text:
1). Kawih
Kawih teh nyaeta lalaguan sunda bebas, anu henteu kauger atawa kaiket ku aturan, boh laguna, boh rumpakana. Lalaguan pop sunda karangan nano.S, Doel sumbang, atawa nu sok dihaleuangkeun ku seniman calung Hendarso, eta teh lagu kawih. Contoh lagu kawih "Bubuy Bulan" (ciptaan Beni Corda),"kalangkang", "Anjeun", "Cinta" (Cipataan Nano.S), "Emen" (ciptaan Nico), "pangandaran", "somse" (ciptaan Doel sumbang), "Mawar Bodas", "Dina amparan sajadah" anu di kawihkeun ku Hendarso, "Curug Cidulang" jeung "ulah ceurik" anu dihaleuangkeun ku Yayan Jatnika. upama aya lagu bebas tangtuna aya nu teu bebas atawa kauger ku aturan, boh laguna, boh rumpakana, anu kitu teh di sebutna tembang.cianjur sok di sebut seni tembang, sabab lagu jeung rumpakana, aya aturanana anu maneuh. upamana bae rumpakana dina wangun pupuh.
lian kawih jeung tembang aya deui kakawihan. kakawihan teh lalaguan barudak. upamana bae "Cingciripit", "Ayang-ayang Gung", "Sasa limpetan", "Eundeuk-eundeukan", jeung "Cingcangkeling". Kakawihan biasana dihaluangkeun bari arulin.
- KAWIH JEUNG TEMBANG
- Kawih teu kaungger ku pupuh
- Tembang kaungger ku pupuh


c: text/html

text:
Guramé
Gurame nya éta ngaran jenis lauk cai anu biasa didahar ku manusa.[1] Wangun awakna gepéng tur rubak.[1] Tonggongna aya warna beureuman sedengkeun dina beuteungna hawuk semu koneng.[1] Lauk kaasup kana kulawarga Anabantidae, turunan Helostoma sarta bangsa Labyrinthici.[1] Lauk guramé asalna ti tatar Sunda (Jawa Barat, Indonésia), tuluy sumebar ka Malaysia, Thailand, Ceylon sarta Australia.[1] Lauk guramé rada lila gedéna dibandingkeun lauk cai nu séjén.[1] Wewengkon di Indonésia anu jadi puseur pamijahan guramé nya éta: Sumatera, NTB jeung Jawa.[1] Sedengkeun di luar nagari nya éta: Thailand, Jepang jeung Filipina.[1]
Jenis lauk guramé anu dipikawanoh ku masarakat dumasar kana wangunna aya dua nya éta guramé soang jeung guramé Jepang.[2] Guramé soang awakna rada manjang, sisitna ogé rubak, panjangna bisa nepi ka 65 cm, sedengkeun beuratna bisa nepi ka 8 kilo.[2] Guramé Jepang awakna rada pondok, sisitna ogé laleutik panjangna gé ngan ukur nepi ka 45cm, beuratna kurang ti 4,5 kilo.[2] Lamun ditilik tina warnana, aya tilu rupa guramé, nya éta guramé hideung, bodas sarta belang.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seni Pintonan
Seni pintonan (ᮞᮨᮔᮤ ᮕᮤᮔ᮪ᮒᮧᮔᮔ᮪ )(basa Inggris: performance art) nyaéta salah sahiji cabang seni anu tujuanana pikeun mintonkeun, magelarkeun jeung nunjukkeun hiji wangun kasenian.[1]
Schecner (1988: 30) nétélakeun yén pintonan nyaéta hiji aktifitas anu dilakukeun ku individu atawa kelompok di hareupeun kelompok éta sorangan atawa kelompok séjénna.[2] Kalawan napak kana harti pintonan éta, tétéla yén pintonan téh kudu bisa ditingali jeung dirasa kalawan ni’mat boh pikeun paminton boh pikeun panongtonna.[2] Upama kecap pintonan ditambahan kecap seni di hareupeunana, mangka ngandung harti “pintonan anu boga ajén seni”, kayaning tari, musik, drama jrrd. Anu digelarkeun minangka pintonan hareupeun panongton.[1]
Dina seni pintonan téh sakurang-kurangna aya tilu unsur anu jadi dadasarna nyaéta ayana karya seni, tempat pintonan, jeung panongtong (aprésiator).[1]


text:
Credit for Kang Ahmad kurnia, SPd,MM dari Blog nya sundanologi.blogspot.com
Maca Koran
Budak 1: “Ari Bapa maneh pagaweanana naon?”
Budak 2: “Tukang maca koran.”
Budak 1: “Beunghar ari kitu mah.”
Budak 2: “Beunghar naon … Tara kabeuli beas-beas acan!”
Budak 1: “Ari pagawean maca koran mah jelema senang, lin?”
Budak 2: “Maca koran soteh puguh neangan lowongan kerja!”
Lalaki
Ma Uti, indung beurang nu geus rada pikun ngajorowok tarik basa keur mantuan Nyi Karsih, tatanggana nu keur ngajuru.
“Ambuing, lalaki Ujang budak teh …!” cenah.
Mang Juned, salaki Nyi Karsih heraneun. Sidik orok teh karek kaluar semet beuheungna.
“Naha Nini geus apal orok teh lalaki?” nyobaan nanya.
“Sidik pisan Ujang, etah geuning kaciri ceulina teu disuwengan. Pan nu tara make suweng mah lalaki,”
Ma Uti yakin. Mang Juned olohok.
Judul Sinetron
Dede: “Bejana bakal aya sinetron anyar nu ditayangkeun ku tv swasta.”
Didi: “Naon euy judulna?”
Dede: “Ceuk beja mah judulna teh: Kisah Kasih Pemuda Idaman Diterpa Gelombang Cinta Di Lautan Asmara Yang Terindah Dan Abadi Sepanjang Masa.”
Didi: “Leuh, bejakeun euy ka sutradarana, hese kituh neangan tipi anu layarna bisa dipanjangan mah.”
Nginum Cikopi
Aya aki-aki nu nyanda pisan kana cikopi. Hiji mangsa nepungan dokter, pedah lamun keur nginum cikopi panonna nu katuhu sok nyeri wae, cenah. Dokter nyarankeun, lamun keur nginum cikopi, sendokna tunda heula!
Naek Menara Kembar
Ade: “Dul, geus ulin ti mana euy?”
Dul: “Ti Alun-alun, naek kana menara kembar, masjid raya.”
Ade: “Bejana mayar. Sabaraha?”
Dul: “Dua rebu perak. Jaba kana lift turun-naekna oge.”
Ade: “Bisa teu sarebu?”
Dul: “Bisa! Naekna kana lift, ngan turunna ngaragragkeun maneh. Bade?”
Ngagakgak
Keur ngagakgak seuri, bus teh laleur asup kana sungut. Puguh we kuring jadi gagalapakan bari calawak. Teu kungsi samenit laleur kaluar deui, tapi jadi dua. Sihoreng laleur nu cikeneh asup teh nulungan sobatna nu leuwih ti heula asup kana sungut kuring.
Asin
Guru: “Cik, sato naon nu sok ngendog?”
Toto: “Hayam.”
Titi: “Meri.”
Tata: “Asin.”
Guru: “Asin …? Sato asin?”
Tata: “Muhun. Geuning aya endog hayam, aya endog meri, aya oge endog asin!” Guru gogodeg bari mesem.
- saya pernah nemu yang ini nih di Canghegar
Manrobuka
Aya hiji tukang gali kuburan keur ngagali kuburan. Kulantaran harita panas pisan, sanggeus rengse ngagali kuburan, si tukang gali kuburan nyiuhan di jero kuburan bari ditiungan ku daun cau. Ujug-ujug aya lalaki jangkung gede nyampeurkeun, si horeng eta teh malaikat anu rek nanya jalma nu geus maot.
Malaikat: Manrobuka?!
Tukang ngagali kuburan: Aduh punten malaikat, abdi mah sanes anu maot. Abdi mah anu ngagali kuburan, nuju nyiuhan. Panas! Nu maot na mah nuju dijalan keneh!
Malaikat: Ah, sugan teh maneh!
Saminggu ti harita, tukang ngagali kuburan kacilakaan, terus dikuburkeun. Geus sababaraha poe dikubur, naha euweuh wae malaikat anu nanya, pikir si tukang ngagali kuburan. Kabeneran ti kajauhan katingali aya malaikat anu kamari salah nanya. Malaikat! gero si tukang gali.
Malaikat: Aya naon hey tukang ngagali kuburan?
Tukang ngagali kuburan: kunaon abdi teu ditanya?
Malaikat: Ah maneh mah minggu kamari oge ngaheureuyan kuring, pura-pura paeh!
Tukang ngagali kuburan: ????????
Tatto
Ado :”Bapa uingmah dina awakna aya tatoan gambar naga siah!”
Adi :”Komo bapa uing mah dina dadana tato garuda!”
Ade :”Bapa uingmah tatona saawak-awak siah!
Ado+Adi :”Gambar naon?”
Ade :”Teuing gambarnamah teu jelas, kitu we totol-totol barodas ning… gambar emping jigana mah!”
Nini-nini
Aya nini-nini andiprek disisi jalan. Keur kitu aya nu ngaliwat, sarta nanya. “Keur naon Nini, andiprek di sisi jalan?”
Nini :”Puguh keur jajaluk, nini teh lumpuh, Ujang”
Nu ngaliwat :”Sareng saha atuh nini kadieuna tadi?”
Nini :”Ah nikreuh we sorangan…!”
Nu ngaliwat :”Haaar ari si nini….


text:
Catur
Catur nya éta kaulinan anu dijadikeun olahraga.[1] catur mangrupa kaulinan maké papan catur anu miboga 64 kotak dina papanna, warna kotakna hideung jeung bodas.[1] Iwal ti éta catur miboga 16 siki catur.[1] Kaulinan ieu geus aya ti 500 SM di India anu tuluy sumebar ka daérah Persia jeung Arab.[1]
Sajarah Catur[édit | sunting sumber]
Catur geus hirup di masarakat dina kurun waktu anu lila, catur ogé dipaénkeun béda-béda numutkeun nagara sewang-sewangan.[2] Saperti di nagara Cina, kaulinan catur di nagara Cina disebutna Xiang Qi, catur ieu anu panglobana dipaénkeun di nagara-nagara séjén.[2] Sedengkeun di nagara India kaulinan catur harita dibéré ngaran Shaturangga.[2] Loba paham ngenaan sajarah mimiti catur diantarana aya tilu :
- Urang muslim anu mawa kaulinan catur dina pertengahan abad ka Eropa nalika nyerang Spanyol ngaliwatan Afrika Utara.[2]
- Raja Romawi meunang hadiah kaulinan catur ti Ratu Byzantium.[2]
- Aya hiji jawara perang salib anu kaulinan catur dina abad 12.[2]
Karakter Siki Catur[édit | sunting sumber]
Dina kaulinan catur unggal sikio catur miboga fungsi jeung peran sewang-sewangan diantarana waé L:
- Prajurit anu jumlahna 8 siki miboga fungsi pikeun ngajaga pertahanan wilayahna.[1]
lamun cicing dina warna catur anu bodas kaci lempang tiheula.[1]
- Benteng anu leumpang lurus ka hareup, gigir sarta tukang tapi teu bisa ka arah anu diagonal.[1]
- Patih atawa Mentri bisa leumpang bebas dumasar kabutuhan anu maénkeun. [1]
- Kuda anu leumpangna jiga hurup L
- Raja anu paling penting dina kaulinan catur, sabab anu kudu dijagaan sangkan teu dipaéhan ku musuhna.[1]
Sabab lamun raja paéh dianggap éléh, leumpang raja teu béda jauh jiga prajurit nu ngabédakeun raja bisa leumpang ka tukang.[1]
Rujukan[édit | sunting sumber]


text:
Sang Alkémis
- Keur karya nu ngaranna sarua, tempo Alchemist.
Sang Alkémis (Basa Portugis: O Alquimista) nyaeta bestseller nu munggaran dipublikasikeun di Brazil taun 1988 sarta karya pangsohorna jieunan Paulo Coelho. Buku ieu mangrupakeun carita simbolis nu ngarojong nu macana pikeun nurutkeun impiannana.
