text:
RÈNGHAP EULIS
Meusmeus regot, meusmeus regot Ki Aduy jeung Ni Otih patukang tonggong ngarinum cèndol. Beurang panas èrèng-èrèngan. Kuring kumètap. Tapi boga duit timana, apan gawè gè can boga deui, sanggeus tilu poè katukang disiksa PHK. Leuwih parna, pamajikan pundung, kabur ti lembur nyorang bapa jeung indungna nu geus lila nyicingan imah kontrakan di Jakarta. Orokaya kuring ngaulah-ulah, da cenah manèhna mah geus teu betah deui rumah tangga jeung salaki nu mindeng dibintih hutang jeung teu awèt gawè. Tapi kuring can ngarti naha pamajikan bet kudu kabur ti lembur, apan geus lila cicing didieu tèh. Teu kudu pundung kaduhung rungsing ka kuring, urang geus dua tahun leuwih rumah tangga tèh, Eulis. Sakuat-kuatna gè kuring nyanghareupan hirup, teu welèh wè butuh nu ngarojong, butuh nu maturan. Eulis, mun seug anjeun satia maturan kuring didieu, moal poekeun kieu hirup kuring tèh. Kuring reugreug. Sanajan loba kakurangan, lamun pareng dilakonan ku duaan mah, tangtu bisa katambalan. Kuring teu eureun-eureun leumpang sorangan, najan can nyaho kamana belah unggah. Geus karasa jegjreg ceker. Tapi leumpang sapanjang jalan pilemburan mah, teu welèh wè pada naranya. Mang Nono nanya naha teu ngilu ngusep. Neng Mirna nanya bari imut ngaheureuyan. Ki Momon aki-aki tujuh mulud, ngajak moro langlayangan. Nini Iin nolol ti jandèla imahna ngadon nanyakeun hartina global warming. Kuring ukur bisa gogodeg sapanjang jalan. Bororaah nèmbal, apan pikiran titatadi gè geus teu puguh jurus. Kuring tuluy leumpang, mapay kebon, mapay galengan. Hariwang jeung kahayang teu welèh seseledek dina rohangan hatè. Kuring ngarandeg hareupeun saung teu jauh ti jalan, diuk nyalsè ngareureuhkeun kacapè hate. Rènghap kuring garing lir ibarat aya seuneu ngabebela dina jero dada. Di jalan lembur katempo barudak leutik maraèn sapèda. Aya ogè nu langlayangan. Si Nanang jeung si Lani anteng maèn kalèci. Tukang tarompet di gembrong barudak. Sora tarompèt geus silih tèmbal najan ganti taun masih dua poè kènèh. Nini Otih ngarenghik ka Ki Aduy hayang dipangmeulikeun tarompèt jiga barudak. Ki Aduy pungak-pingeuk, kusuwal-kusiwel ngodokan saku bajuna. Di belah wètan, Nini Ocih katempo nalaktak gugurawilan dina tangkal jambu nu Haji Uyud, jiga nu hayang dibandring. Si Akina bangun nyalsè ngabaheuhay niup suling gigireun tangkal. Kolot di lembur mah gening mani jaragjag, pait daging pahang tulang, teu kawas kolot di kota nu saeutik-saeutik geuring nyangsaya. Nempo maranèhna, kuring ujug-ujug inget ka umur sorangan nu bakal ngolotan. Jiga daun garing. Jiga warna panon poè nu rèk nyumput. Kuring hayang mèakeun umur di lembur, nempo alam nu weuteuh maplak pepelakan. Hiliwir angin tibelah gawir. Ngan hanjakal Eulis geus teu ngilu diuk gigireun kuring« *** Nepika poè isukna, pikiran tèh masih pajeujeut. Kudu timana heula ngamimitian sangkan hirup bisa robah. Jiga kamari, wanci haneut moyan, kuring geus ngadaweung hareupeun imah. Sora hayam silih tèmbal. Sakapeung kadèngè sora domba Mang Dadang belah girang nèmbalan lagu dangdut ti imah Kang Maman. Kuring saukur bisa nempo nu pareng lalar liwat
di jalan. Leng pikiran nguliat deui. Panon geus cangkeul tetempoan. Hatè geus teu genah rarasaan. Imah leutik geus teu kaurus. Pakarangan balatak. Tikotok tingarenclo di buruan. Tibaheula kuring sok ngandelkeun pamajikan nu ngurus imah. Dipikir-pikir mah naon salahna ngurus rumah tangga mah ku opat leungeun, ambèh pamajikan teu ngarasa digawèkeun. Apan èta mah geus kawajiban pamajikan, lin? Tapi naon kawajiban kuring ka Eulis salila ieu? Kalangkang Eulis kokolèbatan, teu welèh kacipta dina ingetan, peureum kadeuleu benta karasa. Duh, Gusti, euweuh pamajikan mah hirup tèh asa cicing sorangan di jero sumur nu poèk. Lamun sangheuk leuleumpangan, kuring sok ngadon ngahuleng sisi walungan gedè. Nyawang pikahareupeun. Naha bet jadi ngeleper kieu hirup tèh? Sarua ngeleperna pareng nyanghareupan Pa Junaedi bandar kai nu teu bosen jeung teu poho nagih hutang ka kuring. Sajeroning kokolèbatan kalangkang Eulis, sakapeung kalangkang Pa Junaedi sèsèlèkè ngawur kapaur dina pikiran kuring. Halah kèder hatè tèh lamun nempo Pa Junaedi ngamang-ngamang bedog rèk nagih hutang. Nempo ramona gè sagedè gedang. Mun diteunggeul ku manèhna tangtuna kuring jehjer, teu walakaya. Panonna bolotot. Huntu gè sakitu wewegna, tangtu cilaka mun ngègèl. Puringkak bulu punduk kuring nulak taktak. Hariwang, melang, sieun teu welèh nyiksa, baur jeung kapaur milampahan hirup kahareup. Sok hayang ujug-ujug beunghar, ngalayah duit di tengah imah. Sok kabita nempo Haji Daud nu loba harta. Mobilna dua jeung imahna dua umpak. Mun balik gawè tèh sok angkaribung ku bawaan. Leungeun pamajikanna gè reunceum ku barang mahal. Leng pipikiran dungdeng rinyay tetempoan. Nyel ambek. Teuing geus sabaraha lila kuring diuk sisi walungan. Sora cai walungan lir ibarat sora getih nu ngagolak nyaksrak jero awak. Kuring ngarènghap panjang. Eungap, nahan amarah nu teu daèk ingkah. Karasa leler deui kaambek tèh. Kuring melong langit jeung tatangkalan. Kuring nempo Neng Marni jongjon nyeuseuh luhureun batu walungan. Sok ngadadak inget ka pamajikan. Kuring nyegruk ceurik. ³Kunaon, Delon? Kawas cucurut kaibunan waè«´ kadèngè aya nu nanya ti tukangeun. Kuring ngalieuk. Brah ki Dede keur ngangkat calana. Buukna dipolès beureum. Kuring ukur seuri konèng, tuluy nyumputkeun beungeut, nahan inghak. ³Ceuk kuring gè naon, tong loba nonton sinètron, jadi wè teu kaopan.´ Ceuk ki Dede bari tuluy ngarandeg hareupeun kuring. ³Pohokeun awèwè kitu mah, nèangan deui wè.´ Pokna bari tuluy leumpang rusuh muru walungan. ³Rèk kamana, Ki, mani rusuh?´ kuring nanya. ³Puguh acara gaplèh gè di pause heula, teu kuat hayang miceun.´ Ceuk Ki Dede bari ngalieuk ngusapan beuteung sorangan. ³Tong miceun didinya, di hareup aya Neng Marni keur nyeuseuh.´ Ceuk kuring bari nunjuk Neng Marni nu masih jongjon nyeuseuh. ³Watir, ètana palid ka Neng Marni.´ ³Baruk aya nu nyeuseuh?´ ki Dede ulak-ilik. ³Baè ah, ieu mah darurat.´ Pokna bari morosotkeun calana. Kuring nangtung bari gogodeg, tuluy ngalèos rèk balik. Katempo panon poè eumeul-eumeul. Tikajauhan kadèngè Neng Marni ngagorowok. ³Ema! Ki Dede ngarudal!´ ³Hampura Nyai! Ieu mah teu bisa di pause!´
Kuring hayang akur deui. Di tengah imah lampu bohlam koneng ayun-ayunan katebak angin nu asup tina liang para imah. tapi hasilna kieu. ³Jang. ³Naha ayeuna mah bet kabur?´ ³Pangpangna mah sanggeus pamajikan nyahoeun kuring gedè hutang ka Pa Junaedi. tong nganyenyeri hatè batur. lin?´ Ki Dasmi miheulaan ngomong. ³Jang. Rèngsè solat.*** Reup maghrib. tapi diolo gè embungeun deui balik ka lembur. Tong nyapirakeunn kasalahan leutik.´ Ceuk ki Dasmi nuluykeun. sangkan teu guligah. ³Ilaing boga salah naon ka pamajikan?´ ki Dasmi nanya semu heran. Ki Dasmi ngarènghap panjang. lamun daèk ngèsang mang tangtu katalang. kudu bisa ngeureut neundeun. Kuring unggeuk.
. kuring geus dua kali jauh-jauh panjang gagang ngadatangan pamajikan ka Jakarta sangkan bisa riung mumpulung deui di lembur. Susuganan jaga mangpaat. kuring jeung Ki Dasmi dariuk. Kudu dileukeunan nya. Kuring ngabetem. ³Jang. Kuring ti tatadi geus nempo Aki kuring sila nukangan. tapi manèhna geus ngomong teu betah rumah tangga jeung kuring. tong loba ngahuleng teu puguh. Ki Dasmi ngarènghap panjang. Omat tong luhur teuing ngukur. Kuring beuki ngeluk. Ki Dasmi nyampeurkeun kuring nu anteng sila. Jang. Gèk manèhna diuk nyanghareup kuring. Tong melang ku kahayang. ³Ki. ³Geus tilu poè kuring nempo ilaing loba ngahuleng. arèk mah ngeunteung katukang. ³Baruk ilaing boga hutang?´ Ki Dasmi semu nu reuwas. Poè ayeuna kudu leuwih hadè batan poè kamari. lin?´ Ceuk Ki Dasmi heran naker. kadè kudu somèah ka sèmah. tapi baheula mah pamajikan teh teu kabur.´ Ceuk kuring beuki ngeluk. Teu karasa geus asup solat isya. boh ka kuring sorangan. akur jeung dulur salembur. kuring jeung pamajikan pasèa waè. Cahyana oyagoyagan nyieun kalangkang dina bilik. ieu tarima duit ti kuring. Iwal Aki Dasmi nu masih deukuet jeung kuring ayeuna sanggeus pamajikan ninggalkeun kuring. mun seug ngumpul mah sok hèsè ngerik. tong hariwang ku hutang. Mikiran pamajikan. Ki Dasmi nangtung ngajak solat bareng. Jelema jul-jol ka tajug rèk solat maghrib. Tong sombong. Kudu diajar bungah dina susah. lain geus opat kali ilaing di PHK tèh. lantaran hirup mah kacegat umur jeung liang kubur«´ Jempling sajongjonan. Sok jadi sedih.´ Pokna. urang kudu sabar jeung daèk ngèsang. robah lampah. Kuring geus pegat harepan. Kuring geus merul ngirim surat maksud ngayakinkeun. ³Nya sanggeus di PHK tèa. Omat. Kuring ukur bisa ngeluk tungkul. Lamun meunang rijki. Kadè. mun pareng aya masalah. lamun kabayang mah tangtu kasorang. Cag geura niatkeun hirup bener«´ Ceuk Ki Dasmi. Jang. Nya kitu deui lamun teu jodo. Jang. boh ka dulur. Geumpeur nahan kasedih. Rèngsè solat Ki Dasmi ngajak kuring ka imahna. tuluy Ki Dasmi ngawangkong deui. Malah mèrè sumanget. tong jahat ka sasama. Sakapeung mah batuk ngohkoy.´ Ceuk kuring ³Aèh. Poè isuk kudu leuwih hadè batan poè ayeuna. kumaha ilaing satèkah polah ngayakinkeun pamajikan.´ Ceuk Ki Dasmi bari mikeun kaen coklat. Peuting ayeuna Ki Dasmi mènta kuring maturan manèhna. lamun jodo mah si Eulis tangtu balik deui. wayahna. tong ditèmbal ku amarah. Sumegruk ceurik. Kuring nyuuh kanu jadi Aki. Kudu merenah mikiran jeung mèrèskeunna.´ Ceuk kuring dareuda. ³Yeuh. hirup mah mun teu ngoprèk moal nyapèk. ³Kuring tibaheula ngumpul-ngumpul. Ki. sanggeus kabeh ninggalkeun kuring. ³Tapi nu penting mah ayeuna. Tong pegat harepan. Samak diamparkeun.
Kuring olohok. Tong reuwas lamun jempling peuting bisa nyarita nu leuwih singget tur pinuh rasiah sual kahirupan jeung pilampaheun. Tibaheula ki Dasmi sobat kuring. katempo duit ti mimiti nu lecek nepika nu heuras ngagulung dibeungkeut karet. ditimang-timang« ³Aki!!!´ kuring ngagorowok meupeus simpèna shubuh. Asa lila deui rèk nabeuh harepan tèh. Saha deui nu bisa raket deui jeung hatè kuring ayeuna? Kuring leumpang sorangan ngajugjug ka walungan. Adan geus ngahaleuang ti tajug. Gabrug tèh kuring nangkeup pamajikan mani pageuh. Kumaha ngamimitian hirup lempeng deui. tong hariwang ku hutang ka jelema. mangkana awèt. dipajang. Manèhna neuteup lalangit. Kuring ngilu ngagolèr gigireunna bari teu ngiceup neuteup duit dina leungeun. ³Hutang ka Gusti? Hutang naon.
. Ki?´ ³Ibadah jeung amal hadè«´ Peuting beuki jempling. Karasa deui tiis deui rarasaan. Eulis nyuuh ka kuring. Manèhna nalikeun tali kolor.´ Ceuk Ki Dede bari nepakan punduk kuring. Ladang kèsang«Sugan wè bisa ngalunasan hutang ilaing. Jang. Ki?´ kuring nanya. Leungeun kuring ngadègdèg narimana. ³Ki«´ ³Jang. ³Sabar nya Jang. ³Hapunten. ngudupruk sumanget. ³Eulis?!´ kuring reuwas naker. jiga gebog cau nu palid di walungan« ³Kang«´ kadenge aya sora halimpu titukangeun kuring. tuluy teurab mani beurat. Reup kuring peureum.´ ³Kunaon mayarna. nyegruk ceurik. hapunten Eulis salami ieu ninggalkeun Akang. beuki melang wè kuring hirup sorangan. Teu karasa kuring cirambayan. Leuleus hirup. ³ ceuk Eulis peura. nu sapanjang janari nepika sareupna dipikiran panjang. Umur ngora bisa waè isuk maot. Innailahi wa innailahi Raoji`uun« *** Gusti. dipilih-pilih. Tong ngarasa kasinggung. Kuring ngalieuk. Teu karasa kabèh dunya pareum dirawu peureum. simpè hatè najan sora cai walungan kadèngè tarik. Ki Dasmi muka tali kaèn. Ki Dasmi ngagolèdag sasarèan.´ Pokna. Manèhna ngalèos ngajugjug jalan. Hutang nu kudu dipikamelang mah nyaèta hutang ka Gusti Nu Maha Agung. Katempo ki Dede hanjat ti walungan. umur mah anjeun nu ngatur. ³Rèngsè ngarudal. Kuring jeung pamajikan namplokeun kasono nu salila dua bulan teu panggih. Sajorelat pikiran jeung rarasaan nyawang dina jengkal sarè. Poèk. sumanget deui? Kuring ngarasa hirup sorangan di dunya tèh. Sabot kuring masih olohok nempo duit. ngimpi lain ieu teh? Pamajikan geus aya hareupeun. Aki Dasmi mulang. Jang. Tarima. Rumangsang beurang maheutkeun deui kamelang.Tibaheula gè kuring mah embung makè duit kaleuleuwihi. Cipanonna haneut dina leungeun jeung pingping kuring. Jul-jol jalma daratang muka panto imah. Kang.´ pokna. Kuring nangtung sisi walungan. Gusti. Kuring bungah pisan pamajikan daèk balik deui ka lembur. Inget-inget geus bedug shubuh. Manèhna unggeuk. ³Duit halal ieu mah. Rarayna marahmay. heuras deui.´ Ceuk ki Dasmi. Rugap-ragap awak Ki Dasmi nu ngajelepeng tiis teu usik-usik. Ki?´ ³Hutang kahirupan. jiga batu. Sorana laon.
