text: 1Harita, di dinya oge, loba deui bae jelema. Tapi maranehna, geus teu baroga dahareun. Lajeng Isa nyaur murid-murid, saur-Na, 2“Kami karunya ka ieu jelema-jelema anu sakitu lobana. Geus tilu poe, maranehna mimilu ka Kami; ayeuna, maranehna geus teu barogaeun dahareun. 3Kami teu tega nitah balik lapar. Tangtu engke pada kalempohan sabab loba anu jarauh lemburna.” 4Wangsul murid-murid, “Kumaha bade nyuguhanana, margi ieu tempat teh mencil pisan.” 5Isa mariksa, “Ari di maraneh aya sabaraha roti?” Wangsulna, “Tujuh siki.” 6Ku Anjeunna, jelema-jelema teh, dipiwarang dariuk dina taneuh. Roti anu tujuh ku Anjeunna dicandak, terus muji sukur; geus kitu, eta roti ku Anjeunna disemplekkan, terus dipaparinkeun ka murid-murid sina dibagikeun. 7Jaba ti eta, aya oge lauk sababaraha siki; sanggeus Anjeunna muji sukur deui, laukna dibagikeun. 8Tuluy jelema-jelema teh dalalahar saseubeuhna. Potongan-potongan roti, leuwihna, dikumpulkeun: Meunang tujuh bakul. 9Anu dalahar teh, kira-kira aya opat rebu urang. Geus kitu, ku Isa dijurung marulang. 10Ari Anjeunna, unggah kana parahu jeung murid-murid, ngabujeng ka daerah Dalmanuta. 11Jol urang Parisi, tuluy soal jawab jeung Isa. Aranjeunna menta ka Isa supaya ngabijilkeun hiji tanda ti sawarga; maksudna, seja ngadoja ka Anjeunna. 12Anjeunna rumahuh jeroning manah, tuluy saur-Na, “Ieu jelema-jelema jaman kiwari marenta tanda? Cek Kami, maraneh, umat kiwari ku Kami moal dibere tanda!” 13Anjeunna terus angkat ti dinya, unggah deui kana parahu terus meuntas. 14Waktu unggah kana parahu, murid-murid poho mawa roti, ngan mawa hiji. 15Ari Isa lajeng nyaur, mepelingan, saur-Na, “Masing awas, ati-ati, kana ragi urang Parisi jeung ragi Herodes.” (Ragi di dieu hartina: kamunapekan). 16Murid-murid malalikir terus ngomong pada batur, “Kitu nyariosna teh lantaran urang teu boga roti.” 17Kadangu ku Isa, pok sasauran, “Naha ngaromongkeun teu boga roti? Kutan can paham, can ngarti keneh? Geus paeheun pikir? 18Boga panon lain dipake nenjo, boga ceuli lain dipake ngadenge. Na geus paroho 19waktu Kami nyemplekkan roti, anu lima siki tea, didahar ku lima rebu urang, sabaraha bakul leuwihna beunang maraneh ngumpulkeun?” Wangsulna, “Dua belas bakul.” 20“Jeung anu tujuh siki, disuguhkeun ka opat rebu urang, sabaraha bakul sesana?” Wangsulna, “Tujuh bakul.” 21Saur-Na deui, “Can ngarti keneh bae?” 22Satuluyna, Isa sumping ka kampung Betsaida jeung murid-murid. Di dinya, aya nu lolong, tuluy dideuheuskeun ka Anjeunna, nyuhunkeun supaya dipangrampakeun. 23Ku Anjeunna dicepeng leungeunna, ditungtun dicandak ka luareun kampung. Terus panonna ku Anjeunna diludahan bari dirampa, pok dipariksa, “Geus aya nu katenjo?” 24Nu lolong nyeueung ka hareup, tuluy ngawangsul, “Ningal jalmi, rupina keur leuleumpangan, mung katingalna sapertos tatangkalan.” 25Panonna ku Isa dirampa deui; bray bae, ayeuna mah beunta enyaan, tetenjoanana awas jeung cekas. 26Ku Anjeunna dipiwarang balik, ngan saur-Na, “Ulah ka kampung itu deui!” 27Isa samurid-murid angkat ka kampung-kampung saputereun tanah Kesarea Pilipi. Di tengah jalan mariksa ka murid-murid, saur-Na, “Ari cek jalma rea, ieu Kami saha?” 28Wangsulna, “Aya nu nyebatkeun Nabi Yahya, aya nu nyebatkeun Nabi Elias, aya oge anu nyebatkeun salah sawios nabi.” 29Anjeunna mariksa deui, “Ari cek maraneh, Kami saha?” Petrus ngawangsul, “Cek abdi mah, Al Masih!” 30Murid-murid, ku Anjeunna, diomat-omatan teu meunang rea carita saha Anjeunna. 31Geus kitu, Isa wawangsit ka maranehna; saur-Na Putra Manusa teh misti nandang sangsara anu pohara; tur Anjeunna teh baris ditampik ku parakokolot, ku imam-imam kapala, jeung ku ahli-ahli Kitab; terus Anjeunna teh bakal ditelasan, tapi bakal gugah deui sanggeus tilu poe. 32Sasaurana-Na teh, terang-terangan pisan. Ku Petrus dikenyang ka sisi, manehna mihatur maksudna ngemutan. 33Tapi Anjeunna malik, ningali ka murid-murid sejen, terus nyeuseul ka Petrus, saur-Na, “Nyingkah, Iblis! Maneh mikir teh lain kana pangersaning Allah, tapi kana kahayang jelema!” 34Ti dinya, jalma rea ku Anjeunna dihiapkeun, kitu deui murid-murid, sina kumpul, lajeng sasauran, “Saha-saha anu arek ngiring Kami, kudu nyegah kahayang napsuna, kudu manggul salibna, sarta anut ka Kami. 35Sabab saha-saha anu rek nyalametkeun nyawana, bakal kaleungitan nyawa; sabalikna, anu kaleungitan nyawa demi Kami jeung demi Injil, pinasti bakal salamet. 36Naon gunana meunangkeun saalam dunya, tapi nyawana leungit? 37Naon anu bisa dipake gaganti nyawana? 38Sabab sing saha anu era ngaku Kami sarta era kana pangajaran Kami di kalangan umat kiwari anu teu satia tur doraka; Putra Manusa oge kitu, — di mana geus datang kalawan kamulyaan Rama-Na bari diiring ku para malaikat suci — bakal era ngaku ka jelema anu kitu.”


c: text/html

text:
Contoh Undangan Pernikahan dalam Bahasa Sunda
Assalamu’alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh
Tatandang nu bakal midang, balebat mangsana miang, cunduk waktu nu rahayu nitih wanci mustari ninggang mangsana waluya malati ligarna ati, kembang tanjung nu gumulung pameungkeut cangreud kadeudeuh, pakait patali asih pasini rintih ngahiji subaya nyata geugeut layeut laki rabi sareng pamugi dianti-anti nyakseni Walimatul Nikah pun anak anu Insya Allah bade dilaksanakan dina :
Dinten : Minggu
Ping : 7 Desember 2011
Waktos : Tabuh 09.00 WIB dugi ka rengse
Tempat : Rorompok, Desa Jatimulya, Tambun Selatan
Mugia dina waktosna Bapa/Ibu/Saderek ngersakeun rurumpaheun sumping ka rorompok riung mungpulung ngedalkeun katresna manah sasarengan jajap du’a pamugi ginanjar kawilujengan ginuluran rakhmat Allah kalayan aya dina karidoan manten-Na.
Wassalamu’alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh
Posted on October 22, 2011, in Lain-lain. Bookmark the permalink. 7 Comments.
-
Nuhun juragan
-
upami “turut mengundang Keluarga besar kedua mempelai”
kmaha tah basa sunda nu mernah na…??
-
hatur nuhun dulur
-
sampurasun, hapuntn upami tiasa sim kuring bade nuhunkeun conto uleman mageleng. diantos pisan. htrnuhun
-
Pangajeng-ajeng, bukan pangajen.
-
sampurasun… manawi uninga, aya reka basa nu nganggo kalimah kieu…: “beber layar tarik jangkar, ngambah sagara kahirupan…” (terasna kumaha ? manawi uninga? hatur nuhuun>)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Céko
Républik Céko (Cekia; basa Céko: Česká republika, Česko dangu ) mangrupakeun hiji nagara di Éropa Tengah nu diwangun saenggeus bubarna nagara Cékoslowakia. Nagara ieu tepung wates jeung Jérman di kulon jeung kalér, Polandia di kalér, Slowakia di tenggara, jeung Austria di kidul.
Di nagara ieu aya Sudetenland, di mana baheula aya séké bangsa Jérman, tapi saenggeus Perang Dunya II, kalobaannana didéportasi sanajan masih loba urang Céko nu mibanda nami Jérman.
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Taneuh Céko muncul dina ahir abad ka-9 wanci dihijian ku Přemyslids. Karajaan Bohémia nu ngawasaanna, tapi konflik kaagamaan kawas Perang Hussit abad ka-15 jeung Perang Tilu Puluh Taun abad ka-17 ngaruksak. Teras wewengkon ieu aya dina pangaruh Habsburg jeung mangrupa bagian Austria-Hongaria.
Saenggeus labuhna nagara éta dina Perang Dunya I, Céko jeung tatanggina Slowakia ngagabung jeung ngawangun républik merdéka Cékoslowakia dina 1918. Négara anyar ieu boga étnis Jérman minoritas nu loba, nu nuju ka bubarna Cékoslowakia wanci Jérman sukses nganéksasi minoritas éta liwat Pasatujuan Munchen dina 1938, jeung Slowakia miboga otonomi nu leuwih gedé, jeung nagara dinamian "Céko-Slowakia". Slowakia salajengna misah deui dina 1939 jeung sisa nagara Céko ieu dikawasaan ku Jérman.
Saenggeus Perang Dunya II, Cékoslowakia labuh kana pangaruh Uni Soviét. Dina 1968, hiji invasi ku pasukan Pakta Warsawa ngahiran usaha pamingpin nagara ieu pikeun ngaliberalkeun partai nu keur maréntah jeung nyieun "sosialisme jeung hiji paroman manusa" dina Usum Semi Praha. Dina 1989, Cékoslowakia mibanda kabébasan liwat Révolusi Kacébong. Dina 1 Januari 1993, nagara ieu meupeus kana dua nagara, Républik Céko jeung Républik Slowakia nu merdéka.
Céko ngagabung kana NATO dina 1999 jeung Uni Éropa dina 2004.
Politik[édit | sunting sumber]
Dumasar kana konstitusi, Républik Céko mangrupa hiji nagara démokrasi parleménter nu pupuhu nagarana hiji présidén nu dipilih ku parlemén pikeun masa jabat 5 taun. Présidén mibanda hak véto dina législasi, hak imunitas, jeung bisa ngabubarkeun parlemén dina kaayaan katangtu. Anjeunna ogé milih perdana menteri sarta anggota kabinét dumasar kana proposal ti perdana menteri.
Parlemén Céko (Parlament) mangrupa hiji parlemén bikameral nu diwangun ti Poslanecká sněmovna nu kasusun ti 200 korsi nu masa jabatna 4 taun jeung Sénát nu kasusun ti 81 korsi nu masa jabatna 6 jeung 2 taun.
Géografi[édit | sunting sumber]
Céko teu boga wates laut. Di wewengkon Bohémia, aya Walungan Elbe atawa Labe dina basa Céko jeung Walungan Vltava, dikurilingan ku pagunungan pondok. Di Sudeten, aya Gunung Sněžka (1.602 m). Bagian wétan Céko, Moravia, loba pasir jeung aya Walungan Morava sarta mangrupa cinyusu Walungan Oder atawa Odra.
Pambagian adminstratif[édit | sunting sumber]
Céko dibagi kana tilu belas wewengkon administratif (kraje, tunggal - kraj) jeung hiji wewengkon ibu kota (hlavní město), nu ditandaan ku *.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ Slovak language is defined as official language together with Czech language by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) „Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
- ↑ Citizens belonging to minorities, which traditionally and on long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in front of the courts of law (for the list of recognized minorities see National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic). The article 25 of the Czech Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms ensures right of the national and ethnic minorities for education and communication with authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (The Administrative Rule) in its paragraph 16 (4) (Procedural Language) ensures, that a citizen of the Czech Republic, who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, have right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. In case that the administrative agency doesn't have an employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (About The Rights of Members of Minorities) paragraph 9 (The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law) the same applies for the members of national minorities also in front of the courts of law.
