text:
Hiris
Hiris atawa Gude, kacang gude, atau kacang bali (Cajanus cajan) nyaéta sarupaning tangkal kacang-kacangan anu hirupna nahun (perenial). Sikina bisa didahar sarta mangrupa sumber pangan séjéna. Ieu tangkal kawilang tahan kana iklim panas ku lantaran éta tangkal hiris dipaké tangkal penghijauan di daérah anu mibanda lahan garing, di sabaraha tempat dipelak digalengan sawah atawa pager hirup anu ngurilingan sisi kebon.
Di Indonesia, ieu tangkal katelah binatung (Makassar),[7] fouhate (Ternaté jeung Tidore),[8] Hiris, kacang kai, kacang gude (Jawa), kacang bali (Bahasa Melayu), kacang hiris (Sunda), kance (Bugis), kekace, undis (Bali), kacang iris, kacang turis, lebui, legui, puwe jai (Halmahéra), tulis (Roté), tunis (Timor), ritik lias (Batak Karo), jeung koloure (Tomia-Wakatobi).[9]
Gambaran[édit | édit sumber]
Hiris mangrupa perdu jangkung nepi ka 3 m.[10] Ieu tangkal henteu mibanda umur panjang kurang leuwih 1-5 taun salila hirupna.[8] dina tangkalna aya bulu-bulu anu lemes, tur mibanda dahan anu kawilang loba. Tangkalna buleud tur aya guratan dina saluareun kulitna kelirna héjo nepi ka rada kacoklatan. Daunna sapasang, unggal pasang mibanda tilu palapah. Ieu daunna ogé mibanda bulu-bulu anu lemes, wujudna lonyod [9] kulit dahanna mibanda kelir héjo. kembangna jiga kukupu ngaranggeuy aya sababaraha kembang dina saranggeuy panjangna kurang leuwih 15-30 cm, kelirna semu jiga layung nepikeun ka rada kacoklatan .[10] serbuk sari mibanda kelir konéng, putikna ngan hiji, melengkung, mahkotana ogé konéng .[7] Buahna polong, mibanda ukuran kurang leuwih 7,5 cm,[10] lempeng/aya ogé anu melengkung jiga arit. Sikina laleutik di mana masih ngora mibanda kelir bodas, robah kelir sikina jadi gading dina mangsa gumading, nepi ka coklat, di mana geus kolot [8]. Akarna tunggang, sarta mibanda kelir bodas rada rumeuk.[7]
Siki buah hiris sirungan dina 2-3 minggu ti saprak dipelakeun dina taneuh. Umur 56-210 poé Kaluar kembang. Tangkal hiris kagolongkeun déwasa di mana geus nincak umur 95-256 poé dina kaayaan normal usum hujan jeung beurang leuwih lila ieu tangkal gancang pisan kembangan. Tapi di Indonésia mah, usum kembangan jeung buahan bisa waé sapanjang taun.
Habitat[édit | édit sumber]
Dilaporkeun ku Setijati Sastrapradja jeung baturna dina taun 1981, gude/hiris mimiti kapanggih di Afrika. Kaduana di India anu mangrupa puseur tina rupa-rupa pepelakan. Kiwari, ieu tangkal hiris loba kapanggih di nagara-nagara tropis ogé subtropis.[10] Numutkeun catetan Prosea, hiris/gude asal muasalna ti India, satuluyna nyebar nepi ka Asia Tenggara. Gude nepi ka Afrika dina taun 2000 SM bisa ogé saméméhna ti éta, nepi ka nagara Amerika ngaliwatan budak-budak beulian ti Afrika , jeung disawang ieu hiris ngaliwan ogé Atlantik jeungPasifik. Kiwari ieu tangkal téh loba jadi pepelakan di nagara tropis, kaasup dijerona Anakbenua India jeung Afrika Selatan, meureun mimiti tina abad ka-17 Masehi.[11]
Catetan-catetan séjén mertelakeun kamungkinan ieu tangkal asalna ti India. Di dieu aya tangkal liar anu mangrupa kulawarrgana (Mansi) tempatna di leuweung tropis.[12] Papanginggah arkéologis ngeunaan ieu kacang bali sahenteuna aya dina dua situs Neolitik di Odisha, Gopalpur jeung Golbai Sassan umurna kurang leuwih 3.400 jeung 3.000 taun anu geus kaliwat, jeung hiji situs di India kidul, Sanganakallu jeung Tuljapur Garhi, ogé mibanda umur kurang leuwih 3,400 taun kaliwat.[13] Ti India, nepi keun ka Afrika wétan jeung Afrika Kulon. Dinamangsa kapanggih ku urang Eropa, nya di dieu pisan dingaranan Congo Pea (Kacang Kongo).[11]
Di Indonésia, tangkal hiris geus dibudidayakeun sahenteuna di pulo Jawati abad ka-6 maséhi. Budidaya hiris dina ukuran loba tacan pernah dilakukeun, tapi kacang hiris ieu umumna dihasilkeun di pulo Jawa, Bali, Nusa Tenggara , Sulawesi, jeung Wakatobi.[14] Utamana di jawa beulah wetan loba huma-huma ogé kebon anu kaayaana 2000 mdpl.[10] Heyne nétélakeun yén ieu tangkal bisa jadi kalawan subur dina 1650 mdpl. Tangkal hiris bisa dibudidayakeun di nagara-nagara anu mibanda iklim tropis atawa subtropis. Baheula di dataran Sunda, tangkal hiris bisa jadi sanajan dipelakeun dina taneuh anu kawilang garing [15] Di Jawa, tangkal hiris dijieu pepelakan anu ngabantu pikeun nyukupan kabutuhan pangan jeung gemuk héjo. Bisa jadi dipelakeun ti mimiti dataran lebak nepikeun ka dataran luhur 2000 mdpl. Dina hirupna mikabutuh pisan kana cahaya panon poé jeung kurang kuat di mana taneuh beueus.[16]
Kagunaan jeung mangpaat[édit | édit sumber]
Polong hiris anu ngora kénéh dipaké lalab, sayur atawa rujak. Sikina saméméh dikonsumsi biasana digoréng heula, sakapeung bisa ogé dimangpaatkeun pikeun ubar, dijieun témpé jeung tahu gagantina kadelé, atawa diolah ku jalan disangray.[17].[15] Di Anak benua India, kacang hiris diarah sikina tuluy diolah jadi hiji kadaharan anukatelah dhal'. Baheula Heyne dina taun 1916, dhal dianggap kurang kagunaana; kulantaran éta kacang hiris dijieun kadaharan panutup anu dibéré rasa amis .[15] Daun ngorana bisa dilalab saméméhna diléob atawa diseupan heula.[16] Kembang jeung sikina ogé sakapeung disayur. Dahan jeung tangkal dipaké pikeun suluh atawa dijieun karinjang. Mangpaat séjén tangkal hiris nyaéta mangrupa pepelakan palawija pikeun iuh-iuh pikeun tangkal valina, ogé panahan angin. Di Madagaskar, daunna dipaké ogé pikeun parab hileud sutra.
Kandungan kimia jeung gizina, dipikanyaho: daunna ngandung flavonoid, saponin, jeung polifenol. Sedengkeun dahan jeung tangkalna flavonoida, saponin, jeung tanin.[16] Menurut situs Globinmed.com, disebutkan lebih lengkap kandungan gizina:2'-o-methylcajanone, 7-hydroxy-methoxyisolaflavone, alpha-copaene, beta-himachalene, cajaminose, cajanin, asam cajaninistilbene, cajaquinone, lupéol, orientin, asam fitat, pinostrobin, vitexin, jeung sajabana.[18] Energi yang terkandung berkisar 1450 kJ/100 g. Biji segar mengandung vitamin, terutama provitamin A dan vitamin B kompleks.[19]
Hiris bisa dimangpaatkeun pikeun ubar ararateul, Heyne nalungtik di Buitenzorg (kiwari Bogor) daun hiris diléob tuluy caina diinum .[10][15] Daun hiris ogé dipaké pikeun ngubaran geuring kuneng, sariawan dina baham, sesek nafas, jeung gangguan padaharan. Di Jawa, daun hiris dipaké pikeun ngubaran galingging, jeung herpes. Akar tangkal hiris ogé mujarab pikeun ngubaran cacingeun, batuk berdahak, jeung raheut. Aya ogé sikina dipaké pikeun ngubaran bagéan awak anu bareuh .[16] Disababaraha tempat di Afrika, ieu tangkal hiris dipaké pikeun ngubaran kasakit padaharan. Malahan di Madagaskar ieu tangkal téh dipaké pikeun ngosok huntu. séjén ti éta tangkal hiris bisa digunakeun pikeun ngubaran infeksi mata, nyeri ceuli, Jeung akarna dipaké ngubaran panyakit sipilis.[18]
Melak hiris[édit | édit sumber]
Hiris mangrupa pepelakan sumber pangan anu loba kagunanana, di Indonésia (Jawa Timurjeung Pulau Sunda) ogé Filipinagude mangrupa tangkal anu mindeng dipelak di daérah anu garing, dipelak disisi kebon jeung sawah-sawah. Dipelak tina sikina. Bisa dipelak babarengan jeung sorgum, suuk atawa kapas.[19] panyakit atawa Hama tangkal gude anu mindeng ngaganggu nyaéta spesies Heliothis jeung lalat buah Agromyza. Sedengkeun, di Sulawesi beulah kaler, kacang gude diganggu ku hama polong, nyaéta Maruca testulalis jeungHelicoverpa sp. Sok padahal ieu, beubeunangan tatanén kacang hiris ieu mangrupa panambah pikeun nyubadanan kabutuhan kadaharan atawa pangan.[14] Disebutkeun ku Rumphius anu dilaporkeun ku Heyne- di mana "hileud buah jeung daun bakal daratang dina mangsa asup kana usum hujan. Tangkal hiris buahan genep bulan ti saprak dipelak.[15][19]
Taksonomi[édit | édit sumber]
Dilaporkeun ku Heyne, hiris kabagi jadi sababaraha forma, jeung dibédakeun dumasar kana kelir kulit buah [[siki]], utamana:[15]
Dicutat tina[édit | édit sumber]
Catatan bawah
Referensi
- ↑ Millspaugh, C.F. 1900. Publications of the Field Columbian Museum. Botanical series. 2(1): 53. Chicago, IL.
- ↑ Linne, C. von. 1753. Species plantarum :exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, ... 2: 739. Holmiae : Impensis Laurentii Salvii
- ↑ Jacquin, N.J. von. 1772. Hortus Botanicus Vindobonensis v. 2: 54. Vindobonae : Typis Leopoldi Joannis Kaliwoda, aulae imperialis typographi.
- ↑ Sprengel, C.P.J.. 1826. Systema vegetabilium [Caroli Linnaei ... ]. Editio decima sexta. vol. III: 248. Gottingae, Sumtibus Librariae Dieterichianae.
- ↑ Schumacher, H.C.F. 1827. Beskrivelse af Guineeiske Planter som ere Fundne af Danske Botanikere, Isaet af Etatsraad Thonning ved F. C. Schumacher. Kjöbenhavn p.349
- ↑ {{The Plant List: Cajanus cajan (L.) Millsp.
- ↑ a b c "Cajanus cajan Millspaugh." (PDF). Departemen Kesehatan. 14 November 2001. Diakses tanggal 27 April 2013.
- ↑ a b c "Cajanus cajan Druce.". Prosea - Prohati. Diakses tanggal 27 April 2013.
- ↑ a b "Gude". IPTEKnet. Diakses tanggal 27 April 2013.
- ↑ a b c d e f Sastrapradja, Setijati; Lubis, Siti Harti Aminah; Djajasukma, Eddy; Soetarno, Hadi; Lubis, Ischak (1981). Proyek Penelitian Potensi Sumber Daya Ekonomi:Sayur-Sayuran 6:36 – 37. Jakarta: LIPI bekerja sama dengan Balai Pustaka. OCLC 66307472.|accessdate=1 Agustus 2013
- ↑ a b Carney, J. A.; Rosomoff, R. N. (2009). In the Shadow of Slavery. Africa’s Botanical legacy in the Atlantic World. Berkeley:University of California Press.
- ↑ Van der Maeson, L. J. G. (1995). "Pigeonpea Cajanus cajan", hal. 251–5 dalam Smartt, J.; Simmonds, N. W. (eds.), Evolution of Crop Plants. Essex:Longman.
- ↑ doi:10.1179/174963106x123232
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
- ↑ a b Mas'ud, Syharir Kajian Perusak Polong Sebagai Hama Utama pada Kacang Gude di Sulawesi Selatan hal.373 – 379. dalam Prosiding Pekan Serealia Nasional. ISBN 978-979 8940-29-3.
- ↑ a b c d e f Heyne, Karel (1916). De nuttige planten van Nederlandsch-Indië [Tumbuhan berguna dari Hindia Belanda]. 2:332. Batavia:Ruygrok.
- ↑ a b c d Dalimartha, Setiawan (1999). Atlas Tumbuhan Obat Indonesia 1:65 – 67. Jakarta:Trubus Agriwidya. ISBN 979-661-051-5.
- ↑ {{efn|Catatan penggunaan kacang gude sudah lebih awal dibuat oleh Karel Heyne (1916 dalam De nuttige planten van Nederlandsch-Indië [Tumbuhan berguna dari Hindia Belanda]), dia mengutip pernyataan H.C.H. De Bie (Januari 1915) dari Pemimpin Pengoesaha Tanah (EYD:Pemimpin Pengusaha Tanah) yang mempergunakan daun kacang gude yang direbus dan polong mudanya yang dipakai untuk semacam tempe
- ↑ a b "Cajanus cajan". Globinmed. Diakses tanggal 21 November 2013.
- ↑ a b c van der Maesen, L.J.G. (1989)."Cajanus cajan (L.) Millsp". In: van der Maesen, L.J.G. & Somaatmadja, S. (Editor). "Plant Resources of South-East Asia No. 1: Pulses." Pudoc, Wageningen, The Netherlands, hal. 39-42 dalam "Cajanus cajan". E-Prosea Detail. Diakses tanggal 1 Agustus 2013.


c: text/html

text:
Citakan:Underlinked
Ubar nyaéta hiji bahan atawa paduan bahan-bahan anu dimaksudkeun hsangkan bisa dipaké dina netepkeun diagnosa, nyegah, ngurangan, nyageurkeun panyakit atawa gajala panyakit, raheut atawa kalainan badaniah jeung rohaniah anu eunteup di hiji jalma, sasatoan atawa tutuwuhan. Aya ogé ubar nu dimaksudkeun pikeun ngalus-ngalus bagéan awak.[1]
Ubar jadi nyaéta ubar boh dina kaayaan murni atawa campuran anu mangrupa bubuk, éncér, salep, tablét, pél, suppositoria atawa mangrupa anu séjén anu mikaboga ngaran téknis saluyu jeung
Farmakopé
Ubat patén nyaéta ubar jadi anu miboga ngaran dagang kadaptar atasnami si nunyieun atawa dikawasakeunna jeung dijual dina bungkus asli ti pabrik anu meroduksina.[1]
Ubar anyar nyaéta ubar anu di antarana ngabogaan eusi hiji zat boh minangka bagéan anu berhasiat ogé anu teu berhasiat. Misalna lapisan, pangeusi, panglarut, bahan pamantu (vehikulum) atawa komponén séjén anu acan dipikawanoh, sahingga henteu dipikanyaho hasiat atawa kaamananna.[1]
Ubar anyar nyaéta ubar anu meunang langsung tina bahan-bahan alamiah, diolah kalayan saderhana dumasar kana pangalaman jeung digunakeun pikeun pangubaran tradisionil.[1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lamun datang ka SEO, bisa manggihan sababaraha lila paling umum tur istilah tangtu nu geus gawe taun. Tangtu, realm modern ti Search Engine Optimasi ieu terus ngembang nyoba adaptasi jeung progressively diropéa tur dirévisi algoritma pilarian utama Google. Tapi, aya sababaraha trik na amalan anu meunang kabuktian efisiensi ngaliwatan taun panganyarna - Maksad abdi maranéhna bisa alesan diperkirakeun ngaropéa potency aslina maranéhanana, sahenteuna dina masa depan foreseeable. Tur anjeun katuhu - aya cara geulis alus mun lalaki backlinks DoFollow nepi ka 2019. Handap Kaula bade ningalikeun maneh kabeh ngeunaan blog commenting kawas pro pikeun meunangkeun jalma backlinks deserved kalawan DoFollow di balik - cheap vps web hosting. Ku kituna, hayu urang ngamimitian.
