text:
Kumpulan Babasan jeung Paribasa Sunda
Numutkeun keterangan dina kamus, Babasan teh “ucapan matok nu dipake dina harti injeuman”; dupi Paribasa nya eta “ucapan matok, saeutik patri nu mangrupa silokaning hirup (pituah, piluangeun jsb)”. Nanging wates eta dua rupi pakeman basa sering samar karaosna. Numawi rupina seueur oge babasan sareng paribasa anu paliron tempatna. Ku margi eta, upami salahsawiosna teu kapendak dina bagian babasan tiasa dipilari dina bagian paribasa atanapi sawangsulna.
KATERANGAN & PITUDUH
A. Sadayana babasan sareng paribasa disusun numutkeun abjad, mung teu aya anu nganggo aksara : F, Q, V sareng Z.
Nu dianggo patokan dina nempatkeun salahsawios babasan/paribasa, nya eta kecap anu tiasa dianggap mangrupi kecap poko tina eta pakeman basa. Dina paribasa anu panjang, kecap anu mangrupi poko the tiasa langkung ti hiji, upamina bae dina : ”Gunung luhur bisa diukur, laut jero bisa dijugjugan, tapi hate jelema najan deet moal kakobet”.
Kecap-kecap: gunung, laut, hate, kobet tiasa dianggap pokona, sarta ku kituna eta paribasa bakal kapendak dina bagian : G, H, K jeung L.
Dupi hartosna mung diterangkeun dina nu kapendak pangpayuna bae, dina nu sanesna mah dicekapkeun ku : il. GUNUNG (=ilikan/tingali GUNUNG).
Babasan/paribasa anu pokona mangrupi kecap-rundayan kedah dipilari dina leresan kecap-asalna, sapertos : “Ngajul bulan (bentang) ku asiwung”, kedah dipilari dina ADJUL; “Kaciwit kulit, kabawa daging” dina CIWIT sste.
B. Kecap-kecap wancahan nu dianggo mung:
At. = atawa
Il. = ilikan
Jsb. = jeung sabangsana
Jst. = jeung saterusna
Jste. = jeung sajaba ti eta
Sab. = sabangsana
Sap. = saperti
Sbl. = sabalikna
Up. = upama
BABASAN SUNDA
ABANG - Abang-abang lambe = beureum biwirna wungkul, ukur keur ngagenahkeun hate nu sejen.
ABONG - Abong biwir teu diwengku = sagala dicaritakeun teu jeung jeujeuhan.
- Abong letah teu tulangan = ngomong sangeunahna, kajeun matak teu ngeunah ka batur.
ACAK - Ngacak ngebur = kokomoan, mangpang meungpeung.
ACAN - Teu burik-burik acan = salamet teu kabeunangan ku musuh.
ADAM - Tapel adam = tempat dilahirkeun atawa tempat pinanggih jeung ajal.
ADIL - Adil palamarta = kacida adilna.
ADOL - Atah adol = kurang ajar.
‘AEN - Keuna ku ‘aen = meunang cocoba lantaran loba tuing nu muji, sarta tara nyebut “alhamdulliah”.
AJAK - Ajak jawa = tawar gatra, ngajak tamba teu hade.
AKAR - Nete akar ngeumbing jangkar = seseleket, jarang jalan rumpil.
AKI - Kawas aki-aki tujuh Mulud = kawas nu geus kolot pisan, padahal ngora keneh.
AKU - Aku-aku angga = ngaku barang batur, majar anuna.
ALA - Rambay alaeun, raweuy beuweungeun = subur ma’mur, loba dahareunhasil laut.
ALAH - Tarik alahbatan mimis = tarik pisan.
ALEUT - Ngaleut ngeungkeuy ngabandaleut, ngembat-ngembat nyatang pinang = ngaleut panjang pisan.
ALEWOH - Bodo alewoh = bodo tapi daek tatanya.
ALIP - Teu nyaho di alip bingkeng = buta hurup.
ALONG - Along-along bagja = teu tulus meunang bagja.
AMBA - Ditegalambakeun = dilurkeun, teu diurus, kebon jsb.
AMBEK - Ambekna sakulit bawang = babari ambek.
AMIS - Geus turun amis cau = geus tembong kawanitaanana, geus beger.
- Amis daging = mun raheut sok jadi radang (cara nu boga kasakit gula).
AMPAR - Saampar samak = (lahan) sagebleg jeung kaayanana meh sarua.
AMPROT - Bosongot bade amprotan = pikagimireun, pasemon jagoan.
ANAK - Anak tilu keur kumusut = upama geus boga anak tilu, awewe nu teu bisa ngurus awak katenjona sok karusut. ( Anak hiji keur gumeulis, anak dua keur gumunda [lumenjang], anak tilu keur kumusut).
- Teu sanak teu kadang = teu boga baraya pisan.
ANDEL - Matak andel-andeleun = matak ngurangan kapercayaan nepi ka handeueul nu nitah.
- Nyieun piandel = nyieun piheueuh, ngatur carita bohong ngarah dipercaya.
ANGEN - Ngeunah angeun, ngeunah angen = hirup cukup dahar pake serta runtut-raut jeung pamajikan.
ANGGEUS - Anggeus-anggeusan = bebeakan
ANGIN - Henteu unggut kalinduan, henteu gedag kaanginan = pageuh nyekel tangtungan sorangan, henteu kapangaruhan ku ruruba jsb.
ANGIR - Ka cai diangir mandi, batu lempar panuusan = lemah-cai, bali geusan ngajadi.
ANGKLUNG - Nu burung di angklungan, nu edan di kendangan = naggap carita gedebul rahul, malah dihaja sina leuwih ngabuih.
- Ngadu angklung = papaduan, parea-rea omong nu taya gunana.
ANJANG - Atah anjang = arang anjang.
ANJING - Kawas anjing kadempet lincar = keukeuleuweuhan teu puguh.
- Aya nu dianjing cai = aya nu diheroan.
- Ti kikirik nepi ka jadi anjing = ti bubudak nepi ka sawawa.
- Kawas anjing tutung buntut = ijigimbrang teu daek cicing.
- Pageuh kancing loba anjing = taki-taki mageuhan tulak, bisi aya bancang pakewuh.
ANJUK - Nganjuk kudu naur, ngahutang kudu mayar = sabalikna tina hutang-hatong.
- Nganjuk teu naur, ngahutang teu mayar = ngajeblug.
ANUT - Sapi anut ka banteng = awewe nurut ka salaki.
ANYAR - Dihin pinasti anyar pinanggih = sagala anu kaalaman ayeuna saestuna geus ditangtukeun ti heula ku Pangeran.
APAL - Geus apal luar jerona = geus nyaho kalakuan jeung tabeatna.
ARAH - Ngarah sahuap-sakopeun = usaha leuleutikan, neangan rejeki saharitaeun.
ARIT - Tumenggung sundung patih arit = lain turunan menak, sanajan jeneng (pamoyok).
ASEUPAN - Kawas bujur aseupan = diuk teu daek cicing.
- Matak tibalik aseupan = matak teu bisa nyangu.
ASIH - Taya dunya kinasihan = euweuh barang nu dikoretkeun pikeun kabagjaan jalma nu dipikanyaah.
sumber: jerry (abig)


c: text/html

text:
Kebon Raya Cibodas
Kebon Raya Cibodas nyaeta hiji wewengkon anu ngoleksi rupa-rupa pepelakan kalawan mibanda dasar ilmiah.[1] Eta informasi ilmiah ngeunaan tutuwuhan koleksina téh didokumentasikeun kalawan apik.[1] Fungsi Kebon Raya nyaeta minangka tempat konservasi ex-situ, tempat panalungtikan, tempat pangatikan lingkungan jeng tempat pelesir.[1]
Kebon Raya Cibodas nyaéta salah sahiji kebon raya di Indonésia anu kaasup minangka kebon raya pangpunjulna kelas dunya utamana dina widang konsérvasi tutuwuhan, panalungtikan, jeung palayanan dina aspék botani jeung pangatikan lingkungan.[2]
Perenahna di suku gunung Gedé Pangrango dina ± 1300-1425 m dpl.[2] Kalawan legana 125 ha nu hawana tiis kalawan pamandangan nu kalintang éndahna. Suhu rata-rata 18° C, kalembaban 90% jeung curah hujan pertaunna 3380 mm².[2] Bisa dihontal ti Jakarta kira-kira ngan ukur 3 jam (± 100 km) jeung 2,5 jam mun ti arah Bandung (±80 km).[2]
Kasang Tukang Sajarah[édit | sunting sumber]
Kebon Raya Cibodas diadegkeun tanggal 11 April 1985 ku Johannes Ellias Teijsmann, saurang kurator Kebon Raya Bogor mangsa harita, kalawan dingaranan Bergtuin te Tjibodas (Kebon Pagunungan Cibodas).[2] Awalna mah ieu patempatan téh dimaksudkeun pikeun tempat aklimatisasi rupa-rupa tutuwuhan asal luar nagri anu mibanda ajén penting jeung ékonomi nu luhur, salah sahijina nyaéta tangkal Kina (Cinchona calisaya).[2] Tuluy mekar jadi bagian ti Kebon Raya Bogor kalawan ngaranna Cabang Balai Kebun Raya Cibodas.[2]
Ti mimiti taun 2003 status Kebon Raya Cibodas téh jadi leuwih mandiri minangka Unit Pelaksana Teknis (UPT) Balai Konservasi Tumbuhan Kebun Raya Cibodas nu aya di handapeun Pusat Konservasi Tumbuhan Kebun Raya Bogor dina Kedeputian Ilmu Pengetahuan Hayati Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (LIPI).[2]
Koléksi[édit | sunting sumber]
Nepika kiwari, Kebon Raya Cibodas – LIPI mibanda 10.792 koléksi pepelakan, 700 rupa koléksi sisikian, 4.852 koléksi hérbarium.[2] Koléksi pepelakan Kebon Raya Cibodas – LIPI kabagi jadi dua koléksi nyaéta koléksi kebon jeung koléksi rumah kaca.[2] Koléksi pepelakan nu aya di rumah kaca diantarana nyaéta [[angkrék] (320 rupa), kaktus (289 rupa), jeung sukulén (162 rupa), tapi salian ti éta réa ogé tutuwuhan liar nu bisa kapanggih di kebon.[2] Ana pon koléksi pepelakan di kebon jumlahna 1.014 rupa, diantarana aya pepelakan has jeung unik, kayaning tangkal kina (Cinchona pubescens Vahl) nu mangrupa pepelakan ubar pikeun ngubaran panyakit malaria.[2]
Tangkal Bunya-bunya (Araucaria bidwilli Hook.) nu mangrupa pepelakan kolot jeung poga puhu tangkal nu pohara gedé.[2] Camara (Cupressus spp.) mibanda daun nu unik.[2] Kembang raksasa Amorphophalus titanum (Becc.) Becc. (Kembang Bangké) anu bisa narik perhatian serangga, Castanopis argentea (Blume) A. DC. (Saninten), anu sikina ngeunah didahar. Altingia excelsa Noronha (Rasamala) daun ngorana bisa dijieun lalab jeung kaina alus pikeun furnitur.[2] Paphiopedilum javanicum (Lindl.) Pfitzer (Angkrék Kasut Héjo) salah sahiji angkrék asli asal pulo Jawa.[2] Macodes petola Lindl. (Angkrék Kiaksara) angkrék nu aya garis-garis bodas dina unggal daunna.[2] Rhododendron javanicum (Blume) Benn. Nyaéta kembang oranyeu has wewengkon tropika.[2] Echinocactus grussoni Hildm. (Kaktus Tong Emas/[[Kaktus Korsi Mitoha [Kursi Mertua]]] nyaéta salah sahiji koléḳsi unik nu aya di Rumah Kaca Kaktus.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bajing
Bajing mangrupakeun ngaran umum pikeun rodensia ti kulawarga Sciuridae (Yun. skia "kalangkang" jeung oura "buntut"). Sacara husus, di urang bajing téh biasana nujul ka anggota genera Sciurus jeung Tamiasciurus, nyaéta bajing tangkal pituin Éropa, Asia, jeung Amérika. Anapon Sciuridae, ngawengku ogé bajing hiber jeung bajing taneuh.
Jenis[édit | sunting sumber]
Aya sababaraha bajing anu boga ciri mandiri: 'Bajing Beureum Éropa' Sciurus vulgaris, 'Bajing Careuh' S. niger, 'Bajing Hawuk Wétan' S. carolinensis, 'Bajing Hawuk Kulon' S. griseus, 'Bajing Douglas' Tamiasciurus douglasii, jeung 'Bajing Beureum Amérika' Tamiasciurus hudsonicus. Di wewengkon Ontario, Quebec, Maryland, Virginia, jeung sababaraha tempat lianna aya Bajing Hideung, nu sabenerna mangrupakeun varian ti Bajing Hawuk Wétan; jadi hideung sigana salaku adaptasi sangkan bisa nyerep panas leuwih loba.
Populasi Bajing Beureum di Inggris, Irlandia, jeung Italia kiwari nyirorot, utamana alatan karuksakan habitat sarta kompetisi jeung Bajing Hawuk. Tarékah ngajaga kahirupan alami Bajing BEureum dijalankeun ku miara leuweung konifér nu dipikaresep ku Bajing Beureum.
Di Indonésia, nu paling ilahar nyaéta Bajing Hawuk. Ku para pangebon kalapa mah dianggap hama, sabab sok ngaruksak tatanénna.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Squirrel, Wikipédia édisi basa Inggris (13 Juni 2006).
- Davidson, Alan. Oxford Companion to Food (1999), "Squirrel". kaca 750 ISBN 0-19-211579-0
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Raising a Squirrel
- Full list of the Sciuridae
- Squirrel Taxidermy and Squirrel Forms
- Save the Red Squirrel
- Jon's World o' Squirrels
- Looking to rehabilitate a baby Squirrel? Go here
- Those Darn Squirrels -- Squirrel Photography
- Squirrel Fishing
- Albino Squirrel Preservation Society
- Info about black squirrels in Canada
- Northern Ireland Forest Service - Red Squirrel Action Plan
- Giant squirrels and flying squirrels of India