- ↑ CIA – The World Factbook – Czech Republic
- ↑ Czech Statistical Office estimated czech population on March 31st 2011 (cited June 20th 2011)
- ↑ a b "Czech Republic". International Monetary Fund. Diakses pada 21 April 2011.
- ↑ "Human Development Report 2010". United Nations. 2 Maret 2010. Diakses pada 5 Nopémber 2010.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Céko di Wikivoyage
- (en) Situs resmi
- (en) Situs resmi pariwisata
- (en) MyCzechRepublic.com
Amérika Sarikat • Australia • Austria • Bélgia • Britania Raya • Céko • Cili • Dénmark • Éstonia • Finlandia • Hungaria • Irlandia • Islandia • Israél • Italia • Jepang • Jérman • Kanada • Koréa Kidul • Luksemburg • Méksiko • Norwégia • Perancis • Polandia • Portugal • Selandia Anyar • Slovakia • Slovénia • Spanyol • Suis • Swédia • Turki • Walanda • Yunani
Afrika Kidul · Afrika Tengah · Albania · Amérika Sarikat · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Argéntina · Arménia · Australia · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Basisir Gading · Bélis · Bénin · Bolivia · Botswana · Brasil · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Cina · Djibouti · Dominika · Dominika, Rép. · Ékuador · Él Salvador · Fiji · Filipina · Gabon · Gambia · Géorgia · Ghana · Grénada · Guatémala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guyana · Haiti · Honduras · Hong Kong¹ · India · Indonésia · Islandia · Israél · Jamaika · Jepang · Kamboja · Kamérun · Kanada · Kénya · Kolombia · Kongo, RD · Kongo · Koréa Kidul · Kosta Rika · Kroasia · Kuba · Kirgistan · Kuwait · Lésotho · Liechtenstein · Madagaskar · Makau¹ · Makédonia · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Maroko · Mauritania · Mauritius · Méksiko · Mesir · Moldova · Mongolia · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Norwégia · Oman · Pakistan · Panama · Papua Nugini · Paraguay · Péru · Qatar · Rwanda · Saint Kitts jeung Névis · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grénadin · Selandia Anyar · Sénégal · Siérra Léone · Singapura · Kapuloan Solomon · Sri Lanka · Suis · Suriname · Swaziland · Wewengkon Béa Cukai Kapisah Taiwan, Penghu, Kinmen, jeung Matsu² · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turki · Uganda · Ukraina ·Uni Émirat Arab · Uni Éropa³ · Uruguay · Vénézuéla · Viétnam · Yordania · Zambia · Zimbabwé
- Wewengkon Administratif Husus Républik Rahayat Cina.
- Ngaran rancangan pikeun Républik Cina (Taiwan)
- 27 nagara anggota Uni Éropa ogé mangrupa anggota WTO jeung hak masing-masing: Austria, Bélgia, Bulgaria, Britania Raya, Céko, Dénmark, Éstonia, Finlandia, Jérman, Hungaria, Irlandia, Italia, Latvia, Lituania, Luksemburg, Malta, Perancis, Polandia, Portugal, Romania, Siprus, Slovakia, Slovénia, Spanyol, Swédia, Walanda jeung Antillen Walanda, jeung Yunani.


text:
Kufah
Kufah (الكوفة) mangrupa hiji dayeuh di Iraq. Manéhna perenahna 10 km di wétan laut Najaf sarta 170 km di kidul Bagdad. Diperkirakan dayeuh ieu miboga 110.000 nu nyicingan dina 2003.
Babarengan kalawan Karbala sarta Najaf, Kufah mangrupa salah sahiji ti tilu dayeuh pangpentingna di Iraq pikeun golongan Syiah.Di era Khalifah Saidina Ali, puseur administrasi dipindahkan ti Madinah Al-munawarah ka Kufah. Di dieu Saidina Ali maot alatan tikaman pedang Ibnu Muljam.Astana Saidina Ali bin Abi Talib ogé aya di Najaf. Nurutkeun katerangan warga Iraq saurang pilot MAS, Astana kasebut amat diyakini ku nu nyicingan Syiah. Wewengkon pekuburan amat lega sarta diyakini mangrupa perkuburan anu panglegana di dunya.


text:
Ku KANG YA
”Kamari mah ampir meh-mehan bocor uing mah Mas,” ceuk Rudiat ka Jasmidi, nyebut Mas soteh pedah wae Jasmidi mah urang Indramayu.
”Wah….kade atuh, kumaha kitu make ampir bocor sagala Rud?” Ceuk Jasmidi bari anger lalangkarakan hareupeun tipi, ari panonna mah anger bae mencrong kana layar kaca, panasaran hayang nyaho panganggeusannana carita nu keur disiarkeun na tipi. ”Nyeta puguh ge euy, Sajangnim teu kira-kira nitah uing ngangkutan balok kai mangkibik-kibik. Teu digugu kumaha da puguh kadunungan sanajan enya eta teh lain bagean kuring, teu kuhanteu deuih si Sapta teu datang, gering cenah, teuing gering teuing akon-akon ketah,” walon Rudiat.
”Enya nya, jeung deui puasa taun ieu mah asa karasa pisan, asa leuwih beurat batan taun-taun samemehna nya Rud? Atawa karasa beda teh pedah ku urang bae kitu, pagawe kasar, kuli konstruksi, sigana moal karasa ku para pelajar jeung pagawe kantor KBRI mah meureun nya?” Ceuk Jasmidi, bari korejat hudang, gek diuk nyarande kana gulungan kasur, panon mah anger bae molotot kana layar tipi.
”Teuing atuh ah teu apal Mas, ngan nu jelas mah panan taun ieu mah puasana dina ahir musim panas jadi waktu beurangna meh sarua jeung di urang. Beda jeung taun-taun samemehna, komo basa bulan puasa na musim tiis mah ningan mani sakeudeung pisan waktu puasa teh, da puguh waktu beurangna ge panan leuwih sakeudeung batan waktu peuting,” walon Rudiat.
”Enya nya Rud, komo deui engke taun hareup atawa taun hareupna deui panan pasti puasa teh bakal pareng na musim panas. Kabayang ereng-erengan jaba panas jaba waktu beurangna leuwih panjang, tong boroning keur ngajalankeun puasa dalah mun keur teu puasa ge geuning urang sok weleh ari usum panas mah,” ceuk Jasmidi, kerelek heuay tayohna tunduheun.
”Ih puguh enya, geus puguh usum panas mah keur liburan, ningan sakola ge libur, lain keur gawe dur-duran siga urang,” Rudiat nempas.
”Lain Rud naha nya di Korea mah aya usum panas, usum tiis, usum semi, jeung usum gugur sagala, naha ari di urang euweuh, oge lilana waktu beurang jeung peuting teh di urang mah anger sarua nya! Jadi wae waktu puasa ge anger teu siga didieu mun pareng musim tiis waktu puasa teh kacida pondokna, atuh mun pareng usum panas waktu puasa teh kacida panjangna,” ceuk Jasmidi, bari jetrek remot tipi dipencet, tipi dipareuman ayeuna manehna malik ka Rudiat, sigana hayang ngobrol nu leuwih daria.
”Yey ari Mas Jasmidi, naha geus poho kana palajaran elmu bumi baheula basa keur di es em pe? Panan bumi teh dina enggoning muter ngurilingan panon poe teh henteu ajeg tapi miring da cenah aya gaya tarik tea,” walon Rudiat.
”Lah pararoho deui saya mah atuh Rud, boro-boro ngingetkeun palajaran elmu bumi sagala, mikiran sangkan teu katewak petugas, teu keuna ku rajia oge geus lieur, lain terus kumaha cik pedar atuh!” Ceuk Jasmidi bari diukna ngiser ngadeukeutan Rudiat.
”Tah panan posisi nagara urang mah aya ditengah, aya di ekuator atawa katulistiwa tea, jadi sanajan miring oge, anger bae jarak nagara urang mah jeung panon poe teh anger teu robah, numatak lilana beurang jeung peuting teh meh ampir sarua bae. Tah ari Korea mah beda Mas, panan Korea mah ayana lain di tengah, tapi beh luhur aya di belahan bumi bagian kaler, jadi posisina sakapeung jauh ti panon poe sakapeung deukeut. Tah mun mangsa jauh nya usum tiis tea, waktu peutingna leuwih panjang, oge sabalikna mun mangsa miring ngadeukeutan nya usum panas, jadi panan karasa panas pisan sanajan dibandingkeun jeung di urang oge, jaba waktu beurang teh teuing ku lila,” jawab Rudiat bari pepeta ku ramo-ramona nu dikeupeulkeun.
”Enya euy ilaing mah Rud calakan, tapi anger bae teu kabayang ah ku saya mah….he..he…he…,” walon Jasmidi bari nyerengeh.
”Wah…calakan ti endi Mas, mun enya ge calakan moal jadi TKI, komo deui TKI ilegal siga urang ayeuna nya. Tapi Mas, saha nu hayang atuh jadi TKI ilegal, da kahayang mah anger bae siga baheula, TKI legal. Tapi panan teuing ku hese meunang paspor anyar teh, da puguh paspor urang mah panan disita ku dunungan tiheula. Hese pisan cenah keur urang-urang mah meunang paspor anyar teh, beda jeung keur mahasiswa atawa pagawe kantoran. Basa si Supardi ka KBRI maksud rek ngurus nyieun paspor kalah der pasea diditu jeung patugas, kungsi ngadenge Mas?” walon Rudiat bari neuteup anteub beungeut Jasmidi.
”Nyeta kungsi saya ngadenge, tapi cenah ayeuna mah geus reformasi Rud, pagawe KBRI teh geus balageur, raramah, jeung tulaten, teu haok polotot teuing. Enya kitu nya euy? Mun enya teh hayang teuing saya mah Rud ka KBRI rek lahlahan nyieun paspor anyar,” walon Jasmidi sumanget.
Duanana terus seuri, seuri peurih. Geus nincak taun ka opat Rudiat jeung Jasmidi jadi TKI di Korea. Enya mimitina mah maranehna asup ka Korea teh jadi TKI legal, ngaliwatan penyalur tegana kerja, kontrak dua taun. Mangsa beak kontrak narah mulang, ngadon kabur jeung batur-baturna, jadi TKI ilegal tea. Pamikirna mun balik ka lemburna, Jasmidi di Loragung, Rudiat di Cidaun Cianjur, rek naon? Asa can kapikir ku pilakueun, sakitu ku haresenea neangan gawe teh, rek tani geus beak tanahna ge dijual dipake biaya jadi TKI ka Korea. Sanggeus jadi TKI ilegal, mimitina asa biasa, bebas, rek kamana-mana oge, tapi kaayeunakeun, bet ku heurin ngalengkah, rajia dimana-mana, mun kapanggih tinangtu bakal kadideportasina. Atuh, pikeun TKI ilegal saperti Jasmidi jeung Rudiat mah teu bisa majar kumaha, jadi teu bisa bebas, teu bisa ulin ka kota, teu bisa ruang-riung jauh ti pabrik tempat gawe, sabab geus loba kabejakeun loba nu ditewakan, boh na karena api bawah tanah, atawa di tempat-tempat rame sejenna.
Saperti poe ieu sanajan poe minggu, poe libur, mun basa keur jadi TKI legal mah maranehna bisa ka mushola di Guro atawa ka Masjid Raya Seoul, tapi ayeuna mah teu bisa kitu, ngan ukur bisa ngobrol di kamar panganjrekannana, atawa ngan ukur bisa ngulampreng teu pati jauh ti lingkungannana, ti kota Ansan. Mun sakalieun bener-bener hayang liar panan kudu naek taksi, da tara aya razia na taksi mah, mun naek taksi panan mahal biayana, lebar teuing duit meunang kumpal-kempil teh ari hayoh bae dipake tataksian mah, meureun moal aya gundukna.
”Kabayangkeun nya Mas di mushola Guro, meureun batur-batur mah ngarariung, aya nu tadarus, aya nu nyiapkeun keur buka bersama,” ceuk Rudiat.