Blog Commenting
alat bangunan Hubungan ieu ogé-dipikawanoh diperkirakeun jadi mangpaat pikeun ngawangun backlinks DoFollow dina 2019, sakumaha anu kasebut di momen. Di dieu nyaeta naon anu kudu anjeun terang ngagunakeun metoda ieu Heboh pikeun gedong link.
Lengkah 1: Shaping Yayasan Katuhu nu
Kahiji sakabeh, kuring nganjurkeun dimimitian ku kecap konci target utama jeung frasa konci. Inget - ngabogaan pick katuhu pikeun konci anjeun hal pangpentingna anu ngajadikeun eusi Anjeun ditingali pikeun milarian online. Sumuhun, nulis eusi hébat jeung backlinks PR pangluhurna hurung hébat. Tapi sagalana bakal nyieun moal aya rasa iwal ka pamaké nyata nu néang anjeun kalawan queries keyword luhur relevan.
Lengkah 2: Ngagunakeun spésifik Blog Posts mun Cokot Patalina Balik
Saatos saena kecap konci ka katuhu pikeun mimitian ku, abdi kudu indit pikeun commenting on sababaraha blog husus relevan pikeun topik utama Anjeun atawa Ecological pasar. Cara anu, abdi nyarankeun make CommentLuv plugin, hiji blog Sistim commenting pohara merenah anu well-dipikawanoh diantara SEOs na webmasters profésional. Jeung Abdi yakin metoda ieu Heboh bakal tetep sah pikeun ngawangun backlinks DoFollow malah dina 2019. Sagalana jalan ampir di luhur timer disetir, jadi anjeun kudu boga komplikasi gawé bareng nulungan saeutik kieu.
Lengkah 3: Ngajaga Komentar asli
Jeung didieu urang ngasupkeun dina simpang rada hipu. Maksad abdi anjeun kudu warned - hal teh nya eta blogger tiasa sacara gampil ngarti anjeun ngan spawning komentar ka boga pamadegan backlinks deserved kalawan DoFollow. Éta naha dibagikeun singa ngeunaan komentar panganyarna Anjeun bisa ogé jadi na Jarian on bewara pondok. Pikeun nyegah hiji Tangtu musibah saperti acara, abdi nganjurkeun ngajaga sagala komentar Anjeun asli. Maksad abdi didieu kudu salawasna boga dipariksa ganda pikeun tiap komentar blog sateuacan eta mana live. Ngan ngurus méakkeun saeutik leuwih waktos keur gaduh sakabeh kontak di tempat - baca artikel tuntas, tur teundeun ukur komentar lumrah anu teu ukur make rasa sampurna tapi bisa nganteurkeun nilai nyata ka pamiarsa.
Line Bottom
Ngalakonan kitu, pernah overdo kalawan spawning loba teuing komentar blog pikeun backlinks, iwal mun hoyong ngangkat hiji bandéra beureum kalawan search engine Google sorangan. Ulah pilari curiga kalayan sagala kagiatan wajar atawa spammy. Dina panungtungan, ulah poho aya sababaraha métode séjénna kawas ngirimkeun ka directories artikel atawa lalaki backlinks on panglawungan. Métode ieu geulis mangpaat wangunan link bisa alesan diperkirakeun tetep efisiensi maranéhanana pikeun nyieun backlinks DoFollow berharga malah nepi ka 2019.


text:
Meh ampir sarebu urang nu geus daftar tunggu teh, kitu oge teu kabehannana arek tandang makalangan di arena tanding. Da rereana mah niatna nongton wungkul najan kitu pastina bakal ngantay panjang pisan. Ngantay maruka leptop atawa hape BB nu dicekel sewang-sewangan di tempatna masing-masing. Aya anu di Cibiru, di Cicadas, di Ciamis, di Islamabad Pakistan malah di Leiden oge jeung di tempat2 sejenna. Komo isuk2 jeung beurang mah...nu di kampus UPI, cenah para mahasiswa sastra Sunda diwajibkeun. Sakali mangsa, para patandang anu biasana dina sapoe teh ukur aya lima atawa maksimal sapuluh urang...Aya saratus urang anu ngetik fikmin dina waktu sadetik...atuh pasedek-sedek. Sakedet netra bleng heng...Dina monitor layar fikmin salila 5 menit teh ukur aya tulisan: SAM PU RA SUN ... HA PUN TEN
Malem jumaah, maca fikmin seueur dongeng jurig, maca email seueur nu ngirim salam ,sereh, muka fiklr photo mani arunik, muka yahoo.... ngajeblag tanda tangan beckam.... gusti geuning kunaon bet dina kaos neng syahrini , jeung palebah dadana.
Malem jumaat lekasan wiridan, yasinan , gigireun noelan, ibu... ayeuna teh malem jumaah ... muhun malem jumaah.....
Kéak...kéak...kadéngé sora koréak luhur suhunan, dituturkeun ku sora manuk jurig, ditéma ku anjing babaung. Paralak, kenténg kawas diawuran keusik. Gubrag, di luhur para sada aya nu tibeubeut. Rénjag, Abah saanak pamajikan nu ngarumpul bari lalajo tipi di patengahan pating koréjat. Reup, listrik pareum, poék mongkléng butarata teu kaciri curuk-curuk acan. Puriding, bulu punduk ngadadak ngandelan, awak pating sariak, nirisan. Maranéhna beuki ngagibrig waktu ngangseu bau menyan, teu kungsi lila héok bau bangké. Beuki ngompod, teu sirikna ngiihan manéh. Cikikik, sora awéwé seuri nompok pisan kana ceuli. Kolébat, kapireng sarérétan kawas boéh. Bray, lampu harurung deui. Abah nangkarak bengkang. Jegoh batuk, ngaluarkeun getih lalambaran ngahiji jeung paku leutik ogé bubuk beling.
Bumi alit camperenik bahanna kombinasi tina bata super sareng jati petingan. Di payuneun bumi aya émpang nu laukna pating gudibeg. Dipasieup ku huhunyuran sareng curug tiruan wedalan leungeun ahlina. Matak betah sakur nu nempo. Teu lila aya nu kaluar maké korsi roda ngaliwatan panto jati ukiran jepara. Didorong ku awéwé tengah tuwuh di bawa ka tepas imah rék ngadon moyan. Getén pisan. Dihuapan.
“Ham..ham..puya,ya. Mih..!” Pokna meni pered.
“Teu sawios Papih, da tos janten kawajiban abdi kedah kumawula ka Papih. Waktos jagjag waringkas sarta nyepeng kalungguhan mah pan Papih langki aya di bumi. Papih cekap nelepon ka abdi, kedah nampi amplop ti itu sareng ti ieu. ”
“Gus, euy tulisan di dieu. Jang ka nu nyayogikeun, hatur nuhun kituh....”
“Bener euy, jeung engké deui mah kudu maké sambel jeung cikopi, atawa jeung pais lauk emas”
“Moal nanaon euy ....” ceuk si Ahmad bari mencrong ka kuring sarta ngarampaan tikorona.
“Lah, naha...... pan geus dipénta ka embahna tadi lin?”
“Tapi, pan euweuh jawaban!”
“Ari manéh, hayang aya jawaban kitu .... hiiiyyy!”
“Matak euweuh jawaban gé, Mad hartina euweuh embahna, nu aya téh ieu tumpeng!”
“Jeung embahna téh kapan urang, ridoeun deuleu da urang mah sok menerkeun cai, itung-itung buruhna wé.”
“Ed, ieu sésana ka manakeun, euy?”
“Antep wé di dieu!”
“Balik yu ah ..... seubeuh teuing.....!”
“Mun unggal poé nya euy ......!” ceuk si Agus teu euleum-euleum.
Alhamdulillah geuning teu nanaon. Kuring tiluan salamet teu rieut-rieut acan. Ngan kétah reuwas téh sanggeus dipapatahan ku indung. Atuh anu tara ngaji Yasin ogé, peuting harita mah nepi ka lima balikan. Da mani belél atuh panon téh. Indung bapa kuring gé ngadungakeun sangkan kuring salamet. Tah kakara reuwas téh di dinya. Ngan teu meunang bébéja ka sasaha cenah jeung ulah deui-deui, lantaran kumaha lamun tumpeng téh maké racun, sabab embahna beukieun racun? Pan KO, tah..!
Jay Ramesh, urang Sunda anu tos lami dumuk di Batawi-Metropolitan, lir kebo mulih pakandangan balik ka lemburna, hayang diajar deui basa Sunda di Jurusan Sastra Sunda. Ngan aya ka hanjelu, manehna jadi frustasi waktu diajar sarupaning Foném Kauni, Suprasegeméntal, Segméntal, Fonétik Akustik, Arikularis, Organis, Frasa Aditif, Ajektival, Anékainti, Konéktif, Endoséntris, Konsonan Oral, Réndon, Palatal, Trill, Anéksi, Antésédén jste. Lebeng beuki teu ngarti. Alhamdulillah, Anjeuna kaparengkeun tigebrus ka Institut FBS. Didinya manéhna ngahékok jeung Nyi Fikmin siang wengi, népi ka ngajurahroh pinuh ku kanikmatan.
"Jang...pang meserkeun rokok kapayun?". Kuring ngagero budak nu keur anteng ngapalkeun. Di kamar sare indungna ngadenge panitah kuring ,bangun nu nyaram, ngaulahkeun,"Pak,pan nuju hujan!,sareng si ade nuju ngapalkeun?",kuring kekeuh "Sakeudap! di kiosna mang uju di payun buka keneh geura?!". Teu talamgke budak teh ngadenge panggero gura giru,nyokot duit nu di asongkeun ku kuring,"Dua bungkus nya Jang?,"nitahteh. Di luar hujan beuki ngagedean,cikopi panas masih nyerebungkeun wawangina,karak rek gek diuk nyinghareupan televisi,masih keneh nanggeuy pisin cikopi panas,"Dor,dor .dor..!,kang,akanggggg..?", panto digedor ti luar bari gogrowokan,kuring reuwas gura giru muka panto. Barang bray panto di buka,mang Ujo,rancucud huhujanan,bari dumareda, ngageter ngomongna "Kang...!, Jang Asep Katabrak mobil....,mobilna kaburrrrrrrrr??" teu werat nyaritana teh,.kuring teu talangke,ngan gajleng luncat muru ka jalan gede,geus teu nolih deui mang Ujo na lawang,lumpat,mang Ujo ngeclik ngilu lumpat tukangen.
Kasampak budak masih ngagoler nyangsaya sisi jalan harepeun kios mang ujo.awak nangkuban guyang getih, patulayahm getih nyebar kabawa kucihujan,beureum ngecas ngalembereh mapay gili gili jalan. Budak katingali na kepeulan leungena, masing pageuh nyeupeng dua bungkus roko panitah kuring.
"Adeeeeeeeeeeeeeeeeee???" kuring ngagero maratan langit,ngoceak maratan jagat,handaruan.
Gabrug budak di rawu,di tangkeup pageuh pisan,digalentoran,diceungceurikan,nu satuluyna kuring poek mongkleng,katurelengan.
ngopi,,
hiji mangsa anak maung ngarenghik ka indungna menta daging dumeh geus lia te manggih daging uncal,,mamih2 sik atuh ngala uncal ceuk anak maung,atuh di penta kitu derengdeng we etah maung teh moro ti kajauhan katingali uncal jalu sakitu badagna,,der we etah uncal teh di boro,,ngarana ge uncal hese kacida di tewakna,,plus kaditu plus kadieu,,na atuh ari gajleng teh etah uncal luncat kana cagak indung maung embung ka eleh keun ngan edas etah cagak teh sereug ngadon ugil2an te bisa kaditu kadieu,,,si uncal heran ceuk pikirna nya kamana maung te ngunag deui ari barang di lieuk maung keur ugal ugil hese kaluar,,,atuh kuriling manehna katukangeun indung maung,,,te sato te jelema ari ningali nu ugilugilan mah sok kabita,,,der we atuh indung maung teh di opi,,kacatur si indung maung balik kaimah, anak na bagea keun,, mamih2 mana daging si uncal teh? sasasisi papih kitu,,,
Keur jongjon pelesiran di basisir Pangandaran. Kuring leumpang mapay-mapay gupay kamelang nu kungsi ngalanglang. Inget kénéh, hareupeun guha panggung urang munggaran tepung. Urang pasini rék saati. Naratas bagja ngabaladah kanyaah. Hanjakal anjeun ngahiang bareng jeung jelegurna lambak sagara nu ngabuyarkeun rasa. Rét ka lebah handapeun tangkal katapang, aya nu turun tina mobil pelat beureum. Haté norowéco. Sidik manéhna. Buburanjat kuring muru. “Kang.., ieu téh Akang? Kamana waé Kang?
“Aéhh..,gening Enung? Muhun Akang téa ieu téh, Nung. Kaleresan Akang janten anggota déwan ayeuna mah. Mangkukna nampi dana apirasi. Akang ngahaja kadieu rék nampung aspirasi ti nu pariknik.”
……..???
Manéhna anteng ngencarkeun lamunan bari ngaroko bangun nu ni’mat. Serebung…serebung haseup minuhan rohangan. Haseup sing laléok kukulibekan teu leupas tina paneuteupna. Kabayang rupa bébéna nu geus lila ninggalkeun. Aya geter sono nu hamo kaupahan. Haseup beuki ngeulun, nu ngalamun beuki jongjon. Haseup museur hareupeunna beuki lila beuki sidik ngajirim ujud. Awéwé dibaju bodas bari seuri nyikikik!!
disidik-sidik beuki sidik
dipapantes asa mantes
"bener pisan, demplon!"
teu nguciwakeun pisan
kataji pisan...
makplak bodas...
ngan anakan na sakli tilu...
ngan saeutik rada goreng sungut...
heu euh osok beberelean wae!
cigana iyeu domba teh nuju nyiram bari diajar nyienen!