text:
Préféktur Ishikawa
Préféktur Ishikawa (石川県 Ishikawa-ken?) nyaeta salah sahiji préféktur di Jepang aya di Wewengkon Chūbu di Pulo Honshū. Ibukotana nyaeta Kanazawa.
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Ishikawa diwangun ku ngahijina Kaga Province jeung Noto Province.
Geografi[édit | sunting sumber]
Ishikawa aya di basisir Laut Jepang. Bagean kaler préféktur mangarupa Noto Peninsula nu sempit, sedengkeun beulah kidul leuwih lega jeung mangrupa pagunungan, nu ibu kota préféktur, Kanazawa, aya di daerah basisir. Préféktur oge ngabogaan sababaraha pulo, kaasup Notojima, Mitsukejima, Hegurajima.
Kota-kota[édit | sunting sumber]
Sapuluh kota nu aya di Préféktur Ishikawa:
Kacamatan jeung desa[édit | sunting sumber]
Kacamatan jeung desa di unggal distrik:


text:
Jalur Higashiyama
Jalur Higashiyama (東山線 Higashiyama-sen?) nyaeta jalur subway, bagean ti sistim Nagoya Municipal Subway di Nagoya, Jepang. Sacara resmi, ieu jalur disebut Jalur 1 Kareta api Cepet Kota Nagoya (名古屋市高速度鉄道第1号線 Nagoya-shi Kōsokudo Tetsudō Dai-ichi-gō-sen?). Manjang ti Takabata, Nakagawa Ward nepi ka Fujigaoka, Meitō Ward, sadayana di Nagoya. Warna jalur Higashiyama dina peta nyaeta koneng Windsor; di unggal stasion ditandaan ku hurup H diteruskeun ku nomer. Sakabeh stasion bisa narima Tranpass, kartu magnet pra bayar.
Daptar eusi
Data dasar[édit | sunting sumber]
- Jarak: 20.6 km / 12.8 mi.
- Jumlah Stasion: 22
- Gauge: 1435 mm / 4 ft. 8½ in. (Standard gauge, in contrast to the narrow gauge of most Japanese railways.)
- Jalur trek-ganda: sapanjang jalur
- Sumber listrik: sapanjang jalur (600 V DC, third rail)
- Railway signalling: CS-ATC
- Kecepatan maksimal: 65 km/jam
Stasion-stasion[édit | sunting sumber]
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (Basa Jepang) Ramatloka resmi Biro Transportasi Kota Nagoya


text:
Ciung Wanara
Posted by bujanggamanik dina April 28, 2008
Kacaturkeun di Karajaan Galuh. Anu ngaheuyeuk dayeuh waktu harita téh nya éta Prabu Barma Wijaya kusumah. Anjeunna boga permaisuri dua. Nu kahiji Déwi Naganingrum, ari nu kadua Déwi Pangrenyep. Harita duanana keur kakandungan.
Barang nepi kana waktuna, Déwi Pangrenyep ngalahirkeun. Budakna lalaki kasép jeung mulus, dingaranan Hariang Banga. Tilu bulan ti harita, Déwi Naganingrum ogé ngalahirkeun, diparajian ku Déwi Pangrenyep. Orokna lalaki deuih. Tapi ku Déwi Pangrenyep diganti ku anak anjing, nepi ka saolah-olah Déwi Naganingrum téh ngalahirkeun anak anjing. Ari orok nu saéstuna diasupkeun kana kandaga dibarengan ku endog hayam sahiji, terus dipalidkeun ka walungan Citanduy.
Mireungeuh kaayaan kitu, Sang Prabu kacida ambekna ka Déwi Naganingrum. Terus nitah Ki Léngsér supaya maéhan Déwi Naganingrum, lantaran dianggap geus ngawiwirang raja pédah ngalahirkeun anak anjing. Déwi Naganingrum dibawa ku Léngsér , tapi henteu dipaéhan. Ku Léngsér disélongkeun ka leuweung anu jauh ti dayeuh Galuh.
Ari kandaga anu dipalidkeun téa, nyangsang dina badodon tataheunan lauk Aki jeung Nini Balangantrang. Barang Aki jeung Nini Balangantrang néang tataheunanana kacida bungahna meunang kandaga téh. Leuwih-leuwih sanggeus nyaho yén di jerona aya orok alaki anu mulus tur kasép. Gancangna budak téh dirawu dipangku, dibawa ka lemburna nya éta Lembur Geger Sunten, sarta diaku anak.
Kocapkeun budak téh geus gedé. Tapi masih kénéh can dingaranan. Hiji poé budak téh milu ka leuweung jeung Aki Balangantrang. Nénjo manuk nu alus rupana, nanyakeun ka Aki Balangantrang ngaranna éta manuk. Dijawab ku Aki éta téh ngaranna manuk ciung. Tuluy nénjo monyét. Nanyakeun deui ngaranna. Dijawab deui ku Si Aki, éta téh ngaranna wanara. Budak téh resepeun kana éta ngaran, tuluy baé ménta supaya manéhna dingaranan Ciung Wabara. Aki jeung Nini Balangantrang satuju.
Ayeuna Ciung Wanara geus jadi pamuda anu kasép sarta gagah pilih tanding. Ari endogna téa, disileungleuman ku Nagawiru ti Gunung Padang, nepi ka megarna. Ayeuna geus jadi hayam jago anu alus tur pikalucueun.
Dina hiji poé, Ciung Wanara amitan ka Aki jeung Nini Balangantrang, sabab rék nepungan raja di Galuh. Inditna bari ngélék hayam jago téa. Barang nepi ka alun-alun amprok jeung Patih Purawesi katut Patih Puragading. Nénjo Ciung Wanara mawa hayam jago, éta dua patih ngajak ngadu hayam. Ku Ciung Wanara dilayanan. Pruk baé hayam téh diadukeun. Hayam patih éléh nepi ka paéhna. Patih dua ngambek, barang rék ngarontok, Ciung Wanara ngaleungit. Dua patih buru-buru laporan ka raja.
Ari Ciung Wanara papanggih jeung Léngsér. Terus milu ka karaton. Nepi ka karaton, Ciung Wanara ngajak ngadu hayam ka raja. Duanana maké tandon. Lamun hayam Ciung Wanara éléh, tandonna nyawa Ciung Wanara. Sabalikna lamun hayam raja nu éléh, tandonna nagara sabeulah, sarta Ciung Wanara baris dijenengkeun raja tur diaku anak.
Gapruk baé atuh hayam téh diadukeun. Lila-lila hayam Ciung Wanara téh kadéséh, terus kapaéhan. Ku Ciung Wanara dibawa ka sisi Cibarani, dimandian nepi ka élingna. Gapruk diadukeun deui. Keur kitu datang Nagawiru ti Gunung Padang, nyurup kana hayam Ciung Wanara. Sanggeus kasurupan Nagawiru, hayam Ciung Wanara unggul. Hayam raja éléh nepi ka paéhna.
Luyu jeung jangjina Ciung Wanara dibéré nagara sabeulah, beulah kulon. Dijenengkeun raja sarta diaku anak ku Prabu Barma Wijaya Kusumah. Ari nagara anu sabeulah deui, beulah wétan dibikeun ka Hariang Banga.
Ku Kabinékasan Ki Léngsér, Ciung Wanara bisa patepung deui jeung indungna nya éta Déwi Naganingrum.
Lila-lila réka perdaya Déwi Pangrenyep téh kanyahoan ku Ciung Wanara. Saterusna atuh Déwi Pangrenyep téh ditangkep sarta dipanjarakeun dina panjara beusi.
Hariang Banga kacida ambekna basa nyahoeun yén indungna geus dipanjara ku Ciung Wanara. Der atuh tarung. Taya nu éléh sabab sarua saktina. Tapi lila-lila mah Hariang Banga téh kadéséh ku Ciung Wanara. Hariang Banga dibalangkeun ka wétaneun Cipamali. Tah, harita kaayaan Galuh jadi dua bagian téh. Kuloneun Cipamali dicangking ku Ciung Wanara. Ari wétaneunana dicangking ku Hariang Banga.
Tina Pangajran Sastra Sunda, karya Drs. Budi Rahayu Tamsyah.
15 Balesan to “Ciung Wanara”
-
April 28, 2008 pukul 4:34 am
Berarti ngadu hayam teh kalebet adat budaya oge nya Teh? Margi tos aya ti baheulana!
-
April 28, 2008 pukul 5:32 am
Muhun, adat budaya nu negatifna rupina. Sanes picontoeun ceuk pamendak sim kuring mah.
-
April 29, 2008 pukul 2:13 am
Sumuhun.
-
Juni 24, 2008 pukul 1:33 pm
teh..eta Tebet teh tempat abdi nuju smp ngabuburit.
komo ari botram di patimuan…
ngan sok ngaraos keueng…maklum seur tatangkalan anu jarangkung
-
Oktober 6, 2008 pukul 1:11 am
Punten Sadayana
Dupi bapak ibu,akang eteh aya nu terang teu, dimana sareng kumaha eta prabu ciung wanara teh pupusna?
Hatur Nuhun sateuacana
-
Oktober 8, 2008 pukul 11:29 am
ciung wanara teh tmpatnyaa sapertos kebon raya nya ?
-
Oktober 8, 2008 pukul 4:37 pm
Waleran kanggo sdrk Rian: Dina “Sejarah J awa Barat” karya Drs. Yoseph Iskandar, ditetelakeun, Ciung Wanara teh nami samaran Sang Manarah. Anjeunna ngawasa Galuh taun 739-783 M. Anjeunna pupus taun 798 M dina yuswa 80 taun.
-
Pébruari 16, 2011 pukul 8:01 pm
nuhun nya kanggo carpon na pikaseurieun
-
Séptémber 27, 2012 pukul 9:19 pm
rame oge ,,, ieu oge kanggo tugas :)
-
Méi 2, 2013 pukul 6:44 pm
Thanks for sharing such a fastidious thought, paragraph is pleasant, thats
why i have read it completely
-
Séptémber 7, 2013 pukul 6:11 pm
At this time it looks like Movable Type is the best blogging platform available right now.
(from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
-
Nopémber 10, 2013 pukul 7:07 pm
ieu contoh dongeng Sage tanapi snes ?
-
Oktober 6, 2014 pukul 6:30 am
If you are going for most excellent contents like me, simply visit this web site everyday since it presents
feature contents, thanks
-
Oktober 6, 2014 pukul 7:55 am
you are in reality a just right webmaster. The web site loading
pace is incredible. It seems that you’re doing any unique trick.
In addition, The contents are masterwork. you’ve done a wonderful task in this matter!


text:
Puisi sunda
Puisi nya éta karangan anu basana dirajit pinuh ku wirahma, kauger ku wangun jeung diksi, ungkara kalimahna henteu lancaran atawa cara basa sapéopoé.[1] Puisi Sunda dina wangun heubeul aya : (1) Nungawujud carita, hartina teksna dina wangun puisi tapi eusina ngawujud carita, naratif, saperti pantun jeung wawacan sedengken (2) Teu ngawujudna carita nya éta Mantra ngawengku Rajah, Singlar, Asihan, Jampé, Jangjawokan, jeung Ajian, Sisindiran ngawengku Paparikan, Rarakitan, jeung Wawangsalan, Kakawihan, Sair ngawengku Pupujian jeung Sawér, pamungkas Pupuh anu ngawengku Dangding jeung Guguritan.[1]
Conto Puisi Sunda[édit | sunting sumber]
- Kenging Chye Retty Isnendes.[2]
-
- ngudag-ngudag mangsa jeung rasa
- Hirup teh tunggara
- upama tresna kalid sulaya
- Hirup teh seuneu
- ngudag-ngudag mangsa jeung rasa
-
- nu ngaduruk lulurung sukma
- Hirup teh ibadah
- rela ihlas ngumawula
- Hirup teh aci-acining:
- Bagja!
- nu ngaduruk lulurung sukma
Kénging hiji lalaki nyangcang parahu di basisir bulan Geus jauh lalakonna Manéhna pamayang terahing bumi
Hiji lalaki nincak latar emas tanah bulan Geus panceg haténa Demi asih nu sumirat ka bumi
Ku manéhna baris ditigas singsakur gulang-guling Nu ngajagang ngahalangan jalan Demi asih urang ka bumi
Nini Antéh Hamo teurak sagala supata Urang sorot bumi jeung bulan ku Sajatining Cahaya Keur ngaberesihan reueuk-reueuk wasangka
Nu nyangcang parahu di basisir Lain nu musapir Moal nyingkir ku pangusir
Tingal Ogé[édit | sunting sumber]
- Wawacan
- Pupuh
- Dangding
- Pantun
- Sisindiran
- Rarakitan
- Paparikan
- Wawangsalan
- Guguritan
- Kakawihan
- Pupujian
- Jangjawokan


