text:
Jumat, 04 September 2009
Raden Machjar Angga Koesoemadinata
Raden Machjar Angga Koesoemadinata (sering ogé diseratkeun Kusumadinata, Kusumahdinata, kusumah dinata, Anggakusumadinata; langkung dikenal ku nami Pak Machjar atawa Pak Mahyar, lahir di Sumedang, 7 Désémber 1902, wafat di Bandung, 9 April 1979) téh seniman sinareng musikolog Sunda. Anjeunna dikenal sebagai pangarang lagu-lagu Sunda, pangatik nu ngakhususkeun anjeun kana ngamajukan pamgatikan seni-sowanten Sunda, panalungtik kalayan ahli téori musik Sunda, anu nyiptakeun kanayagan (sistim notasi nada) Sunda da mi na ti la sinareng nu pamendak sistem 17 tangga nada Sunda.
Biografi
Pa Machjar nu di masyarakat Jawa Barat langkung dikenal seniman pencipta lagu-lagu Sunda sayaktosna mah pangatik sinareng pakar musikologi, hususna etnomusikologi anu nitenan pelog sareng salendro. Pangaweruh anjeunna perkawis seni karawitan pelog sareng salendro téh kékéngingan ti waktos murangkalih kénéh dumeh guguru ka sabaraha urang juru tembang sinareng nayaga, di antawisna diajar rebab ka para nayaga ulung Pak Etjen Basara, Pak Sura sareng Pak Natadiredjo, diajar gamelan ka Pak Sai dan Pak Idi, kalayan diajar tembang ka Pak Oetje juru pantun kakoncara di Bandung.
Ngawitan Pak Machjar kenal kana metoda sains sinareng elmu fisika sinareng elmu musik barat ogé waktos ajeunna janten murid di sakola guru (Kweekschool sareng Hogere Kweekschool). Ku ngadasarkeun kana élmu musik barat sareng élmu fisika anu tos kalintang jero diteuleumanana, anjeunna ngayakeun pangukuran sareng panalungtikan frekuensi soanten-soanten nu aya dina rancatan gamelan sareng lagu-lagu anu dikawihkeun atanapi aun digentrakeun dina rebab. Dina tahun 1923 (masih kénéh di bangku sakola) anjeunna parantos nyiptakan serat kanayagan (notasi nada) da mi na ti la, kalayan nyerat buku teori seni soanten Sunda anu dijudulan ‘Elmuning Kawih Sunda’. Saparantosna namatkan HKS sareng ditempatkeun janten guru di HIS Sumedang (1924-1932), anjeunna neraskeun panalungtikanana perkawis téori seni raras.
Anu janten titik balik penting dina karierna ajeunna salaku panalungtik téh paamprokna sareng Mr. Jaap Kunst, ahli etnomusikologi Walanda, di antawis tahun 1927-1929, nu nuju ngayakeun panalungtikan seni soanten di sakuriling kapuloan Nusantara. Tah didieu téh kajantenan ayana saling nukeur élmu, antawis élmu musik ti Jaap Kunst sareng élmu gamelan atanapi pelog-salendro ti Pa Machjar. Tah dina danget ieu pisan anjeunna neuleuman langkung jero deui perkawis konsép keléter soanten sinareng cara ngukurna nganggo instrumén anu ngalibatkeun konvérsi matematikna kana sakala musik nu nganggo nilai logaritma, konsep interval cents ti Ellis (1884) sinareng Hornbostel (1920) kalayan music rule ti Reiner.
Tahun 1933,anjeunna ditugaskan ngawengku sisim pangatikan seni soanten di sadaya sakola-sakola pribumi di Jawa Kulon kalayan nganggo sistim da mi na ti la. Dina jaman pendudukan Jepang (1942-1945) anjeunna ngawulang di sakola guru, saterasna ti taun 1945 dugi ka 1947 anjeunna janten guru élmu alam, sajarah sareng basa Inggris di (SMP/SMA) Bandung. Saparantosna éta ajeunna diangkat janten kapala kantor Pendidikan (koordinator Pendidikan Rendah) di Sumedang (1947-1950) anu salajengna ditugaskeun kana pangatikan seni-soanten di sakola-sakola handap sareng menengah Jawa Kulon di Bandung (1950-1952). Salajengna anjeunna janten staf ahli di Jawatan Kebudayaan Jawa Kulon di Bandung. Salajengna deui di taun 1958 (dugi ka 1959), anjeunna diangkat janten Direktur Konservatori Karawitan Sunda Bandung. Salian ti éta ajeunna téh oge janten dosen luar biasa kanggo ngawulang élmu akustik sareng gamelan Sunda di Konservatori Karawitan Surakarta (1953-1959).
Anjeunna téh nikah sareng Ibu Saminah salah sawios lulusan nu pangheulana di sakola guru isteri Van Deventer di Salatiga. Aranjeunna dikarunia ku 10 urang barudak, mung waé hanjakalna téh teu aya nu ngagugulung kasenian, nganging seseueurna icikibung dina bidang élmu pangaweruh alam; Machjeu Koesoemadinata (alm), Kama Kusumadinata (alm, ahli volkanologi di Diréktorat Vulkanologi, Departemén Pertambangan), Ny Karlina Sudarsono (alm), dr. Soetedja Koesoemadinata (alm), Prof. Dr. R. Prajatna Koesoemadinata (guru besar emiritus dina élmu geologi ITB), Dr. Santosa Koesoemadinata (pangsiunan panalungtiki biologi di Departemen Pertanian), dr. Rarasati Djajakusumah (alm), Prof. Dr. Roekmiati Tjokronegoro, (gurubesar dina élmu kimia di Universitas Padjadjaran), Muhamad Sabar Koesoemadinata (ahli Geologi Kwarter di Pusat Penelitian dan Pengembangan Geologi), sinareng Ir. Margana Koesoemadinata (alm, ahli akustik di LIPI nusalajengna di KLH). Nya aranjeunna teh sempat ngadegkeun Yayasan Daminatila usaha supados ngalestarikeunn karya-karya sareng pamendak hasil panalungtikan Pa Machjar.
Pamendak sinareng Hasil Karya
Salaku seniman pangarang lagu, Pa Machjar nyiptakan lagu-lagu Sunda sapertos Lemah Cai, Dewi Sartika, Sinom Puspasari, atanapi ngadangding lagu-lagu Sunda traditional kalayan nyeratkeunnana nganggo notasi da mi na ti la. Salaku seniman anjeunna oge ngadangding sandiwara kalayan ngamimitian Gending Karesmen (opera Sunda) nu disebat anjeunna Rinenggasari sinareng karya-karyana di antawisna Sarkam Sarkim (1926), Permana Permana Sari (1930), Sekar Mayang (1935), Trésnawati (1959) sareng Iblis Mindo Wahyu (1968).
Salaku ahli teori musik, hususna di bidang Pelog sareng Salendro, anjeunna ngaformulasikan sistim notasi da mi na ti la kanggo lagu-lagu Sunda, nalungtik kalayan nyerat perkawis téori seni raras dan gamelan di antawisna Ringkesan Pangawikan Rinengga Swara (1950), Ilmu Seni Raras (1969) sinareng oge buku lagu-lagu Sunda. Babarengan sareng Mr. Jaap Kunst anjeunna ogeh seueur ngahasilkeun tulisan (publikasi) perkawis téori musik gamelan. Dina antawis hasil panalungtikan sinareng pangciptaan dari Pa Machyar teh gamelan éksperimental nganggo 9-tangga nada (1937) kanggo pelog sareng gamelan 10-tangga nada kanggo salendro (1938), mung wae kaduana teh laleungitan waktu jaman (1942-45). Lian ti nyiptakeun gamelan monumental Ki Pembayun, anjeunna oge nyiptakeun gitar akustik 17 tangga nada.
Sumbangan anjeunna pangageungna téh ayana dina hasil panalungtikan anu saleres-leresna sifatna ilmiah anu nuju ka universalitas (unified theory) seni soanten nyaéta teori 17 tangga nada Sunda (1950) di mana hiji oktaf diwengku ku 17 interval nu sami di 70 10/17 cents, ti mana tiap nada setiap laras (tangga nada) Sunda téh tiasa dicandak. Ieu model téh sifatna universal kumargi ngagaduhan nada-nada anu lengkep pisan sareng tiasa digentrakeun kanggo ngiringkeun lagu-lagu dina mangrupi-rupi tangga nada.
Dina panalungtikanna anjeunna ngagunakan alat ukur keleter soanten monochord anu di damelna dibantu ku tukang kecapi sareng nayaga ulung Pak Idi. Ieu alat téh dijangkepan ku skala keleter (frekuensi) nu ku alpukahna Mr. Jaap Kunst kenging ti laboratorium musikologi di Europa. Unggal-unggal monochord téh badé dianggo sateu-acanna anjeunna ngakalibrasikeun heula kana garpuh soanten anu keleterna tos baku (660 hz). Ieu alat téh nyatana cekap akurat, dugi ka dianggo oge ku pakar-pakar musikologi sepertos Prof. Collin McPhee ti Amerika Serikat sareng C. Campagne, direktur sakola musik di Bandung. Alat monochord ieu téh mangrupi alat utami Pa Machjar nu dicacandak ka mana-mana waktos ajeunna ngayakeun panalungtikan perkawis Pelog Salendro dugi ka pupusna.
Ki Pembayun
Ku alpukahna kalayan bantuan ti Industri Pariwisata P.D. Provinsi Jawa Barat, anu disesepuhan ku R.A. Sjukur Dharma Kesuma, di taun 1969 Pa Machjar nyiptakan gamelan anu dinamian ‘Ki Pembayun’ (hartosna si cikal) sareng nu mangrupikeun gamelan pangageungna nu pernah aya di Indonesia. Ieu gamelan téh diwangun kanggo ngawujudkeun kependakna teorinya sistim 17 tangga nada. Sanés waé Laras Salendro, Madénda, degung, Kobongan Mataraman, waé anu tiasa digentrakeun dina ieu gamelan téh, nanging lagu-lagu nu tangga nada musik Barat ogé tiasa dimaénkan ngaggo ieu gamelan téh.
Peupeuriheun gamelan Ki Pembayun téh hésé dimaénkeunana kumargi mangrupi hal anu teu umum sareng meryogikeun waktos nu lami kanggo latihanana, nanging kanggo bahan kajian mah ku ayana ieu gamelan téh penting pisan. Na da teu sakedik para panalungtik ti nagara lain nu kagum ku munculna ieu gamelan téh. Nurutkeun ahli etnomusikologi Andrew Weintraub (2001), munculna gamelan sorog nu ayeuna ayeuna mekar, pada dasarna mah mangrupikeun pangaruh ti gamelan Ki Pembayun. Mung wae hanjakal pisan gamelan Ki Pembayun teh saterasna mah leungit raib. Hiji-hijina patilasan anu ayeuna aya keneh teh tiasa jantén mung potrét sareng gentra ieu gamelan anu masih tiasa kajeprét sareng direkam ku Dr. Margaret Kartomi, profesor musik di Monash University, Australia.
Panghargaan
Di antawis panghargaan-panghargaan anu ditampi ajeunna téh mangrupi penghargaan pang luhurna di bidang budaya; nyaéta Piagam Anugrah Seni, salaku ahli sareng pangweku teori Karawitan Sunda ti Menteri Pendidikan dan Kebudayaan (17 Agustus 1969), panghargaan pencipta lagu rampak sekar Ibu Dewi Sartika (4 Desember 1975), sinareng panghargaan ti Ikatan Seniman Sunda (9 Mei 1959).
Raden Machjar Angga Koesoemadinata (sering ogé diseratkeun Kusumadinata, Kusumahdinata, kusumah dinata, Anggakusumadinata; langkung dikenal ku nami Pak Machjar atawa Pak Mahyar, lahir di Sumedang, 7 Désémber 1902, wafat di Bandung, 9 April 1979) téh seniman sinareng musikolog Sunda. Anjeunna dikenal sebagai pangarang lagu-lagu Sunda, pangatik nu ngakhususkeun anjeun kana ngamajukan pamgatikan seni-sowanten Sunda, panalungtik kalayan ahli téori musik Sunda, anu nyiptakeun kanayagan (sistim notasi nada) Sunda da mi na ti la sinareng nu pamendak sistem 17 tangga nada Sunda.
Biografi
Pa Machjar nu di masyarakat Jawa Barat langkung dikenal seniman pencipta lagu-lagu Sunda sayaktosna mah pangatik sinareng pakar musikologi, hususna etnomusikologi anu nitenan pelog sareng salendro. Pangaweruh anjeunna perkawis seni karawitan pelog sareng salendro téh kékéngingan ti waktos murangkalih kénéh dumeh guguru ka sabaraha urang juru tembang sinareng nayaga, di antawisna diajar rebab ka para nayaga ulung Pak Etjen Basara, Pak Sura sareng Pak Natadiredjo, diajar gamelan ka Pak Sai dan Pak Idi, kalayan diajar tembang ka Pak Oetje juru pantun kakoncara di Bandung.
Ngawitan Pak Machjar kenal kana metoda sains sinareng elmu fisika sinareng elmu musik barat ogé waktos ajeunna janten murid di sakola guru (Kweekschool sareng Hogere Kweekschool). Ku ngadasarkeun kana élmu musik barat sareng élmu fisika anu tos kalintang jero diteuleumanana, anjeunna ngayakeun pangukuran sareng panalungtikan frekuensi soanten-soanten nu aya dina rancatan gamelan sareng lagu-lagu anu dikawihkeun atanapi aun digentrakeun dina rebab. Dina tahun 1923 (masih kénéh di bangku sakola) anjeunna parantos nyiptakan serat kanayagan (notasi nada) da mi na ti la, kalayan nyerat buku teori seni soanten Sunda anu dijudulan ‘Elmuning Kawih Sunda’. Saparantosna namatkan HKS sareng ditempatkeun janten guru di HIS Sumedang (1924-1932), anjeunna neraskeun panalungtikanana perkawis téori seni raras.
Anu janten titik balik penting dina karierna ajeunna salaku panalungtik téh paamprokna sareng Mr. Jaap Kunst, ahli etnomusikologi Walanda, di antawis tahun 1927-1929, nu nuju ngayakeun panalungtikan seni soanten di sakuriling kapuloan Nusantara. Tah didieu téh kajantenan ayana saling nukeur élmu, antawis élmu musik ti Jaap Kunst sareng élmu gamelan atanapi pelog-salendro ti Pa Machjar. Tah dina danget ieu pisan anjeunna neuleuman langkung jero deui perkawis konsép keléter soanten sinareng cara ngukurna nganggo instrumén anu ngalibatkeun konvérsi matematikna kana sakala musik nu nganggo nilai logaritma, konsep interval cents ti Ellis (1884) sinareng Hornbostel (1920) kalayan music rule ti Reiner.
Tahun 1933,anjeunna ditugaskan ngawengku sisim pangatikan seni soanten di sadaya sakola-sakola pribumi di Jawa Kulon kalayan nganggo sistim da mi na ti la. Dina jaman pendudukan Jepang (1942-1945) anjeunna ngawulang di sakola guru, saterasna ti taun 1945 dugi ka 1947 anjeunna janten guru élmu alam, sajarah sareng basa Inggris di (SMP/SMA) Bandung. Saparantosna éta ajeunna diangkat janten kapala kantor Pendidikan (koordinator Pendidikan Rendah) di Sumedang (1947-1950) anu salajengna ditugaskeun kana pangatikan seni-soanten di sakola-sakola handap sareng menengah Jawa Kulon di Bandung (1950-1952). Salajengna anjeunna janten staf ahli di Jawatan Kebudayaan Jawa Kulon di Bandung. Salajengna deui di taun 1958 (dugi ka 1959), anjeunna diangkat janten Direktur Konservatori Karawitan Sunda Bandung. Salian ti éta ajeunna téh oge janten dosen luar biasa kanggo ngawulang élmu akustik sareng gamelan Sunda di Konservatori Karawitan Surakarta (1953-1959).
Anjeunna téh nikah sareng Ibu Saminah salah sawios lulusan nu pangheulana di sakola guru isteri Van Deventer di Salatiga. Aranjeunna dikarunia ku 10 urang barudak, mung waé hanjakalna téh teu aya nu ngagugulung kasenian, nganging seseueurna icikibung dina bidang élmu pangaweruh alam; Machjeu Koesoemadinata (alm), Kama Kusumadinata (alm, ahli volkanologi di Diréktorat Vulkanologi, Departemén Pertambangan), Ny Karlina Sudarsono (alm), dr. Soetedja Koesoemadinata (alm), Prof. Dr. R. Prajatna Koesoemadinata (guru besar emiritus dina élmu geologi ITB), Dr. Santosa Koesoemadinata (pangsiunan panalungtiki biologi di Departemen Pertanian), dr. Rarasati Djajakusumah (alm), Prof. Dr. Roekmiati Tjokronegoro, (gurubesar dina élmu kimia di Universitas Padjadjaran), Muhamad Sabar Koesoemadinata (ahli Geologi Kwarter di Pusat Penelitian dan Pengembangan Geologi), sinareng Ir. Margana Koesoemadinata (alm, ahli akustik di LIPI nusalajengna di KLH). Nya aranjeunna teh sempat ngadegkeun Yayasan Daminatila usaha supados ngalestarikeunn karya-karya sareng pamendak hasil panalungtikan Pa Machjar.
Pamendak sinareng Hasil Karya
Salaku seniman pangarang lagu, Pa Machjar nyiptakan lagu-lagu Sunda sapertos Lemah Cai, Dewi Sartika, Sinom Puspasari, atanapi ngadangding lagu-lagu Sunda traditional kalayan nyeratkeunnana nganggo notasi da mi na ti la. Salaku seniman anjeunna oge ngadangding sandiwara kalayan ngamimitian Gending Karesmen (opera Sunda) nu disebat anjeunna Rinenggasari sinareng karya-karyana di antawisna Sarkam Sarkim (1926), Permana Permana Sari (1930), Sekar Mayang (1935), Trésnawati (1959) sareng Iblis Mindo Wahyu (1968).
Salaku ahli teori musik, hususna di bidang Pelog sareng Salendro, anjeunna ngaformulasikan sistim notasi da mi na ti la kanggo lagu-lagu Sunda, nalungtik kalayan nyerat perkawis téori seni raras dan gamelan di antawisna Ringkesan Pangawikan Rinengga Swara (1950), Ilmu Seni Raras (1969) sinareng oge buku lagu-lagu Sunda. Babarengan sareng Mr. Jaap Kunst anjeunna ogeh seueur ngahasilkeun tulisan (publikasi) perkawis téori musik gamelan. Dina antawis hasil panalungtikan sinareng pangciptaan dari Pa Machyar teh gamelan éksperimental nganggo 9-tangga nada (1937) kanggo pelog sareng gamelan 10-tangga nada kanggo salendro (1938), mung wae kaduana teh laleungitan waktu jaman (1942-45). Lian ti nyiptakeun gamelan monumental Ki Pembayun, anjeunna oge nyiptakeun gitar akustik 17 tangga nada.
Sumbangan anjeunna pangageungna téh ayana dina hasil panalungtikan anu saleres-leresna sifatna ilmiah anu nuju ka universalitas (unified theory) seni soanten nyaéta teori 17 tangga nada Sunda (1950) di mana hiji oktaf diwengku ku 17 interval nu sami di 70 10/17 cents, ti mana tiap nada setiap laras (tangga nada) Sunda téh tiasa dicandak. Ieu model téh sifatna universal kumargi ngagaduhan nada-nada anu lengkep pisan sareng tiasa digentrakeun kanggo ngiringkeun lagu-lagu dina mangrupi-rupi tangga nada.
Dina panalungtikanna anjeunna ngagunakan alat ukur keleter soanten monochord anu di damelna dibantu ku tukang kecapi sareng nayaga ulung Pak Idi. Ieu alat téh dijangkepan ku skala keleter (frekuensi) nu ku alpukahna Mr. Jaap Kunst kenging ti laboratorium musikologi di Europa. Unggal-unggal monochord téh badé dianggo sateu-acanna anjeunna ngakalibrasikeun heula kana garpuh soanten anu keleterna tos baku (660 hz). Ieu alat téh nyatana cekap akurat, dugi ka dianggo oge ku pakar-pakar musikologi sepertos Prof. Collin McPhee ti Amerika Serikat sareng C. Campagne, direktur sakola musik di Bandung. Alat monochord ieu téh mangrupi alat utami Pa Machjar nu dicacandak ka mana-mana waktos ajeunna ngayakeun panalungtikan perkawis Pelog Salendro dugi ka pupusna.
Ki Pembayun
Ku alpukahna kalayan bantuan ti Industri Pariwisata P.D. Provinsi Jawa Barat, anu disesepuhan ku R.A. Sjukur Dharma Kesuma, di taun 1969 Pa Machjar nyiptakan gamelan anu dinamian ‘Ki Pembayun’ (hartosna si cikal) sareng nu mangrupikeun gamelan pangageungna nu pernah aya di Indonesia. Ieu gamelan téh diwangun kanggo ngawujudkeun kependakna teorinya sistim 17 tangga nada. Sanés waé Laras Salendro, Madénda, degung, Kobongan Mataraman, waé anu tiasa digentrakeun dina ieu gamelan téh, nanging lagu-lagu nu tangga nada musik Barat ogé tiasa dimaénkan ngaggo ieu gamelan téh.
Peupeuriheun gamelan Ki Pembayun téh hésé dimaénkeunana kumargi mangrupi hal anu teu umum sareng meryogikeun waktos nu lami kanggo latihanana, nanging kanggo bahan kajian mah ku ayana ieu gamelan téh penting pisan. Na da teu sakedik para panalungtik ti nagara lain nu kagum ku munculna ieu gamelan téh. Nurutkeun ahli etnomusikologi Andrew Weintraub (2001), munculna gamelan sorog nu ayeuna ayeuna mekar, pada dasarna mah mangrupikeun pangaruh ti gamelan Ki Pembayun. Mung wae hanjakal pisan gamelan Ki Pembayun teh saterasna mah leungit raib. Hiji-hijina patilasan anu ayeuna aya keneh teh tiasa jantén mung potrét sareng gentra ieu gamelan anu masih tiasa kajeprét sareng direkam ku Dr. Margaret Kartomi, profesor musik di Monash University, Australia.
Panghargaan
Di antawis panghargaan-panghargaan anu ditampi ajeunna téh mangrupi penghargaan pang luhurna di bidang budaya; nyaéta Piagam Anugrah Seni, salaku ahli sareng pangweku teori Karawitan Sunda ti Menteri Pendidikan dan Kebudayaan (17 Agustus 1969), panghargaan pencipta lagu rampak sekar Ibu Dewi Sartika (4 Desember 1975), sinareng panghargaan ti Ikatan Seniman Sunda (9 Mei 1959).
Diposkan oleh hanjuang siang di 16.33
Label: Inohong
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


