text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci mbongkeun (13)
- Heureuy
20 Feb 2006 - 2:28 am
BBM
"Geus ngadenge beja can, harga minyak tanah turun deui jadi Rp.800,-?" ceuk Dea ka Yadi.
"Ah.. eta mah berita bohong, piraku geus naek bet turun deui," tembal Yadi.
"Sumpah cek dina TV, saleter hargana Rp.800,- asal daek meretan selang tengki," cek Dea kalem.
- Saung Angklung Mang Udjo; Jadi Kampung Sunda
6 Jul 2004 - 3:03 am
Geus teu anéh pikeun urang Padasuka mah, upama aya turis asing ngadongdon wewengkonna. Ti taun 1970-an, geus réa wisatawan nu ngulampreng ka ieu patempatan. Rék naon cenah éta turis bet jul-jol ka Padasuka?, jauh dijugjug, anggang di téang, kataji ku garapan seni Saung Angklung Mang Udjo, nu perenahna di jalan Padasuka no 118 Bandung
Nurutkeun panintén kapariwisataan, karéréan wisatawan nu datang, ka Bandung atawa ka Jawa Barat, tujuan utamana téh ka saung Mang Udjo. Malah nurutkeun béja mah, ngadongdon ka tempat liana mah ngan ukur sasampiran. Pang kitu téh kawasna nepi ka kiwari nu pangkajojona téh Saung Mang Udjo.
- DIRIGEN
13 Jan 2004 - 10:19 pm
Dirigen teh anu mingpin pintonan musik, biasana dina wangunan orkestra atawa paduan suara. Sang dirigen disebutna konduktor, mingpin, nangtung dihareupeun pamaen musik atawa vokal, mere aba-aba atawa ngatur irama lagu. Dina istilah karawitan mah, can aya ngaran nu baku, sabab hal ieu teu patia biasa dipake. Dina nabeuh upamana, sanajan loba nu maenna tur laguna panjang, bisa jaralan sorangan tanpa kudu dipingpin ku dirigen.
- Karesmen Ngertakeun Bumi Lamba
7 Nov 2003 - 3:44 am
Cikeruh Ulah Rek Kiruh, Kuduna Canembrang Herang.
Nya Ieu Sirah Cai Ci Sempur, Kudu Dirumat Sangkan Hirup Makmur.
Di dieu Tapak Sasaka, Sirah Walungan Jadi Pusaka.
Lamun Hirup Hayang Nanjung, Piara Ieu Sirah Cikapundung.
Ieu Sasaka Jadi Amanat, Sirah Cai Kudu Dirumat.
Sasaka Karaharjaan, Ku Miara Ieu Sungapan.
Ciri Bakti ka Lemah Cai, Ku Miara Ieu Sirah Cai.
- Misi Seni Ka Luar Negri, Antara Potensi Jeung PromosiKu: Nano S.
7 Jan 2003 - 12:20 am
Taun genep puluhan mun aya misi seni kasenian Sunda ka luar negri, biasana sok diwakilan ku seni tari, pangpana tarian karya ti Tjetje Somantri. Nu jadi panangkesna ti Jawatan Kabudayaan, salaku lembaga pamarentah nu gede wibawana ka balarea, pangpangna keur para seniman. Para penari anu dipilih keur jadi anggota misi kesenian, tangtu wae lolobana para penari anu sok latihan ti Jawatan Kabudayaan, kitu deui para pangrawitna (nayaga). Kusabab eta misi kesenian teh digabung jeung kesenian daerah sejen, anggotana biasana tara pati loba, komo pangrawitna mah dipilih nu pokona bae. Upamana juru kendang, rebab, jeung sabaraha urang tambahanana. Kakuranganana sok dibantuan ku seniman Jawa, anu biasana leuwih kumplit anggotana. Ngaran misi kesenian sok disebut misi kesenian kepresidenan, sebab ieu kagiatan teh mangrupa wakil nagara Indonesia, dina ngarakutkeun hubungan jeung nagara luar, kaasup upaya mintonkeun kabinangkitan kasenian di Indonesia anu Bhineka Tunggal Ika. Salian keur kagiatan misi seni ka luar negri, ti Jawa Barat oge remeh ngeusian acara di istana negara keur ngahibur para tamu ti luar negri. Para penari anu sok mindeng di istana negara, biasana sok meunang landihan penari istana.


c: text/html

text:
Thursday, July 25, 2013
Monday, December 19, 2011
Bewara
Monday, November 14, 2011
Ebook Sunda: Dalem Boncel
Angger, eBook basa Sunda nepi ka kiwari masih keneh samporet jumlahna. Dalah dikumaha, memang kitu kayaanana.
Tibatan terus-terusan humandeuar bari jeung teu ngayakeun tarekah sama sakali, mending oge nyieun sorangan. Nu kagiliran dijieun ebook ayeuna nyaeta seratan karya Ki Umbara anu judulna Dalem Boncel. Mun urang Sumatera boga Malin Kundang, urang Sunda mah boga dongeng Dalem Boncel.
Kumaha tungtungna nasib Dalem Boncel? Mangga aos bae nyalira. Dijamin moal hanjakal, margi dongengna rame tur ngandung misi pikeun ngalemesan budi.
Undeur eBook Dalem Boncel
Ceramah Agama Islam Dina Basa Sunda
Seueur nu naroskeun perkawis ceramah Islam dina basa Sunda, hapunten nembe tiasa katedunan ayeuna. Nyanggakeun, mugia sing ageung mangpaatna.
- Drs. Jujun Junaedi - Nikah
- KHAF Ghozali - Tugas Risalah
- KHAF Ghozali - Syukur Nikmat
- KHAF Ghozali - Sabagean Ciri Agungna Islam
- KHAF Ghozali - Merangan Napsu
- KHAF Ghozali - Ayat-Ayat Allah
- Drs. Jujun Junaedi - Khitan
- Ceramah Kang Ibing
- Kang Ibing & KH Athian Ali 1
- Kang Ibing & KH Athian Ali 2
- Kang Ibing & KH Athian Ali 3
- Kang Ibing & KH Athian Ali 4
- KH Zakaria - Ni'mat-Ni'mat Allah
Sunday, November 13, 2011
Lebaran poe Juma'ah 2

ku: Ahmad Bakri

C ilamping teh desa gegek tapi sikluk, jauh ka ditu-ka dieu. Pernahna di lamping gunung. Tara pati kasaba ku urang beh tengah, da nya eta jalanna rumpil. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka desa sejen, da di dinya mah taya sakola. Kitu ge teu loba, ukur hiji-dua.

Imah-imahna kabaheulaan keneh, hateup injuk julang ngapak, bilikna kepang anyam satampah. Masjidna nya kitu deuih, ka cungcung-cungcungna ku injuk. Kawilang gede sakitu mah, ngan teu pati kapiara, da nu ngeusianana oge Lebe wae jeung nu dareukeut ka dinya. Barudak lembut waeh nu ngadon ngaji tepung magrib. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok.

Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun teh ngadak-ngadak hegar, bilikna dikapur, buruanana dikored lening.
Tanggal tujuh likur pasosore loba jelema ngarariung di bale malang bari gorgar ngawarangkong. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngaromean terebang pakeeun engke ari nyalawat maleman Lebaran. Lebe andekak nyarande kana tihang, ngagigirkeun boboko tilu wadah beas jeung blek urut minyak tanah, wadah duit.

"Seg-seg atuh rek saletor pitrah mah, meungpeung beurang," cek Lebe, "sor ka dieu, Arjangi, tong asa-asa …. Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?"

"Tilu, Kiai …. Kuring, budak nu cikal jeung indungna …."

"Ari nu opatan deui?"

"Har, ari Kiai, pan can manjing puasa eta mah …. Pitrah kuma urusanana, bolon keneh sasatna!"

"Nya atuh, kuma nyaneh wae ari kitu mah …," cek Lebe, "tilu kulak nyah rek meuli teh?"
"Tilu," cek Arjangi bari ngudar cangreud rajut, dicicikeun, borolo benggol wungkul. Milihan genep, sesana diasupkeun deui, purilit ret dicangreudkeun deui. "Tah, Kiai, kuring seja meser beas tilu kulak ku duit limalas sen …."

"Genep benggol kitu, pan eta duitna ge benggol wungkul!" cek Lebe bari kerung.

"Seug atuh …, kana duit genep benggol," cek Arjangi mindo ijab bari ngentepkeun benggol dua-dua, sakulakeun-sakulakeun.

"Kula ngajual beas tilu kulak kana duit genep benggol …. Tah rawatan, tilu boboko …. Sing percaya, geus meunang ngayon eta teh, jejeg sakulak-sakulak …. Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula …. Setor pitrah kitu!"

"Kuring setor pitrah tiluaneun …. Ieu kawajiban kuring, ngaran Arjangi …. Nu ieu kawajiban awewe, Si Narti …., tah nu ieu kawajiban anak nu cikal, Si Awisah …. Lain kawajiban popotonganana keneh, Kiai…? Dan can lubar idah!" cek Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Lebe, "teu datang-datang si selud teh, katempuhan bapana wae tungtungna teh!"

"Tarima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah …. Sok kadinyah amin urang dungaan," cek Lebe bari nandekeun dampal leungeun duanana.
"Ke heula, Kiai, tobat sanes nyanyahoanan …. Ulah ku dunga indal-maot, kuring mah sok kukurayeun …."

"Ari geus …. Dunga naon kahayang teh …?"

"Indal-salamet wae atuh sugan, ambeh salamet panjang umur …."

Lebe kapaksa ngelehan. Beres ngadunga, benggol nu genep teh dirawatan, goloprak-goloprak diasupkeun kana blek tea.

Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula, rata ukuran sakulak lima sen. Nu ngurung budak wae aya, nu geus rada enyay-enyay ngarti mah, nu nurutan Ki Arjangi wae loba.

"Punten, ah, kuring mah ti dieu wae ti luar, sangeuk sibanyo," cek lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima sen ka nu diuk pangdeukeutna, menta ditepikeun ka Lebe.
"Geuning sia geus udud, Adma? Kakara ge asar ahir, deulu!" cek Lebe.

"Har, ari Kiai, lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah …," cek Adma bari ngenyot rokona.

"Baruk lalay …? Lain gugueun, deuleu, nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan …. Malah cek sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis …!"

"Ari kitu …, matak batal deuih udud teh?" cek Adma bengong.

"Puguh wae, deuleu!" cek Lebe nyereng.

"Ke … ke … ke … Kiai, da cek nu nyarios mah sami sareng nyusur cenah …. eta duit kuring ulah dipesakan, Harip, bisi kapopohokeun," cek Adma bari ngareret ka nu mangnampanankeun duitna tadi.
"Dipesakan soteh lain rek diarah, bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kaleng, pajar geus diijabkeun," cek Sanharip morongos, teu ngeunah disangka boga niat goreng.

"Euh …, heug … heug … atuh …. Bisi wae kuring mah, bisi poho," cek Adma ngelemes era.

"Sarua jeung nyusur kumaha tadi teh, Adma?" cek Lebe panasaran.

"Sumuhun … sami … bako-bako keneh …. Bedana teh dikemil jeung diseuneuan …."

"Ari kitu … teu batal ari nyisig?"

"Pedah wae Pa Mukasan nyisig wae sapopoe bari puasa teh …."
"Paingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah …. Pan si eta mah manggih gaang ge sok dideang dina cempor, ditambul harita keneh …. Sia beuki nya, gaang?"

"Yey … palias nagir, keuyeup ge loba keneh, teu kudu nambulan gaang …. Diturutan soteh pedah wae tukang bilal tukang ngunggahkeun, sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian …."

"Sok dititah nunggahkeun soteh tamba wudu, pedah taya deui nu daekeun," cek Lebe, "baliju-baliju ge lumayan ku sonagarna."

"Mun nyana batal mah, nyatu wae sakalian tadi teh," cek Adma bari miceun rokona.

"Unggal poe nya sia sok udud teh?"

Teu nembal, anggur malik ka Sanharip. "Sok, Harip, serenkeun duit kuring ka Kiai …. Ijabkeun sakalian, kawajiban Si Anisah kituh!"
"Ari kawajiban sia mana, Adma?" cek Lebe.

"Moal tulus kuring mah, Kiai …. Pan cek Kiai ge bareto, pitrah teh nyampurnakeun puasa, sanes? Ari kapalang batal balas udud, nyampurnakeun naon atuh …? Pengkolkeun wae ka Si Anisah …. Tadina mah manehna nu moal, da cek mitoha ge rubiah mah karawu kapangku ku salakina …. Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring teh. Nu matak manehna ayeuna mah nu ka hareup …."

"Deulu ituh, Juragan Kuwu ka dieu!" cek nu diuk tukangeun Lebe. Sarerea tinglalieuk ka jalan. Lebe ngesod rada mundur, nu sejen-sejen nyedek ngumpul di juru. Sup Juragan Kuwu ka masjid, jemprak sila nyarande kana sarigsig.

"Geuning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?" cek Lebe, "pan sasarina ge sok diteang ku abdi ka bumi."

"Ah, entong, da rek ditajongkeun …. Dipikir-pikir asa renced. Ayeuna kami setor ka Lebe, engke bulan Hapit, usum dibagikeun, kami narima pancen ti Lebe. Kadang-kadang duit kami keneh pulang deui ka kami …. Tajongkeun wae ayeuna mah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engke tina pancen …."

"Dupi ijabna kumaha atuh ayeuna?" cek Lebe sanggeus ngahuleng sajongjongan.
"Geuning belet Lebe mah …. Ayeuna mah kami bere nganjuk beas dua kulak, bayarna engke nyontang pancen kami keneh …!"

"Euh … leres …, mangga!" cek Lebe bari ngeserkeun boboko dua ka hareupeun Kuwu.

Dirongkong, dirampa beasna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir bear-bearna, pok nyarita, "Tarima kami nganjuk beas dua kulak, bayareun engke nyontang tina pancen kami nu sok katarima dina bulan Hapit …."

Dijawab ku Lebe, "Tarima abdi nganjukkeun beas dua kulak kana harga dua kali lima benggol …."

"Lain dua kali lima sen …? Pan ka batur ge sakitu, lain?" cek Kuwu nyelang.

"Ka Juragan mah ngabantun pangaos pasar, margi … margi …."
"Pedah nganjuk …? Seug atuh, kuma dinya wae, da bayarna oge ti dinya-dinya keneh …."

"Ngeunah kadengena ari kieu mah …. Mun ka urang diragragkeun sarega pasar, kana luput meureun moal setor, nya Harip!" cek Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol.

"Ka somah mah diragragkeun lima sen sakulak soteh sarat wungkul. Wajibna pitrah teh sakulak, ari saletor lima sen wae ti baheula. Diijabkeun waeh kana sakitu …."

