text: 1Ti dinya, Isa nitihan parahu lajeng meuntas. Anjeunna dugi ka kota asal-Na. 2Geus kitu, aya nu lumpuh dibawa ka Anjeunna, ngagoler bae dina bale-balena. Sanggeus ku Isa kauninga iman kapercayaan maranehna, Anjeunna ngadawuh ka nu lumpuh tea, “Sing percaya, anaking. Dosa hidep geus dihampura.” 3Aya sababaraha urang ahli Toret nu ngaromong dina hatena, “Eta teh mapadani ka Pangeran!” 4Tapi palikiranana ku Isa kaaos. Anjeunna ngadawuh, “Naha pikiran aranjeun jarahat kitu? 5Cik, babari mana, nyebut ‘Dosa maneh geus dihampura’ atawa marentahkeun ‘Geura nangtung seug leumpang!’ 6Tapi supaya kauninga ku aranjeun, yen Putra Manusa teh di ieu dunya kawasa ngahampura dosa.” Lajeng ka nu lumpuh tea, Isa ngadawuh, “Pek nangtung, panggul bale-balena, jig geura balik!” 7Korejat, nu lumpuh teh, hudang, terus balik. 8Jelema-jelema nu harita nyaraksian, galimir hatena, tapi tuluy maruji sukur sarta ngamulyakeun Jenengan Allah nu kersa masihan kawasa anu sakitu ahengna ka manusa. 9Ti dinya, Isa angkat deui. Anjeunna ningali aya jelema, Mateus ngaranna, keur diuk di kantor cuke; ku Anjeunna digentraan, “Hiap ka dieu, tuturkeun Kami!” Jung Mateus nangtung, tuluy ngiring ka Anjeunna. 10Satuluyna, waktu Isa nuju tuang di imah Mateus, loba tukang cuke daratang bareng jeung jelema-jelema doraka sejenna. Terus marilu dahar ngariung jeung Isa samurid-murid. 11Katenjoeun ku urang Parisi, terus maranehna ngaromong kieu ka murid-murid Isa, “Naha guru maraneh daek bae tuang jeung tukang-tukang cuke sarta jeung jelema-jelema daroraka?” 12Barang kadangu ku Isa, Anjeunna ngadawuh, “Anu butuh ku doktor teh lain nu sehat, tapi jelema nu garering. 13Ku margi eta, mangga ulik pihartieunana ieu dawuhan anu kieu ungelna, ‘Anu diperedih ku Kami, nya eta welas asih, lain kurban; sabab Kami datang teh lain rek neangan jelema-jelema nu ibadah, tapi anu daroraka.’ ” 14Sanggeus kitu, murid-murid Yahya ngadeuheus ka Isa piunjukna, “Abdi-abdi sareng urang Parisi paruasa, naon margina murid-murid Anjeun mah tara?” 15Diwaler ku Isa, “Ari sobat-sobat ki panganten naha bisa ngarasa prihatin sapanjang ki panganten bareng keneh jeung maranehna? Tapi bakal datang waktuna, ki panganten teh dicokot ti maranehna. Tah, dina waktu eta, maranehna bakal paruasana teh. 16Jeung deui, moal aya nu nambal baju butut ku lawon weuteuh; sabab ana murengked matak soeh kana bajuna; malah mah, eta soehna teh, matak ngagedean. 17Kitu keneh jeung cianggur nu anyar keneh, moal disimpen dina kantong kulit nu geus heubeul; sabab kulitna pasti bedah: Cianggurna mancawura mubah teu kaarah, kitu keneh wadahna. Pikeun anggur anyar mah, wadahna oge kudu anyar: Kakara bisa awet duanana, boh eusina, boh wadahna.” 18Waktu Isa cacarios keneh, aya hiji kapala tempat pangibadahan urang Yahudi (Synagoge) ngadeuheus ka Anjeunna; tuluy nyembah di payuneuna-Na. Pok unjukan, “Pun anak nu awewe nembe pisan maot. Mugi kersa sumping. Mugi kersa numpangkeun panangan ka manehna, tangtos pun anak teh hirup deui.” 19Isa ngadeg, tuluy angkat, diiring ku murid-murid-Na bareng jeung eta jelema. 20Sajeroning kitu, aya hiji awewe, geus dua welas taun katerap kasakit ngagetih. Manehna seselendep ka pungkureun Isa sarta nyabak tungtung jubah Anjeunna. 21Sabab cek pikirna, “Ku nyabak tungtung jubah-Na oge, pasti aing teh cageur.” 22Tapi Isa ningali ka pengker bari ngadawuh, “Ulah pegat harepan anaking. Hidep geus disalametkeun ku kayakinan hidep.” Ti semet harita kasehatanana pulih deui. 23Sasumpingna Isa ka imah kapala tempat pangibadahan tea, katingal tukang nariup suling jeung jelema-jelema di dinya keur tagiwur. 24Anjeunna ngadawuh, “Cing, kalaluar heula, budak teh lain maot, keur sare!” Sakur nu aya di dinya nyaleungseurikeun. 25Sanggeus jelema-jelema kalaluar kabeh, Anjeunna teras lebet. Tuluy eta leungeun budak teh dicepeng; sanggeus kitu, kulisik, eta budak teh cengkat. 26Kajadian eta gancang pisan sumebarna ka sakuliah daerah. 27Waktu neraskeun angkat-Na ti dinya, aya nu lolong duaan naluturkeun bari sasambat, pokna, “Mugi aya sih piwelas ka simabdi, nun Putra Daud!” 28Sanggeus Isa lebet ka hiji imah, eta nu lalolong teh ngadareuheusan. Ku Anjeunna didawuhan, “Naha maraneh teh percaya yen Kami bisa?” Wangsulanana, “Sumuhun percanten!” 29Ti dinya, nu lolong teh, panonna ku Anjeunna dicabak, dawuhana-Na, “Heug, kayakinan iman maraneh sing diijabah.” 30Dadak sakala, duanana bareunta deui. Terus ku Isa diomat-omatan kieu, “Kade ulah aya anu nyahoeun saurang oge!” 31Tapi maranehna, anggur ngider ka sakuliah daerah eta, ngamashurkeun Anjeunna. 32Sanggeus anu lalolong tea arindit; jol, ka Isa, nu mawa jelema pireu nu karanjingan setan. 33Sanggeus setanna ditundung, nu pireu teh bisa ngomong. Jelema-jelema anu nyaraksian kacida hareraneunana, aromongna, “Nu ajaib kieu mah, di Israil, acan manggih.” 34Tapi ceuk urang Parisi mah, kieu, “Manehna bisa ngusir setan teh, bane bae make kakawasaan gegedug setan!” 35Isa damel-Na ngider nyumpingan kota jeung desa-desa bari ngawulang di tempat-tempat pangibadahan jeung ngawawarkeun Injil Karajaan Sawarga; lian ti eta, Anjeunna oge nyageurkeun rupa-rupa panyakit jeung kasakit-kasakit sejenna. 36Manah-Na, kalintang mikadeudeuhna ningali jelema-jelema anu sakitu lobana; bangun anu lalungse tur kalantar, jeg domba tanpa pangangon. 37Lajeng ngadawuh ka murid-murid, “Pibuateunana mah lega, ari nu mibuatanana ngan saeutik. 38Ku sabab eta, kudu nyuhunkeun ka nu Kagunganana, supaya Anjeunna ngintun pagawe-pagawe pikeun dibuat.”


c: text/html

text:
Dina karya R.W. van Bemmelen (1936) The Geological Hystory of Bandung Region (translated from Dutch by Robert Smit and Richard Bennett, 1976), kitu ogé bukuna anu monumental (1949) The Geology of Indonésia, kumaha kepincutnya van Bemmelen ku sasakala Sangkuriang - Dayang Sumbi.
Dina buku géologi sakandel bantal orok anu berbobot éta, masih menyelipkan sasakala Sangkuriang dina boksnya. Sanggeus direkonstruksi, kajadian géologi Bandung vérsi van Bemmelen éta aya sasaruaan kronologi kalayan sakakala kasebut, hiji di antarana yén Danau Bandung Purba kabentuk alatan kajadian Gunung Tangkubanparahu anu bitu jero peuting sarta mendet Citarum purba di kalér Padalarang.
Sanggeus maca disertasi Mochamad Nugraha Kartadinita anu dijudulan Tephrochronological Study on Eruptive History of Sunda-tangkuban Parahu Volcanic Complex, West Java, Indonesia (Kagoshima University, Japan, March, 2005), kayakinan kuring ngeunaan pembendungan Danau Bandung Purba ku Gunung Tangkubanparahu mimitian robah. Cacak ogé dina disertasinya henteu dituliskeun sacara langsung ngeunaan pembentukan Danau Bandung Purba, alatan memang di luar kajiannya, kuring bisa menyimpulkan, letusan maha dahsyat Gunung Sunda-lah anu geus mendet Citarum purba kasebut.
Sésa kedahsyatan Gunung Sunda
Para anggota TNI AD sarta para penggiat kahirupan di alam leupas anu mindeng latihan di Dinya Lembang, di léngkob antara Gunung Tangkubanparahu sarta Gunung Burangrang, pasti pohara akrab jeung tetempoan mangrupa runtuyan dinding anu manjang saprak Lawangangin nepi ka di kalér Dinya Lembang. Éta pisan dinding kaldera Gunung Sunda.
Di tungtung kalér runtuyan dinding éta aya ngaran Gunung Sunda anu jangkungna 1.854 méter ti permukaan sagara (dpl.), hiji kerucut leutik dina runtuyan panjang kaldera Gunung Sunda. Gunung Sunda anu ieu saéstuna lain Gunung Sunda anu pituin, alatan ngan mangrupa hiji titik ti kaldera Gunung Sunda. Gunung Sunda anu sabenerna diwangun jeung dasar gunung sarubak + 20 km, sarta luhurna ditaksir 4.000 m. dpl. Pohara meureun luhur saéstuna leuwih ti taksiran éta. Sabab, umumna hiji gunung anu bitu nepi ka nyieun kaldera, lolobana ngancurkeun dua pér tilu awak gunungna.
Lamun ayeuna titik pangluhurna ti kaldera Gunung Sunda nyaéta 2.080 méter dpl., ieu ngan hiji pér tilu bagian ti Gunung Sunda. Dua pér tiluna deui nyaéta bagian gunung anu geus ambruk babarengan ngajelegurna gunung ieu. Kalayan dipikanyahona jangkungna gunung ieu mangka volumenya baris ditampa, ku kituna bisa nyaho derajat besaran letusannya.
Dina mangsa prasejarah, gunung ieu bitu kalayan jenis letusan plinian, letusan anu loba ngaluarkeun gas gunung seuneu. Letusan tipe ieu ngabalukarkeun material gunungapinya disemburkan ka sagala rupa wewengkon anu pohara laér, nepi ka Citarum di kidul Rajamandala, sarta sumebar di wewengkon salega 200 km2.
Alatan kitu lobana material ti dina bumi anu dikaluarkeun éta pisan mangka lumangsung kekosongan dina pawon gunung seuneuna. Ieu pisan salahsatu anu ngabalukarkeun ambruknya kalolobaan ti awak Gunung Sunda nepi ka nyieun kawah anu pohara lega anu disebut kaldera Gunung Sunda. Ti tengah kaldera ieu saterusna lahir Gunung Tangkubanparahu, anu saterusna bitu sawatara kali.
Dina disertasinya éta Mochamad Nugraha Kartadinita (MNK) menyimpulkan, yén aya gunung seuneu anu leuwih badag deui saméméh ayana Gunung Sunda. Jadi, ceuk manéhna Gunung Sunda lahir ti kaldera Pra-gunung Sunda. Kuring mengusulkan ngaran Gunung Pra-sunda éta dibéré ngaran Gunung Jayagiri, alatan dinding kalderanya melingkar di wewengkon Jayagiri. Gunung Jayagiri terbangun antara 560.000 - 500.000 warsih anu tuluy.
Nurutkeun MNK sanggeus Gunung Pra-sunda (Gunung Jayagiri, nu nulis) nyieun kaldera, 300.000 warsih saterusna anyar lahir Gunung Sunda ti kalderanya. Dina panalungtikan MNK, Gunung Sunda kacatet bitu saloba 13 kali, sarta kaldera Gunung Sunda anu ukuranana 6,5 x 7,5 km. éta kabentuk antara 200.000 - 180.000 warsih anu tuluy.
Ti kaldera Gunung Sunda ieu pisan lahir Gunung Tangkubanparahu. MNK ngabagi dua kategori letusan gunung ieu, nyaéta: Kahiji letusan Gunung Tangkubanparahu kolot antara 105.000 - 10.000 warsih anu tuluy saloba 30 kali letusan sarta kadua letusan Gunung Tangkubanparahu ngora antara 10.000 - 50 warsih anu tuluy anu bitu 12 kali.