c: text/html

text:
Wilujeng Sumping di Blog Simkuring ASK Tea !! Jaya di Buwana, Bagja di Aherat silih asah, asih, asuh
Jumat, 28 Oktober 2011
USUM HUJAN TANDA NYEPI
Sakumaha ramena tempat (outdoor) ari geus hujan mah bubar, ramena leungit nu aya ngan sepi katambah sora hujan,angin jeung guludug malah sora cai bocor tina para nu sering disada.
Nu tadina caang mentrang jadi poek tiris.
Hujan-hujan kieu pikiran sok narawang kana pikasepieun,nyorang jeung kasieun. Dinu rame ge mun hujan mah langsung jempling, komo mun keur hujan di imah nyorang ngan bisa ngalamun kumaha mun urang bener-bener sorangan teu bisa nyarita kasenang jeung kasedih ka batur.
ASK-PASUNDAN JAYA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Selamat Datang di blogku, mudah-mudahan tulisan sederhana ini bisa menghilangkan rasa jenuh , bete dan membawa keceriaan dalam mengisi hari-hari yang berat ini (90% Berbahasa sunda)
Wilujeng sumping,.......
hatur nuhun
Selasa, 22 Desember 2009
Pangeling-ngeling ka Indung urang sewang-sewangan
Tihiji kaopat bulan teu geunah dahar nginumna
Tilima ka salapana bureuyeung engap kacida
Siang wengi bayeungyang sare teh asa kasiksa
ngenca salah kitu deui katuhuna
nepi wancina babaran nyeri liwat saking
tonggong asa pararotong nyawa asa rek diala
berjuang teu peugat-peugat nepi ka gebrolna pisan
kesang,getih hiji bukti ngalahirkeun buah ati
orok beureum diciuman dicinta didama-dama
unggal poe disusuan,diurus dimenak raja
dihuapan,dipakean di didik dipapatahan
nangkuban,ngorondang,lelengkah halu ,diajar leumpang
disabaran dilakokan ku indung diaping dijaring
teu jarang indung keur dahar eta budak kababayan
dibersihan ,diombehan teu aya rasa bahana
komo deui budak meujeuhna kembang buruan
unggal poe kapicamcam,dedengeeun sora seuri
mun pareng pisah sakeudeung hate teh asa tugenah
sok sieun ku itu ieu budak asa deungdeuleueun
rasa nyaah tur watirna mun ningal budak ngageubra
na hate bungah bungangang mun budak katingal senang
kajeun teu sorangan make nu penting jimat awaking
katempo luis tur ginding hurung herang liwat saking
mun budak diomong batur hate teu genah tagiwur
da indung teu loba saur budak dirapek dipangku
diupahan ,diusapan dipepende sangkan repeh
dicombo dipapalerkeun sangkan teu nyeri hatena
teu saeutik geus gede mah unggal poe merekela
menta itu menta ieu sagala dipikahayang
teu jarang nyentak,nyengor nyentug jajantungna
mangnyerikeun,mangkeselkeun ngarujak hate indungna
loba oge nu babakti nu nyaah ka ingkang ibu
ngabubungah nyumponan sakapalay aranjeuna
tawis ati pulang jasa kajalma nu tos ngarawatna
tirahim dugi ka gubrag ka alam buana lega
ayeuna tos dewasa tangtos teu hilap dirina
ka istri nu tos ngorbankeun sagala gala rupana
korban nyawa ,korban harta toh pati jiwa ragana
nganteurkeun jumeneng hirup gubragna ka alam dunya
kanggo urang sadaya.......
sok ayeuna mah ,jig geura palikiran
na anjeun asup numana?
ngan ati nu pangsucina ngaku kasalahanana...
Syarah 22-Des-2009
kanggo ibu sakumna di alam dunya "happy mothers day"
Missing my beloved mother "I always love you, mom....always,always,always,forever,......


text:
Dongeng
I. Dongeng
Dongeng nyaeta carita rekaan anu mere kesan pamohalan tur ukuranana parondok. Kesan pamohalan dina dongeng upamana wae aya sasatoan bisa nyarita kawas jelema (saperti dongeng “Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyet), aya parahu jadi gunung (“Sasakala Tangkuban Parahu”), jelema jadi maung (“Sasakala Maung Panjalu”), jeung sajabana.
Eusi dongeng umumna ngandung atikan moral. Upamana bae jalma bener tangtu meunang pahala, jalma salah tangtu bakal meunang siksaan atawa cilaka; supaya maksudna tinekanan kudu ngagunakeun akal; atawa kudu hirup sauyunan ambeh repeh-rapih.
Dongeng teh karya balarea, hartina tara kanyahoan saha anu ngarangna. Sumebarna sacara lisan, dongeng didongengkeun deui. Munasabah upama aya hiji dongeng mibanda rupa-rupa versi.
Papasingan Dongeng
Dumasar kana eusina, dongeng teh bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan, nyaeta (1) dongeng sasatoan; (2) dongeng sasakala; (3) dongeng babad; (4) dongeng jelema biasa; (5) dongeng paranabi/wali; (6) dongeng pieunteungan; (7) dongeng pamuk.
Fabel
Dongeng sasatoan (fabel) nyaeta dongeng anu palakuna sasatoan sarta paripolahna dicaritakeun kawas jelema, upamana bae bisa nyarita jeung ngagunakeun akal pikiran. Contona: dongeng sakadang kuya jeung sakadang monyet.
Parabel
Dongeng kahirupan jalma biasa (parable) nyaeta dongeng anu eusina nyaritakeun jalma biasa. Contona dongeng-dongeng Si Kabayan.
Babad/Sage
Dongeng babad (sage) nyaeta dongeng anu eusina nyaritakeun kajadian atawa jelema anu ngandung unsure sajarah. Contona: babad Cirebon, dongeng Syeh Abdul Muhyi.
Sasakala/legenda
Dongeng sasakala (legenda) nyaeta dongeng anu eusina nyaritakeun asal-muasalna kajadian hiji tempat, barang, sasatoan atawa tutuwuhan. Contona: sasakala maung panjalu.
Mite
Carita paranabi/wali kaasup kana mite nyaeta carita anu eusina patali jeung kapercayaan masarakat kana bangsa lelembutan atawa hal-hal anu gaib. Contona: dongeng nyi roro ki dul.
Pamuk
Dongeng pamuk nyaeta dongeng anu nyaritakeun kagagahan atawa kasakten hiji jalma, tur biasana aya patalina jeung tokoh atawa kajadian sajarah. Contona: pangeran kornel.
Dongeng Pieunteungeun
Dongeng pieunteungeun didieu nyaeta dongeng anu eusina mangrupa tuladan pikeun manusa. Bisa dongeng sasatoan, dongeng jalma biasa, jeung sajabana.
Upama ngadongéng, aya sawatara hal anu kudu diperhatikeun, nya éta:
1. Lafal
Lafalna kudu béntés, jelas kadéngéna sarta tétéla ucapanana.
2. Lentong
Lentongna kudu merenah. Iraha lentongna kudu turun jeung kudu naék.
3. Pasang peta
Pasang peta ngawengku paroman (mimic) jeung gerak-gerik (gestur) waktu ngadongéng. Paroman kudu luyu jeung dongéng anu keur dicaritakeun.