text:
Kamis, 23 Februari 2012
Resensi Novel Carios Agan Permas [ Taufik Chandra ]
Resensi Novel
Judul : Carios Agan Permas
Pangarang : Joehana
Kaca : 189 kaca
Penerbit : Girimukti Pusaka
Taun terbit : 1996
Tempat : Jakarta
Cetakan : cetakan ka 2
Dina awal carita, novel ieu nyaritakeun kaayaan jalma beunghar jeung jalma miskin. Kacaritakeun bapa Imba nyaeta hiji patani nu kacida miskinna. Bapa Imba boga pamajikan ngarana ambu Imba, jeung boga dua anak ngarana Imas jeung Ena. Hiji poe bapa Imba hayang ngurus sawah, tapi bapa Imba teu bogaeun modal, bari jeung eta sawah teh sawah batur. Ahirna bapa Imba nginjeum duit ka renten ka Haji Serbanna. Dina ieu novel dicaritakeun Haji Serbanna teh jalma nu pangbeungharna di kampungna. Pamajikanna opat, imahna gedong, bolak-balik naek Haji.disebutna weh Haji padahal nu Haji mah ngan ukur Sorbanna. Kacaritakeun bapa Imba nginjeum duit ka Haji Serbanna 20 perak, tapi mulangkeun kudu 30 perak. Puguh da renten. Eta modal dipake ngurus sawah. Asalna sawah teh katingali aslus pisan, tapi teu lila sawahna ku hama. Bapa Imba sedih pisan sieun teu kabayar duit nu meunang nginjem teh. Lamun teu kabayar imah bakal disita ku Haji Serbanna. Tuluy bapa Imba boga akal sawah nu gagal teh dijieun balong tuluy dipelakan lauk. Bapa Imba menta tempo pikeun mayar hutangna ka Haji Serbanna. Tapi Haji Serbanna malah menta nambah hutangna jadi 40 perak. Dina awal carita ieu novel geus ngagambarkeun konflik anu loba pisan. Saenggeus dipelakan lauk, kadenge sora dor-dar gelap hujan ngagebret gede pisan. Atuh cai teh caah. Kitu deui balong nu bapa Imba laukna kabawa caah. Bapa Imba pingsan ningali laukna kabawa caah. Saacan ninggalkeun dunya bapa Imba mere amanat lamun imahna disita ambu Imba sakulawarga titah indit ka Raja Permas, hiji menak anu kacida beunghar jeung bageur. Haji Serbanna datang ka imah bapa Imba rek nagih hutang nu 40 perak. Haji Serbanna ngomong ka ambu Imba hutang keun bae lunas asal Imas jadi pamajikan kuring. Ambu Imba kacida bingung pisan, nu ahirna mah ambu Imba teh satuju bari kapaksa, sabab lamun henteu satuju manehna jeung kulawargana bakal diusir. Haji Serbanna kacida jahatna, jeung licik pisan.
Aya hiji tokoh ngarana otong nyaeta anak buah Haji Serbanna. Otong teu resepeun pisan kana sipatna Haji Serbanna nu siga binatang. Otong nulungan Imas tina kabinatangan Haji Serbanna. Ahirna Imas teh jadi pamajikan Otong.
Saeunggeus kitu loba pisan konplik nu aya dina novel ieu diantarana bae, dina awal carita aya kaayaan kulawarga nu miskin nyanghareupan cocoba nu sakitu beratna, tuluy Haji Serbanna nu kalakuanna siga binatang, Imas nu diculik ku Haji Serbanna, Imas jadi Agan Raja Permas, anak Imas jeung Otong diurus ku urang Belanda tuluy jadi jalma sukses, nepikeun ka dipanggihkeun deui Brani jeung Imas.
Carios Agan Raja Permas maksudna aya amanat nu dicarioskeun dina ieu novel saacan Agan Raja Permasna maot, amanat pikeun anakna.
Nu matak pikaresepen ieu novel teh diantarana bae, basana make basa sapopoe, tokohna ngabogaan sipat jeung karakter nu katingali beda pisan (has) tur unik, caritana aya nu pikaseurieun aya nu pikasediheun. Kakuranganna ngan hiji tiap ganti carita kurang ngarti ku sabab caritaan nu keur dicaritakeun sok di lewat hela.
Kuring maca dina ieu novel loba pisan atiakan moral nu bisa dicokot, diantarana ae, jadi jalma tong pedit, amalkeun nu diajarkeun ku Agama, kudu silih asih, oge asih kanu miskin, kudu hormat kanu jadi Indung, tong kagoda ku harta banda, aya samangat hirup, kudu daek peurih, jrrd.
Novel ieu loba pisan mangpaatna kanu maca, amiin!
Diposkan oleh XII IPA 6 SMAN 1 Baleendah di Kamis, Februari 23, 2012
Label: tugas, Tugas Resensi
Langganan: Poskan Komentar (Atom)
Entri Populer
-
Resensi novel Payung Butut Jejer buku : Payung butut Panulis : Ahmad Bakri Pamedal : Tjupumanik,...
-
§ Judul Buku : Si Kabayan Jadi Dukun § Pangarang : Moh.Ambri § Penerbit : PT Kiblat Buku Utama § Taun medal katut citakanana :...
-
Jejer buku : Panganten Panulis : Deden Abdul Aziz Pamedal : PT Kiblat Buku Utama Citakan : Citaka...
-
Jejer Buku : Buron Pangarang : Aam Amilia Pamedal : Pustaka Amaldi Taun medal ...
-
Judul : Maju Jurang Mundur Jungkrang Pangarang : Ki Umbara Taun Terbit : 1986 Kandel Buku : 88 kaca ...
-
Judul : Nu Kaul Lagu Kaleon Pengarang : .R .A.F. Penerbit : Kiblat Jumlah Kaca : 100 Kaping Terbit : Pebruari “Ke…ke… ...
-
Judul : Bentang Pasantren Penulis :Usep Romli H.M Penerbit :Ki...
-
Judul : Si Kabayan Jadi Dukun Pangarang : Moh. Ambri Panerbit : Kiblat Buku Utama Kaping terbit : Citaka...
-
Judul : Babalik Pikir Pangarang : Samsoedi Panerbit : Girimukti Kaping terbit : 1932 Juml...
-
Judul buku : Paturay Tineung Pangarang : Muh. Sapari sareng Diah Ansori Panerbit : Nurani Taun terbit : 1967 Kandel buku : ...


text:
Pasantrén Shobarul Yaqien
Pondok Pasantrén Shobarul Yaqien nyaéta hiji pondok pasantrén anu dipingpin ku K.H. Abun Bunyamin, atawa leuwih dipikawanoh jeung sebutan Uwa Ajengan. Pondok Pasantrén ieu aya di dèsa Kawunggirang, kacamatan Majalengka, Kabupatén Majalengka, Propinsi Jawa Barat.
Pasantrén ngajarkeun poko-poko ageman Islam sarta palajaran tambahan ka para santri, pikeun dakwah sarta kahirupanana. Pasantrén ieu ngabogaan rébuan santri. Kaayaan pasantrén tenang sarta bersih, anu dirawat kalayan rapih ku kabéh nu nyicinganana. Lahan pasantrén nyaéta salega 2 hektar, dilengkepan kolam lauk sarta taman kembang.


text:
Alkitab
Alkitab ngarupakeun kitab suci Kristen . Alkitab kabagi jadi dua bagian utama: Perjangjian Anyar jeung Perjangjian Heubeul. Babagian ieu disebut "Perjangjian" kusabab Pangeran bangsa Israél atawa Yahwe nyieun perjanjian. Perjangjian munggaran nyaeta antara Nabi Musa jeung urang Yahudi, sedengkeun nu kadua antara Yesus Kristus jeung sakabeh umat manusa.
Kecap 'Alkitab' sorangan asalna tina basa Arab Kutiba nu hartina katetepan-katetepan/hukum, nu mangrupakeun aturan-aturan dina ngajalankeun ageman
Ampir kabéh buku Perjangjian Heubeul ditulis dina basa Ibrani, kajaba sawatara bagian anu ditulis dina basa Aram ti kitab Daniel sedengkeun kabéh buku Perjangjian Anyar ditulis dina basa Yunani.
Dumasar eusina sarta gaya nulisna, Perjangjian Heubeul bisa digolongkeun jadi 5 bagean utama nyaéta Kitab Taurat (5 kitab), Kitab Sajarah (12 kitab), Kitab Puisi (5 kitab), Kitab Nabi-nabi Besar (5 kitab) sarta Kitab Nabi-nabi Leutik (12 kitab). Sedengkeun golongan keur Perjangjian Anyar nyaéta Kitab Injil (4 kitab), Kitab Sajarah (1 kitab), Kitab Surat Rasuli (21 kitab) sarta Kitab Wahyu (1 kitab).
Sajaba ti éta ti saprak baheula aya sawala ngeunaan kanon Alkitab: buku naon waé anu bisa dianggap bagian ti Alkitab. Dina abad ke-3 SM, Alkitab Ibrani atawa Tanakh ditarjamahkeun dina basa Yunani. Tarjamahan ieu disebut Septuaginta, tapi ngamuat sajumlah buku anu henteu aya dina vérsi Yahudi. Buku-buku ieu disebut buku-buku Deuterokanonika.