H. Tsuya menggolongkan derajat kehebatan letusan gunung seuneu jadi 9 tingkatan, mimitian ti derajat hiji, anu ngan mengembuskan fumarola nepi ka derajat 9 anu melontarkan material gunung seuneu leuwih ti 100 km3. Lamun hiji gunung seuneu sanggup melontarkan material ti awakna antara 10 - 100 km3 bisa digolongkan miboga derajat kehebatan dalapan. Gunung Sunda kaasup kategori ieu alatan dina fase kahiji dina pembentukan kalderanya geus melontarkan material vulkanik saloba 66 km3. Jumlah ieu sabenerna ngan 60 persénna waé, sabab henteu ngitung anu ngiles diapungkeun angin ka sagala rupa penjuru dunya. Lamun anu 40 persén deui diitung, mangka jumlahna baris ngahontal 110 km3.
Minangka bandingan, dina warsih 1963 Gunung Krakatau bitu kalayan mengembuskan volume saloba 0,00030 km3 sarta tetusan warsih 1973 volumenya saloba 0,012 km3. Sedengkeun Letusan dahsyat Gunung Krakatau 1883 melontarkan material gunungapi saloba 18 km3 atawa sarimbag kalayan 21.547,6 bom atom. Sedengkeun letusan Gunung Tambora warsih 1815 menghembuskan 150 km3, kalayan derajat kehebatan IX, atawa sarimbag kalayan 171.428,6 bom atom (K. Kusumadinata, 1979).
Letusan dahsyat Gunung Sunda saeutikna kabagi jadi dua épisodeu letusan utama. Letusan épisodeu kahiji ngaluarkeun lava, anu lumangsung 1,1 juta warsih anu tuluy, sarta épisodeu kadua, letusan anu geus mengambrukkan awak gunung ieu nepi ka nyieun kaldera, kira-kira lumangsung antara 205.000 - 180.000 warsih anu tuluy.
Dina letusan dahsyat Gunung Sunda épisodeu kadua, piroklastika-nya kalayan sasabot ngaruang naon waé anu ditimpanya. Leuweung belantara kalayan kaina anu badag terkubur babarengan kalayan makhluk hirup anu aya di jerona, teu terkecuali sato vertebrata badag kawas badak, rusa, kijang, sarta hippopotamus (kuda nil) anu keur aya di léngkob atawa ranca-ranca di kidul Rajamandala, anu jaraknya + 35 km. ti puseur letusan. Arang kai saukuran drum bisa kapanggih di penggalian keusik Ciseupan, Cibeber, anu kiwari geus ditutup. Di ditu aya tangkal-tangkal anu melintang serah datangna awan panas anu geus ngarang.
Ti fosil badak sarta hippopotamus anu kapanggih di gawir Citarum palebah kulon daya Bandung, di Baribis Subang, sarta di Tambaksari Ciamis, némbongkeun yén sato buta ieu kungsi hirup di Tatar Sunda.
Lalampahan sato kasebut alatan di wewengkon lintang luhur waktu éta ngimpel, suhunya ngaleuwihan pangabisa sato reujeung habitatnya pikeun tahan hirup. Siklus hidrologi kapegatkeun, lain ngan cai anu aya di sagara anu ngimpel, tapi kabéh cai anu masih aya di darat kabéhanana ngimpel, ku kituna volume cai sagara beuki ngurangan. Sabot jukut sarta asal kadaharan séjénna katuruban es sarta mati, mangka nalurinya menuntun sato-sato éta usik ka wewengkon anu suhunya leuwih haneut sarta nunda asal kadaharan anu masih berlimpah. Salah sahiji tujuanana nyaéta wewengkon tropik, anu suhunya waktu éta + 70 0C leuwih pendék ti suhu ayeuna.
Sabot lumangsung pembekuan di lintang luhur 3,5 juta warsih anu tuluy éta pisan cai sagara di wewengkon tropika menyusut seukeut nepi ka puluhan méter jerona, anu ngagaringkeun sagara di paparan antara benua Asia, Pulo Sumatra, Pulo Jawa, sarta Pulo Kalimantan. Paparan Sunda anu garing ieu pisan anu dijadikeun jalan migrasi pikeun sato vertebrata kawas stegodon, badak, rusa, kijang, munding, kuda nil, gajah purba, sarta anu séjénna, saterusna dituturkeun ku migrasi homoerektus nepi ka manusa prasejarah ka Tatar Sunda.
Sato vertebrata anu pindah éta aya anu terus mendaki nepi ka jangkungna 700 m. dpl. sarta nepi ka di Cekungan Bandung. Ti data anu tersingkap di gawir Citarum, kapanggih fosil sato vertebrata dina bulenan material ucul ti letusan Gunung Sunda. Fakta ieu bisa méré petunjuk, yén sato-sato badag éta masih hirup nepi ka lumangsung letusan mahadahsyat Gunung Sunda.
Ti singkapan gawir di Ci tarum, Umbgrove sarta Stehn (1929) nulis ngeunaan penemuan fosil vertebrata. Fosil vertebrata éta ku R.W. van Bemmelen (1936) direkonstruksi sacara geologis jeung kajadian bumi Bandung, disambungkeun kalayan letusan mahadahsyat Gunung Sunda. Sajaba van Bemmelen, dina warsih 1956 Th. H.F. Klompe ogé menguraikan kaayaan géologi Bandung kalayan letusan mahadahsyat Gunung Sunda. R.W. van Bemmelen sarta Th. H.F. Klompe nyebutkeun ayana hippopotamus anu mati leuleus terkubur piroklastika letusan Gunung Sunda.
Perlu aya panalungtikan-panalungtikan terusan, kawas panalungtikan serbuksari sarta iklim purba, ku kituna bisa ditapsirkeun kumaha pangaruh letusan ieu dina kahirupan leuweung sarta sagala eusina, sarta adakah pangaruhna dina parobahan iklim sacara leuwih lega sarta kehancuran ekosistem kaasup satona?
Terbendung material letusan G. Sunda
Minangka bandingan, lamun Gunung Tangkubanparahu minangka anak Gunung Sunda, atawa incu Gunung Jayagiri bitu engké, wewengkon bahayanya ngan salega 74 km2, sarta wewengkon waspadanya salega 149,8 km2. Lamun letusannya badag, laharnya baris membanjir nepi ka wewengkon waspada nuturkeun léngkob, panglaérna nuturkeun Cikapundung nepi ka jarak + 20 km ti puseur letusan. Hal ieu bisa jadi bandingan, betapa dahsyatnya letusan Gunung Sunda dina période prasejarah, sanggup ngaruang naon waé anu ditimpanya dina radius anu pohara lega sarta sasabot.
MNK ngabagi letusan Gunung Sunda éta jadi tilu fase, kahiji fase ignimbrite anu lumangsung 105.000 warsih anu tuluy, anu nurutkeun panalungtikan Rudy Dalimin Hadisantono (1988), volume anu dialungkeunana saloba 66 km3 mengarah ka kulon sagara, kidul, sarta wétan sagara puseur letusan, nutupan wewengkon salega 200 km2 kalayan rata-rata ketebalan 40 méter, kawas bisa ditempo di Ciseupan, di Campaka, Cisarua, dll. Kadua fase freatomagmatik anu melontarkan volume saloba 1,71 km3, sarta katilu nyaéta fase plinian kalayan melontarkan material gunung seuneu saloba 1,96 km3.
Dina fase katilu ieu material vulkaniknya meunang tekanan anu pohara luhur, ku kituna sanggup dialungkeun ka jomantara nyieun tihang letusan saluhur 20 km kalayan payungna sapanjang 17,5 km sarta rubakna 7 km. Tacan terhitung debu anu melayang-layang ngalingkung jomantara sarta murag dibelahan bumi anu pohara laér, anu biasana volumenya ngahontal 40 persén ti total material vulkanik anu dialungkeun.
Ti data kasebut di luhur, yén letusan Gunung Sunda fase kahiji anu lumangsung 105.000 warsih anu tuluy anu melontarkan material vulkanik saloba 66 km3 sarta nutupan wewengkon salega 200 km2 kalayan rata-rata ketebalan 40 méter, dapatlah dikenyang kacindekan, yén mustahil material vulkanik saloba éta henteu nutupan aliran Citarum Purba! Kuring berkeyakinan, material Gunung Sundalah anu geus mendet Citarum Purba di kalér Padalarang, anu sésa walunganana kiwari disebut Cimeta.
Jadi, laér saméméh Gunung Tangkubanparahu lahir, Danau Bandung Purba geus lila kabentuk! Susuganan para ahli géologi, ahli fosil, ahli palinologi, ahli iklim purba, ahli geografi bisa ngayakeun panalungtikan terusan pikeun menyingkap sajarah bumi Bandung leuwih akurat deui!
Luyu kronologi sakakala sang kuriang!
Lamun diayakeun reinterpretasi sakakala Sangkuriang - Dayang Sumbi, saéstuna sakakala éta geus méré tanda-tanda éta. Hayu urang tempo kronologi sasakala, husus dina fase pembendungan sarta kajadian Gunung Tangkubanparahu.
Kahiji Sangkuriang menebang tangkal lametang buta sarta rubuh ka kulon. Tunggulnya nyieun Pasir Tunggul, sarta rangrangan, sésa dahan, régang sarta daunnya nyieun Gunung Burangrang. Ditapsirkeun kadua kerucut ieu saukur gunung seuneu parasiter ti gunung seuneu anu leuwih badag, nyaéta Gunung Sunda. Batang tangkal éta jadi bakal parahu anu baris dijieunana.
Sanggeus tangkal dituar (sanggeus gunung seuneu parasiter kabentuk), Sangkuriang indit pikeun mendet walungan, ambéh kakeueum jadi danau anu jaga baris dijadikeun tempatna balayar memadu kaasih jeung Dayang Sumbi, luyu jeung kasapukan mimiti antara duanana. Bisa ditapsirkeun, usaha pembendungan walungan dilaksanakeun laér saméméh Gunung Tangkubanparahu kabentuk.
Sanggeus walungan dibendung, Sangkuriang nuluykeun mengerjakan batang kai éta jadi parahu. Danau geus terbendung, caina mimitian ngamprah, mimitian kakeueum, sarta betapa girangnya Sangkuriang. Fantasinya balayar babarengan Dayang Sumbi méré sumanget pikeun terus nyieun parahu.
Tapi sabalikna pikeun Dayang Sumbi. Dina haté Dayang Sumbi ngomong,Wah, lamun kieu baris celaka jadina! Dayang Sumbi nyokot daun kingkilaban tujuh lembar, tuluy dibungkus jeung lawon bodas hasilna menenun. Daun anu dibungkus éta dipotong-potong lemes, tuluy ditaburkan ka arah wétan bari memanjatkan permohonan:
Jampé kuring, si urung gunung,Alatan Anu Mahakuasa memayungi makhluknya anu sok bersih haténa, sasabot éta di ufuk wétan fajar menyingsing, cahya membersit pertanda panonpoé baris geura-giru medal. Betapa bungangangna rarasaan Dayang Sumbi. Tapi henteu pikeun Sangkuriang anu keur digawé bébéakan ngabéréskeun parahuna. Kitu nempo cahya panonpoé membersit, Sangkuriang ambek sarta kaluman euweuh bandingannya.
Kai Lametang urung dijieun parahu,
Ci Punagara urung dibendung,
Lain karék Sang Kuriang,
Tapi karék Dayang Sumbi,
Jadi, HENTEU!
Jadi, HENTEU!
Sang Kuriang HENTEU JADI ka kuring!.
Jeung kaambek sarta rasa kaluman anu memuncak, Sang kuriang nalapung parahu anu ampir rampung dijieunana éta jeung rasa frusrtasi anu mendalam. Mangka jadilah Gunung Tangkubanparahu.
Laksana kilat, Dayang Sumbi lumpat ka arah wétan. Sagancang kilat éta ogé Sangkuriang ngudag Dayang Sumbi anu terus lumpat nyingkahan kaambek sarta harepan Sangkuriang. Di hiji pasir leutik, ampir waé Dayang Sumbi tertangkap, tapi Anu Maha Kawasa masih nangtayunganana. Nyai Dayang Sumbi ngiles teuing ka mana. Di pasir tempat ngilesna Nyai Dayang Sumbi tumuwuh sagala rupa kembang anu mewangi, kiwari disebut Gunung Puteri. Bisa ditapsirkeun yén Gunung Tangkubanparahu lahir laér sageus danau éta kabentuk!