text:
Shche ne vmerla Ukraina
"Shche ne vmerla Ukraina" (Basa Ukraina: Щe He BMepлa ykpaïHa, atawa "[Kajayaan] Ukraina tacan pupus") nya éta lagu kabangsaan Ukraina deui ti 1992 (instruméntal ; pra-2003 sora ).
Rumpakana nyandak stanza asli kahiji nu saeutik dirobih ti sair patriotik nu ditulis dina 1862 ku Pavlo Chubynsky, saurang étnograper nu kawentar ti Kiév, jeung dipangaruhan ku kecap-kecap jeung téma lagu kabangsaan Polandia, Mazurek Dąbrowskiego.[1] Dina 1863, Mykhailo Verbytsky, hiji komposer Ukraina kulon jeung hiji pandéta Katolik-Yunani ngarang musik pikeun nyarengan téksna Chubynsky.[2] Lagu ieu mangrupakeun lagu kabangsaaan kahiji ti Républik Rahayat Ukraina, Carpatho-Ukraina, jeung teras Ukraina merdika paska-Soviét.
Daptar eusi
Républik Rahayat Ukraina[édit | édit sumber]
Dina 1917, Shche ne vmerla Ukraina (Ukraina tacan pupus) jadi lagu kabangsaan Républik Rahayat Ukraina. Tapi dina 1920, lagu ieu dilarang ku datangna rézim Soviét.
Rumpakana saméméh 2003[édit | édit sumber]
Alih aksara Latin (pra-2003)[édit | édit sumber]
Šče ne vmerla Ukrajina, ni slava, ni voľa,
Šče nam, bratt'a-ukrajinci, usmichnet'śa doľa.
Zhynut' naši vorižeńky, jak rosa na sonci,
Zažyvemo i my, bratt'a, u svojij storonci.
RÉFRAIN
Dušu j tilo my položym za našu svobodu,
I pokažem, ščo my, bratt'a, kozaćkoho rodu!
Stanem, bratt'a, vsi za voľu, vid Śanu do Donu
V ridnim kraju panuvaty ne damo nikomu.
Čorne more šče vsmichnet'śa, did Dnipro zradije,
Šče na našij Ukrajini doleńka dospije.
RÉRAIN
A zavźatt'a praća ščyra svoho šče dokaže,
Šče śa voli v Ukrajini pisń hučna rozľaže.
Za Karpaty vidibjet'śa, zhomonyt' stepamy,
Ukrajiny slava stane pomiž narodamy.
RÉFRAIN
Rumpaka aslina[édit | édit sumber]
Ukraina Merdika[édit | édit sumber]
Shche ne vmerla Ukraina dipaké sacara de facto salaku lagu kabangsaandina pangistrénan Présidén Leonid Kravchuk dina 5 Désémber 1991.
Pasal 20 dina Konstitusi Ukraina (28 Juni 1996) nunjuk musikna Verbytsky salaku téma lagu kabangsaan:
-
Lagu Kabangsaan Nagara Ukraina nya éta lagu kabangsaan nu dumasar kana musikna M. Verbytskyi, kalawan kecap-kecap nu dienyakeun ku hukum diadopsi ku teu kirang ti dua per tilu komposisi konstitusional Verkhovna Rada Ukraina.
Rumpakana ayeuna[édit | édit sumber]
Dina 6 Maret 2003, Verkhovna Rada (parlemén) Ukraina ngadopsi rumpaka di handap ieu, kalawan ngarobih saeutik stanza kahijina kecap-kecap original Chubynsky. Sanésna nyebutkeun "Ukraina tacan pupus, boh kajayaanna, boh kamerdikaanna", konsép kabinasaan Ukraina salaku hiji bangsa geus dihupus: baris pamukana ayeuna nyebutkeun "Kajayaan Ukraina tacan pupus, ogé kamerdikaanna".[3]
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Lagu Kabangsaan Ukraina Soviét
- Molytva za Ukrainu
- Mazurek Dąbrowskiego (Lagu Kabangsaan Polandia)
Réferénsi[édit | édit sumber]
- ↑ "Ukraine - Shche ne Vmerla Ukraina". NationalAnthems.me. Diakses pada 5 Nopémber 2011.
- ↑ Cerkwa.net - Father Mykhailo Verbytsky
- ↑ Hukum Ukraina dina Lagu Kabangsaan Nagara - Loka Verkhovna Rada (basa Ukraina)
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Informasi jeung sumber dina Shche ne Vmerla Ukraina
- Shche ne vmerla Ukrainy dina MP3.
- Konstitusi Ukraina, Bab 1, Prinsip Umum - Pasal 20 dina bab ieu ngurus simbol-simbol nasional. Loka ieu, bagian ti lokar resmi Verkhovna Rada, aya ogé vérsi vokalna lagu kabangsaaan ieu ngagunakeun rumpaka pra-2003


text:
Assalamu ‘alaikum warohmatullohi wabarokatuh.
Para wargi sakalih,
Guguritan Pupuh kiwari langka aya nu miara. Lamun katutuluyan kitu tangtu bae lila-lila mah ieu seni teh palangsiang jadi tumpur.
Sim kuring seja diajar nulis pupuh Sunda ieu teh malah mandar aya mangpaatna keur urang sadaya, tur sing saha bae anu mikanyaah sarta mikaresep kana budaya sunda.
Samemehna rek popoya heula sabab sim kuring teh teu pisan-pisan niat nyanyahoanan ngagarap ieu seni, sabab kuring lain mandahna, wani soteh pedah baheula dina taun 1960-an mangsa kuring keur budak pun bapa teh nyandak buku Wawacan Purnama Alam anu eusina diwangun ku pupuh. Kitu deui pun lanceuk sareng pun ua sok rajeun nyawer kidung atanapi guguritan pupuh dina acara khitanan, acara seserahan, atawa acara buka pintu nyawer nu nembe ditikahkeun. Kitu deui waktos sakola di Sekolah Rakyat [Sekolah Dasar] di Ciomas Panjalu Ciamis, kungsi maca jeung diajar pupuh ku bapa guru / ibu guru. Ngan saterusna hanjakalna ti sadek sakola SMP nepika 35 taun digawe, bet kasilep ku kabutuh hirup sejena sajeroning kuring neangan kipayah, kumelendang digawe di hiji pausahaan telekomunikasi, aprak aprakan ngumbara, atuh pleng we kasundaan kuring teh teu kapiara teu kaipuk.
Dina taun 2000-an aya komunitas sunda di internet ‘Kusnet’, kuring diajak ku kersana kang Oman Abdurahman (kang manAR) dulur salembur urang Kawali Ciamis, sarta sobat kuring Mamat B. Sasmita ( Ua SAS) urang Ciawi Tasikmalaya anu sapagawean, enya bet jorojoy teh hayang miluan ngarorotek deui sesa baheula, diajar deui basa indung. Tapi eta ge teu aktip da pabaliut ku pagawean.
Basa mimiti aya ‘sirib ‘ balarea nu ngarana “facebook” teg deui hayang ngalulugukeun ngobrol ku basa sunda sakalian diajar nyunda deui.
Ku kituna sajeroning silih tempas dina ‘post update‘ , obrolan dina facebook teh sok direumbeuy ku babasan, sisindiran, paparikan, atawa sajak. Kuring bet hayang malikan deui kana diajar pupuh. Nya atuh prak we lahlahan, susuganan bisa. Intina kuring hayang ngobrol deui ku basa sunda bari saeutik miara ajen-ajen kasundaan, kilangbara aya mangpaatna. Anu dipiharep mah ieu blog teh itung-itung kanjut kundang keur barudak, wadah peperenian koreheun nonoman sunda anu nyaah jeung mikadeudeuh sarta reueus kana budaya dirina.
Sim kuring sadar yen ngagarap pupuh teh lain pagawean jore jore, salianti kudu boga kamampuhan dina elmu seni sastra, seni sora, oge butuh elmu-elmu sejena. Matak tangtuna bae ieu garapan kuring teh rea kakuranganana, alus mah pimanaeun. Mugi dima’lum.
Sim kuring hayang numbukeun budaya anu baheula dipimilik ku para sepuh urang kana budaya kiwari. Tangtu bae ieu hancaeun teh pohara legana, sakuduna mah leuwih daria, ngahajakeun ulukutek dipaju unggal waktu, ngan nya kitu sakumaha tadi disebut, najan rea hayang tapi sagala kurang.
Kahayang mah gede, malah udagan anu leuwih panjang mah ieu situs teh diancokeun keur uar pangajak [utamana ka diri sim kuring sorangan] jeung saha wae anu sapamadegan, urang silih elingan dina amal hade, bekel keur isuk urang mulang ka pangbalikan, hadirat Allah SWT.
Sayaktosna seja balaka, rehna dina taun 2010 kumpulan pupuh ieu teh tos bade dipedalkeun mangrupining buku, kuring kacida kahutangan budi kalayan ngaraos bingah ku alpukahna pangersa bapa Endang Kassupardi, doktor lulusan ti UPI Bandung linggih di Cisurupan Garut, sareng kang Ayi Abdul Karim terah Sumedang, anu nawisan kalayan tarekah aranjeuna bade medalkeun buku anu dinamian Pupuh Bihari Pupuh Kiwari. Anamung sim kuring regag regog keneh, jalaran ieu seratan teh asa can manjing ‘diapungkeun’, masih keneh aragag.
Maksad ngamumule basa tur budaya Sunda teh kedah saluyu sareundeuk sareng kamajengan widang lain anu ngagunakeun basa Sunda minangka sasak pameuntasanana. Bawi raos dina kaayaan caahna budaya deungeun sapagodos sareng kamajengan elmu kalih teknologi, sarta multi media, ngamajengkeun basa sunda teh sok sanaos abot tapi ieu teh hiji lolongkrang anu sae. Para inohong oge (pamarentah, budayawan, pamedal, para pangrojong) tinangios kedah paheuyeuk-heuyeuk kanggo ngaronjatkeun udagan. Kitu deui kasadaran masyarakat Sunda anu nyunda tangtosna anu langkung utami.
Mugia Allah marengkeun niat urang sadaya. Amin.
Bral..
Sunda Miang Sunda Midang.
Hurip waras sirap sawan.
Cag,
mangjojo