Di jalan paamprok deui jeung Ki Dede. ³Eulis. hapunten Eulis. Eulis unggeuk. Kang. Gusti. balik deui Eulis? Panyana tèh geus kawin jeung urang kota. Ti ayeuna mah urang tong pipisahan deui nya?´ ceuk kuring peura. Kuring asa katumbu umur ku Eulis. Kuring jeung pamajikan silih pelong nempo kalakuan Ki Dede. hilap teu cebok. Seuri Eulis karasa haneut. Manèhna imut ngagelenyu. Ki. mani rusuh? Rèk ngarudal deui?´ kuring nanya. Geus ganti taun«
. ³Tadi ngarudal. ³Walah.´ Pokna bari lumpat.´ Ki Dede ngarandeg melong pamajikan kuring. sora tarompèt kadèngè silih tèmbal. rènghap Eulis lir ibarat simbut. Kuring duaan nangtung pahareuphareup. Kuring tuluy ngalèng pamajikan ngajak leumpang.´ Ceuk Eulis nginghak. Sapanjang jalan kuring duaan silih teuteup pinuh kasono. Di luar imah. inghak-inghakan nahan ceurik. teuteup Eulis karasa iuh. Sapeupeuting.³Hapunten. sami-sami hapunten Akang. tuluy ngajleng ka walungan. ³Rèk kamana.
budak nu cikal jeung indungna «. ³Kula ngajual béas tilu kulak kana duit genep bénggol «. Pernahna di lamping gunung. ³tilu kulak nyah rék meuli téh?´ ³Tilu. ka cungcung-cungcungna ku injuk. Nu ieu kawajiban awéwé. Kiai. da nya éta jalanna rumpil. Lain kawajiban popotonganana kénéh. da di dinya mah taya sakola.´ ³Ari nu opatan deui?´ ³Har.´ cék Lebé. Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun téh ngadak-ngadak hégar. Lebé andekak nyarandé kana tihang. ngan teu pati kapiara. Kitu gé teu loba. ukur hiji-dua. bilikna képang anyam satampah. kana duit genep bénggol. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok. Kuring. tilu boboko «.´ ³Genep bénggol kitu. hateup injuk julang ngapak. Masjidna nya kitu deuih. buruanana dikoréd lening. ³teu datang-datang si selud téh. borolo bénggol wungkul. tong asa-asa «. tah nu ieu kawajiban anak nu cikal.LEBARAN POÉ JUMAAH
Cilamping téh désa gegek tapi sikluk.´ cék Arjangi bari ngudar cangreud rajut. Ieu kawajiban kuring. ³Tah. Pitrah kuma urusanana. Tara pati kasaba ku urang béh tengah. Kiai«? Dan can lubar idah!´ cék Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Lebé. bilikna dikapur. kuma nyanéh waé ari kitu mah «.´ cék Arjangi mindo ijab bari ngéntépkeun bénggol dua-dua. wadah duit. Kawilang gedé sakitu mah. Sing percaya. Tah rawatan. kuring seja mésér béas tilu kulak ku duit limalas sén «. Milihan genep. dicicikeun. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngaroméan terebang pakéeun engké ari nyalawat maleman Lebaran. Setor pitrah kitu!´ ³Kuring setor pitrah tiluaneun «. Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula «. Barudak lembut waéh nu ngadon ngaji tepung magrib.´ cék Lebé. Kiai «. jauh ka ditu-ka dieu. Si Awisah «. Tanggal tujuh likur pasosoré loba jelema ngarariung di balé malang bari gorgar ngawarangkong. pan can manjing puasa éta mah «. sésana diasupkeun deui. ari Kiai. ³Seug atuh «. Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?´ ³Tilu. sakulakeun-sakulakeun. Si Narti «. geus meunang ngayon éta téh. Arjangi. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka désa séjén. ³sor ka dieu. pan éta duitna gé bénggol wungkul!´ cék Lebé bari kerung. Imah-imahna kabaheulaan kénéh. meungpeung beurang.. ³Ség-ség atuh rék saletor pitrah mah. katempuhan bapana waé tungtungna téh!´
. da nu ngeusianana oge Lebé waé jeung nu dareukeut ka dinya. bolon kénéh sasatna!´ ³Nya atuh. purilit ret dicangreudkeun deui. ngagigirkeun boboko tilu wadah béas jeung blék urut minyak tanah. jejeg sakulak-sakulak «. ngaran Arjangi «.
ah. deulu!´ cék Lebé. kuring mah ti dieu waé ti luar. ³Ké « ké « ké « Kiai. Bérés ngadunga. Bédana téh dikemil jeung diseuneuan «. nu nurutan Ki Arjangi waé loba. ari Kiai. Éta duit kuring ulah dipésakan. ³Geuning sia geus udud. Bisi waé kuring mah. Kiai.´ cék Lebé bari nandékeun dampal leungeun duanana. ambéh salamet panjang umur «. goloprak-goloprak diasupkeun kana blék téa. Sok kadinyah amin urang dungaan. kuring mah sok kukurayeun «. ³Sumuhun « sami « bako-bako kénéh «. Nu ngurung budak waé aya. bénggol nu genep téh dirawatan. deuleu!´ cék Lebé nyereng. Adma?´ cék Lebé panasaran. ³Ké heula. tobat sanés nyanyahoanan «. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima sén ka nu diuk pangdeukeutna. nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan «. deuleu.´ cék Sanharip morongos. Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula. rata ukuran sakulak lima sén.´ ³Ari geus «.´ cék lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Adma? Kakara gé asar ahir. teu ngeunah disangka boga niat goréng. heug « heug « atuh «. matak batal deuih udud téh?´ cék Adma bengong.´ cék Adma bari ngenyot rokona.´ cék Adma bari ngarérét ka nu mangnampanankeun duitna tadi. bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kaléng. Ulah ku dunga indal-maot. Dunga naon kahayang téh «?´ ³Indal-salamet waé atuh sugan. ³Euh «. nu geus rada enyay-enyay ngarti mah.´
. ménta ditepikeun ka Lebé.´ cék Adma ngélémés éra. Harip. ³Sarua jeung nyusur kumaha tadi téh.´ Lebé kapaksa ngéléhan. lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah «. ³Puguh waé. pajar geus diijabkeun. sangeuk sibanyo.³Tarima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah «.´ ³Ari kitu « teu batal ari nyisig?´ ³Pédah waé Pa Mukasan nyisig waé sapopoé bari puasa téh «. ³Har. Malah cék sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis «!´ ³Ari kitu «. ³Punten. ³Dipesakan sotéh lain rék diarah. da cék nu nyarios mah sami sareng nyusur cénah «. bisi kapopohokeun. bisi poho. ³Baruk lalay «? Lain gugueun.
pok nyarita. Saréréa tinglalieuk ka jalan. entong. anggur malik ka Sanharip. jémprak sila nyarandé kana sarigsig. Kiai «. ³Tarima kami nganjuk béas dua kulak. Sup Juragan Kuwu ka masjid. engké bulan Hapit. teu kudu nambulan gaang «. keuyeup gé loba kénéh. nyampurnakeun naon atuh «? Péngkolkeun waé ka Si Anisah «. ³balijubaliju gé lumayan ku sonagarna.´ cék Lebé. Kadang-kadang duit kami kénéh pulang deui ka kami «. Dirongkong. dirampa béasna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir béar-béarna. bayareun engké nyontang tina pancén kami nu sok katarima dina bulan Hapit «. Juragan Kuwu ka dieu!´ cék nu diuk tukangeun Lebé.´ Dijawab ku Lebé. Adma?´ cék Lebé. ³pan sasarina gé sok ditéang ku abdi ka bumi. Pan si éta mah manggih gaang gé sok didéang dina cempor.´ cék Adma bari miceun rokona. sanés? Ari kapalang batal balas udud. ³Unggal poé nya sia sok udud téh?´ Teu némbal. kawajiban Si Anisah kituh!´ ³Ari kawajiban sia mana. da cék mitoha gé rubiah mah karawu kapangku ku salakina «. pitrah téh nyampurnakeun puasa. ditambul harita kénéh «. mangga!´ cék Lebé bari ngésérkeun boboko dua ka hareupeun Kuwu. ³Geuning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?´ cék Lebé. Tadina mah manéhna nu moal. kami narima pancén ti Lebé.´ ³Ah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engké tina pancén «. sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian «. Diturutan sotéh pédah waé tukang bilal tukang ngunggahkeun. ³Sok. ³Geuning belet Lebé mah «. Nu matak manéhna ayeuna mah nu ka hareup «. Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring téh.³Paingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah «. nu séjén-séjén nyedek ngumpul di juru.´
. serenkeun duit kuring ka Kiai «. Ayeuna kami setor ka Lebé. bayarna engké nyontang pancén kami kénéh «!´ ³Euh « leres «.´ ³Deulu ituh. pédah taya deui nu daékeun. Sia beuki nya. ³Moal tulus kuring mah.´ ³Sok dititah nunggahkeun sotéh tamba wudu. Ayeuna mah kami béré nganjuk béas dua kulak. nyatu waé sakalian tadi téh. Tajongkeun waé ayeuna mah. gaang?´ ³Yéy « palias nagir. Dipikir-pikir asa réncéd. usum dibagikeun. da rék ditajongkeun «. Pan cék Kiai gé baréto. Lebé ngésod rada mundur. ³Tarima abdi nganjukkeun béas dua kulak kana harga dua kali lima bénggol «. Ijabkeun sakalian.´ ³Mun nyana batal mah.´ ³Dupi ijabna kumaha atuh ayeuna?´ cék Lebé sanggeus ngahuleng sajongjongan. Harip.
´ cék Lebé bari nampanan. ³Horeng babari ari ménak mah.´ ³Ngeunah kadéngéna ari kieu mah «. Lebé. da bayarna ogé ti dinya-dinya kénéh «.´ ³Tuda enya kudu kitu. ³Ka Juragan mah ngabantun pangaos pasar. ³Ka somah mah diragragkeun lima sén sakulak sotéh sarat wungkul. Ayeuna onaman da enggeus. da abdi mah puasana gé lapur «. ³ngan leuheung waé sotéh. jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan. kituna gé pan regana sabaraha tikeleun ka batur.´ ³Tuda cék mitoha kitu «. lain?´ ³Heueuh. margi « margi «. Sugan ari udud téh cara nyisig teu matak batal «.´ cék Adhani ti juru. Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah.´ cék Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko béas. geus karawu kapangku ku kuring «. Diijabkeun waéh kana sakitu «.´
. kudu heman ari ka somah. malah Si Adma mah angkohna rubiahna gé moal disetoran «. pédah boga pancén sampeureun. dirugal-rigel diéénténgan sataun sakali hayang mayeng unggal poé «.´ Ger pada nyeungseurikeun.´ ³Pédah nganjuk «? Seug atuh.´ cék Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh waé kaserab ku dunungan téh. rugi tilu bénggol tina sajiwa. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah. Wajibna pitrah téh sakulak. saréréa gé moal ngaléok ka nu séjén. diaminan ku saréréa. kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu. Gorolang.´ Lebé ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri konéng. ³Babari sotéh lebah dieuna. lain?´ cék Kuwu nyelang. ³Nampi «. Mun ka urang diragragkeun sarega pasar. ari saletor lima sén waé ti baheula.´ cék Si Adma. Juragan mah teu kudu ngodok saku «.³Lain dua kali lima sén «? Pan ka batur gé sakitu. nya Harip «. Ku salebaran sakali gé sabaraha pirugieunana. kayungyun ku beletna. na ieu béas dikukucel waé «. ngadunga. Adma?´ cék Kuwu bari ngarérét ka nu nyangheuy dina bilik cabol. nya Harip!´ cék Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol. Kadéngé lain tadi?´ ³Kakuping «. ³Aéh-aéh «. Reungeukeun. ³malah mun nuluy mah unggal poé Kiai dagang béas murah. ³Ah juragan. teu maké duit gé hadé ditujang-tajong. kana luput meureun moal setor. ³Dibéré sajeungkal hayang sasiku. kuma dinya waé. meunang méngkolkeun «! Pan salakina bélaan henteu!´ ³Ari kitu sia teu setor. sakulak séwang.
margi seuseueurna nu setor pitrah téh dintenan ka tilupuluhna pasosonten. da kagoda ku udud «. sugan kawas nyisig pédah sarua bako «. Matak naon?´ ³Panginten moal jejeg sasasih «.´ cék Adtari.´ ³Tah geuning. Kiai. Juragan.´ ³Kitu waé atuh. Hampang ongkoh ka somah. Nepi ka teu kaduga « aéh. ³hadéna atuh puasa kuring teu kaci. Tapi lebah gawéna mah paralun ampun. ³Angsrodkeun kana Saptu. Duka upami seuneuna nu matak batal téh. sered kana Kemis. nya Juragan!´ ³Nyao ah. Mun seug téh cara batur. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Kiai. da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun.³Heueuh. Abot ongkoh ka abdina. hésé ngomong jeung sia mah!´ cék Kuwu bari ngalieuk ka Lebé. Leres kitu éta téh. sia onaman teu ngurung batur. teu cara baheula keur ngora. ti batan kaanjangan urang leuweung mah. pamali!´ ³Atuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. ³Muhun kitu. moal harénghéng ongkoh. matak dilongokan maung «.´ cék Lebé. Teu kénging ongkoh puasa poéan Lebaran «. teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah.´ ³Enya « tapi kami teu idin Lebaran poé Jumaah. aing téh nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sadésa «. kajeun ngurangan sapoé «. teu nyatu teu nginum. Hanas kental-kentél salapan likur dinten «.
. mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. ari cadu mah di urang sapoé hutbah dua kali «. Hanas lentah-lentéh. lebah dinyana meureun pikabitaeun sia téh. Pantang di désa urang mah. Juragan?´ cék Adtari bari neuteup ka Kuwu.´ cék Si Adma kerung bangun sedih. Hutbah raya ongkoh. Kiai. puasa teu jadi.´ cék Si Adma bangun giak. ³meureun kudu hutbah dua kali. Hampang ongkoh ka somah «. ³ngadéngé guyurguyur di balé désa pajar Lebaran ninggang kana poé Jumaah?´ ³Leres «. ³Ngomong naon tatéh. Saé diséréd kana Kemis «. mana teuing héabna ka si utuh ka si inji «.´ ³Hih. pupuhu sadésa ieu «!´ ³Rugi atuh nya abdi mah. diganda léngoh ngudag maung sasiki mah «. hutbah Jumaah ongkoh. da éta cénah matak panas héabna ka somah «. Mangkaning kami geus kolot. sakumaha kasauran Juragan Kuwu «.´ cék Kuwu kereng. mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu «. Adma. Tari?´ cék Lebé bari malik ka nu ngomong di juru. Upami dilebarankeun dinten éta téh. kacek diseuneuan wungkul. ³cék abdi gé tadi «. da anak-pamajikan sia gé dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing. Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. ulah sina ninggang poé Jumaah.´ ³Kana Kemiskeun atuh.
Tah.´ cék Lebé bari ceuleungeung. Pamali di désa urang mah. sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu gé can kawénéhan «. Jadi bulan puasa téh umurna jejeg tilu puluh «.´ ³Lain poé Salasa. Salasin atawa salasun «?´ cék Lebé rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.´ Cék Lebé. Ayeuna gé mangga waé nyanggakeun hutbah lebaranana mah «. ³Tapi kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah «. kitu waé «.´ cék Anjangi. kurang sapoé mah itung-itung nyombo waé ka anu tas kental-kentél sakitu lilana «. ³Ah sanés Salasa ieuh. jadi tilu puluh «. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh «. ³Heueu «.³teu percaya sia ka aing?´ cék Kuwu rada kereng. romadon salasin « nyao « salasun « atawa salasatun kitu «? Aya poho-poho teuing «. nu matak Lebaranana ninggang poé Jumaah «. Saptu-Saptu Ahad Senén «. Kapungkur gé sanggem jenatna pun bapa téh « aéh baheula kétah. Ngan kitu waéh maksudna mah «. salamet waé teu sakarakara. Boro-boro maca. poé Rebo ngamimitian puasa téh. Hutbah teu dikirangan. diitung teu géséh ninggang poé éta « rék kumaha deui «?´ ³Jadi keukeuh waé nyah kudu poé Jumaah?´ cék Kuwu kereng. jadi dua puluh jeung nu tadi «. ³Sumuhun. da cék jenatna pun bapa gé pantang sotéh upami dihénggoy ku sorangan. ³Tah geuning énténg ari Lebaran bisa poé naon waé mah «.´ cék Lebé. hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur «. Hutbah raya atuh entong ari rék ngarah sakali waé mah. ³Kieu atuh. lain hadé dikabiri. Geus waé lah poé Kemis.
. ari salatun téh. boh Jumaahan nu entong teuing. ³inget pisan kuring mah. sérab ku nu siga nyeuneu. pamali.´ cék Adtari bari ceuleungeung. Pan cék kitab gé. Geura urang itung « Rebo-Rebo Kemis Jumaah «. eu « kuma geuning. da baheula gé tara angger.´ ³Perkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. bisa dikasar-késér.´ cék Arjangi. ³urang sina éléd waé salasahiji. ³Kuring mah angot atuh nyaho ti mendi «. Salasa-Salasa Rebo Kemis «. dalilna aya réngkolna. Ambéh teu ngarempak pacaduan.´ cék Lebé. Jejeg waéh dina poé Kemis téh.. matak dilongokan maung «. deuleu. Kami manggih dalil dina kitab. sakalian ka pasar «. deuleu. jaman tuang éyang ngeuyeuk désa ieu kantos lebaran dinten Jumaah. upami numutkeun dalil éta mah. hutbah raya hutbah Jumaah gé taya nu dilangkung. Juragan. Mun rék basa urang mah hartina tilu puluh. ³Bisa kasar-késér sotéh teu kudu matok poéna. sapuluh deui. sapuluh deui.´ cék Arjangi bari ngésod meueusan. da cék pacaduanana ogé tara daékeun balik léngoh. Sapuluh tah «. da hutbah Lebaranana ku tuang éyang téa «. poho deui «. rumadon salasin «.´ ³Ari Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana «? Lumrah ti mana Jumaahan poé Kemis atawa Saptu «! Talung Lebaran. Adtari tungkul. remen ieuh «. Talung ari semet lolongok wungkul. da basa munggah téh kuring muru saur ka warung Si Iboh.
. kitu waé. kebat naon ku hanteu. ti buyutna kénéh turun-tumurun jadi Lebé.´ cék Kuwu bari cengkat. Enya waé aki mah jenatna pinter béjana.´ cék Sanharip. digondeng ku ponggawa-ponggawa nu sanés. témbal Arjangi. kajeun ngurangan puasa sapoé kana poé-Kemiskeun. ikrarkeun heula sing asak « dijenengkeun cindékna mah «. ³asa euweuh deui ari lain Lebé mah «. da teu ngaji. tarangna kerung. ³Sihoréng loba pisan unak-anikna nya ari agama téh.´ cék Adtari ka batur-baturna. beungeutna euceuy. da kungsi masantrén ka Demak ka Jombang naon ku hanteu cénah «. teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan «. dunya-ahératna tanggungan kami!´ cék Kuwu. Ari kami apal ti mana aksara Arab.´ cék Adtari. pédah lebaran ninggang poé Jumaah.´ cék Lebé bari ngésod maju. Turun ti rorompokna. Kitu sanggem pun bapa mah jenatna. ³Rumasa balilu puguh gé kami mah. Tapi kaciri irungna mah beukah. Nu matak naon ieu ogé digenténan ku nu sanés nu sakira sanggemeun.? Teu « kami mah teu sararanggup teuing «. Juragan Kuwu mah siga nu geus poékeun kacida tadi téh «.´ cék Lebé ngabongbolongan. ³kuma cik carana sangkan punah kawajiban kami «! Boa kudu méré panajir kawas ari sulur séba?´ ³Kieu sanggem jenatna pun bapa mah. Kitu saé atuh «. Méméh bring. lain?´ ³Aéh muhun nya «. ³Heueuh.. perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. nyingkahan pacaduan. Kapaksa Juragan gé harita mah kedah ngiring ngagondéng. ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mesék mas¶alah téh «. raksukan hideungna katut solémpang emasna. da teu ngaji teu masantrén? Teu « kam mah teu i sanggup. ngagenténan gawé itu «. léos balik. ³Tapi kawilang pinter nya Lebé téh «. ³Hih ari Juragan. ³Meunang kitu disulurkeun ka batur «?´ cék Kuwu. abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui.´ ³Hih. pek émbarkeun ka sadésa. Keur naon seueur ponggawa? Pan séba distrik gé ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. sina nyeplés anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. beungeutna marahmay. asal ponggawa désa waé nu merenah ngawakilan Kuwu. Api-api tu ngadéngé pada muji téh. muru ka masigit téh dipapag pajeng kamantrén. Udengna. ³Tuda teu samanea.³Baruk kami kudu maca hutbah . Piraku waé mun teu kakocoran komara téh.´ ³Heueuh pan harita mah geus jadi Lebé deui «! Turun imbar gé gawé Kuwu mah geus bubar. Lebé jongjon waé mulungan béas nu marurag kana palupuh. ³ponggawa nu badé ngawakilan téa kedah didangdanan.´ ³Saha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?´ cék Kuwu. Kitu deui tudung polét teu kénging lésot «.´ cék Lebé éléh déét. Lebaran engké mah Kuwu kitu nu rék hutbah téh.
Béda jeung nu nabeuh dogdog. Luluguna Ki Mukasan. Rincik Manik. ngadéngé nu ribut-ribut. tungtungna gempar samasigit. maleman lebaran. reup waéh tibra deui. Perbawa poé Lebaran. nerebang kaburu ku tunduh. awakna reureundeukan kawas nu ngigel. sora kitu. kancing welem duawelas. Naék kana lagu Kéwér-kéwér Juljol nu nganteuran dahareun. panasaran hayang ngadéngé Kuwu hutbah. Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid. maké papakéan dines. Brak dalahar balakécrakan. Pangheulana Kuwu digondeng kénca-katuhu. Karembong Lokcan jeung réa deui. Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago téh datang. sésa dahareun dikumpulkeun. ciweuh naréwakan siraru. tingsariak waas pabaur jeung ketir. barudak bujang kabagian di tukang. Tamba tunduh cénah. awak lénjong ngénca-ngatuhu nuturkeun lagu. aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna. Rék malikan deui. Rék hudang horéam ku tunduh. diwadahan ku dogdog. da niatna gé hayang katuang ku nu ibadah di masigit. laguna kitu. malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar séwu naon ku hanteu. najan loba nu bari udud atawa nyisig ogé. parat nepi ka subuh. Lagu Dongdonghéjo. srog ka lawang. Loba nu teu kawawa ku cipanon. kakara harita pareng deui ninggang poé Jumaah. rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Raksukan takwa kamhar hideung. didudukuy ongkoh. Ti janari kénéh masigit geus pinuh. Tengah peuting loba nu lilir kagebah. Kolot-budak pada bungah. biwirna ngajendol ngemil sisig. Lembur Cilamping nu sasarina combrék tiiseun téh ngadak-ngadak haneuteun.
. ngagalindeng wanci kitu. belewek ditambul bari cingeus néangan deui téwakeun. sinjang kebat lépé satampah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan ogé. paalus-alus pangeunah-ngeunah. jaba dipayungan deuih. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit ogé harita mah merlukeun indit. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting kénéh. nu ngalap cukup ku setor pitrah lima sén ka Lebé. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarandé kana bilik. Barudak lembut ngagonyo di hareup. Dibendo ongkoh. Geus lir nu kasebut leket mah.*** Malem Jumaah. Ka-peutingnakeun takbiran ditunda. dudukuy dines polét érmas. Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambréng sadua-dua. tinggolédag saurang-saurang. peuting éta mah kawas nu dikariaankeun. Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna. Lebaran gedé taun éta mah cék saréréa ogé. Nu pandeuri kabagéan bébérés. jorojos-jorojos dirérab dina damar. leungeun pakupis duanana. diganti ku lagu-lagu tandak buhun nu ilahar dina gembyungan. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah. jaringas pisan éta mah. Dogdog dihompét ku suku kénca. ditéma ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu nerebang kawas bari narundutan. takbiran ditabeuhan ku terebang. solémpang érmas.
³Ecis «! Ecisna euweuh!´ témbal Ki Mukasan. ³Beu édas. disaksian ku kokolot-kokolot «!´ ³Euh «. Nanahaonan cénah maké dangdanan Kuwu?´ Ari porongos téh nu ngagondéng beulah kénca nyenghor ka nu ngomong pandeui.´ ³Heueuh ieu gé Lebé « Lebé «! Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari. gogoda téh aya-aya waé «! Gara-gara Lebaran poé Jumaah!´ cék tukang gondeng.Sup ka masigit. nu asa rék kaliwatan hideng méléd méréan jalan. ³Puguh heueuh deudeuleuan téh siga Kiai Lebé «. ³sanés éta Juragan Kuwu mah nu sasauran «?´ ³Lain «! Kami mah keur teu jadi nanaon «! Tah ieu Kuwu mah nu disolémpang «!´ ³Naha da rarasaan mah awas kénéh amta téh. duka atuh ari kitu mah «.´ cék nu panasaran ngaludeung-ludeung manéh. rojok waéh!´ ³Ari ecisna ka manakeun?´
. tingharéwos maranéhanana waé. katatang-kotéténg «. barudak?´ Taya nu némbal. ³Aya naon «. Srog ka hareupeun paimbaran.´ ³Tuda lalawora pisan ngajenengkeun jelema téh. Srog Ki Mukasan ka paimbaran. piraku maké kalinglap. ³Lain geuwat «! Néangan naon?´ cék nu diuk panghareupna.´ cék nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo. ³Geuning siga kiai Lebé «? Lain Juragan Kuwu nu rék hutbah téh?´ Ditémbalan ku baturna ti juru. tepung jeung Lebé unggal poé. Rérés salat sunat. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Mun di dieu mah hareupeun saréréa. Na atuh ari pok téh aya nu ngomong kalepasan. ngajanteng heula ngadagoan anu komat. ³Ngomong naon? Baruk Kia Lebé «? Deuleu tah kadinesanana! Nu maké dangdanan kitu Kuwu ngaranna «!´ ³Ké « ké « ké «. moal cékcok. ³ka manakeun ecis. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si Ékom. Jelema-jelema tingkecewis tingharéwos pada baturna. Digebah. nyelap kana sarigsig. aya naon?´ cék nu panasaran ngaharéwos.´ cék nu di gigireunana kukulutus lalaunan. ³Ku Si Ékom peuting dipaké ngarojok anjing. Teu kawartosan ti tadina. tumpa-tempo. imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
³Kaula neda panyaksén. Telenjeng ka paimbaran rék ngunggahkeun. nganggur éta mah. Kasima meureun!´ ³Kumaha ari geus kieu?´ cék tukang gondeng téh. ku lantaran ecis leungit. sanés?´ cék saurang ti jajaran panghareupna. Saayeuna ieu ecis ngaranna!´ ³Nyakséniiii «!!!´ ³Sebut ku saréréa.´ cék Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran. Ieu naon ngaranna «?´ ³Eciiiiissss «!!!´ ³Kurang loba nu nyebutna «! Sakali deui «!´ ³Eciiiiiiissssss «!!!´ ³Héy « tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy waé teu milu ngomong «! Deuleu ka dieu «! Ieu naon «?´ Nu ditanya tingraringeuh. ulah kurang ti opat puluh urang ambéh sah «.´ cék nu nyeplés Kuwu tulén téh bari ngaréwak halu tina leungeun Ki Mukasan. ³Naon ieu «?´
.´ cénah bari tipepereket ngacungkeun halu. nya badag nya panjang.´ Ki Mukasan balik deui ka masigit. milihan halu di saung lisung. Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran. ³Gogoda Lebaran poé Jumaah «! Hadé kitu digantian ku halu?´ ³Tibatan luput mah atuh «. kapaksa diganti ku ieu «.³Dipiceun «! Geuleuh tuda mani lamokot. ³Rék dikamanakeun éta halu kuring?´ cék pamajikan Madsahri norojol ti pawon. ³Nginjeum sakeudeung rék dipaké ecis!´ ³Ulah nu éta. ³Kumaha upami diganti waé heula ku itu «? Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri. halu panguguran. Hutbahna gé teu kaci teu maké ecis mah. Tukang gondeng nu nyeplés Kuwu tulén téh gogodeg bari camberut. manggul halu panguguran. teu nyangka halu sakitu beuratna. da kitu sakadang asuna kabeuratan «. Tah nu éta. rék dipaké nutuan kopi ayeuna «. Ned « rempod awakna doyong ka hareup. ³Ké heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung «. néangan nu hampang. Urang ijabkeun heula ambéh rengrem kana haté.
Naon?´ ³Paranti nutuuuu «!´ ³Bangus sia «! Kitu tah ari teu ngajedingkeun téh «! Ecis «. da ti tadi gé nu nganteuran dahareun geus ngarédés di luar nyaruhun baki. Désa Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung. Samasigit récok parewog-rewog. ³doraka siah!´ Batur-batur Si Sukri narungkup sungut. Sidekah Lebaran cénah. Pok geura ngunggahkeun.
.³Haluuuuu !!!´ ³Cungur sia! Lain halu.!´ Cék samasigit mani ngegeder. ³Cungur sia «!´ cék kolot nu diuk gigireunana. Ecisss cekéng gé egis «! Pok sebut deui ku saréréa «!´ ³Eciiiiissss «. éra tisolédat létah. Mukasan! Yeuh haluna « « éh « ecisna!´ cénah bari ngélémés. ³Annutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul «!´ cék Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna. Rérés hutbah brak dalahar. deuleu! Sakali deui sing bener «. ³Tah kituh «.