text:
Mantra
Mantra nyaéta rakitan basa anu mibanda unsur-unsur puisi saperti purwakanti jeung wirahma, anu dianggap mibanda kakuatan gaib. Mantra jelas lain kecap nu asalna tina basa Sunda. Mantra asalna tina kecap basa Sanskerta. Mantra asalna tina tradisi Hindu kuna. Mantra diwangun ku kekecapan nu ngandung wirahma, jelas patokanana, puguh itungan engangna, tungtung kalimah ngalagena.
Awalna mantra dijieun ku para pandita. Kalimah nu diwangun mangrupa getering rasa paménta manusa ka sang Murbawisésa. Mantra awalna aya dina kitab Sutra para pandita.
Di tanah Pasundan, mantra ngajirim jadi rajah, jampé jeung jangjawokan.
Salian ti ngandung ajén-inajén kaéndahan (éstétis) jeung ngandung kakuatan gaib (magis), basa anu digunakeun dina mantra ogé mibanda sifat nu hésé ditangkep maksudna (éksitoris). Mantra dipapatkeun ku nu boga maksud hayang meruhkeun nu séjén atawa nanjeurkeun komara pribadi.
Aji Mantra “Paripolah Magi”[édit | sunting sumber]
Mantra téh sabenerna lain kecap pituin urang Sunda, tapi salah sahiji kecap hasil kaseundeuhan ku basa Sanskerta. Dina Kamus nu disusun ku Charles Rockwell Lanman, A Sanskrit Reader. Cambridge-Massaschussettes, Harvard University Press. 1955:212, disebutkeun mantra teh nyaéta:
- thought, esp. thought as utteredin formal address in a prayer or song of praise or in pious text;
- usual desiganation of the hymns and texts of the Vedas,later when these Vedic texts came to be used as magic formulas, spell, charms;
- Like mantra, deliberation, plan, “magic spell”
Mantra, ceuk nu kacatet di luhur bieu téh ngandung harti “pikiran, angen-angen anu dikedalkeun dibarengan ku tujul, dina waktu keur muji, muja atawa ngadeuheusan nu disembah”, oge ngandung harti “ajian, jampé, jimat, ajian nu magis”. Nurutkeun harti nu dikandungna éta, nya mantra téh patali jeung nu dicatet ku Joseph T. Shipley, dina Dictionary of World Literature. Littlefield, Adams & Co Patterson-New Jersey, 1962:259, nyaéta “Indian pamtomimed religious chant, probable origin or Indic Natya; the mantrapatha or prayer book contains 590 mantras for domestic rites and ceremonials”
Beuki tétéla kecap mantra henteu béda jeung harti anu kungsi dipakwanoh dina kabudayaan urang Sunda, leugeut pakait reujeung anus sok dihaleuangkeun dina puisi-puisi, pantun-pantun nu disebut “Asihan, Jangjawokan, Ajian, Singlar, Rajah, Jampé” kaasup “puisi anu patali reujeung upacara, paneneda, puji anu ditujukeun ka rupa-rupa sesembahan nu ku urang disebut aji-mantra.
Dina Kamus Jonathan Rigg, A Dictionary of The Sunda Language of Java, Lange & Co, Batavia. 1862, aya katerangan yén mantra téh “incantation, charm, secret prayers, thus mantra is also a mystical verse or incantation, a formula sacred to any individual deity”. Ogé leuwih dikuatkeun hartina ku R.Satjadibrata, dina Kamus Basa Sunda, Citakan ka-2. Djakarta: Perpustakaan Perguruan Kementrian P & K. 1954 yen aji-mantra téh lain ngan saukur sarua jeung keuna nu diterangkan di luhur, ogé geus ilahar keuna jeung matuh dina kecap basa Sunda.
Malah Suhamir dina “Tjatetan Sadjarah Sunda II: Hidji Encyclopedia Sunda” Madjalah KUDJANG Tn.VI.no.288 méré katerangan anu meunang nyutat tur ditarjamahkeun tina Sanghiyang Siksa Kanda Ng Karesian ( 1518 ) téa, nu unggelna kieu: “…hajang njaho bab adji-adjian djeung djangdjawokan (di sakehning adji mantra), djampa-djampyan, susuratan (isim?), sasaranaan, kasarangan, pawajagahan, puspaan, susudaan, hurip-huripan, tu(n)duk ijem, pararasan (horoskop, tina Skrt. Rači=zodiac>), pasakwan? Tanyakeun ka Sang Brahmana.
Hartina sakehning cutatan ogé puisi-puisi kaasup aji-mantra kayaning Asihan, Jangjawokan, Ajian, Rajah, Jampé téh sok di”kum”keun ku hiji istilah nyaéta aji-mantra. Anu osok diucapkeun lisan baé, diapalkeun, diajarkeunana nurutkeun warisan nu diturunkeun “leluri” sabab aji-mantra téh sipatna rusiah jadi kudu diapalkeun tur ditengetkeun. Ku kituna aji-mantra téh kaasup sastra milik balaréa anu disebut Tradisi Lisan téa, geus awor jeung masarakat pendukung Budayana. Malah mah Bujangga anu kasebut “leuit” Tradisi Lisan oge geus teu apaleun deui yén maranéhna anu ngahasilkeun seni sastra éta. Keur umumna masarakat “tradisional” ogé keur urang Sunda aji-mantra téh ngabogaan sipat magis anu kentel. Lain baé ku mangsa harita (baheula) ogé ku jaman kiwari masih kénéh aya nu miboga anggepan cara kitu, kusabab aji-mantra téh biasana diwaris satutur sarundayanana. Ari nu disebut “magi” nyaéta pamaké manusa pikeun ngahontal paneja ku cara-cara istiméwa, duméh ku cara biasa mah moal mateuk. Sacara téori “magi” téh sarupaning tarékah keur ngajawab masalah kahirupan anu aya diluareun wates kamampuhan akal manusia, utamana masalah-masalah anu dianggap gaib (Koentjaraningrat, Metode Antropologi, Penerbitan Universitas Indonesia, Djakarta: 1958: 184-187).
Numutkeun P.J.Bouman (terjemahan Sugito-Sujitno), Sosiologi: Pengertian dan Masalah-Masalah, Jajasan Pendidikan Masjarakat. Djakarta l957: 132, nerangkeun aji-mantra nyaéta paripolah ‘magi” anu maksudna pikeun ngahontal pasejaan nu ceuk pangrasa manusa aya di alam supernatural. Kusabab alam Supernatural téh digeugeuh ku kakuatan sakti, paripolah “magi” téh dasar-dasarna mah mangrupa “usaha pikeun murba jeung ngagunakeun éta kakuatan sakti téa, oge pikeun miceun rereged dina jiwa manusa, anu asalna tina kahayang kaleuleuwihi. Kukiktuna paripolah “magi” téh teu bisa dibéré alesan anu logis sabab dadasarna aya jeung gumantung dina kapercayaan anu disebut sistem réligi téa.
Salah saurang ahli réligi E.B.Taylor nétélakeun aji-mantra téh nu ngandung “magi” dadasar napakna dina kapercayaan anu kasebut sistem réligi, anu intina kasadaran manusa kana ayana jiwa. Yén obahna alam téh aya jiwa nu ngalantarankeun disatukangeun kajadian-kajadian di jagat ieu: walungan ngocor, gunung bitu, lini ginggeung, angin lilimbungan, srangéngé nu nyaangan ogé ngobahkeun tilu waktu di dunya (isuk – beurang – peuting) nepi ka tutuwuhan harirup. Jiwa alam téh tuluy dipijalma (personifikasi) dipercaya ngabogaan kahayang jeung pikiran nyaéta nu satuluyna disebut déwa-déwa alam. Déwa-déwa nu disambat dina ajimantra nginjeum tina basa Sanskerta keur nyebut ‘dzat” lemes anu méré kakuatan jeung bisa ngobahkeun anu ngabadan dina badan manusa, sasatoan, tutuwuhan jeung sarupaning banda-banda lianna.
Nurutkeun Claude Levi-Strauss (ditarjamahkeun ku Hedy Ashri Ahimsa-Putra, Strukturalisme Levi-strauss; Mitos dan Karya Sastra, diterbitkan atas Kerjasama Yayasan Adikarya IKAPI dan The Ford Foundation, 2001 Cetakan pertama). Kapercayaan ayana “dzat” lemes anu diistilahkeun “déwa-déwa” téa nétélakeun yén sacara “nirsadar” dina pikiran manusa sanajan dina enyana kasebut ti mangsa awal “anu sok disebut primitif atawa cenah méntalitet primitive” padahal mah teu kitu. Anu sabenerna mah aya akta-akta katut prosés-prosésna anu pohara bédana jeung akta-akta katut prosés-prosés nu aya dina alam pikiran manuna dina mangsa mikir sacara ilmiah. Jadi anu kasebut “mentalitet primitive” mun dipulangkeun deui kana ugerna sabenerna mah “kaistiméwaan” manusa anu motekar tina mangsa alam primitif nepi ka ayeuna.
Ajimantra di Urang Sunda[édit | sunting sumber]
Salah sahiji ajimantra oge diwanohan dina kasadaran (budaya) Sunda anu tembong pisan dina istilah oge babasan sapopoe jeung tali parantina “lelembutan, pangacian, nyawa, ngabaju, sukma” ku ayana kayakinan “nyawa anu tara pisah tina badan satungtung hirup di dunya keneh mah, pisan-pisah soteh dimana manusa paeh”; ayana kayakinan jeung kapercayaan yen nu disebut “lelembutan dina keur hirup keneh bisa pisah ninggalkeun raga, nyaeta dina waktu sare. Papanggihan lelembutan salila kumalayang the aya nu disebut impian. Pangacian mah ku reuwas apan osok kabur, ku sieun nya kitu keneh; oge Sukma teh bisa nyurup atawa nitis oge bisa ditepungan.
Nu disebut tali paranti nyaeta upacara, rupa-rupa pantrangan jeung kapamalian. Pantrangan teh aya nu kasebut pantrangan laku, pantrang barang, pantrang tempat jeung lian-liana. Ngajauhan pantrangan teh pikeun ngajaga anu maksudna taya lian ngajauhan balai anu teu bisa ditulak ke daya upaya biasa, anu datangna boh ti nu kaciri (bungkeuleuk ngabelegedeg), boh ti lelembut. Nya ngajauhan patrangan teh ku ngayakeun upacara (salametan). Bisa disebutkeun yen upacara, pantangan jeung pamali teh ngadahup jeung ajimantra dina paripolah ritus upacara. Anu disartaan ku rajah, tumbal, kias, ruwat, siglar, parepeh tea kaasup paripolah magis.
Ajimantra antawa mantra-mantra Sunda nyaeta kayaning asihan, jangjawokan, ajian, singlar, rajah, jampe, pamake anu dipakena teu sagawayah, hungkal ngan dina paripolah magi bae, nyaeta dimana rek ngahontal pasejaan anu ceuk pangrasa manusa aya di alam gaib. Ajimantra teh dipapatkeunana kalayan tujuan pikeun murba jeung ngagunakeun kakuatan sakti anu ngageugeuh alam gaib tea, mangka kekecapan nu diucapkeun teh ngandung kakuatan magis.
Ajimantra digunakeun pikeun:
- komunikasi jeung sukma
- pinunjul lan rahayu – salamet
- pada mikaasih ku sasama
- saliring laku lampah, pinareng jeung hasil: dina leumpang, nyeupah, midang, nganjang, masamoan, nguseup, tatanen jrrd.
Jeung nu pangreana tumali kana laku tatanen: nyacar, ngaduruk, macul, ngaseuk, tebar, tandur, pae lilir, pare mapak daun, nyawer, dibuat, mupul eundan, ngageugeus, ngakut, ngukusan pare, unggah ka leuit, muka panto leuit, ngelep pare, nyokot pate tina leuit, nutup pare tina leuit.
- nu maot sampurna
- bedas, tohaga jeung awet ngora
- rahayu lembur, rajakaya (pepelakan jeung ingon2)
- lian ti eta aya oge paranti mergasa nu lian, sangkan paeh atawa gering. Utawa parabot neluh the aya antarana puputrian tina lamak, endog kacingcalang, rarwen, merang awi, harupat, hinis awi tali, jarum. Mantra paneluhan the dipapatkeunana di jarian wanci sareupna. Jalma nu rek dipiteluh teh disambat ngaranna, lemburna jst.
- ngariksa kebon, pepelakan, pare, atut diri sangkan hanteu diganggu ku sasaton, sato leuweung, hujan angin, subaya ti nu lian, guludug, hama tur angin
- nyinglar jurig, kultianak, lelembut2 anu sok jail tur ngaganggu
- nyieun babakan, nyicingan tempat,
- naklukeun siluman sileman
- nulak gawe nu jail kaniaya
- ngaruat
- Caah, hujan
- pamunah impian goreng
- ngajampe nu gering wales tur nyageurkeun panyakit
- ngajampe nu kacilakaan
Ngan mantra-mantra Sunda mah saeutik pisan anu sipatna magi hideung (black magic) anu tujuanana “nyilakakeun, atawa deleka” tapi sipatna leuwih kanu sipatna mantra bodas, anu tujuanana pikeun karahayuan pikeun nyageurkeun , pikeun kapunjulan, jeung pikeun dipikaasih. Oge mahluk-mahluk lemes anu disambat the rereana mahluk lemes anu hade anu gegedena asli pribumi, tapi aya oge sa-eutik anu kaseundeuhan ku Islam tapi ukur dina kecap-kecapna bae.
(jampe = sunda Jampi =Indonesia)
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Drs. Budi Rahayu Tamsyah, Spk., Kamus Istilah Tata Basa jeung Sastra Sunda, Pustaka Setia, Bandung, 1999
- Richadiana Kartakusumah, makalah, 2008


text:
ANALISIS HASIL UJIAN
ANALISIS HASIL UJIAN SISWA
Unggal réngsé UAS , kuring nyoba nyieun analisis hasil ujian ngagunakeun Excel. Format jeung desain analisisna meunang ngadownload di internet. Ngan hapunten pisan sumberna teu kacatet hilap deui. Ieu di handap conto analisis hasil ujianna.
Analisis hasil ujian oge bisa ngagunakeun software khusus, nya eta Anates. anates nya eta software nu husus di desain pikeun analisis hasil ujian. wangun ujian pilihan ganda (multiple choiche) jeung uraian bisa di analisis ngagunakeun anates. jika anda memrlukannya, silahkan download di bawah ini.
Analisis hasil ujian siswa ngagunakeun microsoft exel jeung anates.
Belum ada komentar.
Berikan Balasan
-
Arsip
- September 2014 (1)
- Agustus 2014 (2)
- Desember 2013 (2)
- September 2013 (1)
- Juli 2013 (2)
- April 2013 (1)
- Maret 2013 (1)
- Desember 2012 (2)
- Oktober 2012 (2)
- September 2012 (2)
- Agustus 2012 (1)
- Juni 2012 (3)
-
Kategori
-
RSSEntries RSS
Comments RSS