"Tuda enya kudu kitu, kudu heman ari ka somah," cek Adhani ti juru, "malah mun nuluy mah unggal poe Kiai dagang beas murah, sarerea ge moal ngaleok ka nu sejen, nya Harip …. Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah."

Lebe ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri koneng. "Dibere sajeungkal hayang sasiku, dirugal-rigel dieentengan sataun sakali hayang mayeng unggal poe …. Ku salebaran sakali ge sabaraha pirugieunana. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah, rugi tilu benggol tina sajiwa, jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan, malah Si Adma mah angkohna rubiahna ge moal disetoran …."

"Tuda cek mitoha kitu …, geus karawu kapangku ku kuring …. Ayeuna onaman da enggeus, lain?"
"Heueuh, meunang mengkolkeun …! Pan salakina belaan henteu!"

"Ari kitu sia teu setor, Adma?" cek Kuwu bari ngareret ka nu nyangheuy dina bilik cabol.

"Ah juragan, da abdi mah puasana ge lapur …. Sugan ari udud teh cara nyisig teu matak batal …."

Ger pada nyeungseurikeun, kayungyun ku beletna.

"Aeh-aeh …, na ieu beas dikukucel wae …. Reungeukeun, Lebe, kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu, sakulak sewang," cek Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko beas.

"Nampi …," cek Lebe bari nampanan. Gorolang, ngadunga, diaminan ku sarerea.
"Horeng babari ari menak mah, teu make duit ge hade ditujang-tajong," cek Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh wae kaserab ku dunungan teh.

"Babari soteh lebah dieuna, pedah boga pancen sampeureun, kituna ge pan regana sabaraha tikeleun ka batur. Kadenge lain tadi?"

"Kakuping …," cek Si Adma, "ngan leuheung wae soteh, Juragan mah teu kudu ngodok saku …."

"Heueuh, lebah dinyana meureun pikabitaeun sia teh, Adma. Tapi lebah gawena mah paralun ampun, aing teh nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sadesa …. Nepi ka teu kaduga … aeh, teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah, da eta cenah matak panas heabna ka somah …."

"Tah geuning, Kiai," cek Si Adma bangun giak, "hadena atuh puasa kuring teu kaci, mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. Mun seug teh cara batur, mana teuing heabna ka si utuh ka si inji …."

"Hih, sia onaman teu ngurung batur, da anak-pamajikan sia ge dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing, pupuhu sadesa ieu …!"
"Rugi atuh nya abdi mah, Juragan. Hanas lentah-lenteh, teu nyatu teu nginum, puasa teu jadi, da kagoda ku udud …," cek Si Adma kerung bangun sedih, "cek abdi ge tadi …, sugan kawas nyisig pedah sarua bako …, kacek diseuneuan wungkul. Duka upami seuneuna nu matak batal teh, nya Juragan!"

"Nyao ah, hese ngomong jeung sia mah!" cek Kuwu bari ngalieuk ka Lebe, "ngadenge guyur-guyur di bale desa pajar Lebaran ninggang kana poe Jumaah?"

"Leres …," cek Lebe.

"Angsrodkeun kana Saptu, ulah sina ninggang poe Jumaah, pamali!"

"Atuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. Teu kenging ongkoh puasa poean Lebaran …."

"Kana Kemiskeun atuh, kajeun ngurangan sapoe …. Matak naon?"
"Panginten moal jejeg sasasih …. Hanas kental-kentel salapan likur dinten …. Abot ongkoh ka abdina, margi seuseueurna nu setor pitrah teh dintenan ka tilupuluhna pasosonten. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Upami dilebarankeun dinten eta teh, mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu …."

"Enya … tapi kami teu idin Lebaran poe Jumaah," cek Kuwu kereng, "meureun kudu hutbah dua kali. Hutbah raya ongkoh, hutbah Jumaah ongkoh. Pantang di desa urang mah, matak dilongokan maung …. Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. Mangkaning kami geus kolot, teu cara baheula keur ngora, diganda lengoh ngudag maung sasiki mah …."

"Kitu wae atuh, Kiai, sered kana Kemis, ti batan kaanjangan urang leuweung mah. Hampang ongkoh ka somah …," cek Adtari.

"Ngomong naon tateh, Tari?" cek Lebe bari malik ka nu ngomong di juru.

"Muhun kitu, Kiai, sakumaha kasauran Juragan Kuwu …. Sae disered kana Kemis …. Hampang ongkoh ka somah, moal harengheng ongkoh, da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun, ari cadu mah di urang sapoe hutbah dua kali …. Leres kitu eta teh, Juragan?" cek Adtari bari neuteup ka Kuwu.

"teu percaya sia ka aing?" cek Kuwu rada kereng. Adtari tungkul, serab ku nu siga nyeuneu.
"Kieu atuh," cek Arjangi bari ngesod meueusan, "urang sina eled wae salasahiji. Hutbah raya atuh entong ari rek ngarah sakali wae mah, boh Jumaahan nu entong teuing, remen ieuh …."

"Ari Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana …? Lumrah ti mana Jumaahan poe Kemis atawa Saptu …! Talung Lebaran, bisa dikasar-keser, da baheula ge tara angger," cek Lebe.

"Tah geuning enteng ari Lebaran bisa poe naon wae mah …. Geus wae lah poe Kemis, kurang sapoe mah itung-itung nyombo wae ka anu tas kental-kentel sakitu lilana …," cek Arjangi.

"Bisa kasar-keser soteh teu kudu matok poena, deuleu, lain hade dikabiri. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh …. Pan cek kitab ge, rumadon salasin …, eu … kuma geuning, poho deui ….. Salasin atawa salasun …?" cek Lebe rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.

"Kuring mah angot atuh nyaho ti mendi …. Boro-boro maca, sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu ge can kawenehan …," cek Anjangi.

"Heueu …, kitu wae …. Kami manggih dalil dina kitab, romadon salasin … nyao … salasun … atawa salasatun kitu …? Aya poho-poho teuing …. Ngan kitu waeh maksudna mah …." Cek Lebe.
"Ah sanes Salasa ieuh," cek Adtari bari ceuleungeung, "inget pisan kuring mah, poe Rebo ngamimitian puasa teh, da basa munggah teh kuring muru saur ka warung Si Iboh, sakalian ka pasar …."

"Lain poe Salasa, deuleu, ari salatun teh. Mun rek basa urang mah hartina tilu puluh. Jadi bulan puasa teh umurna jejeg tilu puluh …. Geura urang itung … Rebo-Rebo Kemis Jumaah …. Sapuluh tah …. Saptu-Saptu Ahad Senen …, sapuluh deui, jadi dua puluh jeung nu tadi …. Salasa-Salasa Rebo Kemis …, sapuluh deui, jadi tilu puluh …. Jejeg waeh dina poe Kemis teh, nu matak Lebaranana ninggang poe Jumaah …. Tah, dalilna aya rengkolna, diitung teu geseh ninggang poe eta … rek kumaha deui …?"

"Jadi keukeuh wae nyah kudu poe Jumaah?" cek Kuwu kereng.

"Sumuhun, upami numutkeun dalil eta mah," cek Lebe.

"Tapi kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah …. Pamali di desa urang mah, pamali, matak dilongokan maung …. Talung ari semet lolongok wungkul, da cek pacaduanana oge tara daekeun balik lengoh."

"Perkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. Juragan, da cek jenatna pun bapa ge pantang soteh upami dihenggoy ku sorangan. Ambeh teu ngarempak pacaduan, hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur …. Kapungkur ge sanggem jenatna pun bapa teh … aeh baheula ketah, jaman tuang eyang ngeuyeuk desa ieu kantos lebaran dinten Jumaah. Hutbah teu dikirangan, hutbah raya hutbah Jumaah ge taya nu dilangkung, salamet wae teu sakara-kara, da hutbah Lebaranana ku tuang eyang tea …. Ayeuna ge mangga wae nyanggakeun hutbah lebaranana mah …," cek Lebe bari ceuleungeung.
"Baruk kami kudu maca hutbah ..? Teu … kami mah teu sararanggup teuing …. Enya wae aki mah jenatna pinter bejana, da kungsi masantren ka Demak ka Jombang naon ku hanteu cenah …. Ari kami apal ti mana aksara Arab, da teu ngaji teu masantren? Teu … kami mah teu sanggup, kajeun ngurangan puasa sapoe kana poe-Kemiskeun, dunya-aheratna tanggungan kami!" cek Kuwu, beungeutna euceuy.

"Hih ari Juragan, perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. Keur naon seueur ponggawa? Pan seba distrik ge ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. Nu matak naon ieu oge digentenan ku nu sanes nu sakira sanggemeun, asal ponggawa desa wae nu merenah ngawakilan Kuwu," cek Lebe ngabongbolongan.

"Meunang kitu disulurkeun ka batur …?" cek Kuwu, beungeutna marahmay, "kuma cik carana sangkan punah kawajiban kami …! Boa kudu mere panajir kawas ari sulur seba?"

"Kieu sanggem jenatna pun bapa mah," cek Lebe bari ngesod maju, "ponggawa nu bade ngawakilan tea kedah didangdanan, sina nyeples anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. Udengna, raksukan hideungna katut solempang emasna, kebat naon ku hanteu. Kitu deui tudung polet teu kenging lesot …. Turun ti rorompokna, muru ka masigit teh dipapag pajeng kamantren, digondeng ku ponggawa-ponggawa nu sanes. Kapaksa Juragan ge harita mah kedah ngiring ngagondeng, ngagentenan gawe itu …. Memeh bring, ikrarkeun heula sing asak … dijenengkeun cindekna mah …. Kitu sanggem pun bapa mah jenatna."

"Saha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?" cek Kuwu, tarangna kerung, "asa euweuh deui ari lain Lebe mah …."

"Hih, abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui."
"Heueuh pan harita mah geus jadi Lebe deui …! Turun imbar ge gawe Kuwu mah geus bubar, lain?"

"Aeh muhun nya …. Kitu sae atuh …," cek Lebe eleh deet.

"Heueuh, kitu wae, pek embarkeun ka sadesa, Lebaran engke mah Kuwu kitu nu rek hutbah teh, nyingkahan pacaduan, pedah lebaran ninggang poe Jumaah," cek Kuwu bari cengkat, leos balik.

"Sihoreng loba pisan unak-anikna nya ari agama teh," cek Adtari ka batur-baturna.

"Rumasa balilu puguh ge kami mah, da teu ngaji, teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan …, tembal Arjangi.

"Tapi kawilang pinter nya Lebe teh …. Juragan Kuwu mah siga nu geus poekeun kacida tadi teh …, ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mesek mas'alah teh …," cek Sanharip.
"Tuda teu samanea, ti buyutna keneh turun-tumurun jadi Lebe. Piraku wae mun teu kakocoran komara teh," cek Adtari.

Lebe jongjon wae mulungan beas nu marurag kana palupuh. Api-api tu ngadenge pada muji teh. Tapi kaciri irungna mah beukah.

***

Malem Jumaah, maleman lebaran. Lembur Cilamping nu sasarina combrek tiiseun teh ngadak-ngadak haneuteun. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah, malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar sewu naon ku hanteu. Kolot-budak pada bungah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan oge, nu ngalap cukup ku setor pitrah lima sen ka Lebe, peuting eta mah kawas nu dikariaankeun. Geus lir nu kasebut leket mah, najan loba nu bari udud atawa nyisig oge.

Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambreng sadua-dua. Barudak lembut ngagonyo di hareup, ciweuh narewakan siraru, jorojos-jorojos direrab dina damar, belewek ditambul bari cingeus neangan deui tewakeun.

Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid, takbiran ditabeuhan ku terebang. Luluguna Ki Mukasan, biwirna ngajendol ngemil sisig. Nu nerebang kawas bari narundutan, awak lenjong ngenca-ngatuhu nuturkeun lagu. Beda jeung nu nabeuh dogdog, jaringas pisan eta mah. Dogdog dihompet ku suku kenca, leungeun pakupis duanana, awakna reureundeukan kawas nu ngigel.
Ka-peutingnakeun takbiran ditunda, diganti ku lagu-lagu tandak buhun nu ilahar dina gembyungan. Tamba tunduh cenah. Lagu Dongdonghejo, Rincik Manik, Karembong Lokcan jeung rea deui. Naek kana lagu Kewer-kewer

Juljol nu nganteuran dahareun, aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna, paalus-alus pangeunah-ngeunah, da niatna ge hayang katuang ku nu ibadah di masigit.

Brak dalahar balakecrakan. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarande kana bilik. Rek malikan deui, nerebang kaburu ku tunduh, tinggoledag saurang-saurang, tungtungna gempar samasigit. Nu pandeuri kabagean beberes, sesa dahareun dikumpulkeun, diwadahan ku dogdog.

Tengah peuting loba nu lilir kagebah, ngadenge nu ribut-ribut. Rek hudang hoream ku tunduh, reup waeh tibra deui, parat nepi ka subuh.

Lebaran gede taun eta mah cek sarerea oge. Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna, kakara harita pareng deui ninggang poe Jumaah. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit oge harita mah merlukeun indit, panasaran hayang ngadenge Kuwu hutbah.

Ti janari keneh masigit geus pinuh, barudak bujang kabagian di tukang, ditema ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting keneh. Perbawa poe Lebaran, sora kitu, laguna kitu, ngagalindeng wanci kitu, tingsariak waas pabaur jeung ketir, rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Loba nu teu kawawa ku cipanon.
Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago teh datang, srog ka lawang. Pangheulana Kuwu digondeng kenca-katuhu, make papakean dines. Raksukan takwa kamhar hideung, kancing welem duawelas, solempang ermas, sinjang kebat lepe satampah. Dibendo ongkoh, didudukuy ongkoh, dudukuy dines polet ermas, jaba dipayungan deuih.

Sup ka masigit, nu asa rek kaliwatan hideng meled merean jalan. Jelema-jelema tingkecewis tingharewos pada baturna. Srog ka hareupeun paimbaran, ngajanteng heula ngadagoan anu komat.

Na atuh ari pok teh aya nu ngomong kalepasan, "Geuning siga kiai Lebe …? Lain Juragan Kuwu nu rek hutbah teh?"

Ditembalan ku baturna ti juru, "Puguh heueuh deudeuleuan teh siga Kiai Lebe …. Nanahaonan cenah make dangdanan Kuwu?"

Ari porongos teh nu ngagondeng beulah kenca nyenghor ka nu ngomong pandeui, "Ngomong naon? Baruk Kia Lebe …? Deuleu tah kadinesanana! Nu make dangdanan kitu Kuwu ngaranna …!"