Sasakala Sangkuriang anu geus pohara kolot umurna, geus dipikawanoh dina abad ke-15. Hal ieu bisa dibaca dina catetan Bujangga Manik, tohaan, satria pengelana ti Pajajaran waktu ngaliwat di pinggiran Cekungan Bandung bagian kidul. Bujangga Manik nulis, Leumpang aing ka baratkeun, datang ka Pasir Patenggeng, Sasakala Sangkuriang, mangsa dek nyitu Citarum, manuk tembey kasiangan (tempo Teuw sarta J. Noorduyn).
Cagar bumi
Sésa-sésa kedahsyatan letusan Gunung Sunda mangrupa keragaman bumi/geodiversity anu alus lamun dijadikeun laboratorium lapang pikeun pembelajaran pikeun para siswa sarta mahasiswa. Di ditu maranéhanana bisa diajar ngeunaan pengangkatan daratan, pelipatan kulit bumi, kegunungapian, kawas ngeunaan: lava, bahan ucul, kekuataan letusan, sumbermata cai panas, patahan/sesar, gempabumi. Di ditu ogé bisa diajar paleontologi, geohidrologi, pola aliran walungan, kesuburan lahan, tatanén, peternakan, sarta pemanfaatan bentang alam gunung seuneu saprak jaman megalitikum nepi ka kiwari, alus pikeun kapentingan religi atawa pikeun mengais rezeki sarta rekreasi.
Naha keragaman bumi Bandung ieu baris dimangpaatkeun kalayan alus, atawa baris dihancurkan alatan kelaparkuasaan sarta kemegaserakahan?***
Nu nulis, anggota Masarakat Geografi Indonésia sarta Jumplukan Riset Cekungan Bandung.
Ku T. BACHTIAR
Asal: Pikiran Rahayat, Saptu, 4 Nopémber 2006.
source:http://dieny-yusuf.com/PARA ahli géologi, alus ti Walanda kawas R.W. van Bemmelen sarta Th. H.F. Klompe atawa ti Indonésia kawas J.A. Katili, boga pamadegan yén Danau Bandung Purba kabentuk alatan letusan ti Gunung Tangkubanparahu. Saterusna pamadeganana éta sacara turun temurun diwariskan ti generasi ka generasi komo nepi ka ayeuna.
Dina karya R.W. van Bemmelen (1936) The Geological Hystory of Bandung Region (translated from Dutch by Robert Smit and Richard Bennett, 1976), kitu ogé bukuna anu monumental (1949) The Geology of Indonésia, kumaha kepincutnya van Bemmelen ku sasakala Sangkuriang - Dayang Sumbi.
Dina buku géologi sakandel bantal orok anu berbobot éta, masih menyelipkan sasakala Sangkuriang dina boksnya. Sanggeus direkonstruksi, kajadian géologi Bandung vérsi van Bemmelen éta aya sasaruaan kronologi kalayan sakakala kasebut, hiji di antarana yén Danau Bandung Purba kabentuk alatan kajadian Gunung Tangkubanparahu anu bitu jero peuting sarta mendet Citarum purba di kalér Padalarang.
Sanggeus maca disertasi Mochamad Nugraha Kartadinita anu dijudulan Tephrochronological Study on Eruptive History of Sunda-tangkuban Parahu Volcanic Complex, West Java, Indonesia (Kagoshima University, Japan, March, 2005), kayakinan kuring ngeunaan pembendungan Danau Bandung Purba ku Gunung Tangkubanparahu mimitian robah. Cacak ogé dina disertasinya henteu dituliskeun sacara langsung ngeunaan pembentukan Danau Bandung Purba, alatan memang di luar kajiannya, kuring bisa menyimpulkan, letusan maha dahsyat Gunung Sunda-lah anu geus mendet Citarum purba kasebut.
Sésa kedahsyatan Gunung Sunda
Para anggota TNI AD sarta para penggiat kahirupan di alam leupas anu mindeng latihan di Dinya Lembang, di léngkob antara Gunung Tangkubanparahu sarta Gunung Burangrang, pasti pohara akrab jeung tetempoan mangrupa runtuyan dinding anu manjang saprak Lawangangin nepi ka di kalér Dinya Lembang. Éta pisan dinding kaldera Gunung Sunda.
Di tungtung kalér runtuyan dinding éta aya ngaran Gunung Sunda anu jangkungna 1.854 méter ti permukaan sagara (dpl.), hiji kerucut leutik dina runtuyan panjang kaldera Gunung Sunda. Gunung Sunda anu ieu saéstuna lain Gunung Sunda anu pituin, alatan ngan mangrupa hiji titik ti kaldera Gunung Sunda. Gunung Sunda anu sabenerna diwangun jeung dasar gunung sarubak + 20 km, sarta luhurna ditaksir 4.000 m. dpl. Pohara meureun luhur saéstuna leuwih ti taksiran éta. Sabab, umumna hiji gunung anu bitu nepi ka nyieun kaldera, lolobana ngancurkeun dua pér tilu awak gunungna.
Lamun ayeuna titik pangluhurna ti kaldera Gunung Sunda nyaéta 2.080 méter dpl., ieu ngan hiji pér tilu bagian ti Gunung Sunda. Dua pér tiluna deui nyaéta bagian gunung anu geus ambruk babarengan ngajelegurna gunung ieu. Kalayan dipikanyahona jangkungna gunung ieu mangka volumenya baris ditampa, ku kituna bisa nyaho derajat besaran letusannya.
Dina mangsa prasejarah, gunung ieu bitu kalayan jenis letusan plinian, letusan anu loba ngaluarkeun gas gunung seuneu. Letusan tipe ieu ngabalukarkeun material gunungapinya disemburkan ka sagala rupa wewengkon anu pohara laér, nepi ka Citarum di kidul Rajamandala, sarta sumebar di wewengkon salega 200 km2.
Alatan kitu lobana material ti dina bumi anu dikaluarkeun éta pisan mangka lumangsung kekosongan dina pawon gunung seuneuna. Ieu pisan salahsatu anu ngabalukarkeun ambruknya kalolobaan ti awak Gunung Sunda nepi ka nyieun kawah anu pohara lega anu disebut kaldera Gunung Sunda. Ti tengah kaldera ieu saterusna lahir Gunung Tangkubanparahu, anu saterusna bitu sawatara kali.
Dina disertasinya éta Mochamad Nugraha Kartadinita (MNK) menyimpulkan, yén aya gunung seuneu anu leuwih badag deui saméméh ayana Gunung Sunda. Jadi, ceuk manéhna Gunung Sunda lahir ti kaldera Pra-gunung Sunda. Kuring mengusulkan ngaran Gunung Pra-sunda éta dibéré ngaran Gunung Jayagiri, alatan dinding kalderanya melingkar di wewengkon Jayagiri. Gunung Jayagiri terbangun antara 560.000 - 500.000 warsih anu tuluy.
Nurutkeun MNK sanggeus Gunung Pra-sunda (Gunung Jayagiri, nu nulis) nyieun kaldera, 300.000 warsih saterusna anyar lahir Gunung Sunda ti kalderanya. Dina panalungtikan MNK, Gunung Sunda kacatet bitu saloba 13 kali, sarta kaldera Gunung Sunda anu ukuranana 6,5 x 7,5 km. éta kabentuk antara 200.000 - 180.000 warsih anu tuluy.
Ti kaldera Gunung Sunda ieu pisan lahir Gunung Tangkubanparahu. MNK ngabagi dua kategori letusan gunung ieu, nyaéta: Kahiji letusan Gunung Tangkubanparahu kolot antara 105.000 - 10.000 warsih anu tuluy saloba 30 kali letusan sarta kadua letusan Gunung Tangkubanparahu ngora antara 10.000 - 50 warsih anu tuluy anu bitu 12 kali.
H. Tsuya menggolongkan derajat kehebatan letusan gunung seuneu jadi 9 tingkatan, mimitian ti derajat hiji, anu ngan mengembuskan fumarola nepi ka derajat 9 anu melontarkan material gunung seuneu leuwih ti 100 km3. Lamun hiji gunung seuneu sanggup melontarkan material ti awakna antara 10 - 100 km3 bisa digolongkan miboga derajat kehebatan dalapan. Gunung Sunda kaasup kategori ieu alatan dina fase kahiji dina pembentukan kalderanya geus melontarkan material vulkanik saloba 66 km3. Jumlah ieu sabenerna ngan 60 persénna waé, sabab henteu ngitung anu ngiles diapungkeun angin ka sagala rupa penjuru dunya. Lamun anu 40 persén deui diitung, mangka jumlahna baris ngahontal 110 km3.
Minangka bandingan, dina warsih 1963 Gunung Krakatau bitu kalayan mengembuskan volume saloba 0,00030 km3 sarta tetusan warsih 1973 volumenya saloba 0,012 km3. Sedengkeun Letusan dahsyat Gunung Krakatau 1883 melontarkan material gunungapi saloba 18 km3 atawa sarimbag kalayan 21.547,6 bom atom. Sedengkeun letusan Gunung Tambora warsih 1815 menghembuskan 150 km3, kalayan derajat kehebatan IX, atawa sarimbag kalayan 171.428,6 bom atom (K. Kusumadinata, 1979).
Letusan dahsyat Gunung Sunda saeutikna kabagi jadi dua épisodeu letusan utama. Letusan épisodeu kahiji ngaluarkeun lava, anu lumangsung 1,1 juta warsih anu tuluy, sarta épisodeu kadua, letusan anu geus mengambrukkan awak gunung ieu nepi ka nyieun kaldera, kira-kira lumangsung antara 205.000 - 180.000 warsih anu tuluy.
Dina letusan dahsyat Gunung Sunda épisodeu kadua, piroklastika-nya kalayan sasabot ngaruang naon waé anu ditimpanya. Leuweung belantara kalayan kaina anu badag terkubur babarengan kalayan makhluk hirup anu aya di jerona, teu terkecuali sato vertebrata badag kawas badak, rusa, kijang, sarta hippopotamus (kuda nil) anu keur aya di léngkob atawa ranca-ranca di kidul Rajamandala, anu jaraknya + 35 km. ti puseur letusan. Arang kai saukuran drum bisa kapanggih di penggalian keusik Ciseupan, Cibeber, anu kiwari geus ditutup. Di ditu aya tangkal-tangkal anu melintang serah datangna awan panas anu geus ngarang.
Ti fosil badak sarta hippopotamus anu kapanggih di gawir Citarum palebah kulon daya Bandung, di Baribis Subang, sarta di Tambaksari Ciamis, némbongkeun yén sato buta ieu kungsi hirup di Tatar Sunda.
Lalampahan sato kasebut alatan di wewengkon lintang luhur waktu éta ngimpel, suhunya ngaleuwihan pangabisa sato reujeung habitatnya pikeun tahan hirup. Siklus hidrologi kapegatkeun, lain ngan cai anu aya di sagara anu ngimpel, tapi kabéh cai anu masih aya di darat kabéhanana ngimpel, ku kituna volume cai sagara beuki ngurangan. Sabot jukut sarta asal kadaharan séjénna katuruban es sarta mati, mangka nalurinya menuntun sato-sato éta usik ka wewengkon anu suhunya leuwih haneut sarta nunda asal kadaharan anu masih berlimpah. Salah sahiji tujuanana nyaéta wewengkon tropik, anu suhunya waktu éta + 70 0C leuwih pendék ti suhu ayeuna.
Sabot lumangsung pembekuan di lintang luhur 3,5 juta warsih anu tuluy éta pisan cai sagara di wewengkon tropika menyusut seukeut nepi ka puluhan méter jerona, anu ngagaringkeun sagara di paparan antara benua Asia, Pulo Sumatra, Pulo Jawa, sarta Pulo Kalimantan. Paparan Sunda anu garing ieu pisan anu dijadikeun jalan migrasi pikeun sato vertebrata kawas stegodon, badak, rusa, kijang, munding, kuda nil, gajah purba, sarta anu séjénna, saterusna dituturkeun ku migrasi homoerektus nepi ka manusa prasejarah ka Tatar Sunda.
Sato vertebrata anu pindah éta aya anu terus mendaki nepi ka jangkungna 700 m. dpl. sarta nepi ka di Cekungan Bandung. Ti data anu tersingkap di gawir Citarum, kapanggih fosil sato vertebrata dina bulenan material ucul ti letusan Gunung Sunda. Fakta ieu bisa méré petunjuk, yén sato-sato badag éta masih hirup nepi ka lumangsung letusan mahadahsyat Gunung Sunda.