text:
Rabu, 12 September 2012
BATU CERIK
Batu Ceurik
Carita Lagenda Kalimantan
Dihiji gunung anu jauh ti dusun, di daerah Kalimantan hirup hiji randa anu susah jeung hiji budak wanoja. Budak wanoja randa eta, kacida geulisna kawanti-wanti ngan hanjakal manehna boga sipat nu kacida gorengna, wanoja eta kacida kedulna. Can pernah mantuan indungna ngagawean pagawean imah gawena ngan dangdan unggal poe. Salian ti kedul, budak wanoja eta sipat na ogo pisan. Sagala pamentana kudu ditedunan, unggal aya pamenta kaindungna kudu wae ditedunan teu mikirkeun kaayaan indungna nu sengsara. Unggal poe kudu banting tulang neangan sahuap sangu. Dina hiji poe budak wanoja eta diajak indungna ka pasar rek balanja. Tempat pasarna jauh pisan, nepi ka leumoangna jauh pisan nu akibatna mantak cape. Budak wanoja eta leumpang lenggang kangkung, bari make pakean anu alus jeung dangdan, ngarah jelema nu dilajan ningali kageulisan budak wanoja eta. Ari indungna leumpangna ditukang bari mawa karanjang jeung pakeanna anu kucel. Kusabab manehna hirup ditempat anu nyingkur, euweuh saurang oge anu manggihan yen dua awewe eta anu leumpang indung jeung anak. Saeunggeus manehna ninggali maranehna, manehna kacida reueusna ninggali kageulisan budak wanoja eta. Nu utamina para jajaka desa anu teu bosen-bosenna ninggali raray wanoja eta, ngan saprak ninggali jalmi anu leumpang ditukeung wanoja eta kacida bedana kaayaanana. Hal eta anu nyieun jalmi-jalmi jadi heran. Diantara jalmi sejen anu ninggalna, aya hiji jajaka ngadeukeutan naros ka wanoja eta, “hai neng geulis. Eta anu mapah dipengker naha enya eta indung anjeun?” Tapi, naon jawab wanoja eta? “Lain”, ngomongna bari ngayakinkeun. “Manehna ngan saukur pembantu!” Indung jeung anakna eta langsung neruskeun leumpangna. Henteu jauh aya nu ngadeukeutan deui hiji jajaka anu nanya ka wanoja eta. “Hai, geulis. Eta anu mapah dipengker naha enya eta kolot anjeun?” “Lain, lain” jawab wanoja etabari angkuh. “Manehna saukur budaaaaaaakkk!” ngan kitu weh unggal wanoja eta papanggih jeung jalma disapanjang jalan anu ngenaan indungna. Jawabna ngan eta. Indungna dijadikeun pembantu atau budaaaakkk. Indungna ngan ngadu’a. “Ya Allah, abdi teu kiat nahan hinaan ieu. Budak kandung abdi meuni tega ngajadikeun diri abdi kawas kieu. Ya Allah laknat budak durhaka ieu! Bere ganjaran jang manehna.....” sabab kuasa Allah anu Maha Esa, lalaunan awak wanoja durhaka eta barubah mangrupa batu. Parubahanna mimiti dina suku. Saeunggeus parubahan eta geus nepi satengah awak. Wanoja eta ceurik menta ampun ka indungna. “Duh, ema...... ema hapunteun abdi hapunteun kadurhakaan anak ema salami ieu. Emaa.... emaaa... abdi nyuhunkeun dihapunteun....” Wanoja eta terus ngahuleng jeung ceurik menta ampunan ka indungna. Da kumaha deui kabehanna geus telat. Kabeh awak wanaja eta akhirna barubah jadi batu saeunggeus jadi batu, urang-urang bisa ninggali panonna masih ngeclakeun cai panon, siga jelema keur ceurik. Jadi eta batu, anu asalna diwanoja geulis, anu meunang kutukan ti indungna jadi disebut “BATU CEURIK” Rengse carita nu ngabentuk lagenda ieu, anu ku masyarakat dipercaya eta kisah teh bener-bener pernah aya. Saha waeanu durhaka ka indung kandung anu geus ngalahirkeun jeung ngagedekeun na, pasti kalakuan laknatna bakal meunang balesan ti Allah nu Maha Kuasa.
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
28 Oktober 2009
Ciricit Beurit
Hareupeun saung. Durukan ngabebela. Bangun hayang ngaduruk peuting nu jempling. Hayang ngaduruk lalancip-lalancip angin, jerit jangkrik, genggerong bangkong. Hayang ngaduruk pucuk-pucuk kalapa, mega jeung bentang nu gumeleter. Hayang ngaduruk langit.
Sardiat teu eureun nambahan suluh. Ngagarabyag. Mabra buruan saung. Sora seuneu nu gangas, nu ngahakan kai garing. Tingbeletok suluh awina. Silalatu nyieuh-nyieuh cicika, sina rabeng luhureun kotakan demi kotakan. Sawahna. Sawah nu keur disawang. Dimpleng jeroning mongkleng. Mongkleng peuting. Mongkleng hate.
Isuk panen! Gerentesna ketir. Siki-siki pare racleng dina panonna marengan serebung silalatu. Sedeng dina dadana, rebuan beurit ngasrek ngagares jajantung.
Sardiat teu eureun ngalinting bako. Cumarita jeung haseup. Seuseup deui. Nyeuseup deui. Munggah kebek dadana. Bangun hayang muput nu motah dina rasa. Kalah batuk mani ngengkreng. Lung, dipiceun. Gap deui, ngalinting. Bari malaweung kabandang koreak gagak.
Peuting, peuting mimiti deui nihtir. Siga saratus peuting nu ngentep na lelembutan. Lelembutan Sardiat. Nihtir. Ricit ti saban madhab. Ti galengan ka galengan. Ricit patumpangtingdih dina saban kotakan. Siga peurih saratus peuting nu kaliwat. Saratus peuting saprak ngarambet mindo. Saratus peuting nu ditahan sajeroeun tulang iga. Kiwari usik. Rampak usik. Dina tulang. Dina daging. Dina getih. Usik-usikan. Tuluy ngamalir kana saban pori-pori kulitna. Ngamalir ka saampar hawa. Kana peuting nu nihtir. Kana angin nu ricit. Kana silalatu nu merul.
Kalangkang silih kalangkangan. Kumalangkang. Rumingkang. Ringkang-ringkang. Juringkang poe pakaleng-kaleng. Kakalayangan. Jangjang hariwang.
Sardiat hayang ngarambet poe neba di mana-mana.
Keur kitu, sorot batre ngaburinyay dibarengan sora suku. Ngagesruk di pipir saung. Gigireun balong. Gesruk. Burinyay. Gesruk. Burinyay. Aya nu ngurunyung diharudum sarung. Ngajanteng sakedapan. Surat-sorot kana kotakan. Dipapay imeut. Kucrak-kecrek. Sebrot deui. Meneran pisan pupuhunan anyar nancebkeun. Sarenghapan. Disorotkeun ka jauhna. Kana tungtung amparan kotakan. Rumahuh. Tuluy dipangpengkeun ka luhur. Ka langit. Kana bentang nu gumeleter. Lir ngintip riuk nu nyamuni satukangeun langit. Ngaharewos sosorangan. Antara ngadunga jeung nyupata. Teu pati jentre.
“Kade isuk jam genep, Sujang! Kitu, cek itungan Emang!” Sora beurat semu peura.
“Diutang-itung ge moal matak untung!” Sardiat nembal, les-lesan, sabot rut-ret kana sarat jangeun pupuhunan; kana buah kawung nu ruruntuyan, kana janur, kana duwegan, nu ngarantung na palang saung.
“Tong aral! Sarerea kapan. Mun kitu ancur sorangan!”
“Batur onaman usum kamari marucekil! Uing? Mindo dihanca si monyong! Usum kamari ngeclok ka Emang keur nyumponan nu boga sawah! Boa-boa mindo ngeclok oge!” Sardiat neuteup nu ngajanteng, ngaliwatan pucuk-pucuk seuneu. Teuteupna lir sapasang walungan es, tuluy leyur saluhureun durukan.
“Geus ti baheulana! Nu boga sawah lalolong hate! Kanyahona kintalan pare pareng panen! Teu paduli buruh macul, harga gemuk jeung bebengok hama! Tapi, takdir kudu ditarekahan, Jang!” Mang Mahdi malik. Ngagesruk ngadeukeutan nu ngabebela. Sarungna murag kana taktak. Lalaki kolot. Kumis baplang badis ruruntuk oah. Panonna seukeut. Nengetan polah Sardiat.
Sardiat anteng nurun-nurunkeun doran, nu ngagarantung na bilik saung. Doran pacul saopat-opat diturunkeun. Hiji hiji dibebeskeun kana seuneu.
“Nyaah, Sujang!”
“Diteundeun kalah matak heurin! Teu jadi duit!”
“Montong ngarasula!! Anggur mikir pikahareupeun! Cikan ngasaan bakona! Euleuh, jadi inget ka Bapa ilaing, Si Jenat. Bako Pasigaran, lin?” Diuk dina tangkal gedang nu ngajepat. Maut bako jeung pahpirna. Ari panon tuluy manco nuturkeun laku Sardiat nu laju ngasur-ngasur doran.
“Baheula. Dewek teu beda jeung silaing!”Mang Mahdi ngalungkeun suluh urut nyeungeut lintingan. “Na dikirana Jang Haji teu kejem kitu? Kejem! Kejem kacida! Teu beda ti Kuwu kiwari. Ngan dewek teu paya dikakaya! Tiap panen tekor, teu sirikna lir anjing manggih bagong! Dewek teu paya. Memeh digebrag. Ngagebrag tiheula. Hiji waktu, dewek ngamuk di imahna. Teu sangka, borangan! Berekah, bageur nepika ayeuna!” Ditungtungan nyerengeh, reueus kana katineung nu dipurak. Sardiat seuri leutik. Seuri nu nyiriwik kana ati.
“Pare urut kamari moal waka kagantian, Mang?”
“Keun! Nu puguh silaing kudu boga ketak! Ulah sabar teuing siga bapa ilaing! Montong daek diidek wae! Da lain taneuh!”
Sardiat Jempe. Mang Mahdi teu eureun manjangkeun kalimah. Marengan letah durukan nu beuki rongkah. Tuluy manjang unggah ti kotakan ka kotakan. Kekecapan ngeteyep dina tumpukan sora-sora peuting. Ngaduruk waktu.
Anjing babaung ti jauhna. Ti luhur pasir.
Sardiat mulang ka imah. Dina korsi. Kasampak Cicih, pamajikanana. Mapatahan nulis ka Dewi, budakna nu karak kelas dua SD. Luhureun meja. Aya sangu goreng setengah piring, coet jeung gelas taya eusian. Aya baskom hejo ditutup kaen bodas. Bari kerung, ramo Sardiat mukakeun tutupna.
“Beres geuning?”
“Ti Mang Mahdi. Magrib ka dieuna.” Tembal Cicih. Pek ngusap sirah Dewi. Cengkat. Koloyong ka dapur. Teu lila kapireng sora cai nyurulung. Ngarongheap geus mawa gelas cikopi. Sok hareupeun nu mencrong keneh eusi baskom. Kana sarat Pupuhunan. Kupat. Bubur bodas, bubur beureum. Opak. Wajit. Puncak manik. Beas samangkok jeung duit kencring. Kekembangan. Menyan. Surutu. Eunteung. Jeung etem.
“Naon hartina sugah-suguh? “ Sardiat ngicip-ngicip kopi.
“Ari taeun teh! Manjangkeun lalampahan karuhun. Emut kasauran Bapa kapungkur, ulah hilap kana akar!”
“Ongkoh bade nanggap jentreng? Resep Dewi mah, kapungkur oge nuju aya aki. Nu ngibingna, Pa! Geuning Nini Ima mani siga nu ngapung. Siga heulang nuju muir di langit!” Dewi luncat tina korsi. Nyeta-nyeta nu nu ngibing jentreng. Gancang dihuit ku ku Cicih.
“Dewi kamari pan ngagambaran oray-orayan. Nya? Enjing urang apungkeun di sawah. Ngajak A Medi, we! Ayeuna enggal bobo! Tos wengi! Tuh, aya anjing babaung!” Sardiat ngupahan nu nagih janji.
“Alah Uhun! Asik! Warna-warni di langit! Sing luhur diapungkeunana. A Medi tea jagoan!” Dewi lunggak-linggeuk. Cumentil. Meresan buku. Tuluy ngagusur Cicih asup ka kamar. Ngolo hayang dipangdongengkeun. Sardiat nuturkeun ku teuteup.
“Kade reksak! Buku eta warisan ti Uyut. Nuju Nini saageung Dewi. Kedah apik. Kamari dugi kamana?” Nu guntreng di jero kamar. Teu lila, bet kapireng sora Cicih ngahariringkeun lalakon Dewi Rengganis. Sorana tembus ka saban rohang. Rohang tengah nu heureut. Sardiat guligah sorangan. Kurulang-kuriling. Noong nu ngadongeng. Lalajo antayan sireum dina tembok. Ngintip eusi baskom. Nenjo cakcak nu nguliwed satukangeun kalender gambar amparan sawah nu parena meujeuhna alaeun. Lir amparan emas handapeun langit bungur. Asa aya nu ngarabut jajantungna. Mangsa sapasang beurit. Sapasang beurit luncat kana meja, tingarajleng kana ubin. Tingciricit muru dapur. Nyeblak. Asa dibalangkeun ka jurang. Bari taya pamuntangan.
Poe isuk, kuma isuk! Cek Sardiat bari ngoloyong ka kamarna. Kekedengan. Bari tagiwur. Katingtrimkeun ku sora Cicih nu lir hiliwir malati pareng bulan samagaha. Sakedapan nyieuhkeun ricit. Ngalenyap sakedapan. Di nagri impian Sardiat nenjo rebuan beurit ngahanca pupuhunan, ngahanca sanggar jeung eusina. Merul satangtung tangkal-tangkal kalapa. Ngagares lembur. Ngagares nagara. Ngagares mangsa.
Lilir sakedapan. Hawar-hawar wawacan Rengganis bet kapireng jadi nu ngaji. Walungan ayat suci nembres ngamalir jeung ingseuk. Ret. Dina ubin. Saluhureun sajadah kucel. Cicih geus dimukena nyanghareupan kitab.
Isuk-isuk. Panonpoe geus moncorong. Sardiat ngalengkah bangun teu napak. Langlayangan oorayan gupay-gapuy dina tonggong Dewi. Hareupeunana. Srog ka sawah. Nu dibuat aranteng. Ngarit pare diunggal sisi. Ipis naker. Tengahna hejo cawerang. Taya alaeun.
“Ari ilaing siga lain turunan tukang tani! Langlayeuseun siga langlayangan kapakan.” Mang Mahdi nyenghor.
Sardiat ancrub ka sawah. Laju milu ngalaan pare. Guntreng jeung arit. Saarit-aritna.
Hawa panen ngungun. Tarungkul jeung arit sewang-sewang. Nu rengse, maju ngagebot. Ukur Dewi nu jigrah noongan puncak manik. Oray-orayan ngibing saluhureun pucuk kalapa rawing.
Meh sarerea ngeureuyeuh ngagebot. Sada motor digaur-gaur deukeut saung. Kuwu melak cangkeng bari ngulincer balong. Sardiat kaleked nyampeurkeun nu bolotot ngome huis.
“Dewek hayang nempo lauk, euy! Cing, pangbedahkeun! Ngeunah sigana mais lele! Baradag temen!!!” pokna mapag nu moyongkod.
Nu dititah tiban mangga. Gebrus ka balong. Ngabedolkeun liang pamiceunan. Cai ngagewor ka kotakan landeuh. Kuwu jalang-jeleng. Jamotrot nenjo antayan tangkal kalapa lebah wates jeung sawah sejen. Kerung. Gogodeg.
“Teu sangka!! Lain ukur beja! Bener-bener!!!Silaing sok ngajualan kalapa ka saha?” Kuwu ujug-ujug nyeuneu.
“Teu pisan-pisan! Tara kumawantun!” Sardiat karek hanjat.
“Buktina! Tina ngaratus, ayeuna sia ngan lilikuran ngirim ka dewek. Duwegan dibajongkeun?”
“Apan tuang putra, nu bungsu, anu sering ngala duwegan mah.!” Sardiat ngarenghap jero. Neureuy nu ngabagegel. Kitu buktina, kalapa mun loba diala duweganana, tangtu sok nyeot ngagorengan.
“Wani sia nyalahkeun anak dewek!!!Teu gableg cedo! Na sia poho?!! Nyatu ti tanah aing!! Gogobrog di lahan aing!!! Padu nuduh we, siah!!!” Kuwu tutunjuk bari tipopolotot. Bangun rek sahabek-habekkeun.
Sardiat ngeluk di sisi balong. Tipepereket nahan nu ngagedur jeroeun dada. Kuwu ngawur-ngawur supata. Sagala disabit. Jalang-jeleng. Jamotrot. Sesa durukan disepak. Mang Mahdi ngaragap arit.
Balong orot. Kari samumuncangan. Ngan aheng. Taya nu motah. Ukur hiji dua tingkocepat. Ukur impun jeung buruy minuhan unggal juru.
Sardiat sepa. Kuwu euceuy saga. Ngagejlig muru jalan.
“Sia ditungguan ku aing engke peuting!!!” Clak kana motor pulas beureum bandera. Nyelah sababaraha kali. Teu hirup.”Teu sangka aing ngukut rinyuh!!!”
“Laukna, Pa Kuwu! Pameng tos dibedahkeun!!” Sardiat muru nu pundung.
“Lebok ku bebengok sia!! Aing melak lauk ngarebu!!”Motor teu daek hirup. Guprak, digubragkeun. Sardiat colohok mata simeuteun. Kuwu malik. Amarah nyongkab tina matana. Pedengkreng deui wae. Sarerea cengkat tina ngagebot. Sardiat nyered lengkah ngajauhan sawah. Ngajauhan nu bangun rek mindo ngabeledug. Nyampoyong sapanjang ringkel galengan. Cicih curinghak.
Balong taya nu malire.
“Rek kamana, siah? Nyingkahan aing!!! Nyanghareup ka dieu, koplok!!! Bapa sia teu goblog-goblog teuing!! Na ari sia teu ngaragap tangtungan pisan!! Ngabangsat teu kapalang!! Haat ku aing ditulungan kalah curaling!!” Kuwu bebeledagan. Siga gelap jeroeun hujan silantang. Meupeus keuyang.
Sardiat ngarandeg. Leungeunna muntang kana tihang pupuhunan. Nu ngagarebot mimiti ngabaredega. Mang Mahdi meuntasan kotakan.
“Sia, Mahdi!!! Paingan!! Ngariung jeung baragajul!!! Garong malulu!!! Saengko sia jeung Si Diat!!! Pantesan pakaya aing tara kahakan!! Moal salah!! Ku aing dilaporkeun, siah!! Ngaranjah we pagawean teh!! Dasar jalma salangsara!!!” Kuwu awong-awongan lebah galengan.
“Kuwu!” Mang Mahdi nyorowok ngamangkeun arit.
“Rek naon, sia? Aing nyaho sia ukur tarik gorowok!!! Rek ngabela alo!!! Alus, deuleu!!! Garong ngabela garong!!! Deuleu alo sia euweuh kabelul! Pare kalah diparabkeun ka beurit!!! Usum ayeuna dewek menta lima kintal!!! Teu hayang kurang sasieur!!! Dikirana mayar pajeg murah!!!” Kuwu ngacungkeun peureup mapag Mang Mahdi nu ngarengkog di tengah kotakan. Aritna masih keneh ngacung saluhureun siah. Sardiat tipepereket nyekel tihang pupuhunan, urat-urat leungeunna ranteng. Cicih kapiuhan di juru kotakan landeuh. Nu ngabaredega cul geboteun. Mimiti ngalalengkah. Jeung aritna sewang-sewang. Muru kotakan tengah. Handapeun pisan panonpoe.
“Naha cicing Mahdi?!!! Aing teu tarima pakaya aing dirampog!!! Coba-coba kaniaya ka aing!!! Sia rek ngalawan?!! Sia ukur gede haok! Leutik burih! Diaaaat!!! Mana tanggung jawab silaing?!! Rek digantian ku naon lauk aing?!! Kalapa aing?!!” Kuwu moncorong ka Mang Mahdi nu bangun kasima. Siga arca. Siga bebegig ngacungkeun arit. Satengahing pare hejo tapak beurit.
Sardiat kekerot. Dua leungeunna adu regeng. Pupuhunan karabut. Eusina racleng. Sardiat ngabelesat sapanjang galengan. Pupuhunan meulah angin. Ngahiuk. Ngahanca. Meneran pisan sirah Kuwu.
Mang Mahdi katut nu ngalalengkah. Pirang-pirang arit. Tinggarajleng ngaboro nu ngajurahroh kana kotakan.
Harita, pirang-pirang beurit tingciricit. Rewuan. Kaluar tina saban liang. Tina saban kotakan. Mijah. Tuluy ngabring. Lir aleutan mega mendung. Muru gumplukan sawah blah peuntas.
Pananpoe katutupan mega. Oray-orayan nyangsang lebah pucuk tangkal kalapa.
Rangsak.
2005
Wios lah cutetan batur ge. da kalilaan mun nyutat nyalira mah. punten ah kanu gaduhna!
Toni Lesmana, lahir di Sumedang 25 November 1976, nulis carpon sarta nyajak tisaprak gumulung jeung para aktivis seni Keluarga Galuh Budaya (KGB), Komunitas kembang saga di Tatar Galuh. Kungsi karyana pirajeuneun dimuat dina Galura, Mangle, Cupu Manik sarta Pikiran Rakyat. Oge dina antologi carpon mini Ti Pulpen Nepika Pajaratan.
E-mail : lesmana0072000@yahoo.com
Matuh di Jln Raya Ciherang RT01/03 Desa Ciherang Kecamatan Sumedang Selatan- Sumedang.
Dimuat di Majalah Cupumanik, taun 2006