Sapasang mata neuteup anteub pinuh ku pangahrepan, teu bisa wakca balaka, ngan hate na ngagero "Sujaaaang...kunaon malem jumaah ayena bet taya fatihah keur Ema" Jeritna ti jero Pajaratan
Lébléban. Talaga geus méh salaput tuur. Rét ka wétan, mongkléng. “Duh, jauh kénéh geuning balébat téh..” haténa keketegan. Léos ka enggon, peti leutik dibuka. Bréh, boéh rarang kabuyutan. Teu talangké, disangkéh muru ka pasir, dibébérkeun lebah mumunggang. Sanggeus manteng, manéhna nyorowok ka nu di landeuh. “Geus waktunaaaa...!” Bray! Proyéktor nojo ka tonggoh. Midangkeun siaran maénbal ti GBK. Tujuh Guriang ébat, tingkuniang ku séahna. Cul pancén séwang-séwang, ngadon hayoh ayeuh-ayeuhan, nyumangetan Timnas nu tihuthét ngalawan Malaya. Atuh Sangkuriang ambekeun kacida. “Meunggeus, teruskeun digawéna! montong dilalajoanan! moal teu nyamos!” gantawangna luhureun parahu. Maranéhna teu ieuh maliré, bangun saruhud nungkulan nu keur gul-gulan. “Goblog siah! Ceuk uing ge naon..” Sangkuriang najong parahu satakerna basa kiper teu sampurna néwak balna.
Deuk dibawa ka rumah sakit mana waé hamo burung kabiayaan, najan kudu mancanagara, teu beurat ku waragad, ngaran-ngaran ménak luhur kuta gedé dunya. Hanjakal kabéh doktor taya nu sanggup, ari lain nyieun kabohongan mah ku rénghap buatan. Da ieu mah rék dipundut kunu rahayu dicandak kunu kagungan, cék mang Lebé. Najan bru di juru bro di panto ngalayah di tengah imah, teu bisa dihalang-halang sémah ieu mah. Cunduk teu diharepkeun datang teu diondang, maksa asup. Pikeun megatkeun kasenangan dunya, misahkeun raga jeung nyawa. Rék nyogok lain sogokeun da teu butuheun. Ngajega hareupeun manéhna, teu katangén ku para centéng, teu kapireng kunu samakta pakarang. Mang Lebé gé tukang ngurebkeun teu bisa nitén. Utusan metik patina. Kulawarga ngabangingik, cimata teu mangaruhan, kasedih teu ngaléahkeun karep jeung tugas nu diutus. Sagolék pangkék sacangreud pageuh. Innaa lillahi wa inna ilaihi rooji’uun, nu ngariung saur manuk.
deuk ameuk, ameuk kasaha!
ameuk nyeudek tanaga mideuk!
gaur motor digaur-gaur keun
mangprung tuturut jalan marengan kuring
nu keur ceurik batin, gegerungan ngaleuwihan sora motor kuring nu dibobok!
Béja ngeunaan kang Nazarudin Azhar badé nikah (deui); baris dimuat dina
Manglé sasih payun, saurna Kang Hawe Setiawan nu badé nyeratna.
Aya sapasang cakcak nyalingker satukangeun jam nu naplok dina tembok. Jam buleud siga bulan. Nyarumput lebah dinya. Ukur sora detik. Teu lila sapasang siraru ninggalkeun lampu. Siga nu kabandang, tingkeleper muru jam. Kuliwed. Lapur, teu katuturkeun. Sapasang beurit singtirilik silih berik. Beger. Belenyeng ka satukangeun jam nu asa beuki buleud sarta ngabadagan. Sora detik tambah ngajentring. Bet nyarayang satukangeun jam. Tingkereles kana tonggong waktu. Jarempling. Ukur sora detik. Sada sora nu ngagentraan. Aya sora pamajikan, asa sora kabogoh. Ngajak sapatemon. Boa aya ranjang lebah dinya. Teu karasa bet nguniang. Karayap muru nu ngagentraan ti satukangeun jam. Jam teh tambah badag meh nutupan tembok. Pipilueun nguliwed kana jam. Kasampak aya nu gugupay. Lain pamajikan, lain kabogoh. Srog. Jol ngagabrug. Seungit samboja. "Sono!" harewosna. Jempling deui. Sora detik ukur hawar-hawar. Lusles. . Aya nu ngagalentor ti tungtung indung suku parat kana embun-embunan. Sora detik leungit saharita. Barang lilir deui, geus aya di rohang nu meredong, dipencrong sapasang malaikat. Munkar Nakir.
"brekbek... blukbuk... Akaaang..." "Aéh geuning tos gugah!?" "Di mana ieu téh kang? Naha asa harurung harérang kieu... Duh ieu awak asa pasiksak, sisit kuring nyaréngléd. Kamana ari barudak...?" "Deudeuh Nyai..." "Naon Kang, kunanaon...? Di mana urang téh sabenerna Kang?" "Sabar Nyai... Hmmm... Urang duaan téh katingker heurap. Mimitina Nyai heula, bakating ku reuwas Nyai tuluy kapiuhan. Akang jeung si Cikal muru Nyai, maksud ék nulungan. Orokaya. Tanaga Akang kaburu béak, pon kitu si Cikal. Sirahna bencar ditarok pérah bedog. Si Bungsu ogé akur. 2 nana paralid." "Gusti Allaaaah. Aya ku telenges éta Manusa. Teu rido Kami mah, teu suka." Akuarium kiruh, tuluy semu beureum. Teulila peupeus bareng jeung sora budak anu ngocéak katinggang kaca
duka kunaon peuting ieu mah asa hayang neleg hujan,hayang ngagayem bentang,hayang panggih jeung anjeun.
geus panggih rek dicapluk,,disisit,dicacagan
kana piringkeun.
sugan geus na piring mah ngabeukahan.
jangelek jadi syahrini
nu lalagragan teh geuning anjeun jungjunan.
ti luhur ka handap,ti handap ka luhur,
rupa anjeun aya mangsana cekas,aya mangsa samar,buburinyayan...
siga kuring peuting ieu,,samar kahayang,,kasamaran ku hujan
Ibu iyam mani semangat pisan dinten ieu, socana mani siaga ulak ilik bisi eta makhluq ngaliwat deui. Dua panangana pakupis rikat nitenan hiji-hiji bisi nyumput nyalindung dinu buni. Palastrang seng di sayagikeun gigireun anjeuna.Jaga jaga keur nyanghareupan makhluq nu ti tadi kukurumuyan . Ari pecenghul nonggengan anjeunna, langsung rikat ku bu iyam eta makhluq di tewak. Beunang siah.... maneh.. terus ditindes dina palastrang cetres cetres . putrana neng dewi gagauran ", mamah atos peureus....".
"Ke eneng, engke di buruhan sarebu "., neng dewi jebi
," alim..." tembalna.
"Sapuluh rebu atuh" saur bu iyam ." alim saur" neng dewi ngajerit,
" sajuta saur ",bu iyam beuki semangat metotan kutu jeung lisa tina mastaka putrana, "alim.....!!!!".. neng dewi ngajerit bari lumpat kaburuan.......
Gék diuk dina korsi. Ceg kana hénpon laju mencétan aksara nulis SMS anu unina: Hapunten Geulis, kamari akang masihan kado téh lepat mungkus eusina. Sakawitna badé ngado tiung, ari ieu kalah mungkus CD (calana dalem) bari dina kartu ucapanna ku akang ditulis upami ieu dianggo témbongkeun sakedik rambutna".
(punten ah ... wilujeng ngabeberik yahudi, mugia tinekanan sapaneja)
Neuteup salira waktos tibra ema, atra kagambar weningna asih, kanyaah nu teu laas ku mangsa, ka asih nu teu ka silih ku wanci, Gusti, muga Salira masihan bagja ka anjeunna
neuteup salira waktos tibra ema, kagambar gurat kanyaah, bet ras kana ka rumasa, anu hamo bisa mulangkeun aisan asihna. Gusti, muga Salira ngahapunten sagala dosana
neuteup salira waktos tibra ema, Ya Allah, pika'asih anjeunna, sapertos miasih abdi taya pegatna.
Kabeh panumpang eta beus kota petana sarua, kaasup manehna. Mata teu leupas tina layar dina dampal panangan. Sagala ungkara nu mancawura ti mana-mana dihanca. Dibaca taya nu kaliwat. Jempol kenca katuhuna tapis ngigel luhureun keypad gadgetna, ngarugal rigel kecap jeung kalimah. Nyieun status anyar atawa ngomentaran status batur.
Kalan-kalan tarangna katara kerung, teu lila nyeh ngabelenyeh. Sakapeung katembong beungeutna baketut, tapi teu lila ngabarakatak. Seuri sorangan. Teu paduli batur sakorsi. Teu malire baramaen nu turun naek gunta ganti unggal parapatan. Teu mirosea asongan bulak balik nawarkeun daganganana. Papada anteng dina dunyana sewang-sewangan.
Ngebak di Citaman, sabada Nyai ngagerus daun pangirut, dina batu dakon nu maneuh. Bacéprot gobyog, obyag jeung ngagenyasna cinyusu-cinyusu Pulasari nu asih.
Laju ngantay naraék ka landeuhkeun, ngaliwatan Cipangkat nu pakarepuk para mantri karaton nu hayang garancang ningkat martabat. Malipir Cipaniis nu pagisik jeung nu baroga masalah pakasaban hirup. Pasangrok jeung Cikahuripan nu pabaur rék narumbu hirup jeung hurip pang abadi, lila jeung jaya salalawasna.
Anjog ka Batu Goong, ngariung para kasepuhan, jojong menekung museur keun pangacian, sembah Hiyang ing Dumampara.
Di Cihunjuran, mudal kereteg angen ku cai hérang tina liang Salaka, nu ngebrak mun seug neuleu bari neuleum. Ngarampa boa jeung badéna baé. Sang Déwa Warman ngalingga didinya. Mantu Aki Tirem Luhur Mulya, nu Ngamandala Wawangina, nganteur deudeuh Sang Pohaci Larasati.
Giak jucung ka Puncakmanikeun, ngan sarat tilok kaliwat, pangcurugan Putri, nyoba beresihna haté. Kolocor…crat cret crot… muncrat harérang jasa, tanda lulus bibilasan, bodas haté, bodas rasa. Anjog sampurnaning rasa, kawah Puncak Manik Gedong Rasa. Kacangking jatining Salaka.
Geuning bukti dina batu tumbung, nyegi tilu titik hiji, tandaning bikang, putrining asih Pulasari, ngabukti cinta abadi. Yoni paadek Lingga, notod di unggal pasir jeung tepis wiring Cidaresi.
Brus…. tiis... nyecep kanu dada, kanu raga, kanu hulu, kana ceuli. Cai panghudang paksa ti bapa nu senebeun jasa kana batu-batu patilasan Pulosari, nu sering jadi impian kula, sabada maca buku-bukuna Ibu Nina Lubis. Geura Salat Subuh céng!!!
"Ema, ujang nyeri beuteung!" Ceuk Jang Ano ka indungna. "Atuda kosong beuteungna, yeuh, eusian heula! Cageur geura!" Tembal indungna bari ngasongkeun sangu. Rengse dahar, teu sakara-kara beuteung jang Ano cageur sapada harita.
Isukna di SD tempat Jang Ano sakola, aya bewara yen bapa kapala teu bisa ka sakola alatan nyeri sirah. Jang Ano curinghak, inget kana omongan indungna. Jang Ano tuluy nyarita daria ka guru nu mere bewara, "Panginten kosong mastakana, Pa, kedah dieusian geura, supados damang,” pokna.
Aya hiji Monyét, boga Anak Ucing. Ari Maung mah teu apaleun yén éta téh Anak Kuya. Da Kuya gé embungeun boga Indung Monyét. Ngan ceuk Uing mah Maung gé sarua ngeunah. Ari Monyét dék dikumahakeun atuh..??. Monyét mah cicing wé na kandangna. Ah, teu bisa! Sok tanyakeun ka MUI, bapana Anak Ucing jeung salakina Indung Monyét saha..?. Wah, kafir manéh mah..!!. Nya manéh atuh nu kafir mah..!!. Meunggeus sia téh ngadon paraséa!!. Yeuh aing dék nanya! Ari maranéh saha..???. Kéheula kéheula kéheula! Kumaha ieu téh maksudna?. Nya, ceuk uing gé lieur! Sok balikan deui..!!!.
Aya hiji raja. Boga anak hiji, putri geulis pisan. Menta pangdongengkeun ka bapana. Derrrr we bapana alias Sang Raja ngadongeng. Kieu cenah, "Aya hiji raja. Boga anak hiji, putri geulis pisan. Menta pangdongengkeun ka bapana. Derrrr we bapana alias Sang Raja ngadongeng. Kieu cenah, "Aya hiji raja. Boga anak hiji, putri geulis pisan. Menta pangdongengkeun ka bapana. Derrrr we bapana alias Sang Raja ngadongeng. Kieu cenah, "Aya hiji raja. Boga anak hiji, putri geulis pisan. Menta pangdongengkeun ka bapana. Derrrr we bapana alias Sang Raja ngadongeng. Kieu cenah, ".........." terus we kitu dugi ka kiamat...........
Keur jongjon ngajaga warung bari lalajo tipi, torojol duaan, boncéngan. Nawaran duit.
“Yeuh…tong nyamunikeun hiji hal keur ngaronjatkeun hiji hal. Nu kitu téh disebutna nyumput di satukangeun bebeneran hakiki.. Maké jeung ngaran koperasi harian sagala. Karunya ka koperasi nyaan deuleu! Koperasi nu bener mah aya simpanan poko, simpanan wajib, uang pangkal, SHU, jeung sajabana. Ari ieu naon? Kuring gé apal, rénten nu kieu mah. Harom! Teu. Teu narima nu kitu patut. Anak pamajikan kuring moal dibéré dahar tina duit nu dicaram ku agama. Palias jadi getih jadi daging nu teu barokah!”
Pamajikan katingali sugema tur reueus, kuring nyeukseukan nu duaan téh.
“Mun nginjeum limaratus rébu, sabaraha sapoéna?” Rada ngaharéwos ka maranéhna, sanggeus pamajikan ngojéngkang, da ngadéngé budak ceurik di jero kamar.
Pabeulit,nu mana suku,nu mana leungeun,nu anggerna ngadaplok.
keleber-keleber,,aya putar-puter.
Nu karunya mah nu jomlo..mesat nurugtug kanu bikang ari beunang kana tihang,,jeger nabrak,,lagrag,maot weh.
Bikang nu meunang jodo mah ngaleupaskeun jangjangna,dituturkeun jalu nu ngacung-ngacung jangjangna.
Nu lianna masih hiber,kekeleyengan,,uka neangan nahain.maranehna muteran sorot cahya nu eta cahya kaluar tina mata jeung baham kuring
Wengi ieu jirim salira sumping deui ti lebah tetengger handapeun samoja, nyarengan sora sit incuing dina seahna angin girimis malem jumaah, tingsariak ka lebah katresna, sabulu-bulu muriding ngagalindengkeun dangding dina rumpaka pinuh kacinta, antara aya jeung euweuh salira ngagayabag dina anggoan sarwa bodas nyacas, pameunteu salira nu pias koleas dipapaes ku imut manis nyumputkeun kalara, duh mamlmingan malem jumaah di kuburan cina, sok sanaos jongjon, namung soca mah teu weleh ningal sampean salira, hoyong terang naha sampean salira teh napak atanapi ngangkang, duh..., naha kunaon ieu lancingan ngadadak baseuh bujur kokompodan, jalaran ningal sampean salira ngangkang tina lemah beureum, laju ngagayabag ka lebah tangkal loa sisi wahangan.... les... les... les... teu inget di bumi alam.