"Ke … ke … ke …," cek nu panasaran ngaludeung-ludeung maneh, "sanes eta Juragan Kuwu mah nu sasauran …?"
"Lain …! Kami mah keur teu jadi nanaon …! Tah ieu Kuwu mah nu disolempang …!"

"Naha da rarasaan mah awas keneh amta teh," cek nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo, tepung jeung Lebe unggal poe, piraku make kalinglap."

"Heueuh ieu ge Lebe … Lebe …! Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari, disaksian ku kokolot-kokolot …!"

"Euh …, duka atuh ari kitu mah …. Teu kawartosan ti tadina."

"Tuda lalawora pisan ngajenengkeun jelema teh, tingharewos maranehanana wae. Mun di dieu mah hareupeun sarerea, moal cekcok," cek nu di gigireunana kukulutus lalaunan.

Reres salat sunat, imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
Srog Ki Mukasan ka paimbaran, tumpa-tempo, katatang-koteteng ….

"Lain geuwat …! Neangan naon?" cek nu diuk panghareupna.

"Ecis …! Ecisna euweuh!" tembal Ki Mukasan.

"Beu edas, gogoda teh aya-aya wae …! Gara-gara Lebaran poe Jumaah!" cek tukang gondeng, "ka manakeun ecis, barudak?"

Taya nu nembal. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si ekom.

"Aya naon …, aya naon?" cek nu panasaran ngaharewos.
"Ku Si ekom peuting dipake ngarojok anjing. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Digebah, nyelap kana sarigsig, rojok waeh!"

"Ari ecisna ka manakeun?"

"Dipiceun …! Geuleuh tuda mani lamokot, da kitu sakadang asuna kabeuratan …. Kasima meureun!"

"Kumaha ari geus kieu?" cek tukang gondeng teh.

"Kumaha upami diganti wae heula ku itu …? Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri," cek Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran.

Tukang gondeng nu nyeples Kuwu tulen teh gogodeg bari camberut. "Gogoda Lebaran poe Jumaah …! Hade kitu digantian ku halu?"
"Tibatan luput mah atuh …. Hutbahna ge teu kaci teu make ecis mah, sanes?" cek saurang ti jajaran panghareupna.

Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran, milihan halu di saung lisung, neangan nu hampang.

"Rek dikamanakeun eta halu kuring?" cek pamajikan Madsahri norojol ti pawon.

"Nginjeum sakeudeung rek dipake ecis!"

"Ulah nu eta, rek dipake nutuan kopi ayeuna …. Tah nu eta, halu panguguran, nganggur eta mah."

Ki Mukasan balik deui ka masigit, manggul halu panguguran, nya badag nya panjang. Telenjeng ka paimbaran rek ngunggahkeun.
"Ke heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung …. Urang ijabkeun heula ambeh rengrem kana hate," cek nu nyeples Kuwu tulen teh bari ngarewak halu tina leungeun Ki Mukasan. Ned … rempod awakna doyong ka hareup, teu nyangka halu sakitu beuratna. "Kaula neda panyaksen," cenah bari tipepereket ngacungkeun halu, ku lantaran ecis leungit, kapaksa diganti ku ieu …. Saayeuna ieu ecis ngaranna!"

"Nyakseniiii …!!!"

"Sebut ku sarerea, ulah kurang ti opat puluh urang ambeh sah …. Ieu naon ngaranna …?"

"Eciiiiissss …!!!"

"Kurang loba nu nyebutna …! Sakali deui …!"

"Eciiiiiiissssss …!!!"
"Hey … tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy wae teu milu ngomong …! Deuleu ka dieu …! Ieu naon …?"

Nu ditanya tingraringeuh.

"Naon ieu …?"

"Haluuuuu !!!"

"Cungur sia! Lain halu, deuleu! Sakali deui sing bener …. Naon?"

"Paranti nutuuuu …!"
"Bangus sia …! Kitu tah ari teu ngajedingkeun teh …! Ecis …. Ecisss cekeng ge egis …! Pok sebut deui ku sarerea …!"

"Eciiiiissss ….!" Cek samasigit mani ngegeder.

"Tah kituh …. Pok geura ngunggahkeun, Mukasan! Yeuh haluna … … eh … ecisna!" cenah bari ngelemes, era tisoledat letah.

"Annutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul …!" cek Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna.

"Cungur sia …!" cek kolot nu diuk gigireunana, "doraka siah!"

Batur-batur Si Sukri narungkup sungut.
Reres hutbah brak dalahar, da ti tadi ge nu nganteuran dahareun geus ngaredes di luar nyaruhun baki. Samasigit recok parewog-rewog. Sidekah Lebaran cenah.

Desa Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung.