text:
MASARAKAT SUNDA
Urang Sunda mangrupa salah sahiji séké sélér nu ngeusi utamana bagian kulon pulo Jawa, populasi kadua panglobana di Indonésia. Luyu jeung sajarahna, urang Sunda lolobana sumebar di lemah caina nu kiwari sacara administratif sumebar di propinsi Jawa Kulon, Banten, Jawa Tengah, DKI Jakarta, jeung Lampung kidul. Lian ti éta, program transmigrasi ti Tatar Sunda ka sababaraha wewengkon di Kalimantan jeung Sulawesi ogé ngahasilkeun kantong-kantong masarakat Sunda, katambah ku pribadi-pribadi nu sumebar di sakuliah dunya, nu utamana kadorong ku motif ékonomi.
Umumna mah urang Sunda maké basa Sunda (aya sababaraha basa wewengkon, nu masing-masing boga ciri) dina paguneman sapopoé, ngan ka dieunakeun, basa Sunda téh beuki kadéséh ku basa gaul lianna, utamana ku basa Indonésia salaku basa nasional di Indonésia. Di wewengkon wates atawa nu sacara tradisional loba sélér séjén (Jawa), ilahar ogé dipaké basa campuran (Jawa Réang, Jawa Sérang), gumantung jeung saha ngobrolna. Kadéséhna basa Sunda ku basa Indonésia dipangaruhan ku sababaraha hal, di antarana kusabab basa Sunda teu kungsi dipakéna sacara formal, ayana béda basa wewengkon nu kadang dianggap nyusahkeun (sieun salah), sarta lobana sélér séjén nu datang ka Tatar Sunda.
Numutkeun sajarahna, cenah mah urang Sunda téh boga dasar budaya huma, sahingga condong ka solitér. Titinggal kaadaban kolot kapanggih di wewengkon sisi Situ Bandung Purba, Guha Pawon, sarta sababaraha situs arkéologi mangrupa kabuyutan/pamujaan mégalitik. Di Nusantara/Indonésia, bukti arkéologis nunjukkeun yén kaadaban tulis pangkolotna téh aya di Tatar Sunda. Karajaan-karajaan Sunda nu kacatet dina sajarah atawa katalungtik titinggalna aya sababaraha karajaan, di antarana Salakanagara, Kendan, Tarumanagara, Sunda, Galuh, Sumedanglarang, Cirebon, jeung Banten.
Numutkeun titinggal arkéologis sarta naskah-naskah Sunda kuna nu tos katalungtik, urang Sunda jaman baheula boga ageman monotéis, nu ka dieunakeun kapangaruhan/katambah ku ajaran Hindu, Buda, Islam, jeung Kristen. Ageman pituin urang Sunda (Sunda Wiwitan) bisa kénéh ditempo di Kanékés, Banten, nu ti jaman baheula ngurung manéh tina kamodérenan. Kiwari, kalolobaan urang Sunda ngagem Islam.
Urang Sunda mah cenah katelah égalitér, kagambarkeun tina basa nu dipaké ku gegedén karajaan jeung cacah dina carita-carita tradisional nu teu wanoh kana undak-usuk atawa tingkatan basa. Kadieunakeun, utamana ti saprak dijajah Mataram, “kamonésan” Sultan Agung dina nyiptakeun undak-usuk basa ditiron ku para ménak Sunda, nu hasilna mangrupa jungkrang antara ménak jeung cacah. Dina jaman dijajah Walanda, dua tingkat sosial ieu kasambung ku istilah priyayi, golongan pagawé pamaréntahan (birokrat, militér, jeung guru) nu sabenerna mah lolobana kaasup golongan ménak kénéh. Dina awal abad ka-20, strata sosial ieu beuki luntur, komo sanggeus jaman kamerdikaan mah. Najan kitu, nepi ka kiwari, watek féodal téh kadang sok kaciri kénéh aya dina kahirupan urang Sunda.
ARTIKEL KADUA
Tugasna : Teangan dina internet artikel ngenaan adat istiadat sunda.
ADAT ISTIADAT SUNDA
Sacara géografis Jawa Barat mangrupa tempat lahir jeung tumuwuhna kabudayaan sunda, Jawa Barat ogé mangrupa daérah kepulauan anu biasa dosebut kepulauan Nusantara. Istilah éta dipaké dina abad ka 14 Masehi nya éta jaman Majapahit. Daérah Jawa Barat anu tumuwuh minangka tempat urang sunda hirup miboga kamekaran anu tangtu dina sagala aspék saperti Téknologi(pakasaban), Sistem duduluran, Basa, Kasenian, Ageman, jeung élmu pangaweruh.
Budaya atawa kabudayaan asalna tina basa Sansekerta nya éta buddhayah, nu mangrupakeun wangun jamak tina buddhi (budi atawa akal) dihartikeun salaku hal-hal nu aya pakaitna jeung budi ogé akal manusa. Dina basa Inggris, kabudayaan disebut culture, nu asalna tina kécap Latin “Colere’, nya éta ngolah atawa ngerjakeun. Bisa dihartikeun ogé salaku ngolah tanah atawa tatanén. Kécap culture ogé bisa dihartikeun salaku “kultur” dina basa Indonesia. Kabudayaan didefinisikeun salaku sakabeh pangaweruh manusa salaku makhluk sosial nu digunakeun pikeun maham jeung ngainterpretasikeun lingkungan jeung pengalamanna, sarta jadi landasan dina tingkah-lakuna, ku kituna kabudayaan mangrupakeun sarangkaian aturan-aturan, pituduh-pituduh, rencana-rencana, jeung strategi-strategi nu ngawéngku sarangkaian model-model kognitif nu dipiboga ku manusa, jeung digunakeun sacara selektif Dina nyanghareupan lingkunganna sakumaha kawujudna dina tingkah-laku jeung tindakan-tindakanna. Kabudayaan bisa didefinisikeun salaku sakabeh pangaweruh manusa salaku makhluk sosial nu digunakeun pikeun maham jeung ngainterpretasikeun lingkungan jeung pengalamanna, sarta jadi pituduh pikeun tingkah lakuna. Hiji kabudayaan mangrupakeun kabogaan babarengan anggota dina masarakat atawa golongan sosial, nu sumebarna ka anggota-anggotanna jeung pewarisna ka generasi saterusna dilakukeun ngaliwatan proses belajar jeung ngagunakeun simbol-simbol nu ngawujud boh dina wangun ka ucap boh henteu (ka asup ogé sarupaning pakakas nu dijieun ku manusa). Ku kituna, sakumna warga masarakat miboga pangaweruh ngeunaan kabudayaanna nu henteu sarua jeung anggota-anggota lianna, lantaran ku pengalaman jeung proses diajar nu beda jeung lantaran lingkungan-lingkungan nu disanghareupan teu salilana sarua.[1] Sedengkeun Sunda nya éta istilah pikeun idéntitas hiji séké sélér nu nyicingan utamana bagian kulon pulo Jawa (katelah Tatar Sunda atawa Pasundan, ngawengku propinsi Jawa Kulon, Banten, jeung bagian kulon Jawa Tengah), nyaéta urang Sunda, nu migunakeun basa Sunda salaku basa indungna katut kabudayaanana.
Numutkeun sajarahna, cenah mah urang Sunda téh boga dasar budaya huma, sahingga condong ka solitér. Titinggal kaadaban kolot kapanggih di wewengkon sisi Situ Bandung Purba, Guha Pawon, sarta sababaraha situs arkéologi mangrupa kabuyutan/pamujaan mégalitik. Di Nusantara/Indonésia, bukti arkéologis nunjukkeun yén kaadaban tulis pangkolotna téh aya di Tatar Sunda. Karajaan-karajaan Sunda nu kacatet dina sajarah atawa katalungtik titinggalna aya sababaraha karajaan, di antarana Salakanagara, Kendan, Tarumanagara, Sunda, Galuh, Sumedanglarang, Cirebon, jeung Banten. Adat-adat sunda teh loba pisan, tapi anu sering diayakeun mah diantawisna :
A. Adat pikeun jalma hamil
1. Ngandung opat bulanan
2. Ngandung tujuh bulanan/Tingkeban
3. Ngandung salapan bulan
4. Reuneuh Mundingeun
B. Adat lahirna orok
1. Tembuni
2. Nenjrag Bumi
3 .Puput Puseur
4. Ekah
5. Nurunkeun
6. Cukuran/Marhabaan
7. Turun Taneuh
C. Adat barudak leutik
1. Gusaran
2. Sepitan/Sunatan
D. Adat Kawinan
1. Samemeh akad
(a) Neundeun Omong
(b) Ngalamar
(c) Seserahan
(d) Ngeuyeuk Seureuh
2. Adat Akad Nikah
3. Saeunggeus akad
a) Munjungan/sungkeman
b) Upacara Sawer (Nyawer)
c) Upacara Nincak Endog
d) Upacara Buka Pintu
e) Upacara Huap Lingkung
E. Adat Paeheun
PANGARUH BASA SEJEN
Umumna mah urang Sunda maké basa Sunda (aya sababaraha basa wewengkon, nu masing-masing boga ciri) dina paguneman sapopoé, ngan ka dieunakeun, basa Sunda téh beuki kadéséh ku basa gaul lianna, utamana ku basa Indonésia salaku basa nasional di Indonésia. Di wewengkon wates atawa nu sacara tradisional loba sélér séjén (Jawa), ilahar ogé dipaké basa campuran (Jawa Réang, Jawa Sérang), gumantung jeung saha ngobrolna. Kadéséhna basa Sunda ku basa Indonésia dipangaruhan ku sababaraha hal, di antarana kusabab basa Sunda teu kungsi dipakéna sacara formal, ayana béda basa wewengkon nu kadang dianggap nyusahkeun (sieun salah), sarta lobana sélér séjén nu datang ka Tatar Sunda.
Informasi pangkolotna ngeunaan basa jeung aksara nu dipaké di wilayah Kepulauan Nusantara, kalibet Tatar Sunda, aya dina prasasti ti abad ka-5 Masehi. Dina éta abad digunakeun basa Sanksekerta jeung aksara Palawa pikeun nuliskeun sababaraha prasasti di Kalimantan Timur (Karajaan Kutai) jeung Tatar Sunda (Karajaan Tarumanagara). Éta basa jeung aksara lain basa pituin diajangkeun pikeun nuliskeun dokumen resmi, henteu digunakeun pikeun komunikasi sosial. Jaman Karajaan Galuh jeung Karajaan Sunda, prasasti jeung naskah ditulis ngagunakeun dua basa jeung dua aksara, nya éta basa jeung aksara Sunda kuna sarta basa jeung aksara Jawa kuna. Basa Sunda resmi diaku salaku basa nu madeg mandiri ti mimiti taun 1841, dicirikan ku ayana (terbitna) kamus basa Sunda nu munggaran (kamus basa Belanda-Melayu dan Sunda). Kamus éta diterbitkeun di Amsterdam, disusun ku T. Roorda, Sarjana basa timur, sedengkeun kandaga kecapna mah dikumpulkeun ku De Wilde. Tuluy Roorda ngajieun pernyataan : Tulisan déngdékIeu kamus aya mangpaatna, hususna ngarah leuwih apal kana basa anu nepi ka ayeuna kurangna pangaweruh jeung teu sampurna, basa anu dipaké di wewengkon Jawa wilayah barat (kulon), ku masarakat di dinya mah sok disebut Sunda atawa Sundalanden, basa nu dipaké di wilayah timur, béda jeung basa Jawa jeung Melayu, nya éta basa anu dipaké ku urang dengeun di kepulauan Hindia Timur. Basa Sunda salaku basa anu digunakeun dina pakumbuhan masyarakat, miboga sababaraha dialék gumantung daérahna, kayaning dialék Banten, Bogor, Parahyangan, jeung Cirebon. Alatan kitu, basa Sunda ogé mibanda basa anu maneuh dina hartian basa lulugu minangka basa penganteur atawa basa nu baku dina pengajaran atawa dina pakumbuhan nya éta basa nu aya di wilayah Priangan utamanya Bandung.[6] Dina basa sunda aya anu disebut undak-usuk basa anu mangrupa padodan pikeun basa masarakat sunda. Undak-Usuk basa Sunda gumelar antara abad ka-18 atawa 19 nalika datang pangaruh politik Mataram jeung pengaruh ti basa Jawa Kuna. Dina jaman harita, jaman urang dijajah Walanda, mémang dina pakumbuhan urang Sunda (cara pakumbuhan sakumna urang Indonesia) aya panta-panta sosial. Dalah kalungguhan masing-masing jalma ogé béda-béda nurutkeun hukum, da aya hukum anu khusus jang urang Walanda katut urang Barat, aya hukum husus pikeun utang Timur asing (Cina, Arab, Keling jsté). Ari urang pribumi jadi dadampar panghandapna. Tapi ku lantaran jumlahna pangréana, masih kénéh dibagi-bagi deui kana panta-panta: ménak, santana, somah atawa cacah kuricakan. Undak-usuk basa anu dijieun jeung diajarkeun dina abad ka-19 nepi ka awal ka-20, mémang luyu jeung kaayaan masyarakat Sunda harita anu dibagi dina tahap-tahap sosial.
Dina lobana basa sejen anu asup kana basa sunda, miboga pangaruh anu hebat. Aya anu alus aya oge anu bisa ngaruksak basa. Diantawisna bae pangaruh alus ti basa sejen nu asup kana basa sunda nyaeta :
1. Ngajadikeun basa sunda leuwih beunghar ku kecap
2. Loba kecap anu bisa dijadikeun kaendahan dina widang sastra
3. Nyirikeun sajarah sunda, yen sunda boga hubungan social jeung bangsa sejen
Sedengkeun pangaruh gorengna diantawisna bae nyaeta :
1. Loba kecap asli sunda anu ayeuna teu digunakeun, kusabab tos kagantikeun ku kecap ti basa sejen
2. Loba barudak ayeuna henteu apal kecap asli tina basa sunda
3. Nyirikeun yen basa sunda teh jadul
KECAP SEREPAN
a. Kecap Serepan tina Basa Indonesia
Umumna urang Sunda téh nggunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna, nyaéta basa Sunda jeung basa Indonesia. Munasabah upama loba kecap-kecap basa Idonesia anu asup kana basa Sunda. Kecap-kecap anu diserep sagemblengna, biasana mangrupa istilah anu euweuh sasaruanana dina basa Sunda.
Kecap-kecap basa Sunda nu mangrupa serepan tina basa Indonesia, diantarana: arus, obat bius, jabatan, jatah, mandiri, rumah sakit, ganjil, perkebunan, perairan, tabungan, persatuan, canggih, pertandingan, penjaga sakola, penyair, percitakan, taun baru, cabang, banjir, liburan, manis, rumah makan, mérah jambu, serah terima, perikanan, nada, ruang tunggu, limbah, perumahan, pembantu, siaran (radio), nyuci (poto), penerbit, jst.
b. Kecap Serepan tina Basa Daérah Séjén
Tatar Sunda kungsi diéréh ku Karajaan Mataram (Islam) kira-kira abad ka-17. Munasabah upama pangaruh basa Jawa téh asup kana basa Sunda. Kecap-kecap basa Sunda nu mangrupa serepan tina basa Jawa, diantarana: kocak, luruh, natus, pamong, pungkas, sima, céték, gabah, pirimis, kangen, lemah, mangkat, pancén, saking, jst.
c. Kecap Serepan tina Basa Asing
Basa asing nu gedé pangaruhna kana basa Sunda ku cara ngabeungharkeun kosa kecapna nyaéta basa Arab, Walanda, jeung Sangsekerta. Tina basa séjén ogé loba, saperti tina basa Kawi, Cina, Portugis, Jepang, Inggris, Spanyol, jeung Prancis. Tapi jumlahna henteu loba cara nu asalna tina tilu basa tadi.
1. Serepan tina Basa Arab
Asupna pangaruh basa Arab kana basa Sunda marng jeung asup sarta mekarna agama Islam di Tatar Sunda. Komo deui umumna urang Sunda ngagem agama Islam. Conto serepan tina basa Arab, di antarana: ahir, akal, batal, gaib, hadiah, hajat, halal, hasil, iblis, kiblat, lahir, mahluk, ajaib, badan, darurat, hidayah, hakim, haram, hilap, ibadah, idin, jubah, kamus, kitab, lisan, makam, maksud, mupakat, pasal, rijki, salat, sukur, malarat, pikir, rahim, saréat, saum, tawakup, jst.
2. Serepan tina Basa Walanda
Sanajana Walanda geus asup ka urang ti awal abad ka-17, tapi meuwuhna pangaruh basa Walanda kana basa Sunda mah dina awal abad ka-20. Éta pangaruh asup sabada loba bangsa urang anu sakola. Conto serepan tina basa Walanda, diantarana: akte, aspal, baki, ban, baud, bohlam, bulao, anduk, bak, balok, bangku, baskom, béngkél, buku, buncis,dasi, dongkrak, elev, gelas, hélem, kasur, kenék, laci, montir, pas, elev, setir, selang, setrum, dines, duit, elap, elat, erok, got, istal, kelas, kompor, lédeng, elev, peunteun, bor, sekrup, setrip, treuk, jst.
3. Serepan tina Basa Sangsekerta
Dina basa Sunda mah tina basa Sangsekerta téh kawilang loba. Bisa jadi lantaran dina hiji mangsa basa Sangsekerta kungsi jadi basa resmi sawatara karajaan di Tatar Sunda, saperti nu katembong dina prasasti-prasasti. Conto serepan tina basa Sangsekerta, di antarana: agama, angka, asmara, banda, ganda, garuda, guha, jaksa, jiwa, mangsa, ele, murka, naraka, nyata, paripurna, pidana, saksi, upacara, usaha, wacana, aksara, angkasa, budaya, cahaya, gapura, jagat, kuta, mastaka, mitra, nagara, nila, pahala, perkara, sukma, tresna, utama, jasa, jst.
4. Serepan tina Basa Kawi
Dumasar kana Kamus Umum Basa Sunda wedalan LBSS (1981), kecap serepan tina basa Kawi téh, di antarana: angkara, déwangga, doraka, hiang, layu, ménak, sarana, wibawa, daya, hingga, lalu, maya, sekar, wisma, jst.
5. Serepan tina Basa Portugis, diantara: baju, dadu, garpuh, karéta, korsi, méja, bako, bonéka, jandéla, mantéga, pésta, péstol, roda, sapatu, rénda, ronda, onar, jst.
6. Serepan tina Basa Perancis, di antarana: akur, komisi, losmén, medali, supir, karantina, kliseu, kongkur, perangko, sabun, kado, jst.
7. Serepan tina Basa Cina, di antarana: angpaw, cap, cét, emih, kecap, kuéh, loténg, tauco, bapaw, capcay, cingcaw, elevis, lihay, pécay, moci, siomay, tahu, jst.
8. Serepan tina Basa Inggris, di antarana: bodi, hen, pinalti, serial, pérs, elevise, spiker, mik-ap, fotokopi, tip, terminal, diskét, bodigar, elevise, robot, jst.
ISTILAH ADAT
A. Babarit
Babarit nyaéta hajat nyalametkeun (salametan) lebur. Carana, salembur nyangu kawas rék lebaran. Diantarana nyieun tumpeng jeung rupa-rupa bubur ketan. Dipingpin ku kokolot lembur, ngariung di hiji tempat, atawa ngajajar sisi jalan déa. Sanggeus kokolot lembur ngeungeut menyan, terus méènta-ménta ka karuhun, supaya lembur reujeung pangeusina dijaga tina rupa-rupa misibat. Cara saterusna daar balakecrakan.
B. Ngaliwon Orok
Ngaliwon Orok nyaéta salah sahiji adat Sunda. Waktuna unggal Jumaah kaliwon. Orok umur bubulanan atawa mimingguan téh, isuk-isuk dibawa ku paraji atawa dukun. Tuluy dimandian cai kembang tujuh rupa. Biasana sakalian dicekok, diinuman peresan konèng meunang marud. Berès dimandian tuluy dijampean. Maksudna, supaya ulah babari katerap panyakit.
C. Salametan Tujuh Bulan/Tingkeban
Upacara Tingkeban nyaeta upacara ibu-ibu anu geus hamil 7 bulan. Tujuan tingkeban atawa tujuh bulanan ieu, menta pertolongan ka Gusti Nu Maha Suci sangkan anak anu dikandung bisa lahir salamet. Tingkeban miboga ngaran asal kata tina tingkeb nu artina tutup, maksudna si ibu dilarang gaul jeung salakina samemh manehna ngalahirkeun. Dina acara eta, biasana bari ngumandangkeun ayat-ayat Al-Quran surat Yusuf, surat Lukman jeung surat Maryam. Di samping eta, disiapkeun peralatan jang ngamandian ibu anu keur hamil, jeung nyiapkeun rujak kanistren anu jerona aya 7 rupa buah-buahan. Ibu anu hamil dimandikeun ku tujuh jalma kaluargana, make tujuh lembar kain batik jeung dimandian ku cai kembang tujuh rupa.
D. Ekahan
Ékah, asalna ti kecap basa Arab nyaéta Aqqa hartina ngabeulah sarta motong. Nurutkeun istilah hukum Islam, ekah téh meuncit sato ingon-ingon dina poé ka tujuh ti kalahiran orok minangka tanda syukur ka Allah swt. Hukum akikah nyaéta sunah muakad hartina sunah anu pohara dinaséhatkaun pikeun kolot anu sanggup, pikeun anu nanggung balanja ankna. Ékah pikeun budak lalaki nyaéta dua embé sarta anak awéwé hiji embé.
1. Sarat Sato Ékah
Sato akikah kudu minuhan sarat kieu:
• Embé atawa domba kudu dina kaayaan cageur atawa henteu cacad[1]
• Sato anu dipeuncit geus cukup umur (sakurang-kurangna dua taun)
• Daging ékah sapertilu bagéan pikeun didahar ku anu ékah, sepetilu bagéan pikeun disedekahkeun sarta sepertilu deui pikeun dibagikeun ka nu séjén.
2. Fungsi Ékah
• Minangka piwujudan rasa syukur ka Alloh kana karunian-Na mangrupa kalahiran anak.[1]
• Ngajarkeun budak pikeun ngaraketkeun diri ka Alloh ti leuleutik
• Nempokeun rasa tanggung jawab kana amanat anu dibikeun Alloh swt
• Ngaraketkeun tali silaturahmi antar tatangga
• Numuwuhkeun sikep kapadulian sosial ka fakir miskin
3. Hikmah Ékah
1. Ngahirupkeun sunnah Nabi Muhammad Shallallahu alahi wa sallam dina nyontoan Nabiyyullah Ibrahim as nalika Alloh Subhanahu wa Ta’ala nebus anak Ibrahim anu dipikacinta nyaéta Ismail as.[2]
2. Dina aqiqah ieu ngandung unsur panangtayungan ti sétan anu bisa ngaréwong budak anu kalahir éta, sarta ieu luyu jeung harti hadits, anu hartina: “Saban budak éta kagadé kalayan ékahna.” (Hadits shahih riwayat Ahmad, Lebu Dawud, At Tirmidzi, An Nasai, Sarta Ibnu Majah). Ku kituna budak anu geus dibayar ékahna insya Alloh leuwih katangtayungan ti gangguan sétan anu mindeng ngaréwong barudak. Hal ieu pisan anu dimaksud ku Al Imam Ibunu Al Qayyim Al Jauziyah “yén leupasna manéhna ti sétan kagadékeun ku ékahna”.[2]
E. Ngaruwat
Ngaruwat dina istilah Sunda mah tiasa disebat penyucian atanapi nyucikeun. Diruwat hartosna disucikeun. Tujuanana sarua jeung babarit, ménta kasalametan ka karuhun jeung nu ngageugeuh lembur, dayeuh, atawa nagara. Bédana téh nu diruatna bisa lembur, nagara, bisa wangunan anyar, imah, kantor, pabrik, bisa ogé jelema (budak). Upama budak, budak lalaki kapiheuleutan (panengah). Lanceuk jeung adina awéwé. Diruat ku cara nanggap wayang, disebutna ngawayang ngaruat. Biasana ngondang dalang kolot ahlina. Lalakonna teu meunang nu séjén kudu lalakon Batara Kala Salila pagelaran wayang can tamat, nu lalajo teu meunang balik. Sing saha nu wani balik, bakal jadi mangsa Batara Kala. Batara Kala téh hiji buta (raksasa), kabeukina daging jeung getih jelema.
Artikel terkait : Contoh sesebutan dina basa sunda