text:
DONGENG SUNDA
1. Hayam Kongkorongok Subuh
Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan, mangkaning arek ngadeheus ka dewa.
Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi, maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago, engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga.
Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Lila-lila naga ngarayu, jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat, lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.”
Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.
“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna.
Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Hayam Kongkorongok Subuh
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Hayam Jago, Titinggi jeung Oray Naga
- Watek palakuna :
Oray Naga = jahat, sok nipu, teu sukur, sok hayang nu batur.
Titinggi = Daek wae di titah sanajan salah, teboga pamadegan.
Hayam Jago = Babari percaya, gampang dibobodo.
- Tempat/latar : Hiji tempat jaman bahela nyaeta di leuweung
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago.
2. Gagak Jadi Hideung
Kacariotakeun baheula dina hiji tempat aya oray naga keur nawu balong. Sungutna ngegel kana tangkal huni, buntutna dibrlitkeun kana pancuh tambakan beulah dieu. Awakna malang dina balong tea, tuluy di ayun keun goplak, goplak, goplak dipake nawu baloing tea.
Teu kungsi lila balong teh saat laukna sing kocopok loba. Jol datang gagak kadinya haritamah gagak teh buluna bodas ngeplak. Ujug-ujug corokcok weh laukna dipacokan nepi beak lauk nu baradagnamah.
Ku oray sanca katempoen gagak maling lauk, geuwat digenggereuhkeun, tapi gagak ngalah beuki ngahajakeun. Atuh oray ambek sebrut bae diudag gagakteh. Gagak teh hiber kuorang diobrot, gagak teh bingung da diberik wae sieunen katewak. Kabeneran aya nu keur neleum, gebrus bae gagak teh asup ka jero pijanaan. Atuh ari muncul deui teh geus lestreng .
Barang jol oray sanca teh panglingeun, da jadi hideung lestereng. Pok weh oray sanca nanya, “mahlik hideung maneh nempo sakadang gagak teu bieu liwat kadieu?”
Gagak teh sorana digedekeun, ngomongna oge basa Betawi, da sieunen katara, “Engga, gaaaa!”
Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa, gaaaak!
Rincian Dongeng:
- Judulna : Gagak Jadi Hideung
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Gagak jeung Oray Sanca
- Watek palakuna :
Gagak = Badeur, sok daek nyopet, te bisa digenggereuhkeun.
Oray Sanca = Getol, daek usaha, rajin.
- Tempat/latar : Caritana jaman baheula di hiji balong nu loba laukan
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari jadi jalma teh kudu getol daekan, ulet, usaha lamun hayang bog amah kos sakadang Oray Sanca. Ulah jiga Gagak baong, haying ngenah doing embung gawe.
3. Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon, aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Sang Prabu gaduh dua putra. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji.
Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan, mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana, tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana, belah kulon Raden Topobrana. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea, anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak.
Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu gtos dieusi cai laut tea, terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atu bendu pisan snjeunanana.
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina.
Dua putrana anu tarungkul teh nyarek, atuh Sang Prabuteh langsung ngadeg, ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara, teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea, anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Nu kiwari disebut Selat Sunda.
Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
- Bahasana : Lemes
- Palakuna : Prabu Rakata, sareng dua putrana: Raden Sundana sareng Raden Topobrana
- Watek palakuna :
Prabu Rakata = Arip, adil, tur bijaksana.
Raden Sundana = Sarakah
Raden Topobrana = Embung ditindes
- Tempat/latar : Jaman baheula di Pulo Jawa belah kulon.
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma kudu arif, jujur, adil tur bijak sana kawas Prabu Rakata, ulah Sarakah jiga Raden Sundana.
4. Cai Laut Asin
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Nu cikal ngarana Jana, ari nu bungsu Jani.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung atu karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng.
Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-akit eh mere jiman ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ca kaki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah.
Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna siri , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Cai Laut Asin
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Dua urang adi lanceuk: lanceukna Ki Jana, Adina Ki Jani.
- Watek palakuna :
Ki Jana = Sarakar, koret, embung tutulung kanu susah.
Ki Jani = Bageur, berehan, daek tutulung kanu susah.
- Tempat/latar : Jaman baheula di hiji lembur.
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma ulah koret jeung jahat, siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur, hirupna jadi senang tur tentrem.
5. Kuya Ngagandong Imahna
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib.
Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka leuwi brus ti teleum. Sakadang Kuya sedih kacida, isukana manehna ngieun dei anu leuwih keker supaya te kabawa angina.
Hiji poe manehna balik ti hima, Kuya teh masak pikeun dahar sore. Sabot masak Kuya kacai hela, keur di cai katingali hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna gede nakeranan. Kuya teh ceurik.
Keur kitu jol bae Monyet kolot. Monyet ngomong ka sakadang Kuya, “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!”
“Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah ulah cilakamah dibawa bae, ulah ditinggalkeun. Pek ngieun dei anu alus tur kuat ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun, pantone sakira asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero.
Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun, saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna, monyet anu memenerna. Nah ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae, digagandong.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Kuya Ngagandong Imahna
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Sakadang Kuya jeung sakadang Monyet
- Watek palakuna :
Sakadang Kuya = Getol daek digawe, gampang putus asa an, te kuat kena musibah.
Sakadang Monyet = Daek babantu jeung mere saran
- Tempat/latar : Baheula dihiji kebon deket walungan
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Jadi jalma kudu getol kos sakadang Kuya tapi tong gampang putus asa jeung tong bodo. Jeung kudu daek babantu ka batur kos sakadang Monyet.
ASAL USUL NGARAN TEMPAT
1. Siluman
Jaman baheula dihiji tempat/werwengkon didinya teh kacaritakeun lembur anu kacida sarienen nana jelema ngaliwat kadinya, yen beja didinya ari peting tara aya lampu, pokona paroek jeng loba begal. Lamun aya jalma peting-peting liwat kandinya cak beja sok dicegat garong/begal pokona sakumaha harta nu dibawa ku jalma teh kudu dibikeun ka garong lamun hente diancam bakal dipaehan atawa disiksa.
Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta, penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan.
Kusabab kitu jalma nyarebutna eta tempat Siluman, lembur Siluman terusnamah.
Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang, Kecamatan Pabuaran. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong, kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah.
Tah kitu caritana kunaon eta tempat teh disebut Siluman, nu ayeuna Desa Siluman.
2. Cipeucang
Kacatur kacaritakeun cak kolot, dihiji tempat anu ayana di Kabupaten Bekasi, Kecamatan Bojongmangu, Desa Sukamukti aya hiji lembur nu ngarana Cipeucang. Kunaon eta lembur teh dingaranan Lembur Cipeucang, cak kolot baheula diieu lembur teh loba sasatoan terutama Peucang, Sato bangsaning embe anu awakna letikan ti embe.
Di ieu tempat teh aya cai anu ngocor titungtung kidul nepi tungtung kaler nu di sebut Cipamingkis. Tah di Cipamingkis ieu bangsaning sasatoan ngarinum terutama Peucang. Kusabab cai teh jadi tempat kahirupan mahluk anu harirup sato, tatangkalan oge jalma kabeh ngabutuhkeun cai.
Tah kusabab kitu ieu Lemburteh dingaranan Lembur Cipeucang. Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Peucang = sato anu loba baheula didinya. Disebut weh Cipeucang.
Nepikeun kiwari oge masi aya keneh Cipamingkis anu ngalir di Cipeucang, jeung masi loba jalma lamun usum halodo kacarainateh ka Cipamingkis eta.
Jeung hiji deui di ieu lembur teh lahir saurang jajaka nu ganteng ngalempereng koneng loba nu resep jeung nu bogoh. Tepatna kaping 16 sasih Mei warsih 1987 di lahir keunana. Dugi ayeuna eta jajakateh aya keneh ayeuna kuliah di UPI Kampus Purwakarta nu jenenganana Ojim Suryana tea.
PIDATO/CERAMAH
(Amal-amal anu bakal nulungan urang di jero kubur)
Assalamualaikum Wr.Wb.
Aujubillah himinassyaiton nirojim. Bismilah hirohman nirohim. Ashadu ala ilaha illeloh wa ashadu ana Muhamaddarosululoh. Allah huma soli ala syaidina muhammadi abdika warosulika nabiyil umiyil wa ala alihi wasohbihi wasalim, ama ba’du.
Sagala puji urang sanggakeun ka gusti nu maha suci dzat nu ngatur sagala eusi dunya katut eusina, nyaeta Allah Subhanahu Wata Ala. Sakumaha hidayah sareng inayahna urang masi dipaparin nikmat sehat oge nikamat iman sareng nikmat islam nyaeta nikmat anu pang ageung-ageungna. Solawat sareng salam urang curehkeun ka baginda anu mulya nyaeta Nabi Muhammad Selewlohiu Alaihi Wasallam. Kusabab anjeunanana urang sadaya tiasa ngaraos nikmat iman sareng nikmat islam. Jeung mudah-mudahan urang sadayana ka asup umatna amin yarobal alamin.
Teu hilap nu di pikahormat bapa…………….,
Nu di pikahormat bapa………………,
Nu di pikahormat bapa……………..
Dina kasempetan ayeuna sim kuring bade ngababarkeun yen naon-naon wae anu bakal ku urang di bawa maot, naon wae anu bakal nulungan urang eungke di jero kubur. Anu bakal nulungan urang ke di jero kubur teh cak hadis rosul aya tilu, hiji elmu nu manpaat, nyaeta elmu anu ku urang diamal keun diwaktu hirup mamagahan batur, mamagahan barudak, jeung sajabana bari jeung urang ngalaksanakeunana. Nu kadua nyaeta amal sodakoh atawa jariah anu suci tur iklas, dimana utang sawaktu hirup sok barang bere kanu butuh, mere dahar kanu kalaparan mere ka nu pakir, nu miskin jeng mere sumbangan keur pembangunan masjid jeung sajabana amal-amal anu soleh bari jeung rido iklas sodakoh karma Allah Subhanahu Wata Ala. Nu terakhir nyaeta nu katilu amal nubakal nulungan urang teh nyaeta anak anu soleh, nyaeta budak anu ngadoakeun indung bapana, sakumaha keur hirupna dididik dititah ngaji ,sakola, ngala elmu jeung sajabana, tah dimana kolotna maot eta budak ngadoakeun kakolotna.
Mudah-mudahan urang sadayana tos siap, tos manteng, tos amal sodakoh, tos ngadidik barudak, tos ngamalkeun elmu jeung sajabana. Lamu anu euncan hayu urang mimitian ti ayeuna ti detik ieu ti poe ieu, sakumaha amal-amal anu di pikarido ku gusti Allah Subhanahu Wata Ala.
Mung sakitu wae wawaran ti sim kuring bilih aya carita anu teu genah didangu, bilih aya cariosan anu teu mernah dina manah, neda dihapunteun. Da sadaya kasaen eta datangna ti gusti Allah jeung kasalahan eta ti sim kuring pribadi. Sakali deui nyuhunkeun dihapunteun.
Bilahi taofik walhidayah.
Wassalamu alaikum Wr.Wb.


text:
ANTARA taun 1820-an, pangwangunan jalan ka Ciherang diteruskeun, nu nalingakeunana Bupati ku anjeun. Pangeran Kornel nalingakeun pangwangunan jalan Cadas Pangeran antara tanggal 21 Nopember 1821 dugi ka 12 Maret 1822. Sabada rengse jalan anyar teh dicoba dilangkungan ku Pangeran Kornel nyarengan Gupemur Jendral Van der Capellen 22 Juli 1822. Bupati Sumedang kadua anu ageung jasana ka rayat katut pangwangunan daerah Sumedang, Pangeran Aria Suria Atmadja anu langkung mashur jujulukna Pangeran Mekah. Ditelah Pangeran Mekah, sabada Kangjeng Dalem wafat di Mekah nuju nutaskeun Rukun Islam anu kalima Munggah Haji. Pangeran Aria Suria Amaja dibabarkeun 11 Januri 1851 di Sumedang. Ari ramana Pangeran Suria Kusumah Adinata atawa jenengan anu sohorna mah Pangeran Sugih tea. ibuna mah Raden Ayu Ratnaningrat, putri Demang Somawilaga Jaksa Sumedang. Bupati anu keur murangkalihna disebat Aom Sadeli teh ngewitan sakola dina yuswa 8 taun, saterusna diajar Basa Walanda dugi ka ngolotok. Yuswa 14 taun magang bari diajar basa Inggris jeung Perancis bari henteu lali ngulik bab elmu kaagamaan, kalebet ngaos. Al Qur’anul Karim. Ti Raden Ayu Ratnaningrum Pangeran Mekah kagungan putra istri hiji-hijina anu dipaparin jenengan Raden Ayu Yogjainten anu nikah sareng Raden Rangga Wirahadisurya. Yogjainten ti Raden Rangga kagungan putra jenengan Raden Achmad Basari, pupus taun 1917. Ku kituna, Pangeran Mekah henteu kagungan rundayan langsung anu manjangkeun lalakon. Pangeran Mekah benten ti ramana anu sok disalindir Pangeran Sugih ku istri, anjeunna mah geureuhana mung hiji-hiji-na Raden Ayu Ratnaningrum terahing menak Garut.
Tapi sok sanajan kitu, ari jasa Sang pangeran kana ngawangun daerahna mah tan wilangan. Dina jamanna pangwangunan ngageder ampir taya ngasona. Nya ti harita Sumedang ngudag ajen inajen hudang dangiang teh. Ti harita oge kuduna make SULUK “Nyandang Kahayang”, da ayeuna mah ngan tinggal lajuning lakuna. Pangwangunan anu pangdiutamakeu-na, pertanian, tug tepi ka ayeuna mashur pertanian di wewengkon Sumedang teh. Aya lajuning lakuna, malah manjang. Sumedang boga tangkil, jeruk Cikoneng, taleus Ganeas, boled Cilembu, jeruk Tanjungsari, Tacan bubuahan, di Tanjungsari aya perkebunan jeruk kajeun Jepang nu bogana, Buahdua jeung Conggeang boga salak jeung sajabana…jeung sajabana. tanah anu umumna lamping gunung atawa pasir anu nangtawing. Sang Pangeran henteu seepeun akal enggoning nuyun rayatna, tanah lamping nu sakumaha nangtawingna teh heug, disengked, ditangga-tangga anu sohor disebut Terasiring tea dina elmu tatanen anu moderen mah. tepi ka ahima tanah dengdek teh bisa dibebenah jadi sawah nu ngahasilkeun pare turta kualitas parena oge sohor tepi ka kiwari. Mun geus jadi beas disebutna “Beas Sumedang”. Hasilna mucekil saban panen teh sanajan sewahna. tadah hujan, saukur dicaian ku sih piwelasna hujan. Lian ti pare, Bupati. oge cumeluk sangkan patani marelak patawija, bibinihanana didatangkeun ti Indramayu, kalapa mah binihna ti Jawa jeung Bali. Bupati oge nyadiakeun bantuan modal keur petemakan, elmuna, “. padika diajar tatanen mangrupa anu dijudulan ” Mitra Noe Tani” karya K.F Holle.
Pangeran Mekah oge dina jamanna, ngawangun irigasi di Ujung keur ngaduum cai ka pasawahan Kebon awi di Cijambu jeung ‘Gunung Simpay dilegaan, tanah anger jeung tegal eurih dibukbak dijadikeun kentang jeung sayuran. Ari peternakan, kuda, sapi jeung munding usahana leuwih ditingkatkeun deui kawilang topek jeung ahli kana peternakan di Sumedang jaman hannah, 1903 peresisna, Naib Tanjungsari, Raden Haji Muhamad Usman jeung raina, Raden Muhamad Pesta, ku Bupati dijurung ngulik elmuning peternakan kuda ka Sumba jeung Sumbawa, marulangna dipentes mawa kuda jalu pejantan (Pamacek) anu hade.
Sapi mah taun 1908 ngadatangkeun ti Madura enggon sapi anu kualitasna hade. Mun ayeuna aya Sapi Banpres (Bantuan Presiden), jaman baheula jaman Pangeran Mekah aya Sapi Banbup atawa Sapi Bantuan Bupati. Pangeran Mekah ngabagikeun sapi Benggala ka patani, naurna dicicil, jiga jaman ayeuna we. Eta kawijakan tetela geus dipetakeun ti baheula di Sumedang. Malah aya Dokter Hewan anu husus dipapancenan milu mariksa jeung nalingakeun kasehatan ingon-ingon milik patani. Pikeun ngajurung ludeung jeung mere sumanget gawe ka rayat, Bupati ngahaja sacara mayeng ngagelar lomba temak rayat, hadiahna ti Pangeran Mekah mangrupa premi-remi jeung layang pangajen anu eusina diimplik-implikan ku nasehat-nasehat mangpaat keur bekel ludeung para patani. Taun 1898 Pangeran Mekah ngagaleuh 40 hektar tanah gundul mangrupa lamping-lamping nangtawing anu saterusna disengked-sengked mun disawang ti kaanggangan jiga tangga-tangga meulitan pasir, leuwih endah sabada cia sengkedan-sengkedan geus jadi pasawahan anu hejo ngemploh. Wewengkon anu ku rayat diculjeunieun lantaran diaranggap enggon memedi; siluman siluman jeung dedemit oge der weh ku Kangjeng Mekah mah disangling jadi pasawahan anu lendo jeung produktip.
Sakola Pertanian Tanjungsari
Sang Pangeran anu henteu tiasa tibra kulem awahing ku melang ka rayat teh ngemut anu langkung panjang deui, banget palay ningkatkeun elmu pangeweruh rayatna husus dina hal tatanen. Elmu teh penting keur ningkatkeun kualitas produksi jeung jumlah produksina. Ari elmu ayana ngan di sakola. Jorojoy we kagungan emutan anu ahirna jadi kawijakan jeung putusan, ngadegkeun Sakola Pertanian di Tanjungsari lembur anu subur tur lega padataranana. Nganggo modal pribadi anu ageungna 3.000 gulden keur waragad ngadegkeun sakola nu lawas dicita-citakeunana teh. Saenyana opat taun samemehna, dina raraga nataharkeun ngadegkeun sakola pertanian di Tanjungsari, Patih Sumedang Raden Rangga Wirahadisurya dijurung angkat ka Sakola Tani (Desa Lanbauwschootjes), di Ciparay, Soreang. Kumaha kira-kirana lamun di Tanjungsari diadegkeun sakola anu sarua. Tetela Tanjungsari jadi leuwih sohor jeung kajojo sabada sakola resmi dibuka turta narima murid ti mana-mendi.
Praktek gawe murid-muridna, rupaning hasil tatanen diborong ku Kangjeng Dalem. Saluyu jeung kamekaran sakola pertanian, lokasi sakolaan anu tadina legana ngan 6 bau teh dilegaan jadi 12 bau. Sakola-sakola anu sarua, husus keur rayat nu marangkuk di pasisian tepiswiring sisi lamping diadegkeun di sakuliah Kabupaten Sumedang. Tepi ka kawajiban diajar keur munggaran, dilarapkeun di Sumedang. Jadi mun ayeuna digembar-gemborkeun Wajib Belajar, bari jeung mahal teh waragadna, saenyana anu munggaran mah dilaksanakeun di wewengkon Kabupaten Sumedang dumasar kana kawijakan Bupati Sumedang Pangeran Mekah ti taun 1915 ti kata tepi ka desa-desa.
Taun 1915 di dayeuh Sumedang geus aye Hollandsch Inlandsche School. Kantor telepun dipasang di kamar Paseban beulah kaler keur leuwih lancarna komunikasi pamarentahan. Pikeun ningkatkeun karaharjaan masarakat, Pangeran Mekah ngawangun “Bank Prijaji” faun 1901 tukangeun kantor Jaksa Sumedang. Taun 1910 malah geus boga gedong sorangan Bank Priyayi teh, ngaranna ge diganti jadi “Soemedangsche Afdeeling Bank”. Taun 1915 5 Kangjeng Mekah ngadegkeun Bank desa di tiap desa, husus we eta mah peur nulung bantu rayat di padesaan. Henteu kapameng toweksa jung palamarta, Kangjeng Mekah boh ka para priyayi boh ka rayat. Emut kana pangabaktina para Kapala Onderdistrik nu pancen gawe di lembur-lembur, Bupati ngadamel perumahan husus keur para Kapala OndercEitnk, waragadna ti pribadi Kanjeng Dalem ku anjeun. Keur rayat leutik dibangun leuit miskin anu saterusna diganti jadi Leuit Desa. Lian ti kitu, diadegkeun oge Bale pangobatan gratis keur rayat anu teu marampuh. Taun 1897 burudul daratang sarombongan rayat Indramayu nu kalaparan. Ku Kangjeng Dalem diangken dihiap-hiap malah dibere laban garapan mangrupa pasawahan di Desa Sampora Distrik Tomo. Keur jagabaya, aya Siskamling anu ronda malem saban peuting sacara bagilir. Pikeun lancarna Siskamling nya diadegkeun garduh-garduh ronda di kata tepi ka kampung jeung desa-desa, kacamatan katut kawadanan.
Dumasar kana jasa-jasana eng-goning ngawangun Sumedang boh pisik boh manusana, Kanjeng Dalem Sumedang Pangeran Aria Suria Atmaja atawa Dalem Mekah tea dileler layang pangajan, Bentang Oranyeu jeung pajeng Kuning. Taun 1891 dileler Groot Goulden Ster, Taun 1903 Bintang Officier der Orde van Oranye Nassaum terus Bintang Agung Ridder der Orde van Nederhandschge Leeuw nu ku urang Sumedang mah disebutna teh Bentang Leo. Taun 1898 dileler gelar Adipati. Taun 1906 dileler gelar :ARIA”, Taun 1910 gelar “Pangeran sareng Pajeng Gilap” (Pangheran met de vergulde Pajong). Sabada pangsiun Pangeran Mekah munggah haji ka Tanah Suci Mekah, tapi nu mulih ukur jenengan margi Kangjeng Dalem anu rancage teh wapat di Tanah Suci ku sabab teu damang. Jasadna dipendem di Ma’la Mekah 1 Juni 1921. Sohor ditarelah Pangeran Sampuma Mekah. Pikeun mieling jasa-jasa Pangeran Mekah anu tan wilangan, April 1922 di tengah-tengah alun-alun kota Sumedang diadegkeun Monumen mangrupa Lingga oge Gupemur Jendral D.Fock disaksian ku para Bupati, Residen sa Tatar Priangan. Pangeran Mekah disebat Bupati anu pernah, henteu kagungan ambisi tapi loyalitasna luhur pisan, tepi ka dina jaman pamarentahanna henteu aya hiji oge Partey Pulitik anu bisa asup ka Sumedang. Kangjeng dalem Mekah memang anti Komunis, antipasi ka sawatara Partey, tepi ka anjeunna mah disebat “Bupati anu henteu berpulitik”.