Lebaran Poe Juma'ah
Kanggo anu nineung kana karya-karya Ahmad Bakri (alm.), pangarang moyan teureuh Ciamis, kasanggakeun salah sahiji carpon anu diserat ku anjeunna.
ku: Ahmad Bakri
Cilamping t� d�a gegek tapi sikluk, jauh ka ditu-ka dieu. Pernahna di lamping gunung. Tara pati kasaba ku urang b� tengah, da nya �a jalanna rumpil. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka d�a s��, da di dinya mah taya sakola. Kitu g�teu loba, ukur hiji-dua.
Imah-imahna kabaheulaan k��, hateup injuk julang ngapak, bilikna k�ang anyam satampah. Masjidna nya kitu deuih, ka cungcung-cungcungna ku injuk. Kawilang ged�sakitu mah, ngan teu pati kapiara, da nu ngeusianana oge Leb�wa�jeung nu dareukeut ka dinya. Barudak lembut wa� nu ngadon ngaji tepung magrib. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok.
Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun t� ngadak-ngadak h�ar, bilikna dikapur, buruanana dikor� lening.
Tanggal tujuh likur pasosor�loba jelema ngarariung di bal�malang bari gorgar ngawarangkong. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngarom�n terebang pak�un engk�ari nyalawat maleman Lebaran. Leb�andekak nyarand�kana tihang, ngagigirkeun boboko tilu wadah b�s jeung bl� urut minyak tanah, wadah duit.
��-s� atuh r� saletor pitrah mah, meungpeung beurang,�c� Leb� �or ka dieu, Arjangi, tong asa-asa � Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?�BR>
�ilu, Kiai � Kuring, budak nu cikal jeung indungna ��BR>
�ri nu opatan deui?�BR>
�ar, ari Kiai, pan can manjing puasa �a mah � Pitrah kuma urusanana, bolon k�� sasatna!�BR>
�ya atuh, kuma nyan� wa�ari kitu mah ��c� Leb� �ilu kulak nyah r� meuli t�?�BR>
�ilu,�c� Arjangi bari ngudar cangreud rajut, dicicikeun, borolo b�ggol wungkul. Milihan genep, s�ana diasupkeun deui, purilit ret dicangreudkeun deui. �ah, Kiai, kuring seja m�� b�s tilu kulak ku duit limalas s� ��BR>
�enep b�ggol kitu, pan �a duitna g�b�ggol wungkul!�c� Leb�bari kerung.
�eug atuh � kana duit genep b�ggol,�c� Arjangi mindo ijab bari ng�t�keun b�ggol dua-dua, sakulakeun-sakulakeun.
�ula ngajual b�s tilu kulak kana duit genep b�ggol � Tah rawatan, tilu boboko � Sing percaya, geus meunang ngayon �a t�, jejeg sakulak-sakulak � Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula � Setor pitrah kitu!�BR>
�uring setor pitrah tiluaneun � Ieu kawajiban kuring, ngaran Arjangi � Nu ieu kawajiban aw�� Si Narti �, tah nu ieu kawajiban anak nu cikal, Si Awisah � Lain kawajiban popotonganana k��, Kiai� Dan can lubar idah!�c� Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Leb� �eu datang-datang si selud t�, katempuhan bapana wa�tungtungna t�!�BR>
�arima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah � Sok kadinyah amin urang dungaan,�c� Leb�bari nand�eun dampal leungeun duanana.
��heula, Kiai, tobat san� nyanyahoanan � Ulah ku dunga indal-maot, kuring mah sok kukurayeun ��BR>
�ri geus � Dunga naon kahayang t� ��BR>
�ndal-salamet wa� atuh sugan, amb� salamet panjang umur ��BR>
Leb�kapaksa ng��an. B�� ngadunga, b�ggol nu genep t� dirawatan, goloprak-goloprak diasupkeun kana bl� t�.
Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula, rata ukuran sakulak lima s�. Nu ngurung budak wa�aya, nu geus rada enyay-enyay ngarti mah, nu nurutan Ki Arjangi wa�loba.
�unten, ah, kuring mah ti dieu wa�ti luar, sangeuk sibanyo,�c� lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima s� ka nu diuk pangdeukeutna, m�ta ditepikeun ka Leb�
�euning sia geus udud, Adma? Kakara g�asar ahir, deulu!�c� Leb�
�ar, ari Kiai, lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah ��c� Adma bari ngenyot rokona.
�aruk lalay � Lain gugueun, deuleu, nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan � Malah c� sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis ��BR>
�ri kitu � matak batal deuih udud t�?�c� Adma bengong.
�uguh wa� deuleu!�c� Leb�nyereng.
���k��k�� Kiai, da c� nu nyarios mah sami sareng nyusur c�ah � �a duit kuring ulah dip�akan, Harip, bisi kapopohokeun,�c� Adma bari ngar�� ka nu mangnampanankeun duitna tadi.
�ipesakan sot� lain r� diarah, bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kal�g, pajar geus diijabkeun,� c� Sanharip morongos, teu ngeunah disangka boga niat gor�g.
�uh � heug �heug �atuh � Bisi wa�kuring mah, bisi poho,�c� Adma ng��� �a.
�arua jeung nyusur kumaha tadi t�, Adma?�c� Leb� panasaran.
�umuhun �sami �bako-bako k�� � B�ana t� dikemil jeung diseuneuan ��BR>
�ri kitu �teu batal ari nyisig?�BR>
��ah wa�Pa Mukasan nyisig wa�sapopo�bari puasa t� ��BR>
�aingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah � Pan si �a mah manggih gaang g�sok did�ng dina cempor, ditambul harita k�� � Sia beuki nya, gaang?�BR>
�� �palias nagir, keuyeup g�loba k��, teu kudu nambulan gaang � Diturutan sot� p�ah wa� tukang bilal tukang ngunggahkeun, sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian ��BR>
�ok dititah nunggahkeun sot� tamba wudu, p�ah taya deui nu da�eun,�c� Leb� �aliju-baliju g�lumayan ku sonagarna.�BR>
�un nyana batal mah, nyatu wa�sakalian tadi t�,�c� Adma bari miceun rokona.
�nggal po�nya sia sok udud t�?�BR>
Teu n�bal, anggur malik ka Sanharip. �ok, Harip, serenkeun duit kuring ka Kiai � Ijabkeun sakalian, kawajiban Si Anisah kituh!�BR>
�ri kawajiban sia mana, Adma?�c� Leb�
�oal tulus kuring mah, Kiai � Pan c� Kiai g�bar�o, pitrah t� nyampurnakeun puasa, san�? Ari kapalang batal balas udud, nyampurnakeun naon atuh � P�gkolkeun wa�ka Si Anisah � Tadina mah man�na nu moal, da c� mitoha g�rubiah mah karawu kapangku ku salakina � Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring t�. Nu matak man�na ayeuna mah nu ka hareup ��BR>
�eulu ituh, Juragan Kuwu ka dieu!�c� nu diuk tukangeun Leb� Sar�� tinglalieuk ka jalan. Leb�ng�od rada mundur, nu s��-s�� nyedek ngumpul di juru. Sup Juragan Kuwu ka masjid, j�prak sila nyarand�kana sarigsig.
�euning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?�c� Leb� �an sasarina g�sok dit�ng ku abdi ka bumi.�BR>
�h, entong, da r� ditajongkeun � Dipikir-pikir asa r�c�. Ayeuna kami setor ka Leb� engk�bulan Hapit, usum dibagikeun, kami narima panc� ti Leb� Kadang-kadang duit kami k�� pulang deui ka kami � Tajongkeun wa�ayeuna mah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engk�tina panc� ��BR>
�upi ijabna kumaha atuh ayeuna?�c� Leb�sanggeus ngahuleng sajongjongan.
�euning belet Leb�mah � Ayeuna mah kami b��nganjuk b�s dua kulak, bayarna engk�nyontang panc� kami k�� ��BR>
�uh �leres � mangga!�c� Leb�bari ng��keun boboko dua ka hareupeun Kuwu.
Dirongkong, dirampa b�sna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir b�r-b�rna, pok nyarita, �arima kami nganjuk b�s dua kulak, bayareun engk�nyontang tina panc� kami nu sok katarima dina bulan Hapit ��BR>
Dijawab ku Leb� �arima abdi nganjukkeun b�s dua kulak kana harga dua kali lima b�ggol ��BR>
�ain dua kali lima s� � Pan ka batur g� sakitu, lain?�c� Kuwu nyelang.
�a Juragan mah ngabantun pangaos pasar, margi �margi ��BR>
��ah nganjuk � Seug atuh, kuma dinya wa� da bayarna og�ti dinya-dinya k�� ��BR>
�geunah kad�g�a ari kieu mah � Mun ka urang diragragkeun sarega pasar, kana luput meureun moal setor, nya Harip!�c� Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol.
�a somah mah diragragkeun lima s� sakulak sot� sarat wungkul. Wajibna pitrah t� sakulak, ari saletor lima s� wa�ti baheula. Diijabkeun wa� kana sakitu ��BR>
�uda enya kudu kitu, kudu heman ari ka somah,�c� Adhani ti juru, �alah mun nuluy mah unggal po�Kiai dagang b�s murah, sar�� g�moal ngal�k ka nu s��, nya Harip � Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah.�BR>
Leb�ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri kon�g. �ib�� sajeungkal hayang sasiku, dirugal-rigel di殚nt�gan sataun sakali hayang mayeng unggal po�� Ku salebaran sakali g�sabaraha pirugieunana. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah, rugi tilu b�ggol tina sajiwa, jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan, malah Si Adma mah angkohna rubiahna g�moal disetoran ��BR>
�uda c� mitoha kitu � geus karawu kapangku ku kuring � Ayeuna onaman da enggeus, lain?�BR>
�eueuh, meunang m�gkolkeun � Pan salakina b�aan henteu!�BR>
�ri kitu sia teu setor, Adma?�c� Kuwu bari ngar�� ka nu nyangheuy dina bilik cabol.
�h juragan, da abdi mah puasana g�lapur � Sugan ari udud t� cara nyisig teu matak batal ��BR>
Ger pada nyeungseurikeun, kayungyun ku beletna.
��-a� � na ieu b�s dikukucel wa�� Reungeukeun, Leb� kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu, sakulak s�ang,�c� Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko b�s.
�ampi ��c� Leb�bari nampanan. Gorolang, ngadunga, diaminan ku sar��.
�oreng babari ari m�ak mah, teu mak�duit g�had� ditujang-tajong,�c� Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh wa�kaserab ku dunungan t�.
�abari sot� lebah dieuna, p�ah boga panc� sampeureun, kituna g�pan regana sabaraha tikeleun ka batur. Kad�g�lain tadi?�BR>
�akuping ��c� Si Adma, �gan leuheung wa�sot�, Juragan mah teu kudu ngodok saku ��BR>
�eueuh, lebah dinyana meureun pikabitaeun sia t�, Adma. Tapi lebah gaw�a mah paralun ampun, aing t� nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sad�a � Nepi ka teu kaduga �a�, teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah, da �a c�ah matak panas h�bna ka somah ��BR>
�ah geuning, Kiai,�c� Si Adma bangun giak, �ad�a atuh puasa kuring teu kaci, mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. Mun seug t� cara batur, mana teuing h�bna ka si utuh ka si inji ��BR>
�ih, sia onaman teu ngurung batur, da anak-pamajikan sia g�dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing, pupuhu sad�a ieu ��BR>
�ugi atuh nya abdi mah, Juragan. Hanas lentah-lent�, teu nyatu teu nginum, puasa teu jadi, da kagoda ku udud ��c� Si Adma kerung bangun sedih, �� abdi g�tadi � sugan kawas nyisig p�ah sarua bako � kacek diseuneuan wungkul. Duka upami seuneuna nu matak batal t�, nya Juragan!�BR>
�yao ah, h��ngomong jeung sia mah!�c� Kuwu bari ngalieuk ka Leb� �gad�g�guyur-guyur di bal�d�a pajar Lebaran ninggang kana po� Jumaah?�BR>
�eres ��c� Leb�
�ngsrodkeun kana Saptu, ulah sina ninggang po�Jumaah, pamali!�BR>
�tuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. Teu k�ging ongkoh puasa po�n Lebaran ��BR>
�ana Kemiskeun atuh, kajeun ngurangan sapo�� Matak naon?�BR>
�anginten moal jejeg sasasih � Hanas kental-kent� salapan likur dinten � Abot ongkoh ka abdina, margi seuseueurna nu setor pitrah t� dintenan ka tilupuluhna pasosonten. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Upami dilebarankeun dinten �a t�, mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu ��BR>
�nya �tapi kami teu idin Lebaran po� Jumaah,�c� Kuwu kereng, �eureun kudu hutbah dua kali. Hutbah raya ongkoh, hutbah Jumaah ongkoh. Pantang di d�a urang mah, matak dilongokan maung � Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. Mangkaning kami geus kolot, teu cara baheula keur ngora, diganda l�goh ngudag maung sasiki mah ��BR>
�itu wa�atuh, Kiai, sered kana Kemis, ti batan kaanjangan urang leuweung mah. Hampang ongkoh ka somah ��c� Adtari.
�gomong naon tat�, Tari?�c� Leb�bari malik ka nu ngomong di juru.
�uhun kitu, Kiai, sakumaha kasauran Juragan Kuwu � Sa�dis�� kana Kemis � Hampang ongkoh ka somah, moal har�gh�g ongkoh, da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun, ari cadu mah di urang sapo�hutbah dua kali � Leres kitu �a t�, Juragan?�c� Adtari bari neuteup ka Kuwu.
�eu percaya sia ka aing?�c� Kuwu rada kereng. Adtari tungkul, s�ab ku nu siga nyeuneu.
�ieu atuh,�c� Arjangi bari ng�od meueusan, �rang sina �� wa�salasahiji. Hutbah raya atuh entong ari r� ngarah sakali wa�mah, boh Jumaahan nu entong teuing, remen ieuh ��BR>
�ri Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana � Lumrah ti mana Jumaahan po� Kemis atawa Saptu � Talung Lebaran, bisa dikasar-k��, da baheula g�tara angger,�c� Leb�
�ah geuning �t�g ari Lebaran bisa po�naon wa�mah � Geus wa�lah po�Kemis, kurang sapo�mah itung-itung nyombo wa�ka anu tas kental-kent� sakitu lilana ��c� Arjangi.
�isa kasar-k�� sot� teu kudu matok po�a, deuleu, lain had�dikabiri. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh � Pan c� kitab g� rumadon salasin � eu �kuma geuning, poho deui �. Salasin atawa salasun ��c� Leb�rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.
�uring mah angot atuh nyaho ti mendi � Boro-boro maca, sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu g�can kaw��an ��c� Anjangi.
�eueu � kitu wa�� Kami manggih dalil dina kitab, romadon salasin �nyao �salasun �atawa salasatun kitu � Aya poho-poho teuing � Ngan kitu wa� maksudna mah ��C� Leb�
�h san� Salasa ieuh,�c� Adtari bari ceuleungeung, �nget pisan kuring mah, po�Rebo ngamimitian puasa t�, da basa munggah t� kuring muru saur ka warung Si Iboh, sakalian ka pasar ��BR>
�ain po�Salasa, deuleu, ari salatun t�. Mun r� basa urang mah hartina tilu puluh. Jadi bulan puasa t� umurna jejeg tilu puluh � Geura urang itung �Rebo-Rebo Kemis Jumaah � Sapuluh tah � Saptu-Saptu Ahad Sen� � sapuluh deui, jadi dua puluh jeung nu tadi � Salasa-Salasa Rebo Kemis � sapuluh deui, jadi tilu puluh � Jejeg wa� dina po� Kemis t�, nu matak Lebaranana ninggang po�Jumaah � Tah, dalilna aya r�gkolna, diitung teu g�� ninggang po��a �r� kumaha deui ��BR>
�adi keukeuh wa�nyah kudu po�Jumaah?�c� Kuwu kereng.
�umuhun, upami numutkeun dalil �a mah,�c� Leb�
�api kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah � Pamali di d�a urang mah, pamali, matak dilongokan maung � Talung ari semet lolongok wungkul, da c� pacaduanana og�tara da�eun balik l�goh.�BR>
�erkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. Juragan, da c� jenatna pun bapa g�pantang sot� upami dih�ggoy ku sorangan. Amb� teu ngarempak pacaduan, hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur � Kapungkur g�sanggem jenatna pun bapa t� �a� baheula k�ah, jaman tuang �ang ngeuyeuk d�a ieu kantos lebaran dinten Jumaah. Hutbah teu dikirangan, hutbah raya hutbah Jumaah g�taya nu dilangkung, salamet wa�teu sakara-kara, da hutbah Lebaranana ku tuang �ang t� � Ayeuna g�mangga wa�nyanggakeun hutbah lebaranana mah ��c� Leb�bari ceuleungeung.
�aruk kami kudu maca hutbah ..? Teu �kami mah teu sararanggup teuing � Enya wa�aki mah jenatna pinter b�ana, da kungsi masantr� ka Demak ka Jombang naon ku hanteu c�ah � Ari kami apal ti mana aksara Arab, da teu ngaji teu masantr�? Teu �kami mah teu sanggup, kajeun ngurangan puasa sapo�kana po�Kemiskeun, dunya-ah�atna tanggungan kami!�c� Kuwu, beungeutna euceuy.
�ih ari Juragan, perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. Keur naon seueur ponggawa? Pan s�a distrik g�ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. Nu matak naon ieu og�digent�an ku nu san� nu sakira sanggemeun, asal ponggawa d�a wa�nu merenah ngawakilan Kuwu,�c� Leb�ngabongbolongan.
�eunang kitu disulurkeun ka batur �� c� Kuwu, beungeutna marahmay, �uma cik carana sangkan punah kawajiban kami � Boa kudu m��panajir kawas ari sulur s�a?�BR>
�ieu sanggem jenatna pun bapa mah,�c� Leb�bari ng�od maju, �onggawa nu bad�ngawakilan t� kedah didangdanan, sina nyepl� anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. Udengna, raksukan hideungna katut sol�pang emasna, kebat naon ku hanteu. Kitu deui tudung pol� teu k�ging l�ot � Turun ti rorompokna, muru ka masigit t� dipapag pajeng kamantr�, digondeng ku ponggawa-ponggawa nu san�. Kapaksa Juragan g�harita mah kedah ngiring ngagond�g, ngagent�an gaw�itu � M�� bring, ikrarkeun heula sing asak �dijenengkeun cind�na mah � Kitu sanggem pun bapa mah jenatna.�BR>
�aha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?�c� Kuwu, tarangna kerung, �sa euweuh deui ari lain Leb�mah ��BR>
�ih, abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui.�BR>
�eueuh pan harita mah geus jadi Leb�deui � Turun imbar g�gaw�Kuwu mah geus bubar, lain?�BR>
�� muhun nya � Kitu sa�atuh ��c� Leb��� d殚t.
�eueuh, kitu wa� pek �barkeun ka sad�a, Lebaran engk�mah Kuwu kitu nu r� hutbah t�, nyingkahan pacaduan, p�ah lebaran ninggang po� Jumaah,�c� Kuwu bari cengkat, l�s balik.
�ihor�g loba pisan unak-anikna nya ari agama t�,�c� Adtari ka batur-baturna.
�umasa balilu puguh g�kami mah, da teu ngaji, teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan � t�bal Arjangi.
�api kawilang pinter nya Leb�t� � Juragan Kuwu mah siga nu geus po�eun kacida tadi t� � ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mes� mas�lah t� ��c� Sanharip.
�uda teu samanea, ti buyutna k�� turun-tumurun jadi Leb� Piraku wa�mun teu kakocoran komara t�,�c� Adtari.
Leb�jongjon wa�mulungan b�s nu marurag kana palupuh. Api-api tu ngad�g�pada muji t�. Tapi kaciri irungna mah beukah.
***
Malem Jumaah, maleman lebaran. Lembur Cilamping nu sasarina combr� tiiseun t� ngadak-ngadak haneuteun. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah, malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar s�u naon ku hanteu. Kolot-budak pada bungah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan og� nu ngalap cukup ku setor pitrah lima s� ka Leb� peuting �a mah kawas nu dikariaankeun. Geus lir nu kasebut leket mah, najan loba nu bari udud atawa nyisig og�
Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambr�g sadua-dua. Barudak lembut ngagonyo di hareup, ciweuh nar�akan siraru, jorojos-jorojos dir�ab dina damar, belewek ditambul bari cingeus n�ngan deui t�akeun.
Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid, takbiran ditabeuhan ku terebang. Luluguna Ki Mukasan, biwirna ngajendol ngemil sisig. Nu nerebang kawas bari narundutan, awak l�jong ng�ca-ngatuhu nuturkeun lagu. B�a jeung nu nabeuh dogdog, jaringas pisan �a mah. Dogdog dihomp� ku suku k�ca, leungeun pakupis duanana, awakna reureundeukan kawas nu ngigel.
Ka-peutingnakeun takbiran ditunda, diganti ku lagu-lagu tandak buhun nu ilahar dina gembyungan. Tamba tunduh c�ah. Lagu Dongdongh�o, Rincik Manik, Karembong Lokcan jeung r� deui. Na� kana lagu K��-k��
Juljol nu nganteuran dahareun, aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna, paalus-alus pangeunah-ngeunah, da niatna g�hayang katuang ku nu ibadah di masigit.
Brak dalahar balak�rakan. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarand�kana bilik. R� malikan deui, nerebang kaburu ku tunduh, tinggol�ag saurang-saurang, tungtungna gempar samasigit. Nu pandeuri kabag�n b���, s�a dahareun dikumpulkeun, diwadahan ku dogdog.
Tengah peuting loba nu lilir kagebah, ngad�g�nu ribut-ribut. R� hudang hor�m ku tunduh, reup wa� tibra deui, parat nepi ka subuh.
Lebaran ged�taun �a mah c� sar�� og� Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna, kakara harita pareng deui ninggang po�Jumaah. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit og�harita mah merlukeun indit, panasaran hayang ngad�g�Kuwu hutbah.
Ti janari k�� masigit geus pinuh, barudak bujang kabagian di tukang, dit�a ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting k��. Perbawa po�Lebaran, sora kitu, laguna kitu, ngagalindeng wanci kitu, tingsariak waas pabaur jeung ketir, rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Loba nu teu kawawa ku cipanon.
Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago t� datang, srog ka lawang. Pangheulana Kuwu digondeng k�ca-katuhu, mak� papak�n dines. Raksukan takwa kamhar hideung, kancing welem duawelas, sol�pang �mas, sinjang kebat l��satampah. Dibendo ongkoh, didudukuy ongkoh, dudukuy dines pol� �mas, jaba dipayungan deuih.
Sup ka masigit, nu asa r� kaliwatan hideng m�� m��n jalan. Jelema-jelema tingkecewis tinghar�os pada baturna. Srog ka hareupeun paimbaran, ngajanteng heula ngadagoan anu komat.
Na atuh ari pok t� aya nu ngomong kalepasan, �euning siga kiai Leb�� Lain Juragan Kuwu nu r� hutbah t�?�BR>
Dit�balan ku baturna ti juru, �uguh heueuh deudeuleuan t� siga Kiai Leb�� Nanahaonan c�ah mak� dangdanan Kuwu?�BR>
Ari porongos t� nu ngagond�g beulah k�ca nyenghor ka nu ngomong pandeui, �gomong naon? Baruk Kia Leb�� Deuleu tah kadinesanana! Nu mak�dangdanan kitu Kuwu ngaranna ��BR>
���k��k��� c� nu panasaran ngaludeung-ludeung man�, �an� �a Juragan Kuwu mah nu sasauran ��BR>
�ain � Kami mah keur teu jadi nanaon � Tah ieu Kuwu mah nu disol�pang ��BR>
�aha da rarasaan mah awas k�� amta t�,�c� nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo, tepung jeung Leb�unggal po� piraku mak�kalinglap.�BR>
�eueuh ieu g�Leb��Leb�� Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari, disaksian ku kokolot-kokolot ��BR>
�uh � duka atuh ari kitu mah � Teu kawartosan ti tadina.�BR>
�uda lalawora pisan ngajenengkeun jelema t�, tinghar�os maran�anana wa� Mun di dieu mah hareupeun sar��, moal c�cok,�c� nu di gigireunana kukulutus lalaunan.
R�� salat sunat, imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
Srog Ki Mukasan ka paimbaran, tumpa-tempo, katatang-kot��g �
�ain geuwat � N�ngan naon?�c� nu diuk panghareupna.
�cis � Ecisna euweuh!�t�bal Ki Mukasan.
�eu �as, gogoda t� aya-aya wa�� Gara-gara Lebaran po� Jumaah!�c� tukang gondeng, �a manakeun ecis, barudak?�BR>
Taya nu n�bal. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si �om.
�ya naon � aya naon?�c� nu panasaran ngahar�os.
�u Si �om peuting dipak�ngarojok anjing. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Digebah, nyelap kana sarigsig, rojok wa�!�BR>
�ri ecisna ka manakeun?�BR>
�ipiceun � Geuleuh tuda mani lamokot, da kitu sakadang asuna kabeuratan � Kasima meureun!�BR>
�umaha ari geus kieu?�c� tukang gondeng t�.
�umaha upami diganti wa�heula ku itu � Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri,�c� Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran.
Tukang gondeng nu nyepl� Kuwu tul� t� gogodeg bari camberut. �ogoda Lebaran po�Jumaah � Had�kitu digantian ku halu?�BR>
�ibatan luput mah atuh � Hutbahna g�teu kaci teu mak�ecis mah, san�?�c� saurang ti jajaran panghareupna.
Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran, milihan halu di saung lisung, n�ngan nu hampang.
�� dikamanakeun �a halu kuring?�c� pamajikan Madsahri norojol ti pawon.
�ginjeum sakeudeung r� dipak�ecis!�BR>
�lah nu �a, r� dipak�nutuan kopi ayeuna � Tah nu �a, halu panguguran, nganggur �a mah.�BR>
Ki Mukasan balik deui ka masigit, manggul halu panguguran, nya badag nya panjang. Telenjeng ka paimbaran r� ngunggahkeun.
��heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung � Urang ijabkeun heula amb� rengrem kana hat��c� nu nyepl� Kuwu tul� t� bari ngar�ak halu tina leungeun Ki Mukasan. Ned �rempod awakna doyong ka hareup, teu nyangka halu sakitu beuratna. �aula neda panyaks�,�c�ah bari tipepereket ngacungkeun halu, ku lantaran ecis leungit, kapaksa diganti ku ieu � Saayeuna ieu ecis ngaranna!�BR>
�yaks�iiii �!!�BR>
�ebut ku sar��, ulah kurang ti opat puluh urang amb� sah � Ieu naon ngaranna ��BR>
�ciiiiissss �!!�BR>
�urang loba nu nyebutna � Sakali deui ��BR>
�ciiiiiiissssss �!!�BR>
�� �tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy wa�teu milu ngomong � Deuleu ka dieu � Ieu naon ��BR>
Nu ditanya tingraringeuh.
�aon ieu ��BR>
�aluuuuu !!!�BR>
�ungur sia! Lain halu, deuleu! Sakali deui sing bener � Naon?�BR>
�aranti nutuuuu ��BR>
�angus sia � Kitu tah ari teu ngajedingkeun t� � Ecis � Ecisss cek�g g�egis � Pok sebut deui ku sar�� ��BR>
�ciiiiissss �!�C� samasigit mani ngegeder.
�ah kituh � Pok geura ngunggahkeun, Mukasan! Yeuh haluna ��� �ecisna!�c�ah bari ng���, �a tisol�at l�ah.
�nnutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul ��c� Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna.
�ungur sia ��c� kolot nu diuk gigireunana, �oraka siah!�BR>
Batur-batur Si Sukri narungkup sungut.
R�� hutbah brak dalahar, da ti tadi g�nu nganteuran dahareun geus ngar�� di luar nyaruhun baki. Samasigit r�ok parewog-rewog. Sidekah Lebaran c�ah.
D�a Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung.
Saturday, October 22, 2011
Kareueus
Mun seler sejen bisa ngarasa reueus jadi bagian tina seler pituin manehna, naha urang Sunda make jeung teu bisa kitu? Tembongkeun yen urang teh urang Sunda, anu karasep, anu gareulis, anu handap asor (kade, sanes handap asoy..), anu satata jeung seler sejen, anu sarua dahar sangu :) Cara nembongkeun kareueus tangtu rupa-rupa. Soal eta mah tangtu geus teu kudu dibejaan deui. Nu penting mah niat, bari jeung prakna, ulah diengke-engke.
Ngamumule basa Sunda sangkat teu tumpur ku jalan ngabiasakeun ngajak nyarita ku basa Sunda ka anak-anak urang, upamana, bisa dimimitian ayeuna keneh. Teu perlu biaya jeung insya Allah moal matak miskin :) Lian ti ngaraksa basa, oge minangka salah sahiji cara nembongkeun identitas diri yen urang teh urang Sunda.
Prung ah, urang mitembeyan!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dina Lapak
Fiksimini Basa Sunda
Fikmin # Panguasa Dunya Peteng 2 #
Abérto ngawaskeun pagawéna ngakutan botol inuman. Torojol, dua urang datang. Maraké setélan jas rapih. Topina fédora kulawu. Urang dinya moal bireuk deui ka Si Kembar. Abérto langsung teu genah haté.
“Tuan Abérto, réstoran anjeun meunang kiriman inuman ti mana?”
“Biasa wéh, ti Antoni.”
”Kumaha mun mimiti isukan mah pesenna ti urang?”
“Naha? Leuwih murah kitu?”
“Ah henteu, geus sakuduna wéh anjeun nitipkeun diri di kota ieu!”
“Kuring teu bisa sagawayah mutuskeun bisnis jeung Antoni!”
“Hég waé ari keukeuh mah!” Si Kembar arindit, panto digeblugkeun.
Réstoran Abérto keur meujeuhna ramé, basa mobil Impala hideung ngaliwat. Tina jandélana nolol congo bedil Thompson. Dérédéd…dérédéd! Kaca paburantak, nu keur dinner ngarocéak.
Don Carlo mabétkeun koran kana méja. Si Kembar ngadégdég. “Karék gé kamari ngomong téh. Sing tarapti! Naha teu ngarti?”
“Ampun Bos, abdi teu rumaos. Sigana mah aya nu badé mitenah urang!”
Don Carlo ngahuleng. Huntuna kekerot nahan amarah.