Kajadian malem jum'ah"
Cekiiiiiit...! kuring nincak rem satarikna pas di gigireun hiji wanoja nu keur lempang nyorangan. "Neng bilih teu aya rencang hayu ngiring sareng akang !" teu cumarita ukur unggeuk clak we numpak, saleretan katingal geulisna eta wanoja kasorot ku sinar bulan tina sela-sela dangdaunan. Gentak kuring nga-gas deui motor bari nanya "mulihna kamana Neng ?" i wanoja teu ngajawab ukur nunnjuk ka hareup ku leungeun kenca sedengkeun leungeun katuhu nangkeup cangkeng kuring meni pageuh. "Lakadalah manggih milik yeuh sigana" cek gerentes hate kuring. Pas kuring mimiti ngaliwat ka tempat pas handapeun tangkal caringin nu gede, si wanoja nyiwiit cangkeng kuring bari atra kadenge nyuara " e noos ni nieu a aaaa !" gebeg kuring ngarenjag, kontan nincak rem satarikna, motor dumadakan paeh gentak kuring ngalieuk katukang.jentre katingali buukna ngarunday nutupan sabeulah beungeutna, mata legok,letah ngelel bari leungeun geus ranggah rek nyekek kuring, waaaawwwwww...juriiiiiig cek kuring bari lumpat notog-notogkeun maneh.
Trrd di saku calana hapé ngageter....
sms kosong ti nomer anyar asa panasaran ngan bisi nu iseng wungkul..
heuleut dua poe aya deui sms ukur ? na tisaha atuh...
ka unggal batur di akur akurkeun tapi taya nomer nu cocog nyoba di bel teu di angkat..
poe ka tilu aya sms deui ti nomer eta,,aa..nuju dmn? tulungan...
Sabtu sore ka konter dek ngeusi pulsa bari nengetan nomer nomer nu sok ngeusi pulsa
na eta nomer nu sok sms teh bet aya di konter
panasaran di tanyakeun ka nu dagang..
nat atuh gebeg teh cék nu boga konter nomer iyeu gaduhna neng Ésti nu maot kamari gantung diri.........
neuteup lalangit kamar saeneng-eneng.
bari napas ngahegak nahan ceurik nu teu buntaskeun.
kamar patulayah teu dipalire,haben ngajepat ngarajameneng.
geus tilu poe...ngonci maneh dikamar,nyaliksik diri,ngabudalkeun rasa.angger hate tech ngagolak keneh,panas ngentab lain bobohongan.karak manggih duriat nu sakitu pogotna,keur meujeuhna sono kacida.aya beja yen beubeureuh teh geus buntutan.
kumaha geus kieu abdi gusti,ieu rasa ka isin moal paler ku disimutan.
mangkaning geus teu bireuk deui....awal taun rek direndengkeun.
ambu..abah..sumputkeun abdi ka gunung,pageran abdi ku awi bitung.
Tidak memépes tidak membakar, tidak tahu-tahu belum.
(Teu mais teu meuleum, teu nyaho-nyaho acan)
dihiji kantin sakola
+" ieu kang 100 rebu"
-" artos naon ieu teh seeur-seeur teuing yi"
+" bade mayar nu kapungkur mang..halal keun nya mang"
-" na kunaon kitu yi?
+" rumaos kapungkur abdi sok darmaji"
- " kirang ngartos amang mah"
+" muhun..ngadahar lima mayar hiji"
siamang olohok.
+ sholat teh gancang gancang teuing jang?"
- Manawi nu diajar Sholmin kang..
+ Naon Sholmin teh?
- Sholat Mini, alias sholat pendek
+ Bedul siah..disaruakuen jeung ngarang
”Nyeri beuheung sosonggéteun. Sapoé asa sataun. Ngantos Kangjeng teu jol baé...” Rérés tutup buku ‘Geus Surup Bulan Purnama’ yasana Yous Hamdan, bet ngalangkang rupa Emang nu ranggéténg sihung jeung tanduk. Tapi panangan Ema Nini nu salawasna ngucumel tasbé ngusapan tanduk Emang dugika ilangna. Lambey Ema Nini nu salawasna ngaderes solawat niupan sihung Emang dugika sirnana. Janggélék Emang nu keur nikreuh kundang iteuk. Mapag kelewungna sora adan. Buku téh nutup luhureun pajaratan…
‘Kang, iraha urang tiasa tepang? Diah.’ Kitu cék SMS. Jajantung ratug. Uing undur ti basisir laut kidul. Nyingkur dina liliuh katapang. Diah. Lamunan kumalayang. Panineungan bruh-bréh deui. “SMS ti saha? Béda ambeuna!” kapireng nu gumerendeng. Gebeg. HP asa aya nu ngarebut. Lésot tina ranggeuman. Kumalayang lir kalakay. Buru-buru diudag. Teu katéwak. HP ngoléang ka basisir. Terus ngalayang ka laut. Tina pucuk lambak, ujug-ujug aya réma nu laléncop nyanggap HP. Lep deui. Duh. Uing ngan ukur bisa ngaheruk. “Bogoh pisan ka Si Diah Pitaloka téh? Uyuhan, bogoh ka urang gunung!” kapireng nu ngagorowok. HP dibalédogkeun ti jero laut. Negel pisan kana tarang. Uing nyengir. “Dasar kunyuk nurustunjung!” nu jumerit téténjrag di dasar bumi. Basisir inggeung. “Jor, susul kaituh!” Jurungkunung. Indung lambak tanding gunung. Ngaguludug ti tengah jaladri. Jumelegur. Ngaburak-barik basisir.
"leres anjeun rek mulangkeun anak Abah, kabayan! ngandung harti maneh teh ngaluarkeun talak?" ceuk si Abah ka si kabayan, " enya Bah, abdi bade mulangkeun Nyi Iteung ka Abah, abdi palaur jadi pitnah mun duduaanan jeung Nyi Iteung teh" naha, kapan Nyi Iteung teh pamajikan maneh, belegug" tempas si Abah bari jeng kesel "moal jadi pitnah salaki jeng pamajikan sa imah mah, dasar si borokokok" si Abah ayeuna mah bari pepeta " sanes Abah, kapan waktu nikah jeng Nyi Iteung teh disaksian ku Kang Emed, Abah emut henteu waktos pa Lebe naros ka Kang Emed" si Abah ngawaler "enya Abah oge inget si Emed nu jadi saksi teh,kapan ceuk si Emed oge Sah!!.....si Abah rada tarik nyebat Sah na, jawab si kabayan " nyaeta Abah kang Emed teh kamari maot, janten teu aya dei nu nyebat Sah na ka badi teh........................
Unjuk uninga, ka sadaya baraya fikmin, kintenna mendak masalah dina maos, ngajempolan , ogé ngomén, aya gangguan dina internét, husus kanggo anggota tiasa langsung nyumpingan kanu ngintun, ngajempolan, oge ngomén fikmin. Teuaya biaya fulsa. Hatur nuhun.
Manehna ngarahuh ningali tanjakan nu sakitu netekna...
Dikeureuyeuh di korondangan sanajan bari nyényéréd indung suku..
Nepi ka punclut ngahégak késang luut léét
manehna ngagauk ceurik ningali pudunan nu sakitu tarahalna......
"Basa moro, Raja ngadon kiih heula. Keuna kana dangdaunan, Sanggeus Raja indit katut rombongan, ci kiih dina dangdaunan dilamotan ku Bagong. Teu lila ti harita Bagong reuneuh, terus ngajuru ngarana Dayang Sumbi..." ceuk nu ngadongéng.
"Ah nu ngaletakanana GONGLI meureun pa..." cenah ceuk nu ngadéngékeun.
*) Gongli= Bagong Lieur
“ Tiasa di tarékahan Bos” !!.
“ Kunaon Bah ?. “ Sirah Budak Parawan “.
Tujuh mayit, alatan jambatan runtuh, tos kapendak, Alhamdulillah séhat wal a’fiat.
Datang ka ondangan, nyampak Salakina keur di walimahan.
Soca Kunti Nalibrata neuteup waruga beureum dina kandaga nu ngalengleong kabawa palid Walungan Gangga, keclak cimatana nganteur nu jadi anakna.”Jagat Batara, mugia nangtayungan pun anak tina gangasna walungan Gangga..... Bral anaking geura lumaku masing jauh, hiji waktu nu geus tangtu urang pasti patepung lebah jagat nu pinuh panundung....” gerendengna bari neuteup anakna dina kandaga nu ngalengleong ngajauhan manehna.
Gusti .. i nu agung, bungangangna ieu rasa basa bapa mc ngumumkeun juara kahiji berprestasi tingkat provinsi teh anjeun, bangga nu luar biasa basa bapa gupernur masrahkeun hadiah sareng piagam penghargaan ka salira, apan abdi mah mung urutan ke 6, kang. Tapi nu jadi micu geter jajantung basa salira angkat ka panggung kehormatan, apan harita salira ngareret ku juru soca bari ngagelenyu, gusti .. i nu agung, ieu rasa lelenyapan. Abdi ngadu'a kang mugi salira pinunjul deui di tingkat nasional.
Akang .... ieu geter jajantung ngagolak, waktos harita ngaharewos "jam sabaraha bade uih ka cianjur?" naha salira teu surti apan abdi hoyong sareng ngiring kana mobil anjeun? apan urang remen paamprok dina rupi2 kagiatan, sering patarema tangan, sering reret dibarung ku imut.
Teu lepat ieu hate kang, mun abdi neundeun kasono kasalira, salira sanes jalmi samanea, nu leubeut ku pangarti, nu pinuh ku prestasi.
Gusti .. i nu agung ....... salaki batur ..... BEU
“pami kang Iwan leres-leres maksad ka abdi, sonten tabuh tilu diantos di payuneun pom bensin Andir.” Ceuk Ida, kuring ngabetem neuteup panon Ida.
”abdi bade wangsul, saena kang Iwan nyarios ka sepuh.” Ida neruskeun.
“ha hayu, mangga.” Ceuk kuring, teu lesot dua lengeun Ida dicekel bari neteup ka manehna, lengeun kuring duana diantelkeun kana pipina, serrrr hate nyeredet, karasa pipi manehna haneut, maksud kuring hayang ngantelkeun biwir kana tarangna tapi manehna ngabalieur.
“ulah kang, isin”.
“hmh” kuring karahuh nahan birahi teu kedal.
Kuring turun tina angkot hareupeun pom bensin Andir jam tilu leuwih sapuluh menit, nyampak Neng Iis sorangan. Kuring ngaheruk nampa kertas sacewir warna biru, cenah Ida mah tos angkat ka Cililin ieu alamatna.
“hatur nuhun, wasalam” kuring nutup seminar pendidikan karakter, leos ninggalkeun ruangan muru palataran, seblak jajantung ratug tutunggulan.
“ Ida !.” kuring ngabelesat nyampeurkeun manehna nu ngajingjing karanjang hoe bari ngelek nyiru.
“sumuhun, Pak.” Ceuk Ida, gog deku nyiru diteundeun luhur jingjingan, lengeuna nyingkabkeun tutup nyiru, kuring nagog hareupeuna gep leungeuna dicekel tapi dikepeskeun bari mencrong ka kuring.
“lima taun, Da ! urang teu patepang, Akang sono ka anjeun”. Kuring neuteup beungeut Ida, manehna tungkul.
“Sumuhun, Kang !, ulah kieu bilih aya nu ngawartoskeun ka caroge abdi.” Tembal Ida.
Kusiwel kuring ngaluarkeun kertas sacewir warna biru.”Akang milari salira, luput teu kapendak, ieu alamat nu dipasihkeun ? “ cekeng bari nembrakeun kertas nu lecek, balas di buka- tilep, buka- tilep, ubar sono ka Ida.
“sanes, duka alamat saha eta mah”. Ceuk Ida dareuda, cipanon ngembeng teu laju murag.
“Ieu alamat ti Neng Iis, saurna Ida linggih di ieu alamat”. Ceuk kuring, hate nahnay hareupan peunggas, Ida geus boga salaki, jung kuring nangtung mundur dua lengkah, leung alam dunya asa poek, hate ngageremet Ida geus boga salaki.
“ Si Iis”. Kuring nonggongan Ida, leungeun ngeleper dipeureupkeun, gejlig kuring ngalengkah ninggalkeun manehna, kadenge sora Ida, Iis teh adi beuteung manehna.
"Kunaon maneh sarangah-serengeh ?"
"Akang kasep!" pokna bari ngaleos.
Jam tujuh peuting. Kuring. Anjeun. Adu hareupan. Tapi ieu lain tegal kurusetra. Kudu aya palastra. Mun teu kuring. Nya anjeun. Tapi sakali deui ieu lain tegal kurusetra. Ukur meja makan. Tapi heabna leuwih ti tegal kurusetra. Peso jeung garpuh ngarecah daging dina piring. Segelas jus stroberi siga getih nu diuyup. Kuring jeung anjeun. Adu hareupan. Taya nu nyarita. Kuring moal nyarita, saprak anjeun balaka geus pasini jeung mahasiswi. Ieu ukur meja makan. Tapi leuwih raheut batan kurusetra.
Maya. Galécok socana. Unggal tepang neuteup cahaya. Pameunteu. Tumungkul. Aya windu nu lawas témbong saulas. Saur salira "Saur saha nu lumieuk jongjon nyorangan . Diantos!" di dieu. Ngangkang satengahing sérab layar mangsa. Brus-bras jalan. Ngajak mulang ka suklakna ka siklukna, lulurung jempling. "Pa! Mamah." curuk budak nunjuk gambar nu kemba ti tatadi.
Panganten direnceng-renceng. Nu jatukrami Silih kelet. Silih simbeuh imut pangirut. Nu lalaki kikiceupan ditema delek pangbibita. Para tamu rempeg minuhan masjid. Naib jeung saksi dibarung surat kawin jeung ijasah geus samakta. Basa dirapalan panganten lalaki ngajawab ti kotot teges awewe pok nyarita, "Tarima abdi nikah ka Nyi Rukami ka Ki Ihan kalayan maskawin nu kasebut, Tuney !". "Sah !" ceuk naib. Raeng sarurak saruka bungah sararea kaleprok ngabageakeun. Dua panganten salamet.
"Ajengan, ari tukang ngarang carita, tukang sajak, jeung tukang tulas-tulis lianna mun jaga aherat datang, bakal asup kamana?" Ceuk Jang Santri.
Ajengan kerung. Dungdak-dengdek kopeahna. Gigideug.
"Ka naraka !!!"
"Baruk ???"
"Nu ka surga mah nu boga lalakonna...."
Bapa bupati boga panyakit gagal jantung. Manehna keur dirawat di rumah sakit. Ku sabab loba duit, manehna hayang meuli jantung cau saloba-lobana, keur ngagantian jajantungna anu gagal.
Manehna geus lila leuleupangan.Tapi ka manehna ngadeg di Puncak Jaya Wijaya.Manehna ngaluarkeun paku jeung palu.Trok weh gunung di pahat, nepi ka bray beungeut rorongkong.Clak manehna ngucurkeun getih tina panonna,manehna ngagorowok "Indonesia taneuh mayit!!" nepi ka ngagolepak bari ngacungkeun paku jeung palu nu baloboran ku getih.
(Nepangkeun abdi pun Agi ti SMPN 3 LEMBANG,putra Pa Hadi Aks.Bingah pisah tiasa lebet di grup ieu.Nuhun tos diangkeun.Hoyong tiasa nyerat basa Sunda)
..Neng Ijeum mani jete luwa lewe jiga ni geulis bae padahl mah jiga sandal butut...pok nyarita ka salakina..kang cobi aos seuratan Neng sae teu..!Alah neng itu tulis apa aku ga ngerti apa yg kamu tulis nada sora orang sebrang na kaluar...! Akang neng nyeurat ieu cobi aos...bari jeung rada maksa tulisanna di tingalikeun kasalakina...Bah neng itu salingkuh sama akang ya...neng bilang mani hoyong naekan Odong-Odong..siang-siang kieu hayang naik odong-odong saha odong teh?..Kang Odong-odong nya ..bari rada di harewos keun ka salakina..bah odong-odong itu aya mobil,kuda,,,kereta api..beunghar ..pisan nya..lalu akang ini apa neng selingkuh...ngomong kitu na bari ngagejlig akang cemburu sama Odong -Odong...cag Neng Ijeum....!!!!