Ti singkapan gawir di Ci tarum, Umbgrove sarta Stehn (1929) nulis ngeunaan penemuan fosil vertebrata. Fosil vertebrata éta ku R.W. van Bemmelen (1936) direkonstruksi sacara geologis jeung kajadian bumi Bandung, disambungkeun kalayan letusan mahadahsyat Gunung Sunda. Sajaba van Bemmelen, dina warsih 1956 Th. H.F. Klompe ogé menguraikan kaayaan géologi Bandung kalayan letusan mahadahsyat Gunung Sunda. R.W. van Bemmelen sarta Th. H.F. Klompe nyebutkeun ayana hippopotamus anu mati leuleus terkubur piroklastika letusan Gunung Sunda.
Perlu aya panalungtikan-panalungtikan terusan, kawas panalungtikan serbuksari sarta iklim purba, ku kituna bisa ditapsirkeun kumaha pangaruh letusan ieu dina kahirupan leuweung sarta sagala eusina, sarta adakah pangaruhna dina parobahan iklim sacara leuwih lega sarta kehancuran ekosistem kaasup satona?
Terbendung material letusan G. Sunda
Minangka bandingan, lamun Gunung Tangkubanparahu minangka anak Gunung Sunda, atawa incu Gunung Jayagiri bitu engké, wewengkon bahayanya ngan salega 74 km2, sarta wewengkon waspadanya salega 149,8 km2. Lamun letusannya badag, laharnya baris membanjir nepi ka wewengkon waspada nuturkeun léngkob, panglaérna nuturkeun Cikapundung nepi ka jarak + 20 km ti puseur letusan. Hal ieu bisa jadi bandingan, betapa dahsyatnya letusan Gunung Sunda dina période prasejarah, sanggup ngaruang naon waé anu ditimpanya dina radius anu pohara lega sarta sasabot.
MNK ngabagi letusan Gunung Sunda éta jadi tilu fase, kahiji fase ignimbrite anu lumangsung 105.000 warsih anu tuluy, anu nurutkeun panalungtikan Rudy Dalimin Hadisantono (1988), volume anu dialungkeunana saloba 66 km3 mengarah ka kulon sagara, kidul, sarta wétan sagara puseur letusan, nutupan wewengkon salega 200 km2 kalayan rata-rata ketebalan 40 méter, kawas bisa ditempo di Ciseupan, di Campaka, Cisarua, dll. Kadua fase freatomagmatik anu melontarkan volume saloba 1,71 km3, sarta katilu nyaéta fase plinian kalayan melontarkan material gunung seuneu saloba 1,96 km3.
Dina fase katilu ieu material vulkaniknya meunang tekanan anu pohara luhur, ku kituna sanggup dialungkeun ka jomantara nyieun tihang letusan saluhur 20 km kalayan payungna sapanjang 17,5 km sarta rubakna 7 km. Tacan terhitung debu anu melayang-layang ngalingkung jomantara sarta murag dibelahan bumi anu pohara laér, anu biasana volumenya ngahontal 40 persén ti total material vulkanik anu dialungkeun.
Ti data kasebut di luhur, yén letusan Gunung Sunda fase kahiji anu lumangsung 105.000 warsih anu tuluy anu melontarkan material vulkanik saloba 66 km3 sarta nutupan wewengkon salega 200 km2 kalayan rata-rata ketebalan 40 méter, dapatlah dikenyang kacindekan, yén mustahil material vulkanik saloba éta henteu nutupan aliran Citarum Purba! Kuring berkeyakinan, material Gunung Sundalah anu geus mendet Citarum Purba di kalér Padalarang, anu sésa walunganana kiwari disebut Cimeta.
Jadi, laér saméméh Gunung Tangkubanparahu lahir, Danau Bandung Purba geus lila kabentuk! Susuganan para ahli géologi, ahli fosil, ahli palinologi, ahli iklim purba, ahli geografi bisa ngayakeun panalungtikan terusan pikeun menyingkap sajarah bumi Bandung leuwih akurat deui!
Luyu kronologi sakakala sang kuriang!
Lamun diayakeun reinterpretasi sakakala Sangkuriang - Dayang Sumbi, saéstuna sakakala éta geus méré tanda-tanda éta. Hayu urang tempo kronologi sasakala, husus dina fase pembendungan sarta kajadian Gunung Tangkubanparahu.
Kahiji Sangkuriang menebang tangkal lametang buta sarta rubuh ka kulon. Tunggulnya nyieun Pasir Tunggul, sarta rangrangan, sésa dahan, régang sarta daunnya nyieun Gunung Burangrang. Ditapsirkeun kadua kerucut ieu saukur gunung seuneu parasiter ti gunung seuneu anu leuwih badag, nyaéta Gunung Sunda. Batang tangkal éta jadi bakal parahu anu baris dijieunana.
Sanggeus tangkal dituar (sanggeus gunung seuneu parasiter kabentuk), Sangkuriang indit pikeun mendet walungan, ambéh kakeueum jadi danau anu jaga baris dijadikeun tempatna balayar memadu kaasih jeung Dayang Sumbi, luyu jeung kasapukan mimiti antara duanana. Bisa ditapsirkeun, usaha pembendungan walungan dilaksanakeun laér saméméh Gunung Tangkubanparahu kabentuk.
Sanggeus walungan dibendung, Sangkuriang nuluykeun mengerjakan batang kai éta jadi parahu. Danau geus terbendung, caina mimitian ngamprah, mimitian kakeueum, sarta betapa girangnya Sangkuriang. Fantasinya balayar babarengan Dayang Sumbi méré sumanget pikeun terus nyieun parahu.
Tapi sabalikna pikeun Dayang Sumbi. Dina haté Dayang Sumbi ngomong, É€œWah, lamun kieu baris celaka jadina!É€� Dayang Sumbi nyokot daun kingkilaban tujuh lembar, tuluy dibungkus jeung lawon bodas hasilna menenun. Daun anu dibungkus éta dipotong-potong lemes, tuluy ditaburkan ka arah wétan bari memanjatkan permohonan:
Jampé kuring, si urung gunung,
Kai Lametang urung dijieun parahu,
Ci Punagara urung dibendung,
Lain karék Sang Kuriang,
Tapi karék Dayang Sumbi,
Jadi, HENTEU!
Jadi, HENTEU!
Sang Kuriang HENTEU JADI ka kuring!.
Alatan Anu Mahakuasa memayungi makhluknya anu sok bersih haténa, sasabot éta di ufuk wétan fajar menyingsing, cahya membersit pertanda panonpoé baris geura-giru medal. Betapa bungangangna rarasaan Dayang Sumbi. Tapi henteu pikeun Sangkuriang anu keur digawé bébéakan ngabéréskeun parahuna. Kitu nempo cahya panonpoé membersit, Sangkuriang ambek sarta kaluman euweuh bandingannya.
Jeung kaambek sarta rasa kaluman anu memuncak, Sang kuriang nalapung parahu anu ampir rampung dijieunana éta jeung rasa frusrtasi anu mendalam. Mangka jadilah Gunung Tangkubanparahu.
Laksana kilat, Dayang Sumbi lumpat ka arah wétan. Sagancang kilat éta ogé Sangkuriang ngudag Dayang Sumbi anu terus lumpat nyingkahan kaambek sarta harepan Sangkuriang. Di hiji pasir leutik, ampir waé Dayang Sumbi tertangkap, tapi Anu Maha Kawasa masih nangtayunganana. Nyai Dayang Sumbi ngiles teuing ka mana. Di pasir tempat ngilesna Nyai Dayang Sumbi tumuwuh sagala rupa kembang anu mewangi, kiwari disebut Gunung Puteri. Bisa ditapsirkeun yén Gunung Tangkubanparahu lahir laér sageus danau éta kabentuk!
Sasakala Sangkuriang anu geus pohara kolot umurna, geus dipikawanoh dina abad ke-15. Hal ieu bisa dibaca dina catetan Bujangga Manik, tohaan, satria pengelana ti Pajajaran waktu ngaliwat di pinggiran Cekungan Bandung bagian kidul. Bujangga Manik nulis, É€œLeumpang aing ka baratkeun, datang ka Pasir Patenggeng, Sasakala Sangkuriang, mangsa dek nyitu Citarum, manuk tembey kasianganâ€� (tempo Teuw sarta J. Noorduyn).
Cagar bumi
Sésa-sésa kedahsyatan letusan Gunung Sunda mangrupa keragaman bumi/geodiversity anu alus lamun dijadikeun laboratorium lapang pikeun pembelajaran pikeun para siswa sarta mahasiswa. Di ditu maranéhanana bisa diajar ngeunaan pengangkatan daratan, pelipatan kulit bumi, kegunungapian, kawas ngeunaan: lava, bahan ucul, kekuataan letusan, sumbermata cai panas, patahan/sesar, gempabumi. Di ditu ogé bisa diajar paleontologi, geohidrologi, pola aliran walungan, kesuburan lahan, tatanén, peternakan, sarta pemanfaatan bentang alam gunung seuneu saprak jaman megalitikum nepi ka kiwari, alus pikeun kapentingan religi atawa pikeun mengais rezeki sarta rekreasi.
Naha keragaman bumi Bandung ieu baris dimangpaatkeun kalayan alus, atawa baris dihancurkan alatan kelaparkuasaan sarta kemegaserakahan?***
Nu nulis, anggota Masarakat Geografi Indonésia sarta Jumplukan Riset Cekungan Bandung.
Ku T. BACHTIAR
Asal: Pikiran Rahayat, Saptu, 4 Nopémber 2006.
source:http://dieny-yusuf.com/

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Solat Isa
Solat Isa (Basa Arab: عشاء) nya éta salasahiji diantara solat lima waktu nu dilakukeun ku Muslim dina wanci peuting. Solat lima waktu sacara koléktif ngawangun salasahiji tina Rukun Islam, dina Islam Sunni, sarta salasahiji tina (sapuluh) Furuu'-ad-diin dina Islam Si'ah. Jumlahna opat roka'at sarta bacaannana dibaca tarik lamun keur berjama'ah. Nalika indit-inditan, numutkeun sababaraha madhab, solat ieu bisa diqoshor jadi dua rokaat, atawa dijama' jeung Magrib, boh dilakukeun dina wanci Magrib (jama'taqdim) atawa dina wanci Isa (jama' ta'khir).
Dina Islam Sunni atawa Si'ah, jumlah roka'atna sarua opat Dina Islam Sunni, dianjurkeun solat dua roka'at sabadana Isa. Sajaba ti éta, aya sababaraha solat séjénna nu alus dipigawé sabadana Isa, diantarana Shaf', Witir jeung solat peuting Nafilat ul-Layl (disebut tahajud), atawa tarawéh dina bulan Ramadan.
Islam Si'ah[édit | sunting sumber]
Wanci Isa nya éta:
- Mimitina: sanggeus wanci Maghrib (solat surupna panonpoe) lekasan.
- Pungkasanana: mimiti fajar.
Penting pikeun solat buru-buru nalika wancina geus datang.
Islam Suni[édit | sunting sumber]
Wanci Isa ditetepkeun kieu:
- Mimitina: Dumasar kana madhab Hanafi, Isa dimimitian nalika poek datang sarta layung bodas di langit geus leungit. Dumasar kana madhab Maliki jeung Syafi'i, wanci Isa dimimitian ku surupna layung beureum ti langit. Hal ieu bisa dideukeutan ku cara ngajadikeun panonpoe minangka ukuran. Lamun panonpoe geus turun 12 darajat sahandapeun tungtung deuleu, harita pisan wanci sasaruaanana. Sababaraha ahli astrologi pasalingsing paham yen cenah lamun geus 15 darajat sahandapeun horison, sedengkeun liana ngomong yen sanggeus 18 darajat atawa sajam sanggeus surupna panonpoe
- Pungkasanana: Ti mimiti fajar nalika wanci solat Subuh datang. Henteu dipikaresep (dosa dina madhab Maliki mah) lamun seug urang ngaengke-engke solat tanpa alesan nu bisa ditarima tepi ka liwat ti 1/3 peuting munggaran ("peuting" dina hukum Islam hatina wanci ntara asupna wanci solat Maghrib tepi ka asupna wanci solat Subuh).
Tempo Ogé[édit | sunting sumber]
- Solat
- Subuh (solat fajar)
- Lohor (solat tengah poé)
- Asar (solat lingsir panonpoé)
- Magrib (solat surup panopoé)
- Isa (solat peuting)


text:
Kawih
Kawih kiwari dipatalikeun pikeun musik vokal anu henteu diwengku ku hiji métrum saupama wanda pupuh sarta panjangna henteu tetep. Supandi ngadéfinisikeun kawih minangka musik vokal anu boga tempo tetep / ajeg.