text:
Ceuk si Euceu, teuing Ceu naon, ka uing téh aya nu naroskeun ngeunaan conto-conto gaya basa ngomong dua, ngomong seukeut, jeung nyungkun. Hanjakal harita uingna keur suwung. Puguh harita téh keur bubuara di imah sorangan. Ah, lain gé bubuara atuh nya ari di imah sorangan mah! Antukna ngawalonan téh maké surat. Tangtu leuir pisan. “Kadongdora dijawab ogé ari geus manggih oray sukuan mah!” Moal boa kitu basana téh. Ah, maenya aya oray sukuan? Oh, gaya basa kutan téh.
Ceuk Ki Dulur mah, cenah, éta tilu gaya basa téh, enya ngomong dua, ngomong seukeut, jeung nyungkun téa, kaasup kana gaya basa alégori. Teuing atuh, uing mah bingung! Tapi enya sigana mah, éta téh mangrupa alihbasa tina ironi, sinisme, jeung sarkasme. Tuh, da uing mah sok ironis. Lamun manéh sok sinis ka uing. Ari Si Itu mah ngarana Mang Sarkowi, lain Sarkasme atawa Sarkanjut. Tah kitu!
“Tong kapalang ngacapruk téh, Sardé! Sok teruskeun tataan kadinyah: Tepungkanjut, Kontolbangkong, Légokhangseur, Ciéwé, Éwé Déét, Éwé Jero, Kontol Tidagor, kanjut kunang, tali kanjut, eusi kanjut, heunceut ucingeun!”
Tah nu kitu mah gaya basa Sarkasme alias Nyungkun téa. Heueuh atuh da uing gé ngarti, Euceu mah lain maksud nitah ieuh, tapi sabalikna, nyarék uing bari jeung keuheul. Ongkoh nitah tapi ambek-ambekan. Dasar nu nyungkun!
Naon deuih mamawa Tepungkanjut? Nyaho uing gé Tepungkanjut mah. Komo bé da uing téh urang Ciamis Kidul. Pan éta téh wewengkon wates Kota Banjar jeung Ciamis, lain? Lamun Kontolbangkong, Legokhangseur, jeung Ciéwé mah uing teu nyaho. Ngan béjana mah éta téh di daérah Tasik jeung Ciamis. Pan ari Sarkanjut mah di Garut, lain? Tah lamun Éwé Déét, Éwé Jero, jeung Kontol Tidagor mah kadaharan kabeuki Euceu. Heunceut ucingeun mah Euceu sorangan; anak ngadirihdil! Kawas ucing atuh anakan téh, Ceu!?
Nyungkun, kitu ceuk basa urang mah. Mangrupa gaya basa sindir disagédéngeun ngomong seukeut atawa ngomong dua. “Saé pisan éta cariosan téh, Ang!” pan anu sinis atawa ngomong seukeut mah kitu. Béda jeung anu ngomong dua, “Pinter ayeuna mah Ang Adé téh, bati gaul sareng ahli géografi katut ahli pasakan mah janten tiasa nataan nu kararitu!” Ironi éta mah.
Conto Gaya Basa Sindir:
- Ngomong Dua:
- Tuh Ibro mah geus nyubuh deui baé ka sakolana, nya! (kabeurangan)
- Mirah ayeuna mah uyah téh nya, Bu! (angeun karasa loba teuing uyahna)
- Ngomong Seukeut:
- Teu sangka, getol geuning putra ibu téh! (harti sabalikna; malesan)
- Alus pisan kalakuan téh, Jang! (harti sabalikna; goréng kalakuan)
- Nyungkun:
- Cing tarikan deui tah radio téh, ngarah jempé! (nyarék ku cara nitah)
- Tong kapalang, jejegan wé bolos téh sapuluh poé deui! (nyarék ku cara nitah)
“Paingan aya kukupu ka dieu téh, da aya kembang sumedeng mekar.” Ari nu kieu gaya basa naon? Teuing, sigana mah gaya basa Silib atawa Siloka nu kitu mah. Atuh sarua jeung Sindir? Duka, sigana mah béda, da éta mah henteu nyindiran, teu kawas nu di luhur, ukur malibirkeun omongan. Pan malibirkeun omongan téh nyindiran téa, lain? Heueuh nya. “Kukupu” maksudna bujang atawa jajaka, lamun “kembang sumedeng mekar” harti injeuman ti parawan anu keur mangkak rumaja. Jadi ieu mah maké kecap babandingan. Tapi lain Simile atawa Métonimia. Duka lamun Métafora mah. Enya, Métafora kawasna mah.
“Ulah didingding kelir atuh ngomong téh, Ang. Ka Euceuna jadi lieur kieu. Pék baé togmol kadinyah, da Euceu gé sarua keur teu boga duit ieu téh!” Is, naha ari Euceu, los-los kana teu boga duit!? Tapi bener kétang Ceu, uing gé sok ngadéngé kekecapan sindir sampir sindang siloka. Jadi sabenerna mah éta-éta kénéh. Nu kitu bisa disahurunkeun jeung gaya basa alégori. Kaasup ogé Sisindiran. Meureun, kitu ogé!
“Naha sia mah teu pengkuh kana pamadegan téh?” Atuh baé Ceu, bongan bé Euceu teu méré nginjeum duit ka uing!
Heueuh, kawas batur, urang Sunda mah resep pisan kana sindir sampir sindang siloka téh. Teu kolot teu budak, ngaromong téh sok tara togmol atawa ceplak pahang. Anggur dibalibirkeun kana hal-hal séjén; nu dipaké téh basa anu kecap-kecapna kaluar tina harti léksikal. Tapi da éndah nu kitu téh. Karasa hirupna basa. Manis!
“Basa Si Sardé diputuskeun kabogohna, ngadadak gunung témbong nguyung, talaga milu susah.” Personifikasi atawa Mijalma; nyaruakeun barang teu nyawaan jeung nu nyawaan. Pajah téh gunung nguyung. Beuh, kawas hayam ku cekak baé. Naon deuih aya talaga susah? Bogaeun hutang kituh?
Conto Gaya Basa Mijalma:
- Bulan teu nembongan, béntang tingkariceup mapaés langit.
- Kota Bandung masih kénéh diharudum halimun.
- Tangkal kalapa ngagupayan milu ngajajapkeun.
- Délman téh di jalan nu tarahal mani ramohpoy.
- Basa Rahwana gugur, rebab ceurik ngabangingik.
- Kalangkang pun biang téh luluncatan baé dina panon.
“Sanajan nepika ceurik getih ogé, Sardé, moal ditedunan paménta manéh hayang kawin jeung anak kami mah!” Hiperbola atawa Rarahulan, maké kecap-kecap anu kaleuleuwihi atawa pamohalan. Pamohalan teuing uing ceurik getih. Paling banter gé uing mah ceurik téh ukur bisa kaluar cimata jeung lého.
Conto Gaya Basa Rarahulan:
- Manéhna mah lumpatna téh tarik tanding mimis.
- Bakating ku reuwas mani asa ragrag jajantung.
- Pantes disebut raja dunya ogé, da pakayana mani lubak-libuk.
- Awak sagedé gajah diuk dina korsi réyod, nya nambru atuh!
- Éta mah Bah Rojiun, padudana gé mani sagedé jubleg.
- Hahargaan téh beuki dieu beuki ngawang-ngawang waé.
“Hampura euy, Dé! Akang keur teu boga duit sapésér pényon-pésér pényon acan. Dahar gé ukur karo uyah.” Litotes atawa Ngasor; ngarendahkeun diri sorangan pikeun ngahurmat nu diajak nyarita. Ah, bohong Si Akang teu boga duit, piraku deui daharna ukur jeung uyah. Éta mah ngahurmat uing bé. Da uing gé ngarti, pan maksud Akang téh, “Na sia téh Sardé, méntaan baé udud. Cing sakali-kali mah méré atuh!” Enya, lin Kang?
Conto Gaya Basa Ngasor:
- Linggih atuh Pa, ka saung butut!
- Lah, kuring mah imah gé sagedé kandang japati.
- Mugi ngamalum baé, abdi mah jalmi tuna harta tuna harti.
- Rumasa hirup téh lieuk euweuh ragap taya.
- Di imah téh mani taya samak saheulay-saheulay acan.
- Mangga nyanggakeun tuang sapulukaneun!
“Wios teu kedah didangu Ang Adé mah. Numawi anjeunna téh nuju kaganggu émutanana.” Eufimisme atawa Rautan; kecap-kecapna diraut atawa dilemeskeun sangkat henteu nyentug teuing kadéngéna. Mun teu diraut mah, “Keun, ulah didéngé Si Sardé mah, jelema keur gélo.
Conto Gaya Basa Rautan:
- Punten Ibu, badé ka pengker heula! (kiih/ modol)
- Numawi anjeuna téh nuju kaganggu émutanana. (gélo)
- Pun Nini mah parantos kirang dangu. (torék)
- Bapana geus mulih ka jati mulang ka asal. (maot)
- Anu mawi anjeuna téh henteu ningal. (lolong)
- Putra téh kirang pisan dina basa Inggrisna. (bodo)
“Euceu gé nempo ku panon sorangan siah, Sardé, manéh anu sok ngaheureuyan anak parawan Ma Acah téh!” Pléonasme atawa Kadalon; maké katerangan tambahan anu sabenerna mah henteu perlu. Dimana-mana ogé Euceu, nempo mah pasti ku panon. Maenya ku irung!
Conto Gaya Basa Kadalon:
- Isuk kénéh para pamayang geus haranjat ka darat.
- Ulah ngadahar nu haseum isuk keneh mah, bisi mules beuteung!
- Nu gering téh teu daékeun nginum cai-cai acan.
- Basa dicarékan ku indungna, Lina ngeluk tungkul.
- Monyét téh térékél naék ka luhur.
- Harita téh kuring mah ngadéngé ku ceuli sorangan.
“Héy, ari sugan uing Si Sardé téh kasép euy. Manahoréng siga Si Cepot, siga wayang pangsisina, siga tunggul kahuru, siga bungaok, siga kedok bakal, siga kedok rautaneun!” Simile atawa Ngupamakeun; maké kecap-kecap babandingan anu sipatna nembrak, ilaharna mangrupa babasan anu maké kecap siga/ jiga, kawas, lir, ibarat, jeung cara. Ah siah, ngécé téh mani bébéakan. Manéh gé kawas cucurut kaibunan, siah!
“Kitu-kitu ogé, Si Sardé téh keur budak mah béntang pelajar sa-Kota Manis, euy.” Metafora atawa Lalandian; maké kecap babandingan anu méh nyaruaan jeung kaayaan sabenerna, pikeun ngalandi. Béntang pelajar, murid pangpinterna. Kota Manis, landian keur Ciamis.
Conto Gaya Basa Lalandian:
- Saha atuh nu teu apal ka Pa Oto Iskandardinata, Si Jalak Harupat téa.
- Eta budak téh teuing ku lucu keur meujeuhna kembang buruan.
- Ngadéngé sorana mah éta juru mamaos téh teu bina ti Saodah Muda.
- Ratna kapilih jadi béntang pelajar di sakolana.
- Iraha badé angkat ka Kota Kembang téh?
- Raja dangdut rék ngayakeun konsér di Tasikmalaya.
“Kang, rék dibikeun ka uing moal Toshiba anu beunang pamanggih téa?” Métonimia atawa Ocon; maké kecap anu mibanda hubungan raket jeung barang nu dimaksud. Maksud uing Toshiba téh nyaéta komputer tilep. Pan harita Akang manggih ti jarian, lain?
Conto Gaya Basa Ocon:
- Saurna badé kana Budiman angkat ka Bandung téh. (beus)
- Cing pangmeulikeun Djarum Super, Jang! (roko)
- Sabaraha meulina Honda téh, Kang? (motor)
- Arék dibeuli Nokia kuring? (telepon keupeul)
- Tuh paké Addidas rék mengbal mah! (sapatu)
- Bi, aya Aqua? (cai inum)
“Nagara urang ogé ayeuna mah geus bisa nyien pesawat terbang, Ang!” Totem Pro Parte atawa Hurunan; nyebut sagemblengna sok padahal anu dimaksudna mah ukur hiji atawa sabagian. Bet atuh heueuh, ti baheula ogé bisaeun nyieun kapal mah. Lain hartina sakumna rahayat Indonesia, tapi maksudna mah lembaga atawa pausahaan nu tangtu. Kaasup gaya basa Sinékdoke atawa Raguman anu ngébréhkeun rupa-rupa hal anu dihijikeun atawa dibeungkeutkeun.
Conto Gaya Basa Hurunan:
- Nagara urang ogé ayeuna mah geus bisa nyien pesawat terbang.
- Dina industri otomotif mah Jepang ogé geus bisa nandingan Amérika.
- Di Bandung kungsi diayakeun Konfrénsi Asia Afrika.
- Sakola kuring jadi pinunjul kahiji dina sayémbara pidato sa-Jawa Barat.
- Ayeuna mah urang Sunda ogé geus malencar ka sakuliah Nusantara.
“Ka mana Si Sardé téh, teu katémbong tarang-tarangna acan?” Pars Pro Toto atawa Tunggalan; nyebut sabagian padahal anu dimaksudna mah sagemblengna. Heueuh, pan maksudna mah sakujur awak uing, lain ukur tarang wungkul nu teu katémbong ku Euceu téh. Kaasup gaya basa Sinékdoke atawa Raguman nu ngébréhkeun rupa-rupa hal anu dihijikeun atawa dibeungkeutkeun.
Conto Gaya Basa Tunggalan:
- Ka mana budak téh, teu katémbong tarang-tarangna acan?
- Itu tuh calon pangantén mah anu maké jas biru.
- Pagawéan loba teuing leungeun mah sok tara bener.
- Korban jiwa Tsunami téh mangréwu-réwu jumlahna.
- Acong-acongan solat ogé ari kalakuan teu bener mah teu aya hartina.
Ah, geuningan taya bédana jeung basa séjén! Maenya?***