Harita keur ngajemput budak di sakola aya obrolan ibu-ibu siga kieu:
“Les dimana euy budak manéh?”
”Teu ngiluan ayeunamah ”
“Naha?”
“Percumah, mendingan ngumpulkeun duit keur mayar ‘orang dalam’ tibatan duit dipaké keur mayar Lés. Arék abus ka sakola mana? Kumaha duit!”
Geulis rancunit. Asana moal aya lalaki nu nampik.
"Wilujeng sumping, kang!" manehna nyolongkrong sasalaman. Celengok kana pipi kenca katuhu.
Kuring molohok. Helok. Panon molotot kana model buukna. Jambul. Tapi da lain Victoria. Apanan Victoria mah keur ngaput di imah basa kamari ditinggalkeun teh.
"Ieu mah model Jambul Khatulistiwa, kang!" ceuk manehna bangun nu surti kana eusi hate kuring.
Nyaan 'sesuatu banget' ceuk kuring dina hate. Diluareun hotel kadenge nu tingjorowok.
"Beckham...Beckham...Bechkam!"
Maneh ajag, maneh bagong, bari tutunjuk dina hareupeun irung batur. Urang papaduan tina eta sasatoan.
Kasir di imah parawatan ngemutan"mun hayang mondok bari ngubaran panyawat nu entreup dina awak kudu aya encis lebet tipayun nembe tiasa damang". Jelema balangsak mah teu meunang geuring.
Cicing,repeuh, montong gandeng, montong ceurik wae. Lamun geus jempling kacida, ayeuna urang anu ceurik. Urang geu manusa sanes mesin.
Galandangan nu pinuh kuborok, harita ngaringkuk sisi jalan. Teu aya numaliré. Laleur ngarapung. Borokna eté jalmi digémbrong kulaleur. Bray panon poé, ngahaneutan awakna. Nguliat sakédapan. Pereum deui. Teu aya numaliré kénéh. Jalma-jalma jiga rujiteun kujiihna borok éta jalmi. Bray katémbong rohangan sarbabodas. ”Mangga ka darieu,” saur dokter nu soméah. Rohangan Kelas III ngadadak pinuh. Ngadadak diperhatoskeun. Hiji pasén, hiji dokter saréng hiji parawat. Ari nu kélas VIP saréng VVIP atanapi paviliun mah simpé. Teu aya numinat dirawat di éta rohangan. Séeur pasén nu walagri deui saparantos dirawat di kélas III. Prosédurna gampil pisan. Ukur kuimut, sadaya patugas sigép ngarawat sadaya jalmi nubalangsak. Nubalangsak saruka bungah wireuh aya hiji rumah sakit nu sakieu sigép, ramah, tur daria dina ngarawat pasén. Nu matak atoh mah, nébus pasen ukur ku imut. Cekap kuimut, pasén tos dianggap lunas. Wanci tunggang gunung, jalmi nu pinuh kuborok céngkat sakédapan. ”Alhamdulillah Gusti, kuring tiasa keneh ngimpi saé,” géréntésna. Jalma-jalma jiga rujiteun kujiihna borok eta jalmi. Aya nu nyiduh sagala. Teu lami, ngagoler deui éta jalmi. Teu aya numaliré dugi ka maotna.
Di kantor.. dunungan sok ambek, mun ningali dina klosét duduk, aya tapak anu nagog, laju nitah ka OB ditulisan, “kanggo kasaén sadayana anu miceuna /pipis cingogo di klosét jongkok”, na isukna nalika dunungan mariksa klosét jongkok aya béwara ogé, “kanggo kasaéan sadayana, anu miceuna/pipis bari nangtung, mangga dihaturanan di handapeun tangkal”, dinu tangkal ogé aya tulisan “mangga tulisan nyalira”…. *3. (seepkeun ah jatahna).
Si yaya keur seuseurian bungah pisan, “meureun kudu distempélan halal ogé”, pok na deui ngomong sorangan, si adun anu keur diuk gigireuna jadi panasaran, “emang aya berita naon atuh ya???, ieu geura dun aya berita “Sertifikasi pengaruhi perceraian guru”.…. *2.
Wanci sareupna pangeusi lembur geus ngararingkeb manéh. Kaayaan éstuning simpé lir gaang katincak, saha pijalmaeunana nu wani ngalanto kaluar dina mangsa werit kawas harita ari lain rék nandonkeun nyawa mah. Loba kabéjakeun lembur anu diranjah peuting-peuting, hartana dirampas, nu ngalawan dipaéhan, nu geulisna digadabah, aya gé nu ditugel jangga sirahna dijeun papaés gapura désa. Ngagigila ka unggal jalma yén manéhna teu bisa disapirakeun, méré béja ka sakumna mun manéhna nyaan bengis. Naha ukur pulitik, sangkan jalma kabéh giruk, najan ceuli diantelkeun kana bilik malah rancung-rancung hayang ngadéngé wéléh taya raratan. Pira hayang apal naha saha nu jadi gorombolan téh sategesna. Waléh kotrétan nu patulayah hasil karya parabujangga teu nétélakeun anu écés, masing-masing boga versi.
Télététét…télététét…tétééttt!!! Dongkeung..dongkeung…!!! Tarompét nérétét, kendang ngungkung, lagu Kiser Bojong ningkat kana Kembang Beureum. Soléh nangtung di tengah pakalangan. Luk, tungkul. Leungeun hatur sembah. Mang Juma mapatkeun jampé. Ngajiad. Ngambat arwah sangkan miraga sukma. Soléh peureum. Puah!!! Mang Juma ngabura. Beungeut Soléh lamokot, biwir kekerot, awak ngagidir. Bray panonna beunta, beureum siga siki saga. Sirah mimiti édég, unggat-unggut nuturkeun sora goong. Kendang nihtir. Soléh ngaréngkénék, nguriling nunggang kuda, ngulincer dina kotakan garing. Seuseukeut taneuh bengkah nojosan dampal suku. Soléh méndéléng. Sirah déngdék, suku totokér. Beretek lumpat ngudag nu dibaju beureum. Nu lalajo paburiak. Tukang és buru-buru nyingkir. Budak leutik ngocéak, tuluy ngenyot susu, nyumput dina aisan indungna. Kuda dihiap deui ka tengah pakalangan. Diasongan nyiru eusi jukut, gabah, katut beling. Soléh rampus. Parab béak saharita. Nyambung nginum dina émbér.
“Geus teu sakola deui baé budak téh!”, kuring mencrong bangku kosong di juru kelas.
+ Mih,, dupi lancingan papih dimana???
- Tuh nyampay! ceuk pamajikanana bari nunjuk kana sasampayan nu tatangga...
Bulan kolot sungkan nembongan sanggeus dibakutet ku rahuh jeung luhlah. Unggal kecap jeung kalimah jadi dakwaan jeung supata sangkan inyana buru-buru unggah ka pangberokan minggon. Sabalikna, bulan ngora ngarangseg teterejel rek ngaborong guligahna barang-barang anu diobral jeung harga diri nu dipajang dijarual.
Cimahi, 30112011, (Rebo tabuh 19:07)
mimin anyar katarima gawe di mall.eta toko gede teh unggal rek tutup sok ngayakeun "penyisiran" nyaeta mariksaan tempat-tempat nu kira-kirana bisi dipake nyumput "neng sindi" (sindikat). barang karyawan nu lain baralik mimin dpegat ku dunungannana teu meunang waka balik da ceunah aya tugas "nyisir". nu kabagean "nyisir" teh genep urang karyawan ditambah saurang satpam jeung saurang deui mandor eta toko." hayu ah...urang nagmimitian ti kamar pas beulah dieu" ceuk mandor...tuluy nu lain abring-abringan nunutur mandor. geus mariksaan opat kamar pas, mandor nanya ka babaturan mimin " ari si mimin kamana?" ceuk mandor bari tuluy "nyisir". "duka atuh,pa" tembal babaturan mimin. bari terus abring-abringan "nyisir" barang nepi ka konter beh gigireun kapar pas nu kalima,aya awewe keur diuk anjeucleu bari nyisiran buukna nu ngarumbai.barang dideukeutean eta awewe teh horeng si mimin. "mimin!!! keur naon ari silaing???!" ceuk mandor bari semu rada ambek. " nuju nyisir,pa...pan ku bapa abdi dipiwarang nyisir..." tembal mimin tiis...
Poe ieu...panon poe buringas mencrang,awan nu imut ngawujud jadi mangrupa-rupa gambar nu karasa dina hate.kuring anteng diuk dina korsi di toko kolontongan,ngahuleng,angin sisi sawah karasa tiis,poe ieu bet asa meuni endah katempona.tapi kunaon ieu hate kuring meuni asa ripuh,rasa kaambek geus pinuh na ubun-ubun,kuring hayang ambek.tapi teu bisa!sabab ngan ukur pagawe sieun di pecat tea,naha?.. bet dunungan teh teu ngijinan kuring miluan pasanggiri drama FDBS tea,nu bulan hareup rek di gelar di Bandung.teu pira da ngan ukur ngapalkeun naskah jeung latihan,mun kitu tea mah kuring teh miluan kontes model atawa boy band nu siga na tv,meureun rada kaharti.padahal mah hayang sakalian jalan-jalan we..,nempoan kota Banadung,bubuhan kuring mah ti kampung.ahhh parusinggg....''tok...tok....tok...mang meuli parab lauk,ngalamun bae atuh.''gebeg teh dunungan geus molotot hareupeun.
- Punten.......!!!
+ Saha...??????
- Abdi nun...
+Abdi saha....??
- Abdi nu punten....
Basa piriwit pamungkas ditiup ku masinis kareta !. Jungjunan !, iwal ti sepi, taya deui nu bisa di piharep. Hate cipruk ku kapeurih, nganteur pameunteu salira nu ngaguluyur mawa lara nu rohaka. Wangunan setasion ngaheruk, hareugeueun nyawang asih nu lolongseran, ngagulang gaper katineung nu mancawura di sapanjang rel kareta.
Salira nu geulis rancunit
Saliran nu awak sampulur
Salira nu hejo carulang
Salira nu resep lalagasan
Ayeuna salira teu walakaya nandangan sangsara kasiksa panyawat nu tacan aya ubarna....
Tiap anu di ketik jadi angka, nu keur ngajugrug dina pipikiran ukur angka”, ujug” ngajénggélék Einstein hareupeun, nerangkeun bilangan biner, “jang, tiap anu di olah ku mesin anu ngarana ngomputer téh, saéstuna ngan angka 1 0 0 1 1 0”, kuring ngan bisa sasadu ka manéhna, kumaha carana angka” dinu otak ieu ngeprul jadi Fikmin.. *1.
"Naha nya hujan teh meni ngecrek kieu ari geus usum na mah" ? ceuk mang Mili ka bi jumah pamajikanana.
" heueuh ngan uing wungkul nu halodo saumur - umur mah " ceuk bi Jumah bari ngasurkeun suluh di hawu.
Mang Mili olohok mata simeuteun asa kasindiran.
Di imah anu agreung, nu boga imah nyarek ka pambantuna"pareuman listrik hemat sumber daya" bari di awakna ranceum gengge emas jeung saban minggon palesir ka Singapur.
Budak leutik labuh keur diajar leumpang, naha euweuh pikapokeun eta budak teh, geus labuh hudang tuluy leumpang mamapay deui.
ungkara-ungkara basa nu kedal tina rasa, geus kapikir bari diukir, tapi keur saha?
Mun hayang ngakeul,kudu ngakal,mun hayang motor ngiridit motor,mun hayang pusla........jual Hp.
Bu Dosen unggut-unggutan reueus waktu aya mahasiswa di kelas capétang perténtang ngajéntrékeun yén fiksi mini téh sabenerna dipirucaan ku Godi Suwarna saméméh jaman Balé Poestaka. “Naon nu dibéjérbéaskeun ku Jang Anléh téh disigeung ogé ku Henry Guntur Tarigan dina buku Paramasastra,” ceuk Bu Dosen nutup diskusi kelas.
Mang Kana pundungan belikan nyeri hatéan. Waktu dipariksa ka lab, kanyahoan haténa rawing tinggal sapotong. Geuneuk.
Geus aya 35 taun Bi Sulna rarabi jeung Mang Kana. Anak tilu. Incu geus opat. Waktu kokodok kana seuseuheun, Bi Sulna ngadégdég, ngeleketey. Kapiuhan. Dina ramona nyelip poto salakina jeung Jang Anléh jiga zaman Nabi Luth.
Budak andar-andar boga imah anyar. Ku sabab eta teh imahna anu ngan hiji-hijina, manehna nyaaheun pisan. Imahna diasupkeun kana kantong rabet, dibabawa ngamen unggal poe.
Enéng téh pikarunyaeun sareng pikayungyuneun. Kawitna mah sasab di dayeuh lipensetip, ngasruk di antara bulu-bulu sikat gigi. Bet teras kekerebekan dina busa sabun ibak. Tapi ketang teu sawios da janten beresih. Édas, janten alim kaluar ti bumi ari tos kitu mah. Saurna téh sagala rupina tos aya dina pésak lancingan. Duka lancingan lépis, duka lancingan lebet. Ah namina oge lancingan. Lancingan mah tiasa waé dina mastaka atanapi dina lagu-lagu nasional nagara dunya katilu. Geuning kapungkur gé Enéng kantos nyanyi dangdanggula, sapertos uncuing kabuhulan. Heuheuy. Tapi wios da teras gaduh bumi dina lebet tipi. Nomerna seueur nu terang deuih. Sumpahna gé teu bohong. Teras wéh Enéng nyeueuran. Enéng aya di mamana. Sagala janten Enéng. Abdi ogé janten Enéng heula sakedapan. Margi kitu, Enéng moal isin pami teu dilancingan. Malihan mah Enéngna bakal tambih seueur deui. Pirang-pirang Enéng bakal ngalahirkeun Enéng nu seueur. Enéng nu seueur bakal ngalahirkeun deui Enéng nu langkung seueuer. Langkung seueuer!
Lila panto téh diketok. Naha taya nu mukakeun. Barang bray muka. Sihoreng kuring ngetokna di jero imah
humaneuar.......nabeuh lempang nu taya tujuan..!!!!
teu kaampeuh ieu sono, meureut sawangan sarta kamelang. geus aya kana dua bulana ngukur kujur; naha pantes atawa henteu harepan ieu tuluy dipiara. ras inget kana kalakuan mangsa keur budak. mun bingung nyinghareupan pilihan teh sok pirajeuneun milang kancing atawa ramo. sadrah kana takdir dumasar kana ragragna salahsahiji kecap nu kudu dipilih. alhamdulillah, kuring rek sadrah kana ragragna takdir ngaliwatan bentang nu baranang peuting ieu. kuring nguniang tuluy muka panto, neuteup langit dibarung ku hate nu tagiwur.