Geus rada leler meueusan. lilinieunana beuki kacida. nu takbir. euy « heuheuheuheuheuh «. ³Ari kitu «?´
. nuyun ongkoh. susuganan aya kénéh nu hayangeun nambul angeun pibekeleun saré. Wanci tumorék. harita mah ngadak-ngadak geunjleung. réa parabot marurag tina lomari. Jelema bahé ka luar. Awéwé réa nu riwih-rawah. Di jalan geus teu pati aya nu ngulampreng. Pulisi jeung tentara matroli ka sakuliah kota. Riyeg deui «.!´ Cék nini-nini bari eueuriheun. rék ka mana!´ cék sora lalaki ti kebon cau. ngaromong teu puguh leunjeuranana dibarung ku kasima.LINI
Jam sapuluh peuting. Nu ngadat dina aisan dicombo ku susu indungna. awak asa lénjong. Éar deui «. Jelema riab kalaluar. Cék nu lulungu asa ngimpi dialungboyongkeun. Jéréwét di ditujéréwét di dieu. bisi kumaonam!´ ³Aaaaah « da melaaaang ka budak!´ témbalna bari ngabéngbéos. Cék nu meneran keur leumpang di jalan.? Jol nu rancucut. keur meujeuhna tibra kagareuwah. asa keur usum perang. nawarkeun daganganana. silih tanya. sasari mah iwal ti sora jangkrik jeung simeut. Lebur kiamah téééééh «. Nu ti beurangna tas capé gawé mah geus talibra. ngaheuheuh awahing ku tiris. ³Rék « rék néang incuuuuu «!´ ³Ulah « ulah ka mamana. nini. bari ngakeup ongkoh. Tukang baso waéh traktrak-tréktrék nakolan birit katél butut. Cék nu meneran di imah. ngawarangkong ngénca-ngatuhu. Ger cékcok di mana-mana. Sawatara budak bujang tingrariung sisi jalan. Jagat génjlong dibarung ku ngaguruh sora sagala sakur nu kaeundeurkeun. Barudak rungsing lulungu. ³Nanaonan silaing téh kawas nu kabancuh?´ ³Walah « sial. rarasaan téh cénah asa rék kateureuy ku jagat. nu tingweuleuhweuh. ³Gustiiii « boa ayeunaaaaa «. Riyeg « riyeeeggg « riyeeeggggg «. kumaha « kumaha « kumaha «. Para pajabat jeung pamong désa teu cicing. silih gonjak bari udud pataréma sakenyot séwang. ³Ka dieu. ka jalan. Nyeueung jalan siga ombak-ombakan. ngahodhod kawas hayam kabulusan. lain wayah lain mangsa.´ cék nu ditanya. tina bupét naon ku hanteu. di dinya di geusan pabaliut. lolongok ka ditu-ka dieu.
´ ³Naon tuh eusi patuangan téh «? Ogoan. huntu noroktok. lungsur mani kudu dianteur ku nu kagungan. Diparegat. bongan tara méré nganjuk!´ ³Saha nu sudi nganjukkeun ka tukang ngajeblug!´ ³Barina gé lebar ku Si Amoyna. garduh jeung réa-réa deui. Lumpat ka balong bari lulungu «. Urang Nagrak cénah. ngomong téh!´ Héaaaang sora sirine. Lar mobil ambulans kawétankeun. Jol motor nyusul.´ ³Naha?´ ³Diaping dijaring ku Tapékong béjana. Jarijipen heuheuheuh «. ngadungakeun cilaka ka batur!´ ³Tuman. ditaranya. Jelema pabuis ka ditu ka dieu. Imahna ambruk pisan.´ ³Bangsa babah mah tara keuna ku musibat. Kagebah lini meureun!´ ³Saha kitu? Ti mana?´ cék nu nanya bari nempo ka jero mobil. bisi aya béja imah kabogoh kumaonam. Ti mana « saha « ku naon «? Silihtanya pada teu nyaho.´ Semet nyengir bari ngaheuheuh. Ger béja. Kakara gé gog na ana atuh ari riyeg téh « galéong waéh pacilingan runtuh «. imah Kuwu di Lembursitu rebah. Barudak ngora tingdaréngdék ngadédéngékeun.´ ³Na atuh disusurung kitu?´ ³Teu daék hirup «.³Ngusial beuteung « heuheuheuh «. tingkarecrék «. Dius deuih waéh «. Nepi ka diturunmandikeun tengah peuting «. sok aya-aya baé. Jol mobil disarurung ku limaan. garasi. Jelema caruringhak.´ ³Wah. ³Ku naon tatéh «?´ ³Rék nganteurkeun nu cilaka ka rumah sakit. ka baraya «. warung baso. imah Dokter Gigi runtuh. nu inget ka sobat.´ cék saurang. ³Eum. Kabéh tatu parna «. Saréréa tinggarodeg. silih longok. katinggang lomari!´
. ³Alusna mah toko Si Akoy nu rugrug téh nya euy. sakulawarga «. ³Ti Sindangrasa.
³Ku naon tatéh «? Katinggang naon?´ ³Katinggang peureup!´ témbal érté. Cageur mantén atuh diselang jajan heula mah!´ Nu ngagimbung tingséréngéh ngadéngé supir ngomong kitu téh.´ ³Wah. ³Ari lini téh naon tuh asal-muasalna. Pan buta mah tara ngendog!´ ³Gandéng lah. ³Eum. kajeueung salametna.´ ³Lain kétah. lain buta!´ ³Naon atuh?´ ³Oray naga nu nanggeuy jagat mah «. beungeutna balancunur. silih rangkul bari maraca Alhamdulillah. Kabéjakeun geuning sok aya endog lini «.Nu nyarurung mobil nyarelang ngarambekan heula bari nyarusut késang ku leungeun baju. ngakutan nu carilaka «. agé-agé nepi!´ cék nu nyekel setir. Tengah peuting. sok aya-aya waé «. ³Ké heula « capé! Manéhna ngeunah nyéngclé «! Euweuh nu dagang bajigur-bajigur acan «. ³Sok lah sarurung deui. Nya eundeur ka urangna téh. asa gagah-gagah teuing?´ ³Béjana mah aya gunung bitu ari kitu téh. Pa Érté mah «. Mun cangkeuleun sok nguliat. Garing tikoro!´ ³Eum. Nu leres « ku naon?´
. ngaraco! Dongéng jaman tai kotok dilebuan ta mah! Paranti nyingsieunan budak. Nu srugsrog jeung baraya jeung sobat. Sakeudeung-sakeudeung héang « sakeudeung-sakeudeung héang sirine mobil ambulans.´ Jol érté ngiringkeun nu ngabébéyéng jelema. meureun kadéngé jelegurna!´ ³Ari jauh «?´ ³Ning oyagna nepi ka dieu?´ ³Pan sajagat kaendagkeun!´ ³Cék kolot mah « buta cénah nu nanggeuy jagat. kukurayeun ngadéngé kitu téh. bari tas manggih kareuwas pohara. urut tadi kamemelangan asa kaubaran.
dibéré jalan keur ngiruh!´ Lain saeutik korban lini téh. ³Néangan saha. semet lalajo nu pabuis «. ³baréto gé bapana keur sakarat. Tambah ketir nyeueung nu kitu mah.´ ³Urang onaman «. asa nyeueung pilem lalakon perang. tingtarempo nyidik-nyidik nu tinggarimbung kawas aya nu ditéangan. Ngaléos deui. Ngagugubug tip!´ ³Rék dikamanakeun ayeuna?´ ³Ka Kantor Pulisi!´ ³Ning Si Ébon!´ cék saurang bari nempo beungeut nu balancunur.³Disariksa «. ³Meujeuhna si éta mah. diunggahunggahkeun kana ambulans.´ ³Onaman kumaha «? Da kawajiban saréréa nulungan nu cilaka mah «. deuleu!´ ³Mana atuh tulunganeunana? Ma enya nu cilaka kudu kokotéténgan néangan nu rék nulungan! Kudu urang nu nyampeurkeun!´ ³Yu atuh urang ngider «. Tugas kamanusaan. Lebar tanaga baso teu kamangpaatkeun! Jol jajaka tiluan. Taya pisan gadag. Geus puguh deui Pulisi jeung Tentara mah teu kaur mingé. ari ieu kalah ka haripeut ngabadog barangna «. Asa dijurung laku.´
. Malah aya nu bobolokot getih balas mangkuan nu taratu. tuman!´ ³Ari kitu «?´ ³Batur-batur narulungan nu cilaka. Béh dieuna asa jaman répolusi baréto. Ton?´ ³Agus «. Katut Pa Camat mantuan mangkuan nu carilaka.´ cék nu séjén ngaharéwos ka baturna. nya euy!´ ³Ari urang can kabagéan gawé.´ ³Keur pawit ngadu meureun jeung keur meuli inuman pimabokeun! Cekékeun tétélo jelema kitu mah! ³Pan ayeuna gé sakongkol jeung lini «. Aya di dinya?´ ³Tadi mah aya «. ³Asa reugreug nyeueung alat nagara kitu mah. kalah ka nanawarkeun balong. lain nungguan cara batur.
³Si Enéng. ³Tuh geuning sigana.´ ³Keun waé modar gé bapana mah «! Indungna kajeun «. Taya nanaon di ditu?´ ³Nyéta puguh rék ngabéjaan!´ ³Ngabéjaan naon?´ cék Agus ngoréjat. ngaligeuh can boga gawé «. euy?´ cék Agus asa-asa. bisi aya tulunganeunana. ³sebel ku gedé-huluna gé déwék téh! Angot bebengok bapana mah.´ cék nu séjén mairan. ³da midangdam baé.´ ³Saha nu cilaka téh «? Si Enéng «?´ cék Agus teu sabar. ³Keur naon. mani kawas neuleu anjing budug ari déwék ngulampreng hareupeun imahna téh!´
. Nyeueung silaing tohtohan mah piraku sugan haténa teu lilir «. euy. Mangpaatkeun. ³Tah kabeneran. siga nu sarebeleun pisan «. Gus!´ ³Heueuh geura «. euy. Minantu idéal cék basa ayeuna mah. Pédah déwék batan sakieu. Ngahuleng waé Agus téh kawas keur mikir. bubuhan keur us umna. ³Tong disapirakeun. Nu ditinggalkeun panasaran. ari kitu mah!´ cék Enton. bring naluturkeun. Malik asih pasti «. Ngareureuh tas ngider «. Sieuneun anakna dibawa kokoro meureun minantuan ka déwék mah!´ cénah bangun nu sebel kabina-bina. kasempetan alus kacida «. ³Naha?´ ³Ayeuna waktuna nu mustari keur némbongkeun jasa «.³Ka mana?´ ³Nyao « ka imahna sugan «. Aya naon kitu? Nu ditanya teu némbal. kabogoh di dinya. Gura-giru indit jeung baturna muru ka imah Agus. euy. kamusibatan!´ ³Kapapaténan boa. meungpeung aya pitulung lini!´ ³Na enya kitu. Gus?´ ³Teu nanaon «. ³Si Enéng mah nu midangdamna! Nu cilakana mah bapana boa «. Atawa « indungna sugan «. Jadi minantu kadeuheus engké silaing.´ cék nu séjén. cua.´ cék saurang bari nunjuk ka nu diuk di émpér imahna.
Gék dariuk dina téras. Gura-giru dipapagkeun ka jalan. ngabarabékeun sajajagat siah!´ Srog ka Kantor Penerangan. trok-trok-trok deui beuki tarik. da wawuh kana sorana.
. Hareupeun imahna kadéngé kénéh nu midangdam téh. neda kamandangna. Reg eureun hareupeun lawang buruan. Kari bisa waé napakuranana «. ari geus bukti mah kapahlawananana «.´ ³Kana naon atuh ka dituna «? Leumpang waé nya «?´ ³Nelepon waé atuh ti « ti Kantor Penerangan nu deukeut!´ ³Heueuh «.´ ³Kudu kumaha atuh déwék ayeuna «?´ cék Agus bangun bingung. keur nurunkeun heula korban ti Bolénglang «. Héang sirine «. ³Mana «?´ cék supir ambulans. ³Ké antos!´ cék Agus bari muru panto hareup. Kerong tah irung déwék mun itu teu malik asih ka silaing. Nu puguh waé geura. Muhun « énggal diantos!´ ³Kumaha cénah?´ cénah baturna.³Heueuh ayeuna waktuna cekéng gé bangsa raja nu minantuan ka anak si itu si éta. capé tas leuleumpangan waé. Trok-trok-trok «. Nyuhunkeun dikintun ambulans «. Lah « éta sirine ambulans aya ku matak ketir «. 7 «. urang dagoan hareupeun imahna!´ Bring ka Jalan Hanjuang. ³Asa rék gedé mangpaatna nya euy lini téh keur Si Agus mah!´ ³Hih tuda sagala ogé sugri Kersaning Pangéran mah taya nu teu mangpaat «.´ ³Urang gé mun ditampik ku pimitohaeun mending ngondang sakadang lini. rawu ku silaing bapana atawa indungna nu cilaka. tukang kayu tukang tembok baris maréma. ³Néang ambulans «. réa imah oméaneun. Yu waé ka ditu. Hallo « ieu ti Kantor Penerangan «.´ ³Yéh. Muhun « nyuhunkeun énggal « répot «! Di « di Jalan Hanjuang No. bawa ka rumah sakit «. ³Sakeudeung deui cénah. Tétéla Si Enéng. Yu atuh anteur!´ Bring waéh. ³Hallo «! Nyuhunkeun « eu « ambulans «. Ngadagoan sakeudeung «.
teu ngalieuk-lieuk acan.´ Agus ngarahuh. ³Aya naon?´ cénah bangun reuwas. ceklék dikonci. Kari supir ambulans kawas nu teu sabar. Léos waéh muru pager gigir. Ngalieuk ka babaturanana geus areuweuh.
. ³Sumilangeun «. jleng luncat. bray deui panto hareup. réncang di dinya. ³Itu « eu « abdi ngabantun ambulans «. Biasa Enéng mah ari badé kareseban téh sok siga ripuh pisan. ³Ku naon Enéng téh?´ cék Agus bari nyampeurkeun. Torojol Si Encum. bréh bapana Si Enéng. ³Héy « héy «! Rék ka mana «? Mana nu cilaka téh?´ cék supir ambulans. Ngabéngbéos waé calon minantu kadeuheus téh.´ Gebrug panto ditutupkeun hareupeun irung Agus. ³Sanés aya nu cilaka?´ ³Hah «!?´ ³Badé dibantun ka rumah sakit. Tinggal Agus ngajanteng samar polah.´ ³Ambulans «? Keur naon?´ cék pribumi kereng sanggeus apal kana beungeut sémah. ti gigireun imah. naringgalkeun. ngalangeu naleukeum kana panto mobil.´ ³Cék saha aya nu cilaka?´ ³Kakuping « eu « Enéng nangis.Bray panto tengah muka.
