manusa didunya geus beres. Geus tepi kana perjanjian pribadining manungsa jeung geus titimangsa kudu mulang marang pangayuning Pangeran. Tina aya jadi euweuh, jadi euweuh deui. Artina sakabeh abu jadi yen geus tinekanan kana wates kodratna, pasti bakal mulih marang mula-mulanira lan sirna. Awal jeung akhir, geus hatam/tamat.
Lamun manusa geus euweuh, ngarana Gusti oge moal disebut deui (kaucap), aya.
Cag.
Mung sakieu anu kapihatur kirang langkungna ieu hasil ngaraga meneng, tina hasil ngagali makna filosofis anu aya dina kandungan huruf/aksara Ha-Na-Tja-Ra-Ka.
Sakumaha luhungna, ka-adiluhung-an ieu huruf/aksara Ha-Na-Tja-Ra-Ka, lamun teu dihayati jeung nyulusup kanu ati, nilai-nilai substansial anu aya dijerona sarta usaha ngembangkeuna, pasti moal aya makna jeung manfaat keur kahirupan urang oge mahluk sejena dina nyinghareupan ieu alam/jaman, oge waktu anu baris kasorang/disorang ku anak incu. ngabebenah budaya Nusantara anu kudu diwangun keur kamaslahatan anak incu turunan urang.
huruf/aksara Ha-Na-Tja-Ra-Ka lamun digali lewih jero tina huruf per hurufna bakal ngahasilkeun hiji ajaran kahirupan anu mampu mere pencerahan pikir katut rasa. Tegesna yen eta hurup kabeh anu ngarucat dina awak/diri manusa anu sadjati.
Salam Nusanta-Ra
~ Ntjep Borneo


text:
Gothenburg
-
Pikeun kagunaan séjén, tempo Gothenburg (disambiguasi).
Gothenburg (Basa Swédia: Göteborg ) /jœte'bɔrj/) nyaéta salah sahiji kota jeung munisipalitas di propinsi Västergötland di basisir kulon Swédia. Taun 2006, pangeusina aya 490,000 di kotana tur 879,000 di wewengkon métropolitan, ngajadikeun Gothenburg jadi kota kadua panggedéna di Swédia, sanggeus Stockholm. Gothenburg ogé mangrupa kota universitas.
Ku ayana Göta Älv nu ngamuara ka Kattegat, walungan ieu ngabagi Gothenburg jadi dua bagian, kalayan beulah luhureun walungannana ngajadi pulo Hisingen. Teluk leutik Göta Älv kacida cocogna jadi palabuan, tur Gothenburg geus ngalegaan palbuannana jadi nu panggedéna di antara nagara-nagara Nordik.
Eusi
Pulitik jeung pamaréntahan[édit | édit sumber]
-
Informasi leuwih jero: [[Munisipalitas Gothenburg]]
Borough[édit | édit sumber]
-
Informasi leuwih jero: [[Borough jeung Distrik Gothenburg]]
Munisipalitas dibagi jadi 21 borough, nu tanggung jawab kana layanan sakola primér, social, kasenangan, jeung budaya di sajeroeun wewengkonna. Dina pamilu 1998 tilu borough -- Askim, Torslanda jeung Älvsborg—ngayakeun référéndum lokal keurn nyieun munisipalitas sorangan, tapi petisi ieu ditolak ku Pamaréntah Swédia.
Borough
Kerjasama internasional[édit | édit sumber]
- Kota kembar
- Kota pasangannana
Kerjasama jeung Kota Port Elizabeth di Afrika Kidul (ngadeg 1998) nyaéta kerjasama ngawangun lapangan umum nu menarik saperti manajemen runtah, perpustakaa, olahraga jeung pariwisata.