Aslina dipublikasikeun taun 1988[1], Sang Alkémis geus dialihbasakeun kana 56 basa (kaasup basa Indonésia), sarta geus kajual leuwih ti 40 yuta kopi di leuwih ti 150 nagara, sarta mangrupakeun salasahiji buku nu laris sapanjang sajarah.
Daptar eusi
Tingkesan carita[édit | sunting sumber]
Santiago, protagonis, tuwuh jeung kolot nu merjoangkeun sakabeh kahirupannana pikeun ngirimkeun Santiago ka seminari. Tapi Santiago miboga kahayang nu kuat pikeun ngalanglang jagad, nu ku kituna bapana mere tilu koin Spanyol kuno keur meuli sakumpulan domba.
Minangka budak angon, manehna meakkeun wancina sababaraha taun pikeun ngalanglang wewengkon pajeroan Andalusia di Spanyol kidul, ngarasakeun endahna kahirupan ngalalana nu gumbira. Nincak munggaran carita, urang bakal mangihan yen sataun kaliwat Santiago papanggih jeung anak sodagar nu geulis di dayeuh nu satuluyna didatangan deui ku manehna. Sanajan manehna ukur ngobrol sakeudeung jeung eta wanoja, rasa nu kuat ka maehna nyababkeun manehna nanyakeun deui kahirupannana minangka budah angon sarta nyababkeun manehna mertimbangkeun untung rugina pikeun nganjrek di hiji tempat. Manehna sare di garéja nu aya sabangsaning tangkal sikamor (sycamore) tuwuh.
Nalika datang ka Tarifa, palabuan samemeh kota tempat cicingna eta wanoja, manehna munggaran mutuskeun pikeun indit ka tukang ramal gipsi pikeun mantuan ngartikeun ngimpi nu kajadian deui kajadian deui dina hirupna. Santiago ngimpi dua kali saurang budak ulin jeung dombana sarta tuluy mawa manehna ka Piramida di Mesir pikeun nunjukkeun ka manehna lokasi harta karun nu nyumput. Tapi Santiago sok hudang samemeh eta budak bener-bener nepikeun manehna ka lokasi harta karun eta. Gipsy eta ngomong yen manehna kudu indit sabab lamun aya budak nu nyarita, pasti aya.
Mimitina, eta budak teh henteu ngawaro kana naon-naon nu diomongkeun ku eta gipsy, tapi nalika saurang lalaki kolot, nu nyebut sorangannan Melchizedek, raja Salem, nyarita ka manehna yen geus jadi Legenda Pribadi atawa kagunaan hirupna, manehna tuluy katarik. Melchizedek ngadongengkeun carita aheng ngeunaan hiji lalaki nu manggihan kabagjaan sajati ku jalan miturut Legenda Pribadina. Raja eta mere dua siki batu, Urim jeung Thummim, nu hiji hideung, lianna mah bodas, hideung hartina "enya" sarta bodas "henteu". Ieu, ceuk manehna, keur nyieun kaputusan, sanajan leuwih hadena mah nyieun kaputusan teh ku sorangan. Santiago mutuskeun keur lumampah ka Afrika. Manehna ngajual dombana sarta indit ka Tangier, hiji palabuan di Afrika deukeuteun Spanyol. Tapi di Tangier, manehna dirampog. Leungiteun harepan, manehna mutuskeun pikeun lumaku di sabudeureun dayeuh; naek ka pasir, sarta manggiha hiji toko kristal. Nalika eta budak asup ka toko, manehna meresihan kaca-kaca kristal nu pinuh ku kebul pikeun ditukeuran ku dahareun. Nalika keur meresihan, dua urang pelanggan asup ka toko sarta meuli sababaraha kaca kristal. Sodagar Arab tea ngomong yen eta teh totonden hade, nalika bisnisna meh bangkrut sarta ku ayana eta budak lalaki nu geus narik dua urang nu meuli, manehna mere upah ka eta budak. Santiago diajar yen takdir unggal-unggalna jelema geus dituliskeun, sarta yen aya hiji Basa di Dunya (teu dikedalkeun) nu katimu sabagean nu patali jeung dijualna domba-dombana.
Sanggeus ampir sataun, eta budak mutuskeun pikeun ninggalkeun toko kristal sabab manehna geus boga cukup duit keur meuli sagorombolan domba dua kalieun jumlah nu kungsi dipiboga samemehna, sarta kusabab manehna geus diajar Basa Arab, bisa ngajual deui ka sodagar Arab. Tapi manehna tara kungsi meuli ukur hiji domba. Manehna mutuskeun pikeun nuturkeun legenda pribadina - pikeun manggihan harta karun.
Manehna ngagabung jeung hiji karavan nu indit ka gurun nu aya Piramidaan. Dina karavan, budak eta papanggih jeung urang Inggris nu geus maluruh alkémis sajati salila sapuluh taun. Urang Inggris eta boga loba buku ngeunaan alkémi nu keur eta budak mah henteu ilahar. Dina karavan, manehna diajar basa gurun sarta Jiwa Dunya.
Alatan eta karavan ngagorolong kana oasis, dua urang jalma dina karavan teh mutuskeun keur silih diajar. Urang Inggris nyoba ngobservasi gurun sarta basana, Santiago mah maca buku-bukuna urang Inggris tea sarta diajar ngeunaan alkémi. Urang Inggris ngabejaan ka manehna yen tujuan alkemis nyaeta ngamurnikeun logam ku jalan manaskeunnana salila sababaraha taun tepikeun ka sifat-sifat individualna kabeuleum. Sanggeus sawatara waktu, Santiago eureun maca sarta mikeun bukuna ka urang Inggris, sarta masing-masing nyarita ka nu lianna yen manehna henteu bisa diajar naon wae. Santiago nyindekkeun yen unggal jelema boga jalan sorangan keur diajar sagala rupa hal.
Nalika tepi ka oasis, karavan eta dibageakeun sarta dibejaan yen henteu diidinan neruskeun lampahna ka hareup alatan ayana perang suku. Aya saurang Alkémis nu ningalikeun karavan, asup sarta mikir yen totonden geus ngabejaan yen muridna geus datang marengan ieu karavan. Santiago mantuan urang Inggris eta keur neangan alkemis. Manehna manggihan awewe gurun nu ngaranna Fatimah nu ngabejaan kelompok eta di mana hirupna alkemis. Eta budak bogoh ka Fatimah nalika munggaran nempo, sarta nyarita ka manehna yen manehna bogoh ka eta wanoja sarta hayang ngajadikeun manehna jadi pamajikannana. Murid Alkemis aya keur Santiago.
Santiago papanggih jeung alkemis sanggeus nyingkahan anceman serangan suku di oasis ngaliwatan panenjo nu dipibanda ku jalan nepo hiberna dua heulang. Alkemis ngabejaan eta budak yen manehna moal bakal bisa bagja samemeh miturut Legenda Pribadina. Bari jeung sangeungah oge pikeun ninggalkeun oasis alatan cintana keur Fatimah wanoja gurun, Santiago nyarita ka alkemis hayang cicing di dinya, narima tugasna salaku panasehat nu ditawarkeun ku pupuhu suku nalika Santiago nyalametkeun oasis. Tapi alkmis ngawanti-wanti Santiago yen dina kahirupan nu bakal datang manehna bakal leungiteun kamampuhannana pikeun nempo totonden sabab eureun merhatikeun totonden nu ngabejaan manehna pikeun manggihan harta karun sarta miturut Legenda Pribadina. Hasilna manehna bakal leungiteun posisi jadi panasehat sarta kaduhung henteu ngudag takdirna pikeun manggihan harta karun.
Ahirna, Santiago mutuskeun pikeun ninggalkeun oasis eta babarengan jeung Alkemis pikeun nyungsi harta karunna. Salila lumaku ngaliwatan gurun, eta budak lalaki diajar ti Alkemis. Manehna diajar yen unggal jalma nu ngalengkepan legenda pribadina bakal nambahan Jiwa Dunya, sarta yen dunya aya di dieu keur nunjukkeun kamulyaan Gusti. Alkemis eta oge ngabejaan eta budak keur ngadengekeun hate sanubarina sarta ngarti sahingga moal mungkir. Santiago jeung hatena jadi sobat, sarta hate Santiago balik deui ka Jiwa Dunyana. Ku kituna, Santiago jadi ngarti kana Basa Dunya.
Santiago jeung alkemis katewak di jalan ku salasahiji suku nu keur perang. Alkemis ngabejaan pupuhuna yen maranehna geus mawa duit keur dibikeun ka manehna. Duit eta ditarima tanpa pitakon sababa bisa dipake keur meuli pakarang; alkemis satuluyna ngembarkeun yen Santiago mangrupakeun alkemis nu kuat sarta bisa ngarobah dirina sorangan jadi angin sarta ngancurkeun pakemahan lamun manehna mikahayang. Pupuhuna hayang ningali hal eta; Alkemis tuluy menta tilu poe keur sasayagaan sarta lamun maranehna gagal, manehna ngajaminkeun hirupna. Eta pupuhu narima, tapi ngabejaan yen maranehna henteu bisa nawrkeun hirupna sabab da memang geus jadi milikna. Hal ieu mangrupakeun ujian pamungkas keur pangaweruh Santiago ngeunaan alkemi. Dina wanci poe katilu, Santiago mawa kelompok eta ka punclut jungkrang sarta ngabejaan yen petana bakal lumangsung sawatara waktu.
Make pangaweruhna ngeunaan Basa Dunya meunang diajar tina hatena salila lumaku, Santiago ngomong ka gurun, sarta ngawurukna ngeunaan cinta, nu ahirna gurun teh ngidinan Santiago pikeun make keusikna, sarta ngomong yen manehna bakal merlukeun angin keur niupna. Santiago pindah ka angin, sarta nyarita yen manehna acan tepi ka wates panggedena. Angin, panasaran ngeunaan naon nu bisa dilakukeun, kalibet kana sawala jeung eta budak. Angin henteu nyaho cara ngarobah Santiago jadi angin, sarta nyarankeun pikeun ngomong ka cakrawala (panonpoe). Eta budak ngomong ka angin yen angin kudu niup keusik sangkan manehna henteu lolong nalika nempo srangenge. Eta budak ngomong ka panonpoe, sarta sanggeus panonpoe ngabejaan yen sanajan manehna wijaksana, manehna teu nyaho cara pikeun ngarobah Santiagojadi angin. Angin, nu kacida gumbirana alatan panonpoe oge geuning aya wates kabisana, niup beuki tarik.
"Sinum," badai keusik nu jadi hasilna, ampir ngaruksak pakemahan. Dua komandan jeung pupuhuna sarieuneun sarta nitah manehna pikeun ngeureunan lampahna. Pupuhu ngawalon yen manehna boga harepan pikeun nempo kaagunagn Allah, kecap Basa Arab keur Gusti, sarta nyieun catetan mental pikeun miceun duanana tina tungtutan alatan kadua urang lalaki gurun nu bener eta henteu sarieuneun. Santiago dibejaan pikeun ngomong jeung leungeun nu nulis kabehannana. Budak eta ngomong ka leungeun nu nulis kabehannana, nalika manehna ngalakukeun eta sakabeh jagat teu karecet-kecet caricing, manehna mutuskeun pikeun ngadoa. Ngaliwatan doana manehna nepi ka Jiwa Dunya; sarta nempo yen Jiwa Dunya, Jiwa Gusti, jeung jiwa manehna sorangan aya hiji. Santiago tuluy ngarobah manehna jadi angin sartamindahkeun jungkrang ka sisi nu jauh ti pakemahan, manehna ngalakukeun ieu sabab Jiwa Gusti bisa nyieun kaahengan padahal jiwana sarua jeung Jiwa Gusti.