Kawih disabit-sabit dina naskah Sunda buhun Sanghyang Siksakandang Karesian anu ditulis dina daun palem dina taun 1518. Genre musik vokal ieu diwincik dina naskah kasebut: kawih bwatuha, kawih panjang, kawih lalanguan, kawih panyaraman, kawih sisindiran, kawih pengpeledan, bongbong kaso, parerane, porod eurih, kawih babahanan, kawih bangbarongan, kawih tangtung, kawih sasambatan, kawih igel-igelan. Sebagain gedé wanda kawih nu disebut ku naskah kasebut ayeuna geus henteu dipikanyaho.
Kawih sisindiran meureun lalaguan sisindiran, nyaéta puisi pondok anu didasarkeun kana asosiasi sora (verbal) kawas anu kapanggih kiwari. Kawih bangbarongan bisa jadi musik anu marengan tari topéng sato bangbarongan. Kawih igel-igelan nyaéta lalaguan (musik) pikeun tari.
Naskah Sanghyang Siksakanda ng Karesian ogé nyebutkeun "Ieu kawih panyaraman pikawiheun ubar keueung, ngaranna Pangwereng Darma. Wanda kawih panyaraman ieu geus henteu kapanggih deui kahirupan kiwari.
Kalolobaan kawih dilagukeun sacara tunggal ku awéwé. Sanajan kitu, lalaki ogé bisa ngalagukeunana.


text:
Al Kautsar
Surat Al Kautsar nyaéta surah ka-108 dina Al Qur'an. Surat ieu kaasup surat makiyyah sarta diwangun ku 3 ayat. Kecap Al Kautsar sorangan boga harti nikmat anu réa sarta dicokot tina ayat kahiji ieu surat. Poko eusi surat ieu nyaéta paréntah ngalaksanakeun solat sarta ngalakonan ibadah kurban alatan Alloh maparin réa kanikmatan pikeun jalma anu ariman sedengkeun jalma-lalma nu mikangéwa kaum nu ariman baris kapegatkeun.
Daptar eusi
Eusi jeung Tarjamah[édit | sunting sumber]
Hubungan surat Al Kautsar jeung surat Al Kafirun[édit | sunting sumber]
Dina surat Al Kautsar Alloh maréntahkeun ambéh jalma ngahambakeun diri ka Alloh, sedengkeun dina surat Al Kafirun paréntah kasebut ditanjeurkeun deui.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Al Kauther, الکَوثَر
- Tafsir Ibn Kathir
- Al-Kawthar at Altafsir.com
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Al-Amin Al-Quran Tarjamah Sunda ku K.H. Qamaruddin Shaleh, C.V. Penerbit Diponegoro, Bandung, 2003.
- Al Quran dan Terjemahnya, Departemen agama, C.V. Toha Putra, Semarang, 1971


text:
Walt Disney
Walt Disney nya éta raja multimedia dina widang animasi[1]. Mangjuta-juta barudak di dunya pasti teu bireuk deui jeung tokoh animasi Donald Bébék jeung Mickey Mouse ogé Gufi[1]. Mimitina tina film kartun, Kerajaan Disney kiwari jadi leuwih lega deui ambahanan ngaliwatan rupa-rupa produk ti mimiti film TV nepi ka Disneyland[1]. Ngaran Walt Disney kacatet maké tinta emas di dunya hiburan husuna barudak[1].Manéhna nyieun tokoh kartun Mickey Mouse jeung Donald Bébék anu geus kawéntar di saalam dunya, nyieun film animasi anu rada panjang, ngawangun stasiun TV anu dingaranan Disney Channel, nepi ka nyieun taman hiburan Disneyland anu ngaeksploitasi fantasi manusa[1].
Pausahaan multimedia Disney kiwara jadi jawara di dunya hiburan moderen ku ayana produk-produk anu rupa-rupa jeung sukses. ku ngan saukur ningali aya merk Disney kalolobaan jalma percaya yén éta produk miboga kualitas anu hadé jeung bisa ngahibur. Ku ayana brand anu sakitu kuat jeung midunya, disney barobah jadi pausahaan media anu panggedéna di dunya. Penjualan Disney per taun bisa nepi ka 22 milyar dollar AS. Produkna rupa-rupa timimiti film kartun animasi, film layar lebar, souvenir, media televisi nepi ka pernak-pernik séjénna[1].
Walt Disney lahir 1901 di Chicago Illionis AS tuluy wafat di Los Angeles California taun 1966, ngaran aslina nya éta Walter Elias Disney[1]. Nalika keur leutikna manéhna teu sabungah tokoh animasi anu dijieunna[1]. Manéhna sakola di Sekolah Seni Chicago jeung Kansas Missouri AS[1]. Mimiti bisnis nalika muka studio film kartun di Holywood taun 1923[1]. Bapana Elias sering gonta-ganti pagawéan tapi gagal waé[1]. Walt Disney indit ti imahna nalika umurna 16 taun anu ngagabung jeung Korp Ambulans Palang Merah salila Perang Dunia I[1]. Walt pernah ngalaman mangsa-mangsa anu hésé anu ngajadikeun manéhna jadi pebisnis anu hébat[1].
Antara taun 1926 jeung 1928 Disney ngaproduksi serial kartun Oswald The Rabbit jang di produksi di Universal Picture[1]. Sabada éta taun 1928 manéhna ngaproduksi Steamboat Willie di Studio film anu diwangun ku manéhna sorangan[1]. Film ieu mangrupa film kartun munggaran anu maké sora nu geus disinkronisasi[1]. Awal taun 1928 tokoh Disney anu pangpolulérna nya éta Mickey Mouse mimiti diwanohkeun dina film kartun Plane Crazy[1]. Tokoh Mickey Mouse meunang aprésiasi anu luhung salaku gambaran urang Amerika anu teu éléhan[1].
Taun 1930-an Disney gawé bareng jeung Technicolor nyieun film berwarna anu judulna Flowers and Trees [[1932 anu suksés[1]. Tuluy Disney nyieun film panjang munggaranana Snow White and Seven Dwarfs anu ogé bisa ditarima ku masarakat jeung bisa ngirut masarakat[1].Disagédéngeun éta film Pinocchio jeung Fantasia jadi leuwih mekar tina segi inovasi téhnik[1]. Antara taun 1950-1960, Walt Disney Productions Ltd, jadi produsén anu pangpentingna jang téater jeung TV ogé penerbitan[1]. Walt Disney ogé ngawangun hiji taman hiburan nu panggedéna di Amerika Serikat Disneyland taun 1955 anu nepi ka ayeuna tingkat popularitasna can bisa ka éléhkeun ku nu séjén[1].Disneyland mintonkeun rekonstruksi, paméran, jeung sajarahna anu jadi daya irut jang para turis[1]. Disneyland geus jadi rékayasa imajinasi di mana kaéksotisan, makhluk-makhluk anu berbahaya,tempat jeung fantasi bisa diproduksi[1]. Sukses Disneyland tuluy diiluan ku dibukanan Disney World di Orlando Florida taun 1971[1].Disney wafat kusabab kakeunaan panyakit kangker taun 1965[1].
Daptar eusi
Rupa-Rupa Bisnis Walt Disney[édit | sunting sumber]
Disney Parks & Resorts[édit | sunting sumber]
Istana Cinderella anu tadina ngan saukur aya dina angen-angen, tapi taun 1955 bener-bener aya wangunna sacara nyata jeung bisa dicabak ku barudak lantaran Walt Disney Imagineering (WDI) anu dibentuk taun 1952[2]. Karya munggaranna nya éta istana di Disneyland Anaheim California, tuluy Walt Disney World Resort di Lake Buena Vista, Florida, anu dituluykeun ku Tokyo Disney Resort, jeung Uruyasu Chiba[2].
Studio Entertainment[édit | sunting sumber]
Bisnis Studio Entertaintment nya éta fondasi The Walt Disney Company dibangun[2]. Ti dieu gelar film animasi jeung film ceritera anu séjénna anu dimimitian ku film klasik Mickey Mouse, Snow White and the Seven Dwarfs nepi ka kiwari kayaning digital animasi mutakhir The Incrediblea[2].
Media Networks[édit | sunting sumber]
Dua bagéan tina bisnis raksasa Disney anu teu béda pentingna nya éta konsumer produk jeung media network[2]. Bisnis konsumer produk Disney dimimitian ti 1929 nalika merchandise tokoh Mickey Mouse muimiti dipikaresep[2]. Merchandise anu mimitina ngan saukur dipaké jang tilam méja tulis jang barudak ayeuna mekar jadi pakéan, coco'oan barudak, dékorasi imah nepi ka buku, games, kadaharan jeung kainuman, barang-barang éléktronik nepi ka barang-barang seni[2].


text:
Kalayan kucuran hamdu ka dzat numaha luhur sinarengan inayah jeungmaunahna. Alhamdulillah dina enjung ieu urang sadaya tiasa petepung lawung paamprok jonghok patepang raraydina raraga sillaturrahmi di tempat ieu kangge nyakseni walimatul urusy, insya Allah sakedap deui ijba kobul bakal panganten bade dilaksanakeun.
Sholawat sinareng salam mugia dilelerkeun ka jungjunan panutan alamRosulullah Saw, amnusatuladaneun sadaya ummat anu dina hiurp huripna estuning picontoeun urang sadaya di alam pawenangan.
Teu kakantun kakulawargina anu belapati, sahabat sareng rencangna anu teuneung ludeung miwah ka urang sadayana salaku ummatna anu saratia.
langkung tipayun sim kuring ngahaturkeun nuhun kawawakil rombongan anu parantos ngadugikeunsagala pamaksadanana.
Kasauran katampimaksad kahartospisan mugia Allah anu mureng alam ngalimpahkeun kurnia na.
Nu cunduk muga rahayu nu nyampak muga waluya, kawanti simkuring bingah amar watasuta.wireh aya jajaka pinilih tanding nu kersa mileuleuheungkeun pun anak kanggo dijantenkeun bojona, manawi ieu teh prantos aya garis ti ajali, pun anak kenging bageanana, sapi anut na ka banteng pun anak dulang tinande sumerah seja bumela.
Kilang kitu daek semet purun wungkul dumeh kabaledog jodo rumaos tuna rumaos laip lieuk euweuh ragap taya semetnyanggakeun badan sakujur. keur batur ngatur hirup kapayun, kang putra ditampi kuastakilih kasangga kalingga murda.
Para ibu bapa sareng kulawarga bakal besan anu salamina mugia dimulyakeun ku Allah Swt. pajar teu jangjang teu jingjing pajar jonghok bari lengoh, geuning buktosna sakieu rebona ieu sadaya cacandakan silokaning pangais asih katampi ku astakalih kasangga kalingga murda mugi mugi tiasa ngajantenkeun tatali silaturrahmi diantawis urang sadaya kalayan kenging pangwales anu panaglipet ganda ti Allah anu murbeng alam.
Sakitu anu kapihatur, tulus langkung kepang halang bobo sapanon carang sapakan hapunten anu kasuhun
Hasbunallah wanin'mal wakil
wassalamu'alaikum Wr. Wb.
Semoga bermanfa'at bagi semua dan jangan lupa klik gambar di samping kanan. OK


text:
mungkin kita sudah jarang mendengar kata kata makna tentang kehidupan dan makna makna kehidupan bermasyarakat karena terkikis oleh kemajuan jaman dan modernisasi sastra yang tidak jelas ujung pangkalnya.
bagi saya pribadi mandat untuk menjalankan pepatah ini sudah mendarah daging dengan kata kata "ukireun dina lalangit ,Tataheun di jero iga" atau saya memegang teguh adat istiadat kami sebagai orang sunda.
aribasa atau pepatah yang sudah diinformasikan secara lisan turun temurun dari para leluhur (karuhun) untuk bekal menjalani kehidupan.
1. Hubungan Dengan Sesama Mahluk
2. Sacangreud pageuh sagolek pangkek (Commitment, menepati janji & consitent).
3. Ulah lunca linci luncat mulang udar tina tali gadang, omat ulah lali tina purwadaksina (integrity harus mengikuti etika yang ada)
4. Nyaur kudu diukur nyabda kudu di unggang (communication skill, berbicara harus tepat, jelas, bermakna.. tidak asbun).
5. Kudu hade gogod hade tagog (Appearance harus dijaga agar punya performance yg okeh dan harus consitent dengan perilakunya –> John Robert Power melakukan training ini mereka punya Personality Training, dlsb).
6. Kudu silih asih, silih asah jeung silih asuh (harus saling mencintai, memberi nasihat dan mengayomi).
7. Pondok jodo panjang baraya (siapapun walopun jodo kita tetap persaudaraan harus tetap dijaga)
8. Ulah ngaliarkeun taleus ateul (jangan menyebarkan isu hoax, memfitnah, dlsb).
9. Bengkung ngariung bongok ngaronyok (team works & solidarity dalam hal menghadapi kesulitan/ problems/ masalah harus di solve bersama).