text:
Lain ngan ukur di urang, tapi di mana-mana, di sakuliah dunya. Hanjakal carita ngeunaan jurig jeung sajabana dina wangun ebook basa Sunda can pernah aya.
Ku kituna, susuganan, ebook ieu jadi pamikat pikeun saha bae sangkan mitembeyan ngadokumentasikeun carita-carita basa Sunda dina format ebook/digital. Ku cara kieu, mudah-mudahan tulisan-tulisan dina basa Sunda bisa dibaca nepi ka jaga.
Nyanggakeun, hatur lumayan, eusina aya 69 carpon meunang ngumpulkeun, minangka ngeuyeub-ngeuyeub ebook basa Sunda anu masih keneh samporet. Hak cipta aya di masing-masing pangarang, kuring mah ngan sakadar ngumpulkeun.
Wilujeng maca.
Ebook tiasa diundeur di dieu (pdf) atanapi di dieu (exe).
Manawi kalandep, mangga tingali seratan sanesna:


text:
Kluster (linguistik)
Dina linguistik, kluster nya éta dua konsonan nu diomongkeun sakaligus. Conto kluster nya éta kecap opskrbljivanje (Citakan:Pron) dina basa Kroasia, jeung sphinx (Citakan:Pron) dina basa Inggris. Kluster sanés dua huruf (lambang) nu digabung, sabab kluster téh dua konsonan (bunyi) nu digabung, jeung teu sakabéh huruf nu digabung mangrupa konsonan nu digabung. Kadang dua huruf nu digabung ngan ngalambangkeun hiji konsonan, contona dwihuruf "th" dina kecap "Thailand" (Citakan:Pron) ngalambangkeun foném Citakan:BunyiIPA.


text:
booter nya eta sejenis sofware ....sofware na nyaeta sofware barudak nu gaul...wakakak uing gaul meureun nya
langsung wae lah booter teh nya eta mesin nu di gunakeun jang hareureuy tea mesin eta biasa na jang jaga jaga di room bilih aya nu garelut kan bisa di beledugkeun koompi na wakakak galak
ieu di handap macam macam booter boga abi nu pasti na geus ka uji kemampuan na yeuh barudak tingali wae olangan nya
"Mesin booter multy log in"
* YLC Killer (biasa mesin booter ym hade oge ysupra modar ku mesin ieu)
*Silent Dc V2 By_____Mr.Juzzto_____ (pokona mantep)
*Satan Killer v1.2 (beuh ieu mesin kabeh client oge di hajar)
"one id boot log in"
ieu mesin maksud na cuman butuh hiji id boot wakakak ampuh
*FloodBootv2 (pokona nu make ym di room malodar khusus ngabubar keun room)
*1Bot Client Kill (client oge modar pokona)
*1-SSL-DC (ym9 modar)
*1 Bot Cryptoz (beuh ieu mesin mantep)
sakitu heula nya lamun dulur dulur bade share eta mesin pm abi wae gampang ah


text:
kacaritakeun si Kabayan keur bingung :kaclak-kiclik:neangan panyumputan, kulantaran diudag2 ku nu nagih hutang. Sanggeus sabara lila si Kabayan boga ide
"mendingan uing nyumput di kuburan" ceuk pikir si Kabayan. Nepi ka kuburan sikabayan manggih liang nu can dieusian, tuluy manehna asup kana eta liang.
Teu kungsi lila dina eta liang, si Kabayan didatangan
ku malaikat kubur. Tuluy si Kabayan di tanya ku malaikat,"Saha pangeran maneh?" tanya malaikat bari mawa panyiksa
sikabayan reuwaseun tuluy manehna ngajawab bari semu bingung
"sanes pa abdi mah nuju nyumput, teu acan maot" ceuk si Kabayan.
"bebel siah ngabobodo aing, awas ulah sakali-kali deui siah!!!" ceuk malaikat bari indit.
Kulantaran sieun si Kabayan lumpat ka imah bari ngiihan maneh. CAn nepi ka imah si kabayan kakara inget yen diimahna aya keneh nu nagih keur nungguan. Bakat ku bingung akhirna si kabayan mutuskeun rek bunuh diri
. Tungtungna si Kabayan teh paragat nyawana kulantaran bunuh diri.
Sanggeus maot, si Kabayan diurus mayitna ku kulawargana tuluy di kubur.
Dina jero kubur si Kabayan bingung teu manggih tungtung, ningali malaikat bulakbalik nanya pengeusi kubur, tapi si Kabayan mah diliwat wae.
Akhirna si Kabayan ngawani-wani maneh nanya ka malaikat.
"Pak malaikat abdi bade tumaros, naha abdi bet teu ditaros-taros??"
tuluy malaikat ngajawab
"Moal katipu kumaneh dua kali siah aing mah,
nyaho aing oge maneh mah keur nyumput...."


text:
1Dina waktu eta, Herodes, — raja di eta wilayah — ngadangu oge hal ihwal Isa. 2Tuluy sasauran ka pagawena, “Moal salah, eta teh Yahya nu geus paeh tea, hirup deui. Ku sabab eta, manehna ngabogaan kakawasaan dina diri-Na.” 3Memang, Yahya teh ku anjeunna dipiwarang ditangkep, dirante, tuluy dijebloskeun ka panjara; patali jeung Herodias, istri Pilipus, saderekna tea. 4Ku Yahya, Raja Herodes kantos ditegor, saurna, “Migarwa Herodias teh henteu halal numutkeun hukum.” 5Nu matak timbul niatna hoyong maehan Yahya, tapi ngaraos rempan ku jalma rea nu nganggap nabi ka Yahya. 6Dina waktu pesta ulang taun anjeunna, putri Herodias majeng ka payun, ngibing, anu nyukakeun sang Raja katut paratatamu. 7Tina ku bingah-bingahna, anjeunna nepi ka sumpah yen naon bae anu dipundut ku nyi putri moal aya anu dipungpang. 8Sanggeus diasut-asut ku nu jadi ibuna, nyi putri sasauran, “Abdi nyuhunkeun sirah Yahya Juru Baptis dina ieu baki.” 9Sang Raja ngarenjag, tapi tina sabab geus sumpah tur kasaksian ku paratatamu, tuluy anjeunna marentahkeun supaya sapamundut nyi putri teh dilaksanakeun. 10Mastaka Yahya ditugel di jero panjara. 11Sanggeus dikabakikeun, dihaturkeun ka nyi putri; tuluy ku nyi putri disanggakeun ka ibuna. 12Ti dinya, layon Yahya dicandak ku murid-muridna, terus dimakamkeun. 13Sanggeus Isa ngadangu wartos, yen Yahya parantos pupus, Anjeunna angkat seja nyepi di tempat anu simpe. Angkat-Na kana parahu. Tapi maksad Isa kitu teh, kanyahoan ku jelema rea. Tuluy maranehna teh ngariring, marake jalan darat ti kotana masing-masing. 14Eta sababna, barang Isa unggah ka darat, katingalieun ku Anjeunna jelema-jelema geus kumpul, anu kacida lobana; hal eta teh matak ngahelas kana manah-Na. Saterusna mah, nu garering teh ku Anjeunna dicageur-cageurkeun. 15Wanci sareupna, murid-murid-Na ngadareuheus ka Anjeunna; pihaturna, “Di dieu teh tiiseun pisan sareng parantos sareupna. Saena mah, ieu jalmi-jalmi teh sina marios bae, sina meser tedaeun di desa.” 16Tapi dawuh Isa, “Henteu perlu maranehna indit ti dieu, ku maraneh bae saruguhan!” 17Jawab murid-murid, “Roti mung aya lima siki sareng laukna dua siki.” 18Saur Isa, “Sok bae bawa ka dieu ka Kami.” 19Jelema-jelema teh ku Anjeunna dipiwarang dariuk dina jukut. Sanggeus Anjeunna nyandak roti anu lima siki jeung laukna dua siki tea, Anjeunna tanggah sarta ngucapkeun berkah. Roti teras disemplekan, dipaparinkeun ka murid-murid supaya dibagikeun. Tuluy ku murid-murid dibagikeun ka sakabeh nu aya di dinya. 20Kabeh dalahar nepi sareubeuheun. Tuluy kaleuwihanana dikumpulkeun, aya dua belas bakul muncung. 21Anu dalahar, harita teh, lalakina wungkul kira-kira lima rebu urang, acan kaitung awewe jeung barudak. 22Geus kitu, murid-murid ku Isa dipiwarang meuntas ti heula; ari jelema nu loba mah, ku Anjeunna dijurung marulang. 23Sanggeus jelema-jelema baralik, tuluy Anjeunna unggah ka pasir bade ngado'a. Harita teh geus peuting. Anjeunna nyalira bae di dinyana teh. 24Murid-murid dina parahu geus sababaraha mil jauhna ti darat; parahuna kaumbang-ambing ombak sabab angin kacida gedena. 25Kira-kira pukul tilu, Isa ngabujeng ka murid-Na; angkat-Na tapak kancang dina beungeut cai. 26Barang kabireungeuh ku murid-murid, maranehna ngarenjag, tuluy tinggorowok, “Jurig, jurig!” Maranehna tingkaroceak teh kasingsieunan tea. 27Tapi Isa enggal ngadawuh, “Sing teger! Ieu teh Kami, entong sieun-sieun!” 28Ti dinya Petrus ngagero pokna, “Jungjunan, upami leres Jungjunan, mugi abdi kawidian nyaketan leumpang dina beungeut cai.” 29Waler Isa, “Heug, ka dieu sampeurkeun Kami!” Petrus turun tina parahu; tuluy leumpang dina beungeut cai, nyampeurkeun ka Isa. 30Tapi sanggeus karasaeun tarikna angin, mimiti manehna ngarasa gimir, tuluy rek tilelep. Manehna gogorowokan, “Jungjunan, tulungan abdi!” 31Enggal ku Jungjunan disodoran panangan; Petrus dicepeng dawuhana-Na, “Euh, maneh mah kurang percaya, naha make hamham?” 32Ti dinya, arunggah kana parahu, jep angin teh repeh. 33Anu araya dina parahu nyarembah ka Anjeunna, piunjukna, “Jungjunan teh leres Putra Allah.” 34Sanggeus nepi ka peuntas ditu, maranehna balabuh di tanah Genesaret. 35Jelema-jelema di tempat eta tengeteun ka Isa, tuluy bae uar-uar ka sakuliah daerah eta. Geus kitu mah, sakur nu garering dideuheuskeun ka Anjeunna. 36Maranehna marenta diwidian nyabak kana tungtung jubah Anjeunna. Sakur anu nyabak, terus bae calageur.
Copyright
Learn More