Sanggeus ngajirim jadi angin, Santiago jeung alkemis indit ka piramid dibarengan ku kelompok pengawal nu disayagikeun ku pupuhu jendral. Maranehannana eureun di biara koptik, sarta alkemis ngomong ka kelompok pangawal eta pikeun balik deui ka kemahna. Di situ manehna papanggih jeung biarawan sarta ngobrol dina basa Koptik. Biarawan eta ngondang maranehna pikeun asup. Di dapur, alkemis nunjukkeun ka Santiago hiji demonstrasi ngarobah pot timah jadi emas. Alkemis ngabagi emas jadi opat bagean sarta dibikeun ka biarawan salasahijina pikeun kamurahan hate jeung kasomeahannana. Manehna mere sapotong ka Santiago, sarta hiji deui keur manehna keur balik ka oasis. Manehna mikeun potongan terahirna ka biarawan keur Santiago lamun hiji wanci merlukeunana. Santiago jeung alkemis ngobrol sanggeus ninggalkeun biara, Alkemis ngadongengkeun carita yen unggal jalma ngamaenkeun tugasna dina sajarah dunya. Maranehna papisah tilu jam ti piramid. Hate Santiago ngabejaan yen manehna kudu ngali harta karunna di tempat nyurucudkeun cipanon sanggeus meunang piramida kabungah.
Nalika Santiago datang ka piramid manehna ngarumpuyuk katahak ku tuurna sarta ceurik, nalika cimatana ragrag manehna nempo Bangbung Scarab ngali lombang dina keusik, hiji totonden. Santiago mimiti ngali keusik tapi henteu manggihan nanahaon, nu aya malah rampog daratang sarta maling emasna sarta najong bujurna. Santiago peunggas harepan, tapi rampog eta ngabejaan yen Santiago geus lumampah jauh teuing neneangan harta karun padahal eta rampog oge sok meunang impian nu berulang tapi henteu kudu indit jauh. Cenah mah dina impian eta rampog teh oge neangan harta di gareja nu bolay nu aya budak angon jeung dombana sarare, disumputkeun di sahandapeun tangkal sikamor nu tuwuh di tempat sakristi. Budak eta, nu sare di gareja minangka budak angonna sorangan, balik deui ka biarawan keur meunangkeun deui sesa duitna keur balik sarta manggihan harta karunna, peti nu eusina koin emas Spanyol. Manehna nyeungseurikeun jalan nu aheng nu geus dipilihkeun ku Gusti pikeun mintonkeun ka manehna di mana ayana harta karun.
Catetan suku[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Coelho, Paulo (1993). The Alchemist, Reissue edition, Australia: HarperCollins. ISBN 0-06-250218-2.


text:
Taun Gajah
Taun Gajah (عام الفيل `Âm al-Fîl) diperkirakeun dina 570 M sarta dicaritakeun dina sajarah Muslim minangka taun nu sarua jeung taun kalahiran Nabi Muhammad.[1] Dingaranan kitu teh nujul kana hiji kajadian nu aya di Mekah, nalika Abrohah, pupuhu Kristen[2] di prinsipalitas Saba' (Yaman), nu ngerahkeun baladna pikeun ngancurkeun Kabah kalayan sajumlah gede wadya balad nu nu mawa hiji gajah[3].[4][5] Tapi, eta gajah-gajah teh dihalangan ku panyalindungan "nu teu katempo" di sabudeureun Mekah. Sanajan nu numpakannana milampah (najong, nyurung, nojosan), maranehna henteu meta. Satuluyna, maranehna ngacakan malikkeun eta gajah, bisa, tapi nalika dibalikkeun deui ka arah Mekah, eta gajah dariuk samemeh asup ka Kota Suci Mekah. Sababaraha pamanggihan di Arab Kidul ngusulkeun yen Taun Gajah meureun ayana 569 atawa 568 ti saprak urang Persia ngalengserkeun rejim Abisinia di Yaman kira-kira 570 [5], sok sanajan, ahli sajarah kiwari percaya yen kajadian ieu kajadiannana saeutikna sadekade samemeh kalahiran Nabi Muhammad [6].
Daptar eusi
Tempo oge[édit | sunting sumber]
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ Hajjah, pg. 73
- ↑ Riwayat sejen nyebutkeun yen manehna teh raja ngora ti Karajaan Aksum atawa minangka Raja Saba'.
- ↑ Sababaraha sumber ngarujuk kana gajah nu jamak, nu tepi ka jumlahna teh aya dalapan
- ↑ Hajjah, pg. 73
- ↑ a b William Montgomery Watt(1974), p.7
- ↑ Esposito (2003). The oxford dictionary of Islam, ISBN 0-19-512558-4, Oxford University Press
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Hajjah Adil, Amina, "Muhammad", ISCA, Jun 1, 2002, ISBN 1-930409-11-7


text:
“Teh Lis, bade masak naon kangge ayéna?” tanya kapi adi teh
“Hmm naonnya” bari kuram kireum, kucap kiceup molototkeun panon kuring nu sipit alatan beurat keneh tos hudang sare.
“Itu si Ujang sayur atos ngantosan dipayun”
“heug, kela kituh tunduh keneh”
“Euuuh burukeun atuh nyai, karunya si Ujang gés nunungguan” ngorejat kuring ngadenge sora si teteh (kapi lanceuk) ngahudangkeun make sora tarik kawas nu make toa, sugan teh aya panggilan perang ti pamarentah bakat ku reuwas wkwkwk…
Nya teu make loba omong, kuring teh langsung w lémpang ka luar imah nyampeurkeun si Ujang sayur nu gés nangkring nunungguan kuring rek balanja sayur jang tuang poé harita.
“aya naon wae Jang?” tanya kuring
“kangkung, roay, bayém, tahu, tempe, jamur, paria, pokcoy, toge, ikan kembung, jagong, putren, sayur asemeun, baso, terong, bonteng, engkol, bandeng, asin, kikil, udang, ebi, surawung, jengkol, jeung sajabana lah tuh lobaaaaa….”
“hmmm naon atuhnya bingung, meni barosén lah”
“numis kangkung w atuh jéng tempe tambahan ku kacang beureum digoreng…nikmaaaat” pokna bari ngacungkeun ramo – ramo jempol duanana.
“aah eta mah kahayang didinya w meureunan haha” tuluy dibales nyengir serengeh ku si Ujang bari manehna kudak kodok saku nyokot hape-na.
“Nya anggér lah maneh mah mun era teh sok kudak kodok wae”
“heu atuh da kumaha sok narerpeus diheureuyan ku didinya mah”
“huahaha” nya barakatak we seuri kuring teh.
Tidinya kuring sibuk ninggalian sayur, asin, nu aya dina gerobak sapeda pangdagangan si Ujang, bari ngimpléng nyipta – nyipta dahar nu matak ngulimeud kana beuteung, seubeuh…sabab gés sababaraha poé asana teh teu nafsu kana dahar teh. Sabot ninggalian, si Ujang nunjuk peuteuy nu harejo balalotot ka kuring…
“Sabarahaan hijina?”
“dua rebuan”
“halah malah – mahal teuing”
“sok atuhlah keun baé sarebu lima ratus”
“hmm kela…” Kuring tuluy nyampér ka imah nenga kapi adi nanya manehna hayang dahar jéng naon, heug pokna teh “kuma teteh we” ceunah, kitu deuih jéng kapi lanceuk kuring “kuma dinya w lah, teteh mah moal waka tuang, rek kaluar engke beurengge”.
Hah da sébél ngamatakeun kuring jadi bingung, nya langsung w kuring nyabét sarawung sagagang, asin cumi – cumi sa- ons, bahan jang sambeuleun, peuteuy dua papan, waluh cina laleutik sabungkus, jeng kangkung jang tuang engke sore. Kabehanana jadi pas hargana sanggés ditambahan buah gédang jang alo kuring nu pangleutikna béh babari “pup” dua puluh rebu rupiah.
Nya kuring teh langsung w ka dapur mawa balanjaan sapalastik tadi, tuluy mawa talenan jéng peso jang nyiksikan. Gés beres nyiksikan tuluy kuring nitah kapi adi teh cénah nyangu da géning ditinggali dina reskuker (rice cooker) teh tereh beak. Tuluy w kuring nyién kuah bungbu ngeu’euman tempe.
“Breusss tempe di goreng”…karek satengah asak kompor gas teh lila kalilaan seuneu-na ngaleutikan tuluy jésss w pareum. Duh kunaonnya tanya kuring dina hate, pas tingggali géning gas-na gés béak. Beuuu palangsiang kuring gés teu kuat lapar kukurubukan teh, nya tuluy kuring teh ngageroan kapi lanceuk jang menta duit meuli gas. Untungna teh dihareupeun imah aya warung sembako, harita keneh selang satengah jam tabung gas teh di ganti ku tukang warung…pek song kuring ngasongkeun duit jang mayar eta gas saratus rebu, ngan harita teh euweuh pamulangan, nya keun baé we cék kuring teh engke deui mun balanja di cokot.
Derrr deui kuring teh masak tempe, bari nyiapkeun bahan jang nyambeul surawung dadakan, deuuuh aripek teh ditinggali tarasina geus béak…langsung we nyokot konci motor mukakeun gerbang…..breeeeeeeeung tancap gas meuli tarasi ka warung Yayuk (warung sayur urang jawa). Karek ge sapuluh meter ti lawang gerbang, cukclak girimis ti langit disambung ku géréték teh hujan gede. Duh gusti da gés kagok ngalengkah, kuring nekat nuluykeun maju ka warung, langsung meuli tarasi sarebueun ka si Yayuk teh. Bari hujan – hujan ge kuring maksakeun balik deui ka imah, keur mah kabeneran sapeuting teh karek inget yen kuring teh géning can mandi haha, sakalian we ah baseuh beh daek ke langsung mandi pas datang ka imah teh (benenya, nanaon ge pasti aya hikmahna hehe :P).
Datang ka imah kasampak kapi adi teh keur masak keneh tempe dua iliran, nya kuring teh pas datang langsung di bere anduk, jaribrug kahujanan kuring langsung lumpat ka kamar mandi, brusss mandi najan caina tiis kacida…make baju tuluy ngabalurkeun minyak kayu putih kana awak, teu sabaraha lila kuring langsung masak deui da teu kuat gés lapar téa. Hah harita kuring brang breng brong perang di dapur ngagoreng asin cumi – cumi cing balaleutak, ngoseng ngoseng waluh cina jéng cabe gendot husam hasim teu kuat ngangseu hawa masakan nu nyegak. Ngarendos sambel tarasi surawaung dadakan. Deuuuh beuteung beuki dieu beuki kukurubukan, leungeun jéng awak ngadaregdeg bakat ning ku lapar.


text:
Poe nu sakitu panasna teu ngorotan sumanget manehna. Katingali ti tukang manehna terus ngudag-ngudag bus kota bari nyekel suling di lengen katuhuna. Manehna teu sadar tukangeun manehna motor saliweuran tereh ngadupak manehna. Eta bus terus diudag sanajan manehna geus ngarasa cape.
“Kiri-kiri” rombongan barudak SMA turun di Jl. Soekarno-Hatta 596, eta bus kota lumayan lila eurenna lantaran loba pisan anu turunna. Akhirna manehna bisa numpak oge eta bus kota. Sanajan awakna cape manehna teu paduli, manehna luak-lieuk bari ngumpulkeun tanaga jeung ngatur napasna anu gancang.
“Euh maneh deui…..”
“Aya saha kitu, Din? Si Ariel deui nya?” ceuk supir bus kota.
“Heueuh….Sep, si Ariel datang deui,” ceuk kondektur bus kota.
“Riel, iraha rek rekaman deui? He..he, lamun rek nyanyi tong bari ngemut permen bisi kaseglom,” ceuk si Udin kondektur bus.
Si Ariel masih ngarasa cape, manehna ngan saukur bisa seuri ka supir jeung kondektur bus. Teuing kunaon manehna disebut Ariel padahal teu mirip-mirip acan jeung si Ariel vokalis Peterpan. Saacan ngamen manehna ngahuleung, teuing naon nu aya dina pikiran si Ariel.
Awakna nu subur jeung bajuna nu alus ngabedakeun si Ariel jeung tukang ngamen nu sejen. Ngan pedah bajuna nu alus geus kummel jigana mah geus teu diganti tilu minggu.
“Accala mu a’lai um” (assalamua’laikum).
“Riel… maneh mah ngomong ge teu bentes komo deui nyanyi,” kondektur nyarita di lawang panto bus.
Si Ariel ngan saukur nyerengeh nembongkeun huntu taringna.
Lain sakali dua kali manehna dikitukeun ku kondektur bus kota, geus kaitung lima kali manehna dikitukeun ku si Udin. Sanajan kitu manehna teu kapok ngamen di bus kota, ngan tetep aya rasa kesel ku omongan si Udin nu teu merenah didenge. Beda jeung si Udin, Asep si supir bus kota tara loba omong.