text:
Ari Dwi Hidayanti, Bogor 13 Mei 1993. I’m continuing my education at one of the State University of Bandung. Department of Regional Languages. Faculty of Education Language and Arts.
I love my family, mama, papa, aa, dede. And I also love books, movie, pump it up, poker, seblak ♥ and I’m very proud to be the Sundanese.
Haha konyol juga ngaku cinta Sunda tapi malah posting pake Inggris. Hapunten ah 😛
Wilujeung tepang saderek 😀
Tepangkeun wasta pun Ari dwi hidayanti. Nénéhna Ari. Tempat ping gumelar 13 Mei 1993. Nembe wanoh ka Sunda téh henteu leuwih ti sataun mereun. Anclub kana dunya ieu henteu dijadikeun haneeul kalakah jadi reeus sanajan setengah-setengah mimitina. Kunaon? Rarasaan téh miboga jati diri nu langgeng. Éta pisan. Naon deui atuh? Jelema nu geus lila hirup ku budaya atawa kabiasaan luar pastina bakal hayang balik deui ka habitat aslina nya éta taneuhna sorangan. Kitu deui ciga jelema hirup ti mimiti borojol pastina engké bakal mulang deui ka asalna. So, lets loves your own Home Language because it is a true national identity.
Tapi perkawis ngeunaan basa jeung kaparigelan ulah ngan saukur dibuleudan éta waé. Urang ogé kudu nenjo ka hareup pikeun kahirupan jeung élmu. Basa daerah, Basa Indonésia, basa asing oge penting lalakona. Jadi mun kuring nulis maké Basa Sunda tuluy dicampurkeun ku basa-basa liana wayahna ulah protes. :p
Mangga di oprék heula 😆