”Ih puguh oge saya titatadi keur mikiran eta, enya da lain teu hayang atuh aub campur teh, tapi kumaha panan urang teh ayeuna mah geus jadi pendatang haram cenah ceuk dina surat kabar mah. Keuheul saya mah puguh Rud, mun geus aya nu nyebutkeun pendatang haram teh, naon haramna coba? Nu haram mah panan babi, naha urang disasaruakeun jeung babi, nyeri hate teh sakapeung mah Rud,” walon Jasmidi bari ngageri.
*
Nu dimpleng ku Rudiat jeung Jasmidi, mushola Guro, hiji wangunan ruko disewa ku para TKI ti urang Korea, biayana rereongan. Mushola teh pernahna di pasisian kota Seoul, lebah wates antara kotamadya Seoul jeung provinsi Gyeongi. Mushola teh sok rame mun poe saptu-minggu mah bubuhan TKI lalibur, komo ayeuna bulan puasa, loba pisan kagiatan.
”Iraha datang Kang Kardi?” ceuk Dasmirah bari anger memeres karpet. Nu ditanya Sukardi keur meresihan jandela kaca mushola jeung baturna.
”Ti kamari uing mah jeung Mas Pejo, Cep Uki, si Karjo, Asep Dolan, malah buka puasa ge didieu kamari teh bubuhan balik gawe jam dua beurang,” walon Sukardi.
”Ehm bagja nya Kang, bisa taraweh di mushola babarengan, lobaan peuting nu daratang teh Kang?” Ceuk Lasminah baturna Dasmirah.
”Loba, ngan baralik deui ka panganjrekannana, nu sarare di mushola mah aya meureunan dua welas urang mah,” Cep Uki mairan.
”Heueuh kudu mangpang-meungpeung nganjang ka dieu, ka mushola teh, enya meungpeung can jadi urang swasta tea, kudu sing garetol, geus swasta mah hese, hese liar da sieun keuna ku rajia tea,” ceuk Ceu Surti, TKI anu kaitung geus aya umuran.
”Naon swasta teh Ceu?” Asep Dolan TKI anyar teu pati ngartieun.
”Swasta teh nu ilegal tea ningan, nu geus teu boga paspor, sakapeung sok disarebut pendatang haram, teu satuju saya mah, ilegal-ilegal, haram-haram, beda deui nya?” Ceuk Mas Pejo.
”Ah dipikiran teuing atuh Mas, biarkan saja lah nu penting mah urang gawe sing bener,” walon Ceu Surti.
”Lain ieu teh acarana naon bae engke teh?” Cep Uki nanya.
”Enya panan rengse beberesih mushola terus urang sholat lohor bareng, rengse sholat mah urang reureuh heula bae atuh, tah engke sabada asar urang pangajian, terus buka bersama, taraweh, tadarus, terus balik deui bae ka pangajrekan sewang-sewangan, kumaha sapuk?” Ceuk Sukardi.
”Lain ari masakna iraha atuh?” Ceuk Nengsih.
”Nya masak mah atuh sabada reureuh lah, jeung deui bisa diselang-selang bari pangajian panan,” walon Ceu Surti.
”Lah ieu sajadah mani bararau belenok, cik atuh lalaki munsarare teh tong dibantalan ku sajadah, ku sarung bae,” ceuk Sobariah bari ngebutan sajadah.
”Teuing lalaki mah tara ngadahdir, awewe tah,” Jang Kirman mairan.
”Yey awewe mah tara sare dipatengahan mushola sok diruang administrasi sakapeung sok di dapur, tara wani didinya ih…geus puguh loba jalu,” walon Sobariah bari ngadelek.
”Sajangnim ilaing tara nanaon mun ilaing puasa Sep?” Ceuk Jang Kirman ka Asep Dolan.
”Nyeta puguh kukulutus bae, pokna, nanaonan make puasa sagala cenah. Mun puasa hartina teu dahar, mun teu dahar atuh moal aya tanaga, mun kurang tanaga atuh gawe jadi lendo antukna produktivitasna rendah cenah. Keuheul uing ge, tapi panan uing teh keur puasa teu meunang keuheul,” walon Asep Dolan bari nyerengeh.
”Enya, loba pisan urang Korea anu teu ngartieun naon ari puasa teh, ari kituna mah rek ngarti timana atuh, agama ge loba nu teu bogaeun,” Sukardi mairan.
”Kuduna mah depnaker teh ngajelaskeun ka urang Korea yen TKI mah lolobana muslim anu taat, muslim nu sok paruasa, meh aya pengertian antara Sajangnim jeung pagawe, bener teu?” Sobariah mairan.
”Bener, malem kamari mah si Sutirah nelepon, ngagukguk ceurik, cenah diancam ku Sajangnimna, mun anger keukeuh puasa cenah bakal dikaluarkeun gawena. Atuh si Sutirah teh eleh deet, basa mangsa dahar beurang teh manehna buka bae ngilu dahar jeung pagawe sejen nu lain muslim,” Lasminah cacarita mani daria.
”Wah…eta mah si Sutirahna bae kurang iman, kuduna mah bertahan atuh, disingsieunan rek dikaluarkeun teh kalah ka langsung buka,” Karjo mairan.
”Lain kitu Karjo, nasib jelema teh teu sarua, ente mah untung boga dunungan bageur tur geus ngarti, sigana dunungan si Sutirah mah can ngartieun meureunan. Numatak ceuk didieu ge, pamarentah Indonesia, naha KBRI atawa depnaker kudu berperan, kudu bisa ngajelaskeun yen TKI teh kudu puasa di bulan suci. Pamarentah teh kakara bisa ngabebenjokeun ku nyebut pahlawan devisa ka urang-urang teh. Ari hal-hal nu nyangkut kahirupan TKI teu diurus, jaba mun balik ka lembur di palak di Sukarno-Hatta,” Sobariah noroscos bangun nu kagugah dadasar hatena. Pok deui manehna ngomong.
”Da mun aya tempat gawe di lembur mah moal jor-jor ka Korea, dilembur mah sanajan gawe beurat ge bebas-bebas atuh ngajalankeun ibadah.”
”Heup-heup Neng Sobariah anu geulis, ulah kabawa nafsu, sing emut urang teh puasa,” ceu Surti ngelingan.
”Untung Sajangnim kuring mah bageur euy, ngartieun yen TKI mah loba nu puasa, bubuhan eta meureun geus kungsi cicing di Cikarang,” ceuk Karjo.
”Enya gede milik maneh mah, matakna ulah maido kana nanasiban si Sutirah nya,” ceuk Sobariah ayeuna mah leuleuy.
”Kumaha atuh ketak urang,” ceuk Asep Dolan.
”Ke geura urang ngirim email ka KBRI, sugan bae ditanggapi nya,” ceuk Mas Pejo.
”Satuju lah Mas satuju,” ampir meh bareng.
”Mudah-mudahan bae atuh puasa urang mah bakal gede ganjaranana, da geuningan tantangannana ge gede pisan, geus puguheun ku gawe, da sanajan teu keur puasa ge gawe teh beurat. Oge ku tantangan ti Sajangnim nu can ngarti, oge tibabaturan nu lain muslim, saperti urang Vietnam, Thailand, Philiphina, mani sok rajeun ngaharajakeun pisan ngabibita mangsa dahar beurang teh ningan. Oge gogoda di luar, di jalan, warung kadaharan sing pelenghir, nu barang dahar dimana mana, beda pisan jeng di Indonesia mangsa bulan puasa, lain kitu batur?” Ceuk Sukardi.
”Amin, amiiiinnn…,” kabeh reang. Sakedapan simpe, sewang-sewangan jongjong kana pagaweanana, aya oge nu gawe bari ngumbar lamunan.waa
Ceu Surti ka dapur mushola maksud rek ngilikan bahan kadaharana pikeun engke buka puasa. Beas, sayuran, bubuahan, kueh-kueh, jeung inuman geus sadia. Sanggeus ti dapur sup Ceu Surti ka ruangan administrasi, buras-beres, susuratan dientepan, komputer dielapan, bray mukakeun jandela, breh taman anu kacida resikna katempo. Dina bangku, dina handapeun tangkal kembang aya sapasang rumaja diukna pagegeye. Ret ka lebah bangku nu di juru taman, aya aki-aki jeung nini keur nyuruput inuman. Beulah ditu aya nonoman keur ngelepus udud bari maca koran. Barudak katara keur arulin bari ngambeng es krim, bangun nu galumbira. Maranehna, kabeh jalma-jalma nu aya di taman, teu ngalartieun yen di ruko na lante dua, nu disulap jadi mushola, aya jalma-jalma nu paruasa, nu keur ibadah ka Allah Ta’ata.***


text:
Asem
Asem atawa kamal nyaéta sarupaning tutuwuhan nu ngahasilkeun buah anu rasana haseum; ilahar dipaké samara dina réa asakan Indonésia minangka panambah rasa haseum dina kadaharan, contona dina sayur haseum. Kecap "asem" jeung kecap "kamal" dipaké jadi ngaran patempatan di sawatara wewengkon di Pasundan jeung Jakarta.
Ngaran ilmiah ieu tutuwuhan nyaéta Tamarindus indica, kaasup kana sélér (suku) Fabaceae (Leguminosae). Spésiés ieu téh hiji-hijina anggota marga Tamarindus. Ngaran séjénna nyaéta mè (basa Acéh), asam (basa Indonésia), sampalok (basa Tagalog), ma-kham (basa Thailand), tamarindo (basa Portugis), tamarinde (basa Walanda), sarta tamarind (basa Inggris).
Ngaran "asem" ogé dipaké pikeun kabéh tutuwuhan samara nu rasana haseum, kaasup ogé asem kandis jeung asem galugur. Tuwuhan ieu didatangkan ku jalma-jalma ti India.
Ngaran Tamarindus sarta tamarind diturunkeun tina basa Arab تمرهندي tamr hindī nu hartina kurang leuwih: korma India.
Sumebarna sarta ékologina[édit | sunting sumber]
Asem kaasup tuwuhan tropis. Asal-usulnya dianggap ti savana Afrika wétan di mana jenis liarna kapanggih, salah sahijina di Sudan. Saprak rébuan taun katukang, pepelakan ieu geus sumebar ka Asia tropis, sarta saterusna ogé ka Karibia jeung Amérika Latén. Di réa tempat anu cocog, kaasup di Indonésia, asem tumuwuh liar kawas di leuweung-leuweung savana di Afrika.
Tangkal asem bisa tumuwuh alus nepi ka jangkungna kira-kira 1.000 m diluhur beungeut laut (dpl), dina taneuh nu keusikan atawa taneuh liket, hususna di wewengkon anu usum garingna écés sarta cukup panjang.
Hasil sarta pamakéan[édit | sunting sumber]
Daging buah asem pohara populér, sarta dipaké dina rupa-rupa bahan asakan atawa samara di saantéro dunya. Buah anu ngora rasana pohara haseum, sarta ilahar dipaké minangka samara sayur haseum atawa campuran rujak. Buah anu geus asak bisa ditunda lila sanggeus dipesék sarta saeutik digaringkeun maké pitulung sinar panonpoé. Sajaba dijadikeun samara, pikeun méré rasa haseum atawa pikeun ngaleungitkeun ambeu hanyir lauk, asem mindeng dijadikeun bahan sirop, selé, gulali (peremén), sarta jajamu.
Thailand ogé ngahasilkeun asem anu amis rasana. Buah ieu populer sarta didahar dina kaayaan seger (henteu diasakan; alatan éta diékspor dina wangun peuteuy anu tacan dipesék.
Siki asem ilahar didahar sanggeus dikeueum sarta dikulub, atawa sanggeus dibeuleum. Sajaba ti éta, siki asam ogé dijadikeun tipung pikeun nyieun kuéh atawa roti.
Sajaba ti daging buah, réa bagian tangkal asem anu bisa dijadikeun bahan ubar tradisional. Daun ngorana (sinom) dipaké pikeun ngurangan raheut sarta rasa nyeri dina pasendian, di luhureun tatu atawa dina kasakit rematik. Daun ngora anu dikulub pikeun ngubaran batuk sarta panastiris. Kulit kaina anu ditutu dipaké pikeun nyageurkeun tatu, borok, jeung bisul. Kulit kai asem ogé dipaké minangka ubar kuat. Tipung sikina pikeun ngubaran diséntri sarta diaré.
Siki asem ogé mindeng dipaké dina kaulinan congklak.
Tangkal asem ilahar dipelak di sisi jalan minangka pangiuhan, utamana kawéntar di sapanjang jalan raya Daendels, ti Anyer nepi ka Panarukan.