- Kota sawargi
- Chicago, Amérika Sarikat (ti 1987)
- Kraków, Polandia
- Saint Petersburg, Rusia
- Tallinn, Éstonia
- Rostock, Jérman
- Régional
Galeri gambar[édit | édit sumber]
Gambar-gambar wangunan jeung tempat disebutkeun dina téks
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- East Indiaman Götheborg
- Protés nalika KTT UÉ di Gothenburg 2001
- Métropolitan Gothenburg
- Daptar jalma nu patali jeung Gothenburg
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
Tingali ogé Gothenburg di Wikivoyage
- Gothenburg & Co. - Official Tourist site
- Gothenburg - Official City site
- Gothenburg Botanic Garden - Official site
- Hotels in Gothenburg
- Architecture in Gothenburg - Pdf-guide in English
- Urban Planning of Gothenburg - Pdf-guide in English
Catetan jeung rujukan[édit | édit sumber]
Citakan:Boroughs Gothenburg Citakan:County Västra Götaland


text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
14 Januari 2011
Paribasa
Adat kakurung ku iga, tabe’at mah hese dipiceunna (dirobahna).
Adean ku kuda beureum, ginding ku barang beunang nginjeum.
Titirah ngadon kanceuh, neangan kasenangan, tapi malah meunang kasusah.
Ngadu-ngadu rajawisuna, ngahudang amarah dua jelema sina bengkah.
Agul ku payung butut, tumerap ka jalma taya kaboga, tapi mindeng nyaritakeun yen manehna turunan menak baheula.
Ulah ieu aing uyah kidul, asa jadi pangpunjulna.
Landung kandungan laer aisan, gede timbangan.
Elmu ajug, tumerap ka jalma nu bisa mapatahan kahadean ka batur, tapi manehna sorangan teu ngajalankeun papatahna.
Ngajul bentang ku asiwung, hal anu pamohalan bisa kalaksanakeun.
Tikoro andon peso, nyampeurkeun nu rek ngahukum atawa nu rek nangkep.
Ari umur tunggang gunung, angen-angen pecat sawed, ari umur geus kolot, kahayang cara nu ngora.
Ngeunah angen ngeunah angeun, pamajikan satia, ngeunah pasakanana, cukup dahareun tur taya kasusah.
Diangeun careuhkeun, diantep henteu didahar.
Neukteuk mere anggeus, mutuskeun hubungan.
Ngimpi ge diangir mandi, bararaid teuing.
Anu burung diangklungan, anu gelo didogdogan, anu edan dikendangan, anu gedebul dihaminan supaya tambah maceuh.
Ngadu angklung, parebut omong, hayang paunggul-unggul.
Elmu angklung, joledar, nukang nonggong ka kolot.
Anjing ngagogogan kalong, mikahayang nu pamohalan.
Kawas anjing tutung buntut, berebet ka ditu berebet ka dieu kawas nu samar rasa.
Nulungan anjing kadempet, nu asih dipulang sengit.
Anjing nyampeurkeun paneunggeul, nyampeurkeun nu rek mahala.
Paanteur-anteur julang, nu tas nganteurkeun dianteurkeun deui ku nu dianteurkeun.
Sapi anut ka banteng, awewe ngawula ka salaki.
Ngaliarkeun taleus ateul, nyebarkeun kagorengan batur.
Ngawur kasintu nyieuhkeun hayam, berehan ka deungeun-deungeun, ari ka baraya kakad-keked.
Dikungkung teu diawur, dicangcang teu diparaban, ditambang, ditalak henteu, dinapkahan henteu.
Kawas badak Cihea, dilarapkeun ka jelema nu leumpang noyod kawas nu degig.
Balung kulit kolot meuting, henteu beresih pisan hatena, masih keneh ngunek-ngunek.
Marebutkeun balung tanpa eusi, madukeun perkara nu teu aya hasilna.
Banda tatalang raga, leuwih hade ngorbankeun banda, batan cilaka awak.
Banda sasampiran, nyawa gagaduhan, boh banda boh nyawa Pangeran nu kagungan.