text:
Prasasti Kawali
Prasasti Kawali nujul sakumpulan prasasti (sahanteuna aya genep) nu kapanggih di Kabuyutan Astana Gedé di Kawali, Ciamis, Jawa Kulon. Prasasti ieu migunakeun basa jeung aksara Sunda Kuna (Kaganga). Najan teu mibanda candrasangkala, tina prasasti Kawali I bisa dikira-kira asalna dumasar ngaran raja nu disebut dina éta prasasti.
Dumasar babandingan jeung titinggal sajarah lianna, kayaning Carita Parahyangan jeung Pustaka Rajya-rajya i Bhumi Nusantara, bisa cindekkeun yén prasasti Kawali I mangrupakeun sakakala atawa pangéling-ngéling ka Prabu Niskala Wastu Kancana (Prabu Raja Wastu), nu ngadaton karajaan Sunda ti Kawali, putra Linggabuana nu gugur nalika perang Bubat.
Daptar eusi
Prasasti Kawali I[édit | sunting sumber]
Prasasti Kawali I mibanda tulisan di dua sisi, nyaéta di bagian beungeut jeung bagian sisi nu kandel.
Tulisan di bagian beungeut prasasti (per baris):
- nihan tapa kawa-
- li nu sang hyang mulia tapa bha-
- gya parëbu raja wastu
- mangadeg di kuta kawa-
- li nu mahayuna kadatuan
- sura wisesa nu marigi sa-
- kuliling dayeuh. nu najur sakala
- désa aja manu pandeuri pakéna
- gawé ring hayu pakeun heubeul ja-
- ya dina buana
Tulisan di bagian sisi nu kandel (per baris):
- hayua diponah-ponah
- hayua dicawuh-cawuh
- inya neker inya angger
- inya ninycak inya rempag
-
- "Ieu tapak di Kawali ti tapa Sang Hyang Mulia Prabu Raja Wastu anu maréntah di Kawali, nu geus mapaésan kadatuan Surawisésa, nu marigi sakuriling dayeuh, nu ngamakmurkeun sakabéh wilayah. Pikeun nu rék datang, geura paké gawé nu rahayu sangkan lila jaya dunya."
-
- "Ulah diruksak!
- Ulah samena-mena!
- Mun dipiara bakal angger
- Mun ditincak bakal rempag"
Prasasti Kawali II[édit | sunting sumber]
Prasasti Kawali III[édit | sunting sumber]
Prasasti Kawali IV[édit | sunting sumber]
Prasasti Kawali V[édit | sunting sumber]
Prasasti Kawali VI[édit | sunting sumber]
Transkripsi Darsa, 1998 Ini Preting galna nu atis ti rasa aya ma nu ngeusi dayeuh baweu ulah botoh bisi kokoro " Inilah amanat dari mendiang yang telah sempurna, bagi siapapun yang tinggal di negeri ini, jangan serakah karena akan menimbulkan kesengsaraan/penderitaan/kemiskinan."
Bacaan Salajengna[édit | sunting sumber]
- J. G. de Casparis. 1975. Indonesian Paleography.
- Yoséph Iskandar. Sejarah Jawa Barat: yuganing rajakawasa. Geger Sunten, Bandung.
- Richadiana Kartakusuma. 2005. Situs Kawali: ajaran Sunda dalam tradisi mégalitik? dina Sundalana 4: 41-64. Pusat Studi Sunda, Bandung.


text:
Jostein Gaarder
Jostein Gaarder, sastrawan asal Norwégia, lahir di Oslo taun 1952.[1] Ngamimitian karir sastrana taun 1986; medalkeun kumpulan carita pondok disusul dua novel pikeun bacaeun rumaja.[1] Dina taun 1990 meunang panghargaan ti Norwegian Literary Critics jeung hadiah sastra ti Menteri Pendidikan dan Kebudayaan pikeun bukuna The Solitaire Mystery. [1] Gaarder ogé ngajarkeun filsafat pikeun barudak sakola tingkat menengah salila kurang leuwih 11 taun di Norwégia. [1] Ayeuna mah inyana wungkul ngalakonan kahirupan salaku panulis. [1] Gaarder nganjrek di Oslo jeung kulawargana. [1]
Salasahiji karya Gaarder, Dunya Sofi, nyaéta novel ngeunaan sajarah filsafat ti mimiti awal kamekaranana di Yunani nepi ka abad kadua puluh. [1] Ieu buku munggaran medal taun 1991 dina basa Norwégia kalawan judul Sofie’s Verden, jeung nepi ka kiwari geus ditarjamahkeun kana leuwih ti 30 basa di dunya. [1] Di Jepang, ieu novel dipedalkeun ku NHK Japan Broadcast Publishing dina Juni katompérnakeun taun 1995 tur geus laku 1,6 juta éksemplar ngan ukur dina waktu genep bulan. [1] Di Jérman dipedalkeun ku Hanser Verlag dina Agustus 1993, nepi ka kiwari geus kajual leuwih ti 1,5 juta éksemplar. [1] Édisi Perancis dipedalkeun ku Du Seuil dina bulan Maret 1995 tur laku leuwih ti 800 rébu éksemplar. [1] Rata-rata di nagara-nagara anu geus narjamahkeun ieu novel, laku tepi ka 200 rébuan éksemplar. [1] Dina taun 1995 ieu novel jadi bestseller di dunya. [1]
Jostein Gaarder kungsi datang ka Indonésia tanggal 10-13 Oktober 2011, tur méré ceramah di Universitas Indonésia.[2] Eusi ceramahna di antarana ngeunaan parobahan iklim jeung pangwangunan anu tuluy-tumuluy.[2] Acarana lumangsung di auditorium Universitas Indonésia, kalawan diiluan ku leuwih ti 200 pamilon.[2] Datangna ka Indonésia téh diatur ku Kedutaan Besar Norwégia rampak gawé jeung Universitas Indonésia.[2]
Jostein Gaarder katémbong soson-soson dina miara iklim jeung lingkungan. [2] Inyana geus ngadegkeun hiji yayasan kamanusaan, Hadiah Sofi. [2] Ieu hadiah mangrupa panghargaan internasional pikeun lingkungan hirup jeung pangwangunan anu tuluy-tumuluy. [2] Unggal taunna ieu yayasan ngaluarkeun waragad 100 rébu dolar Amérika. [2]
Référénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Gaarder, Jostein. 1997. Dunia Sophie (Tarjamah tina Sophie’s World ku Rahmani Astuti). Bandung: Mizan. ISBN 979-433-103-1
- ↑ a b c d e f g h http://www.norway.or.id/Norway_in_Indonesia/culture/Jostein-Gaarder-in-Indonesia-10th--13th-October-2011/, dikunjal tanggal 16 Nopémber 2011


text:
Akulturasi
Akulturasi nyaéta hiji proses nu aya patalina jeung masarakat nu mucunghul lamun hiji bubuhan manusa nu mibanda kabudayaan tinangtu disanghareupkeun kana unsur tina kabudayaan séjén. Kabudayaan séjén éta laun-laun bakal ditarima jeung diolah kana jeroeun kabudayaanana sorangan kalayan henteu nyababkeun leungitna unsur kabudayaan bubuhan éta sorangan. Conto akulturasi: budaya rap ti nagara deungeun dihijikeun jeung basa Jawa, mucunghul rap make basa Jawa. Ieu kajadian dina acara Simfoni Semesta Raya.