text:
Advanced Access Content System
Advanced Access Content System (AACS) nyaéta hiji standard keur distribusi eusi jeung digital rights management, nu dimaksudkeun pikeun nyegah akses kana katut ngopi tina generasi satuluyna tina cakram optik jeung DVD. Spesifikasina dirilis ka publik bulan April 2005 tur standard ieu geus dipaké minangka skema panyegah akses keur HD DVD jeung Blu-ray Disc (BD). AACS dimekarkeun ku AACS Licensing Administrator, LLC (AACS LA), hiji konsorsium nu ngawengku Disney, Intel, Microsoft, Matsushita (Panasonic), Warner Bros., IBM, Toshiba katut Sony.
Tempo oge[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
Tumbu luar[édit | édit sumber]
- AACS homepage
- AACS specifications
- Understanding AACS, an introductory forum thréad.
- ISAN homepage, ISAN as required in the Content ID defined in AACS Introduction and Common Cryptographic Elements rev 0.91


text:
Arapal teu kana sigay? Ari sigay teh nyaeta awi saleunjeur nu sok ditanggahkeun kana tangkal kawung, piparantieun naek ari nyadap lahang. Tah ieu carita ngeunaan tukang nyadap nu gehgeran. Sakumaha biasanya tukang nyadap teh naek kana tangkal kawung make sigay. Geus nepi kaluhur, sarangka bedogna murag. Ninggang kana sigay, mapay sogatan (sengked paranti nincak) genah kadengena teh. “Prak prik pruk prok prek…”
Dasar nu gehgeran. Ngadenge perah bedog mapay sigay genah kadengena, terus bae bedogna dipuragkeun. Tetela leuwih genah. Leuwih halon. “Trang, tring, trung, trong, treng….”
Nu gehgeran beuki kataji, Lodong nu rek digantungkeunkeun kana leungeun kawung paningguran, geuwat dipuragkeun. Beuki halon bae kadengena. “Dang, ding, dung, dong, deng…. ”
Abong nu gehgeran sok kateterusan. Luak lieuk neangan puragkeuneun, euweuh. Bet panasaran. Hayang nyaho mun awak sorangan. Teu antaparah deui, koleang muragkeun maneh. Meneran kana sogatan sigay. Disada ari disada namah. Ngan teu halon jeung ngoncrang, kawas perah bedog, bedog jeung lodong tadi. “A, i, u, o, e….”, kusek bae, teu empes-empes…
Tukang Nyadap Gehgeran
Arapal teu kana sigay? Ari sigay teh nyaeta awi saleunjeur nu sok ditanggahkeun kana tangkal kawung, piparantieun naek ari nyadap lahang. Tah ieu carita ngeunaan tukang nyadap nu gehgeran. Sakumaha biasanya tukang nyadap teh naek kana tangkal kawung make sigay. Geus nepi kaluhur, sarangka bedogna murag. Ninggang kana sigay, mapay sogatan (sengked paranti nincak) genah kadengena teh. “Prak prik pruk prok prek…”
4 Balasan ke Tukang Nyadap Gehgeran
-
Enya ari kituna mah pribados oge sami kasieunan. Sieun bahasa sunda teh tinggal warisan budaya nu ngan saukur aya dina kamus. Da eta geura, pun anak oge nu bungsu, kelas 3 SD ulangan bahasa sunda, ari soalna sina ngeusian titik2.
Dina luhureun panon aya ……………..
Ma enya tah si bungsu teh ngajawabna: SINGKONG ?!?!.
-
Alhamdulillah geuning aya keneh nu palay ngamumule basa karuhun urang, abdi ngarojong pisan . . . . nanging hapunten mung ukur tiasa ngomentaran . . . . rumaos diri tuna kabisa . . . .


text:
Laporan Perjalanan: : Chye Retty Isnendes
Keur tingkat tilu kuliah S1 maca seratan Prof. Dr. H. Yus Rusyana dina Mangle, judulna teh: “Ti Ledeng ka Leiden” dina rubrik kolom. Pogot pisan macana, da gaya nyerat Pa Yus nu mikat sareng eusina nyaritakeun pangalaman mahasiswa (urang Sunda) nu ‘aheng’ bisa ka Walanda sagala, jadi daya tarik eta kolom. Teu ieuh kapikir bakal ‘nurutan’ anjeunna miang ka ditu, sanajan dina waktu jeung dimensi elmu nu beda, ngan mun dipikiran deui, eta judul kolom Pa Yus teh terus bae ngahiung dina ceuli, mun sora tea mah; ngagalindeng dina juru batin.
Hiji hal nu ‘kampungan’ meureun mun diukur ku ukuran kakiwarian mah; norak mun ngarasa agul teh. Teu kitu kumaha, batur mah bur-ber tumpak kapal udara teh kamana-mendi, nyarita ge was-wes-wos geus teu ningnang tumarumpang ku basa internasional cenah. Ari kuring? Sasoranganeun ge sok hayang seuri make basa Inggris teh, asa kandel letah teh. Lain nanaon meureun, ku sikep basa nu negatif kana basa asing jeung latar ‘kasajarahan’ kulawarga kuring nu ‘Islam-nasionalis’ sok antipati kana basa ‘imperialisme’ ieu, saeutik-gedena mangaruhan kabisa kuring. Ieu jadi hiji pembelajaran pikeun kuring.
Tapi Gusti Alloh mah teu ewuheun, kun fayakun teh kaalaman pisan ku kuring. Modalna ceuk sareatna mah hiji: budaya Sunda. Budaya lokal nu sok dicelehkeun teu ngabanding jeung budaya internasional; hususna dina widang basa. Dijalanan ku DIKTI jeung ATL (Asosiasi Tradisi Lisan, pupuhuna Dr. Pudentia, MPSS, M. Hum), kuring jeung 18 mahasiswa S3 ti lima universitas di Indonesia (USU, UI, UPI, UGM, jeung UNUD) meunang beasiswa sakola jeung sandwich-like (mukim tilu bulan) di Leiden-Walanda.
Ieu meureun mun enya rek agul teh, lain rek ulin tapi rek tolab elmu, hiji moment nu luar biasa. Tolab elmu dina tataran nyalusur pustaka jeung budaya nu patali jeung calon disertasi kuring. Ceuk indung mah, bareto aki sorangan teu lulus waktu rek diiangkeun ka Nagri Juliana teh lantaran waktu ngeusian soal basa Sunda, tina 100 soal aya nu salah: hiji, teu pira. Bari cirambay, indung nyarita, geuning diluluskeunana ku incuna nu ditiupan ku anjeunna, tina sasatna basa Sunda deui. (Tapi, ceuk Bibi mah, teu lulusna teh lantaran bapana aki (uyut) ngadunga sangkan aki teu lulus tong sina asup ka nagri Si Kapir, cenah.)
Enya, kuliah mah di Program Studi Pendidikan Bahasa Indonesia Sekolah Pasacasarjana UPI, tapi tos dua taun, ieu Prodi teh gawe bareng jeung ATL (tea) tur mahasiswa nu meunang beasiswa dina ieu program gawe bareng teh diarahkeun kana sastra & budaya Nusantara, tur kuring Alhamdulillah salah sahiji mahasiswa nu ditarima dina eta program. Sasatna ku pitulung Prof. Dr. H. Yus Rusyana sareng Ketua Prodina, Dr. Vismaia S. Damaianti, M.Pd.; putrana Prof. Dr. H. Ahmad Slamet Hardjasujana, MA., M.Sc. guru besar linguistik di UPI, kuring bisa miang teh. Hakekatna mah tangtu bae ti Allah nu maparin nikmat nu teu bisa disulayaan ku kuring.
Duaan ti UPI teh, jeung babaturan lalaki urang Jambi nu kuliah di UPI, sarua manehna ge calon disertasina masalah basa jeung budaya Nusantara (Jambi). Waktu kumpul di bandara mah, nya jadi 18 mahasiswa. 11 lalaki, 7 awewe. Dileupaskeun ku Ketua ATL, karempan di nagri deungeun, kamelang ka kulawarga, jeung kaiman nu nyengcelak dina dada nyelek kana panon, budal jadi cimata. Tapi ku rasa duduluran jeung sanasib babarengan, ahirna papada silih elingan jeung silih comboan silih upahan. Bismillah, rek ngapung 18 jam di awang-awang, ngajugjug nagri asing di tungtung dunya beulah kulon, kuloneun kulon (Arab), rek dilakonan.
*Di Bandara Sutta, para mahasiswa dileupaskeun ku Ketua ATL, Ibu Dr. Pudentia MPSS, M. Hum (nu blus hideung di tengah)
Turun di Bandara Schiphol, ku patugas, rombongan disetop teu meunang kaluar ti bandara. Maranehna melong ka kuring nu make gamis tuluy ngomong jeung baturna. Ahirna sarerea nembongkeun surat tugas belajar, geus kitu mah kakara maranehna unggeuk. Sarerea ngarenghap bungah.
Cicing teh di puseur kota Leiden, nyewa imah nyanghareup ka kanal (walungan buatan) Rijn. Alamatna ge Niewe Rijn (Rijn anyar). Mahasiswa lalaki di sebrangeun kanal, papahareup. Barang datang ge, teu eureun ti muji, aya ku endah ieu nagri. Tapi rasio tuluy dipeungpeukan ku asumsi yen endahna teh kapan diwangun tina kasangsaraan hiji nagri nu 350 taun harta kakayaanana dipake ngawangun ieu nagara leutik (sagede Provinsi Jawa Barat). Teu rek mahmur kumaha atuh?
Antara ‘jatuh cinta’ jeung ‘kaijid’ tuluy bae pagalo sapanjang mukim, antukna ‘nguntungkeun’ pikeun sorangan mah, da eta rasa teh namper tuluy jadi puisi. Lolobana nu ditulis teh puisi basa Indonesia, da daek-teu daek nyarita jeung babaturan kapan basa Indonesia, jadi kakondisikeun mikir dina basa Indonesia. Puisi Sunda ge aya, ngan teu loba.
Sapanjang Oktober 2011 teh geus asup usum gugur (fall), tapi harita tatangkalan sapanjang Rijn jeung sapanjang jalan nuju ka Universitas Leiden, masih keneh daunan. Teu karasa asup ka Nopember, ujug-ujug dangdaunan bet murudul. Nepi ka hiji isuk, nempo pisan tangkal ngaleupaskeun daunna nu panungtung, ngapung kabawa angin. Eum pamandangan iraha boa di nagri sorangan. Kaendahan tina hiji persfektif oksidental (occidental, lawan oriental) nempo angin mugurkeun daun tuluy eta tangkal ngaranggas mirupa tulang, nu ahirna jadi puisi.
*Tatangkalan sapanjang Nieuwe Rijn sawareh geus mugurkeun daun.
Usum nu tiris bet mawa tiis kana awak. Proposal nu diajangkeun di Leiden kudu dirobah cenah, lantaran lega teuing ambahan penelitianana. Atuh burakrakan pikiran teh. Batur mah nyungsi pustaka di perpustakaan KITLV jeung Perpustakaan Universitas Leiden pikeun nambahan data, ari kuring? Ngabaru deui. Enya ngabaru deui. Asa rek putus harepan. Teu bisa mikir fokus. Keur mah eukeur inget ka budak, inget ka lembur, tekanan kondisi di kontrakan ngaronjat (tujuhan mahasiswi ditambah supervisor tiluan, jadi 10 urang ti 10 etnik nu pasipatan jeung paadatanana rupa-rupa. Deuh!), proposal ngabaru deui…
Ka perpustakaan KITLV ampir unggal poe. Dibuka jam dalapan isuk ditutup jam lima sore, sistem nginjeum buku geus ku komputer. Unggal lima-tujuh poe sakali milihan buku dina katalog neangan (deui) data anyar nu disaluyukeun jeung topik anyar (nu heubeul mah otomatis teu dipalire), tuluy dibawa ka imah rek diseken (scan). Sameunang-meunangna we tina gawe tanaga awewe nyeken teh, da sekenanna ge nguriling, ku 10 urang tea. Motokopi kapan mahal, jaba buku kararandel jaba kudu motokopi sorangan (taya tukang potokopi di ditu mah, tanaga tukang teh mahal).
Enyaan asa rek stres, iraha nulisna atuh? Teknik maca gancang diketrukkeun, angger we da kudu digayem (dicerna) ku uteuk, teu namper-namper acan. Untung 80 poe teh proposal anggeus 70%na. Untung deuih, buku-buku babon model karya Wessing, Rikin, Hidding cocog wae pikeun kajian budaya Sunda nepi ka make teh eta bae (meureun aya di Cupumanik ge, ning eta Atep narjamahkeun nu Wessing), teu kudu jauh-jauh ka Leiden. Jadi ceuk saha nyalusur pustaka Sunda kudu ka Walanda (wae)? Anggapan ieu aya benerna teh eta palebah naskah Sunda, di Universitas Leiden eta mah kokojona.
Leuh palebah naskah mah, bener rumawatna batur. Jempol. Suhu ruangan diatur, nyimpen naskah ge di tempat nu apik, nginjeum ge (jeda waktuna 2 jam tina nginjeum nepi ka naskah nepi ka leungeun urang) kudu disimpen eta naskah teh dina babantalan, teu meunang digolerkeun kitu wae dina meja. Meunang motret di meja husus tapi teu meunang dibawa kaluar. Naskah nu diinjeum (hayang nyaho, da lain garapan kuring) nu patali bae jeung topik kuring. Hiji waktu nginjeum, beu ieu mah ning tulisan R.A. Kern nu nyalin tulisan katalog Snouck Hurgronje. Duh eta tulisan meni alus jeung rapih, laleutik tapi endah. Tujuh buku leces dina bundelan naskah teh, dipotret bae nu dianggap pentingna. Nu dipotret teh hiji deui naskah Lutung Kasarung, ipis make aksara Jawa. Duka naon eusina, da kuring mah teu ngawasa aksara-aksara buhun, lain filolog.
Pustaka nu kudu disalusur teh dina wangun barang deuih (artefak) di Museum, kitu saur Dr. Pudentia, sangkan apal barang karuhun. Enya bae, waktu ka Tropen Museum-Amsterdam jeung ka Volkenkunde Museum-Leiden, barang-barang kakayaan urang beu ambeu araya di ditu. Piduiteun nu teu kaitung pikeun kakayaan nu geus jadi milik nagara Walanda.
Museum Tropen mah keur krisis harita teh, kitu numutkeun kuratorna. Pamarentah geus embungeun ngabeayaan, tapi pihak museum rek satekah polah cenah mertahankeun museum bakating ku cinta kana harta warisan dunya (Indonesia, utamana mah). Beda bae jeung Museum Volkekunde, nu harita keur renovasi gede-gedean. Tina dua hal nu beda nu saruana teh kumaha dariana maranehna ngajaga jeung rumawat kana barang-barang. Sakabeh barang-barang dikacaan, ditata disorot ku lampu nu meujeuhna, dina ruangan nu diatur suhuna. Taya kekebul sausap, herang, mencrang, pinuh wibawa, nyumorotkeun kaantikan jeung jaman emas bangsa urang baheula.
Di ditu teh hayang panggih jeung saehu sastra Indonesia, Prof. Dr. A. Teeuw, ngan teu kacumponan da anjeunna tos di panti jompo tur alimeun ditepungan ku mahasiswa. Untung deui wae pendak jeung Prof. Wim van Zanten, ahli tembang Sunda, anjeunna keresaeun diajak diskusi ngeunaan kasundaan, hususna ngeunaan bahan proposal kuring. ‘Batur diskusi’ nu ragot teh Mr. Drs. Marek Ave (58 taun); misanna Joop Ave; putrana Prof. Dr. Jap Ave ahli basa Kalimantan (ieu Profesor teh rerencanganan Profesor Yus, waktu bulan Nopember anjeunna pupus, hanjakal kuring teu nempo perabuanana, padahal diondang ku Marek). Salian ti eta, unggal poe Kemis aya “Meja Indonesia” nu disadiakeun husus ku Universitas Leiden tempat ngumpulna para mahasiswa (lintas jurusan) nu kataji ku Indonesia. Jadi samemena tepung jeung ngobrolkeun Indonesia teh. Sakapeung milu kuliah Pa Drs. Suryadi Sunuri, M.Hum nu ngawulang budaya Indonesia di Universitas Leiden, hayang nyaho tehnik ngajarna.
Aya hal nu kacida berkesan; ngagurat dina hate. Waktu dua kali jaipongan di Walanda. Nu kahiji pentas di Pasar Seni Kliling Suriname di Denhaag, nu kaduana pentas dina workshop di Universitas Leiden. Malah Prof. Dr. Clara Brakel (ahli tari Jawa) sacara husus menta sangkan workshop leuleutikan (ngajar) jaipongan di kelasna. Sabelas urang mahasiswana (Belanda jeung Indonesia) ditambih ku anjeunna, heuheuy diajar jaipongan ku nu ‘api-api bisa’raresepeun pisan najan heseeun tangtuna ge. Susah, harus gagah dan lincah, kitu saur Bu Prof nu tos purnabakti tapi hebring keneh teh –bujeng-bujeng Prof, kuring ge latihan (deuina) ampir dua bulan hehe…
*Chye & Prof. Clara Brakel
Dina poe-poe panungtung, hayang ningal salju teu kacumponan nu murupuy bari kandel mah. Aya bae sapuruluk hujan es jeung salju turun tapi teu ngagunduk cara dina film. Cenah lamun usum tiris (winter), ceuk Teh Tuti C. Atmawidjaja, urang Sunda nu tos tujuh taun di ditu, kadang datang kadang henteu eta salju teh. Ngan mun turun, kanal Rijn ngabeku nepi ka bisa dijadikeun tempat ulin (es luncur).
Dina poe-poe panungtung ge, beuki karasa ning teu beubeunangan pagawean teh. Asa hayang balikan deui ka minggu kahiji, rek meuli sekenan sorangan rek nyekenan saloba-lobana buku. Tapi ning waktu teh beuki nyantek? Perpustakaan KITLV jeung Perpustakaan Universitas geus libur da rek natalan? Jadi, kiwari waktuna muru coklat, keju, jeung barang-barang bawaeun pikeun oleh-oleh. Sesa beasiswa nu diempet-empet lalumpatan tina dompet. Barudak jeung salaki geus ajojing bae dina biwir panon, kulawarga jeung koleha geus diancoanan najan teu sabaraha. Teu dipikiran kumaha mawana. Ke dongengna sa-deui eta mah.***
Cigugurgirang, 070212
Dimuat dina Mangle No. 2374 ping 10 Mei ’12