Ari Aki geus mayar iuranana?´ ³Baruk? Nganggo iuran kitu?´ ³Puguh atuh. kenca-katuhu. Da eta we. Ukur upacara wungkul. make jeung aya suhunan. kakara beunang dibaca. jeung nu pawey. Kudu ditebus
. Anu kudu diinget-inget mah. nya. Agustusan di kacamatan teh henteu rame. Tah. Tangtu bae. aya kentengan. aksara Jampana Proklamasi teh. ranginang. saurangna teh kabagean sapuluh rebu!´ ³Aki oge kudu mayar?´ ³Henteu diwilah-wilah. Jampana teh wangunanana siga iimahan. apan kasohor tukang heureuy. Da Aki mah teu gaduh artos!´ ³Urang mah ulah ngitung duit sapuluh rebu. Apan rek pesta Agustusan teh kudu aya duit. kumaha hesena kolot urang baheula ngarebut kamerdikaan. Biasana. Taya nu ngagotong tumpeng. sok digotong ngurilingan kacamatan. Ulis Oding nu keur ngadekul ngetik ngalieuk. Lolongkrang nu kosongna. Kakara yakin soteh. wajit. Ari poe kamari. Da puguh taun-taun ka tukang mah teuing ku naon. Taya nu arak-arakan. da puguh nyanghareupan pajabat desa. jeung sajabana. Ki. ngan paranti nanggungna anu tina awi teh. Hese. angleng. basa ngahaja nanyakeun ka kantor desa. Ari Mang Oji tea. Agustus ayeuna mah bakal aya deui pawey?´ pokna. Ngan sanggeus diberesihan. di jerona teh sok dieusian tumpeng dina baskom. Geus opat taun eta jampana teh sina pangsiun. perenahna palebah bilik jampana. hayang bisa merdika teh. ulen. bakal aya nu ngagotong tumpeng dina jampana. sabangsaning opak. Pedah we. Ki. Nu ngaranna warga desa mah. ceuk pikiran Aki Dasmin. Bieu mah apan.JAMPANA PROKLAMASI
Aksara dina jampana teh katembong deui. nu mawa bejana Mang Oji. aya bilikan. Teu percaya mimitina mah Aki Dasmin teh. ³Enyaan Jang Ulis. Ki!´ ³Alhamdulillah!´ Aki Dasmin ngusap dada. mani ampir teu katembong. ³Enya. Dina putusan rapat kamari. da sugan teh moal kapake deui. Ukuranana oge henteu pati gede. Mani mamandapan nanyakeunana teh. kabeh oge kudu milu iuran!´ ³Kumaha. Aki Dasmin ngadenge beja. dituruban ku daun cau beunang ngaleumpeuh. kurang leuwih sameter ka satengah meter. cenah taun ieu mah Agustusan teh rek diramekeun deui. Ki. Nu matak jampana oge buru-buru diteundeun di para. da puguh pinuh ku kebul. Saban bulan Agustus. basa kakara diturunkeun ti para. dipake nunda kadaharan lembur. ³Langkung rame panginten?´ ³Tangtu atuh. Dijieunna tina kai. Kekecapanana angger kawas baheula : Jampana Proklamasi.
.ku kesang jeung getih. lantaran inget ka mangsa baheula!´ ³Komo atuh kitu mah!´ ³Sumuhun. sarua wae. Ngan meureun kudu dibeberes deui?´ ³Enya. Matak Aki sok atoh nyanghareupan Agustusan teh.´ ceuk Ulis Oding. keur neangan sahuap-sakopeun. Tapi katembong jagjag bae. Isukan urang beresihan heula!´ Urang lembur mah geus papada apal ka Aki Dasmin teh. ³Mayar iuran mah. ti saurang teh sok kabagean ari satengah letereun beas mah. Aki bade ngajual heula hayam!´ ceuk Aki Dasmin bari terus amitan. Euweuh nu ngurus. Lumayan euy. rek dipihapekeun ka Erte. Kabeneran jampana paranti urang aya keneh!´ ³Hayu. aya deui proyek. Kabeneran panggih pisan di buruan imahna. Ari Aki Dasmin. Keur kitu ras kana jampana. engke we tina ladang ngagotong jampana. Henteu waka diturunkeun.´ ³Engke we atuh. Da papantaranana mah.´ pokna. euy!´ ³Proyek nanahaon. geus loba nu caricing di imah. Serengeh seuri sorangan. bari panon mah angger mencrong kana keretas hanca ngetik. milu sukan-sukan. Kudu ngagotong jampana sapoe moket. da Aki mah ngalaman pisan. apan urang mah geus kolot?´ ´ Ngagotong jampana. Datang ka imah. Kalacat ka para. terus ngahuleng dina golodog. Agustusan ayeuna mah bakal rame deui!´ ³Ari maneh kaduga keneh. unggal bulan Agustus teh Aki Dasmin sok manggih rejeki nomplok. Lalaki kolot nu umurna geus ngagayuh ka 80 taun. da kaduga keneh digawe ripuh. ngarah keur dahar saminggueun. Ukur maksakeun sabenerna mah. Matak luut-leet kesang. diurus ku anak-anakna. najan geus pinuh ku kebul oge. kalahka nepungan heula Aki Jumsik. Aya keneh jampana teh. Dipercaya ku urang lembur purah ngagotong jampana dina pawey Agustusan. Ujang. gegerendengan sorangan. Ka saha atuh mayar iuran teh?´ ³Rek ka desa. ³Kantenan atuh. teu kungsi boga anak. Tapi da bungah nu aya. kitu?´ ³Maksakeun we atuh. ³Jumsik. Hirupna ukur kadua pamajikanana nu ayeuna geus mindeng gering. ari capena mah nataku. bari meunang buruhan. Ti heula mah. Buruhna kaitung lumayan. Enya eta oge. Ngahaja-haja mah hese neangan piduiteun teh.
Kudu make paleuleueur. ³Atuh eta mah. moal kaburu. make saragam veteran. ³Aing oge lamun boga duit mah. Moal pogog dibaca. ³Mun kabaca ku Pa Camat mah. henteu cukup ku ngaku milu bajoang. Ngan lamun ditelek-telek ku nu resep tulas-tulis. sakapeung mah hatena sok ngarakacak lamun keur ngagotong jampana teh. milu baris. da meunang hese nyieun tulisan teh!´ ceuk Aki Dasmin. ³Keun bae Sujang. eta tulisan teh kungsi dikiritik ku Pa Erte. ari proklamasi hartina embaran atawa bewara. aya bahan digeuhgeuykeun tah. manehna inget keneh. da meunang hese tea. da geuning kudu make duit ongkoh. Kitu bae paselang-selang. Enya. da ieu mah tulisan aki-aki!´ ceuk Aki Dasmin. tulisan dina jampana mah : Memperingati HUT RI Ke «Kitu apan lumbrahna oge. Malah hurup panungtung mah ampir teu katembong. Rek dibere gajih cenah. Bareto mah.Eta oge. asa ngewa naker tulisan dina jampana teh. Aki Dasmin oge sok rajeun nenjo aki-aki pantaranana. hurup j nu mimiti make aksara leutik (buktina make titik). Da biasana oge. Teu leuwih ti kitu. Geura we. Maranehna mah unggal bulan oge nampa gajih. Tong boro ku nu sakola luhur. tulisanana?´ teu kanyahoan Aki Jumsik geus ngajanteng gigireunana. Ayeuna manehna kaparengan milu ngasaan bebasna kamerdikaan.´ kitu ceuk Pa Erte harita.´ Aki Dasmin gegerendengan sorangan. Ladang kesang baheula teh aya tapakna. Piraku aya bewara digogotong. da lahan keur nulisna kaburu beak. kana tangtu ngehkeyna teh. ³Enya eta oge. * Najan tulisanana henteu pati beres. Lamun tulisanana jampana tumpeng. Dapon aya we lah!´
. Ari Aki Dasmin. ³Keun bae atuh Pa Erte. Boro-boro nyadiakeun duit keur daptar veteran. bareto ka lembur aya nu ngadata para pajoang kamerdikaan. hirup ngahenang-ngahening. hayang bisa dahar unggal poe oge seuseut naker. ³Moal diganti euy. anak tatanggana anu kakara kelas opat SD oge ngageunggeureuhkeun. Tapi nya kitu. jaman samemeh merdika. Henteu nyambung magar teh. Kalahka loba nu muji. Rus-ras ka mangsa lawas. Jampana teh apan hartina parantin ngagotong. Ongkoh sanggeus sababaraha kali dibawa pawey. Tapi geuning ukur jadi tukang ngagotong jampana dina pawey Agustusan. bari tonggoy meresihan jampana. Tapi ari ngaganti tulisan mah henteu. kakara nyambung!´ Teu bisa ngajawab Aki Dasmin oge dikitukeun mah. basa ku manehna disidik-sidik. ngan kudu puguh hartina. naha ari a make hurup gede. kana tangtu kituna teh. Apan pageto dipakena oge. ³Lila atuh diganti mah. tidak sesuai dengan ejahan yang disempurnakan!´ kitu apan pokna oge. Enya deuih. sasat hirup lieuk euweuh ragap taya. taya nu nyawad. tapi da sidik keneh.
´ ³Saha nya.³Ngan eta pindingna siga aya nu bolongor. 50 jelema oge geus 100 rebueun. Apan urang rek meunang proyek. kumaha lamun tumpengna bahe. Ditaksir ti kenca ti katuhu. Cik atuh. geuning Pa Erte teh euweuh nepungan?´ ³Acan sugan. ³Kumaha. Aki Jumsik ngusiwel ngaluarkeun daun kawung. euy. Sageuy upama Pa Erte nitah nu lian teh. rek cicing di hareup!´ ³Apan kitu biasana oge. tangtu poekeun keneh. Tapi nepi ka piisukaneun Agustusan.´ ³Maneh geus mayar.´ ³Moal teu rongkah pawey taun ieu mah.´ ³Acan kumaha. Ongkoh kuring mah boga duit ti mana ketang. Maneh mah biasa we meureun. Asa teungteuingeun atuda. Kuring mah najan ku Pa Erte ditagih oge. Puguh bae Aki Dasmin ngahuleng. Min?´ ³Enggeus. nu rek nyieun tumpengna?´ ³Ulah mikiran nu kitu urang mah. Geus dianggap pantes.´ ³Urang tanyakeun we ayeuna!´
. ari aki-aki geus rerempo mah ulah dipentaan bae duitna. Dadamparna deuih nu rek ditambal teh. da iuranana oge mani sapuluh rebu. ³Heueuh. ³Kuduna mah Pa Erte teh geus nepungan urang!´ ceuk Aki Dasmin sajeroning reureuh di buruan. Aki Dasmin nepungan Aki Jumsik. apan isukan pawey teh.´ ³Ah. tambal atuh!´ ³Puguh arek ieu oge. da biasana oge sok saminggu samemehna. Keun bagean Erte. da keur henteu boga duit. itung-itung paleuleueur. kumaha ari ngagotong jampana teh. anggursi dibere kuduna oge!´ ³Keun bae atuh. Ngahaja meuli heula keretas endog. Ngarah puguh we urang mah. ti mana mimiti pawey teh. keur mapaesanana. naha make jeung mayar. lamun ti unggal jelema dibere dua rebu. bisi aya nu kurang merenah. Pa Erte can aya nepungan. henteu dibere. Ngarah henteu ngarodon!´ Ampir sapoe jeput Aki Dasmin jeung Aki Jumsik ngabeberes jampana teh. Komo anu kakara mah. di mana eureunna.´ ³Enya atuh. Lebah suhunan ditapelan bandera merah-putih. kapaksa we ngajual heula hayam. Saha nu daekeun deuih. Basa wanci geus ngagayuh ka wanci magrib. terus diteundeun dina golodog . Itung we.
´ ³Wah.´ Duanana terus ngajugjug imah Pa Erte. bisi salah!´ ³Ari Aki kedah iuran sapuluh rebu teh kanggo naon?´ ³Apan keur pesta Agustusan!´ ³Cik atuh tulungan. hese nerangkeunanan eta mah. mani asa rareuwas kieu?´ ³Puguh aya nu bade ditaroskeun ieu teh. apan biasana oge Aki teh sok dipiwarang ngagotong jampana. Geus meujeuhna hirup senang Aki mah!´ Aki Dasmin jeung Aki Jumsik tibang ngahuleng. Jumsik. Ulah nyaritakeun pulitik urang mah. Memang bareto mah sok diserenkeun ka saban Erte. ³Aing mah asa henteu dihargaan. mani asa tiis-tiis bae. angkeuhan rek digotong isukan!´ ceuk Aki Jumsik. geuning Aki Dasmin. Aeh. Ayeuna jaman reformasi. Ki. Karunya deuih. tanyakeun bae ka desa. Ari ayeuna. Ki. ³Aya naon. Tapi ayeuna mah anu nguruskeunana desa. Kasampak nu ditepunganana keur diuk di tepas imah. Ngan hadena mah. ketang. ³Sampurasun. kumaha lamun mopo di tengah jalan. Terus bae amitan. Pa Erte. Ki. boh nguruskeun kasenianana.´ ³Bener. Eta mah jaman Orba atuh. ³Lain teu hayang nulungan kuring oge. Ceuk Pa Ulis mah geus henteu jaman kikituan teh. henteu ngartos Aki mah. sabab pakaitna jeung pulitik. Ki. da ayeuna mah duka aya acara ngagotong jampana duka moal. apan Aki teh geus kolot. Ngan dalah dikumaha deui.³Ka imah Pa Erte?´ ³Enya. kamana deui atuh. Terus kumaha. Leres kitu enjing teh bade aya pawey?´ ³Enya. Boh nyieun jampana. Ki?´ ³Sumuhun. Mangga ka lebet!´ ³Sawios di dieu bae!´ ceuk Aki Dasmin bari diuk dina golodog. Mangkaning Aki teh geus ngomean jampana. ceuk Pa Ulis oge anu bau-bau Orba teh kudu ngeureuyeuh disingkahan. Pa Erte!´ ³Aeh.´ ³Janten kumaha atuh?´ ³Henteu kumaha. da kuring oge teu pati apal. Naon hubunganana ngagotong jampana sareng Orba.´
. Asa disapirakeun.´ ³Ke.
apan ieu mah pesta Agustusan. Sisinarieun nya. dibawa ka astana!´ walon Aki Jumsik bari nyerengeh. kadenge sora barudak patinggerendeng. Aki Dasmin jeung Aki Jumsik ngadaweung deui di golodog. pabuburit. Min. Keur kitu. bakal aya dangdut bejana mah.´ ³Lalajo atuh. aparat desa kabedag nanggap dangdut?´ ³His. Min?´ ³Urang teundeun deui jampana teh di para. ³Jumsik!´ ³Kumaha. paling oge urang nu digotong dina pasaran. Sugan we taun hareup mah!´ ³Taun hareup mah. Tapi Aki Dasmin anggur ngaheruk.´ Kadengeeun sabenerna mah obrolan barudak teh. geus meujeuhna pangsiun!´ Isukna.³Keun bae. najan tatanggana arindit lalajo pawey oge. ³Arek lalajo maneh moal?´ ³Ka bale desa tea?´ ³Enya. euy.***
. Meureun urang teh geus henteu kapake. Jampana Proklamasi masih keneh ngajugrug. Poe eta mah henteu ingkah ti imah. Katembong dina panonna aya nu beueus. Sukuran pedah nagara urang geus merdika leuwih ti satengah abad.