Manehna mulai maenkeun sulingna, sora suling nu merdu nganterkeun bus kota nambahan panumpang. Sapanjang jalan bus kota nambahan panumpangna.
“Kalapa….kalapa. Punten digeser…punten, palih dieu Neng…punten digeser ” kondektur ngatur posisi.
Sanajan bus geus pinuh ku panumpang si Ariel teu euren maenkeun sulingna. Tina sora sulingna mah lagu “jang” nu dilantunkeun ku panyanyi sunda Oon. B. sora sulingna maturan pinuhna panumpang bus, aya nu nangtung aya oge nu diuk, aya oge gandeng ngobrol sewang-sewangan. Aya oge anu nundutan dipepende ku sora suling.
“Nyang cing nya’ji nyalma e’de nying nya’di nyalma ngade…..” (jang sing jadi jalma gede sing jadi jalma hade….) si Ariel mimiti nyanyi.
Hanjakal pisan sora suling anu merdu teu dibarengan ku sora nu alus. Sanajan kitu manehna teu euren nembangkeun lagu “jang” nu dilantunkeun ku Oon. B. Lila kalilaan bus kota nambah pinuh, sora suling nu ditiup ku si Ariel beki tilelep komo deui sorana nu teu bentes.
Lagu “jang” geus beres dilantunkeun,lantaran panumpang geus pasedek-sedek manehna teu nyanyi deui. Si Ariel ngodok sakuna, dikaluarkeun dina sakuna cangkang permen jang ngawadahan duit pamere panumpang. Pinuhna panumpang matak hese si Ariel ngalengkah sanajan kitu manehna teu patah sumanget. Si Ariel seseledek bari ngasong-ngasongkeun cangkang permen. Aya nu mere saratus, lima ratus, nepi ka sarebu.
“Hanyur mu’un” (hatur nuhun) ceuk si Ariel ka panumpang nu mere.
“Cecep??” tunjuk salah sahiji panumpang.
“Cep, hayu uih… hampura Ema jang.”
“Anyim, Ema cos u’sir Cecep” (alim, Ema tos ngusir Cecep).
“Hampura…hampura Ema, hayu uih jeung Ema.”
“Anyim, Ema so’ nga’inga Cecep, Cecep e’uri ha’e ku Ema. Cecep anyim u’ih….” (alim, Ema sok ngahina Cecep, Cecep nyeri hate ku Ema. Cecep alim uih…), ceuk si Cecep bari lumpat.
“Cecep…Cecep, tungguan Ema. Cucu Ema hayu urang uih, hampura Ema nya Cu…”
Ema lumpat nuturkeun si Cecep bari ceurik. Umurna nu sakitar geus 80-an euweh daya jang ngudagna. Ema ceurik balilihan, teu kawasa Ema nahan kasedih.
“Ema rumasa salah Cep, tilu minggu katukang Ema ngusir Cecep. Hampura Ema…” gogoakan Ema ceurik di jero bus.
Si Cecep teu malire, Cecep ngajleng turun tina bus kota. Cecep leuwih milih hirup di jalan daripada hirup jeung nini na.
Oleh: Yaya Mulya Mantri


text:
Buah
Buah nyaéta bagian tina tutuwuhan kembangan anu mangrupakeun robahan satuluyna tina bakal buah (ovarium). Buah biasana ngabungkus sarta nangtayungan siki. Définisi ieu henteu ngawengku buah dina harti tatanén (hortikultura) atawa pangan. Alatan éta sakapeung buah kalawan harti nu ieu disebut buah sajati pikeun ngabédakeun jeung buah anu kabentuk ti bagian séjén tutuwuhan. Buah remen ogé ngabogaan ajén ékonomi minangka bahan pangan atawa bahan baku industri alatan di jerona disimpen sagala rupa produk métabolisme tutuwuhan, mimiti ti karbohidrat, protéin, lemak, vitamin, mineral, alkaloid, nepi ka terpéna sarta terpénoid. Élmu anu ngulik sagala hal ngeunaan buah dingaranan pomologi.
Daptar eusi
Buah dina harti botani jeung harti tatanén atawa pangan[édit | sunting sumber]
Harti botani[édit | sunting sumber]
Dina panempo botani, buah nyaéta buah sajati sakumaha anu disebutkeun di luhur. Dina watesan ieu, rupa-rupa buah bisa pohara jembar, ngawengku buah manggah, buah apel, buah tomat, cabé, paré, 'siki' jagong, 'siki' kembang srangéngé, 'siki' pedes, atawa peuteuy kacang taneuh. Dumasar watesan ieu, buah jambu monyét atawa buah nangka henteu kaasup buah sajati.
Harti hortikultura atawa pangan[édit | sunting sumber]
Buah dina harti hortikultura atawa pangan mangrupakeun harti anu dipaké ku balaréa. Dina harti ieu, watesan buah jadi leuwih logor. Saban bagian tutuwuhan dina kulit taneuh anu tumuwuh ngagedéan sarta (biasana) boga daging atawa réa ngandung cai bisa disebut buah. Dina harti ieu, urang bisa manggihan buah dina harti botani anu digolongkan sasayuran, kawas buah tomat, buah cabé, peuteuy kacang panjang, sarta buah bonténg. Urang ogé bisa manggihan buah henteu sajati anu digolongkan minangka bungbuahan, kawas "buah" jambu monyét (anu sabenerna mangrupa dasar kembang anu ngagedéan; buah anu sajatina mah nyaéta bagian tungtung anu ngabentuk kawas monyét dongko), "buah" nangka (tongkol kembang anu ngagedéan); buah anu sajatina mah nyaéta eusi buah nangka anu boga warna bodas, geutahan, sedengkeun bagian "daging buah" anu didahar jelema nyaéta hateup kembang), atawa "buah" ganas.
Sebutan husus pikeun buah[édit | sunting sumber]
Ngaran pentil[édit | sunting sumber]
- Biruluk: buah kalapa anu kira-kira sagedé curuluk, méméh jadi cengkir.
- Pentil: bubuahan nu ngora kénéh pisan.
- Semi: pentil jagong.
- Tongtolang: pentil nangka.
Ngaran buah ngora[édit | sunting sumber]
- Cengkir: kalapa ngora.
- Cicipir: buah jaat nu ngora kénéh.
- Duwegan: kalapa ngora.
- Keceprek: hiris ngora.
- Kétéwél / lentud: nangka ngora.
- Pakél: buah manggah nu ngora kénéh.
Ngaran buah[édit | sunting sumber]
- Benda: buah teureup.
- Caruluk: buah kawung (eusi caruluk: cangkaléng).
- Gadog: buah gintung.
- Jebug: buah jambé
- Kamal: buah asem
- Langgoko: buah kiray
Sesebutan buah séjénna (buah nu aya dina tangkalna)[édit | sunting sumber]
- Pala gumantung: bubuahan nu biasa ngagantung dina tangkalna saperti balingbing, kadongdong, jambu, jst.
- Pala kasimpar: bubuahan nu sok ngagolér dina taneuh, saperti bonténg, kukuk, samangka, jst.
- Pala kapendem: sarupaning beubeutian, saperti suuk, boléd, sampeu, bangkuan, jst.
Sifat bubuahan[édit | sunting sumber]
- Bareubeu: jambu aér nu geus téréh asak.
- Cumolat: manggu nu geus coklat, téréh asak.
- Dumewegan: tangkil anu eusina keur meujeuhna siga duwegan.
- Gumading: gedang nu warnana semu gading nyirikeun rék asak.
- Humaseum: buah jeung sajabana nu haseum kénéh tapi téréh asak.
- Kumapalang: peuteuy atawa sélong anu ngora kénéh.
- Kumecrot: buah paré nu eusina éncér kénéh mun dipencét sok ngecrot.
- Lumayung: buah nu nyirikeun geus térh asak.
- Lumého: duwegan nu keur meujeuhna siga lého.
- Lumiat: jéngkol nu keur meujeuhna liat.
- Rumangu: pakél atawa hiris nu keur meujeuhna rangu.
- Rumegang: cau nu keur meujeuhna.
- Sumagol: hui nu keur meujeuhna.
- Tumoké: cabé nu warnana héjo semu beureum kawas warna toké nyirikeun téréh asak.
- Umanis: jagong ngora nu keur meujeuhna amis.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Hidayat, Rachmat Taufik, spk., Peperenian Urang Sunda, Kiblat, Bandung, 2005.


text:
contoh biantara sunda kepala sekolah dalam acara paturai tineung
Biantara/pidato Paturay Tineung Dina Ahir TaunDiterbitkan pada Friday, 20 April 2012 Pukul 19.23
Langkung ti payun sim kuring ngahaturkeun nuhun ka pihak panitia anu parantos masihan waktos kanggo sasanggem dina ieu acara. Dinten ieu, dina raraga paturay tineung murid kelas genep/salapan/dua belas, tipayun mangga urang sasarengan manjatkeun puji sinareng syukur ka Gusti Nu Maha Suci, réh maparinan taufik sareng hidayah-Na, dugi ka danget ieu urang Biantarana mantep broh,ane izin copas ya,buat UP bahasa sunda kelas salapan .. TY.
Upacara Adat Sunda Paturay TineungDiterbitkan pada Wednesday, 10 April 2013 Pukul 22.28
Di handap ieu Conto Upacara Adat sunda Paturay tineung pelepasan siswa sareng kenaikan kelas di sakola, SD/MI, SMP/MTs, SMA/MA. Narator bubuka : Kum……..asalamualaikum. Sampurasun kanu ngariung. Neda widi kanu linggih.
Pidato Sekolah: Contoh Pidato Biantara Sunda 5Diterbitkan pada Friday, 23 July 2010 Pukul 7.25
Assalamu'alaikum warohmatullohi wabarokatuh. Langkung ti payun, mangga urang sami-sami nyanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Anu Maha Suci, réhna dina dinten ieu urang tiasa ngariung enggoning ngahadiran acara paturay tineung. Solawat sinareng salam mugia salawasna ngocor kepala Dinas Pendidikan dan Olah Raga atanapi anujanten wawakilna • Ketua Yayasan Darma Setia Kosgoro miwah réngrénganana • Bapa Kapala Sakola miwah Ibu
Naskah Pidato Sambutan Paturay Tineung Murid SdDiterbitkan pada Saturday, 4 June 2011 Pukul 13.48
Kelas VI di ieu sakola ngiring nangtung tumalapung jojodog unggah ka salu, seja sabda tumapalang nyarungsum pamaksudan ti sadayana rerencangan ngalangkungan biantara sambutan dina ieu acara paturay tineung murid SD … Kalihna ti eta, simkuring sareng sadayana murid kelas VI ngahaturkeun sewu nuhun laksa keti kabingahan ka Bapa kepala sekolah, Ka Bapak sareng Ibu Guru wirehna simkuring sareng sadayana murid tiasa lulus kiwari estu
Acara Paturay Tineung Basa SundaDiterbitkan pada Saturday, 21 April 2012 Pukul 12.15
Ini contoh acara paturay tineung kelas ix dalam bahasa sunda. PATURAY tineung Assalamualikum wr .wb. Alhamdulilahi aujaba'alaina bil jama'ah wanahana 'anit tafaruqi wal'adawah .ash-shalatu wasalamu 'alaina rosulillah syaidina 1.bubuka 2.galindengna ayat ayat suci al quran 3.biantara sareng pangdeudeul ti : -biantara ketua osis -wawakil kelas ix -pupuhu komiteu sakola -kepala sakola 4.Unjukan paturay tineung -.masrahkeun siswa siswi kelas ix
Contoh Biantara (pidato) Bahasa Sunda Paturay Tineung...Diterbitkan pada Monday, 25 November 2013 Pukul 15.00
Puji sinareng sukur kasanggakeun ka Allah Illahi Robbi. Alhamdulillah wasyukurilah, Laillahhailallah, Subhanallah dina danget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni acara Paturay tineung, wireh
Contoh Biantara Kanggo Pangjajap AcaraDiterbitkan pada Saturday, 1 March 2014 Pukul 19.23
Numana mantenna parantos maparih nikmat ka urang sadaya,sahingga urang sadaya tiasa pateupung lawung paamprok jonghok di ieu acara anu dina raraga nyekseni Paturay tineung kelas 9. Sholawat sinareng salam mugia Anu di pihormat bapak kepala sekolah ,anu dipiati ibu miwah bapak guru,oge anu [arantos di antos-antos kapara semah ondangan numana etateh para sesepuhna ti murid-murid kelas 9. ngadegna sim kuring dina danget ieu,sim kuring
Contoh Biantara (pidato) Paturay Tineung Bahasa Sunda...Diterbitkan pada Sunday, 14 October 2012 Pukul 0.01
Alhamdulillah wasyukurilah, Laillahhailallah, Subhanallah dina danget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni acara Paturay tineung, wireh sim kuring saparakanca bade ngantunkeun ieu sakola sabada tamat diajar salami tilu taun. Bapa kalih Ibu, hadirin hormateun sim kuring . biantara Basa sunda Tema Kabersihan Sakola Kabersihan Sakola Assalamu'alaikum Wr.Wb Bismillahirohmaanirrohin Bapak kepala sekolah, KLIPING PAHLAWAN NASIONAL.