Para palaut Bugis dina mangsa baheula dipikanyaho melak tangkal asem di basisir kalér Australia, di Northern Territory dina waktu maranéhanana ngaso nungguan datangna angin pikeun balik ka wewengkon asal. Tangkal-tangkal asem ieu jadi pituduh ayanan hubungan antara urang Aborigin jeung jalma ti luar éta buwana saméméh kadatangan urang Éropa.
Bahan bacaan[édit | sunting sumber]
- van Steenis, C.G.G.J. 1981. Flora, pikeun sakola di Indonésia. PT Pradnya Paramita. Jakarta.
- Verheij, E.W.M. sarta R.E. Coronel (eds.). 1997. Asal Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan anu bisa dimakan. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.
- Julia F. Morton. 1987. Fruits of Warm Climates: Tamarind


text:
Category Archives: Dongeng Sasatoan
Sakadang Maung jeung Sakadang Bagong
Kacaritakeun di hiji leuweung ganggong simagongong, aya bagong keur anakan. Eta bagong teh keur huleng jentul wae bangun ngemu kabingung. Pangna kitu lantaran poe eta manehna kudu nedunan jangji ka Sakadang Maung, nyaeta masrahkeun anakna.
Hiji waktu manehna kungsi dikerekeb ku Sakadang Maung. Harita Sakadang Bagong ceurik. “Sing karunya bae ka kuring, Sakadang Maung! Kuring teh geus kolot, dagingna oge tangtu nya liat nya kelang. Kieu bae, engke lamun anak kuring geus lahir, ku kuring rek dibikeun ka andika. Tangtu dagingna empuk tur pelem.”
Ngadenge caritaan Sakadang Bagong kitu, Sakadang maung teh teu tulus ngerekeb. Hiji waktu manehna rek datang deui, nagih jangji.
Nya harita, waktu Sakadang Bagong geus anakan, manehna kudu nyumponan jangjina. Tapi piraku aing rek tega mikeun anak ka Sakadang Maung? Kumaha akalna sangkan anak aing teu tulus dihakan? Sakadang Bagong terus uleng mikir, neangan piakaleun.
Keur kitu aya Sakadang Peucang nyampeurkeun.
“Ku naon andika bet kawas nu keur bingung kacida, Sakadang Bagong?” Sakadang Peucang nanya. Gorolang Sakadang Bagong nyaritakeun ku naon pangna manehna baluweng poek pipikiran.
Sakadang Peucang ngahuleng sakedapan. Teu lila pok nyarita: “Euh gampang atuh ari kitu mah. Andika ulah hariwang, keun kumaha kuring bae. Urang neangan akal sangkan anak Ki Silah salamet tina panandasa Sakadang Maung. Dagoan heula di dieu, kuring rek neangan Sakadang Landak!”
Sakadang Peucang ngaleos. Teu lila oge geus ngurunyung deui dibarengan ku Sakadang Landak. Manehna terus ngajak indit ka hiji guha.
Tepi ka guha nu dituju, sakadang Peucang metakeun akalna. Sakadang Landak kudu asup ka jero guha, ngaringkuk di nu rada poek. Buluna anu kawas cucuk teh kudu dipuridingkeun. Sakadang Bagong kudu cicing di lawang guha, ngabageakeun Sakadang Maung lamun engke ngurunyung. Ari manehna kadua anak Sakadang Bagong rek nyarumput di nu buni.
Teu lila Sakadang Maung geus rentang-rentang datang. Ti kajauhan oge geus ngagerem, nyingsieunan Sakadang Bagong. “Mana anak sampean teh, Sakadang Bagong?” cek Sakadang Maung bari jungang-jengong.
Sakadang Bagong antare nembalan: “Tuh, di jero guha. Tah geuning katenjo ti dieu oge, ngaringkuk di juru. Pek ayeuna kuring masrahkeun, nedunan jangji ka andika. Didaharna ulah dilila-lila, teureuy bae sakaligus, sing ulah kadenge ceurikna. Jig geura sampeurkeun, kuring rek indit heula, teu kaduga nenjona.”
Sakadang Maung nenjo rarat-reret ka jero guha. Enya bae katenjoeun aya nu ngaringkuk di juru. Awahing ku atoh bari teu kuat hayang geura ngerekeb, gabrug bae nu ngaringkuk teh dirontok, disamualkeun. Puguh bae cucuk landak teh rungseb manggang sungutna. Sakadang Maung gegerungan, sungutna baloboran getih. Diutah-utah oge landak teh teu daekeun kaluar, da cucukna naranceb pageuh pisan. Antukna Sakadang Maung teh paeh. Sakadang Landak ngurumuy kaluar tina sungutna.
Sakadang Bagong kacida bungaheunana. Anakna salamet. Manehna nganuhunkeun pisan ka Sakadang Peucang anu geus mere pitulung ka dirina. Kitu deui ku Sakadang Landak oge manehna kahutangan budi.
Sakadang Peucang jeung Sakadang Landak tuluy arindit deui ninggalkeun Sakadang Bagong.
Sakadang Kuya Dikawinkeun ka Anakna Patani
Nénjo di imah Pa Tani euweuh sasaha, kira-kira wanci sareupna, Sakadang Monyét turun tina tangkal asem. Tuluy nyampeurkeun ka Sakadang Kuya anu keur dikurungan ku ranggap. Maksudna mah arék mupuas ka Sakadang Kuya.
Tapi, barang tepi ka buruan imah Pa Tani, Sakadang Monyét kacida kagétna. Ari sababna, Sakadang Kuya téh katémbong jiga anu bungah pisan. Malah maké jeung hahariringan sagala. Teu tulus arék mupuas téh.
“Aya naon Sakadang Kuya, katémbongna téh bet bungah-bungah teuing?” Sakadang Monyét nanya.
“Ih, atuda rék teu bungah kumaha. Isukan téh uing rék dikawinkeun ka anakna Pa Tani?”
“Rék dikawinkeun?”
“Enya, rék dikawinkeun!”
“Ka anakna Pa Tani?”
“Enya, ka anakna Pa Tani anu geulis téa geuning. Awakna lenjang, buukna panjang, deuh … sugan mah,” ceuk Sakadang Kuya bari pepeta, metakeun awéwé geulis.
Sakadang Monyét ngahuleng teu percaya.
“Ah, piraku?”
“Maenya teu percaya kénéh baé, sakitu jelas tanda-tandana. Ayeuna téh Ambu Tani jeung anakna keur ka pasar, rék balanja keur olah-olah hajat isukan. Ari Pa Tani keur néang lebé,” ceuk Sakadang Kuya, kalem.
“Paingan atuh tadi arindit,” ceuk Sakadang Monyét. “Alus milik Sakadang Kuya mah.”
Sakadang Kuya teu némbal, kalah terus hahariringan.
Sanggeus ngahuleng salila-lila, pok Sakadang Monyét nyarita lemah-lembut, “Kieu Sakadang Kuya, urang téh asa lain sapoé dua poé sosobatan téh, nya.”
“Enya, ari kitu?”
“Kumaha upama urang hilian baé. Uing anu dikurungan, Sakadang Kuya di luar. Hartina Sakadang Kuya bisa bébas, rék balik ka imah heug, atuh rék cicing baé di dieu teu nanaon,” ceuk Sakadang Monyét.
“Upama kitu mah anu dikawinkeunana gé meureun anjeun, nya? Ih, embung teuing ari kitu mah! Anak Pa Tani téa, keur geulis téh bageur deuih,” témbal Sakadang Kuya.
“Emh, Sakadang Kuya mah kawas lain ka sobat baé. Uing ogé hayang atuh ngarasakeun kabagjaan saperti anjeun ayeuna,” ceuk Sakadang Monyét ngarenghik.
Sakadang Kuya keukeuh embung, Sakadang Monyét keukeuh hayang. Lila pakeukeuh-keukeuh. Antukna mah Sakadang Kuya téh ngomong, “Nya atuh ari hayang-hayang teuing mah, Sakadang Monyét, heug baé. Ngan saméméh anjeun asup kana ranggap, alungkeun heula uing ka leuwi. Lain ku nanaon, bisi anakna Pa Tani kuciwa, da geuning katénjona mah bogoheun pisan ka uing téh. Emh, pileuleuyan, Nyai, lain Akang teu bogoh, ngan ieu mah bakating ku béla ka nu jadi sobat wé.”
Ngadéngé omongan Sakadang Kuya kitu, Sakadang Monyét kacida bungahna. Teu talangké deui, Sakadang Kuya dikaluarkeun tina ranggap, tuluy dipanggul, rigidig dibawa lumpat ka leuwi. Nepi ka leuwi, lung baé Sakadang Kuya dialungkeun. Manéhna gura-giru balik deui ka imah Pa Tani. Sup kana ranggap, ngurungan manéh di pipir imah Pa Tani.
Bada magrib anu geus ti pasar téh kakara baralik. Teu lila, Pa Tani ogé datang. Langsung arasup ka imah, teu ulak-ilik heula kana ranggap, anu eusina geus lain Sakadang Kuya, tapi Sakadang Monyét.
Isukna, isuk-isuk pisan Pa Tani geus kaluar ti imahna.
“Nyai, pangmawakeun bedog ka dieu, urang meuncit kuya téa!” ceuk Pa Tani ka anakna.
Gebeg, Sakadang Monyét kacida kagétna ngadéngé omongan Pa Tani kitu téh. Geuning Sakadang Kuya téh rék dipeuncit, lain rék dikawinkeun, boro ku aing digenténan, ceuk pikirna.
“Bisi mintul mah asah heula bapana,” ceuk Ambu Tani.
“Heug, ka dieukeun atuh batu asahanana!”
Teu lila gesruk-gesruk kadéngé anu ngasah bedog. Karasana ku Sakadang Monyét mah meni geus asa gérésél-gérésél baé éta bedog téh kana beuheungna. Manéhna manggih akal, tuluy baé papaéhan. Awakna dijegerkeun.
Torojol anak Pa Tani ka dinya. Ngilikan ranggap, ngilikan eusina. Kagét, pédah eusina lain kuya, tapi monyét.
“Bapa, geuning kuya téh euweuh!” anak Pa Tani ngagorowok.
“Naon Nyai, kuya euweuh?” ceuk Pa Tani bari nyampeurkeun.
“Aya ogé monyét, geus paéh deuih. Tuh, awakna ogé mani jeger!”
“Heueuh geuning!” ceuk Pa Tani bari mukakeun ranggap. Monyét dicokot. Tuluy dibalangkeun sataker tanaga. Barang keuna kana taneuh, Sakadang Monyét hudang, berebet lumpat tarik pisan, asup ka jero leuweung. Kalacat baé naék kana tangkal anu jangkung.
Pa Tani jeung anakna ngan ukur bisa olohok.
Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét Maling Cabé
Ayeuna mah rada lila pundungna Sakadang Monyét téh. Aya kana tilu poéna. tapi ahirna, Sakadang Monyét datang deui nyampeurkeun ka Sakadang Kuya. Harita téh isuk-isuk kénéh pisan.
“Sakadang Kuyaaa!” Sakadang Monyét gegeroan bari nangtung dina batu lémpar paranti moyan Sakadang Kuya. Sorana dialeu-aleu.
“Kuk!” aya anu némbalan di handap.
Sakadang Monyét luak-lieuk euweuh sasaha.
“Sakadang Kuyaaa!”
“Kuk!” aya anu némbalan deui.
Sakadang Monyét culang-cileung, angger euweuh sasaha. Pok deui ngageroan.
“Sakadang Kuyaaa!”
“Kuk!”
Barang kadéngé sora “kuk”, jempol sukuna utek-utekan. Disangkana anu némbalan téh jempol suku manéhna sorangan.
“Geuning manéh anu némbalan téh! Manéh ngaheureuykeun ka uing?” ceuk Sakadang Monyét ambek kana jempol sukuna. “Dipékprék sia ku aing!”
Sakadang Monyét nyokot batu sagedé peureup, tuluy dipékprékkeun kana jempol sukuna. Atuh Sakadang Monyét téh jéjéréwétan nyerieun indung suku.
Gék Sakadang Monyét diuk dina batu bari ngusapan jempol sukuna anu rada ngabareuhan. Keur kitu, kurumuy Sakadang Kuya datang tina handapeun batu.