Batok bulu eusi madu, goreng rupa atawa euweuh tagog, tapi pinter jeung bageur.
Saherang-herangna cibeas, saberesih-beresihna hate nu dinyenyeri, moal beresih pisan.
Bebek ngoyor di sagara, rek nginum neangan cai, lubak-libuk tapi teu bisa make, da lain hakna.
Meber-meber totopong heureut, ngajeujeuhkeun rejeki saeutik supaya mahi.
Ngijing sila bengkok sembah, teu satia ka dunungan.
Ngadagoan belut sisitan, oray jangjangan, moal kaalaman, mustahil kajadian.
Bengkung ngariung, bongkok ngaronyok, kajeun hirup ripuh, asal tetep teu pajauh jeung anak incu.
Bentik curuk balas nunjuk, capetang balas miwarang, ngan bisa marentah atawa nitah wungkul, henteu prak digawe ku sorangan.
Nyanggakeun beuheung teukteukeun, suku genteng belokeun, masrahkeun diri lantaran rumasa salah.
Mindingan beungeut ku saweuy, api-api teu nenjo kasalahan bawahan atawa rayat lantaran teu mampuh ngayakeun tindakan saperluna.
Ati mungkir beungeut nyanghareup, henteu terus jeung hate.
Bilatung ninggang dage, dilarapkeun ka jalma teu jujur nu kabeneran meunang kedudukan atawa kasempetan anu nguntungkeun pikeun manehna.
Sabobot sapihanean, sabata sarimbagan, lulus runtut sakasuka sakaduka.
Nu borok dirorojok, nu titeuleum disimbeuhan, nu keur susah dipupuas, atawa ditambahan kasusahanana.
Legeg lebe, budi santri, ari lampah euwah-euwah, jalma jahat nu bisa nipu ku tindak-tanduk anu sopan.
Nimu luang tina burang, meunang luang lantaran kungsi cilaka.
Lauk buruk milu mijah, piritan milu endogan, pipilueun nyarita atawa ilubiung kana sarupaning urusan, padahal lain ahlina.
Seuneu hurung cai caah ulah disorang, jelema nu keur napsu atawa amarah ulah diheureuyan.
Gede cahak manan cohok, gede keneh kahayang manna panghasilan.
Ka cai jadi saleuwi ka darat jadi salebak, layeut, runtut raut silih ayunkeun.
Kawas cai dina daun taleus, euweuh tapakna (nasehat atawa papatah).
Alak-alak cumampaka, niru-niru atawa mapadani saluhureun.
Tunggul dirarud catang dirumpak, ngalajur napsu taya nu dihiding.
Cecendet mande kiara, jalma leutik hayang mapadani nu beunghar atawa nu gede pangaruhna.
Ngadek sacekna, nilas saplasna, satarabasna, henteu direka.
Maut nyere ka congona, asal beunghar (lubak-libuk), beuki kolot beuki kokoro.
Congo-congo ku amis, mun rek amis oge puhuna. Anak-anakna ku bageur, bapana oge henteu.
Cukup belengur baraganaya, resep mere kabatur bari teu ngingetkeun kaperluan sorangan.
Cul dogdog tinggal igel, ninggalkeun gawe baku, ngalampahkeun pagawean nu taya hasilna.
Dogong-dogong tulak cau geus gede dituar batur, ngamumule lanjang pipamajikaneun, ari geus meujeuhna kawin kop ku batur.
Ngeundeuk-ngeundeuk geusan eunteup, neangan akal pikeun nyilakakeun dunungan.
Piit ngeundeuk-ngeundeuk pasir, mikahayang anu teu layak pikeun dirina.
Nangkeup mawa eunyeuh, mawa susah atawa mawa cilaka ka nu dipentaan tulung.
Batok bulu eusi madu, jalma nu teu boga rupa teu boga tagog, tapi sihoreng loba elmuna sarta alus budina.