Cari Iklan:
- Halaman ini diberdayakan oleh Google dan Bing! -


text:
1. Kumaha Ngamimitianana?
Ceu Onéng tatangga kuring boga pangalaman anu kacida ahéngna. Ceuk pangra-sana moal tepi ka kasorang ku nu lian mah éta pangalaman téh, kawasna wungkul ngan tumiba ka dirina sorangan. Hanjakalna éta pangalaman téh henteu bisa diambéng dido-ngéngkeun ka nu lian, bubuhan raket pakaitna jeung ajén dirina salaku awéwé, malah salaku manusa.
Mulek ngulibek baé, disidem baé dina angenna éta pangalaman téh. Tepi ka hiji mangsa, Ceu Onéng pareng maca hiji carita pondok dina majalah. Manéhna banget kataji ku éta karangan, lantaran anu dicaritakeunana méh sarua jeung pangalaman anu disidem ku manéhna salila ieu. Ditilik tina jejer caritana mah geus kaasup lumrah saenyana. Carpon anu dibaca ku Ceu Onéng téh nyaritakeun awewe urang lembur anu miang ka kota rek nyiar pagawéan. Ari hég bet kalah tigebrus. Dikukut ku germo di hiji panti pijet sarta kudu ngaladénan napsu lalaki saban peuting.
Enya, méh sarua pisan jeung nu kaalaman ku Ceu Onéng. Bédana téh pangalaman manéhna mah leuwih ahéng, leuwih keueung. Manéhna mah lain dikukut ku germo. Lain ngalayanan napsu rupa-rupa lalaki, tapi leuwih biadab ti éta. Manéhna kapaksa kudu nurut, ngaladénan napsu bapana sorangan.
Ti harita ti barang maca carpon dina majalah, Ceu Onéng bet kumejot hayang nuliskeun pangalaman hirupna. Hayang ngarang carita pondok. Ngan teu burung manéh-na hulang-huleng. Kumaha nulisna? Ti lebah mana mimiti dicaritakeunana? Kumaha sangkan geter-geter haté bisa hirup dina karangan? Kitu pananya nu saharita ngarungkup pikiranana.
Kasurung ku karep nu ngabebela, hayang nuliskeun pangalaman nu lawas minuh-an dadana téa, trét Ceu Onéng ngarang. Nyieuhkeun rupa-rupa pananya anu tadi nga-ganggu pikiranana. Teu aya préténsi naon-naon. Teu kaimpleng hayang jadi pangarang. Malah teu ieuh jadi pikiran, naha éta karanganana téh engké bisa dimuat dina majalah atawa henteu. Nu puguh kumejot hayang ngarang téh wungkul lantaran hayang ngedal-keun kereteg angen. Peun, ngan éta.
**
Aya deui dongéng Kang Oik. Manéhna ogé sarua hayang diajar ngarang, ngan henteu kawas Ceu Onéng. Pangna kitu lantaran Kang Oik mah teu weléh asa kaka-langkangan, malah asa dibangbaluhan ku tiori. Bubuhan lulusan ti fakultas sastra, kawe-ruhna kana tiori sastra téh geus hatam pisan. Naon ari carita pondok, naon baé unsur-unsur intrinsikna, kumaha sajarah kamekaranana, jeung sabajana, geus katalar pisan. Cindekna lamun seug Kang Oik ditanggap sina ngaguar tiori carpon mah moal teu noro-lang.
Hiji peuting mah Kang Oik mereketkeun manéh rék ngarang carpon. Cikopi medok saemuk, ngebul gigireun komputerna. Roko Djarum Super 16 ogé tepi ka tilu bungkus sasadianana téh. Atuh buukna ogé maké dibaseuhan sagala rupa, ngahaja ngarah seger kana pikiran majarkeun téh. Bahan picaritaeun geus ngalangkang. Geus kacipta rék dikitukeun rék dikieukeun carita pondokna téh. Gék manéhna diuk nyanghareupan komputer. Térékték nulis judul, “Kang Adud Préman Subang”. Ngahaja nulis judulna ogé digedékeun dina layar komputerna téh.
Leng ngahuleng....sajam, dua jam..., cacap tepi ka subuh!
Cikopi geus béak tilu emuk. Asbakna geus mucung ku kuntung. Ngan baé karang-anana ukur meunang satengah kaca. Teu laju-laju. Kang Adud tokoh carita anu geus hirup dina implenganana teu daék ngajanggélék dina karanganana. Réa mandeg téh lantaran terus kaganggu ku rupa-rupa timbangan. Ké, kumaha point of view-na ieu téh? Latar caritana asa teu karasa. Ih, karakter palakuna gé teu puguh deuih. Leuh, jaba apan kudu aya suspence dina carpon téh, ngarah matak panasaran nu maca. Kumaha ieu téh?
Kang Oik nepakan tarang. Baluweng.
**
Dua conto di luhur téh minangka ilustrasi anu bisa dipaké eunteung. Nu mana nu leuwih hadé upama urang rék diajar ngarang. Naha rék alamiah kawas Ceu Onéng. Prak baé ngarang sanajan henteu dibarengan ku kaweruh kana tiori. Atawa kawas Kang Oik, apal heula tiorina bari tuluy kahihileudan ku tiori?
Bisa jadi leuwih hadé prak baé ngarang.
Dina sastra Sunda, teu saeutik pangarang anu henteu ‘wawuh’ kana tiori téh. Ma-lah boa nyingkahan. Tapi maranéhna produktif, réa nulis carita pondok. Sakadar keur conto, bisa disebut upamana baé Ahmad Bakri, Adang S., jeung Holisoh M.E. Elmu ngarangna lain tina buku-buku anu medar paélmuan sastra, tapi tina hasil maca sarta neuleuman karya nu lian. Ieu pisan sigana anu penting keur nu aya karep hayang diajar ngarang téh. Kudu réa maca heula karangan nu lian. Ngarah aya babandingan. Ka dituna urang bakal boga takeran, bisa ngawilah-wilah, nu kumaha ari carita pondok téh, mana carita pondok nu hadé jeung mana anu goréng, jsb. Lebah kudu nimbang-nimbang mana ari carpon anu hadé keur dibaca, urang bisa macaan buku-buku kumpulan carpon anu geus medal. Buku-buku kumpulan carpon modél kitu mah geus puguh timbanganana, boh timbangan éditor nu ngajén atawa milihan éta carpon, boh timbangan penerbit anu medal-keunana. Di urang réa pisan buku kumpulan carpon téh. Aya anu mangrupa kumpulan karya hiji pangarang, aya ogé anu mangrupa antologi, kumpulan karya sababaraha urang pangarang. Nu disebut pandeuri upamana baé Petingan (Pustaka Daséntra, 1983), Guriang Tujuh (Kumpulan Carpon Sastrawati Sunda, Rahmat Cijulang, 1984), Sawidak Carita Pondok (PT Manglé Panglipur, 1986), Kanagan (Kumpulan Carpon Pinilih Mang-lé, Geger Sunten, 2003), jeung Surat keur ka Sawarga (Kumpulan Carpon Sastrawati Sunda, Kiblat, 2004).
Cindekna, kumaha kudu ngamimitianana upama urang rék diajar ngarang, sigana teu aya deui cara iwal ti kudu prak ngarang. Geuning ceuk paribasa deungeun, sing saha nu hayang bisa ngojay, kudu ngagebruskeun manéh ka jero cai. Rék kumaha jadina karangan urang, naha bulé naha hideung, naha nyumponan kana ajén sastra atawa henteu, ulah teuing dipikiran. Éta mah engké bakal nuturkeun, saluyu jeung karep atawa kadaék urang. Salila urang keyeng bari tuluy diajar tina karya nu lian téa, macaan karya para pangarang, insya Alloh urang bakal bisa nulis karangan anu hadé.
Ceuk Adang S. Dina bukuna Diajar Ngarang Carita Pondok, aya tilu cara anu kudu disorang upama urang hayang jadi pangarang: getol maca, getol diajar, jeung daék campur gaul jeung pangarang.
Getol Maca. Maca naon?
Maca naon baé anu mangpaat, naha élmu pangaweruh atawa karangan fiksi (car-pon, novel jeung sajabana) anu bakal ngahudang beuki gedéna karep urang diajar ngarang. Pikeun calon pangarang, réa maca karya para pangarang téh di antarana bisa ngajembaran kabeungharan basa. Ieu apan pakakas anu poko pikeun pangarang mah, kamampuh sarta kamahéran ngagunakeun basa. Sakumaha alusna bahan picaritaeun, upama henteu dirojong ku kamampuh ngolah basa mah hiji karangan bakal cawérang, teu matak kataji nu maca.
Sagédéngeun éta, ku réa maca karangan batur, urang bakal kahudang karep ha-yang ngarang. Boga motivasi kuat kitulah ceuk basa légégna mah. Sakapeung mah sok kumejot pisan hayang nulis sabada maca karangan batur téh. Kawas tadi lalakon Ceu Onéng téa. Kitu deui, ku mindeng maca urang bakal bisa neuleuman gaya masing-masing pangarang. Ka dituna éta gaya pangarang téh sok tuluy ‘diturutan’, disaluyukeun jeung watek atawa karesep séwang-séwangan. Pikeun pangarang anyar anu jiwana romantik upamana, resep kana suasana anu lantip, ngagalindeng, tangtu bakal kataji ku karangan-karangan Syarif Amin. Sawatara novel Syarif Amin, upamana baé Manéhna, Babu Kajajadén, atawa Nyi Haji Saonah, kaasup karya-karya romantik anu ngagalindeng tur nyongcolang pisan, hésé babandinganana dina sastra Sunda mah. Ari pikeun calon pangarang anu jiwana hégar, resep heureuy, cawokah, bakal kayungyun ku karya-karya Ahmad Bakri. Novelna Asmaramurka, Juru Tulis Malingping, atawa kumpulan carponna Ki Merebot, nuduhkeun karya nu leubeut ku hal-hal nu matak lucu pikaseurieun.
Naha kaci upama urang nurutan gaya nu lian? Naha moal disebut epigon, tuturut munding? Keur saheulanan mah, dina tahap-tahap munggaran urang diajar ngarang, teu matak pamali. Ulah sotéh urang terus néplak bari teu aya usaha hayang nyingkah, ngabé-dakeun manéh. Sual pangaruh, karya hiji pangarang kapangaruhan ku gaya pangarang anu tiheula, kawasna teu bisa dileuleungit. Malah Rahmatullah Ading Affandie (RAF), pangarang nyongcolang dina sastra Sunda, kungsi pok pisan balaka yén anjeunna kapa-ngaruhan pisan ku karya-karya Syarif Amin.
Ngan pangarang anu maca, anu tuluy diajar ngajembaran dirina, anu karyana bakal nyongcolang téh. Upama teu kitu, langka daék maca karangan batur, tanwandé karyana bakal jalan di tempat. Ngulibek dina pasualan anu geus lecek réa ditulis ku batur. Karyana heureut pakeun, boh téhnikna boh bahan caritana, kitu-kitu kénéh teu matak hégar anu maca.