text:
Kacinta nu ngagedur ka Ijar dina ati Nanang, teu jadi jaminan pikeun Ijar sangkan teu luas-leos ningalkeun imah nu jeung pangeusina. Lian ti parabotan nu minuhan imah, dijerona aya budak nu usiana 5 tahun. Sakapeung eta budak sok katempo caludih, ngagambarkeun teu kaurus kunu jadi kolotna.
Isuk rebun panto imah geus aya nu ngetrok, kabeneran Ijar keur euweuh di imah. Dijero ngan aya Nanang, salakina Ijar nu kabeneran keur nguyup kopi hideung ngan teu lestereng kawas kulitna. Maklum hideng lestereng oge, da Nanang mah pakasabanna kuli bangunan.
Ngadenge panto diketrok, Nanang cengkat muka panto. Nangtung saurang awewe hareupeun pantona bari ceurik ngabangingik, nya teu aneh budak nu diaisna ge milu ceurik.
Nanang ngarasa aneh, nu akhirna manehna nanya ka awewe nu nangtung hareupeun panto Nanang. "Punten, ari ieu saha?". Pokna ceuk eta awewe, "Kuring, pamajikan nu salakina dibawa ku pamajikan maneh".
Bari noroktok tuur, Nanang teu bisa nahan deui kasedihna, nu antukna ngeclakkeun cimata bukti kanyeri karandapan ku manehna.
Gap kana sapatu, rap dipaké nu sabeulah ditincak pelebah keuneungna. “Pa!, éta kaos kaki sapalih deui teu dianggo?. Pamajikan nanya. Bérés dikaos kaki disapatu, gap kana hélm, ngagidig kaluar bari mawa konci motor. “Pa!, pan motorna ogé teuacan dikaluarkeun”. Laju ka dapur, motor didorong. Gerung dihirupan. Nepi ka tujuan, awak ngoprot ku késang. Gusti...! ari motor tinggaleun di imah.
Thian Sin salto ka tukang, clé sukuna nincak taneuh, laju masang kuda-kuda dina Jurus Coa-sin Kun (Silat Oray Sakti). Hék-i Mo Ong melengek, panonna mencrong kuda-kuda musuhna nu katingalina weweg. Irungna ngangseu bau hangru, racun oray sakti, gancang manéhna masang Jurus Rawu Kélong warisan Bah Murtala.
Kalayang awak Hék-i Mo Ong narajang Céng Thian Sin dina gerakan nu ampir teu katingali ku panon biasa. Indung leungeunna manjangan nojo kana tikoro.
"Ih, élmu sétan!" gorowok Thian Sin bari ngagiwarkeun awakna dina gerakan Tampélé Mépéd.
Bret.. baju Thian Sin soék palebah dada. "Éng-hiong, gunakeun Jurus Thi Ki-i Béng!" kadéngé sora Wiro Sableng Si Pendékar 212. Nu dibéjaan surti, awakna ngarandeg bari ngawatek aji pamungkasna. Goak Hék-i Mo Ong ngajerit maratan langit ngocéak maratan jagat waktu peureupna antel kana tonggong Thian Sin.
"Keur mah simbut hirup can boga, simbut baeud oge ngadadak poho can katebus masih di pagadean, gara-gara kamari dipake modal taun baruan jang meuli mercon anu buricak burinong tea" ceuk si Ncus nalangsa.
Basa dokter monis teu meunang udud saumur hirup, kuring naêk banding.
Beletrak! Babatok sirah ditakol. Rengat. Dibekéhkeun tepi ka ngewag, tembong polona. Dikaluarkeun lalaunan, unggal giblegan ditempoan, gemet nepi ka urat leutikna. Nu téangan teu kapanggih. Jeroan otak diasupkeun deui. Gap kana péso. Kedewek meulah dada, goréhél jantung dikaluarkeun, embutembutan kénéh. Gérésél dibeulah dua.“Euh, paingan di dieu,” gerentesna. Péso seukeut nyisit tengahan jantung. Ngukey nyodétan uraturatna. Najan hésé, ku leukeun mah teu burung réngsé. “Nyatana kuring bisa miceun ngaran anjeun, Ratna.” Ceuk manéhna, laju mangpéngkeun sesebétan nu geus nguratngakar na jatungna.
Négo. Motor éks ublag, mulus, mirah, langki dianggé, raoseun ditumpakan.
Geus teu kuat, geus teu sabar Utun hayang nyaksian raména dunya, caangna jagat. Sanajan aya nu ngaharéwos yén bulan can cunduk mangsa, gumelar tacan takdirna, tapi ieu pikir geus miheulaan kumelendang.
Ema, poék mongkléng butarata. Euweuh damar euweuh listrik. Néangan saklar lampu teu kapanggih, kayu api lebeng teu katimu. Nya beulah mana?
Euleuh! di luar geuning ramé. Pating jelegur. Pating torotot. Aya naon Ma? Geuning jelema ramé cocorowokan siga nu bungah.
Éh, aya nu ngabéjaan ngaharéwos deui yén éta téh sora petasan jeung tarompét. Jelema balawiri keur suka bungah mapag taun anyar. Oh! taun anyar Ma? Atuh Utun beuki hayang geuwat kaluar. Ma...Geuwat gubragkeun utun ka alam dunya. Meungpeung taun anyar keur dipapag. Meungpeung waktu can nincak jam dua welas!
Tapi nu ngaharéwos laju ngahulag. Ulah! teu bisa! can cunduk waktu!
Atuh lamun can bisa mah Utun ménta dikirim petasan saranggeuy. Lampu disko nu warna-warni. Utun hayang milu ngareuah-reuah di dieu.
Tuluy nu ngaharéwos méré béja yén lampu disko mah moal bisa dikirim, tapi lamun petasan mah dagoan! sakeudeung deui aya pakét nu datang.
Teu pati lila, nyata waé. Bray! panto méléngé. Solongkrong nu ngirim petasan gedé pisan. Tapi hanjakal ngan sahiji. Teu raranggeuyan.
Bip! Laptop dibuka. Sajongjongan. Nyangheuy ‘na anggel. Ngumbar implengan, néangan kecap bubuka. Geusan ngetrokan panto haté anjeun, nu meundeut dipalang rasa kuciwa. Ungkara tingarulang ngalap haté.Tingsuruwuk lumpat paheula-heula. Clé, dariuk luhureun kibod. Gumeulis palui-luis. Tiriktik, ramo ngahiap, nganteur rasa jeung pikiran.
Yank.., salami laptop nyawaan, salami modem pulsaan. Reg eureun. Lain. Lain kieu. Lebay teuing. Diblok laju didélét. Ngahuleng deui. Halaaah..mending tong dipikir, cukup tuturkeun rasa.
Jungjunan.., kuhayang geura murak beurang. Caangna rék ditandéan. Sawaréh haturan anjeun. Ngan ukur anjeun. Gaganti bulan nu pundung, nyanggakeun béntang pitaan. Bros panitih papaés ‘na ati Enung.
Send.
Palataran peuting beuki mongkleng, sora hujan jeung angin asa beuki rongkah. Kuring ukur ngagojod dina ranjang bari diharudum simbut. Kahayang mah peureum pikeun ngusir bangbaluh, batan rep kalah ka bruh-breh panineungan bihari beuki ngajirim.
"Kasatiaan!!!". Nya wayahna anjeun kudu sugema neundeun eta dina renghap jeung niat.
Maranehna ngaromong kitu teh lain ceuceub, malah leuwih gede kanyaahna ka kuring. Waruga hungkul nu hirup, kuring geus leungiteun jiwa nu teuing ngancik di mana.
Lain saurang nu ngomong teh, yen kuring beunang diandelkeun lebah cerewedna. Siga basa harita. Norolang ngoncrang. Nu ngabagel teh sina ngaburula. Bebeakan mepehek bapa ketua anu dengdek topi. Lebah mere waragad keur ngawangun sakola. Sakola kuring ukur kabagian peperetna. Sanajan jumlah murid geus nyukupan pikeun narima dana nu samistina.
Nu dipangloh, rarayna katawis atah beuleumeun. Sabodo.
Pareng riungan bubaran. Bapa Ketua ngagupayan,teras ngajak ka ruang damelna.
Lajuna obrolan teh robih janten gahar kacida alah batan es mambo rasa ganas ngora, naeun boa heu. dilajeng ku silih tukeur nomer hape.
Heuleut sasasih ti harita. Geus ngajengleng wangunan anyar sarwa weuteuh, balukar nu cerewed ngalobi ka si anjeunna.
Nu teu harti. Ayeuna mah ti isuk meletuk nepika sonten baruruten. Sanes deui ngobrolkeun perkawis kucuran dana.
Hiji Barang lamun teu kapake. Paling nasibna di simpen di gudang. Leuheung lamun geten ngariksana. Tapi lamun cul jeun, atuh lapur moal kapuluk. Geus untung ngarana aya dina panineungan ge.
Salah sahiji ciri makhluk hidup éta rancingeus ngabales rangsang. Giak anti lemod komo léléd sabab balukarna pibahyaeun.
Tapi ulah kejot borosot kos anyut lénang molénang, teu kaop katoél saeutik langsung hudang, hartina babari kasinggung atawa nganénéh bonténg!
Mun bisa kudu jiga pinareup dipikabutuh ku budak jeung kolot, hartina hirup jeung hurip kudu loba mangfaatna keur batur, ulah rendah diri, éraan, najan rupana kos céda tetep baé dilamotan.
Sééng beuki nyéngsréng. Ma Idah jongjon ngasur-ngasur suluh, sedengkeun salakina, bah Uko cingogo bari ngaranggahkeun dua leungeuna hareupeun hawu.
"Pangnungguankeun heula seuneu. Kami rék ka cai heula sakeudeung!" ceuk ma Idah bari cengkat. bah Uko teu ngomong, ukur ngésér cingogona ka tengah, ngalahanan urut diuk ma Idah. "omat ulah waka dijait méméh kami balik mah!" ceuk ma Idah deui bari ngaleos turun.
Nungguan nu ka cai lila waé, bah Uko ahirna ceungkat tuluy ngaragamang kana tutup aseupan nu aya dina sééng. "Jadol! gening teu nyangu, si nurustunyung teh?" bah Uko kukulutus lantaran dina aseupan téh ngan ukur aya réméh sésa.
Bah Uko turun ti imah nyusul ka walungan nu harita caina keur meujeuhna gedé. kasampak téh euweuh sasaha. jigana mah ma Idah geus ngapung ka kahyangan?
Sapaparat jalan nu kaliwatan, loba baliho ngajareblag pagedé-gedé. Gambarna paalus-alus nepi ka jiga harirup. Panon ting kariceup, biwir ting séréngéh, seuri jeung imut nu kareueut. Roman pameunteuna someah, marahmay pikawanoheun. Disidik-sidik badis patandang saémbara Miss Universe nu keur mélét yuri. Di papaés ku tulisan program-program nu pikabitaeun, matak uruy. Pinuh ku jangji-jangji amis keur karaharjaan rahayat.
Hate galécok, mikiran jelema jaman kiwari, loba nu pinter tapi kabalingeur. Naha maranéhna, nu midang dina éta baliho, teu apaleun kitu? Pan jangji téh sarua jeung hutang.
"Naha Akang masih miharep abdi masih aya di dieu?" pokna bari imut ngagelenyu. Kuring ngabales deui imut ka manehna. "Sajujurna, Akang oge teu terang, naha Akang masih aya?", te'mbal kuring.
Karasa simpe', aya nu nye're'se't nyeuit perih kana jero hate', komo basa neuteup mata nu liuh linduh lir anteng ngajak ngumbar katineung. Mane'hna brek deku bari nyarita,"Neda ikhlas sareng hapunten abdi nya Kang!". Renjag kuring ngarenjag bari nite'nan sakulilingna, Nyel ambek. "Sidik ieu mah ngimpi!tapi naha kudu nu ieu?" Kunaon kuring teu bisa marengan mane'hna. Hirup jeung ngarenghap ku cara nu ku kuring teu kapikiran same'me'hna.
Saban ngaliwat ka déler éta, haté remen sumeblak. Ujlak-ajlok, kawas pindah persenéleng. Najan katénjo ngajéngjréng, teu ieuh kacilek. Duméh ngan saésé, nu ngabéngbat haté. Diperenahkeun di juru toko. Bodi sporti. Striping narik ati. Akselerasi moal sangsi. Bating...! Hanjakal wé, waragad can nyukupan.
Dua bulan, waragad kakara kacanggeum. Kencling, hayang gancang tatawar.
Jam istirahat, datang téh. Ukur uing, kadua nu ngaladangan.
“Kang Sumpena...? Sinanteneun. Ngamaksad?” Imutna rangu, ngabagéakeun uing nu pungak-pingeuk. Salikur menit manéhna ngabulaéh ngadadarkeun. “Tah, kanggo STNK sareng BPKB, ulah lali...kedah ngalampirkeun KTP?” pungkasna. “Ooh...,” uing unggut-unggutan. “Tiasa teu, pami nganggo KTP kagungan...Si Manéhna?” talék téh, antaré. Karérét, kerung ipis tina halisna.
“Pupujan ati? Atuh janten atas nami anjeunna?”
“Ah, teu sawios. Rido téh teuing.”
“Hihi...ni bageur,” nyirihil, semu ngalédék. “Badé ayeuna ieu téh? Nyandak KTP-na?” namprak.
Uing ngarénghap panjang. Meruhkeun ketug. “Lis...tiasa nambut KTP salira?”
Bep, ngabetem. Saulas layung, sumebar ‘na kulit pipina.
"Koloyong, ka ditu! Koloyong, ka dieu! Teu sirikna unggal babaturan. Nu dipéntaan tulung téh! Teu metu pisan." Sanip, humandeuar.
"Hahaha! Émang, ilaing ménta tulung naon, kitu?" Ki Omén, ngéleg.
"Angger Aki mah, ari geus nyeungseurikeun téh! Teu pira, ménta tulung nginjeum duit, 'Euweuh!' Témbalna téh. Nginjeum béas, teu méré! Cik, sugan Aki boga?" Sanip, ngalengis. "Tah, jig bawa!" Walon Ki Omén, bari ngasongkeun jeujeur jeung eupanna, terus ngaléos.
"Cik lah menta udud sabatang mah?.." Ceuk si Sadun, nu karek beres dahar ka babaturanana. "Yeuh aya sabatang deui!.." walon babaturanana, bari ngasongkeun udud, nu ngan sabatang deui. "Nuhun pisan euy! uing mah resep ka maneh teh, tara pinter kodek!.." bari mawa eta udud,na leungeun babaturanana. "Nya sarua weh uing ge resep ka maneh, henteu siga si Walung!.." walon babaturanana deui. "Heueuh ulah diturutan lah kalakuan si Walung mah, goreng patut! ari manehna mun boga kahayang, kudu di cumponan. Giliran urang butuh ka Manehna, tara daek pisan nyumponan! tah jelema model kitu mah, pinter kodek ngaranna!.." ceuk si Sadun bari ngelepus udud, pamere ti babaturanna.
"Susi, ketik ini !" kuring ngasongkeun sababaraha draft berkas perkara, kalayan aya jang pleidooi, gugatan, jawaban, replik, duplik, jeung tabel daftar alat bukti-bukti. Kuring neruskeun hanca ngieun fikmin. Ngahuleng sakeudeung "naha fikmin oge kudu diketik Susi kitu, supaya teu salah ngetik ?" kuring ngagerentes.
Mulang ti Gedong Saté, nu arusul bahasa daérah ulah dipupus tina kurikulum, nyarimpang heula ka imahna Sang Profésor, nu ngagugulukeun kurikulum 2013.
“Lihatlah kenyataan bung. Jangan-jangan anak kalian juga tidak berbahasa Sunda. Noh lihat, mereka sedang triping di diskotik. Apa dugem berbahasa daerah?” Profésor, malik-malikkeun, teu kuat dikiritik unggal usik.
Bakat ku ambek, Sang Profésor naék ka langit ping pitu, deuk ménta hak asasi kabébasan cacarita. Mulang ti langit, beungeutna ceudeum, leuwih meredong batan pihujaneun. Tepi ka imahna, nu arusul ngarumpul kénéh, beuki nyarureng.
Lenggerek… ambek nyedek tanaga midek.
“Ki Silah… salira tos mangsana mulang nun...?!” nu sarwa bodas ngahiap.
Sang Profesor ngagurijag, hegak ngerepan, jajantung dagdigdug. Luak-lieuk ka sabudeureun. Kulawargana ngagugulung.
“Gusti… ning malaikat géh maké Basa Sunda!” Sang Profesor kerung, laju ngaheruk.
Baturna, ti sore kénéh geus ribut meuli tarompét jeung pepetasan. Ihsan, cindekul dina lawang panto nyerangkeun langit. Séréngéh seuri. Maju ka peuting. Sup, ka jero imah, kaluar deui mawa langlayangan. “Badé kamana, A? Tos wengi nyandak langlayangan?” Ceuk Indungna. “Badé ngabandangan sora, Ma!” Teu poho kéler keur ngawadahana…*2.