“Euleuh-euleuh, Sakadang Monyét. Ka mana baé atuh, meni kakara katingali?” ceuk Sakadang Kuya bari nyampeurkeun ka Sakadang Monyét.
“Nyaéta uing téh geus ulin ngurilingan leuweung di dieu, sugan aya hakaneun anu ngeunah,” témbal Sakadang Monyét.
“Manggih henteu?”
“Manggih. Cabé meni bareureum téh.”
“Cabé nya? Kabeneran atuh, puguh asa geus lila uing téh henteu ngadahar cabé. Di mana nu aya tangkal cabé téh?” Sakadang Kuya panasaran.
“Di kebon Pa Tani. Lamun Sakadang Kuya hayang, hayu urang ngala, da uing gé hayang.”
“Ah, embung di kebon Pa Tani mah. Sieun ku Pa Tani. Komo Sakadang Monyét mah sok gandéng ari baranghakan téh.”
“Moal, moal gandéng! Urang di sisina wé ngalana ogé, ulah ka tengah. Apan kebon Pa Tani téh lega.”
“Embung ah, sieun!”
“Sumpah, uing mah moal gandéng. Jeung lamun kapanggih ku Pa Tani, urang lumpat, engké Sakadang Kuya digandong ku uing!” ceuk Sakadang Monyét ngayakinkeun Sakadang Kuya.
“Nyaan ieu téh?”
“Sumpah, piraku uing ngabohong ka kolot!”
“Hayu atuh ari kitu mah!”
Bring atuh Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét indit ka kebon Pa Tani.
Barang tepi ka kebon Pa Tani, enya baé katémbong tangkal cabé sakebonan, cabéna geus bareureum deuih.
Jleng Sakadang Monyét ngaluncatan pager, ari Sakadang Kuya moncor kana sela-sela pager anu carang. Geus kitu mah, der baé duanana ngahakanan cabé, meni ngaweswes. Sareuhah ladaeun, komo Sakadang Kuya mah tangka cirambay bakating ku lada. Tapi terus baé ngahakanan cabé. Lada ogé lada ngeunah cenah. Kawantu kahakanan anu langka keur maranéhna mah cabé téh.
Keur kitu, ana gorowok téh Sakadang Monyét ngagorowok, “Seuhah lata-lata,” cenah. Maksudna mah ‘seuhah lada-lada’.
“Ssst, ulah gandéng atuh, bisi kadéngéeun ku Pa Tani!” Sakadang Kuya nyaram. Tapi Sakadang Monyét teu beunang dicaram, angger baé gogorowokan.
“Seuhah lata-lata! Seuhah lata-lata!”
Harita Pa Tani keur ngareureuhkeun capé di saung. Barang ngadéngé anu gandéng di tungtung kalér kebonna, tibuburanjat hudang. Moal salah, ceuk pikirna, aya anu ngaganggu kana pepelakanana, Ngarawél pangilang, awi sadeupa, tuluy ngagidig ka lebah anu gandéng téa.
Katénjoeun ku manéhna aya monyét keur ngaweswes ngahakanan cabé.
“Tah, beunang siah anu sok malingan cabé aing téh!” ceuk Pa Tani bari ngudag Sakadang Monyét. Sakadang Monyét lumpat. Diténggor ku pangilang, teu beunang. Térékél Sakadang Monyét naék kana tangkal asem, terus diuk dina dahan pangluhurna. Ari Sakadang Kuya mah teu bisaeun lumpat, nyumput kana dapuran cau.
Pa Tani nyampeurkeun ka lebah tangkal cabé anu diranjah ku Sakadang Monyét jeung Sakadang Kuya. Ari datang, bréh katénjo Sakadang Kuya keur nyumput dina dapuran cau. Nyumputna teu buni. Kalah ka huluna wé anu ngelok téh, ari awakna teu dibunian. Atuh puguh babari kapanggihna ku Pa Tani.
“Ieu geuning hiji deui anu sok ngaranjah kebon aing téh!” ceuk Pa Tani bari néwak Sakadang Kuya. Sakadang Kuya ditalian, tuluy dibawa ka saung.
Sakadang Monyét nénjokeun Sakadang Kuya anu dibawa ku Pa Tani. Haténa mah seuri. “Puas siah, bongan sok hayang meunang sorangan!” ceuk Sakadang Monyét dina jero haténa. Manéhna ngarasa bungah, pédah geus bisa males kanyeri haténa basa ngala nangka jeung cau téa. Sakadang Kuya dibawa ku Pa Tani ka imahna.
“Ambu, Ambu, ka dieu geura!” ceuk Pa Tani ka pamajikananana.
“Aya naon bapana, meni siga nu dines pisan?”
Ieu geura tempo, uing meunang kuya!” ceuk Pa Tani.
Ambu Tani norojol.
“Euleuh-euleuh, enya baé mani gedé kitu! Kuya ti mana bapana?”
“Ti kebon. Kapanggih keur ngaweswes wé ngahakanan cabé. Ieu tayohna mah anu sok malingan cabé téh!”
“Ieu téh rék dikumahakeun?”
“Urang peuncit wé, isukan. Urang asakan, moal teu gajih geura kuya sagedé kieu mah. Ayeuna mah kurungan baé heula ku ranggap. Kadé bisi leupas!”
Kuya dikurungan ku ranggap, luhurna dibeungbeuratan ku batu, bisa ngencar cenah.
“Atuh meureun kudu meuli samarana ka pasar ari rék dipeuncit mah,” ceuk Ambu Tani.
“Enya, jung ka pasar meuli samarana meungpeung beurang kénéh. Ajakan baé Si Nyai,” ceuk Pa Tani. “Uing gé arék ka Ki Kerta heula sakeudeung, balikna engké meureun bada magrib.”
Teu lila Ambu Tani jeung anakna anu awéwé indit ka pasar. Bada asar Pa Tani kaluar ti imahna, arék ka imah Ki Kerta.
Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét Ngala Cau
Sawatara bulan ti harita, pelak cau Sakadang Kuya téh geus baruahan, malah geus arasak. Mimiti kanyahoanana ku Sakadang Monyét. Atuh Sakadang Monyét téh hariweusweus nyaritakeun tangkal cau téa ka Sakadang Kuya.
“Ieuh, geuning tangkal cau téh geus buahan. Buahna ogé geus karonéng deuih,” ceuk Sakadang Monyét.
“Piraku Sakadang Monyét?”
“Sumpah. Pan bieu uing ngaliwat ka dinya. Kudu buru-buru diala, bisi kaburu ku cocodot!”
“Heug, isukan mah urang ala.”
“Keun uing anu ngalana mah, urang taékan. Sakadang Kuya mah cicing wé di handap, da teu bisa naék. Ngan uing ménta nya, apan uing anu ngalana, jeung uing deuih anu pangheulana nganyahoankeun geus asakna ogé! Kuduna mah dibagi dua.”
Sakadang Kuya ukur nyenghél ngadéngé omongan Sakadang Monyét kitu téh. Teu némbal.
Peutingna, soré kénéh Sakadang Monyét geus saré. Jigana mah capéeun, lantaran beurangna geus liar jauh. Ari Sakadang Kuya mah masih kénéh nyileuk. Keur kitu kadéngé Sakadang Monyét ngalindur, “Isukan uing rék ngala cau. Cauna rék dibawa kabur, Sakadang Kuya mah moal dibéré. Bongan tuda, basa éta gé nangka dibéakkeun ku sorangan.” Tayohna mah Sakadang Monyét téh neuteuli soal nangka téa, nepi ka kababawa ngalindur.
Ngadéngé kitu, Sakadang Kuya ngahuleng. Mikiran kumaha carana sangkan isukan cauna henteu dibawa kabur ku Sakadang Monyét. Manéhna manggih akal. Belenyéh seuri sorangan. Manéhna nyokot koja. Tuluy éta koja téh dibolongan handapna. Anu bolongna téh dianyamkeun deui, tapi anyamanana padu némpél, nepi ka teu katingali geus dibolongan. Geus kitu mah, dug baé Sakadang Kuya saré.
Isukna, kira-kira wanci haneut moyan, Sakadang Monyét ngajak ngala cau téa ka Sakadang Kuya.
“Sakadang Kuya, hayu urang ngala cau téa!”
“Hayu. Tah, bawa atuh kojana ku Sakadang Monyét, keur wadahna. Pan anjeun anu rék ngalana ogé, uing mah teu bisa naékna.”
“Heueuh, ka dieu urang bawa ku uing,” ceuk Sakadang Monyét. Koja téh disalindangkeun.
Duanana leumpang antaré naker. Sakadang Monyét mah katénjona téh bungah pisan. Paromanna marahmay, malah maké jeung hahariringan sagala. Boga rasa, manéhna bakal meunang milik anu kacida lobana. Sakadang Kuya mah moal dibéré.
Barang tepi ka nu dijugjug, enya baé cau téh geus arasak. Komo seuhangna mah, geus karonéng. Anu katénjo héjo kénéh téh, butitina wé.
Teu ngadagoan dititah heula, kalacat wé Sakadang Monyét naék kana tangkal cau. Tuluy baé metikan cau anu geus arasakna. Sanggeus dipetik, terus diadupkeun kana koja. Atuh puguh wé cau téh murag, lantaran handapna geus dibolongan téa ku Sakadang Kuya. Cau anu murag téh disanggap ku Sakadang Kuya. Sanggeus dibuka cangkangna, belewek baé didahar.
Sakadang Monyét mah tonggoy baé metikan cau. Petik, sup kana koja, pluk murag. Kitu jeung kitu baé. Sakadang Monyét teu nyahoeun, da teu rurat-rérét ka handap. Bakating ku hayang buru-buru anggeus ngala cauna.
Bari ngaweswes ngadaharan cau, Sakadang Kuya api-api ngurihit ménta cau ka Sakadang Monyét.
“Jang, cik atuh ménta cau téh. Hijiii wé. Uing mah meni hayang ngasaan!”
Sakadang Monyét teu némbalan. Malah teu ngalieuk-lieuk acan.
“Emh, Sakadang Monyét mah teu inget wé ka uing téh!”
Sakadang Monyét hare-haré.
Barang cau anu arasakna geus béak, Sakadang Monyét tuturubun turun tina tangkal cau. Maksudna rék mawa kabur cau arasak, anu pangrasana mah aya dina kojana. Deregdeg baé lumpat, térékél naék kana tangkal anu jangkung. Clé diuk dina dahanna anu luhur. Leungeunna ngodok koja rék nyokot cau. Cauna euweuh. Barang eusina diilikan, Sakadang Monyét ngajéréwét kagét, lantaran kojana kosong. Beuki kagét barang ningali koja téh handapna bolong.
Rét ka handap, katingali Sakadang Kuya keur nyarandé kana tangkal cau bari nyekelan beuteung. Kamerekaan lantaran loba teuing ngadahar cau. Di sabudeureunana cangkang cau meni ngabayak.
Sakadang Monyét buru-buru turun tina tangkal, tuluy nyampeurkeun Sakadang Kuya.
“Sakadang Kuya, ménta cauna atuh!”
“Tah, aya hiji deui!” ceuk Sakadang Kuya bari nuduhkeun kana cau anu ngagolér.
“Maenya ngan hiji!” ceuk Sakadang Monyét nyereng.
“Ih, apan anu naékna gé Sakadang Monyét, uing mah ngan mulungan anu maruragna wungkul,” témbal Sakadang Kuya, bari angger ngusapan beuteungna anu mutiktrik.
Cau téh dicokot, tuluy didahar ku Sakadang Monyét. Puguh baé ngeunah, cau raja ceré, asak dina tangkal deuih.
Sakadang Monyét kacida keuheuleunana ka Sakadang Kuya.
“Sakadang Kuya mah kawas lain jeung sobat baé!” pokna bari terus indit.
Sakadang Monyét pundung deui. Indit ka jero leuweung, ninggalkeun Sakadang Kuya.
Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét Melak Cau
Anu pundung téh henteu lila. Ngan sapeuting. Isukna, isuk-isuk Sakadang Monyét geus datang deui nyampeurkeun ka Sakadang Kuya.
“Sakadang Kuya!”
“Kuk!”
“Keur naon?”
“Ah, biasa wé keur moyan,” témbal Sakadang Kuya anu keur cinutrung dina batu. “Ari tadi peuting saré di mana Sakadang Monyét téh?” Sakadang Kuya malik nanya.
“Di ditu, di deukeut kebon Pa Tani.”