Rentang-rentang tikajauhan keneh geus ka irong yen nu tukrah-tokroh teh..maranehna.hate ratug tutunggulan,ieu panon ngadak-ngadak juuh ku cimata..tapi biwir imut nyambut kadatanganna.
rasa kayungyun jeung rasa nyaah nyembur tina jero dada....teu bisa dibendung teu bisa disumput salindung.bet jorojoy langsung kairut ku eta pasangan.deudeuh teuing....ting alatruk unggal bulan tiap tanggal sakieu turun ka karamean.ngeun ngandelkeun tangtungan nu samar-samar nu lain anak,lain dulur,lain bau sinduk-sinduk acan.
nu lalaki geus bongkok sa iteuk.
nu awewe...sing enya oge geus tawehwoh tp masih keneh katempo geulisna...ngeun hanjakal teuteupna kosong molongpong.euweuh simaan.kuring geus surti...rikat lumpat ka apotik nebus ubar.ubar nu diharepkeun bisa ngurangan leungitna rasa poho keur eta awewe satengah tuwu.bari ngiringkeun kana angkot,hate noroweco,meredih ka gusti,sing dibere deui waktu,dicekclekan rejeki...keur nyumponan maranehna duaan.amin
Tangtu ngarasa sono kacida, geus taunna teu tepung jeung bébéndé pamépés haté beubeureuh pameungkeut deudeuh. Teu langsung ka imah nu jadi kolot tapi kalahka malibir. Wanci magrib nu dipirig ku sora cihcir dibarung ku anjing babaung, ngondang pating puringkakna bulu punduk jeung pating sariakna awak. Terus lumaku bras ka jalan cagak, nu rék ditéang gening datang nu baris dijugjug kalah cunduk. Manéhna kawas surti. Leungeunna nuyun ka tempat nu kacida éndahna, sakedapan mah ngembang kadu, tapi teu loba tatanya, da éléh ku imutna. Manéhna boga imah, leuwih payus disebut saung, da teu lega cukup keur silih keukeupan. Wanci subuh kakara ngulisik pedah kulit katiruk ku tiisna angin. Dina haté nyelap kahéran, naha dijero imah kacida tirisna. Barang bray beunta reuwas taya papadana, ngajepat luhur kuburan, ngeukeupan jentulna tutunggul.


text:
Hadiah Hardjapamekas
Hadiah Hardjapamekas nyaéta salah sahiji penghargaan anu dipasrahkeun ka guru-guru basa Sunda sa-Jawa Barat jeung Banten, anu dipasrahkeun ungggal taun, ngaliwatan prosés seleksi anu diayakeun ku Kulawarga Hardjapamekas, gawe bareng jeung Pusat Studi Sunda sarta dirojong ku Universitas Pendidikan Indonesia (UPI).[1]
Eusi
Hadiah Hardjapamekas nu Munggaran[édit | édit sumber]
Hadiah Hardjapamekas anu munggaran mangrupa pangajen kanggo guru-guru basa Sunda anu kagungan katapis, karancage, sareng kaparigelan enggoning matéakeun pangajaran basa Sunda di sakola, boh sakola tingkat SD/MI,boh tingkat SMP/MTs atawa tingkat SMA/MA jeung SMK.[1] Kumargi nya aranjeunna kalayan binarung kaheman teu kendat-kendat narekahan pikeun ngawulangkeun elmuning basa katut kaparigelan basa Sunda sacara praktis ka barudak sakola.[1] Ieu hadiah téh dipasrahkeun ku Yayasan Kabudayaan Rancage unggal taun, nu munggaran dikawitan taun 2008.[2] Guru nu dianggap payus pikeun dileler ieu hadiah saméméhna diseleksi, diayak tur dipeunteun ku Dewan Juri Hadiah Hardjapamekas.[1] Dewan juri diwangun ku 3 wawakil nu kalayan obyektif meunteun jeung mentes para guru, nyaéta wawakil akademisi atawa pakar basa jeung sastra katut pangajaranana, wawakil ti Yayasan Kabudayaan Rancage, jeung wawakil ti kulawarga Hardjapamekas.[1] Kagiatan nu munggaran dina taun 2008,dewan jurina diwakilan ku Bapa Drs. Karna Yudibrata sareng Bapa Drs. Elin Syamsuri minangka wawakil akademisi, Bapa Drs.Hawe Setiawan, minangka wawakil ti Yayasan Kabudayaan Rancage, jeung Ibu Dra. Safrina Noorman minangka wawakil ti kulawarga Hardjapamekas.[3] Dina taun 2008, nu kasinugrahan Hadiah Hardjapamekas téh nyaéta: Holisoh ME , guru/Kapala SD Negeri Mekarsari, Cileunyi Kabupatén Bandung (tingkat SD), Drs. Cece Hidayat, guru SMP Negeri 13 Kota Bandung (tingkat SMP) jeung Drs. Endan Sukanda, guru SMA Negeri 3 Kota Sukabumi (tingkat SMA). Ka para pinunjul dihaturkeun Hadiah Hardjapamekas nu mangrupi tropi,piagem, jeung artos ageungna Rp 5 juta.[3] Masrahkeun hadiahna geus maneuh dilaksanakeun di Universitas Pendidikan Indonesia (UPI) Bandung, unggal tanggal 23 September, tanggal wetonna Bapa R.S.Hardjapamekas, minangka pangeling-ngeling ka ieu tokoh pendidikan Jawa Barat.[4]
Hadiah Hardjapamekas Saterusna[édit | édit sumber]
Maksad diayakeunana ieu kagiatan téh nyaéta kanggo ngajurung sumanget guru dina enggoning miara sareng ngamekarkeun basa dina widang pangajaran sareng atikan.[1] Ku kituna, sabada kagiatan nu munggaran, ngawitan taun 2009 nepi ka kiwari, wawakil akademisi dipercantenkeun ka Bapa Prof.Dr. Iskandarwassid,M.Pd. Cara meunteunna kalawan objektif ngagunakeun data-data mangrupa dokumen portofolio, sabada dipeunteun tuluy dipilih nominasi nu kira-kira bakal kapilih. Nu asup nominasi satuluyna dipentes mangrupa wawancara ngeunaan prestasi, ketakna, sareng kagiatanana. Tina sawatara nominator dipilih masing-masing saurang nu mibanda hak jadi pinunjul Hadiah Hardjapamekas, masing-masing per kategori tingkatan sakola,nyaéta tingkat SD, tingkat SMP, jeung tingkat SMA. Dugi ka danget ayeuna mah, Hadiah Hardjapamekas téh dipasrahkeun ku cara swadana,pangpangna kalayan pangrojong ti kulawarga Bapa R.S. Hardjapamekas (1913-2005) suargi, utamina ku palaputrana anu diwakilan ku Bapa Erry Riyana Hardjapamekas.[1]
Para Pinunjul Sejenna[édit | édit sumber]
Taun 2009
- Sri Asdianwati, guru SDN Garut (kategori SD)
- Ai Koraliati, guru SMP Negeri 1 Lembang Kab.Bandung Barat (kategori SMP)
- Darpan, guru SMAN 1 Garut Kab.Garut (kategori SMA)
Taun 2010
- Sunta Atmaja,guru SDN Mulyasari I Ciampel, Kabupatén Karawang (kategori SD)
- Daningsih Kurniasari, guru SMPN 1 Depok (kategori SMP)
- Rayudin, guru SMKN 4 Kota Sukabumi (kategori SMA/SMK).[5]
Taun 2011
- (euweuh pinunjul kanggo kategori SD, margi euweuh nu nyumponan sarat)
- Pipin Dasripin, guru SMP Negeri Cigalontang Kab.Tasikmalaya (kategori SMP)
- Oteng Imanudin,A.Md., guru SMA Negeri 13 Kota Bandung (kategori SMA/SMK).[6]
Taun 2012
- Distam, guru SD Brebes Jawa Tengah (kategori SD)
- Nila Karyani, guru SMPN 3 Depok (kategori SMP)
- Aas, guru SMAN Depok (kategori SMA)
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d e f g Leaflet wawaran Pinunjul Hadiah Hardjapamekas 2008. Yayasan Kabudayaan Rancage.Jakarta 2008.kaca 2-3
- ↑ Harian Umum Pikiran Rakyat.Bandung. Senin 14 Januari 2008. Kaca 17
- ↑ a b Harian Galamedia.Bandung.rubrik Opini dan Pendidikan.Senin 14 Januari 2008.kaca 14
- ↑ Harian Republika.Jakarta.rubrik Akademia.Rabu 23 Januari 2008. Kaca 7
- ↑ Situs Tempo Interaktif. diakses tanggal 25 September 2011
- ↑ Harian Umum Pikiran Rakyat.Bandung. Sabtu 24 September 2011


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci sirikna (2)
- Poyok UngkalÉséy Dédé Kosasih
17 Aug 2005 - 10:19 am
Ungkal téh lembur di wewengkon Conggéang, Sumedang. Mun Maronggé sohor ku pélétna. Ungkal mah kaceluk ku poyokna. Kapan aya nu disebut poyok Ungkal. Paribasa, tukang cegékan urang Ungkal mah.
Naha bener kitu éta téh? Sigana, puyak-poyok mah saréréa gé osok. Naha urang Ungkal naha urang Tagogapu, sahanteuna kungsi moyok. Ngan, poyokna kawas kumaha?
Rada nenggang ti nu séjén. Urang Ungkal miboga tradisi anu mandiri tumali jeung carana ngedalkeun pamoyokna kalawan simbolis. Ari eusi pamoyokna biasana tara leupas tina kekecapan anu lega rambat kamaléna. Ana pok moyok, bet teu jiga-jiga.
- BARAKATAK
24 Sep 2002 - 12:12 am
Alo kuring asalna mah digawe jadi karyawan diperusahaan, tapi ayeuna mah geus di PHK. Geus genep bulan aya di lembur nganggur.
Bararingung cenah, kana tani teu ahli, buburuh punggal-panggul teu kaduga, usaha kana dagang teu boga modal.
"Diajar dagang leuleutikan bae atuh, lo," cekeng teh mere saran.
"Dagang naon atuh, nya Mang?" cenah.
"Ajaran dagang sangray suuk, enteng garapanana oge."


text:
SILSILAH PAGUYUBAN SUNDAWANI
adalah Organisasi persaudaraan dan persatuan kekeluargaan antar element kesundaan yang mengabdikan diri
pada masyarakat sekitar khususnya dan masyarakat luas pada umumnya. Lambang
Sundawani berlambang Harimau dengan bola dunia sbg wujud semangat dan
kekuatan ke-Siliwangian yang keberadaannya telah melekat pada masyarakat
Sunda. Paguyuban Sundawani Disahkan pada tangal 21 Juni 2007 dibandung.
Paguyuban Sundawani mempunyai Arti sebagai berikut :
1. SUNDA
Merupakan semua element masyarakat yang berada di tatar sunda
dan atau memiliki kepedulian terhadap tatar sunda.
2. WANI
Merupakan pemersatu
untuk kebangkitan akan keberanian dalam
memperlihatkan potensi menjadi
kompetensi diri
khususnya dan setiap element ke-Sundaan pada umumnya.
3.
HARIMAU
Melambangkan kedisiplinan, kekuatan, kemandirian, dalam berpikir
dan bertindak.
4. BOLA DUNIA
Melambangkan bhw Sundawani ikut serta dalam
era globalisasi.
5. PITA
Dengan warna kuning emas sebagai ikatan yg harmonis untuk
menuju pencerahan.
6. TULISAN
Dengan warna hitam menunjukan ketegasan dan
kedewasaan dalam
bertindak.
Moto dari pada Paguyuban Sundawani
" NGAJAGA LEMBUR, AKUR JEUNG BELA KA
DULUR, PANCEUG NA GALUR.."
Paguyuban Sundawani bertempat :
• Sekretariat Dewan Pimpinan Pusat
Jl. Reog No. 20, Kecamatan Batununggal,Bandung
KETUA UMUM :
Lucky Lesmana alias Kang KIKI MEDFO
• Sekretariat Dewan PImpinan Daerah Kota Bandung
Jl. Terusan Martanegara No. 31 Turangga, Kecamatan Batununggal, Bandung
KETUA DPD Kota Bandung :
Achmad Nugraha alias Kang MEMET
Amanat ti Sepuh !
Sampurasun Hei..rahayat sunda, iyeu kula datang, rek neupikeun hiji pamenta kula ka arandika.....kula hayang nenjo sunda ngahiji dina lampah jeung paripolah, sadogdog saigeul sapihanean, kacai jadi saleuwi kadarat jadi salogak kacai keur susuci kadarat keur ibadah...Hiji amanat kula sing inget jeung kade poho, "PAKUSARAKAN", ulah paaing-aing, asa aing pang jayana asa aing pang kakoncarana, arandika salaku urang sunda hirup teh kudu yuni kembang ulah julid atiRahayat sunda sakabeh, sadaya seuweu putu SILIWANGI boh nu di priangan, nu di cirebon, nu di banten oge seuweu putu sadaya anu aya dibuana pancatengah..kula mihape kade pisan ualah silih pagetreng jeung sasama putu SILIWANGI, hade goreng masih dulur sorangan, munsalah ganjang omean mun bener geuwat tutuekeunKade ulah jadi putu SILIWANGI anu munafek, pohon kalembur matuh banjar karang pamidangan, poho kageulung kade yeuhh arandika sing inget timana keur di mana jeung rek kamana Nitip kula nagri sunda anu endah, mihape nya barudak...
Dikutip ti Kakang Betrik Orangsunda Pasisian
ari Batur mah cita" teh Hayang boga tanah anu hegar jeung luas ,.,.,
Ari kami mah cukup ku tanah pas saawak keun weh lah ,.,.,Ari batur mah cita" hayang kabeuli baju anu alus tur mahal,.,Ari kami mah cukup ku kaen kapan ( boeh ) ,.,Ari batur mah cita" hayang kabeuli Jaguar jeung mescedes mercy ,.,Ari kami mah cukup ku bisa nyewa karanda, jang mawa kamakam ,.,Hirup bakal endah lamun bisa nyukuran kanu nikmat pangeran ( ALLOH .S.W.T. )
Pituah ti Sepuh !
Urang hirup di dunya moal lana, kadang urang sok ti suksruk ti dungdung sibuk neangan dunya sampe kapoho keur pibeukeulan urang hirup di kalanggengan.Dulur - dulur..Teu salah memang mun urang neangan dunya tapi kahade tong poho kanu pancen utama nyeta seja ibadah Ka Mantena. Dulur - dulur di mana wae ayana..
Mumpung urang masih keular di alam dunya, jieun kahadean sa loba - lobana. Jadikeun diri urang anu manfaat boh keur diri sorangan boh keur batur.
* " Bikeun naon nu bisa dibikeun , sok sanajan saleutik naon bae lamun eta memang aya manfaatna keur jalma nu lian (tutulung kanu sangsara tatalang kanu tunggara )"
* "Kudu akur jeung saha bae ( lobakeun dulur ) entong malah pakia - kia ". Cek kolot urang kapan aya paribasa kieu babaturan sarebu can cukuptapi musuh hiji asana loba teuing. Kapan oge lain ari ngarana silaturahmi teh bakal manjangkeun rejeki jeung majangkeun umur"
Sakitu heula ti simkuring, hapunteun pisan bilih aya basa anu teu merenah sareung teu leureus saur agama. Mun beuneur nya etamah kaluar na tinu agama , mun salah nya etamah leureus - leureus tina kahilapan simkuring..
Kutipan Sukandar Raharja


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci susukan (3)
- Si Magrib
27 May 2003 - 2:11 am
Tepi ka taun 60 mah rea keneh tegal di Bandung teh. Lapangan bal oge loba deuih. Iwal ti Tegallega nu dibagi jadi sabaraha lapangan bal, aya lapang GB (tukangeun Gedong Sate), Gasibu, Jatayu, Cicendo, Dokter Rum, Brombek (Sukajadi), jeung sajabana. Ari tegal nu sok diparake arulin barudak mah, di antara Taman Maluku, Kebonkawung, Merbabu, jeung sajabana.