10. Bobot pangayun timbang taraju (Logic, semua yang dilakukan harus penuh pertimbangan fairness, logic, common sense, dlsb)
11. Lain palid ku cikiih lain datang ku cileuncang (Vision, Mission, Goal, Directions, dlsb… kudu ada tujuan yg jelas sebelum melangkah).
12. Kudu nepi memeh indit (Planning & Simulation… harus tiba sebelum berangkat, make sure semuanya di prepare dulu).
13. Taraje nangeuh dulang pinande (setiap tugas harus dilaksanakan dengan baik dan benar).
14. Ulah pagiri- giri calik, pagirang- girang tampian (jangan berebut kekuasaan).
15. Ulah ngukur baju sasereg awak (Objektivitas, jangan melihat dari hanya kaca mata sendiri).
16. Ulah nyaliksik ku buuk leutik (jangan memperalat yang lemah/ rakyat jelata)
17. Ulah keok memeh dipacok (Ksatria, jangan mundur sebelum berupaya keras).
18. Kudu bisa kabulu kabale (Gawul, kemana aja bisa menyesuaikan diri).
19. Mun teu ngopek moal nyapek, mun teu ngakal moal ngakeul, mun teu ngarah moal ngarih (Research & Development, Ngulik, Ngoprek, segalanya harus pakai akal dan harus terus di ulik, di teliti, kalo sudah diteliti dan dijadikan sesuatu yang bermanfaat untuk kehidupan).
20. Cai karacak ninggang batu laun laun jadi dekok (Persistent, keukeuh, semangat pantang mundur).
21. Neangan luang tipapada urang (Belajar mencari pengetahuan dari pengalaman orang lain).
22. Nu lain kudu dilainkeun nu enya kudu dienyakeun (speak the truth nothing but the truth).
23. Kudu paheuyeuk- heuyeuk leungeun paantay-antay tangan (saling bekerjasama membangun kemitraan yang kuat).
24. Ulah taluk pedah jauh tong hoream pedah anggang jauh kudu dijugjug anggang kudu diteang (maju terus pantang mundur).
25. Ka cai jadi saleuwi kadarat jadi salogak (Kompak/ team work).
26. dlsb.
2. Dihin pinasti anyar pinanggih (semua kejadian telah ditentukan oleh Yang Maha Kuasa yang selalu menjaga hukum-hukumnya).
3. Melak cabe jadi cabe melak bonteng jadi bonteng, melak hade jadi hade melak goreng jadi goreng (Hukum Yang Maha Kuasa adalah selalu menjaga hukum-2nya, apa yang ditanam itulah yang dituai, kalau kita menanam kebaikan walaupun sekecil elektron tetep akan dibalas kebaikan pula, kalau kita menanam keburukan maka keburukan pula yg didapat )
4. Manuk hiber ku jangjangna jalma hirup ku akalna (Gunakan akal dalam melangkah, buat apa Yang Maha Kuasa menciptakan akal kalau tidak digunakan sebagai mestinya).
5. Nimu luang tina burang (semua kejadian pasti ada hikmah/ manfaatnya apabila kita bisa menyikapinya dengan cara yang positive).
6. Omat urang kudu bisa ngaji diri (kita harus bisa mengkaji diri sendiri jangan suka menyalahkan orang lain)
7. Urang kudu jadi ajug ulah jadi lilin (Jangan sampai kita terbakar oleh ucapan kita, misalnya kita memberikan nasihat yagn baik kepada orang lain tapi dalam kenyataan sehari- hari kita terbakar oleh nasihat-2 yang kita berikan kepada yang lain tsb, seperti layaknya lilin yang memberikan penerangan tapi ikut terbakar abis bersama api yang dihasilkan).
8. dlsb.
2. Tatangkalan dileuweung teh kudu di pupusti (Pepohonan di hutan ituh harus di hormati, harus dibedakan istilah dipupusti (dihormati) dengan dipigusti (di Tuhankan) banyak yang salah arti disini).
3. Leuweung ruksak, cai beak, manusa balangsak (hutan harus dijaga, sumber air harus dimaintain kalo tidak maka manusia akan sengsara).
- Kalayan hapunten bilih kirang tata kirang titi duduga peryoga cologog sareng sajabina. Maklum ciri sabumi cara sadesa, bilih aya cara nukacandak ti desa nu kabantun ti kampung nukajingjing ti patepitan, bilih teu sapuk sareng mamanahan. Punten nu kasuhun.
- Jeng dulur mah tong nepikeun tileletik silih ala pati, tilelemet getreng, tilelembut silih ala umur, tibubudak silih ala nyawa.
- Ulah nuduh kanu jauh, ulah nyawang kanu anggang, nu caket geura raketan nu dekeut geura deueusan. Moal jauh tina wujud moal anggang tina awak, aya naon jeung aya saha? Tina diri sorangan, cirina satangtung diri. Pek geura panggihan silaturahmi teh jeung diri sorangan, ulah waka nyaksian batur, saksian heula diri sorangan kusorangan weh.
- Sing diajar nulung kanu butuh, nalang kanu susah, ngahudangkeun kanu sare, ngajait kanu titeuleum, nyaangan kanu poekeun., mere kanu daek, nganteurkeu kanu sieun
- Saban-saban robah mangsa ganti wanci ilang bulan kurunyung taun, sok mineng kabandungan manusa sanajan ngalamun salaput umur kahayang patema-tema kareup hanteu reureuh-reureuh, dageuning anu bakal karasamah anging kadar ti pangeran, manusa kadar rencana, Kabul aya tinu maha agung, laksana aya tinu maha kawasa.
- Beurat nyuhun beurat nanggung beurat narimakeunnana. (Kecap nuhun)
- Nyumput buni tinu caang, negrak bari teu katembong. (Tawadhu)
- Tong Kabobodo tenjo, kasemaran tingali.
- Najan Buuk hideung jadi bodas, dada antel kana bumi, buluan belut, jangjangan oray. moal waka wangsul saacan kenging ridho Gusti.
- Indung anu ngandung bapa nu ngayuga, indung ngandung salapan bulan melendung, tapi indung henteu pundung sabab taqdir tinu maha Agung. II
- Alam nirwana, alam asal, poe panjang, Nagara tunjung sampurna, nu baheula ka alaman, ngan kahalangan ku poho, sabab poe kamari lain poe ayeuna. (Akherat)
- Wayang nyaeta gambaran kahirupan manusa Nu dipipindingingan ku silip sindir, dihalangan ku siloka sareng sasmita, kalayan dirimbunan ku gunung simbul.
- Geus loba pangarti nu kapimilik, pangabisa nu geus kapibanda, elmu nu geus katimu. kari diamalkeun
- Mipit amit, ngala menta, nyukcruk walungan, mapay wahangan, nete taraje, nincak hamalan, ipis lapis, kandel tapel. (malapah gedang)
- Sing waspada jeung permana tinggal. (Waspada)
- Inditna ulah ngagidig, nyokotna ulah ngaleos, mawana ulah ngalengkah.
- Meredih tina ati, menta tina manah. Menekung kanu Maha Agung, muja brata kanu Maha Kawasa
- Pasti teu bisa dipungkir, kadar teu bisa di singlar, papasten nu tumibar.
- Sing bisa nilik kana diri, bisa ngukur kana kujur.
- Elmu teh bakal ngancik tinu nyaring, bakal cicing dinu eling
- Niti wanci nu mustari, ninggal mangsa nu sampurna, kahirupan di dunya taya lian keur taqwa.
- Bagja dimana boga sobat medok, istri denok, sawah ledok.
- Nu geulis jadi werejit, nu lanjang jadi baruang.
- Nyukcruk galur nu kapungkur, mapay laratan anu baheula, nitih wanci nu kamari, ninggang mangsa nu sampurna. Sanajan urang beda tapi sarua, sanajan teu ngahiji tapi sa ati, milari ridho gusti nu Sajati.
- Tunggul tong dirurud, catang tong dirumpak, hirup katungkul ku umur, paeh teu nyaho dimangsa. Sing inget kana purwadaksi, purwa wiwitan, daksi wekasan. Hartina sing apal kana diri, asal timana?, cicing dimana? Balik kamana?
- Urang teh bakal pinanggih jeung poe akhir, nu ngandung harti poe pamungkas, raga ditinggalkeun nyawa, maot pingaraneunana. Bakal digiring kurung keur kuring, bakal dibulen saeneng-eneng, bakal ngagebleg deui jeung mantena.
- Hirup katungkul ku umur, paeh teu apal dimangsa, numatak rinik-rinik kulit harti, cicing harti ngawincik diri, mun nyaah kana raga sing nyaho kana dasar agama.
- Positip x posotip= positip. Negative x negative= positip. Positip x negative=negative. Nu bener dibenerkeun eta bener, nu salah disalahkeun eta bener. Nu bener disalahkeun eta salah, nu salah dibenerkeun eta salah.
- Ratu tara ngahukum, raja tara nyiksa, melak cabe jadi cabe, melak bonteng jadi bonteng, melak hade jadi hade, melak goreng jadi goreng.
- Ulah taluk pedah jauh, tong hoream pedah anggang, tong cicing pedah tebih jauh kudu dijugjug, anggang kudu diteang, tebih kudu di sungsi.
- Urang kabeh teh Reket dengdeng, papak sarua. (Sarua)
- Teu ngakal moal ngakeul, teu ngarah moal ngarih, teu ngoprek moal nyapek.
- Eta dina hate maneh leungitkeun sifat sirik, pidik, jail, kaniaya, iren, pangasten, dudupak, rurumpat, ngumpat, simuat, ujub, takabur, nyaci, maki, jeung pedit
- Pangarti nu jadi ciri, kagagahan anu rongkah, kapangkatan nu dipiwegah, geuning percuma tanpa dibarengan ku kaimanan jeung kataqwaan kanu kawasa.
- Kade loba jalma nu jadi Bibit rurujit. Indung rurusuh. (provokator)
- Bakal bagja dimana hiji nagara geus Sepi paling, towong rampog, nudigawe simpe hate, kaum buruh teu ripuh, karyawan sarenang, para tani sugih mukti, nu dagang ge sugema.Rakyatna dititah gotong royong teu popolotot, dititah bebersih teu cecerengir, dititah nyumbang teu nararantang.
- Bru dijuru, bro dipanto, ngalayah di tengah imah, buncir leuit, loba duit, ngenah nyandang, ngenah nyanding, ngenah nyandung.
- Para ratu mikayunyun, para menak mikaserab, kolot ngeso, budak era, deungeun-deungeun mikadeudeuh.
- Tong Kumeok memeh dipacok, biyuni hayam kabiri, bodas ceuli. (mundur sebelum berperang)
- Indit kudu bari cicing, lumampah ulah ngalengkah.


text:
Pantun
Pantun atawa carita pantun mangrupakeun hiji seni pintonan carita pitutur/lisan sastra Sunda kuna bari ditembangkeun sarta dipirig ku kacapi. Pantun dipidangkeun ku saurang "juru pantun" nu ogé maénkeun kacapi.
Sajarah[édit | sunting sumber]
Pantun mangrupakeun hiji wanda seni nu kawilang geus kolot. Catetan pangkolotna nu nyebutkeun ngeunaan pantun aya dina naskah kuna Sanghyang Siksa Kanda ng Karesian taun 1518 nu nyebutkeun ngeunaan carita pantun Langgalarang, Banyakcatra, jeung Siliwangi nu dipidangkeun ku "prépantun", juru pantun téa.
Kamekaran seni pantun salajengna dicirikeun ku nambahanana carita-carita pantun nu ajénna dianggap luhung, kayaning carita Lutung Kasarung, Ciung Wanara, Mundinglaya Di Kusumah, Déugdeug Pati Jaya Perang, Ratu Bungsu Kamajaya, Sumur Bandung, Demung Kalagan, jsb. Di Kanékés nu masarakatna hirup dina budaya kuna, seni pantun téh dalit pisan. Anu ilaharna dipidangkeun dina ritual kaagamaan/adat di antarana carita Langgasari Kolot, Langgasari Ngora, jeung Lutung Kasarung.
Kamekaran/kaluhungan seni pantun geus nyatetkeun sababaraha urang juru pantun anu kawentar dina mangsana. Di Cianjur, misalna, aya R. Aria Cikondang (abad ka-17) sarta Aong Jaya Lahiman jeung Jayawireja (abad ka-19). Awal abad ka-20, di Bandung aya Ucé, sedengkeun dina panengah abad ka-20, nu kawentar téh Pantun Beton "Wikatmana".