“Baruk? Naha Ujang teu sieun ku Pa Tani?”
“Ah, henteu, da Pa Tanina ogé areuweuh. Imahna gé katénjona karosong. Jigana mah keur arindit jauh.”
“Kadé ah, sing ati-ati mun papanggih Pa Tani. Pa Tani téh manusa. Manusa téa hararak jeung sagala beuki deuih!”
“Sing percaya wé atuh ka uing!”
Jempé sajongjongan. Pok Sakadang Monyét nyarita deui.
“Lain, Sakadang Kuya, uing téh kabita ku Pa Tani.”
“Kabita kumaha?”
“Kabita ku cara hirupna, meni asa garenah. Geura baé, mun hayang barangdahar, teu kudu kukurilingan heula néangan dahareun cara urang. Béas kari nutu. Atuh deungeunna kari ngala di kebon. Geus puguh sabangsa lalab mah. Asal daék ngalana. Kabéh aya di kebonna.”
“Atuh kudu daék ngebon Jang, mun hayang kitu mah.”
“Enya, kumaha lamun ayeuna urang ngebon nurutan Pa Tani? Meureun mun hayang baranghakan téh teu kudu kukurilingan heula cara ayeuna. Kari ngala wé di kebon.”
“Alus tah, Jang, pikiran téh. Ngan melak naon nya anu pantes keur urang?”
“Ku lantaran uing mah karesep téh cau, kumaha upama melak tangkal cau?”
“Hih, da uing ogé resep kana cau mah!”
Duanana sapogodos rék melak cau.
“Tapi di mana melakna?” Sakadang Monyét nanya.
“Ah, di dinya wé tah, di hilir, di sisi leuwi. Di dinya aya tanah kosong, meujeuhna mun ku urang dikebonan téh. Tanahna ogé alus di dinya,” témbal Sakadang Kuya.
“Naha lain di girang wé atuh, deukeut ka basisir?”
“Di dinya mah tanahna kurang hadé, geus campur jeung keusik.”
Sapuk baé rék ngebon cau di tanah kosong sisi leuwi.
Ari binihna rék ngala di kebon Pa Tani. Kabeneran Pa Tanina keur euweuh. Malah dina ayana ogé, moal ambek sugan ari dipénta binih cau mah. Asal ulah diala cauna wé, komo anu geus asak dina tangkal mah.
Bring atuh Sakadang Kuya jeung Sakadang Monyét indit ka kebon Pa Tani.
“Ari Sakadang Kuya rék melak naonana?” Jang Onyé nanya.
“Uing mah rék melak anakna wé.”
“Har, atuh lila kana buahanana ari melak anakna mah.”
“Éh, da kitu biasana, ari melak cau mah kudu anakna.”
“Ah, teu kitu! Uing mah rék melak jantungna wé,” ceuk Sakadang Monyét.
“Naha?”
“Ari Sakadang Kuya, bodo téh dibéakkeun ku sorangan. Yeuh, ari cau téh asalna tina jantung. Anu matak uing mah arék melak jantungna, ambéh téréh kaala buahna,” ceuk Sakadang Monyét bari semu ngécé ka Sakadang Kuya.
“Ah, uing mah rék nurutkeun tali paranti wé, melak anakna, anak cau.”
“Heug atuh, Sakadang Kuya melak anakna, uing melak jantungna. Ayeuna mah urang paheula-heula buahan! Pasti pelak uing anu pangheulana buahan mah!” ceuk Sakadang Monyét, yakin pisan.
Caritana éta dua sobat téh geus marelak cau di tanah nu di sisi leuwi téa. Sakadang Kuya melak anakna, anak cau, ari Sakadang Monyét melak jantungna.
Saminggu ti harita, pelak cau téh ditaréang.
“Sakadang Kuya, pelak cau téh geus kumaha?” Sakadang Monyét nanya.
“Karak lilir nu uing mah. Ari nu Sakadang Monyét geus kumaha?”
“Geus beukah, sakeudeung deui ogé geura, bijil buahna,” ceuk Sakadang Monyét, bungah naker.
Saminggu deui ti harita, maranéhna naréang deui pelak cauna.
“Sakadang Kuya, pelak cau téh ayeuna geus kumaha?” ceuk Sakadang Monyét.
“Anu uing mah geus bijil pucuk. Ari nu Sakadang Monyét kumaha?”
“Pelak uing mah atung-atung énéh aé,” témbal Sakadang Monyét ngabéléhém. Maksudna mah jantung-jantung kénéh baé.
Selang saminggu, pelak cau téh ditaréang deui.
“Ayeuna geus kumaha pelak cau téh,” Sakadang Monyét nanya.
“Tuh, geus bijil pucuk tilu. Ari nu Sakadang Monyét?”
“Atung-atung énéh aé.”
Beuki lila, pelak cau Sakadang Kuya beuki ngagedéan, malah morontod jadina ogé, kawantu tanahna subur. Ari pelak jantung Sakadang Monyét mah, tibatan jadi kalah ka buruk. Nampuyak digembrong laleur.
“Ning alah uyuk sia mah!” ceuk Sakadang Monyét bari nalapung pelak jantungna. Sakadang Kuya ukur mésem nénjo kalakuan Sakadang Monyét kitu téh. Na jero haténa mah nyeungseurikeun, bari ngagerentes, “Dasar kokolot begog! Henteu umum atuh melak cau jantungna mah!”
Ahirna di dinya téh ngan aya pelak cau anu Sakadang Kuya. Geus kitu mah diarantep wé, teu ditéang-téang deui. Engké cenah lamun kira-kira buahna geus arasak, rék ditéang deui bari sakalian diala.


text:
Queen
Queen nya éta grup musik heavy metal anu diadegkeun taun 1970 di London, Inggris ku Freddie Mercury (vokal jeung piano), Brian May (Gitar), Roger Tylor (drum), jeung John Deacon (bass)[1][2]. Taun 1972, Queen nyieun kontrak jeung label rekaman EMI, terus album perdana anu dingaranan Queen dirilis taun 1973[1][2].
Album kaduana Queen II bisa asup ka peringkat 5 besar dina British Album Charts kalayan singel Seven Seas of Rhye, tapi angka nu kajualna mah teu pati béda jeung album pertamana[1]. Ahirna dina taun 1974 Queen mulai kasohor ku album Sheer Heart Attack[1][2]. Ieu album aya dina peringkat nomer 2 di Inggris jeung bisa tembus ka Amerika Sarikat kalayan singel Killer Queen[1][2]. Album A Night At The Opera dirilis taun 1975, ieu album meunangkeun 3 platinum di Amerika Serikat[1][2]. Ieu album ogé nempatan posisi nomer 5 di Amerika jeung nomer 1 di Inggris[2]. Singel anu durasina 7 menit kalayan Bohemian Rhapsody kapilih jadi lagu pangalusna sapanjang mangsa[1].
Album A Day at The Race dirilis taun 1976 kalayan singel Somebody To Love, diteruskeun ku album News Of The World dina taun 1977 kalayan singel We Will Rock You jeung We Are The Champion[2]. Dina taun 1978, Queen ngarilis album Jazz, singelna nya éta Fat Bottomed Girls jeung Bicycle Race, diteruskeun ku album-album séjénna anu nyieun Queen jadi suksés[2].
Grup musik anu tara gonta-ganti personil ieu téh henteu produktip deui sabada vokalisna, Freddy Mercury maot di ahir taun 1991[1]. Sésa personil nu aya nétélakeun yén Queen moal néang vokalis anyar deui[1]. Formasi Queen anu kacutat ayeuna nya éta Brian May jeung Roger Taylor wungkul, sedengkeun John Deacon leuwih milih pangsiun ti Dunya Musik[1].


text:
Thomas Alfa Edison
Thomas Alfa Edison (gumelar di Milan, Ohio, Amérika Sarikat, 11 Pébruari 1847 – tilar dunya 18 Oktober 1931 dina umur 84 taun) nya éta élmuwan katut wirausahawan anu mekarkeun rupa-rupa pakakas penting, anu paling kasohor nya éta dijieunna gramofon jeung bola lampu modééren[1][2]. Edison mangrupa élmuwan anu kawilang produktip dina jamanna, kacutat geus 1.093 patén dicekel ku manéhna, najan henteu sakabéhna mangrupa patén asli (mekarkeun patén saacanna)[1][2]. Lalaki anu lahir di Milan, Ohio 11 Pébruari 1847 ieu meunangkeun patén hampir ti sakuliah Dunya, kaasup Amerika Sarikat, Inggris, Perancis jeung Jerman[1][2].
Edison ngajukeun patén pertamana ngeunaan alat pikeun ngarekam soralistrik dina 28 Oktober 1868, Edison naratas karirna salaku éélmuwan di Newark, New Jersey kalayan panimuan stockticker jeung perangkat telegraphic[1]. Edison dilandi The WIzard of Menlo Park (penyihir ti Taman menlo) alatan alat anu dijieunna, nya éta gramofon (1877) anu pungsina pikeun ngarekam jeung ngahasilkeun gelombang sora[1]. Salian ti éta, Edison ogé loba méré kontribusi dina widang militer Amerika Sarikat, sababaraha panalungtikanna nya éta alat detéksi kapal udara, alat detési kapal selam, ngeureunkeun torpédo maké jaring, kamuflaseu kapal, jst[2]. Edison maot tanggal 18 Oktober 1931 dina umur 84 taun, poé dimana bola lampu modéren dijieun[1][2].


text:
Ngaruwat
Ngaruwat dina istilah Sunda mah tiasa disebat penyucian atanapi nyucikeun. Diruwat hartosna disucikeun. Tujuanana sarua jeung babarit, ménta kasalametan ka karuhun jeung nu ngageugeuh lembur, dayeuh, atawa nagara. Bédana téh nu diruatna bisa lembur, nagara, bisa wangunan anyar, imah, kantor, pabrik, bisa ogé jelema (budak). Upama budak, budak lalaki kapiheuleutan (panengah). Lanceuk jeung adina awéwé. Diruat ku cara nanggap wayang, disebutna ngawayang ngaruat. Biasana ngondang dalang kolot ahlina. Lalakonna teu meunang nu séjén kudu lalakon Batara Kala Salila pagelaran wayang can tamat, nu lalajo teu meunang balik. Sing saha nu wani balik, bakal jadi mangsa Batara Kala. Batara Kala téh hiji buta (raksasa), kabeukina daging jeung getih jelema.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Rosidi,Ajip.2007.Pamager Basa.Bandung:Geger Sunten


text:
Cacad genetik
Cacad genetik nujul ka kaayaan balukar ayana abnormalitas dina gén atawa kromosom. Béda ti sababaraha kasakit kayaning kangker anu alatan abnormalitas genetik dadakan di sababaraha sél dina hiji mangsa hirup, istilah "kasakit genetik" mah ilaharna nujul ka kasakit anu aya dina sél-sél sakujur awak anu dibawa ti mimiti konsépsi. Cacad genetik aya nu dibalukarkeun ku abnormalitas kromosom alatan kasalahan dina méiosis, prosés anu ngahasilkeun sél réproduktif kayaning spérma jeung endog. Contona, nyaéta sindrom Down (kromosom 21 leuwih), sindrom Turner (45X0), jeung sindrom Klinefelter (lalaki nu boga dua kromosom X). Parobahan genetik lianna bisa lumangsung nalika produksi germ cells ku kolot.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Wikipédia édisi basa Inggris. Genetic disorder. Dicutat 2007-09-12.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- CDC’s National Center on Birth Defects and Developmental Disabilities
- Émbaran Kasakit Genetik ti Proyék Génom Manusa
- Genes and Disease ti Wellcome Trust
- OMIM - Online Mendelian Inheritance in Man, katalog gén manusa jeung cacad genetik


text:
Hakekat Seni jeung Budaya
Sakabeh mahluk nu kumelendang di alam dunya dilengkepan ku daya pikeun nyalametkeun diri (survival) jeung pikeun tumuwuh (growth). Dina hubungan ieu teu bisa dipungpang yén manusa dibekelan bahan hirup anu leuwih hadé batan mahluk sejenna di alam dunya. Ku sabab éta loba mahluk hirup anu kaancam leungit jeung malah nepi ka hanteuna, sedengkeun manusa mah henteu. Sabalikna, manusa malah jumlahna beuki ngalobaan sabab dibekelan ku daya dukung pikeun mulasara bumi tempatna hirup kumbuh. Pangna manusa bisa hirup leuwih lana batan mahluk sejenna ku sabab manusa mah dibéré akal budi anu mampu nyalametkeun jeung numuwuhkeun dirina.