- Kampung Kuta Pantrang Nanggap Wayang
9 Jan 2003 - 10:19 pm
Dina raraga nyoreang alam katukang, mulangkeun panineungan kaayaan dayeuh Bandung antawis taun 1950-an dugi ka taun '60-an nu tangtos kaayaan harita kalintang tebih pisan bentenna sareng Bandung ayeuna. Dina seratan ieu dicobi dipedar seratan saderek Us Tiarsa R nu sadidintenna mancen tugas salaku redaksi "Pikiran Rakyat Grup" hususna di mingguan "Galura" Bandung nu urang moal bireuk deui, dicutat tina buku "Basa Bandung Halimunan" nu diterbitkeun ku Penerbit Yayasan Galura.
- Tujuh Welas PupuhRumpaka: Drs.R.H. Hidayat Suryalaga
22 Aug 2001 - 12:00 am
Kanggo nyusun rumpaka pupuh, kedah ditarekahan supados luyu sareng jiwa pupuh anu jumlahna aya tujuh welas.
Pupuh Kinanti, Sinom, Asmarandana jeung Dangdanggula ilahar disebut Pupuh Ageung. Naon wae anu sanesna? Mangga aos anu langkung lengkepna.


text:
RENGGANIS 2
Written By Mang Yus on Senin, 18 April 2016 | 23.10
Mangle no 2531, 11-17 Juni 2015
Aya saenyana pikiran pikeun mundur. Meureun enya, anjeun mah béda kelas jeung kuring. Mun seug dibéjakeun ka sobat-sobat kuring, pasti pada satuju. Saha atuh anjeun, bet wani nolak ka kuring? Pasti béda gaul. Apan liburan ogé kuring mah ka manca nagara. Ngider Eropa, ngaprak Amerika, ngadon reureuh di Australia. Ari anjeun, paling ogé niis di curug Cindulang, jalan-jalan ka kebon entéh Ciwidéy, popotrétan di Lémbang.
Tapi ari ras deui inget, maksud anjeun mah lain ka dinya. Béda kelas anu dimaksud ku kuring mah saukur dibédakeun ku pakaya. ‘Naon anu ku anjeun dinikmati can tangtu bisa dinikmati ku kuring,’ anu ku anjeun diucapkeun, lain urusan pakaya anu ngabédakeunana.
Enya, kudu jujur waé, kuring téh henteu ngarti naon anu ku anjeun diucapkeun. Komo diémbohan, geuning kuring henteu bisa mopohokeun anjeun. Unggal waktu anjeun asa beuki ngajungjurigan. Isuk-isuk, beurang, soré, peuting; anjeun asa beuki kumawani. Keur kuring sasarap anjeun imut dina taplak méja. Keur mandi anjeun ngagalindeng dina séah cai. Keur disapatu anjeun ngeurad dina tali sapatu. Matakna saminggu henteu manggihan anjeun, henteu neuteup anjeun, asa kasiksa.
Saha atuh ari anjeun, Rengganis? Keur kuring, henteu hésé hayang nyaho saha-sahana hiji mojang. Tinggal kumpulkeun sobat anu asana téh leuwih pas disebut pakacir. Isukna apan kuring ogé geus nyakuan catetan. Ngaran anjeun téh Rengganis Putri. Imah anjeun di jalan Lokananta no. 2. Bapa anjeun Yana Bengawan, juragan cilok anu boga saratus roda dorong.
Lantaran henteu kuat, hiji soré mah kuring lahlahan nélépon anjeun. Sakadar nanyakeun séhat-henteuna, jeung nepikeun kahayang... hayang panggih deui jeung anjeun. Tangtu waé kuring reuwas basa anjeun ngamanggakeun. Biasana apan anjeun nolak ku basa anu ngareunah.
“Pami hoyong tepang mah, wengi ayeuna abdi aya kegiatan sareng réréncangan. Akang ngiring waé atuh,” ceuk anjeun. “Upami hoyong ngiring pangajianana, sumping sateuacan Isya. Tapi upami hoyong tepang, teras ngiring acara nasi bungkus cinta, sumping waé kinten tabuh sapuluhan.
Saenyana kuring hayang apal naon waé kagiatan anjeun. Tapi ngadon campego ngadéngékeun pangajian mah asa beurat haté téh. Pangajian, kecap anyar éta téh dina hirup kuring mah. Matak kuring mah datang jam sapuluh waé. Ti imah téh nyalsé. Jalan aya ku simpé. Simpé anu biasa. Mun seug unggal beurang siga kieu, meureun bisa babalapan unggal waktu.
Di teras masjid anjeun keur ngariung jeung sobat-sobat pangajian anjeun. Basa kuring turun tina mobil, kakara engeuh anjeun téh keur misah-misahkeun nasi bungkus. Diitung téh ku haté aya kana dua ratusna nasi bungkus téh. Anjeun nyampeurkeun basa ningali kuring. Terus ngenalkeun kuring ka sobat-sobat anjeun. Sobat anjeun anu lalaki mah ngarajak sasalaman bari teu weléh sareuri jeung arunggeuk. Ari sobat anjeun anu awéwéna, saukur unggeuk jeung imut. Asa inget ka anjeun. Apan anjeun ogé unggeuk jeung imut basa diajak sasalaman téh.
“Unggal malem Jumaah, saatos pangajian, kami biasa ngabagikeun nasi bungkus cinta,” ceuk anjeun nerangkeun. “Nasi bungkusna mah ti saha waé anu badé nyumbang. Seueur donatur anu unggal malem Jumaah masihkeun nasi bungkus ka dieu. Kami ti pangajian remaja masjid ngabagikeun ka saha waé anu sakirana layak dipasihan. Seueur di empéran toko atanapi di taman kota anu patinggalolér da teu gaduh tempat anu matuh. Aya ogé anu damelna wengi sapertos pegawai kebersihan jalan, penjaga pintu rél keréta api, sareng anu sanésna. Ah, pokona mah ngiring waé. Wios mobil mah parkir waé di dieu. Sadayana ogé ngaranggé motor, urang konpoy ngurilingan kota.”
Kuring diboncéng ku Nathan. Rombongan motor téh ngabring. Di péngkolan misah samotor-samotor. Réngsé ngabagikeun nasi bungkus cinta téh kuring mah mulang. Tapi bet sapeupeuting henteu bisa saré. Peuting isukna kitu kénéh waé.
Ras inget basa nuturkeun Nathan, ngageuingkeun saurang ibu jeung dua urang budakna anu umurna paling ogé lima jeung tujuh taun, anu keur pating raréngkol di empér toko. Sarung jeung bantalna anu ledrek kaangseu bau hapeuk. Basa maranéhna beunta, ningali tilu pincuk nasi bungkus, belenyéh seuri. Seuri anu henteu weléh ngalangkang dina ingetan kuring. Kuring hareugeueun, molohok ngarakacak, basa ningali maranehna terus harudang, ngumbah leungeun ku cai mineral, terus ngahuap nasi bungkus mani cecelebekan. Basa maranéhna ningali ka kuring anu molohok, maranehna seuri siga anu éra. Duka kumaha rarasaan kuring harita. Naha héran, sedih, asa aya anu nyelek kana tikoro, asa aya anu ngarakacak kana haté. Ah, kuring henteu bisa ngagambarkeun rarasaan sorangan.
Sapanjang jalan balik, pikiran kuring mah duka aya di mana. Ampir unggal peuting jalan-jalan di kota téh diliwatan. Tapi si ibu jeung dua urang budakna anu patingraréngkol di empér toko henteu kungsi katingali. Ah, pasti lantaran kuring henteu merhatikeun maranéhna. Maranéhna téh euweuh dina uteuk kuring mah. Da mun seug aya, kumaha carana bisa nikmat ajojing atawa suka-seuri di karaoké?
Saentas pangalaman peuting harita saré henteu tibra dahar henteu puguh. Ngan ka anjeun kuring balaka siga kieu. Kuring yakin, anjeun mah moal nyeungseurikeun. Nyeungseurikeun pedah dina haté téh rabeng pananya; si ibu jeung dua budakna anu patingraréngkol di émpér toko naha unggal peuting maranéhna peureum bari beuteungna mah kukurubukan? Apan seuri siga anu éra maranéhna, carana ngahuap, matak nyérédét ningalina. Sabaraha ratus, atawa ngarébu, malah ngajuta mungkin waé; anu nasibna siga kitu? Basa kuring dahar lantaran lapar geus henteu katahan, kabayang deui seuri si ibu jeung dua budakna. Kumaha bisana kuring dahar ngeunah atawa ulin hura-hura saperti biasana lamun rarasaan siga kieu?
Ingetan ka anjeun ogé asa éléh nyérédétna, Rengganis. Aya samingguna kuring henteu ka kampus, henteu kamamana. Kuring asa jadi Sidharta dina film Little Budha. Sidharta, putra raja anu kakara engeuh horéng di luareun agréngna istana karajaan, rabeng kasangsaraan. Basa hiji isuk kuring ka kampus da aya jadwal ujian, anjeun nungguan di tangga ruang kuliah.
“Tos lima dinten abdi ngantosan,” ceuk anjeun. “Manawi téh rarieut da henteu biasa tumpak motor wengi-wengi.”
“Ieu ogé masih rarieut,” témbal téh.
“Alhamdulillah ayeuna tos tiasa ka kampus. Asa hoyong ngadongéng ka Sam téh. Tapi henteu ngobrol langsung. Asa beurat, henteu ngidinan ieu haté, upami kedah paduduaan. Abdi ngintun email waé.”
Kuring unggeuk. “Mangga. Tapi anjeun masih lepat. Akang téh masih rarieut.”
Anjeun imut, duka naon hartina.
**
BAGIAN TILU
Assalamualaikum warahmatullaahi wabarakaatuh
Sam, kamari mah aya rasa kasieun, sieun anjeun kateterusan rarieut. Naha lantaran tumpak motor tengah wengi? Abdi ngadoa, mudah-mudahan anjeun henteu kitu. Alhamdulillah, anjeun tadi aya ka kampus.
Bingung ogé saenyana, kedah ngawitan ti mana ngadongéng téh. Anu jelas mah, punten, sanés badé takabur atanapi sombong, upami abdi ngadongéngkeun ngabagikeun nasi bungkus cinta téa. Tos lami abdi sareng kelompok pangajian ngabagikeun nasi bungkus cinta unggal malem jumaah. Sering abdi mah bari nahan anu nyelek dina haté sareng kongkolak panon. Sabada ngabagikeun nasi bungkus cinta téh, saatosna di bumi, sok teras solat tahajud. Tah nuju tahajud mah anu nyelek téh tara kabendung deui. Abdi sok ngagukguk, kanyenyerian, bari henteu paham pisan naon sababna. Haté téh henteu weléh guligah. Ah, kumaha atuh Sam ngadongéngkeun perasaan sapertos kieu?
Malem Jumaah kamari ngahaja ngajak anjeun téh. Ngarah anjeun terang sabagian dunya abdi. Naha anjeun menikmati ngabagikeun nasi bungkus cinta? Maksadna, sanés menikmati jalan-jalanna, atanapi sakadar terang yén seueur anu miskin di kota urang ogé. Tapi leuwih kana perasaan terharu, guligah. Kumaha perasaaan anjeun, Sam?
Ah, meureun anjeun mah biasa waé. Atawa malahan asa kasiksa, tiris, bari kutuk-gendeng. Anjeun mah apan henteu biasa tumpak motor ngurilingan kota. Anjeun mah apan ka mana-mana biasa tumpak mobil méwah, pésta-pésta, hiburan malam, diskotik, kleub-kleub anu baleunghar. Lamun seug abdi siga anjeun, pasti abdi mah asa kasiksa. Kumaha tiasana menikmati anu salami ieu biasa ku anjeun dilakukeun? Asana téh moal tiasa da abdi mah kantos ngalémbéréh cimataan basa ningali saurang aki-aki anu keur ngaréngkol di émpér toko ngoréjat gugah basa ningali nasi bungkus anu disimpen gigireunana, teras ngahuap rusuh siga anu sono pisan kana sangu.
Punten, Sam, sakali deui, sanés abdi takabur atanapi sombong. Ngadongéng téh saukur hoyong ngadugikeun wungkul, urang téh dipisahkeun ku dunya anu béda. Naon anu ku abdi dinikmati teu acan karuhan tiasa dinikmati ku anjeun. Naon anu ku anjeun dinikmati tiasa janten malah nyiksa keur abdi mah. Apan salain ngabagikeun nasi bungkus cinta, abdi mah janten voluntir, sukarélawan, di rumah singgah, di organisasi siap tanggap bencana. Abdi mah tos biasa berangkat rombongan ka tempat bencana.
Rarasaan téh, abdi mah moal tiasa ngécagkeun janten sukarélawan siga kitu. Da abdi mah menikmati. Dasarna mah meureun urang ogé sami, Sam, réa kakurangan. Abdi mah jalmi anu réa kakurangan. Meureun merhatikeun ka sasama anu katideresa téh pedah pangalaman.
Abdi téh putra kukutna Pa Yana. Ti umur tujuh taun abdi dicandak ka kota, disakolakeun, dipikanyaah teu béda ti ka putra pituin. Aslina mah abdi téh urang kampung manjang-munjung, kampung mencil di sisi gununung. Kulawarga abdi; apa, ema, sareng saurang adi anu nembé opat taun, ngantunkeun basa aya longsor.
Di lembur abdi, kampung Nangtawing katelahna, upami halodo garing téh karasa dugi kana tikoro. Upami usum hujan, asa dina tungtung cilaka. Longsor, gelap, saperti tungtung balati anu tiasa nancleb iraha waé.
Tapi pikeun barudak Nangtawing, henteu aya lembur pangimpian iwal ti Nangtawing. Ti mimiti dijurukeun, abdi ngarasakeun sangu huma Nangtawing, ngaleguk cai anu mancer tina taneuhna, nyeuseup hawana. Samiskin kumaha ogé Nangtawing, dina haté abdi mah nempatan bagian anu éndah.
Upami hiji waktu anjeun aya niat ka Nangtawing, Sam, tong ngabayangkeun siga anjeun ngajugjug ka pakampungan séjénna. Ti jalan raya téh naék angdés dugi ka jalan désa anu batuna renjul téa geuning. Teras kana ojég, aya kana sajamna. Jalanna nanjak, renjul, laleueur upami ngijih mah. Moal lebet mobil da lébarna ogé sed wé sakedik ti jalan satapak.
Tapi jarang aya urang Nangtawing anu wani tumpak ojég, da puguh mayarna ogé dugi ka saratus rébuna. Artos sakitu téh mending dipésérkeun kana uyah, tarasi, tarigu, emih, anu henteu tiasa dipelak di Nangtawing.
Upami badarat, satengah dinten nembé dugi. Éta ogé upami henteu aya istilah kalangsu saperti anu anyaran ka Nangtawing bari henteu dianteur ku urang dinya. Salaku barudak Nangtawing, abdi henteu tiasa leupas tina kanyaah ka lembur. Matakna abdi mah hoyong geura diwisuda, didamel bari ngumpulkeun artos kanggo engkéna ngajar barudak di Nangtawing. Sakola anu ayeuna aya apan kedah dijugjug ngalangkungan sisi leuweung, pasawahan, walungan, aya kana dua jamna. Barudak Nangtawing mah tos biasa deui guyang meuntas walungan bari nanggeuy acuk seragam sareng buku da sieun kabaseuhan.