Isuk2 manaskeun motor siap2 mangkat ka tasik, sun kening ka pamajikan| assalamualaikum..| wa'alaikum sallam, ati" dijalan! | tembal pamajikan bari dadah | breemmm di gas motor tepi ka jalan gede,geus kaluar kota bandung di kajauhan cing buricak burinong warna hejo ngora ngararumpul di sisi jalan,|waaah gaswat aya rajiaan| (ngageurenyem dina jero hate)pas kadeukeutan simkuring eureun |cekiiiiiiiiiitt| nempo pulisi sibuk ngerenkeun mobil, teu kungsi lila --> lanjut di koment
Teu kahaja paneuteup amprok,teu robah tempat. Salila sapuluh taun angger dina tembok nu sarua, kitu deui sofa kulit handapeunana masih ngajentul maturan.
Nyorangan, siga kuring ayeuna. Hese neangan kecap pikeun ngedalkeunana.
Ret kana diri, ret deui kana lukisan. Beuki atra aya nu sarua antara kuring jeung lukisan eta. "Simpe dina jagad rame!" ceuk galindeng.
Laju lelembutan ka hiji padumukan nu lenglang, ku hayang bumetah di dinya."Ulah nganjang kadinya." ceuk hiji kalangkang. "naha?" tembal kuring rada teugeug. "kuring ge hayang ingkah ti dinya." ceuk kalangkang nuluykeun panyarekna nu tadi.
Kuring mencrong. Neuteup seukeut kalangkang eta, ret deui kana lukisan. Leketey waruga siga leungiteun tulang, tuluy muruluk siga keusik.
Ngaran téh ciri nu matri atawa bisa jadi jadi du’a keur nu bogana. Kukituna asa luyu jeung sakuduna urang méré ngaran anu aralus kana sagala hal, ngan mun bisa embohkeun tetengger kawewengkonan méh kawijaksanaan lokal terus kalandep ku rundayan urang nepi ka jaga éngké.
Kos bangsa deungeun ning, contona Psidium guajava alias jambu kulutuk ti pulo jawa pan ngarana jadi mendunia.
Sok heneg mun aya urang sunda, éra ngembohkeun ciri kasundanna dina ngaran, hakna mémang, tapi cing atuh selapkeun mun pareng maké ngaran barat, arab atawa naon baé, pan jadi fardu kasambut sunat ka lampah, méh dzuriat urang téh teu leungiteun teuing kana jati dirina, peupeuriheun dina kurikulum 2013 diwelu.
“Tiasa pami pun incu dinamian, Kancing Beureum, Jang Guru?”
“Maksadna?” cékéng
“Memetna tina: Kacinta anu wening jadi beubeureuh anu maneuh keur jati sunda mugia ulah pareum!”
“Tegep... Ni!!!, muga ieu budak engkéna teu jadi Professor nu kéder kabalinger!”
F
Meus-meus. Reg, kendat dina léngkah. Rét, ka tukang. Bray, muka lambaran kahirupan, maca tulisan nu geus keuna pinasti. "Ukur wasa, merenan rumasa," Ngalimba dina katuna, kateudaya. Murubut, nyakclakan miraga lemah. Sirna, musnah! Ancur! Kalebur waktu. Laju, Salira nyanggem. "Néng, dunya téh, buleud! Nembréhkeun, poék jeung caang! Misahkeun urang ku papasténna."
"Naha diri kedah nungguan? Keueung....Kang!" Nunggelis di gawir langit. Dikantun di tegal rasa, ngantosan lilir dina wates ngimpi.
Rét, ka hareup. "Cireumis, seuri leutik!" Mangsa léngkah munggaran, ngagurat, tapak anyar. Namprak dina karumasa, nu remen umanjang. Padahal! Haté urang, aya didinya. "Buktosna!" Kabagjaan nu semet angen-angen.
Tilu Pèngkolan ditilep. Disakalikeun. Motor ngadius lir nu diseureud Èngang. Hatè merod,hayang buru-buru nepi.
"Mapag taun anyar ayeuna kudu di Lembur."
Gerentes hatè Juhe,nguatkeun paniatan.
Geus kacipta resepna. Ngumpul. Jeung dulur. Jeung babaturan. Nu lawas kapopohokeun. Kabèh ngariung dina kongkolak panon.
Bosen. Rarudet. Bèhdituna sareukseuk ningali botol arak nu pabalatak. Kabiasaan mapag taun anyar. Ceuli rawing,panon sèrab. Kunu ngaduruk Langit.
"Asa lebar miceunan duit."
Hatèna ngocomang sapanjang jalan.
Beurang di tungtun taun geus karungkup peuting. Sakeudeung deui. Srangèngè taun anyar baris medal. Karèk anjog kanu dituju.
Sup,ka imah. Suwung. Taya sasaha. Korèlèng ka tatangga. Sarua. Ngahuleng.
"Keur ngajaremput taun anyar jang, ka kota!"
Ceuk nini Usih. Ngelol tina lawang.
Leumpang rumanggieung. Karung nu dibawana masih kosong. Anjog ka hareupeun imah gedong. Kurah-koréh ka na wadah runtah. Botol pelastik, gelas pelastik urut, kertas, jeung dus sésa pésta peuting. Bus, diasupkeun ka nu karungna. Lapur teu manggihan sésa dahareun nu bisa kénéh didahar. Ngeusi peujitna nu kentél. Laju neruskeun léngkahna, ti wadah runtah ka wadah runtah lianna. Karung ampir satengahna kaeusian. Leumpangna beuki rumanggieung. Beungeutna sepa. Sabot kokoréh, nyuksruk tisungkur ka na wadah runtah. Teu menyat deui.
Malem taun baruan, teu gugur teu angin Ki Sémah jol nganjang, ngolo kuring ngajak mulang.
“Mi, bisi geus bosen di dunya, hayu milu jeung kaula,” pokna bari ngarongkong hui Cilembu.
“Moal waka, Ril. Uing can hayang ka sawarga. Sab di dunya asa pangbagjana. Najan kismin, Pangéran masih nyaaheun, aya kénéh pakasaban keur tali paranti.”
“Bisi énté hayang ngawayuh, aya widadari di ditu mah, bisa leuwih ti opat.”
“Henteu, Ril. Can hayang kawin jeung apsari. Can tangtu apsari apaleun kamasutra."
“Jiih di ditu mah genahna kalangenan. Sagala aya.”
“Baé, Ril. Uing betah kénéh ngawangkong di pos ronda, bisa seuri ngeunah meupeuhan balak genep.”
“Nya baeu ari kitu mah. Uing deuk balik. Cingan sugan aya kénéh hui Cilembuna jang oléh-oléh.”
“Kop wé dibungkus. Bisi butuh nu atahan, aya di pawon anyar ngarabut.”
“Nuhun, Mi. Maa salamah”
“Kum salam.”
Wanci isuk-isuk, si abah geus katingali kasep da geus mandi. Saacan si abah indit gawe, cai kopi geus di pangjieunkeun ku si ambu, si abah ngaregot kopi siga nu ngeunah pisan "hmmm mantap pisan ieu kopi!..." pokna bari ngelepus udud kretek. Manehna tuluy cengkat, muka panto imah hareup. Teu lila nungtun motor, tuluy motor distater, da niat rek manaskeun heula eta motor. "Breeng sora motor disada" tuluy si Abah abus deui ka imahna, bari teu poho ngaregot deui cai kopi jieunan si ambu. Katingali barudak keur arulin di jero imah, si Abah nyampeurkeun terus pok ngomong ka budak nu cikal "Kakay, abah angkat heula nya!" bari nyium budak nu cikal jeung nu bungsu. saenggeus beres nyiuman barudakna, si abah nyampeurkeun si ambu di dapur "Ambu angkat heula nya..! doakeun sugan hasil" pokna bari nyium tarang pamajikanana.teu lila si abah kaluar ti jero imah (bari dituturkeun ku si ambu jeung barudakna), "Assalamualaikum Warohmatullohi Wabararokatuh" pokna unjuk salam. tuluy naek kanu motor nu mesinna geus panas, breeeeng eta motor digas, terus maju ninggalkeun pamajikan jeung barudakna. Kitu jeung kitu tiap poena, mun si abah rek indit gawe.
Hmmm...pajar nikmat cenah janten PAJABAT,
Nalika kagungan lepat ka rahayat,
Batan sasadu kalah pangambung nu nyingsat
Euleuh...? na muhun kitu uwenak mun janten APARAT...???
Pan surna pami ucap lampah lepat
Ka rahayat teu kedah sanuk-sanuk ngaraos LEPAT
Aaah..cenah raos keneh janten PUPUHU
Kantun tunjuk ini candak itu
Sanaos ungkarana mung ngaRAYU
nalika ada MAU...Kantenan ka kaum ibu
Tanapi wanoja nu miharep sesuatu
Rahayat teu kedah ngaraos KATIPU
Leueuh...horeng ...geuning kitu...???
Na leres kitu pajabat teh irungna nyingsat pami aya lepat...???
Na enya kitu aparat teh teu kedah sasadu pami lepat...???
Na muhun kitu pupuhu teh penipu...???
Na muhun kitu seueur wanoja reng kaum ibu nu raraheut kalbu
katipu ku eta pupuhu perayu...???
Asa Piraku.......????
Duh Gusti...diri nu teu walakaya, Hampura rumasa kuring loba dosa..sadaya-daya,
anging Pangersa Nu Langkung Uninga tur langkung Wijaksana ...
~~~???~~~
Si Ujang lalajo TV. Nyetél kartun. Upin Ipin. Torojol Aki nyampeurkeun, "Tuh, Ujang, urang deungeun mah kitu golékna téh..., peresis siga jelema." Si Ujang baeud, "Ieu mah kartun, lain golék," pokna. "Heueuh Ujang, bonéka kartun, ibaratkeun golék di urang mah...," keukeuh. "Lain..., Aki..., lain bonéka, lain golék, animésyen ieu mah jieunan kompiyuter," Ujang sami keukeuh. "Oooh...," Aki ngéléhan. "Hayoh wéh golék, kabaheulaan aki mah, tinggaleun jaman golék mah," bari anteng lalajo TV. Si Aki ukur imut.
Jaman geus asup ka mangsa 5G. Sagala digital. Meujeuh, di Leuweung Bandung nincak taun 2112. Taun nu nyengsreng ku téhnologi jeung kamajuan. Basa nu dipaké hirup kumbuh geus maké basa gambar (ikon). Hasil sawala mang taun-taun supaya teu jadi salah narjamahkeun.Ari ku gambar mah najan datang ti planét Mars, cenah bakal ngarti.
Budak leutik umur lima taun urang curug meledug, nanya ka bapana.
“Ari maung téh naon?”
“Kuéh”
“Ari Galudra?”
“Suuk”
“Ari kelenci?”
“Sami, suuk ogé”
Bapana ngajawab anteb pisan. Kitu karuhun ngawaris ka manéhna. Seja taat jeung dumeuheus. Ngamumulé titinggal Nini Aki.
Ngelepus udud kawung. Ngabaheuhay. Kurunyung si Suanah nyampeurkeun. "Bah! Nyai téh hoyong tiasa mikmin nu saé, kumaha carana?" Bah Uhid mureleng ka nu anyar datang. Kerung. "Kateuing Anah, kami mah lain pangarang!" pokna nyureng. "Éta kapan Abah sok janten panarosan, manawi aya pituduhna?" Horéam-horéam gé, Bah Uhid teu burung sumanget ari ditanya ku nu hérang mah.
"Ari Anah osok kana bala-bala?"
"Ngadamel kantos, nuang kantenan hobi."
"Kumaha sangkan bisa nyieun bala-bala nu ngeunah?"
"Rupina kedah nganggo tarigu kualitas saé, sayuran seger, sareng bungbuna pas."
"Upama sagala bahan hadé, kudu dikumahakeun sangkan bala-bala-na ngeunah?"
"Kedah leres-leres ngolahna, ngagoréngna kedah pas asakna."
"Kumaha tarékahna, sangkan parigel ngasakan bala-bala jiga kitu téh?"
"Kedah soson-soson dipidamel, ngaraosan kenging batur, niténan kumaha ngolahna."
"Mun sakali ngagoréng tutung. Mending meuli atawa ngagoréng deui?"
"Mending nyobian ngagoréng deui, bari ati-ati supados henteu tutung deui!"
"Éta geuning katimu. Jung bantuan si Nini ngagoréng bala-bala! Tong poho kopi paitna!"
Pasosoré, Undi nagih janji, ka indunna: "Ma, lain deuk meuli torompét téa! Ongkoh ceuk ema, tanggal dua améh murah!"
Indungna: "Keur naon meuli tarompet? Pan enggeus lekasan, pesta mapag taunna ogé!”
Undi: "Har! Naha ari mapag taun, tanggal sabaraha kitu ma?"
Indungna: "Tadi peuting, waktu manéh keur ngadahdir!"
Undi: "Ooh...!" Semu handeueul.
Upacara. Ihsan maké solasi ban dina biwirna. Padahal manéhna panyatur Sumpah Pemuda. "Ihsan, nanaonan?" Guruna geus popolotot. Ihsan ngabadeg. Sorot panona nu ngagedur. "Isun, wong Cerbon! Isun, ra sudi klalén basa Cerbon" Dina sacewir kertas, nu diasongken ka guruna.....*1.
"Cunduk waktu ninggang mangsa. Mo beunang diulah-ulah. Takdir mo beunang dipungkir , kadar mo beunang disinglar. Kapaksa urang téh kedah papisah. Najan haté tetep montél ,keukeuh pageuh teu merean. Omat , ulah pisan rék dipake ceurik ,Eulis ! Ti semet ayeuna kahareup wayahna urang silih ridokeun." Ceuk Jang Odas bari ngagulung kalénder heubeul gambar Agnes Monica. Gambar dina kalénder ditatap diusap semu nu kacida geugeutna.
Bonganna, nampik! Asa aing geulis, ka aing wani nolak. Gerentes hate, bari seuri sinis. Sanggeus tatanya, kaditu kadieu. Antukna, kuring manggihan dukun lepus. Manehna mere jampe, tur sarat pikeun di pigawe. Peutingna, kuring indit ka imah nyi surti. Rerencepan, sieun katohyan batur. Kusiwel, bungkusan ti dukun di kaluarkeun. Tuluy, di awurkeun. Ngahaja, na lawang panto. Meh, kaliwatan. Teu pira, syaratna mah. Fhoto, kuring. Jeung duit, tilu gepok. Saratus rebuan! Hahaha
“Istiqomah atawa mayeng pibasaeunana, bisa diibaratkeun angka salapan mun dina matématika” Ustadz Rudi Al-Fajri, muka acara pangajian. Laju neraskeun deui hancana.
“Angka salapan, angka pang punjulna dina raraban itungan angka Arab, boh dina jumlah wilangan atawa sifatna, hingga disebut tis’ah hartina punjul! Kaitanna jeung kecap istiqomah nyaéta Angka salapan bisa tetep ajeg teu kaleungitan jati dirina nalika pagalo atawa digalokeun jeung angka séjénna dina kakalian. Teu unggut kalinduan teu gedag ka anginan...!”
“Contona... Pa Ustad?” Musa télémbéng
“Sok...!!, 3 x 9 sami sareng 27”
“dupi dua ditambih tujuh?”
“salapan, ééé... enya nya. Cobi nu sanésna ah....!?”
“Mangga...., 11 x 9 sami sareng 99, cobi jumlahkeun angka 99!”
“Dalapan belas!”
“Dupi hiji ditambih dalapan? Apan tetep salapan”
“Dupi kakalian naon maksadna?”
“Cép Musa... hirup kumbuh di kahirupan dunya, mending kos kakalian. Sagalana bisa luyu mun dikalikeun mah, tanda wuruh mun urang nambah sumawona ngurangan sabab kudu baé sarua atawa sajinis.”
Angin lelenggutan 'na pucuk kiara, di alun-alun, hareupeun balaikota. Capéeun. Tas saba nagara. Ngadata anggaran mapag taun anyar. Gurinjal, reuwaseun. Kagareuwahkeun sirineu pangawal walikota."Detik-detik taun baru! Hiji, dua, tiluuu...!" Walikota ngaba-ngaba. Sirineu ngahiung. Motor digaur-gaur. Ger sarurak. Tatakolan, tatabeuhan. Di panggung dangdut, kendang diendut-endut.
Kembang api ting barasat, ting paralak, ting baranyay. Angin gogodeg. Meungpetan ceuli. Ngaharéwos ka nu dieunteupanana, daun kiara nu ngarangrangan. "Pantes deungeun mah, luyu jeung agemanana. Jeung kamampuhna. Rék jutaan dolar oge." Daun kiara mairan, "Basa kuring nyaksian nu darémo, gegedén ngupahan dina pidatona, apan APBD urang mah leutik pisan." Angin ngahuleng. Ras kamari, basa nempo nu dibagi sembako. Loba nu pingsan. Eungapeun. Kagencét.
Sora kota handaruan. Ngabekep sora nini-nini, tokroh-tokroh, nu seselendep ka jero kumpulan manusa mulya.
"Agan pasihan nini kanggo neda."
"Kumaha carana?, Kuring geus béak léngkah ieuh, Hallow! hallow!". Sora gagang telpun ditutupkeun. Aya Ramo ngaragamang kana Laci, bangun nu rusuh susur-sasar.