Getol Diajar. Ieu saenyana bagian anu pangpentingna, nyaéta diajar tuluy-tuluyan. Ku cara latihan ngarang saban waktu, kamampuh urang laun-laun bakal kaasah. Bakal seukeut lila-lila mah. Ngarah sumanget ngarang tetep aya, leuwih hadé upama hiji karangan anu geus ditulis henteu diantep gular-golér dina méja, tapi tuluy dikirimkeun ka majalah atawa koran. Kumaha carana? Kari néangan di mana alamatna majalah atawa koran anu rék dikiriman karangan ku urang téh. Di urang ayeuna aya sawatara media massa anu sok ngamuat karangan carita pondok, upamana baé majalah Manglé, Cupu-manik, Sunda Midang, Suara Daérah, koran Galura, Giwangkara, jeung Koran Sunda. Upama geus apal alamatna, kari ngirimkeun karangan urang ngaliwatan pos. Keurna rék digidig langsung dianteurkeun ka rédaksina ogé teu matak nanaon ari sakira teu matak barabé mah. Tangtu baé karangan anu dikirimkeun téh minangka karya anu geus diang-gap ‘jadi’ ceuk timbangan urang. Ketikanana beresih henteu curat-corét, karanganana henteu panjang teuing, cukup ku 3 atawa 4 lambar. Lebah ukuran panjang-pondokna karangan carpon, engké urang pedar pandeuri.
Upama karangan urang teu dimuat ku rédaktur, tangtu ulah gancang peunggas harepan. Bisa jadi karangan urang can manjing kana ukuran karangan anu pantes dimuat. Hanjakalna langka, malah boa teu aya, rédaktur anu haat daék mulangkeun sarta méré kamandang kana hiji karya pangarang anyar anu can manjing téa. Tangtu kama’lum. Rédaktur bakal riweuh pisan upama kudu méré koméntar kana saban karangan anu katampa. Sanajan kitu, upama urang jol deui jol deui ngirimkeun karangan, ilaharna sok jadi catetan Kang Rédaktur. Komo upama karya urang anu kadua, katilu, katujuh, beuki undak ajénna mah. Piraku maké lapur pisan teu aya anu dimuat.
Upama karangan urang langsung dimuat. Wah, éta mah milik gedé. Hiji anugrah. Kabagjaan anu taya hinggana keur pangarang anyar mah. Efek psikologisna pohara hé-batna. Teu saeutik pangarang anyar anu tuluy dagdag-dégdég saharita nalika apal ka-ranganana dimuat. Majalahna ditémbong-témbong ka kabogoh, ka pamajikan, ka mitoha, ka tatangga, ka saha baé anu nganjang ka imahna. Karanganana dina majalah téa hantem dibulak-balik dibaca deui, bari sakapeung umat-imut semu rebéh. Reueus, asa enya geus kaaku jadi pangarang. Sumanget ngarangna tuluy hurung ngabebela.
Tangtu henteu unggal pangarang anyar kitu pepetaanana. Ngan ceuk tadi gé pangaruhna pohara gedéna. Karangan bisa dimuat dina majalah téh kudu jadi tujuan utama pikeun anu enya-enya aya karep hayang jadi pangarang mah.
Campur gaul jeung pangarang. Naon mangpaatna?
Ku mindeng pagésrék mah batu ogé kapan sok tuluy panas, sok tuluy hurung. Kitu kira-kira upama dipapandékeun. Mindeng campur gaul jeung pangarang sakurang-kurangna urang bakal kahudang hayang terus diajar ngarang. Béh dituna urang bakal mulungan kabisana, sumangetna, kabiasaanana, prosés kréatifna.
Eudora Welty pangarang nini-nini ti Amérika, upama rék ngarang téh cenah sok terus manteng ngahirupkeun tokoh carita dina implenganana, tepi ka katénjo réngkakna, tepi ka kadéngé kumaha ngomongna. Lamun geus ngalangkang kitu, kakara éta nini-nini téh nulis ngadekul. Lebah néangan inspirasi, A.A. Navis pangarang anu kawentar ku carponna Robohnya Surau Kami, cenah sok anteng nagog di WC. Ceuk béja éta pisan pangna A.A. Navis tuluy katerap kasakit ambéyen. Atuh pangarang Sunda, teu kurang-kurang miboga kaunikan séwang-séwangan. Godi Suwarna upamana, kungsi ngadongéng yén manéhna sakapeung sok nyiptakeun heula suasana ahéng saméméh parak ngarang. Nyeungeut lilin, meuleum dupa, ti dinya kakara ngumbar imaji bari ngetik.
Prosés kréatif pangarang di batur mah geus aya nu narulis, tepi ka bisa kabaca ku saha baé anu hayang diajar ngarang. Dina sastra Sunda mah can kungsi dibukukeun pangalaman ngarang para pangarang sarupa kitu téh. Padahal dina taun 1977, Paguyuban Pangarang Sastra Sunda (PP-SS) kungsi nanggap para pangarang sina ngaguar prosés kréatifna. Ceuk béja tulisan pangalaman para pangarang éta téh aya anu ngumpulkeun, tapi tepi ka kiwari can kungsi medal.
Éta pisan kasang tukangna, lantaran kabita ku buku-buku anu medar prosés kréatif para pangarang, awal taun 90-an kuring kungsi méntaan sarta ngumpulkeun tulisan prosés kréatif para pangarang Sunda. Hanjakalna, ku sabab hayang lengkep, hayang kakumpulkeun pangalaman ngarang ti para pangarang Sunda anu maroyan, éta naskah anu jumlahna kakara 12 karangan téh can bisa terbit jadi buku tepi ka ayeuna. Nya kitu téa, para pangarang anu dipénta sina nuliskeun pangalamanana téh, engké jeung éngké baé jawabanana. Antukna sumanget anu tadina gedé hayang medalkeun éta buku, tuluy luntur lalaunan. Pleng baé tungtungna mah poho. Hiji mangsa nalika Hawé Setiawan nganjang ka imah, bras ngawangkong sual éta, nya tuluy ditéangan. Ari goréhél téh naskahna kapanggih geus méh rarapet, jaba dipaké sayang babakaur. Hawé gogodeg. Keun ku uing rék ditambahan, sarta bukuna engké urang judulan “Babakaur dina Sastra Sunda,” pokna bari nyakakak.
Ngahaja rada papanjangan nyaritakeun perluna aya buku anu medar prosés kréatif para pangarang téh. Maksud téh raket pisan pakaitna jeung ‘campur gaul’ jeung panga-rang téa. Keurna urang teu bisa langsung campur gaul jeung maranéhna, ku maca pangalamanana mah apan méh sarua baé.
2. Tiori, Naha Perlu?
Sanajan tadi geus ditétélakeun yén tiori sok ngabangbaluhan, aya hadéna upama urang paham kana paélmuan kurung-karang. Élmu mah apan tetep gedé mangpaatna jaba teu kudu beurat mamawa. Anu kudu dipahing téh, ulah tuluy dibeungbeuratan ku tiori kawas Kang Oik. Ku cara maca tiorina, urang jadi terang upamana, naon ari carita pondok téh, unsur naon baé nu kudu aya dina hiji karangan carita pondok.
Enya, naon atuh ari carita pondok téh?
Réa pisan pamadegan para ahli anu nerangkeun wangenan carita pondok téh. Teu kudu diguar papanjangan, urang cokot nu pokona baé. Ongkoh sok matak lieur apan ari perkara definisi mah. Carita pondok téh karangan rékaan (fiksi) anu wangunna pondok, kira-kira 3-4 kaca majalah, anu ngasongkeun hiji kajadian. Palakuna umumna tara loba, cukup ku saurang atawa duaan palaku utama. Dina carpon mah carita téh kudu sing sarwa singset tur pepel. Anu pokona pisan nyaéta ayana hiji kajadian. Upama urang nyaritakeun kaayaan di pasar, sanajan tepi ka témbrés ogé nyaritakeunana can bisa disebut carpon. Iwal lamun di éta pasar aya copét anu diteunggeulan lantaran kaperego maok dompét upamana. Aya hiji peristiwa anu diasongkeun!
Ku sabab kudu singset téa, lebah muka carita ogé ulah ngagebay papanjangan, tapi kudu langsung mawa nu maca kana hiji kajadian. Dina sastra Sunda carpon anu wandana kitu téh sok mindeng kénéh kapanggih. Pangarang anteng nyaritakeun latar atawa nyaritakeun implengan palaku. Ceuk Rosihan Anwar mah sepuluh kata pertama téh konci anu kacida pentingna, naha hiji carita rék tuluy dibaca ku nu maca atawa moal. Malah Anton Chekov, pangarang Rusia anu kamashur leuwih tandes deui. Upama anjeun ngarang carpon pokna, tilepkeun wé kaca anu kahijina mah, tuluy soéhkeun sarta piceun bagian anu luhurna!
Salian ti kudu aya palaku jeung hiji kajadian, naon deui unsur séjénna?
Ieu ogé urang tingkes anu pokona baé.
Galur jeung plot. Rada hésé saenyana nétélakeun plot téh, da sok nyumput dina guluyuran carita. Sakadar keur gambaran, anggap baé urang nyaritakeun Kang Adud anu jadi préman Subang, éta disebutna galur. Upama urang nyaritakeun Kang Adud maot alatan dipergasa ku baturna, éta plot. Tegesna plot téh hiji konflik, hiji kajadian anu bakal ngahudang klimak carita.
Point of view, nyaéta rék ngaliwatan saha pangarang cacarita. Naha rék maké tokoh kuring, manéhna, atawa ngaran hiji jalma. Pikeun pangarang anyar, ilaharna nu umum sok dipaké téh tokoh kuring. Pangna kitu lantaran bahan anu dicaritakeun téh beunang ngaraéh tina pangalaman sorangan. Sanajan kitu “kuring” dina karangan henteu salilana jadi tuduh pangalaman pangarangna.
Téma jeung amanat. Pangarang nulis karangan téh lantaran kajurung hayang nepikeun hiji jejer pasualan, naha sual ajén kamanusaan, perjoangan, katelengesan, asih nu peunggas di tengah jalan, jsb. Ieu téma carita téh henteu nembrak, henteu dipokkeun ku pangarang, tapi nyumput buni dina carita. Kapanggihna atawa karasana sanggeus urang réngse maca. Kitu deui amanat, bisa dilenyepan satutasna urang tamat maca hiji carita. Euh, kitu geuning pamustunganana jalma anu telenges téh. Kitu balukarna jalma anu ngugulung harta banda téh, jsb. Kadieunakeun mah, ku kamekaran sastra modéren ayeuna, éta amanat téh henteu ‘hitam-putih’ kitu diasongkeunana ku pangarang. Carita sakapeung ngan saukur imprési, rékaman kajadian sabéngbatan, tapi ku katapisan panga-rang karasa antebna kana mamaras nu maca. Carpon “Puteri Tidur” tarjamahan tina Sleeping Beauty karya Marquez upamana, ngan saukur nyaritakeun hiji lalaki anu kagendam ku mojang geulis di bandara. Éta mojang téh bet kabenaran diuk pagigir-gigir dina pesawat, sarta saré ngageubra. Teu aya paguneman naon-naon. Tokoh kuring salila-lila manteng mikiran mojang geulis gédéngeunana.
Karakter atawa pasipatan palaku. Pangarang kudu bisa negeskeun pasipatan palaku anu dilalakonkeun, naha tina pikiranana, omonganana, atawa réngkak paripolah-na. Ieu pasipatan téh kudu angger deuih ti awal tepi ka tungtung carita. Pangarang kudu konsisten ngajaga karakter para palaku séwang-séwangan. Lebah aya robahna, ilaharna lantaran aya peristiwa anu mangaruhan kana jiwa palakuna. Lamun teu kitu, nu maca sok kerung. Naha nya, ongkoh cenah kacaritakeun telenges, tapi bet jadi daréhdéh? Kitu kira-kira nu maca protésna ka pangarang anu teu apik ngajaga watek palakuna.
Suspencé, atawa sumput beling ceuk istilah Wahyu Wibisana mah, nyaéta pasual-an anu ngahaja disumputkeun atawa diantep sina ngelemeng ku pangarang, ngarah nu maca matak panasaran, hayang tamat tepi ka pungkasan carita.