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci rempeg (2)
- UPACARA NGARAS INgawasuh Dampal Sampean Ibu & Rama ku Putrana dina Runtuyan Upacara Nikah Adat Sunda
7 Oct 2002 - 1:39 am
Dina danget ayeuna, upacara Ngaras, parantos prah diaranggo, pangpangna ku juru rias, sareng para ahli nu ngajejeran upacara nikah adat Sunda boh di dayeuh boh di pilemburan. Malah parantos ngawitan aya seler bangsa (etnis) non Sunda, anu "kabita" ku upacara ngaras. Dugi ka-anjeunna palay ngalaksanakeun upacara ngaras nalika nikahkeun putra-putrana. Sim kuring pribadi nyiptakeun upacara ngaras teh taun 1983. Ti harita mah kaetang sering ngajejeran acara ngaras di lingkungan urang Sunda, kantos oge ngalaksanakeun upacara ngaras di lingkungan kulawarga (etnis) Betawi, Jawa, Padang, Batak, Menado, Bengkulu, Palembang, malah kantos nu salasawios pangantenna bangsa Perancis, Amerika, Jepang sareng Cina, nanging anu parantos ngagem agama Islam; margi ieu upacara ti awitna mula pamianganana teh tina ajen-inajen anu Islami.
- Kawih Sunda I
21 May 2002 - 1:05 am
Kanggo nyaosan anu mikapalay supados lagu-lagu/kawih Sunda diwuwuhan deui, ieu kahaturkeun. Kapayunna bade dirempegan ku lagu-lagu panambih Tembang Sunda/Cianjuran. Aya oge anu mundut supados dimuat lagu poko Tembang Sunda/Cianjuran. Insya-Alloh hiji waktos mah tiasa kasubadanan.
Sumangga wilujeng ngahariring, mulangkeun panineungan, ngawawaas anjeun di pangumbaraan.


text:
Boh rugi atawa untung, kudu sukur ka Pangéran.
Bangbara dina bangbarung,kulit munding kahujanan.
Sangsara kuring dicandung,gulang-guling ngan sorangan.
Hayang ngala kacang panjang, tangkalna handapeun waluh.
Hayang naya mojang lenjang, hanjakalna heunteu wawuh.
Kaduhung kuring ka Lémbang, ka Lémbang ka Cibiana.
Kaduhung kuring kagémbang, kagémbang kieu rasana.
Kaso pondok kaso panjang, ngaroyom ka sisi leuit.
Anu denok anu leunjang, ngaronom nu boga duit.
Abong-abong sangu konéng, ngan dipaké keur sasarap.
Abong-abong kanu goréng, ngan dipaké eukeur sérep.
Abong bogo indung cingok, teu daék bareng jeung jelér.
Abong bogoh eunggeus nyosok, teu daék baé palér.
Aduh éta hayam tukung, naha bet los-los ka kolong.
Aduh éta mojang jangkung, naha bét tonggongna bolong.
Ari hayang melak wijén, ulah deukeut awi gombong.
Ari hayang pada ngajén, ulah boga sikep sombong.
Deudeuh teuing jeruk purut, keur konéng téh loba hileud.
Deudeuh teuing nu camberut, keur goréng téh mindeng baeud.
Didieu loba kaliki, hanjakal teu baruahan,
Di dieu loba lalaki, hanjakal teu aruyahan.
Di dieu loba kanyéré, hayang hiris dikapuran.
Di dieu loba awéwé, hanjakal geulis dipupuran.
Di dieu loba kanyéré, hanjakal parentil kénéh.
Di dieu loba awéwé, hanjakal carentil kabéh.
Itu geura buah jarak, euweuh anu ngadudutan.
Itu geura budak harak, euweuh anu ngadeukeutan.
Jauh-jauh manggul haur, nu deukeut gé haur kénéh.
Jauh-jauh néang batur, nu deukeut gé nganggur kénéh.
Kajeun teuing konéng parud, asal maké gula baé.
Kajeun teuing goréng patut, asal daék béla baé.
Ka Cianjur mawa jalak, ka Ciranjang mawa ékék.
Ka batur mah abdi nolak, ka Akang gé moal daék.
Ka mana nya nyiar kulit, hayang seubeuh sesewiran.
Ka mana nya nyiar duit, hayang seubeuh plesiran.
Boboko ragrag ti imah, ninggang kana pileuiteun.
Nya bogoh ulah ka semah, ari balik sok lengiteun.
Boboko ragrag ti para, ninggang kana panto késér.
Nya bogoh ulah katara, ambéh heunteu matak géhgér.
Ka mana boboko kuring, ngan aya wakulna baé.
Ka mana kabogoh kuring, ngan aya baturna baé.
Leuleupeutan leuleumeungan, ngarah kékéjoanana.
Deudeukeutan reureujeungan, ngarah téténjoanana.
Samping hideung dina bilik, kumaha nuhurkeunana.
Abdi nineung ka nu balik, kumaha nuturkeunana.
Reundeu beureum reundeu hideung, reundeu kayas soléntangan.
Beuki heubeul beuki nineung, lawas-lawas kaédanan.
Gunung Guntur Gunung Guntur, lalana ka peupeuntasan.
Amit mundur amit mundur, wiréh bade parantosan.
Ari lampit-lampit hoé, méja mah da méja makan.
Ari nampik-nampik baé, ulah bari jeung moyokan.
Payungan abdi payungan, sakieu panas poéna.
Tulungan abdi tulungan, sakieu panas haténa.
Saninten buah saninten, dibawa ka parapatan.
Hapunten abdi hapunten, bilih aya kalepatan.


text:
Sajaba dihartikeun salaku pakakas musik, calung ogé jadi istilah sebutan pikeun seni pintonan. Aya dua wangun calung Sunda anu dipikawanoh, nyaéta calung rantay sarta calung jinjing.
Kamekaran
Jenis calung anu ayeuna mekar sarta dipikawanoh sacara umum nyaéta calung jinjing. Calung jinjing nyaéta jenis pakakas musik anu geus lila dipikawanoh ku urang Sunda, contona di wewengkon Sindang Heula - Brebes, Jawa tengah, sarta bisa jadi mangrupa kamekaran ti wangun calung rantay.
Di Jawa Barat, wangun kasenian ieu dirintis popularitasnya nalika para mahasiswa Universitas Padjadjaran (UNPAD) anu kagabung dina Departemen Kesenian Déwan Mahasiswa (Lembaga kesenian UNPAD) mekarkeun wangun calung ieu ngaliwatan kreativitasnya dina taun 1961. Numutkeun salah saurang panaratasna, Ekik Barkah, yén dijieunna calung jinjing katut pintonanana kailhaman ku wangun kaulinan dina pintonan réog anu ngadumaniskeun unsur nakol, unggut sarta lagu dina hiji pintonan.
Saterusna dina taun 1963 wangun kaulinan sarta tabuhan calung leuwih dimekarkeun deui ku parakanca ti Studiklub Teater Bandung (STB; Koswara Sumaamijaya dkk), sarta antara taun 1964 - 1965 calung leuwih dimasyarakatkeun deui ku parakanca di UNPAD minangka seni pintonan anu boga sipat hiburan sarta informasi (penyuluhan (Oman Suparman, Ia Ruchiyat, Eppi K., Enip Sukanda, Edi, Zahir, saparakanca), sarta grup calung SMAN 4 Bandung (Abdurohman dkk).
Saterusna muncul grup-grup calung di Bandung, contona Layung Sari, Ria Buana, Glamor (1970) jrrd, nepi ka danget ayeuna, muncul ngaran-ngaran idola pamaén calung diantarana Tajudin, Nirwan, Odo, Uko Hendarto, Adang Cengos, jeung Hendarso. Kamekaran kasenian calung kacida onjoyna di Jawa Barat. Ieu hal téh ngabalukarkeun ditambahanana sawatara pakakas musik dina calung, contona kosrék, kacapi, piul (biola), komo kiwari mah aya anu dilengkepan keyboard jeung gitar. Unsur vokal pohara dominan dina calung, ku kituna réa muncul vokalis calung kawéntar, kawas Adang Céngos, sarta Hendarso.
WIKIPEDIA.com


text:
1Seraduni cawa injuk reno, Isa cungak mik langit rik cawa, "Bapa, tano radu sampai waktuni. Agungkodo Anak-Mu, in Anak-Mu pun ngagungko Bapa. 2Bapa radu ngeni kuasa atas sunyin manusia jama Anak, in Ia ngeni hurik sejati rik kekal jama sunyinni jelma sai Bapa keniko jama Ia. 3Injido hurik sejati rik kekal; in jelma mengenal Bapa, satu-satuni Allah sai benor, rik mengenal Isa Almasih sai diutus ulih Bapa. 4Nyak radu ngagungko Bapa di atas bumi inji rik nyelesaiko pekerjaan sai Bapa tugasko jama Nyak. 5Bapa! Agungkodo Nyak tano jama Bapa, jama keagungan sai Kukedau jejama Bapa semakkung dunia inji dijadiko. 6Nyak radu memperkenalko Bapa jama jelma-jelma di dunia inji sai radu Bapa keniko jama Nyak. Tian kedauni Bapa, rik Bapa radu ngeniko tian jama Nyak. Tian radu nuruti cawani Bapa. 7Tano tian pandai bahwa sunyinni sai Bapa keniko jama Nyak asalni jak Bapa. 8Radu Kusampaiko jama tian cawa sai Bapa keniko jama Nyak; rik tian radu nerimani. Tian pandai bahwa Nyak benor-benor ratong jak Bapa rik tian percaya bahwa Bapado sai ngutus Nyak. 9Nyak bedua untuk tian. Nyak mak bedua untuk dunia melainko untuk jelma-jelma sai radu Bapa keniko jama Nyak, mani tiando kedau-Ni Bapa. 10Sunyinni milik-Ku yakdo milik Bapa muneh, rik sunyinni milik Bapa yakdo milik-Ku juga. Nyak diagungko di hantara tian. 11Tano Nyak ratong jama Bapa. Nyak mak tinggal luot di dunia; kidang tian wat di dunia. Bapa sai suci! Jagado tian jama kekuasaan gelar Bapa, yakdo gelar sai radu Bapa keniko jama Nyak -- in tian jadi sai, gegoh injuk Bapa rik Nyak muneh sai. 12Sewaktu Nyak pagun jejama tian, Nyak radu ngejaga tian jama kekuasaan gelar Bapa -- gelar sai Bapa keniko jama Nyak. Nyak radu ngejaga tian rik mak sai jelma pun jak tian lebon, kecuali ia sai sangun radu seharusni lebon; in injuk reno tejadido api sai tetulis delom Alkitab. 13Tano Nyak ratong jama Bapa. Sunyinni inji Kucawako sementara Nyak pagun di dunia; in tian jama sepenuhni ngerasako kegembiraan-Ku. 14Nyak radu nyampaiko jama tian cawani Bapa, rik dunia nyuohko tian, mani tian lain hak milik dunia, gegoh injuk Nyak juga lain hak milik dunia. 15Nyak mak ngilu in Bapa ngakuk tian jak dunia inji, kidang Nyak ngilu in Bapa ngejaga tian jak si Jahat. 16Gegoh halni injuk Nyak lain hak milik dunia, tian pun lain hak milik dunia. 17Jadikodo tian milik khusus Bapa liwat kebenoran; cawa Bapa anodo kebenoran. 18Injuk Bapa radu ngutus Nyak mik dunia, injuk reno muneh Nyak ngutus tian mik dunia. 19Untuk kepentingan tian, Nyak nyerahko diri sebagai milik khusus Bapa, in tian pun jadi milik khusus Bapa liwat kebenoran. 20Lain injuk tian inji gaoh Nyak bedua. Nyak muneh bedua untuk jelma-jelma sai haga percaya jama Nyak ulihni kesaksian tian inji. 21Nyak harap, Bapa, in tian unyinni besatu, injuk Bapa besatu jama Nyak, rik Nyak jama Bapa. Semoga tian besatu jama Ram in dunia percaya bahwa Bapa sai ngutus Nyak. 22Nyak radu ngeni tian keagungan sai Bapa keniko jama Nyak, in tian besatu, gegoh injuk Ram juga besatu; 23Nyak jama tian, rik Bapa jama Nyak; in tian benor-benor sai. Maka dunia haga pandai bahwa Bapado sai ngutus Nyak, rik bahwa Bapa mengasihi tian injuk Bapa mengasihi Nyak. 24Bapa, Nyak mirak in tian, sai Bapa keniko jama Nyak, wat jama-jama Nyak di rang Nyak wat, in tian ngeliak keagungan-Ku; yakdo keagungan sai Bapa keniko jama Nyak, mani Bapa mengasihi Nyak semakkung dunia dijadiko. 25Bapa sai adil! Dunia mak mengenal Bapa, kidang Nyak mengenal Bapa; rik jelma-jelma inji pandai bahwa Bapa ngutus Nyak. 26Nyak radu nyatako gelar Bapa jama tian; rik Nyak haga terus bebuat injuk reno, in kasih Bapa jama Nyak tetap delom hati tian rik Nyak besatu jama tian."
Copyright
Learn More