c: text/html

text:
Amanat Uwa Ajengan
1. Sholat awal waktu berjamaah 2. Jangan berhenti mencari ilmu 3. Jangan terjun ke dunia politik 4. Jangan berhenti mencari teman 5. Pertahankan akidah ahlu sunnah wal jama’ah 6. Lamun hayang maju ulah eureun mikir 7. Lamun hayang maju kudu daek cape 8. Ulah embung disebut bodo 9. Ulah embung disebut sahandapeun 10. Sagala anu tumiba kadiri, gara –gara diri 11. Ubar diri aya di diri 12. Euweuh nu nyaaah ka diri kajaba nu boga diri 13. Harga diri kumaha diri 14. Ari ngitung kudu ti hiji, ulah ujug –ujug angka salapan 15. Mun keur nyieun pondasi tong sok waka mikirn kenteng 16. Sanajan teu lumpat, tapi ulah cicing 17. Sagede gede na jalan syare’at, ulah matak ngurangan tawakal ka alloh 18. Tong lempang dina hayang, tong cicing dina embung, tapi, kudu lepaang dina kudu, kudu eureun dina ulah 19. Tong lesot hate tina eling ka alloh dina kaayaan kumaha wae, sedih, susah jeung bungah
Sarebu sobat saeutik teuing. hiji musuh loba teuing
.20.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rendang
Rendang nyaéta daging anu digulé maké santen nepi ka angeunna garing, anu ancik sakur keureutan daging sarta samarana.[1] Sanggeus aya nu nalungtik rendang mangrupa kadaharan pinunjul di tataran kabéh nagara.[2] Ti opat puluh kadaharan nu aya, rendang jadi nomer hiji di antara nu sejénna.[2] Daging sapi ieu dikulub sacara lalaunan nu ditambahan santen jeung deui campuran séréh, laja, bawang bodas, konéng, jahé sarta cabé, saterusna dikulub sababaraha jam pikeun nyieun kadaharan ieu ngeunah, kaambeu bau daging sapina.[2]
Kadaharan Has Minang[édit | édit sumber]
Minangka hiji kadaharan has, rendang junun kaluar ti rohang budayana sarta ngahontal kasohoranana tanpa dikatrol ku pihak anu ngawasa di unggal-unggal jaman.[3] Komo, kecap ‘rendang’ geus kasebut dina loba kesusteraan Malayu klasik, salah sahijina dina Hikayat Amir Hamzah.[3] Ieu ngabuktikeun yén rendang geus jadi kulinér nu dipikaresep kaom Malayu taun 1550-an.[3] Kiwari, rendang teu ngan jadi pilihan pikeun kadaharan di réstoran Padang anu anu sumebar di pelosok nagari.[3] Manéhna mindeng jadi bekel favorit waktu indit-inditan laér alatan sipatna anu tahan lila.[3] Bayangkeun waé, rendang anu dimasak kalayan pas baris sanggup tahan nepi ka dua bulan kalayan aroma sarta citarasa anu kajaga. Dina kamekaranana, rendang dipikawanoh dina rupa-rupa jenis.[3] Aya rendang darék,[3] rendang bukik,[3] sarta rendang payakumbuh.[3] Béda di antara jenis-jenis kasebut saukur perenahna dina wewengkon mana rendang éta dijieun.[3] Unggal-unggal wewengkon ngabogaan saeutik variasi cara pangolahan sarta ogé panampilan.[3] Tapi, ti sisi rasa, bédana bisa kasebut.[3] Sebut waé rendang darék anu ngawujud dina kelir anu leuwih hideung.[3] Cenah, rendang darék ieu anu leuwih dipikawanoh minangka rendang asli Minang.[3] Darék (atawa ‘darat’ dina basa Minang) mangrupa sebutan wewengkon di Minangkabau.[3] Wewengkonna ngawengku sawatara kabupatén atawa dayeuh anu aya di barisan suku pasir, kawas Agam, Taneuh Datar, Limapuluh Dayeuh, sarta wewengkon sakurilingna.[3] Di Minangkabau, darék ogé biasa disebut Luhak Nan Tigo (luhak anu tilu).[3]


text:
Basa Sunda • Pangajaran Basa Sunda • Kemis, 12 Juli 2012 18:02
Ku Ajip Rosidi
Wawangsalan téh salah sahiji kamonésan dina basa Sunda, nyebut maksud nu saenyana sacara henteu langsung, tapi ku jalan nataan hiji barang atawa kecap anu murwakanti jeung maksud nu saenyana téa. Upamana maksud anu saenyana rék nyebut hiji jalma henteu meunang dipikameumeut, henteu nyebut kecap "meumeut" atawa "dipikameumeut", tapi jiga anu tatarucingan nyebut ngaran sato anu sorana murwakanti jeung kecap "meumeut" atawa "dipikameumeut" sacara henteu langsung. Nu matak wawangsalanana jadi:
Henteu beunang dihurang sawah / Henteu beunang dipikameumeut
Sabab anu disebut "hurang sawah" téh simeut, duméh simeut di sawatara daérah mah sok didalahar cara hurang. Kecap "simeut" apan murwakanti jeung kecap "meumeut" atawa "dipikameumeut".
Lamun anu dipimaksud rék nyindiran lalaki anu ngahéroan mojang, kecap "héro" henteu disebut, tapi nyebut sato anu ngaranna murwakanti jeung kecap "héro". Jadi wawangsalanana kieu unina
Paingan sok pulang-anting ka dinya, da aya nu dianjing cai
Nu dimaksud ku anjing cai téh "séro" nu sok néwakan lauk di balong, apan sorana murwakanti jeung "héro".
Jadi saenyana wawangsalan téh sabangsa tatarucingan, anu tuluy jadi ungkara anu maneuh pikeun nepikeun maksud sacara henteu langsung, jadi kabeungharan idiom basa. Ieu sawatara contona deui
Teu beunang disupadulang, teu beunang dibébénjokeun (nu dimaksud ku supa dulang téh "kéjo", ari "kejo murwakanti jeung kecap "bébénjo");
Péso pangot ninggang lontar, acan katuliskeun diri (nu dimaksud ku péso pangot ninggang lontar téh "nulis" da baheula mah nulis téh dina daun lontar ari parabot nulisna péso pangot. Kecap "nulis" apan murwakanti jung kecap "katuliskeun".
Nyiruan genténg cangkéngna, masing mindeng pulang anting (nu dimaksud ku nyiruan genténg cangkéngna téh "papanting" anu murwakanti jeung kecap "pulang anting";
Sok rajeun ngabuah kawung, nyuruluk cipanon bijil (nu dimaksud ku buah kawung téh "caruluk" anu murwakanti jeung kecap "nyuruluk" cipanon);
Sieun teu kauntun tipung, sieun teu laksana (nu dimaksud ku untun tipung téh "laksa" anu dijieunna tina tipung béas sarta murwakanti jeung kecap "laksana").
*
Baheula mah dina waktu urang Sunda masih homogén sarta masih kabeungkeut dina hiji budaya anu sarupa, wawangsalan téh jadi kacapangan saréréa. Lamun ngadéngé atawa maca kalimah anu mangrupa wawangsalan langsung ngalartieun. Jumlahna henteu sabaraha, da wawangsalan mah henteu produktif cara sisindiran, paling ogé saratus dua ratus kabéhna téh, jadi matak henteu hésé ngapalkeunana. Tapi sabada pakumbuhan urang Sunda jadi héterogén jeung henteu ngahiji deui dina lingkungan budaya anu sarupa, anu sok ngagunakeun wawangsalan téh beuki ngurangan, sabab lamun aya nu ngagunakeun wawangsalan tacan tangtu nu ngabandungan atawa nu macana ngalartieun kana maksudna. Wawangsalan minangka kamonésan basa henteu jadi milik sakabéh urang Sunda. Tur jumlah anu ngarti jeung anu resepeunana beuki lila beuki kurang baé jumlahna.
Saenyana wawangsalan téh lain kamonésan Sunda pituin, da sanajan dina sawatara carita pantun anu kacatet ku C.M. Pleijte aya nu ngagunakeun wawangsalan, tapi dina naskah-naskah Sunda Kuna mah wawangsalan henteu kapanggih. Hartina wawangsalan ayana dina basa Sunda kakara béh dieu, da carita pantun anu dikumpulkeun catetanan ku Pleijte kakara dina ahir abad ka-19 jeung awal abad ka-20.
Dina basa Jawa, wawangsalan téh disebutna "wangsalan". Dina Kamus Jawa Kuna Indonesia anu disusun ku P.J. Zoetmulder hasil gawé bareng jeung S.O. Robson (Gramédia Pustaka Utama, Jakarta, cet. IV, 2004), kecap "wangsalan" henteu aya. Kitu deui dina Kamus Jawa Kuna-Indonesia susunan L. Mardiwarsito (Nusa Indah, Éndéh). Dina Kamus Praktis Jawa-Indonesia susunan Pardi Suratno spk (IQ Wacana, Yogyakarta, 2004), kecap "wangsalan" diterangkeun kieu: "rangkaian kata berisi tebakan yang disertakan (contoh: jenang sela, apuranen lepat kula)."
Sanajan henteu tétéla naon anu dimaksud ku katerangan "tebakan yang disertakan", tapi ku ayana kecap "tebakan" (= teka-teki) nuduhkeun yén maksudna mah "wangsalan" téh sabangsa tebakan atawa teka-teki alias tatarucingan.
Masih kudu dipaluruh, saha heula anu ngagunakeun "wawangsalan" atawa "wangsalan" téh urang Sunda dina basa Sunda atawa urang Jawa dina basa Jawa? Pikeun maluruh hal éta urang kudu mariksa sakabéh naskah-naskah anu aya boh dina basa Sunda boh dina basa Jawa. Tapi ku sabab kanyataan sajarah nuduhkeun yén leuwih réa budaya Jawa anu mangaruhan budaya Sunda manan sabalikna (ma'lum urang Sunda anu kungsi dijajah ku Jawa, henteu sabalikna), jigana moal kaliru lamun saheulaanan ditarima anggapan yén "wawangsalan" téh pangaruh tina "wangsalan" dina basa Jawa.
Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44
Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19
Jumaah, 18 Juli 2014 02:37
Rebo, 28 Méi 2014 01:32
Rebo, 28 Méi 2014 01:09


text:
Sepré
Sepré nya éta kaén anu nutupan kasur.[1] Sepré mimitina dijieun tina bahan anu kasar jeung sakapeung mah osok tina kaén meungang nenun.[1] Sepré dipaké pikeun ngeunaheun dina saré teu mérang jeung jauh tina kebul anu cicing dina kasur.[1] Aya sawatara bahan kaén anu dipaké pikeun nyieun sepré diantarana katun, linen, satin, sutra, rayon, serat bambu, tur campuran polyester jeung katun.[1] Material anyar saperti kaén polipropilene mangrupa sepré anu sakali paké lantaran sepré ieu murah, biasana dipaké di tempat-tempat pengungsian bencana.[1] Ilaharna sepré aya dua jinis nya éta sepré rata jeung sepré karét.[1] Sepré rata mangrupa kaén rata biasa, sedengkeun sepré karét sepré anu aya karétan diunggal sisi sepré pikeun nyangreudkeun kana kasur sangkan teu coplok. [1]
Sajarah sepré[édit | édit sumber]
Jaman baheula, sepré saukur tilam pikeun kasur sangkan teu ka kotoran anu dijieuna tina lembaran persegi anu basajan tina flanel polos.[1] Kamekaran jaman mangaruhan kana bentukjeung modél sepré, pungsina ogé barobah lain ngan saukur nutupan tempat saré tapi geus jadi gaya hirup di kalangan -kalangan nu beunghar.[1] Jalma beunghar milih sepré tina kaén tenun, jeung kaén katun Mesir alatan leuwih eksotis, kitu ogé sepré anu dijieun tina sutra atawa satin.[1] Saluyu jeung kamekaran jaman, kaén pikeun sepré jadi loba rupana tina segi bahan, warna jeung motif.[1]
Cara miara sepré[édit | édit sumber]
Seuseuh seprémaké cai tiis atawa haneut.[2] Lamun maké mesin cuci paké panagaturan putaran normal atawa sedeng.[2] Singkahan nyeuseuh sepré maké pemutih. [2] Ulah ngeueuman sepré maké deterjén lila teuing, alusna mah ulah dikeueuman.[2] Sepré ulah disikat jeung ulah diperes tarik teuing.[2] sepré ulah dipoé kapanasan teuing, moékeunana kudu dibalikeun.[2] Setrika sepré kalayan suhu anu sedeng ulah panas teuing. [2]


text:
Jual Bibit Kopi ke Banyuwangi Jawa Timur Hub.Tani Sejahtera 0812 4902 5398 Tersedia Bibit Kopi Robusta dan Arabika, Harga MURAH.
SIAP KIRIM KE SELURUH INDONESIA
PENJUALAN DAN JASA PENANAMAN ANEKA BIBIT TANAMAN HUTAN, BUAH, KEBUN, BUNGA SEPERTI JATI, JABON, SENGON, DURIAN, MANGGA DLL.
Tanaman Kopi merupakan komoditi ekspor yang cukup menggembirakan karena mempunyai nilai ekonomis yang relative tinggi di pasaran dunia, Tanaman bibit kopi yang kami sediakan adalah jenis Arabika dan Robusta. Pemilihan jenis kopi akan mempunyai nilai ekonomis dan rasa yang relatif baik serta yang tahan terhadap penyakit karat daun.
Kami pembudidaya bibit tanaman dari Nganjuk Jawa Timur membudidayakan bibit kopi dalam jumlah besar dengan usia dan ukuran yang bervariasi, dari usia 1 bulan hingga usia 3 tahun dan variasi ukuran mulai dari 7-100cm. Usaha kami melayani kerjasama dengan instansi untuk program reklamasi, reboisasi lahan tambang, maupun program reboisasi umum serta kami memberikan konsultasi dan pelatihan penanaman Bibit Kopi bagi Anda pembeli bibit dari kami.
Kami berdomisili di Nganjuk Jawa Timur tetapi kami siap melayani permintaan ke banyuwangi dan sekitarnya serta permintaan dari Luar Kota dan Luar Pulau ke Seluruh Wilayah Indonesia meliputi Jawa, Sumatera, Kalimantan, Sulawesi, Maluku, Bali, NTB, NTT, Papua dsb. Kami siap mengirim Bibit Kopi dalam jumlah besar dan continue.
Perusahaan kami melayani kerjasama dengan instansi untuk program reklamasi, reboisasi lahan tambang, maupun program reboisasi umum serta kami memberikan konsultasi penanaman bagi Anda pembeli bibit dari kami.