Sarung Poléng pulas Héjo, gagayabagan noélan Ubin. Sora gagang telpon diangkat Tét tét sora mencétan tombol. "Hallow, béjakeun, geus teu kuat kituh Kuring ngalawan Maranéhna, kadé omat kudu ditepikeun ka Dunungan nya!, Kuring rék Undur!". Gulantung gagang telpon ngambay, méh adek kana ubin. Tina Purintilna kabel gagang telpon, clak, clak, Mangsi Beureum?, tapi kunaon bet Hanyir. Sarung Poléng pulas Héjo mimiti antel kana ubin. Mangsi Beureum nu Hanyir beuki ngamalir kana purintilna kabel gagang telpon. Sarung Jibrug kunu Hanyir. Gagang telpon nyoara, "Hallow, Prof, Prof!... ".
Cicing cuang-cieung, nanggunjar dina palupuh ranggon di tengah sawah. Mapat aji bebegig, ditarik ulur ku tali pilin tamiang. Ngagebah piit jeung galatik, sina rabeng deui haliber. Ranggeuy-ranggeuy buah pare, disalindung ku pangharep sangkan baleuneur ulah hapa, pa! Cenah Dewi Sri ngawanti-wanti, piara ti kawit binih sing ngajadi buncir leuit, ieu pare pating arulang gugupay nurut wirahma nu ngahiuk ti gunung-gunung. Kuring cuang-cieung bari balagonjang ngawih: "Jung jae balaka tanjung ja enan. Tanwande neda ka Gusti Pangeran...sangkaning mulur- mulur angin nitiskeun sari kembang sing ngajadi ranggeuy-ranggeuy buah pare". Bari renghap
ranjug, sieun panen gagal jadi babangkar jarami siga usum nu halodo anu kamari. Nu harita ari GOG cingogo, mireungeuh sawah harapa kabeh!
Laboratorium psikoanalisis, planét Xrych, gugus béntang Casiopéa. Demplot koloni dijieun persis siga kota di planét Bumi, pepek ku fasilitas turta utilitasna. Dieusian ku spésiés manusa métro-urban, meunang nyulikan ti sajumlah titik di wewengkon Ahoxian, dijadikeun sampel panalungtikan.
Bangsa Xrych kataji lantaran éta spésiés, kawilang unik, prilakuna hésé diteguh. Geusan ngabuahkeun hasil panalungtikan nu valid, Inohong risét, Prof. Xruch ngahaja ngabébaskeun padumuk planét Xrych interaksi jeung éta koloni.
Sataun kalarung. Pangeusi planét Xrych ngarandapan disoriéntasi. Mahiwal. Nu tadina polostomo mindarupa jadi rupa-rupa. Aya nu kumincir jadi alay, laluis ngondék, beberenjen cabé-cabéan, huthét pedang-pedangan, buringas jadi préman, keunka nu ngaringu jénggot tinggarebay.
Tutas sakabéh variabel dirégrésikeun. Prof. Xruch meunang hiji kasimpulan, yén sikep jeung prilaku sampel miboga pangaruh signifikan ka padumuk lokal. Bangsa Xrych kiwari robah kapribadian jadi paripurna, uteukna sosialis, biwir moralis, haté fundaméntalis, laku radikalis, beuteung kapitalis, palangkakan liberalis. Éstu fénoménal.
Sed. Rada maju saeutik. Merenahkeun dasi kukupu. Katon kéwes.
Flute dideukeutkeun. Méh antel kana mike. Wirahma bubuka, dirospél wanda staccato.
Congo nada ngagulayun. Ganjen, ngagupayan Hitar.
Melodi turun lalaunan, nepi ka wates kadénsi.
Heup! Eureun sakeudeung. Breng! Dibagéakeun wadia instrumén.
Cuk-cak tiktak. Silih toél - silih senggak. Arocon nyetring sesela.
Bass betot bangun kalékéd, nangkél saparapat ketukan.
Cunduk ka tungtung interlude. Vocalis gumalindeng kemayu.
“Jikalau tuan mendengarkan ini
Haraplah supaya, senang di hati
Oooo aii memetik gitar
Sambil berbanyi membikin pendengar
Senanglah di hati…”
Kr. Moritzko kasaweur hiriwik angin. Ngusir baluweng nu rungsing pikir.


text:
Monday, April 14, 2003
SOAL DAHAR
Aya panyakit sim kuring anu can bisa dileungitkeun sampe ayeuna, nyaeta sok tara beak dahar. Pasti aya wae anu disesakeun na piring, naha sasiki sangu, sakeureut wortel, atawa sacucuk lauk asin. Pokona si piring teh tara lenang. Satadina mah sok niat yen sesa dahar teh jatahna di ucing anu sok depa nungguan handapeun meja bari ngabubay-geboy buntutna.
Tapi niat eta jadi bahan pikaijideun pun istri, aeh, calon istri maksad teh. Lamun kuring dahar, top teh aya sangu sasiki dina piring, langsung weh jamedud teu leugit saminggu. Kalikeun weh: sim kuring dahar teh lima kali sapoe, kalikeun tujuh, kalikeun deui sabulan, sabaraha lila calon istri teh jamedud?
Jiga kamari. Kuring nganjang ka imahna. Geus tilu bulan can ulin. Jiga biasana, ngendong teh di imah bibina. Ah, si bibi mah apal naon kasenengan urang teh. Euleuh, aya lauk asin jeung sambel. Ah, teu kusi ditawaran kadua kali, langsung weh der nyiduk sangu, plok sambel, gep lalab, gorehel lauk asin. Si ucing oge sampe gumetap nempo sim kuring dahar mani ngahimel kitu. Teu cukup sapiring, wel deui sapiring, lauk asin teh loba keneh. Sampe si mamang eureun, kuring mah masih top deui kana lauk. Eh, can cukup oge, wel deui sangu sapiring. Wah, asa di surga lah, pokokna. Eureuleeeeeee....alhamdulillah. Nuhun, Gusti, sim kuring masih keneh dipasihan nikmat dahar. Moal lah, ngahihilapkeun, bade nyukuran nikmat Anjeun unggal waktu.
Tapi, basa calon istri rek ngabereskeun piring, puncereng teh matana mani ngadilak ka sim kuring anu geus heurin usik kamerkaan bari sosolendean nempo polah si Deol bingung rek ngalamar si Sarah di tipi. "Kebiasaan!" ceunah tipupuncereng. (Punten, calon istri teh teu tiasa Sunda). Kuring rada ngarenjag, tapi tetep diuk da bareurat rek hudang teh. "Abisin dooooooong," soarana mani ngentab ka unggal juru.
Padahal mah, pas ditilik-tilik nu nyesa teh sirah lauk jeung cucuk wungkul. Aya lah sasiki dua siki sangu nempel dina piring. Jamak atuh, Neng, sakitu mah, wareg yeuh. Tapi lain alesan nu pas eta teh. "Kamu ini...." sok lah teraskeun. Apal lah pasti nu diomongkeun teh kuring, ceunah, abong can pernah hirup sasangsara, dahar tara dibeakeun, teu inget hesena neang rejeki keu dahar, jeung sajabana-jeung sajabana.
Aya ti dituna meureun. Tileuleutik sim kuring, ceuk Umi, teu beuki sayur. Rek sarapan oge kudu direrejeng heula. Umi muncereng bari ngancam moal mere jang jajan. Lamun geus kitu, Umi pasti manggil Nini. Anehna, ku Nini mah sieun sim kuring teh. Najan sasendok kuring dahar sayur oge. Tapi, beurangna sampe sore mogok dahar, komo lamun sayurna eta deui eta deui. (Duh, punten Umi, karasa ayeuna teu resep sayur ti leuleutik teh. Awak teh teu gendut-gendut). Enya, hese neang rejeki jang dahar sorangan oge. Karasa lah, kolot maha tara salah.
Neng, engke lamun urang dibere rejeki anak, moal dipintonkeun tah panyakit teh. Pang didikeun supaya ngahargaan tisuksuk ti dungdungna kolot neang rejeki jang maraban kulawarga. Kajeun, Akang mah narima lamun dipuncerengan unggal dahar. Sugan weh, panyakit teh leungit lamun terus-terusan dipolototan unggal rengse dahar. Mun buka rahasia mah, eta oge kunaon Akang milih si Neng janten calon istri teh. Tapi tong jamedud, ah, ngewa...
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Kira-kira Abad XV Masehi, Ageman Islam asup ka Karawang anu dibawa ku ajengan luhung Syeikh Hasanudin bin Yusup Idofi ti Champa anu kaceluk jeung sebutan Syeikh Quro. Dina mangsa éta wewengkon Karawang kalolobaan masih mangrupa leuweung geledegan sarta loba rawa-rawa.
Ayana wewengkon Karawang anu geus dipikawanoh saprak Karajaan Pajajaran anu pusatna di Wewengkon Bogor, alatan Karawang dina mangsa harita mangrupa jalur patalimarga anu pohara penting pikeun nyambungkeun Karajaan Pakuan Pajajaran jeung Galuh Pakuan anu berpusat di Wewengkon Ciamis.
Lega Wewengkon Kabupatén Karawang dina waktu harita, henteu sarua kalayan lega Wewengkon Kabupatén Karawang dina mangsa ayeuna. Dina wanci harita lega Wewengkon Kabupatén Karawang ngawengku Bekasi, Purwakarta, Subang sarta Karawang.
Sanggeus Karajaan Pajajaran runtuh dina taun 1579 Masehi, dina taun 1580 Masehi nangtung Karajaan Sumedanglarang minangka penerus Karajaan Pajajaran jeung Rajana Prabu Geusan Ulun. Karajaan Islam Sumedanglarang, puseur pamaréntahanana di Dayeuhluhur kalayan ngabawahan Sumedang, Galuh, Limbangan,Sukakerta sarta Karawang.
Dina taun 1608 Prabu Geusan Ulun wafat sarta digantikeun ku putrana Ranggagempol Kusumahdinata. Dina mangsa harita di Jawa Tengah geus nangtung Karajaan Mataram jeung Rajana Sultan Agung (1613 – 1645). Salah sahiji cita-cita Sultan Agung dina mangsa pamaréntahanana nyaéta bisa ngawasa Pulo Jawa sarta ngusir Kompeni (Walanda) ti Batavia.
Ranggagempol Kusumahdinata minangka Raja Sumendanglarang masih miboga hubungan kulawarga jeung Sultan Agung sarta ngaku kakawasaan Mataram. Mangka dina Taun 1620, Ranggagempol Kusumahdinata nyanghareup ka Mataram sarta mikeun karajaan Sumedanglarang di handapeun payung Karajaan Mataram.
Ranggagempol Kusumahdinata ku Sultan Agung diangkat jadi Bupati (Wadana) pikeun taneuh Sunda kalayan wates-wates wewengkon dipalebah Wétan Kali Cipamali, dipalebah Kulon Kali Cisadane, dipalebah Kalér Sagara Jawa, sarta dipalebah Kidul Sagara Kidul.
Dina Taun 1624 Ranggagempol Kusumahdinata wafat, sarta minangka gagantina Sultan Agung mengangkat Ranggagede, Putra Prabu Geusan Ulun.
Ranggagempol II, putra Ranggagempol Kusumahdinata anu sakuduna narima tahta karajaan, ngarasa disisihkan sarta nyeri haté. Saterusna anjeunna indit ka Banten pikeun ménta bantuan Sultan Banten sangkan bisa naklukkeun Karajaan Sumedanglarang kalayan imbalan lamun junun, mangka sakumna wewengkon kakawasaan Sumedanglarang baris dibikeun ka Banten.
Saprak harita loba soldadu Banten anu dikirim ka Karawang utamana di sapanjang Walungan Citarum, di handapeun Lulugu Sultan Banten lain waé pikeun minuhan paménta Ranggagempol II, Tapi mangrupa mimiti usaha Banten pikeun ngawasa Karawang minangka persiapan ngarebut balik palabuhan Banten anu geus dikawasa ku Kompeni (Walanda), nyaéta palabuhan Sunda Kalapa.
Asupna soldadu Banten ka Karawang wartana geus nepi ka ka Mataram. Dina Taun 1624, Sultan Agung ngutus Surengrono (Aria Wirasaba) ti Mojo Agung, Jawa Timur pikeun indit ka Karawang kalayan mawa 1000 Soldadu jeung kulawargana, ti Mataram ngaliwatan Banyumas jeung tujuan pikeun ngaleupaskeun Karawang ti pangaruh Banten, nyiapkeun logistik kalayan ngawangun gudang-gudang béas sarta nalungtik rute penyerangan Mataram ka Batavia.
Léngkah mimiti anu dipigawé Aria Surengrono nyaéta kalayan ngadegkeun 3 (tilu) Désa nyaéta Waringinpitu (Telukjambe), Désa Parakansapi (di Kacamatan Pangkalan anu ayeuna geus kakeueum Waduk Jatiluhur) sarta Désa Adiarsa (Ayeuna kaasuk di Kacamatan Karawang Kulon), kalayan puseur kakuatan di ditempatkeun di Désa Waringinpitu.
Alatan laér sarta héséna hubungan antara Karawang jeung Mataram, Aria Wirasaba tacan sempet ngalaporkeun pancén anu keur dilaksanakeun ka Sultan Agung. Kaayaan ieu ngajadikeun Sultan Agung miboga anggapan yén tuqas anu dibikeun ka Aria Wirasaba gagal dilaksanakeun.
Demi ngajaga kasalametan Wewengkon Karajaan Mataram palebah kulon, dina Taun 1628 sarta 1629, bala soldadu Karajaan Mataram diparentahkeun Sultan Agung pikeun ngalakonan penyerangan ka VOC (Walanda) di Batavia. Tapi serangan ieu gagal kusabab kaayaan medan anu pohara beurat. Sultan Agung saterusna netepkeun Wewengkon Karawang minangka puseur logistik anu kudu miboga pamaréntahan sorangan sarta langsung aya dihandap pengawasan Mataram sarta kudu dipingpin ku saurang pamingpin anu rancagé sarta ahli perang ku kituna sanggup ngusikkeun masarakat pikeun ngawangun pesawahan guna ngarojong ngayakeun logistik dina rencana penyerangan balik ka VOC (walanda) di Batavia.
Dina Taun 1632, Sultan Agung ngutus balik Wiraperbangsa Sari Galuh kalayan mawa 1.000 soldadu jeung kulawargana nuju Karawang. Tujuan pasukan anu dipingpin ku Wiraperbangsa nyaéta ngaleupaskeun Karawang ti pangaruh Banten, nyiapkeun logistik minangka bahan persiapan ngalakonan penyerangan ka VOC (Walanda) di Batavia, sakumaha halna pancén anu dibikeun ka Aria Wirasaba anu dianggap gagal.
Pancén anu dibikeun ka Wiraperbangsa bisa dilaksanakeun kalayan mulus sarta hasilna langsung dilaporkeun ka Sultan Agung. ku kaberhasilannana Wiraperbangsa ku Sultan Agung dianugrahan kalungguhan Wedana (Satingkat Bupati) di Karawang sarta dibéré gelar Adipati Kertabumi III sarta dibéré kado sebilah keris anu ngaranna “Karosinjang”.
Sanggeus penganugrahan gelar kasebut anu dipigawé di Mataram, Wiraperbangsa boga maksud baris geura-giru balik ka Karawang, tapi saméméhna anjeunna singgah heula ka Galuh pikeun ningali kulawargana. kalawan takdir IILAHI Anjeunna saterusna wafat waktu aya di Galuh.
Sanggeus Wiraperbangsa Wafat, Kalungguhan Bupati di Karawang dituluykeun ku putrana anu ngaranna Raden Singaperbangsa jeung gelar Adipati Kertabumi IV anu maréntah dina Taun 1633-1677.
Dina abad XVII karajaan pangbadagna di Pulo Jawa nyaéta Mataram, jeung raja anu kaceluk nyaéta Sultan Agung Hanyokrokusumo. anjeuna henteu hayangeun wewengkon Nusantara dikawasa atawa dijajah ku bangsa séjén sarta hayang ngahijikeun Nusantara.
Dina usaha ngusir VOC anu geus najeurkeun kakawasaan di Batavia, Sultan Agung nyiapkeun diri kalayan leuwih tiheula ngawasa wewengkon Karawang, pikeun dijadikeun minangka basis atawa pangkal perjuangan dina narajang VOC.
Ranggagede diparentahkeun pikeun nyiapkeun bala soldadu/prajurit sarta logistik kalayan muka lahan-iahan tatanén, anu saterusna ngembang jadi lumbung paré.
Tanggal 14 Séptember 1633 Masehi, pas pisan jeung tanggal 10 Maulud 1043 Hijriah, Sultan Agung ngistrénan Singaperbangsa minangka Bupati Karawang anu kahiji, ku kituna sacara talari saban tanggal 10 Maulud dipieling minangka Poé Jadi Kabupatén Karawang.
ngawitan ti sajarah eta sarta perjuangan persiapan proklamasi kamerdikaan RI, Karawang leuwih dipikawanoh jeung landian minangka dayeuh pangkal perjuangan sarta wewengkon lumbung paré Jawa Barat.