Akal budi anu dipimilik ku manusa diestapetkeun ti generasi ka generasi saterusna, terus sambung sinambung, sarta malah bisa jadi leuwih mekar. Saterusna akal budi ieu téh ku urang disebut kabudayaan. Kabudayaan nyakup sagala widang kahirupan, di antarana kasenian anu bakal leuwih loba diguar dina ieu prasaran.
Seni asalna tina kecap sani (Bs. Sansekerta), hartina pamujaan, paménta atawa panalungtikan kalawan hormat jeung jujur. Tapi aya ogé anu nyebutkeun yén seni asalna tina basa Walanda, nyaeta tina kecap genie atawa jenius. Dina versi anu séjén seni disebut cilpa anu hartina mibanda warna atawa zat pikeun ngawarnaan, tuluy barobah jadi cilpacastra anu hartina hasil kriya anu artistik. Saterusna seni mibanda sababaraha harti, antarana baé : (a) seni salaku karya seni (work of art), (b) seni salaku kamaheran atawa kaparigelan (skill), jeung (c) seni salaku kagiatan manusa (human activity).
Harti seni salaku benda atawa karya seni nyaeta hal-hal anu ngahasilkeun kalangenan jeung rasa endah, nanging lain ukur ngarasa gumbira, lantaran di jerona ngandung unsur transcendental atawa spiritual. Contona lukisan guha anu mibanda ajén religi-magis anu nguniangkeun spirit jeung sugesti ka sato boroeun manusa purba jaman harita.
Seni dina harti kamaheran, kaparigelan atawa skill nyaeta hiji kamampuh dina nyieun barang atawa hal anu aya hubunganana jeung tarekah ngahontal hiji tujuan anu ditangtukeun ku rasio/logika atawa gagasan anu geus tangtu. Contona Endang Sukandar maher niup suling, nepi ka bisa ngirut nu nongton, tur ku kamaheranana anjeunna jadi pinunjul kahiji dina pasanggiri niup suling sadunya.
Ari seni dina harti kagiatan manusa nyaeta hal-hal anu aya patalina jeung kagiatan anu dilakonan kalawan sadar ku manusa ngaliwatan tanda-tanda lahiriah nu geus tangtu pikeun nepikeun rasa batinna ka batur, anu ngabalukarkeun batur anu narimana bisa milu ngarasakeun jeung milu ngalaman. Contona, saurang juru ibing ngibing jaipongan, maké kostum anu pantes jeung koreo anu hadé, mungguh matak ngirut anu lalajo pikeun ngilu ngarengkenek.
Seni téh ekspresi jiwa manusa anu diébréhkeun dina bentuk karya seni ngaliwatan media seni. Sakabeh karya seni (tari, musik, rupa, teater, jeung sastra) ngabogaan ajén anu bisa ditrasformasikeun dina kahirupan sapopoé. Dina seni aya simbul-simbul kahirupan anu ngabogaan harti anu jero ngeunaan hakekat hirup. Tari ngaliwatan ekspresi gerak, musik liwat tatabeuhan jeung sora manusa (gending jeung sekar), teater liwat ekspresi gerak jeung vokal, seni rupa ngaliwatan media visual. Ngamanahan cabang-cabang seni jadi kacida pentingna pikeun ngawalan hiji proses mikawanoh ngeunaan naon ari seni.
Dina kahirupan sapopoé aktivitas kasenian teu weléh kaalaman ku manusa. Ngan baé aya anu dilakonan kalawan sadar aya ogé anu henteu. Contona, lamun urang ka luar ti imah, indit ka hiji tempat, sok kapikiran pakéan anu kumaha anu pantes dipaké sarta luyu jeung acara anu baris dihadiran. Dina milih pakéan tea, boa urang bakal ngadumaniskeun warna pakéan jeung warna tas atawa warna sapatu. Aktivitas milih pakéan sarupa kitu sabenerna geus kaasup kagiatan seni.
Kamekaran seni di éra globalisasi ayeuna nungtut sikep antisipatif kana situasi anu karandapan. Pangaruh budaya global teu bisa dipungpang bakal mangaruhan kesistensi kasenian. Seni salaku unsur atawa bagian tina kabudayaan mémang bakal salawasna mekar luyu jeung kamajuan jeung robahna jaman. Ngan baé kumaha urang nyanghareupan parobahan éta, sangkan kasenian tetap bisa dicekel pageuh jeung tetap ajeg nangtung.
Mageuhan substansi seni dina éra globalisasi jadi hal anu penting pisan, lantaran roh kasenian asalna tina budaya lokal. Tina sumber tradisi éta sakabeh ekspresi seni bisa dimekarkeun kana bentuk-bentuk séjén anu leuwih kreatif jeung modern. Ngamekarkeun seni tina konvensional kana bentuk kréasi satemenna ngarupakeun tarekah ngalanggengkeun kasenian dina bentuk atawa format anu anyar.
Fungsi Seni pikeun Masarakat Tradisional
Fungsi seni keur ritual lumangsung jaman baheula. Kahirupan kasenian harita can wawuh jeung anu ngaranna instrumen musik, busana, atawa gerak. Harita mah kasenian leuwih nyoko kana misi anu bentukna pamujaan. Nya jaman harita muncul sair-sair anu disebut jangjawokan atawa mantra.
Fungsi seni keur tungtunan diébréhkeun liwat piwuruk atawa pesen anu ditepikeun ku para pamaen, atawa ku dalang. Nu lalajo bisa nyangkem éta piwuruk atawa pesen ku jalan ngabandungan jalan carita, dialog, atawa lagu.
Fungsi seni keur tontonan teu loba ngabutuhkeun pasaratan. Seni anu kaasup kateogiri ieu nyaeta seni anu bisa ngahibur, contona tari ketuk tilu anu bisa diigelan ku saha baé.
Fungsi Seni pikeun Masarakat Modern
Dina kahirupan modern, seni ngabogaan fungsi anu leuwih jembar, antarana baé :
1. Ekspresi / Aktualisasi Diri
Seni anu kaasup kategori ieu miboga babasan ‘seni keur seni’, nu panting seni bisa midang najan dina bentuk kumaha baé. Teu bisa diganggu gugat. Contona seni instalasi, happening art, jsb.
2. Atikan / Pendidikan
Seni salaku media pendidikan ngarupakeun elemen dasar, sabab dina prak-prakanana seni téh teu bisa leupas tina muatan edukatif. Seni mangrupa sarana pikeun ngawujudkeun tujuan ngabentuk budi pekerti manusa.
3. Industri
Fungsi seni salaku industri leuwih ngarah kana tujuan kapentingan anu tangtu pikeun ngadukung salah sahiji produk. Seni dipiharep bisa jadi daya tarik pikeun produk anu ditawarkeun. Contona hiji lagu disanggi keur kapentingan ngajual produk susu.
4. Seni terapi
Seni keur kapentingan terapi digunakeun sacara husus pikeun méré katenangan batin hiji jalma anu keur ngarandapan gering sacara psikhis. Masalah kajiwaan sering pisan disanghareupan ku manusa sarta ngabutuhkeun media pikeun nungkulanana. Contona gamelan bisa dipaké pikeun terapi.
5. Komersial / Iklan
Seni anu mibanda fungsi komersial nyaeta seni anu disiapkeun sarta digelar dumasar kana paménta anu nanggap. Kadang-kadang, ku lantaran loba pisan pesenan seni dina palebah dieu sok leupas tina norma susila, contona orkes dangdut anu midangkeun panyanyi anu norak boh pakéan atawa goyanganana.
Ragem Kasenian di Kabupatén Majaléngka
1) Seni Pintonan
Di luhur disebutkeun yén aktivitas kasenian satemenna ngarupakeun bagian tina aktivitas kabudayaan. Ieu geus lumangsung ti jaman bihari, ti saprak kasenian dilakonan minangka kagiatan ritual. Wewengkon kagiatan kasenian sipatna universal, lumangsung di mana-mana, kaasup di hiji wewengkon anu disebut Majaléngka.
Nilik kana geografisna, Majaléngka aya di antara liliwatan Cirebon jeung Priangan. Ti wétan jeung kalér kapangaruhan ku budaya Cirebon jeung Indramayu, sedengkeun ti kulon jeung kidul kapangaruhan ku budaya Priangan. Hal ieu ngabalukarkeun munculna ragem kasenian di Majaléngka anu ngébréhkeun ayana pangaruh ti dua wewengkon kasebut tadi.
Di antara sababaraha rupa kasenian anu aya, sampyong jeung gaok nepi ka danget ayeuna dianggap salaku kasenian asli Majaléngka, sanajan bukti ka dinya masih kénéh perelu panalungtikan anu daria. Di sagédéngeun éta, aya sababaraha jenis kasenian anu jolna ti lingkungan pasantren saperti gembyung jeung kosidah. Di Kertajati, jeung malah di Bantarujeg, aya kasenian genjring anu mintonkeun bodehan atawa debus. Kiwari kasenian bodehan geus méh teu aya.
Di wilayah komunitas seni musik diatonis, gelar sababaraha kelompok musik dangdut jeung musik pop. Malah komunitas musik dangdut mah ayeuna keur diogo ku ayana media musik elektun anu bisa nyayagikeun pasilitas musik liwat disket, anu disebut organ tunggal. Fenomena munculna organ tunggal salaku hiburan masarakat saeutikna geus mampuh ngageser kasenian tradisional ka tempat anu hara-haraeun hirup. Sababaraha kelompok seni tradisional mal geus ti béh ditu kénéh pupulur. Sabagian personilna ngagabung ka kelompok organ tunggal.
Di Jatitujuh gelar hiji komunitas musik anu nyebut dirina Konser Kampung Jatitujuh. Ieu komunitas nyipta jenis musik dina wangun kolaborasi antara musik tradisional tarling jeung musik modern. Lagu-lagu anu dihaleuangkeunana mangrupa lagu-lagu balada, nyaeta lagu-lagu anu diangkat tina sajak atawa puisi. Geus sering manggung di ditu di dieu, malah nepi ka luar kota. Hanjakal ieu komunitas téh ayeuna ngalaman pakeum malah keur suwung pisan kagiatan.
Di lingkungan pasantren Al Mizan Jatiwangi gelar hiji komunitas musik Q-Buyut anu dina pidanganana ngagelar lagu-lagu shalawatan jeung pupujian. Béda jeung kasidah, Q-Buyut mah ngagunakeun gamelan pelog lian ti alat musik modern saperti gitar , keyboard, jeung dram.
2) Seni Sastra
Tradisi sastra di Majaléngka diawalan ku mekarna sastra lisan. Sebaran sastra lisan dilakonan liwat sababaraha cara, aya anu ditepikeun liwat dongen, aya ogé anu liwat kesenian. Kesenian anu nyebarkeun sastra lisan di Majaléngka nyaeta : pantun jeung gaok.
Hasil karya sastra lisan anu asalna cerita rakyat di antarana Nyi Rambut Kasih, Situ Sangiang, Sumur Tujuh, jeung réa-réa deui anu nepi ka kiwari masih kénéh sumebar sacara lisan, tacan kungsi ditranskripsikeun jadi sastra tulis.
Sanggeus Ayip Rosidi jeung Ayat Rohaedi, muncul sababaraha ngaran sastrawan Majaléngka, sanajan nepi ka danget ayeuna can aya anu mampuh mapakan Ayip jeung Ayat. Di antarana baé nyaeta Erwan Juhara, Beni R. Budiman, Akhmedya Tatang Koswara, Erga, Yopi Tjahya, Sumarta, Rahmat Iskandar, Kijoen, Hasan Ma’arif, K.H. Maman Imanulhaq Faqieh, Hikmat Gumelar, Memet Rahmat To’ev, Joni Ariadinata, Nandang Darana, Ahid Hidayat, Dartum Sukarsa, jrrd.
Sedengkeun anu nulis dina basa Sunda di antarana : E. Wangsadihardja, Akhmedya Tatang Koswara, Sumarta, Rais Purwacarita, Tatang Riyana, Memen Durahman, Asikin Hidayat, Oom Somara De Uci, Maman Nasya, Hj. Amallina Nurohmah, jeung Lismia.