text:
: Chye Retty Isnendes
(Dimuat dina Koran Sunda2005)
Sok aya sangkaan atawa tudingan kana kamekaran (eusi caritaan) karya sastra Sunda. Cenah teh: tinggaleun jaman, ngahunted teu maju-maju, ngeuyeumbeu, taya hal nu anyar, teu orisinil, alus keneh sastra beh ditu, teu bisa ngigelan jaman, atawa taya kreativitas pikeun ngarekam lalakon nu diwayangkeun jaman, jeung rea-rea deui bae. Eta tudingan teh bisa jadi enya bisa jadi salah. Enya, lantaran urang teu mendakan bukti ayana karya sastra nu faktual-kontekstual, misalna. Teu mendakan bukti teh lain karana teu aya sama sakali, tapi bisa jadi katutupan ku sikep apriori jeung… teu maca, dina harti teu nuturkeun kana buku-buku nu diterbitkeun, karya sastra nu dimuat dina media Sunda, atawa tinggaleun informasi dina hal eta.
Sastra teh gambaran kahirupan, jeung eta gambaran kahirupan teh kanyataan sosial, kitu ceuk Damono. Hartina naon boa lalakon nu karandapan dina karya sastra, eta teh mangrupa refleksi tina hubungan pangarang jeung masarakatna. Lalakonna aya nu pribadi, individual, atawa personal. Aya oge nu ngagambarkeun realitas nu leuwih lega, nu patali jeung kamekaran sosial, kajadian politik, atawa kajadian budaya nu mawa pangaruh dina hiji seler bangsa, nagara, atawa dunya.
Lamun urang sumender kana teori Goldman, tangtu nu disebut gambaran kahirupan sosial teh taya lian kahirupan jembar; kajadian nu mawa pangaruh gede kana kahirupan masarakat jeung nagarana, misalna bae konflik politik, barobahna tatanan kahirupan masarakat, budaya nu jadi dasar kana parobahan, jrrd nu mawa pangaruh badag dina unggal lini kahirupan lain ngalalakonkeun pangalaman pribadi wungkul.
Eta gambaran kahirupan sosial teh bisa direkam jeung karekam harita keneh dina mangsa parobahan sosial lumangsung. Bisa oge teu karekam jeung teu direkam ku pangarang salaku agen kreativitas. Loba faktor nu mangaruhanana. Di antarana aya nu disebut empati jeung impresi pangarang nu patali jeung faktor kajiwaan. Aya nu gancang nransformasi eta kajadian jadi karya sastra, aya nu kudu namper heula, sawatara minggu-bulan-taun. Jadi hiji hal nu dipendem dina alam bawah sadar pangarangna tur hiji mangsa diteang deui, bisa jadi mangpuluh taun tina dinamika nu kungsi lumangsung tea.
Sawatara kajadian nu patalina jeung parobahan sosial (politik) di Indonesia, aya rekamanana dina karya sastra, diserat ku para bujangga, sastrawan Sunda. Geura bae dina hasanah sastra Sunda modern, kapan novel Baruang ka nu Ngarora (1914) jeung Lain Eta (1932) teh kacida natratna ngagambarkeun kumaha status jeung hirarki sosial (menak-urang pasar-cacah) mangaruhan jalan kahirupan jeung takdir manusa. DK Ardiwinata jeung Moh. Ambri kalayan sadar ngarekam kahirupan alam harita. Sakitu mah aranjeunna teh adil nempatkeun tokoh-tokohna dina kanyataan sosial nu sakitu ayana.
Sumanget kebangkitan para rahayat leutik direkam ku Yuhana dina sawatara karyana, nyaeta: Carios Eulis Acih (1925), Carita Mugiri (1927), Kalepatan Putra Dosana Ibu-Rama (1927), Carios Agan Permas (1928). Di dinya Yuhana nepikeun protes sosial masarakat kana kateuadilan kaom borjuis jeung ajen-ajen kolonial-feodal.
Kahirupan masarakat di Tatar Sunda taun (1940-1950-an) nu walurat-masakat, sedih kingkin, teu aman lantaran nyanghareupan kamerdikaan jeung gorombolan dina mangsa-mangsa sabada kamerdikaan kapan dipotret ku para panyajak Sunda. Kis WS, Sayudi, Surachman RM, Hasan Wahyu A, Dedy Windyagiri, Ajip Rosidi, jrrd. Kajadian Konferensi Asia-Afrika di Bandung taun 1955 dipotret ku Karna Yudibrata tur dipatalikeun sumanget gedurna perjuangan Bandung Lautan Api 1946 dina sajak Seuneu Bandung nu disanggi ku Mang Koko jadi haleuang.
Atuh kajadian patelakna Indonesia jeung Malaysia (proyek nekolim), pakumbuhan alam demokrasi terpimpin (Bung Karno), jeung rurusuhan para mahasiswa nu ngareaksi eta hal karekam dina Mercedes 190 (dimuat jadi carita nyambung 1980-an, dibukukeun taun 1993) kenging Muh. Rustandi Kartakusuma.
Ramena PP 10 nu ngatur kahirupan perkawinan jeung rumah tangga, nepi ka PNS teu bisa nyandung alias teu kenging gaduh geureuha langkung ti hiji jaman Soeharto ditanggap ku Aam Amilia, pangarang wanoja nu seukeut intuisina dina novel Puputon (1979).
Geus puguhing potret sosial masarakat leutik mah direkam ku Iskandarwassid dina kumpulan carpon Halimun Peuting (1989) jeung ku Darpan Ariawinangun dina kumpulan Carpon Nu Harayang Dihargaan (1998).
Dina teks lagu-lagu aya pesen pangwangunan, pentingna: ngamasarakatkeun ajen-ajen Pancasila, KB, transmigrasi, olahraga (emut lagu Badminton-na Mang Koko nu sakitu popilerna?). Panyanggi jeung seniman lagu teh teu dipesenan ku pamarentah, tapi kreativitasna mudal dina kasadaran sosial bermasarakat jeung bernegara.
Kahirupan para mahasiswa dina jaman orde baru tur politik nu asup ka kampus karekam dina novel rumaja Kolebat Kuwung-kuwung Kinasih Katumbirian (19..) karya Tatang Sumarsono. Aya deui potret kana kateuadilan pamarentah, pangwangunan, imbas kapitalistik; modernisasi; jeung matrealistik direkam ku Cecep Burdansyah dina kumpulan carponna Anak Jadah (2002).
Jaman reformasi, karya sastra Sunda ku kreativitas pangarangna teu weleh ngarekam eta kajadian, faktual-kontekstual. Jaman panungtung politik Soeharto manggung (maju ka reformasi), daftar orang hilang ngantay, hususna para mahasiswa jeung aktivis, diabadikeun ku Tatang Sumarsono dina novel Galuring Gending (2001). Jaman kakacowan nyanghareupan reformasi Godi Suwarna nulis carita nyambung dina Mangle, Hadi AKS nulis carpon, Chye Retty Isnendes ngaguratkeun sajak, jeung rea-rea deui pangarang-panyajak nu ngarekam eta peristiwa. Panganyarna Deden Abdul Aziz ngarekam basa Sunda nu hirup dina jiwa jeung budaya barudak ngora kiwari dina noveletna Panganten (2003).
Atawa direkamna budaya global: HP jeung dunya maya (internet), kapendak dina carpon Godi Suwarna (‘I Miss You’ (2004)) jeung karya-karya pangarang sejenna nu makalangan dina Mangle. Mangga geura titenan.
Kitu deui kajadian tsunami panganyar di Aceh, kapan direkam ku Ano Karsana dina sajak nu kungsi dimuat dina Galura, Mei 2005, mun teu salah mah. Ditulis jadi sajak ku Chye Retty Isnendes. Kumaha dina sastra lancaran? Sim kuring tacan maca eta mah…
Taya, taya kajadian sosial nu kaliwat dina teks sastra mah. Paingan Wellek jeung Warren ngadurenyomkeun bebedaan sastra jeung sajarah, bisi saru, atawa almarhum Kuntowijoyo mere gurat nu jelas antara sastra jeung sajarah, da geuning enas-enas sajarah kahirupan kaunggel dina sastra mah. Tos puguhing karya sastra nu jelas-jelas sumender kana peristiwa sajarah alias roman sajarah tea, model: Pangeran Kornel, Mantri Jero, atawa karya-karya nu dikarang ku Yoseph Iskandar transformasi tina naskah Wangsakerta tea, tangtu bae tujul ngarekam tokoh, peristiwa, jeung setting sajarah nu factual-up to date-na eta mah.
Ana kitu mah, ceuk saha karya sastra Sunda teu faktual-kontekstual? Teu bisa ngigelan jaman? Sanajan, tangtu bae lain hartina karya sastra leungit fiksina, harti faktual-kontekstual di dieu signikansina kana sastra sosial atawa sastra kultural atawa sosiologi sastra nu diebrehkeun ku para ahli tea. Tina sawatara data jeung conto nu diasongkeun asana cukup keur karya sastra Sunda makalangan jadi sastra dunya, sastra nu pinuh ku ajen universal, nu henteu wungkul nguruskeun cecek bocek nu teu pira, lantaran palaku sastrana pinuh ku vitalitas, kreativitas, jeung mibanda jiwa-jiwa humanis-sosialis, ieu meureun nu pangpentingna mah, rasa manusa nu nyampakkeun ajen-ajen kamanusaan!***
Sukawangi, Awal Juli 20052 Komentar


text:
As, dina postingan ieu BSE bade share bobodoran sunda Ka Palawargi nu mikaresep kana bodor sunda cangehgar ti RAMA FM
Alhamdulillah cangehggar parantos kenging piagam penghargaan salah sawios acara Top Of Mind Masyarakat Bandung warsih kamari ti para budayawan /akademisi, gambar anu di palih kenca mangrupikeun piagam penghargaan anu di pasihkeun ka RAMA FM. Mangga ka palawargi sadaya anu peryogi MP3 na kantun download wae link di palih handap ieu,,,,insyaallah di jamin haratis 100%,, heuheu teu kenging hilap di blog ieu insyaalllah bakal update tiap minggon atanapi sasih kantun sing sering wae dongkap na ka ieu blog,,,,,
hatur nuhun wilujeung ahh,,,,
Bagian 1
Update 13/03/2012
- Cangehgar 1
- Cangehgar 2
- Cangehgar 3
- Cangehgar 4
- Cangehgar 5
- Cangehgar 6
- Cangehgar 7
- Cangehgar 8
- Cangehgar 9
- Cangehgar 10
- Cangehgar 11
- Cangehgar 12
- Cangehgar 13
- Cangehar 14
- Cangehgar 15
- Cangehgar 16
- Cangehgar 17
- Cangehgar 18
Bagian Ka 2
UPDATE 17 /03 /2012
- Beuki Cageur
- Beranak Dalam Sumur
- Bogoh Ka Hayam
- Budak Jurig
- Di Sunatan
- Judul Film
- Kepret
- Kosim Medit
- Udin Lucu
- Iklan
KANGGO VIDEO-VIDEO ONLINE NA KLIK DI DIEU


text:
jang jalan kahirupan teu sapanjang na datar aya mudun jeung tanjakan
kudu sabar dina kurang, ulah nepak dada benghar.
jang jadi jalma hade cing jadi jalma gede, benghar harta benghar hate!!
jang hideup cing ngajalma turut parentah agama ulah jauh ti ulama nyobat jeung ahli tobat daif jeung para kyai hirup kena ku owah gingsir ngarah aya nu ngageuing maka lengkah tinggang salah
cing pinter tur bener,cing jujur tong bohong,ulah nganyeurikeun batur ngarah hirup loba dulur,rasa,ucap lengkah,tekad.jeung tabeat,ngarah pinagih bagja salamet dunya akherat janji jang jang jang cing jadi jalmi sholeh :)


text:
Fusi nuklir
Dina fisika, fusi nuklir (réaksi térmonuklir) nyaéta hiji prosés di mana dua inti atom ngahiji, ngawangun inti atom anu leuwih badag sarta ngaleupaskeun énergi. Fusi nuklir mangrupakeun sumber énergi anu ngabalukarkeun béntang suminar, sarta Bom Hidrogen butu ngabeledug. Sanjata nuklir nyaéta sanjata anu ngagunakeun prinsip réaksi fisi nuklir jeung fusi nuklir.
Prosés ieu merlukeun énergi anu gedé pikeun ngagabungkeun inti nuklir, sanajan élemen anu panghampangna, hidrogén. Tapi fusi inti atom anu hampang, anu ngawangun inti atom anu leuwih beurat sarta ngahasilekun neutron bébas, baris ngahasilkeun énergi anu leuwih gedé batan énergi anu diperlukeun pikeun ngahijikeun maranéhanana -- hiji réaksi éksotérmik anu bisa nyiptakeun réaksi nu jadi kumanéh.
Énergi anu dileupaskeun dina réa réaksi nuklir leuwih gedé batan réaksi kimia, alatan énergi pangiket anu napelkeun dua inti atom jauh leuwih badag batan énergi anu nahan éléktron tina inti atom. Contona, énergi ionisasi anu dihasilkeun tina panambahan éléktron kana hidrogén nyaéta 13.6 éléktronvolt -- leuwih leutik hiji pér sajuta tina 17 Mev anu dileupaskeun ku reaksi D-T kawas gambar di gigir.
{pondok}
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Fusi tiis
- Fusi Hélium
- Fusi Muon-terkatalisis
- Antimatter catalyzed nuclear pulse propulsion
- Garis waktu fusi nuklir
- Fisi Nuklir
- Pamekaran énergi di mangsa ka hareup
Tumbu ka luar[édit | sunting sumber]
- Fusion Summary
- http://www.fusion.org.uk/ - A guide to fusion from the UKAEA
- SCK.CEN Belgian Nuclear Research Centre Mol, Belgium
- Nuclear Weapons - Fusion Principles