Alamat Budidaya Bibit Kopi Tani Sejahtera :
Desa Tanjung Kalang Kec. Ngronggot
Nganjuk Jawa Timur
Telp : 0858 5359 5509 / 0812 4902 5398
Email : Tanisejahtera1@gmail.com
Kami juga menjual :
- Jual Bibit Mahoni Banyuwangi
- Jual Bibit Sengon Banyuwangi
- Jual Bibit Jati Banyuwangi
- Jual Bibit Jabon Banyuwangi
- Jual Bibit Trembesi Banyuwangi
- Jual Bibit Mangga Banyuwangi
- Jual Bibit Belimbing Banyuwangi
- Jual Bibit Coklat Banyuwangi
- Jual Bibit Rambutan Banyuwangi
- Jual Bibit Durian Banyuwangi
- Jual Bibit Nangka Banyuwangi
- Jual Bibit Srikaya Banyuwangi
- Jual Bibit Sepatu Dea Banyuwangi
- Jual Bibit Melinjo Banyuwangi
- Jual Bibit Manggis Banyuwangi
- Jual Bibit Matoa Banyuwangi
- Jual Bibit Mangrove Bakau Banyuwangi
- Jual Bibit Ketapang Kencana Banyuwangi
- Jual Bibit Buah Naga Banyuwangi
- Jual Bibit Anggur Banyuwangi
- Jual Bibit Cengkeh Banyuwangi
- Jual Bibit Kopi Banyuwangi
- Jual Bibit Sukun Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Banyuwangi
- Jual Bibit Nyamplung Banyuwangi
- Jual Bibit Angsana Banyuwangi
- Jual Bibit Cendana Banyuwangi
- Jual Bibit Kakao Banyuwangi
- Jual Bibit Aren Banyuwangi
- Jual Bibit Kelengkeng Banyuwangi
- Jual Bibit Cemara Laut Banyuwangi
- Jual Bibit Bunga Kenanga Banyuwangi
- Jual Bibit Bunga Bougenville Banyuwangi
- Jual Bibit Pucuk Merah Banyuwangi
- Jual Bibit Jambu Biji Banyuwangi
- Jual Bibit Jambu Air Banyuwangi
- Jual Bibit Jambu Jamaika Banyuwangi
- Jual Bibit Kelapa Banyuwangi
- Jual Bibit Pinang Banyuwangi
- Jual Bibit Pepaya Banyuwangi
- Jual Bibit Tanjung Banyuwangi
- Jual Bibit Gaharu Banyuwangi
- Jual Bibit Glodog / Glodokan Banyuwangi
- Jual Bibit Karet Banyuwangi
- Jual Bibit Sirsak Banyuwangi
- Jual Bibit Alpukat Banyuwangi
- Jual Bibit Sawo Banyuwangi
- Jual Bibit Pala Banyuwangi
- Jual Bibit Kemiri Banyuwangi
- Jual Bibit Akasia Banyuwangi
- Jual Bibit Gmelina / Jati Putih Banyuwangi
- Jual Bibit Damar Banyuwangi
- Jual Pohon Tabebuya Banyuwangi
- Jual Pohon Pule Banyuwangi
- Jual Bibit Tanaman Obat Toga Banyuwangi
- Jual Bibit Kencur Banyuwangi
- Jual Bibit Temulawak Banyuwangi
- Jual Bibit Jahe Merah Banyuwangi
- Jual Bibit Jahe Emprit / Putih Banyuwangi
- Jual Bibit Jahe Gajah Banyuwangi
- Jual Bibit Sirih Merah Banyuwangi
- Jual Bibit Kunyit di Banyuwangi
- Jual Bibit Kelengkeng Pingpong Banyuwangi
- Jual Bibit Kelengkeng Itoh Banyuwangi
- Jual Bibit Sengon Solomon Banyuwangi
- Jual Bibit Sengon Laut Banyuwangi
- Jual Bibit Jati Stek Pucuk Banyuwangi
- Jual Bibit Jabon Merah Banyuwangi
- Jual Bibit Jabon Sosis Banyuwangi
- Jual Bibit Jabon Putih Banyuwangi
- Jual Bibit Mangga Arum Manis Banyuwangi
- Jual BIbit Mangga Manalagi Banyuwangi
- Jual Bibit Rambutan Binjai Banyuwangi
- Jual Bibit Rambutan Rapiah Banyuwangi
- Jual Bibit Durian Montong Banyuwangi
- Jual Bibit Durian Sitokong Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Nipis Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Keprok Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Pecel Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Sunkis Banyuwangi
- Jual Bibit Jeruk Bali Banyuwangi
- Jual Bibit Kelapa Hibrida Banyuwangi
- Jual Bibit Kelapa Kopyor Banyuwangi
- Jual Bibit Kelapa Dalam Banyuwangi
- Jual Pohon Bintaro Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Merah Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Kuning Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Kipas Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Botol Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Putri Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Raja Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Jenggot Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Kenari Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Sadeng Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Bambu Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Jepang Banyuwangi
- Jual Pohon Palem Waregu Banyuwangi
- Jual Bibit Pohon Pinisium Banyuwangi
- Jual Bibit Pohon Taman Banyuwangi
- Jual Bibit Bunga Banyuwangi
- Jual Bibit Pohon Flamboyan Banyuwangi
- Jual Pohon Kamboja Banyuwangi
- Jual Benih / Biji Jati Banyuwangi
- Jual Benih / Biji Sengon Banyuwangi
- Jual Benih / Biji Jabon Banyuwangi
- Jual Benih / Biji Mahoni Banyuwangi
- Jual Benih / Biji Trembesi Banyuwangi
- Jual Pupuk Kandang / Organik Banyuwangi
- Jual Bibit Bawang Merah Banyuwangi
- Jual Daun Sirsak Banyuwangi
- Jual Daun Mimba Banyuwangi
- Jual Daun Kelor Banyuwangi


text:
Kacaritakeun aya 2 urang santri nu keur gunem catur. Santri nu kahiji salaku santri tingkatan dasar nu karek apal safinah, tijan jeung jurumiyah hungkul tur ngaliwet oge masih keneh tutung. Nu hiji deui santri tingkatan tengah lumayan lah geus apal ari tibang alif bingkeng alif bingkeng wae mah. Supaya teu hese nyebutna urang ngaranan we santri nu dasar Somad jeung santri nu tengah Juned(Punten bilih aya nu namina sami, mung sakadar panokohan). Dina gunem catur eta maranehna keur ngobrolkeun masalah مياه(miyaah) nyaeta ngabahas cai.
Si Juned ngomong kieu ka sahandapeunana Somad tea”Yeuh Mad, maneh apal teu? da meunang siah abdas ku cai kiih anjing oge”
Somad ngareunjag”Ah maenya Mang (santri nu leuwih luhur tingkatanna atawa umurna biasana lamun di pasantren salafi mah sok disebut Amang) bet ci ikih jelema oge nu kagolongkeun lain mahluk najis geus kaasup najis komo deui anjing anu najisna oge kagolongkeun tingkatan pangbeuratna nyaeta najis mugholadhoh”.
“Iyeuh coba yeuh dengekeun kaol ulama ke ku maneh bari hartikeun tiap kecapna” Tembal Si Juned.
Somad nyarita ”Heueuh sok atuh naon?”
.”Kieu yeuh من وضؤا ببول كلب صح وضؤه” Tembal Si Juned.
Si Somad rada ngahuleng bari tuluy manehna ngomong, pokna“ke..ke.. urang artikeun sakecap-sakecap, من teh hartina sing saha jalma, وضؤا hartina abdas/wudhu, ببول hartina ku cikiih, كلب hartina anjing, صح hartina mangka sah, وضؤه hartina wudhuna eta si jalama… Eh heueuh nya hartina teh sing saha jalma anu wudhu ku ci kiih anjing mangka sah wudhuna.”.
“Heueuh tah kitu ” tembal si Juned.
“Asyik euy uing meunang elmu anyar, jadi dimana-mana euweuh cai rek wudhu mangka meunang make ci kiih anjing”. Ceuk Si Somad bari bungah.
Kocapakeun saeunggeus sawatara lila ti harita si Somad ulin jeung babaturanna seja ngala jangkrik ka gunung sembung. Manehna asruk-asrukan kana rungkun neangan jangkrik nu sorana alus sarupaning madang, colat reujeung kalung. Bakating ku resep ngala jangkrik manehna jeung babaturanna poho can sholat lohor ari waktu geus tereh kana ashar. “Alah Mad geus rek jam 2 leuwih yeuh urang can sholat lohor, hayu ah neangan cai keur wudhu” ceuk babaturanna ka si Somad.
“Ah jauh neangan cai di gunung mah urang neangan anjing we keur wudhu mah”.
Babaturnanna olohok bari tuluy nyarita “Haar naha bet nengan anjing?”
”Heueuh da meunang iyeuh wudhu ku ci kiihna, hayu urang teangan” tembal si Somad. Bari teu ngarti oge antukna mah babaturanna teh nuturkeun.
“Wah euy tuh aya anjing teh, hayu urang udag” ceuk si Somad bari ngaberetek lumpat. Ari pas ngudag-ngudag anjing kitu Si Somad papanggih jeung Jang Qosim keur ngababad tegal pihumaeun.
“Na nanaonan maneh teh Somad bet ngabeberik anjing?” Tanya Jang Qosim ka Somad.
“Itu Kang abdi bade wudhu mung pan tebih pami kedah wudhuna ka lebak mah, waktos lohorna tos samporet”. Tembal Somad.
“Na rek wudhu bet ngudag-ngudag anjing?” Pokna Jang Qosim bari semu kerung.
”Euh pan saur Mang Juned oge aya katerangan sapertos kieu من وضؤا ببول كلب صح وضؤه janten sing saha jalmi anu wudhu ku ci kiih anjing mangka sah wudhuna, kitu Kang” tembal Somad kalayan atra.
”Euuuh Somad nu matak ngaji teh sing bener sing soson-soson tur bereskeun nepika jucung supaya ulah kacadian deui samodel kieu” Geleneng Jang Qosim.
”Iyeuh harti tina eta kalimah teh lain kitu, lamun saliwat mah ditempona memang siga kitu, ngan dina kecap ببول كلب hartina lain ku ci kiih anjing, ب ba dina eta huruf lain harti kalayan atawa ku, tapi bima’na ba’id tegesna mah jauh, jadi harti nu benerna mah sing saha jalma anu wudhu jauh tina ci kiih anjing tegesna teu kakeunaang ku najisna eta ci kiih mangka sah wudhuna”. “Owh kitu Kang, paingan atuh simkuring oge asa aneh tiasa wudhu ku ci kiih…hehe” Tembal si Somad ngabelenyeh bari era. “Nu matak ngaji sing bener, ulah siga jelema jaman ayeuna teu apal alip bingkeng alip bingkeng acan oge geus nyalah-nyalahkeun batur asa manehna nu pang benerna dina agama. Tuh rek wudhu mah deukeut saung Akang aya sumur nang nyieun Akang, caina mah tinggal nimba” Ceuk Jang Qosim ka Si Somad.
(Nurzaman, Nuh)


text: 1Dulur-dulur, upama aya jelema anu kaperegok migawe anu teu bener; ku aranjeun teh, anu ariman keneh, kudu dipapatahan sing sareh; bari aranjeun sorangan ngajaga diri, bisi keuna ku gogoda. 2Aranjeun teh, enggoning nedunan patokan ti Al Masih, kudu silih tulungan sarta silih sundang babawaan jeung pada batur. 3Jalma anu ieu aing, padahal taya naon-naonna, sasat ngabobodo maneh. 4Masing-masing kudu naliti laku lampahna pribadi. Dina karasa yen hade, rarasakeun ku sorangan bae, teu kudu dibanding-banding jeung kalakuan batur. 5Sabab unggal jalma, boga pasualan masing-masing. 6Anu rumasa yen geus meunang pangajaran tina hal dawuhan Allah, kudu boga pamulang tarima nu hade ka nu ngajarna. 7Kahade, ulah boga pikir yen Allah beunang dibobodo. Naon anu dipelak ku urang, eta nu baris kapetik. 8Lamun urang pepelakan dina hawa napsu, anu baris kapetik teh, tangtu anu temahna matak paeh jeung binasa. Sabalikna, lamun pepelakan dina Ruh, anu baris kapetikna teh, nya eta hirup anu langgeng. 9Ulah bosen-bosen melak kahadean mah; sabab eta pepelakan urang teh, dina waktuna, pasti kapetik hasilna upama urangna teu lanca-linci. 10Ku sabab eta, ka saha-saha ge sing sabisa-bisa nyieun kahadean, komo ka batur nu saiman mah. 11Tengetkeun nu aksarana baradag! Eta teh beunang nulis simkuring sorangan! 12Jalma-jalma anu ngudukeun aranjeun disunatan teh, — kabeh oge — ngan ukur jalma-jalma nu hayang kapuji, malar ulah milu dikaniaya ku tina lantaran salib Al Masih. 13Maranehna teh, sanajan disarunatan oge, hirupna mah teu tuhu kana hukum Toret. Maranehna mamaksa ka aranjeun ngudukeun disunatan teh, nya hayang kapuji tea, yen maranehna geus bisa ngeunakeun eta ciri lahir ka aranjeun. 14Moal aya anu rek dipake agul ku simkuring mah, iwal ti salib Isa Al Masih anu jadi lantaran dunya teh pikeun simkuring mah geus paeh digantung; kitu deui, simkuring pikeun dunya. 15Jadi, boh disunatan boh henteu, sarua taya hartina. Tapi anu penting mah, nya eta sual geus ngajadi mahluk anu dianyarkeun deui. 16Mugia sakabeh, sakur anu hirupna nurutkeun ieu patokan, kitu deui urang Israil, umat kagungan Allah dipaparinan rahmat jeung karahayuan. 17Ti semet ayeuna, hayang teh, aranjeun ulah ngarurudet deui simkuring ku rupa-rupa kasusah. Lantaran enggoning kumawula teh, diri simkuring mah geus pinuh ku ceda-ceda tatuna salira Al Masih. 18Dulur-dulur, mugi-mugi Gusti Jungjunan urang, Isa Al Masih, maparinkeun sih kurnia-Na ka aranjeun, lahir batin. Amin.