3. Rék Nyaritakeun Naon?
Bahan anu bisa diréka jadi hiji karangan teh kacida réana, boh anu kaalaman langsung ku urang boh tina pangalaman anu lian, boh anu nyampak di sabudeureun urang boh anu kadéngé ti tempat séjén. Kari urang bisa milihna jeung ngaraéhna.
Hiji poé aya tatangga ngadongéng bari rambisak lantaran televisina dicokot ku nu nagih hutang, mangkaning anakna harita keur ronghok lalajo televisi. Hiji mangsa di terminal katénjo pisan ku panon urang aya préman nu katénjona telenges. Awakna pinuh ku tato, ceulina dianting, sarta buukna dicét beureum. Tapi basa kadéngé ngong sora adan, éta préman téh bet gura-giru wudu sarta cong solat di musola. Dina waktu nu séjén deui, urang nénjo berita dina televisi, awéwé nu geus umuran nginghak bari ngangais budak, nénjokeun buldoser anu keur mahabu ngaruntuhkeun imahna. Jeung réa-réa deui.
Éta di antara rupa-rupa kajadian anu mindeng sok kasaksén ku urang tina kahirup-an sapopoé. Bahan-bahan anu bisa diraéh jadi hiji karangan carita pondok.
Réa kénéh saenyana anu bisa diguar ngeunaan ngarang carpon téh. Keur saheula-anan urang pungkas semet dinya baé. Paralun, bisa ngadongéng sakitu ogé lain asa manéh bisa ngarang. Boa kaasup kana ngabéjaan bulu tuur. Ongkoh naon-naon anu tadi dicaritakeun téh éstu tina pangalaman sorangan.
4. Carpon Bacaeun
Carita pondok anu ditulis ku Ceu Onéng téa, teu kungsi kabaca tepi ka ayeuna. Ngan lalakon hirupna, lila eunteup ngalangkangan. Ku kuring tuluy ditulis dijieun carpon. Ieu carpon kungsi dimuat dina majalah Manglé sawatara waktu katukang. Ulah ditilik alus-goréngna. Ieu mah minangka bahan baé anu bisa disawalakeun.
Anaking jeung Bulan
HANDAPEUN lampu-lampu dayeuh nu ngempur manéhna leumpang téh.
Jejem teu luak-lieuk, tapi henteu rusuh katénjona, sanajan teu kaasup kana ukuran leumpang ngagandeuang nu kitu mah. Tapi upama ditelek-telek riukna, kaciri yén nu keur leum-pang téh saenyana hayang geura tepi ka tempat nu ditujulna. Biheung di mana. Saliwat mah puguh siga nu keur kasarung. Wayah kieu, tengah peuting, manéhna pangawak awéwé, maké ngulampreng kénéh di tengah kota. Keurna aya nu nyangka urang lembur, pantes. Urang lembur nu keur kokotéténgan néangan dulur atawa salaki nu teu puguh dumukna. Da enya atuh, dangdanan sahinasna, nyangklék kantong bari ngais orok, ngaprak leumpang bangun sakaparan-paran.
Manéhna antaré leumpang ka kulonkeun. Ngalinjing mipir-mipir birit peuting, muru tempat anu teu kungsi kaimpleng di mana perenahna. Ngan dilelebah baé ku pikirna sorangan. Kira-kira di lebah dinya, ka dinya jalanna, kitu patempatanana. Geus diwangwang sagala rupana, tadi basa manéhna rék indit ti tempat panganjrekanana. Puguh baé henteu ujug-ujug jung, manéhna téh. Malah lain rumegag rék indit téh tapi ngareugeu, ngabigeu, awahing ku keur poékeun samagaha pikir. Nginghak ngabangingik geus puguh. Malah tepi ka saatna cimata. Tepi ka garingna pisan. Kawasna teu kaukur ku cimata ngerikna rarasaan manehna téh.
Lebah lahan nu rada lénglang, manéhna tatanggahan ka langit, neuteup bulan.
Reg ngarandeg.
Ngajeugeug bari tanggah watara lila.
Di langit kawas aya nu ahéng. Peuting harita horéng bulan keur meujeuhna mabra. Bulan di langit dayeuh anu teu pati ngempray, sab kasilep ku lampu nu marakbak di mana-mana. Tapi peuting ieu téh moal salah opat welasna, cek pikirna. Tuluy aya nu ngolébat dina ingetanana, beungeut indungna di lembur, jeung imahna nu nguyupuk nyengceling di luhur pasir. Ujug-ujug nyéngcélak baé, hirup dina implenganana. Indungna ari nincak mamaleman caang bulan téh sok ngalaong baé ngaji sapeupeuting. Sorana ngagalindeng nembus lulurung-lulurung simpé. Biheung, manéhna teu kungsi nanyakeun ku naon pangna kitu. Ngan anu inget ti barang ditinggalkeun ditalak ku bapana, indungna sok ngaji kitu téh. Bapana geus taun-taun ngancleung hirup di dayeuh bari lat poho ka anak. Karuhan baé, kadua indungna manéhna kapaksa kudu nandangan kasusah, lara balangsak taya tempat pamuntangan. Nu matak ari geus ngadéngé peuting-peuting indungna ngaji, sok karasa antebna. Sora indungna nu ngalaong ti luhur pasir, jeung cahya bulan nu ngempray, duanana nyerep kana angenna, nyirep lelembutanana. Wening taya bandingna.
Ayeuna bari tanggah neuteup bulan, bet kadéngé deui sora indungna téh, ngalaong hawar-hawar di kajauhan. Karasa laun-laun aya nu ngagelek dina tikorona.
Saamparan reueuk hideung lalaunan nyimbutan bulan.
Manéhna tungkul deui. Malah kawas ngagentak kage-bahkeun biheung ku naon. Gedig deui manéhna leumpang. Semu rusuh ayeuna mah.
Manéhna neger-neger manéh, netegkeun karep. Nyieuhkeun naon-naon nu ngalalar jeung ngalangkang dina pikiranana. Kalangkang mangsa katukang anu saenyana sok remen némbongan. Teu, aing teu kudu ngalimba, gerentesna bari ngagisik juru panonna. Geus lila apan tilem tina pikiran aing, indung, dulur, imah jeung lemburna, pasir jeung bulanna. Geus dipupus lantaran ngahaja hayang mopohokeun.
Angin peuting lulumpatan dina lulurung, ngahiberkeun bau runtah, tuluy nebak buukna nu ngarumbay. Hiek aya nu kaambeu, nyocokan irungna. Manéhna ngarandeg negeskeun téténjoan. Horéng teu jauh hareupeunana aya nu keur ngahégak ngukuyan bak runtah: jelema jeung anjing. Anteng silih herengan parebut tulang, bangké, jeung sésa kadaharan nu bahé, baya-tak dina trotoar.
Manéhna ngarandeg, ngajanteng lebah dinya. Ahéng ku téténjoan. Tuluyna tiluan pape-long-pelong bari jempling euweuh nu nyoara; manéhna, lalaki, jeung anjing. Itu tangtu asa kage-bah kagareuwahkeun. Malah tina seukeutna teuteupan éta lalaki jeung anjing, ku manéhna kateguh yén éta dua mahluk téh asa keur didodoho, asa rék disoro, direbut rejekina. Duanana kawas taki-taki rék ngarewég manéhna. Atawa boa-boa itu pada merong téh lantaran katénjoeun aing babawaan, cek pikirna. Manéhna ngagebeg, reuwas, bari dirungkup kakeueung. Leungeunna tipepereket nangkeup orok dina aisanana. Késangna ngucur di sakujur awakna.
Keur kitu kadéngé hawar-hawar sada nu nakol tihang listrik di kajauhan.
Belentrang! Belentrang!
Manéhna asa ujug-ujug boga tanaga pikeun nyingkah ti dinya. Gedig baé indit. Ngabig-brig semu lumpat. Keur manéhna saenyana teu matak ahéng. Di kota sakapeung euweuh bédana antara jelema jeung anjing. Sakurang-kurangna kitu anu kasampak jeung karasa ku manéhna.
Simpé karasa nyaliara, ngarungkup lelembutanana. Béda ti sasari, peuting harita nu karasa ku manéhna asa pohara simpéna. Padahal taya nu robah, boh dédéngéan boh téténjoan. Kitu ilaharna gé. Dina peuting nu ngagayuh ka janari, cara harita, dayeuh kapan sok angger ngempur. Hirup terus digelarkeun, ngaguruh taya reureuhna. Tapi harita, naon-naon anu katénjo atawa kadéngé, lain matak ngahudang ludeung cara sasarina. Henteu matak kebek ku pangharep-an cara tilu taun katukang basa manéhna mimiti nincak dayeuh tur leumpang di jalan anu éta, nu ayeuna keur disorang deui ku manéhna. Henteu, teu kitu. Malah sabalikna pisan. Bulan, jelema, anjing, bangké, runtah, jeung sora indungna, kabéh kawas ngagencét haténa, nanceb kana mamaras rasana.
Léngkahna beuki gancang. Asa aya nu ngudag ngabeberik. Asa aya leungeun roroésan tukangeunana. Leungeun indungna nu rék ngajéwang pigeulangna, nyegah manéhna, ngiwat orok nu angger ngageubra dina aisanana.
Manéhna ngahégak asa capé kabina-bina. Jajantungna asa aya nu nindihan, aya nu nga-heumpik sakaligus. Késangna beuki ngucur di sakujur awakna. Moal, aing moal galideur, da euweuh deui cara iwal ti kudu kieu, gerentesna bari ngemprid. Basa manéhna ngalieuk ka tukang, gebeg deui, horéng anjing nu tadi téh nuturkeun. Malah lain hiji, tapi aya tiluna anjing téh, ngariclik tukangeunana. Puguh baé beuki nambahan kakeueung. Manéhna asa keur diboro, dikepung anjing. Awakna semu ngadégdég mengkek kasieun. Léngkahna beuki gancang, jojoré-latan nyorang panjangna trotoar nu ngembat taya tungtungna.
Gep, asa aya nu néwak pigeulangna.
Lain, lain anjing. Tapi leungeun bapana. Jalma anu salila ieu dipaké tempat nyaluuh.
Harita ti barang anjog ka dayeuh, milu nganjrek di kamar kontrakanana, karasa pisan kanyaah bapana téh. Malah sakapeung sok karasa ngogona, padahal tadina mah apan sakitu ngamplengna. Malah miceun baé sasatna, miceun ka anak, da ari indungna mah apan geus diragragan talak ti harita kénéh. Naha peta bapana kitu téh pedah manéhna nyorangan teu boga deui pamajikan, atawa geus kitu baé kuduna sipat nu jadi bapa, biheung. Ku manéhna tara nemen-nemen dipikiran. Anu puguh, ujug-ujug karasa baé betahna hirup di dayeuh téh. Komo ti barang bisa digawé mah. Najan gajihna teu sabaraha, tapi karasa jadi pangjurungna. Ngajurung ngahu-dang ludeung hirup dina gumuruh dayeuh.
Bapana nya kitu deui, ti barang aya manéhna katémbong béragna. Henteu ripuh kawantu aya nu ngurus, daharna, pakéna. Komo kasebutna jadi satpam di pabrik, indit subuh datang peuting téh jeung enyana. Manéhna anu sasadiaan di imah téh, bubuhan manéhna mah gawéna henteu dur-duran. Lamun bapana datang peuting, manéhna sok ngulutrak mukakeun panto. Atawa lamun bapana mekel konci mah, sok geus kasampak aya baé di kamar. Sakapeung mah manéhna sok reuwas. Keur meneran tibra mah tara kadéngé bapana ngulutrak téh. Ari lilir, bapana geus ngajanteng bari daster manéhna nyingsat ka mana-mana.
Kitu baé reuhreuy hirup paduduaan. Beuki lila bapana kawas beuki nyaah ka manéhna. Ari tas gajihan, sok katémbong rébo babawaan. Ku manéhna kataksirna hayang nyukakeun anak. Hiji waktu mah maké mangmeulikeun baju sagala rupa, baju daster, paranti saré majarkeun téh. Kaénna semu carang, tepi ka awak bakal témbong ngalangkang lamun dipaké téh. Harita kénéh gé tuluy dipake éta daster téh, diajaran. Manéhna lunggak-linggek hareupeun eunteung. Tukang-eunana bapana mencrong, ngalelekan sakujur awak anu keur ngeunteung.