Pamirig[édit | sunting sumber]
Alat musik nu sok mirig pintonan pantun téh kacapi. Ti mimiti kacapi kuna sakumaha nu aya di Kanékés kiwari (kacapi leutik 7 kawat), kacapi gelung atawa kacapi tembang, sarua jeung nu sok dipaké dina tembang Cianjuran), nepi ka kacapi siter (Jawa). Anapon laras (tangga nada) nu dipaké mirig carita pantun, nyaéta laras pélog, tapi loba ogé nu maké laras saléndro.
Pintonan[édit | sunting sumber]
Seni pantun dipidangkeun dina dua bentuk: (1) pikeun hiburan jeung (2) pikeun ritual. Dina pidangan hiburan, nu sok dicaritakeun téh gumantung kana carita nu dikawasa ku juru pantun, atawa gumantung nu nanggap. Sedengkeun pikeun ritual, saperti ruwatan, caritana sarua jeung dina pintonan wayang, kayaning Batara kala, Kama Salah, atawa Murwa Kala.
Pintonan pantun biasana dipidangkeun kira jam 02.00-05.00. Rajah dina pintonan ruwatan leuwih panjang sarta katémbong sakral batan dina pintonan hiburan nu ilaharna dipintonkeun kira jam 20.00-04.00. Najan dipidangkeun pikeun tujuan hiburan, pantun teu bisa kitu baé ditanggap. Masarakat Sunda nganggap pantun téh masih mibanda watek sakral sarta sok dipatalikeun jeung upacara ngamulyakeun karuhun. Ku kituna, pintonan pantun biasana sok dibeungkeut dina struktur pintonan baku nu caritana museur ka kahirupan raja-raja Sunda atawa carita masarakat Sunda.
Sacara umum, pola pintonan pantun bisa diudar dina susunan kieu: (1) nyadiakeun sasajén, (2) ngukus menyan, (3) "rajah pamunah", (4) carita ti bubuka nepi ka panutup, sarta (5) ditutup ku "rajah pamungkas".
Salaku kasenian nu hirup ti jaman Hindu nepi ka Islam, teu matak ahéng mun ungkara jeung ajaran ti juru pantun téh mangrupa campuran éta dua jaman. Najan aya istigpar (Islam), istilah-istilah sarupaning "Déwata", "Pohaci", "para karuhun", "buyut", jsb.
Kasenian pantun nu mibanda ciri budaya Sunda, utamana dina hal kapercayaan Sunda Kuna, ngajadikeun pantun béda hambalan jeung kasenian Sunda lianna. Pikeun urang Sunda mah, pantun téh mangrupa média pikeun ngararasakeun deui (panineungan) kana mangsa nanjungna kaadaban masarakatna.
Kiwari, seni pantun geus loba nu ninggalkeun. Juru pantun nu aya kénéh téh geus kari sababaraha urang.
Daftar Carita Pantun[édit | sunting sumber]
- Ciung Wanara
- Lutung Kasarung
- Mundinglaya di Kusumah
- Aria Munding Jamparing
- Banyakcatra
- Badak Pamalang
- Badak Sangorah
- Badak Singa
- Bima Manggala
- Bima Wayang
- Budak Manjor
- Budug Basu /Sri Sadana / Sulanjana
- Bujang Pangalasan
- Sunan Burung Baok
- Buyut Orenyeng
- Dalima Wayang
- Demung Kalagan
- Deugdeug Pati Jaya Perang / Raden Deugdeug Pati Jaya Perang Prabu Sandap Pakuan
- Gajah Lumantung
- Gantangan Wangi
- Hatur Wangi
- Jaka Susuru
- Jalu Mantang
- Jaya Mangkurat
- Kembang Panyarikan / Pangeran Ratu Kembang Panyarikan
- Kidang Panandri
- Kidang Pananjung
- Kuda Gandar
- Kuda Lalean
- Kuda Malela
- Kuda Wangi
- Langga Larang
- Langga Sari
- Langon Sari
- Layung Kumendung
- Liman Jaya Mantri
- Lutung Leutik / Ratu Bungsu Karma Jaya
- Malang Sari
- Manggung Kusuma
- Matang Jaya
- Munding Jalingan
- Munding Kawangi
- Munding Kawati
- Munding Liman
- Munding Mintra
- Munding Sari Jaya Mantri
- Munding Wangi
- Nyi Sumur Bandung
- Paksi Keling / Wentang Gading
- Panambang Sari
- Panggung Karaton
- Parenggong Jaya
- Raden Mangprang di Kusumah
- Raden Tanjung
- Raden Tegal
- Rangga Sawung Galing
- Rangga Gading
- Rangga Katimpal
- Rangga Malela
- Rangga Sena
- Ratu Ayu
- Ratu Pakuan
- Ringgit Sari
- Senjaya Guru
- Siliwangi
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Ganjar Kurnia. 2003. Deskripsi kesenian Jawa Barat. Dinas Kebudayaan & Pariwisata Jawa Barat, Bandung.


text:
MNCTV
MNCTV (anu baheulana TPI) nya éta stasiun televisi swasta Indonésia anu nagjomantara sacara terestrial ti Jakarta. Anu diwanohkeunna tanggal 20 Oktober 2010. MNCTV anu saencana TPI singkatan tina Televisi Pendidikan Indonesia, mangrupa stasiun televisi swasta kadua di Indonésia saencan RCTI.[1] TPI diadegkeun ku Siti Hardijanti Rukmana (Mbak Tutut) anu sawaréh sahamna dipiliki ku PT Cipta Lamtoro Gung Persada. TPI mangrupa satasiun anu gawé bareng jeung TVRI hususna nyiarkeun rupa-rupa ngeunaan atikan jeung edukasi.[1] Dina taun 2009 nepi ka taun 2010, MNCTV teu nyiarkeun acara olahraga.[2] Tapi mimiti taun 2010 TPI balik deui nyiarkeun acara olahraga nya éta Liga Utama Inggris.[2] Dina taun 2011, MNCTV ogé miboga hak siar dina ajang maén bola Liga Prima Indonesia, bareng jeung RCTI jeung Global TV.[1]
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
TPI mimiti ngajomantara tanggal 1 Januari 1991 salila 2 jam ti jam 19.00-21.00 WIB. TPI diresmikeun ku Présidén Indonésia Soeharto tanggal 23 Januari 1991 di Studio 12 TVRI Senayan, Jakarta Pusat.[1] Tanggal 20 Oktober 2010, TPI resmi ganti ngarana jadi MNCTV.[3] Parobahan ieu alatan TPI teu saluyu jeung konteks tulis dina televisi kasebut nya éta jadi salah sahiji televisi anu ngajungjung atikan di Indonésia, ku sabab kitu diganti ngaran jadi MNCTV sangkan ngarubah citra TPI di kalangan masarakat.[3] Media Nusantara Citra (MNC) mengakuisisi 75 persén saham TPI.[1] Ayeuna sacara resmi TPI ngagabung jadi salah sahiji televisi anu dikongkolakeun MNC anu mangrupa induk tina RCTI jeung Global TV.[1]
Galeri logo[édit | sunting sumber]
-
-
Logo MNCTV ti tanggal 20 Oktober 2010.
Direksi[édit | sunting sumber]
Daptar direktur utama[édit | sunting sumber]
Direksi nu ayeuna dines[édit | sunting sumber]
Struktur dewan direksi MNCTV nu ayeuna di antarana :
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
catetan[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f Sejarah pertelevisian di Indonesia (Dicutat tanggal 20 November 2011)
- ↑ a b SEJARAH MNCTV(Dicutat tanggal 20 November 2011)
- ↑ a b TPI Berganti Nama Karena Kasus Harry Tanoe dengan Tutut?


text:
Wikipedia:Disambiguasi
Disambiguasi di Wikipedia jeung Wikimedia nyaéta hiji prosés keur mungkas konflik nu aya nalika artikel-artikel ngeunaan dua (atawa leuwih) jejer nu béda miboga judul nu sarua.
Daptar eusi
- 1 Mutuskeun keur disambiguasi
- 2 Tumbu disambiguasi
- 3 Kaca disambiguasi
Di handapeun ieu aya dua padika disambiguasi anu baris diomongkeun, nyaéta:
- Tumbu disambiguasi — aya dina mimiti artikel, anu mangrupa hiji catetan anu némbongkeun pikeun pamaca hiji tumbu ka artikel kalawan judul atawa eusi anu jiga, anu jigana ditéang ku pamaca sarta lain artikel anu keur dibaca.
- Kaca disambiguasi — hiji kaca sejen artikel anu henteu ngabogaan eusi sarta dipaké pikeun ngarujuk kana artikel-artikel séjén dina Wikipedia. Kaca-kaca nu hiji jeung nu séjénna silih disambiguasi.
Mutuskeun keur disambiguasi[édit | sunting sumber]
Disambiguasi bisa aya alatan béda pamakéan kecap anu sarua. Aya sawatara hal anu bisa ngabalukarkeun disambiguasi, diantarana nyaéta:
- Asalna ti basa kosta atawa wewengkon, contona aki, su: aki, en: accu, jp: aki (propinsi)
- Dijieun tina bahan anu jiga, contona kaca, bisa hartosna kaca parat tempo atawa eunteung
- Nambah harti anyar, contona dina basa Inggris, latex (karét) sarta Latex (piranti beyé)
- Ngamangpaatkeun harti anu béda dina widang anu béda, contona interupsi dina widang hukum sarta pamrograman
Naon-naon nu diasupkeun[édit | sunting sumber]
Istilah-istilah anu diasupkeun nyaéta istilah-istilah anu mangrupa judul artikel anu bisa ngarujuk kana dua hal atawa leuwih anu sama sakali béda, contona:
- paus dina basa Sunda bisa nujul kana Paus (Katholik Roma) sarta paus (mamalia)
- endog (disambiguasi) bisa nujul kana endog (kadaharan), endog (biologi) sarta sél endog
- bulan bisa nujul kana bulan (waktu) sarta bulan (satelit)
Naon-naon nu henteu diasupkeun[édit | sunting sumber]
Di handap ieu nyaéta hal-hal anu henteu diasupkeun kana hiji kaca disambiguasi. Hal ieu ambéh pamakéan kaca disambiguasi jadi écés sarta lain kalahka leuwih ngabingungkeun.
Définisi-définisi kamus[édit | sunting sumber]
Hiji halaman disambiguasi lain mangrupa hiji daptar tina definisi-definisi anu dipanggihan dina hiji kamus. Deskripsi singget ngeunaan harti sacara umum hiji kecap geus cukup dina raraga mantuan pamaca pikeun nangtukeun konteks anu patali. Cara séjén nyaéta ku jalan ngagunakeun citakan pikeun ngaitkeun pamaca ka Wiktionary, kamus wiki: tempo Bagaimana mengaitkan ka Proyek Wikimedia#Wiktionary (en).
Jejer-jejer dobel[édit | sunting sumber]
Disambiguasi ulah nepi ka dipatukeurkeun jeung pengabungan ti artikel dobel (artikel kalawan judul anu béda, tapi ngabogaan ruang wengkuan téma anu ampir sarua, contona "en:Gas Turbine" sarta "Gas turbine", atawa "en:restroom" sarta "washroom", atawa ogé contona "Ibukota" kalawan "Puseur dayeuh"). Permasalahan ieu ditungkulan ku Wikipedia:Alihan.
Daptar-daptar[édit | sunting sumber]
Daptar-daptar artikel-artikel di mana istilah disambiguasi ngan mangrupa sawaréh tina artikel lain bagian tina disambiguasi. Halaman disambiguasi lain mangrupa hiji indéks panéangan. Ulah nambahkeun tumbu internal anu ngan mangrupa bagian tina judul artikel (di mana henteu aya resiko salah tapsir).
Daptar kapal laut[édit | sunting sumber]
Daptar anu ngasupkeun jenis-jenis sakabéh kapal laut ngagantikeun kaca disambiguasi. Di mana hiji kapal laut kaasupkeun di antara entri séjén nurutkeun nomer kapal atawa singketam, entri kasebut kudu mastikeun jenis ti kapal anu dimaksud.
Proyék Wikimedia lianna[édit | sunting sumber]
Halaman disambiguasi leuwih hadé henteu dijieun pikeun hiji subyek anu artikel-artikel séjénna ngan aya dina kaca proyek Wikimedia séjénna, lain dina proyek anu sarua, komo lamun kaca disambiguasi anu dimaksud geus aya saméméhna (contona poling pikeun korban-korban 9/11 (en)). Subyek anu ngabogaan artikel-artikel sorangan alus di Wikipedia sarta ogé dina proyek séjénna geus tangtu mangrupa perkecualian.