text: 1Ari jadi jelema, boh pangkat naon oge ulah sok nyalahkeun ka batur. Sabab nyalahkeun batur teh, sasat ngahukum maneh; da dirina sorangan anu ngahukum ge, sarua doraka. 2Tapi papadaning kitu, urang masing yakin, yen nu nyarieun dosa teh moal teu dihukum saadil-adilna ku Pangeran. 3Na ku ngahukum dosa batur, urang bisa luput tina pangadilan Allah? 4Naha piwelas jeung kasabaran Allah nu taya watesna teh ku urang rek dianggap kalemahan Anjeunna? Teu maphum kitu, yen kasabaran Allah teh, maksudna mere kasempetan pikeun urang tobat? 5Jelema anu neugtreug nolak pertobat, eta teh numpukkeun bebendu Allah anu baris mahala ka dirina kalawan jujur tur adil, di mana enggeus mangsana. 6Moal henteu, tangtu baris nandangan wawales ti Allah, satimpal jeung kalakuanana. 7Nu ngamalkeun kahadean, ngipuk kamulyaan budi ngutamakeun jatnikaning lampah, baris ginanjar hirup langgeng. 8Ari nu wangkelang ka Pangeran, nu resep keneh ngawula ka dosa batan ngabdi ka Pangeran, baris nandangan bebendu jeung wawales-Na. 9Sangsara reujeung rurubed baris tumiba ka jelema anu resep kana kagorengan: Pangheulana ka urang Yahudi, terus ka urang Yunani. 10Sabalikna, — sakali deui — kamulyaan, kahormatan, jeung katengtreman batin baris ganjaran saban jalma nu ngamalkeun kahadean: Pangheulana urang Yahudi, terus urang Yunani; 11da Allah mah heunteu pilih kasih. 12Nu migawe dosa bari teu terang kana hukum Toret, maotna moal didakwa ku Toret. Sabalikna, nu migawe dosa, padahal terang kana hukum Toret, baris dihukum nurutkeun Toret. 13Sabab anu bener di payuneun Pangeran mah, lain anu dapon terang kana Toret, tapi anu ngamalkeun eusina. 14Upama bangsa nu can terang kana hukum Toret, ku perbawa watekna migawe anu sapagodos jeung Toret, najan nyatana teu boga Toret, dina hakekatna mah geus ngabogaan. 15Sabab lampahna tea, nyirikeun yen hukum Toret geus kaukir dina hatena. Jaba ti eta, lelembutanana ge, sajalan jeung eta hukum; lantaran budi rasana daek ngamudi pikir, nya eta nyalahkeun atawana ngabenerkeun. 16Sing percaya, eta kabeh baris dibalitungkeun dina poean pamutusan nangtukeun hukuman. Sagala lampah anu buni baris nembrak, nya eta dina waktu Allah — ku Isa Al Masih — mimiti ngahakiman, sakumaha anu ditetelakeun dina Injil anu ku simkuring diwawarkeun. 17Aranjeun teh rasa maneh urang Yahudi, reueus pedah boga Toret, agul pedah jadi umat Allah, 18ngarasa diri terang kana pangersa-Na, terang ka nu bener jeung nu salah, dumeh geus ngaji Toret. 19Heug bae arumangkeuh, ieu aing tukang tuduh jalan ka batur, ngarasa jadi obor keur nyaangan batur nu hirupna poekkeun, 20purah nungtun nu balilu, ahli ngawarah ka barudak, dumeh ngarasa nyekel jejer bebeneran, nya eta Toret sumberna elmu nu luhung. 21Cik, majar ahli papatah teh kersa kitu mamatahan maneh? Ka batur mah, anjeun ngalarang ulah maling; ari anjeun tara pulang-paling kitu? 22Anjeun ngalarang ka batur ulah jinah; ari anjeun tara jinah kitu? Anjeun ceuceub ka brahala-brahala; ari anjeun teu ngarasa yen aranjeun teh sok mupusti barang-barang asal ti imah brahala? 23Anjeun nu reueus ku Toret, naha teu ngarasa yen anjeun geus ngahina Allah lantaran ngarempak Toret? 24Dina Kitab geus sidik ditulis: Ku pamolah tabeat urang Yahudi, temahna pajenengan Allah goreng dianggapna ku bangsa-bangsa sejen! 25Mungguhing sunat, eta memang hiji tanda yen urang kagungan Allah. Kitu soteh lamun anjeun ta'at kana parentah Toret. Ari anjeun henteu ta'at mah, najan disunat oge, sarua jeung henteu. 26Sabalikna, anu teu disunat, tapi ngalampahkeun hukum Toret, na eta teh lain kaasup disunat? 27Ku sabab eta, jelema anu teu disunat, tapi tunduk kana hukum Toret; tangtu eta jelema bakal nyalahkeun ka aranjeun. Sabab aranjeun mah, geus teu make kana Toret teh. Padahal, eta Toret teh milik aranjeun tur aranjeun teh geus disunat. 28Sabab nu disebut ‘Yahudi’ teh, lain pedah nurutkeun lahirna bae Yahudi. Sajatining sunat ge kitu, lain sunat nu jasmani. 29Yahudi sajati mah, lain ku dumeh bangsa Yahudi; tapi saenyana mah, jelema anu jiwana madep ka Allah. Sajatining sunat ge kitu, lain hiji ciri lahir; tapi saenyana mah sual kajiwaan, anu timbulna ku karana iman: Lain ku karana parentah Toret; lain ngarah meunang pangakuan ti papada jalma, tapi ngan ti Allah.


text:
Kategori: Cerpen Sunda | Diterbitkan pada: 05-07-2008 |
Ku: Witri Érmawar
CAMPUH naker pabéntar paham dina dada. Nu ngajejeléh jeung nu ngarojong kana léngkah-léngkah kuring. “Nyingkahan kanyataan! Kuméok méméh dipacok! Pecundang!” kitu ngajejeléhna haté kuring. Tapi buru-buru ditémpas deui ku haté kuring kénéh, “Henteu, geulis, sanés pupulih méméh mantun! Malah hadé pisan mulang ka bali geusan ngajadi. Ulah poho ka sarakan, geulis. Ulah pareumeun obor jeung kolot hidep..” kitu cenah.
Mémang asa beuki teu puguh rarasaan. Hanjelu, bungah, kingkin, sono, leyur jadi hiji. Duka rasa mana, anu pangwewegna. Nu écés mah léngkah kuring beuki ngagancangan. Pamohalan mun kalah mulang deui ka terminal Indramayu. Piraku kudu ka Bandung deui mah. Apan kuring téh geus anjog ka Léléa. Lain, lain rék nyingkahan kapeurih nu karandapan di Bandung. Kuring mah mulang téh awahing ku sono baé ka nini, enya ka Ma Icah. Malah ti mangkukna ogé, haté kuring geus miheulaan anjog ka bumi Ma Icah.
Mémang ari rasa hanjelu tur kuciwa mah teu bisa dileuleungit. Harianeun pisan Kang Yogas nepi ka henteu ngajak babarengan ka kuring. Padahal apan sarua rék mulang ka Léléa. Keur naon bébéja rék ka Léléa atuh, ari moal ngajak mah. Hanas kuring geus miheulaan Gé-Ér. Tétéla geuning Kang Yogas mah ukur nganggap bawahan baé ka kuring téh, teu leuwih ti éta.
Lima taun henteu kungsi mulang ka Léléa téh. Tapi kaayaan lembur siga nu taya robahna. Bras ka gang Kartarajasa, anu ngajajapkeun suku kuring ka buruan imah Ma Icah. Kasampak Ma Icah keur sasapu di buruan. Puguh baé barang ningali kuring, cul sapu nyéré , gura-giru ngabagéakeun bari memener sampingna
“Assalammu’alaikum…!” kuring uluk salam.
“Wa’alaikum salama, Nyai, incu ema, bagéa, yap ka dieu!” kitu témbalna daréhdéh naker. Kuring langsung munjungan.
“Ma, damang?” Tanya kuring.
“Cageur, anaking. Aduh… Pipit, incu ema nu rancunit. Sareng saha ka dieu, bageur? Sareng kabogoh? Sok atuh wanohkeun ka ema! Kumaha di Bandung, daramang?” awahing ku sono sigana mah, Ma Icah tumanya sagala rupa, méh henteu maké koma. Demi kuring, ukur bisa ngajawab ku imut. Duh, … tada teuing bungahna Ma Icah, upama kuring dibarengan ku Kang Yogas.
RÉK niiskeun pikir nganjang ka Ma Icah téh. Moal ngabibisani, da pikir kuring mémang keur panas. Kuring ngareureuhkeun kacapé di kamar Ma Icah bari nengetan kayaan kamar. Angger kénéh siga baheula, taya nu robah. Anu robah mah ukur Ma Icah baé, katingalina beuki méotan, Hé hé hé… Pikiran rus-ras ka mangsa lawas, tug nepi ka angger baé léokna mah ka Kang Yogas deui baé. Tadina mah hayang mondok, hayang tibra, ngarah poho kana rupaning perkara, ngarah ngimpi éndah. Tapi pitunduheun téh mani asa jararauh naker.
*
Geus aya kana samingguna cicing di imah Ma Icah. Betah, asa teu hayang ka Bandung deui. Tiis cepil hérang panon. Dina poé ieu, kuring dibéré nyaho ku Ma Icah yén isukan bakal aya upacara tradisi ngarot di buruan kantor kacamatan. Bari ngabéjaan téh, Ma Icah mah geus nataharkeun kabaya jeung batik Dermayon, keur pakéeun kuring cenah.
Nurutkeun Ma Icah mah, Saripati tina Ngarot téh minangka hiji éksprési rasa sukur ka Nu Kawasa, duméh dipaparinan kasuburan taneuh, kalayan hasil tatanén nyugemakeun. Iwal ti éta sakaligus munajat atawa ngadu’a sangkan tatanén nu baris datang bisa lungsur-langsar deui tur hasilna leuwih nyugemakeun.
Ngarot? Enya, kakara inget di lembur kuring téh aya tradisi ngarot. Malah kuring ogé apal, upacara Ngarot téh sok diiluan ku puluhan jajaka jeung parawan Léléa. Ajang mencari jodoh, ceuk légégna mah. Lain hiji dua, anu kabiruyungan ngajadi unggah ka balé nyungcung. Ké, asa jadi hayang apal kuring ogé. Sabab, salila ieu, ari jadi pamilon mah tacan kungsi ngalaman. Sugan baé atuh…
Isukna, tara-tara ti sasari, kuring tanginas naker. Enya, aya sumanget anyar nu ngaguruh dina dada kuring. Dina poé ieu pisan, kuring diajakan Ma Icah ka kantor kacamatan. Kabaya jeung batik Dermayon mani ngepas mungkus awak, bubuhan Ma Icah tulatén tur tabah kana kabutuhan awak kuring. Anjog ka kacamatan, kuring jeung ema milihan sabangsaning kekembangan. Ti dinya, kuring asup ka hiji rohangan kacamatan. Bréh puluhan wanoja keur ngararumpul. Aya nu keur didangdanan, aya ogé anu geus siap midang. Kuring milu ngantay, hayang didangdanan ku juru hias nu geus ahli.
Sajeroning ngadangdanan kuring, tukang hias teu eureun muji-muji kuring. Ti mimiti rupa, tangtungan, buuk, jeung sajabana. Cindekna mah geulis kawanti-wanti cenah. Ah, sok palinter ari muji téh. Mun enya mah geulis, piraku kudu ngalaman raheut… aéh wajar kétang nyebut geulis mah, da kuring téh apan awéwé.
“Neng, tos kagungan calon atanapi teu acan?” juru hias geus tetelepék deui baé.
“Teu acan. Neda pidu’ana baé, ceu!” témbal téh.
“Sok atuh, geura milih sakahoyong! Meumpeung nuju seueur jajaka petingan. Saha nu moal kapincut ku Enéng mah? Aduh… nya geulis, nya lempay. Enéng mah pokona awak sasampayan. Nganggo raksukan nanaon ogé, teu weléh pantes…”pokna deui.
Kuring teu hayang ngoméntaran. Ah, lamun seug enya tinggal milih, kuring mah rék milih nu sagala rupana leuwih ti Kang Yugas. Tapi, bakal aya kitu? Ah, sok jadi ratug, upama inget ka Kang Yugas téh. Duh, naha bet méncog tina taksiran Kang Yugas téh. Ari sikepna mani siga nu geugeut, tapi naha kanyataanana bet papalimpang? Enya, papalimpang, da geuning teu daék ngajak-ngajak acan.
Dibawa ngalamun mah, asa sakeudeung. Tukang hias ampir réngsé masang kembang dina buuk Kuring. Geus teu sabar, kuring geuwat nangtung, tuluy nyanghareup kana kaca eunteung. Aéh, aéh… saha éta? Mani lucu-lucu teuing… Hé hé hé… geuning Kuring. Tidak lucu ah!
“Neng, calik heula, teu acan bérés masang kembangna, sakedik deui…!” juru hias nyalukan, nitah diuk deui. Kembang Kananga, Mawar jeung Malati masih ngampar dina méja. Satuluyna dipasangkeun kana sanggul Kuring.
Hawar-hawar kadéngé aya béwara, yén acara baris dimimitian. Puguh baé kuring mani tibuburanjat, muru ka buruan kantor kacamatan. Enyaan baé, para tokoh masarakat geus kumpul, kaasup para jajaka jeung partawan. Di antara jajaka nu kabéhanana maké raksukan kamprét sing sarwa hideung téh, aya nu matak betah ditingali. Rupana kasép, potongan awakna atletis, katambah pakulitanana beresih. Tapi ké heulaanan ari kudu ujug-ujug bogoh mah. Tuh… manéhna ngiceupan ka kuring. Ah, hanjakal cunihin. Jadi wé henteu resep.
Pogot naker nyaksian runtuyan acara téh. Ti mimiti helaran, tug nepi ka prakna upacara ngarot. Dina puncak acara, digelar ronggéng ketuk, nu ceuk urang dinya mah minangka hiji pintonan anu ngandung ajén ritual. Tapi ritual lebah manana nya? Da anu narongton téh kalah pulang anting, leuleumpangan, ngalobrol jeung barang dahar.
Sabada ngobrol jeung sawatara mojang, kakara nyaho yén dina Ngarot téh bakal aya mojang nu baris dilamar. Cenah mah, si jajaka bakal méré sabangsaning pasaratan wajib, nyatana ranggeuyan kembang, kabaya sapuratina jeung saléndang hideung. Kuring rada sirik ka wanoja nu baris dilamar ku jajaka nu dipikacintana. Iwal ti sirik, sok hayang ngritik deuih; Sigana bakal leuwih hadé upama pasaratan téh dilengkepan ku sapartangkat alat ibadah ka Alloh, saperti mukena, sajadah jeung Al-quran. Hé hé hé… siga nu rék akad wé meureun.
Awahing ku resep ngobrol, Ma Icah geus teu aya di gigireun. Barang engeuh, kuring langsung néangan Ma Icah. Katingali Ma Icah leumpang ka tebéh kulon. Barang digeroaan, Ma Icah kalah tonggoy, teu némbalan. Berebet, lumpat, nyusul, teu nolih nanaon deui. Bruuk… teu kahaja nubruk hiji lalaki nu rébo ku babawaan; Ranggeuyan kembang, saléndang, kaén kabaya amburasut. Buru-buru kuring dongko mangnyokotankeun. Kawas dina iklan baé…
“Fitri…!”
“Kang Yugas…?!” sora kuring jeung manéhna méh bareng. Aya rasa bungah nu nyaliara dina dada. Kahayang mah ngarangkul, nyacapkeun kasono nu méh teu kawadahan. Hanjakal kuring kaburu inget kana babawaan Kang Yugas. Apan Kang Yugas téh mawa pasaratan keur ngalamar. Hartina Kang Yugas geus boga kabogoh. Nyelek campur handeueul. Kuring kakara éling ka lebah dinya.
“Fitri, ngiringan ngarot ogé, ning? Mm.. tos badé itu nya? Tos aya calonna?” Kuring gideug. Haté gondok sagedé mangkok. Teu hayang kapapanjangan, kuring amitan rék nyusul Ma Icah. Geus rada anggang, Kang Yugas ngageroan.
“Fit, tepang deui dieu nya…!” kitu cenah..
Kuring ngalieuk, tapi buru-buru malik deui. Naon maksudna hayang panggih dina Ngarot? Naha sangkan kuring nyaksian manéhna ngalamar kabogohna? Teu hararayang teuing! Sanajan ari haté mah mémang rada panasaran, hayang apal siga kumaha wanoja nu dipikahayang ku manéhna téh.Tapi dipikir deui, kanyeri-nyeri haté, mending langsung mulang.
Mana horéng Ma Icah téh ngadadak kaserang jangar cenah. Puguh baé kuring langsung ngajak mulang. Sajeroning leumpang, kuring teu wasa nahan mudalna cimata.
“Kunaon, Nyai?”
“Hen… henteu, Ma, henteu…”
“Sing sabar, cu…” Ma Icah ngarangkul kuring, siga anu surti kana kaayaan kuring.
*
PEUTING tadi, kuring geus pasrah sumerah ka Gusti Alloh. Haté geus ngemplong, teger, seja narima kana takdir. Ras inget, jatah cuti ahir taun, kari sapoé deui. Isukan kuring kudu ka
Blak, blak, jandéla dibuka-bukakeun, hordéng ogé disingraykeun. Geus kitu, muru kana lawang panto. Blak, dibuka. Gebeg! Katingali aya bungkusan dina méja téras. Geuwat ku Kuring ditingali. Barang dibuka, bréh ranggeuyan kembang, kaén kabaya, lengkep jeung saléndang hideung. Aéh, aéh, na saha nu nyimpen ieu?
Sawangan langsung nganteng deui kana upacara Ngarot. Ras inget ka lalaki nu ngiceupan; lalaki nu ngajak wawanohan; lalaki nu ngajak imut baé; tug nepi ka Kang Yugas. Kop, kana saléndang hideung. Tuluy diilikan gemet naker.***
Cirateun, 2005
Dimuat dina Koran Sunda