Tepi ka hiji peuting, manéhna keur saré ngageubra, keur ngimpi neuteup bulan di buruan imahna nu nyengceling di mumunggang; ngimpi ngadédéngékeun sora indungna nu ngalaong ngaji yasin. Keur kitu bet karasa asa aya leungeun nu ngusapan pipina, bitisna, pingpingna....
Koréjat manéhna hudang.
Ngajeugeug hareugeueun, mencrong lalaki hareupeunana. Bapana. Lain, lain bapana. Tapi sidik enya, éta téh bapana. Pada jempling baé taya nu ngomong sakemék. Rohangan kamar kawas ujug-ujug kasirep ku naon boa. Jempling tapi karasa genting. Tah, panon bapana nu hurung nu mawa genting téh. Sidik pisan teuteupna peuting harita mah ahéng katénjona. Lain teuteup bapa ka anak, tapi teuteup lalaki nu nyidem birahi.
Manéhna ngised, mundur.
Gep leungeunna dicekel. Ku manéhna diképéskeun. Tapi itu kalah beuki pageuh nyekel-na. Manéhna teterejelan ngaleupaskeun manéh. Tapi nu nyekel tambah ngonci, malah tuluy meubeutkan dirina kana kasur. Manéhna ripuh. Papuket baé tuluyna mah. Anak jeung bapa. Nu ngamuk hayang leupas jeung nu ngadengkék hayang ngumbar napsu ngaberung. Pagugulung. Anak jeung bapa.
Sabedas-bedasna ogé tanaga awéwé, naon hartina. Piraku rék bisa ngejat tina genggeman lalaki nu keur ngagugudag ku napsu iblis. Langit peuting nu harita geus hideung ku indung men-dung, kawas turun laun-laun ngalingkup suhunan, tuluy ngagebrét nurunkeun hujan. Manéhna nya kitu deui, bari nyuuh téh ngagukguk hujan cimata.
Sugan ukur semet dinya lalakon hirupna téh.
Horéng éta mah kakara riakna mun cai mah, saméméh ngajelegur datang ombak nu leuwih rosa umpalan. Bapana nu tadina sasat dipaké tempat nyaluuh basa manéhna hayang ngumbara hirup di dayeuh, geus nyieun peta biadab, ngagadabah ngarurujit dirina. Tuluy runtuh baé sakabéhna, sumangetna, angen-angenna, geus taya pulukeun. Wungkul ngan rasa hina nu meureutan haténa saban waktu. Diteumbleuhan geugeuleuh anu ngan ngaheumpik ka dirina so-rangan.
Tapi kahirupan henteu ngarandeg lebah dinya.
Waktu terus baé ngagilisir kawas angin, halon nebak dangdaunan, atawa ngahiuk neum-bag cadas nu nangtawing. Manéhna gé laun-laun mah milu asup ka dinya, kana lulurung waktu, kana ulekan hirup nu ahéng, bari angger kudu disorang. Teu bisa ngejat ongkoh. Teu bisa nying-kah ngajauhan. Malah kawas dicangcang baé tuluyna mah. Da jeung enyana deuih, manéhna dikungkung dikurungan. Angger hirup di dinya, paduduaan jeung bapana. Kungsi manéhna nyo-baan ngalolos kabur, tapi teu kungsi saminggu, bapana geus nyerek manéhna. Tepi ka hiji waktu manéhna ngarasa lendeng, lalieur hayang utah saban waktu. Aya binih nu laun laun-laun jadi dina pianakanana. Gugurkeun! Cek bapana.
Bulan ngempray deui di langit. Angin peuting ngusapan buukna nu semu beueus ku ciibun. Léngkahna geus anjog ka tungtung dayeuh, moal lila gé bakal tepi ka tempat nu rék ditu-julna. Leumpangna beuki gancang, bangun inggis sieun kapegat balébat. Sieun katénjo ringkang-na, ku saha baé atawa ku naon baé.
Geus tepi mah horéng henteu sakumaha anu kaimpleng ti tadina.
Manéhna ngajeugeug baé nénjo runtah nu ngagunung téh. Cek pikirna, moal rék talang-ké, rék sok baé disimpén dituruban orokna téh, tuluy manéhna geuwat ngejat deui. Henteu, teu kitu. Nénjo runtah ngagunung jeung sora anjing babaung, dirina ujug-ujug dikepung kakeueung. Kakeueung anu pohara antebna. Leungeunna tipepereket nangkeup orok nu angger ngageubra dina aisanana. Samping nu ngarungkup orokna dibuka lalaunan. Bréh beungeut nu suci beresih. Dina beuheungna aya nu ngageleng semu beureum, tapak ramona nu tadi ngaranggeum lalaunan. Lalaunan tapi tuluy mangkék sakaligus, ngarah teu kadéngé ngocéakna. Enya teu kadéngé ceurik orok téh, ngan sukuna baé kekejetan. Éta gé teu lila, pantesna rohna tuluy ngahiur ka luhur langit.
Teu katahan harita mah nu ngagelek dina tikorona téh. Gauk baé manéhna ceurik. Awak-na rampohpoy, asa leyur, lungsé kapupul bayu. Méh-méhan rubuh basa leungeunna ngudar aisan téh.
Manéhna mereketkeun manéh, ngumpulkeun sésa tanagana. Orokna ditampék dibawa ka lebah hunyudan runtah. Sok ditunda diamparan samping. Henteu dirurubkeun samping téh. Orokna sina ngagolér kitu baé. Awakna, beungeutna, lir cahayaan katojo bulan purnama nu ngempur. Bangun keur tibra, cunggelik nyangsaya dina runtah nu ngagunung di sakurilingna.
Manéhna ngajengjen kénéh, kawas hayang méakkeun teuteup panungtungan. Beulah ditu, anjing nu tadi nuturkeun geus ngajarogo, mencrong manéhna. Hésé ngagambarkeun kumaha riuk jeung rarasaan manéhna harita. Nu puguh ahéng pisan katénjona. Manéhna ngajentul kawas arca, disanghareupan anjing nu jarempling, handapeun bulan nu ngebrak nyaangan layon orokna. Keur kitu bet asa kadéngé ku manéhna sora indungna hawar-hawar, keur ngaji ngalaong di kaanggang-an.
Bari rampohpoy manéhna tuluy ngaléos.
Basa léngkahna geus jauh, kadéngé sora anjing ragég bangun keur parebut hakaneun ti lebah dinya, ti lebah anakna nu tadi ngageubra kasorot ku cahya bulan. ***
(Dimuat dina Manglé No. 2004, Feb. 2005)
Sumber:
1. Adang S., Diajar Ngarang Carita Pondok, CV Pustaka Buana, Bandung, 1987
2. Arswendo Atmowiloto, Mengarang itu Gampang, PT Gramedia, Jakarta, 1986
3. Drs. A. Hadi Nafiah, Anda Ingin Jadi Pengarang? Usaha Nasional, Surabaya, 1981
4. Majalah Manglé No. 2004, Fébruari, 2005
5. Mochtar Lubis, Sastra dan Tekniknya, Yayasan Obor Indonesia, Jakarta, 1997


text:
Pager
Pager nyaéta jajaran awi, kai atawa beusi jeung salianna ti éta anu disaruakeun luhurna dina wates pakarangan, kebon atawa taman pikeun ciri jeung supaya ulah aya anu arasup kitu baé. [1]
Harti kata pager kapanggih ogé dina terjemahan kecap “suk” (nu disusun ku huruf-huruf jeung rarangken aksara swara Ibrani: Sin-Sureq-Kaf), anu diturunkeun tina akar kecap indung SK (Samekh-Kaf).Hufur Samekh dina piktografi Ibrani kuno nyaéta gambar cucuk anu ngalambangkeun ide panyalindungan, ana pon huruf Kaf nyaéta gambar dampal leungeun anu ngalambangkeun ide pikeun nutup.[2] Gabungan éta dua gambar téh ngandung harti “pikeun nutupan anu sifatna jadi panyalindungan”.[2]
Daptar eusi
Cara Ngarawat Pager[édit | sunting sumber]
Palakiah Nyingkahkeun Panarajang Rinyuh[édit | sunting sumber]
pikeun nyingkahan panarajang rinyuh, pager bisa dilapisan ku cét anti rinyuh atawa kucara nyemprotkeun zat anti rinyuh sahenteuna genep bulan sakali.[3]
Sangkan Pager teu Bulukan[édit | sunting sumber]
Pikeun nyingkahan panarajang jamur, nalika rék mulaskeun cét, hadéna mah kai téh dilapisan heula ku teka oil anu warnana natural.[3] Éta lapisan téh diulaskeun sabada kaina dihampelas. Iwal ti bisa ngingkahkeun panarajang jamur, ieu lapisan teak oil téh boga mangpaat pikeun ngawétkeun warna kai sangkan teu robah.[3]
Sangkan Henteu Kucel[édit | sunting sumber]
Ieu hal téh alatan pger teu kaurus.[3] Tarékahna nyaéta pager kudu dipulas deui ku pulas anyat. Pikeun hasil anu sampurna mah kudu maké cara mulas anu bener.[3]
Réferénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ LBSS. 2007. Kamus Umum Basa Sunda. Bandung: Geger Sunten
- ↑ a b (id) Pagar, Gali kata alkitab dalam tinjauan tulisan ibrani kuno (diakses 24 oktober 2011)
- ↑ a b c d e (id) Rawat Pagar Kayu Agar Tetap Cantik!! (diakses tanggal 24 Oktober 2011)


text:
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford lahir tanggal 30 Agustus 1871, di Nelson, Selandia Baru.[1] Bapana, James Rutherford ti Skotlandia nyaéta saurang tukang roda, anu pindah ka Selandia Baru jeung aki sarta sakumna kulawargana dina taun 1842.[1] Indungna, née Martha Thompson, nyaéta saurang guru sakola di Inggris.[1] Ernest narima pangatikan awal di sakola pamaréntah Nelson Collegatie Shool dina umur 16 taun.[1] Dina taun 1889 anjeunna meunang béasiswa Universitas jeung anjeunna pindah ka universitas di Selandia Baru, Wellington jeung asup ka Canterbury College.[1]
Anjeunna lulus MA dina taun 1893 di Fakultas Matématika jeung élmu fisika, tuluy anjeunna nuluykeun panalungtikan di kuliahanana kalawan waktu anu singget, jeung narima gelar B.Sc dina taun satuluyna.[1] Dina taun anu sarua, 1894, anjeunna meunang béasiswa dina widang Sains dina taun 1851 anu ngamungkinkeun anjeunna indit ka Trinity College, Cambrige, minangka mahasiswa risét di Cavedish Laboratory di handapeun pingpinan JJ Thomson.[1] Dina taun 1897 anjeunna dileler titél B.A. tina panalungtikan gelar jeung kasiswaan Trotter Coutts-Trinity Colege. Kasempean datang nalika jabatan pupuhu widang fisika di McGill University, Montreal, jadi kosong, jeung dina taun 1898 anjeunna miang ka Kanada pikeun posisi éta.[1]
Rutherford dipkawanoh alatan sumbanganana dina fisika atom.[2] Anjeunna mopilérkeun istilah sinar alfa, béta, jeung gamma, proton jeung [neutron]].[2] Anjeunna jadi tempat pikeun guguru para jawara fisika kayaning [Neils Bohr, James Chadwick, jeung Robert Oppenheimer.[2]


text:
Sinjiang
Sinjiang (Tionghoa: 新疆; pinyin: Xīnjiāng; Wade-Giles: Hsin1-chiang1; Uighur: شىنجاڭ), lengkepna Wewengkon Otonomi Uighur Sinjiang, mangrupakeun hiji wewengkon otonomi di Républik Rahayat Cina. Sinjiang tepung wates jeung Wewengkon Otonomi Tibét di beulah wétan jeung Propinsi Qinghai sarta Gansu di tenggara. Wewengkon ieu tepung wates ogé jeung Mongolia di beulah wétan, Rusia di kalér, sarta Kazastan, Kirgistan, Tajikistan, Afganistan, jeung Kashmir di kulon. Sinjiang ogé ngawengku kalobaannana ti wewengkon Aksai Chin — diklaim ku India minangka bagian ti Nagara Bagian Jammu jeung Kashmir.