Kegiatan sastra di Majaléngka danget ayeuna bisa disebut hade. Rais Purwacarita produktif nulis karya sastra prosa. Salah sahiji carponna Kuwung-kuwung di Lawang Gintung jeung Cukang Gantung dileler hadiah carpon Pinilih Mangle. Asikin Hidayat, Hj. Amnallina Nurohmah, jeung Lismia tiluanana nulis sajak. Tiluanana deuih kungsi meunang hadiah ku kapilihna salah sahiji sajak maranéhna dina majalah Mangle. Asikin Hidayat nerbitkeun kumpulan sajak Lagu Simpé anu diterbitkeun ku Kemucen (2007), Hj. Amallina Nurohmah nerbitkeun Dongeng Kuring di Tanah Suci (2007) jeung kumpulan sajak Angin Gandrung (2008). Duanana diterbitkan ku Kemucen.
Nyebut Kemucen teu bisa leupas ti asma Oom Somara De Uci, sastrawan anu nulis kumpulan carpon Astrajingga Gugat jeung Koruptor. Anjeunna ngadegkeun Kemucen geusan nampung jeung medalkeun karya sastra para penulis Majaléngka.
3) Seni Rupa
a. Seni Lukis
Kamekaran seni lukis di Majaléngka kaitung lambat. Kagiatan pameran lokal kungsi dilaksanakan taun 1988 ku kelompok SRAM. Taun 2008 aya deui pameran anu dialpukahan ku guru-guru Kasenian di Kabupatén Majaléngka. Ka dieunakeun, muncul kelompok lukis Jatiwangi Art Factory (JAF) anu kagiatanana leuwih konsisten.
Hadirna seni lukis JAF méré nuansa nu hadé pikeun kamekaran seni lukis di Majaléngka. JAF kungsi ngayakeun pameran di :
1. Galeri Kita Bandung
2. Galeri Nasional Jakarta
3. Galeri Cipta Jakarta
4. Galeri Cemara Jakarta
b) Seni Pahat
Seni pahat mekar di wewengkon Rajagaluh, nyaeta pahat batu. Sanajan tendensina leuwih ka arah bisnis, nanging secara artistik seni pahat batu anu mekar di Rajagaluh sacara mandiri méré warna kana kamekaran seni di Majaléngka.
Di JAF muncul sababaraha urang tukang nyieun arca (patung) anu ngagunakeun media tanah liat keur nyieun karyana. Salah saurang di antarana nyaeta : Subita, wedalan Jatitujuh anu hasil karyana sering dipamerkeun bareng jeung pameran seni lukis sarta pentas musik sadatana.
c) Seni Kriya
Seni kriya di Majaléngka mekar di Rajagaluh jeung Leuwimunding mangrupa anyaman awi, nu hasilna ngawujud parabotan rumah tangga saperti boboko, dudukuy, jsb.
Di Balida aya pangrajin wayang kulit anu dina prakprakanana ngarupakeun gabungan seni lukis jeung seni pahat (kulit). Wastana Dede Permana (32 taun), anu mimiti diajar nyieun wayang ti awit kelas 3 SD.
Wujud Kabudayaan Lianna di Majaléngka
Wujud kabudayaan liana di Majaléngka, lian ti kasenian, ebreh dina basa jeung adat istiadat. Sakumaha kasenian, adat istiadat jeung basa ogé keuna ku pangaruh Cirebon jeung Priangan. Dina hal ieu Majaléngka bisa dipilah jadi tilu wewengkon, nyaeta wewengkon kalér wétan, anu keuna ku pangaruh Cirebon, wewengkon kidul kuklon anu keuna ku pangaruh Priangan, jeung wewengkon tengah.
Wewengkon kalér wétan anu keuna ku pangaruh Cirebon ngabentuk karakter masarakat anu heuras, tandes, jeung gedé wawanen. Basa anu sumebar nyaeta basa Sunda anu pacampur jeung basa Cirebon jeung basa Indramayu. Malah aya wewengkon anu ake basa Cirebon. Lentong basa Sunda anu sumebar lempeng jeung heuras.
Masarakat di wewengkon kidul kulon sipatna leuwih lemes, lentong basana leuwih merenah, henteu cara urang kalér wétan. Geura bandungan lamun urang Talaga atawa Cikijing cumarita, geuning aya lentong anu halimpu urang Ciamis atawa urang Priangan lainna. Basa anu dipakena basa Sunda lulugu, henteu kacampuran ku basa Cirebon.
Ari di wewengkon tengah, masarakatna leuwih jumawa, baroga sipat ningrat, sabab komunitasna leuwih loba pagawe nagri jeung pajabat pamarentahan. Basa anu sumebar nyaeta basa Sunda lulugu, anu lentongna ka kalér henteu ka kidul henteu. Geura bandungan lamun urang Majaléngka kota ngomong, geuning lentongna boga lagu anu mandiri.
Pamungkas
Majaléngka mibanda seni jeung budaya anu munel jeung loba. Ieu potensi bisa baé ku urang dimekarkeun ku cara neuleuman jeung narékahan sangkan kasenian jeung kabudayaan umumna bisa mekar tur langgeng. Kabudayaan dina praktekna ngabogaan fungsi nyalametkeun jeung ngamekarkeun karaharjaan manusa. Hal ieu ebreh dina fungsi unsur-unsurna nyaeta mitos (agama/kapercayaa), basa, sistem sosial, sistem ekonomi, sistem pangaweruh, teknologi, jeung sistem kasenianana. Kari kumaha carana urang ngawangun sistem-sistem téa make rarambu anu luyu jeung pangabutuh.
Cag!


text:
Wikipedia:Pitulung narjamahkeun
Lamun anjeun aya niat pikeun ngeureuyeuh narjamahkeun artikel tina Wikipédia basa lainna ka basa Sunda, aya sababaraha hal anu dianjurkeun :
- Tarjamahkeun paragraf intro. lamun waktu anjeun nyegseret, tarjamahkeun paragraf intro-na tiheula, anu biasana ngamuat informasi penting anu perlu dipikanyaho ngeunaan subyék artikel. Paragraf intro nyaeta 1-3 paragraf dimimiti artikel; dina artikel panjang, paragraf intro ayana saacan daptar eusi.
- Parhatoskeun gaya basa. Dina nulis, Perhatoskeun gaya basa, sangkan mérénah kana gaya basa ensiklopedia anu cenderung formal.
- Ulah narjamahkeun per-kecap. Henteu kabéh basa mibanda tata basa nu sarua jeung basa Sunda. Ku sabab kitu, hindari narjamahkeun per-kecap. Luyukeun kalimahna make gaya basa Sunda.
- Gugon kana kamus. Lamun manggihan kecap anu hartina heunteu dipikanyaho ku Anjeun atawa Anjeun kurang yakin, leuwih hadé pariksa heula harti éta kecap ngaliwatan kamus. Lamun éta kecap teu aya dina kamus, tulis éta kecap nurutkeun cara nyoarakeunana/ngedalkeunana basa Indonésia (pikeun istilah téknis/khusus, contona: biology jadi biologi) atawa antepkeun éta kecap dina basa aslina, tapi dicitak doyong (italic).
- Seselkeun interwiki atawa sumber artikel. Lamun Anjeun narjamahkeun tina artikel Wikipedia (contona Bahasa Inggris atawa Melayu), seselkeun interwiki ke artikel éta sumber dina tungtung artikel. Conto: [[en:Biology]]. Lamun Anjeun narjamahkeun tina artikel di situs internet lain, seselkeun link/pranala kana éta kaca dina tungtung artikel. Lamun Anjeun narjamahkeun tina artikel dina majalah atawa buku, seselkeun judul artikel atawa buku dina tungtung artikel.
- Tiron artikel Wikipedia sumber tina kaca édit. Pikeun mertahankeun wiki jeung pranala anu aya dina kaca sumber, Anjeun bisa niron artikel éta sumber tina kaca éditanana, lain tina kaca artikelna.
- Konversikeun satuan Inggris kana satuan SI. Lamun narjamahkeun salah sahiji artikel tina Wikipedia Inggris, payus pisan lamun satuan-satuan Inggris kawas inch, mile, pound jeung sajabana dikonversikeun kana satuan SI. Hasilna bisa dijejegkeun ka luhur atawa ka handap, teu perlu nyeplés, iwal ti dipikabutuh ku konteks-na.
- Luyukeun tanda baca dina wilangan. Dina basa Inggris, tanda baca koma dipaké pikeun nandaan lobana rébuan atawa lipetanana. Nalika narjamahkeun, ganti éta koma ku tanda titik kawas dina basa Indonésia.
- - Contona: 1.000 (sarébu), lain 1,000.
- Luyukeun jeung konteks Basa Sunda. Lolobana pamaké Wikipedia Sunda nyaéta urang Sunda, warga nagara Indonésia, matakna lamun narjamahkeun artikel-artikel sénsitif, utamana tina Wikipedia Inggris, Indonésia, jeung anu lianna, kudu nitenan jeung nyaluyukeun eusi artikelna. Pangpangna mah pelebah artikel-artikel ngeunaan agama, budaya, sajarah, jeung pulitik. Ogé ulah poho oge, urang kudu tetep panceg kana sudut pandang netral.
- Ulah 'pédé' teuing. Lamun Anjeun henteu ngarti kana eta basa kosta kalawan lancar , ulah maksakeun narjamahkeun. Sabab tarjamahan anu salah, sarua jeung ngeusian artikel anu salah jeung jeung ngalantarankeun fakta nu aya jadi salah.
Conto tina kesalahan panarjamahan anu nyababkeun tibalikna fakta:
Teks asli tina Wikipedia basa Inggris: (revisi sumber)
- On 27 September 2005, he resigned enabling President Hosni Mubarak to call for General Elections. Nazif remained as a caretaker Prime Minister until the new government formed on 27 December 2005.
aalah ditarjamahkeunana jadi: (revisi yang salah)
- Dina 27 September 2005, ia diangkat Presiden Hosni Mubarak untuk mengikuti Pemilihan Jenderal. Nazif kemudian sebagai pejabat Perdana Menteri hingga pemerintahan baru terbentuk pada 27 Desember 2005.
fakta anu sakuduna: (revisi perbaikan)
- Dina 27 September 2005 ia mengundurkan diri. Presiden Hosni Mubarak kemudian mengadakan Pemilihan Umum. Nazif tetap menjabat pejabat sementara Perdana Menteri hingga pemerintahan baru terbentuk pada 27 Desember 2005.
Dina conto di luhur aya sababaraha fakta anu patukangtonggong:
- Nazif pada 27 September 2005 mengundurkan diri bukannya malah diangkat.
- Presiden Hosni Mubarak mengadakan pemilihan umum lain pemilihan jenderal.
Istilah-istilah baku[édit | sunting sumber]
Di handap ieu sababaraha istilah baku nu ilahar dipaké di Wikipédia katut tarjamahna dina basa Sunda.
- External links — Pranala keluar/luar — Tumbu kaluar
- See also — Lihat pula — Tempo/Baca ogé
- Stub — Tulisan rintisan — Taratas
- Disambiguation — Disambiguasi
- {{Pondok}} — {{rintisan}} — {{pondok}} atawa {{Pondok}}
- {{disambiguation}} — {{disambig}}
- Abort — Batalkan — Bedokeun — Bolaykeun
Tempo oge[édit | sunting sumber]
- Wikipedia:Palanggeran éjahan basa Sunda
- Diskusi komunitas Wikipedia ngeunaan penggunaan basa Indonésia
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
* External links — Pranala keluar/luar — Tumbu kaluar * See also — Lihat pula — Tempo/Baca ogé * Stub — Tulisan rintisan — Taratas * Disambiguation — Disambiguasi *
— Citakan:Rintisan —
atawa
* Abort — Batalkan — Bolaykeun


text:
Karnivora
- Ngeunaan hiji ordo di kelas Mammalia, tingali Carnivora
- Keur guna lian ti Karnivora, tempo Karnivora (disambiguasi).
Hiji karnivora hartina 'nu dahar daging' (Latin, carne 'daging' jeung vorare 'teureuy') nyaéta hiji mahluk hirup nu miboga tanaga jeung nutrisina ti cara ngadahar utamina jaringan sato, boh liwat prédasi atanapi mulung.[1][2]
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Citakan:Biological interaction-footer Citakan:Feeding Citakan:Modelling ecosystems