Kitu Sam, abdi mah meureun tos biasa menikmati perasaan anu katideresa. Matakna abdi téh asa henteu pararuguh ogé dicaketan ku anjeun, malah terasna mah nyebatkeun cinta. Cinta téh naon anu aya dina pikiran sareng perasaan anjeun, Sam? Cinta mah sanés anu jolna tina soca, tapi anu karaos dina haté. Kukumaha ogé urang téh kedah ngalatih cinta sapertos kitu.
Jujurna mah, abdi kaganggu ku anjeun, Sam. Abdi mah gaduh impian téh hoyong geura wisuda, geura tiasa milarian artos anu seueur, pikeun ngangkat darajat saha waé anu katideresa. Barudak kalantar, yatim piatu, barudak kampung saperti Nangtawing. Janten, hapunten Sam, abdi ngaharep, tong ngaganggu deui ka abdi upami saukur katarik-ati ku penampilan abdi, pameunteu atanapi imut abdi. Tapi upami anjeun milarian abdi, milarian perasaan anu aya dina haté abdi, abdi mah aya dina imut sareng kasedih jalmi-jalmi anu katideresa. Abdi aya di antara maranéhna, dina haté maranéhna. Upami anjeun peka mah Sam, perasaan kitu téh nyampak ogé dina haté anjeun, dina bagian haté anjeun anu poék sareng kotor da boa anjeun tos mangtaun-taun henteu nyaangan sareng ngaberesihanana.
Tong sedih upami email ieu henteu nyugemakeun. Hapunten abdi.
Baktos
Rengganis
**
Kumaha carana kuring bisa mopohokeun anjeun, Rengganis? Kuring apan geus kalangsu dina perasaan anjeun anu nguwak-ngawik. Nasi bungkus cinta téh titik-balik keur kuring mah. Apan saentas ngabagikeun nasi bungkus cinta kuring henteu bisa saré tibra henteu ngareunah dahar. Sakabéhna kagantian ku cimata anu sering nyurudcud. Kumaha kuring bisa mopohokeun anjeun sanggeus haté kuring ogé kieu? Kuring réla ngaleupaskan kabiasaan salila ieu sangkan bisa menikmati perasaan anjeun. Ogé, kumaha bisana menikmati ulin, hura-hura, sanggeus perasaan siga kieu?
Matakna kuring guligah basa anjeun henteu aya waé di kampus. Kakara kuring sadar, kunaon kampus jadi simpé, apan mimiti libur seméster. Lahlahan kuring ka imah anjeun, ngobrol jeung bapa angkat anjeun anu bageur jeung akuan. Cenah, anjeun keur aya di Nangtawing pakanci ayeuna téh. Ari kuring, hayang geura jonghok jeung anjeun. Rarasaan téh asa réa rencana anu hayang ditepikeun ka anjeun.
Isukna kuring miang ka Nangtawing anu petana dituliskeun bapa angkat anjeun. Hujan awal usum ngijih ngecrek ti kuring turun di jalan raya. Ojég henteu bisa laju da sering tisorodot. Kapaksa kuring badarat, dianteur ku si bapa anu bakal nuduhkeun jalan. Harita téh adan lohor acan lila ngalanglaung.
Nepi ka Nangtawing téh geus poék mongkleng. Adan magrib aya kana satengah jamna. Pakéan sarwa baseuh da kuring henteu mawa jas hujan. Ngan tas eusi laptop jeung kaméra anu kabunian téh. Sabataé, nepi ka Nangtawing ogé meureun bisa mandi terus siduru, ceuk haté.
Tapi kumaha bisa reureuh, siduru bari ngopi, da Nangtawing henteu waé masih diguyur ku hujan jeung burinyay gelap, tapi ogé diguyur ku cimata jeung jerit kanyenyerian. Anu tadi sora ngaguruh téh geuning longsor anu ngubur sababaraha imah. Ari anjeun di mana, Rengganis? Kuring tumanya ka ditu ka dieu. Tapi ibu-ibu anu ditanya kalah ngaringhak narikan. Lalaki ngagarali longsong ku pacul jeung alat séjénna. Cenah, barudak maranéhna ogé acan kanyahoan nasibna. Barudak téh keur dialajar di saung anu karuang longsor. Anjeun apan anu ngajarna, Rengganis.
Peuting harita kuring ngilu ngagali taneuh, terus ngagali. Hujan tinggal girimisna. Gelap tinggal burinyay di kajauhan. Tapi sora anu careurik beuki narikan, ngagukguk kanyenyerian. Kuring terus ngagali longsor. Bari haté mah henteu puguh rasakeuneunana. Enya ogé kuring yakin, yakin pisan, anjeun aya di dieu, imut aya ku éndah, ngabaturan saha waé anu katideresa.
Dina haté kuring.
****
Pamulihan, 6-7 Pebruari 2015
Diposting oleh Mang Yus di 23.10
Label: CARPON
Langganan: Posting Komentar (Atom)


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci kateupanuju (1)
- NGARAN RUPA-RUPA OMONGAN
11 Jul 2002 - 5:29 am
Rupa-rupa omongan ieu teh mindeng dipake dina paguneman sapopoe. Aya nu ngaharewos, hohoak, kunyam-kunyem jeung kukulutus. Kitu deui aya oge anu sosoak jeung hog hag enggoning cumarita teh.
Kumaha kabeungharannana kecap-kecap dina Basa Sunda ieu teh? Tah, pikeun ngalarapkeunana tangtu urang perlu jentre tur merenah. Ieu rupa-rupa omongan anu biasa dipake dina paguneman sapopoe. Rupa-rupa omongan ieu oge ngebrehkeun ayana kabeungharan.


text:
DAFTAR PESERTA
1. Cinta Koesputri Khairunnisa KU 8 tahun asal Palembang
2. Marshella Dwi Patrisia KU 10 Pi asal Baturaja
3. M. Oktavirananda Putra Pratama KU 12 Pa asal Baturaja
4. Muhammad Adis Nararya KU 8 asal Pelalawan
5. Muhammad Adis Nararya KU 10 Pa asal Pelalawan
6 Anissa Dewi Sartika KU 12 Pi asal Pelalawan
7. Alya Amalia KU 14 Pi asal Sekayu MUBA
8. M.Giffard Nouvandi F KU 10 Pa asal Klub ITTEC Palembang
9. Daffa Fawwazi KU 10 Pa asal Klub ITTEC Palembang
10. Asha Nabila P Siradja KU 10 Pi asal klub ITTEC Palembang
11. Rasyfatus Shadi KU 14 Pa asal Prabumulih
12. Rayyan Saka Sajidan KU 10 Pa asal Prabumulih
13. Panji Susilo KU 12 Pa asal klub ITTEC Palembang
14. Alfiansyah KU 16 Pa asal klub ITTEC Palembang
15. Arjuna Wicaksono KU 10 Pa asal Klub ITTEC Palembang
16. M.Daffa Dityo KU 14 Pa asal Palembang
17. M.Alief Aldrin KU 16 Pa asal Palembang
18. M.Hafidh Atthala Aqsadewa KU 10 Pa asal Palembang
19. Jasmine Kayla Juditha KU 12 Pi asal Palembang
20. M.Raditya Akbar KU 10 Pa asal Palembang
21. Rachmad Ramadhani KU16 Pa asal Batanghari TC Jambi
22. Danang Setiawan KU 14 Pa asal Batanghari TC Jambi
23. Hermawan Sulistio KU 14 Pa asal Batanghari TC Jambi
24. Indah Murrahhati KU 14 Pi asal Batanghari TC Jambi
25. Irni Rahmawati KU 16 Pi asal Batanghari TC Jambi
26. Disa KU 16 P asal Batanghari TC Jambi


text:
Seni lain ukur kalangenan, da boga maksud. Tujuanana, di antarana nguatan pasipatan hadé manusana. Kitu ceuk pamanggih sawatara urang nu diajak ngobrol ku Mangle dina lolongkrang Pasanggiri Réog sa-Jawa Barat.***
Rengkak jeung petana, ngalantarankeun nu lalajo saleuseurian akey-akeyan. Kitu nu kasaksén, dina pasanggri réog nu lumangsung di Museum Sri Baduga, Jalan BKR, Bandung, Saptu, 15 Juni 3013. Eta kagiatan téh gawé bareng Paguyuban Seni Reog Jawa Barat jeung Dinas Pariwisata dan Kebudayaan (Disparbud) Jawa Barat.
Réog kungsi nanjung. Kalandep pisan ku balaréa. Rahayat gé, remen nyaksian réog ka tukang-tukang mah. Sohorna réog, karékam dina ingetan masarakat. Apan, aya kekecapanana, asup kana paribasa, saperti ‘cul dog-dog tinggal igel.’
Réog kiwari mah jadi kasenian langka. Ka dieunakeun mah nu kariaan gé, saperti ngawinkeun atawa nyunatan, arang nanggap réog. “Padahal, kapungkur taun 1970-an, reog sohor naker,” ceuk Adja Sondari, S.Sn., Kepala Sub Bag Tata Usaha Balai Pengelolaan Museum Negeri Sri Baduga Jawa Barat.
Wa Adja (kitu katelahna), nyoréang deui mangsa ka tukang. Da, cenah, harita mah, taun 1970-an, loba pisan grup seni réog teh. “Atuda méh saban instansi, pangpangan mah pulisi sareng tentara, ngagaduhan Lingkung Seni nu di antarana grup réog. Ku margi kitu, eta seni teh hirup,” pokna.
Réog mémang seni rahayat, mekar di rupa-rupa lingkungan, boh di kantor, boh di palemburan. Eta seni mah kabula-kabalé, bisa ditanggap dina rupa-rupa acara. Nu lalajo gé kahibur, lantaran ‘kumplit’. Geura wé, aya akting, babanyolan, haleuang, obrolan, ibing jeung tatabeuhan.
Adu-manis basajan jeung kumplit kawas kitu, réog kungsi nanjung. Ngan, kiwari, ceuk Wa Adja, kadigjayaan réog teh terus nyirorot. Seniman réog, beuki dieu beuki ngurangan . Kitu teh, saperti kasaksen dina pasanggiri téa. Najan, ‘pesta’ tingkat Jawa Barat, pamilonna mah ukur sawelas grup, nu asalna ti sababaraha kabupatén kota di Jawa Barat.
Motekar kudu Ngakar
Seni mah mekar. Kitu teh luyu jeung kabutuh manusana. “Ku margi kitu, seniman réog gé kedah teras-terasan mekarkeun senina,” ceuk ieu seniman ti kelompok lingkung seni Glamor, Bandung téh.
Maksud Wa Adja, seniman réog kudu ngimeutan kahayang masarakat. “Tiasa kolaborasi atanapi alat-alatna ditambihan, tapi dogdog nu pokona mah ulah ical,” pokna.
Tatabeuhan dina réog, nu poko mah, dogdog. Opat dogdogna teh, saperti talingtit (nu pangleutikna), kemprang, bangplak, jeung badublag. Kadieunakeun, sok ditambahan, saperti ku kendang, tarompet, jeug sajabana. Atawa, tambahna teh gumantung kana masing-masing lingkung senina.
Kakuatan seni reog, lantaran kumplitna téa. Ku cara kitu, rupa-rupa kamotékaran, bisa diaworkeun dina unsur-unsur nu aya dina éta seni. “Akting, ibing, obrolan, bobodoran, kedah janten kakuatan dina réog,” pokna.
Gerak, lagu, jeung lulucon, umumna mah gumulung, kalayan dipirig ku dogdog téa. Lulucon gé, bisa lumangsung salila pintonan, saperti dina gerak, lagu, jeung obrolan.
Nilik kana kamekaran seni réog, kacida butuhna panalinga balaréa. Lebah miara jeung mekarkeun seni réog, Dinas Pariwisata dan Kebudayaan gé, témbrés lengkahna, kaasup milu ngadeudeul pasanggiri. Ngan, ceuk Wa Adja deui, tangtu butuh kasadaran masraakat, ku cara milu aub miara éta seni. “Nu écés, peryogi pisan kasadaran pentingna seni kanggo miara ‘karakter’ atanapi pasipatan saé masrakat,” pokna.
Kamekaran seni, ceuk Drs. Nunung Sobari, MM., Kepala Dinas Pariwisata dan Kebudayaan Jawa Barat, lantaran aya palakuna, nu neruskeunana, oge nu ngadokumentasikeun éta seni. Tilu rupa nu bieu, kudu tuluy-tuluyan lumansgung, ulah nepi ka pegat,” pokna dina salah sahiji kagiatan kasenian di Bandung.
Pihak Parbud, ceuk Kadis, boga rupa-rupa tarékah, kaasup ‘pawarisan’ seni. Ngawariskeun kasenian bisa langsung ka turunan éta seniman, oge ka generasi sapandeurieunana. “Pasanggiri seni gé di antawisna kanggo pawarisan téa,” pokna.
Tumali jeung pawarisan, bisa rupa-rupa cara. Lebah dinya mah gumantung kana tempat jeung lingkungan masing-masing. Ngan, ceuk Wawan Irawan, S.Pd., Kepala Sakola Negeri 1 Tanjungsari, Sumedang, bisa ngaliwatan sakola. “Di sakola, seni tradisi tiasa dimekarkeun,” ceuk ieu kepala sakola nu oge Ketua MKKS Korwil I Sumedang téh.
Ngabibitkeun seni di sakola, ceuk ieu guru nu ogé pamaen réog téh, lain pamohalan. Malah, moal hésé, lantaran sakola mah tempatna nebarkeun rupa-rupa widang kaasup kasenian. “Apan, di antawisna, tiasa ngalangkungan ektrakurikuler,” pokna basa ngobro dina acara Pasanggiri Reog di Sri Baduga. Ngaobrol jeung Wawan Irawan teh dijejeran ku Suryana, nu aktip dina lingkung Seni Amor, Sumedang.
Tumali jeung karep barudak, Wawan mah percaya, kumaha kolot-kolotna. Lantaran, atikan mah ‘bisa maksa’ sangkan nu rék dilarapkeun kacangking ku barudak.
Kamerkaran seni, ceuk Wawan deui, bisa ngaliwatan birokrat. Taya salahna nu ‘di laluhur’ téh umajak ka ‘nu dihandap’. Saperti nu di tingkat propinisi bisa ngajak nu di kabupaten/ kota miara jeung mekarkeun masing-masing senina. “Komo apan, ayeuna mah, wagub Jawa Barat gé seniman,” ceuk Suryana mairan.
Kiwari, réog memang aya kénéh. Najan, geus arang pisan, Apan, saperti nu kasaksén dina pasanggiri harita, ukur sawélas pamilon! “Padahal, réog tiasa ngabina karakter murangkalih, sangkan jati teu kasilih ku junti, ” ceuk Wawan Irawan. ***


text:
Monako
Kapangéranan Monako (basa Perancis: Principauté de Monaco atawa Monaco; Monegasque: Munegu atawa Principatu de Munegu) mangrupa hiji nagara kotajeung nagara nu pangleutikna kadua di dunya, sanggeus Vatikan, nu aya di antara Laut Tengah jeung Perancis di sapanjang Basisir Paul (Côte d'Azur). Monako ogé mangrupa nagara kalawan kapadetan padumuk nu panggedéna kadua di dunya.
Ngaran Monako asalna ti hiji koloni Yunani di deukeut ditu, Monoikos, nu diwangun dina abad ka-6 SM ku bangsa Phokida (basa Inggris: Phocis).
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- (en) Monaco
- (en) Loka resmi