Ringkesan atawa kaca taratas nu loba[édit | sunting sumber]
Sawatara topik-topik leutik anu diwangun tina ngan hiji paragraf atawa anu sarimbag bisa aya babarengan (koeksis) dina hiji halaman tunggal (halaman rintisan réa), silih dipisahkan ku sub judul. Sanajan halaman ieu jiga halaman disambiguasi, béja disambiguasi henteu sakuduna diteundeun di dieu, sakumaha halaman anu dimaksud henteu ngait kana artikel séjén anu dihubungkeun jeung deukeutna pamakéan istilah.
Lamun saban sub judul (en) mimiti ngagedean (tumuwuh), meureun anjog waktuna hiji subyek ngabogaan kaca sorangan. (Tempo ukuran artikel (en) sarta ringkasan stil(en).)
Sanajan réa halaman ngagantung kana prinsip ieu, geus ilahar yén unggal subyek ngabogaan halaman-halaman rintisan anu misah sorangan-sorangan.
Sok paké {{split}} atawa {{splitsection}}, sarta hontal konsensus saméméh narékahan misahkeun. WP:Bold henteu bisa diaplikasikan, ku alatan éta hésé kacida pikeun mulangkeun hiji pamisahan, komo lamun mindeng merlukeun pemanduan ekstensif ku administrator.
Tumbu disambiguasi[édit | sunting sumber]
Saurang pamaké anu keur néangan hiji istilah umum meureun henteu ngarep-ngarep hiji artikel séjén mecenghul, anu lain ngécéskeun naon anu ditéangna. Ku alatan éta, tumbu-tumbu anu bisa mantuan pikeun nujulkeun kana artikel séjén kalawan ngaran anu jiga mutlak diperlukeun. Kaperluan ieu bisa diakomodasikeun ku jalan ngagunakeun sawatara citakan anu dilengkepan ku parameter-parameter.
Tumbu di beulah luhur[édit | sunting sumber]
Aya dua jenis tumbu anu bisa diteundeun dina mimiti hiji halaman anu dicurigai mangrupakeun artikel nu aya disambiguasian, nyaéta:
- tumbu ka halaman séjén, ngagunakeun citakan {{for}}
- tumbu ka halaman disambiguasi, ngagunakeun citakan {{otheruses}}
Kadua jenis citakan kasebut dibédakeun dumasar kana jumlah istilah disambiguasi anu meureun lumangsung. Pikeun kasus anu kahiji contona dina artikel bulan (satelit) disimpen tumbu
- Keur bulan minangka hijian waktu, tempo bulan (waktu).
ambéh pamaca nyaho yén aya ogé artikel kalawan judul sarua bulan anu bisa mangrupa calon artikel anu sabenerna ditéangan. Tapi lamun aya leuwih ti dua artikel anu ngandung disambiguasi, contona artikel endog leuwih hadé dipaké
anu ngarujuk kana hiji halaman disambiguasi, di mana dituliskeun istilah-istilah anu bisa ngarujuk kana kecap endog.
Tumbu di beulah handap[édit | sunting sumber]
Tumbu di bagian handap mangrupa fitur anu ditinggalkeun (kadeprekasi) alatan arang kabaca sarta hésé kapanggih. Minangka panduan ka topik-topik anu patali jeung hiji artikel, sarta lain berdisambiguasi, sub judul "Tempo ogé" leuwih cocog pikeun dipaké.
Conto panggunaan citakan tumbu disambiguasi[édit | sunting sumber]
Di handap ieu nyaéta conto pamakéan citakan pikeun nyieun tumbu disambiguasi:
- {{for}} dipaké jeung dua parameter, nyaéta katerangan pamangfaatan séjén sarta halaman anu dituju.
- Contona
- Keur bulan minangka satelit, tempo bulan (satelit). baris ngahasilkeun:
- Keur bulan minangka satelit, tempo bulan (satelit).
- {{otheruses}} tanpa parameter baris ngahasilkeun rujukan ka halaman kalawan ngaran anu kasusun kana ngaran artikel anu bersangkutan (di mana templat ieu dipaké) ditambah frase (disambiguasi), contona:
-
Keur kagunaan séjén, tempo Disambiguasi (disambiguasi).
- {{otheruses}} jeung hiji parameter baris ngabalukarkeun rujukan ka halaman kalawan ngaran anu kasusun kana peunteun parameter ditambah frase (disambiguasi).
- Contona:
-
-
- {{otheruses}} jeung dua parameter baris ngabalukarkeun rujukan ka halaman kalawan ngaran anu kasusun ngan ukur kana peunteun parameter kadua.
- Contona: Citakan:Kegunaanlain baris mikeun hasil:
-
Kaca disambiguasi[édit | sunting sumber]
Halaman-halaman disambiguasi dina Wikipedia diwangun tina hiji atawa leuwih daptar anu ngandung tumbu ka judul-judul artikel kalawan istilah-istilah nu sarimbag. Sawatara panduan hiji halaman disambiguasi nyaéta:
- Tumbu ka topik utama (lamun aya):
- Detik nyaéta hijian waktu.
- Mimitian unggal daptar kalawan kalimah perkenalan singget ngeunaan istilah anu dimaksud, lengkepan ku cara ngandelan kecap kasebut sarta pungkas ku titik dua ':'. Conto:
- Kalapa bisa ngarujuk kana:
- Coba pikeun mitembeyan unggal entri dina daptar kalawan tumbu internal ka halaman artikel anu dimaksud.
- Saban entri anu dibéré tanda bullet (asterix atawa '*'), ampir dina saban kasus, sakuduna ngan ngabogaan hiji tumbu anu bisa dituju.
- Ulah mem-pipe ngaran tumbu ka artikel anu kaasup dina daptar. (Do not pipe the name of the links to the articles being listed.)
- Ngan ukur ngasupkeun artikel kalawan subyek nu patali, dina harti sapanjang istilah anu dimaksud dijelaskeun dina artikel tujuan. (Contona halaman disambiguasi kelapa ngasupkeun bagian daging sapi.)
- Barengkeun citakan {{disambig}} atawa citakan halaman disambiguasi séjénna dina bagian handap ti halaman disambiguasi minangka indikator tina status halaman kasebut. Turutan citakan kasebut, sartakeun saban kategori baku anu luyu.
Conto utama halaman disambiguasi, tempo lift (en).
Citakan kaca disambiguasi[édit | sunting sumber]
Halaman-halaman disambiguasi merlukeun pamakéan {{disambig}} pikeun némbongkeun yén halaman kasebut nyaéta hiji halaman disambiguasi sarta lain hiji artikel.
Conto: pamakéan {{disambig}} baris ngahasilkeun:
dina halaman anu bersangkutan. Asupkeun citakan ieu dina bagian handap hiji halaman disambiguasi.


text:
Yoghurt
Susu anu diprosés jadi susu haseum jang inuman ku cara maké baktéri anu tangtu diasupkeun kana éta susu[1].
Cara nyieun Yoghurt[édit | sunting sumber]
Sadiakeun susu anu seger kénéh tur beku anu luyu jeung standar, tuluy susu anu beku dikeueum dina jero bak anu caina ngalir nepi ka jadi cair anu lilanan 1,5 nepi ka 2 jam, dikeueumna ulah leuwih ti tilu jam ngabalukarkeun susuna ruksak[2].Sabada kitu, asup kana tahapan muka wadah susu, pariksa kaayaan susu teu menggumpal, beresihkeun heula wadahna nepi ka beresih jeung garing, sabada dipanaskeun tès heula susuna makè alkohol anu babandinganana 1:1 cc, tuluy saring susu maké saringan entéh anu beresih[2].Sabada, sabada geus 80 derajat tiiskeun nepi ka jadi 40 darajat[2].Sanggeus tiis urang bisa nataharkeun baktéri, tataharkeun 2 rupa baktéri, nya éta baktéri lactobacillus Bulgaricus jeung Strephtillus Thermopillus, Baktéri-baktéri ieu bisa dimeunangkeun di Balai Besar Peternakan[2].Sabada ditataharkeun, campurkeun baktéri jeung susu[2]. Susu disiapkeun dina panci, siapkeun baktéri jeung asupkeun anu babandinganana 3 léter susu jeung 1 sendok unggal dua baktéri. Nalika prosés nyampurkeun kudu aya seuneu (lilin atawa spirtus) dideukeut antara baktéri jeung susu[2].Fungsina jang maéhan jeung ngajauhkeun baktéri anu ngaruksak[2].Sabada dicampurkeun antara susu jeung baktéri, asup kana prosés inkubasi dimana hasil nyampurkeunana diasupkeun kana wadah inkubator maké lampu listrik 25 watt anu lilana 4 jam[2].Inkubator bisa dijieun ku soranagn tina dus atawa streoformbox[2]. Sabada éta asupkeun yoghurt kana pendingin nepi ka beku.Yoghurt leuwih énak lamun didahar maké bungbuahan anu amis.[2]


text:
Tamba2 teuing sepi saung butut simkuring ieu tos lami teu update, tos lami seer nu protes alias demo, nya di YM, twitter, nya komo deui dina FB mah…cigana mah da mun cindek matak di duruk ieu saung teh haha.
Hampura Lur, sanes simkuring alim update, tapi da dalah dikumaha, gening waktos nu teu mirengan, carape ku padamelan di kantor, sareng lier ku pangabutuh tambahan bisnis anyar nu susuganan janten jalan rezeki kapayun haha…Mangga yeuh di aos, manawi katampi, carpon ieu dicandak ti salah sawios blog Favorit simkuring, manawi teu kaabotan di ciwit kadieu.
Mangga ah, wilujeng maca…pruuung!
Poe Senen, di jurusan harita teh, kuring keur jongjon maca buku. Jol Si Nani sobat kuring ti keur jaman SMA keneh, biasa siga nu riweuh.
“Cilaka…Cilaka Rani! Cilaka siah urang mah ! “ Datang- datang meni hariweusweus, baku si eta mah ari geus kitu teh, boga sifat teh teu bisa kalem, matak ku barudak reguler mah dilandihna ge si euceu ribut.
“ Cilaka kunaon Nan? “ tembal teh bari anteng maca buku. Buku ku manehna dijewang, “ Dengekeun siah Rani ari urang keur ngomong teh! Dengekeun, tuluy pangmikirankeun!” ngomongna kitu teh bari teu sirikna popolotot, gek diuk gigireun, derekdek ngomong bari pepeta.
Daek geulis, kuring bingung ngabandunganana. Eta tuda ngomongna teh bangun nu rusuh, jadi teu puguh naon dengekeuneunana, jeung siga nu ambek deuih.
“ Nani, cik atuh nu bener ngomong teh, sing beres entep seureuhna, ngarah puguh ngabandunganana!’ cekeng daria.
“ Ih ari Si Astahiam! Na saha nu ngomongkeun tukang seureuh? Sugan teh ente bener-bener ngadengekeun!” kalah ka nyorongot dibejaan teh
“ Ah maneh mah Nan, panyakit saliwang teh dikukut wae!. Lain ngomongkeun tukang seureuh tapi maksud urang , ari ngomong teh kudu merele, susun ti mimiti kalayan imeut. Ngarti teu?” kuring rada nyeuneu.
“ Euuhhh sugan teh, kieu atuh Rin ari hayang jelas mah. Derekdek manehna ngadongeng.” Kamari nilai UAS dibuka. Urang kaget, mata kuliah psikologi jeung filsafat nilaina BL. Rani maneh ngontrak henteu mata kuliah eta?”
“ Ohh eta mah atuh MKDU. Pan enggeus urang mah semester kamari! Tuluy kumaha geus kitu?”
“ Nya ku urang ditanyakeun we ka Pa Alif dosen psikologi jeung Pa Burhan dosen Filsafat. Ceuk Pa Alif heueuh cenah aya tugas nu can asup, rumasa eta mah urang oge. Ngan palebah nanyakeun ka Pa Burhan dosen filsafat, urang kalah ka dicarekan bebeakan. Padahal urang nanyakeun teh, heueuh hayang nyaho we, da rarasaan asa teu boga masalah dina filsafat mah. Tapi naha nilai bet BL. Ari pok teh ceuk Pa Burhan , bongan niron cenah dina ujian! Kapanggihna teh waktu ningali hasil ujian urang, sarua pisan jeung Si Rudi. Malah Si Rudi oge anu pinter sarua dibere BL. Rumasa urang ge lebah dinya mah. Ah Ente ge ngarti meureun Ran!’ Si Nani meni lumengis.
“ Nani…Nani… ari maneh kalakauan teh bet teu euih-euih? Cik atuh jeung Pa Burhan mah ulah loba neangan masalah! Pan geus nyaho Pa Burhan mah beda jeung dosen nu lain! Taliti pisan. Da sigana kabeh pagawean mahasiswa ge ku manehna mah dipariksana nepi ka titik-titikna!”
“ Nyeta atuh Rin, teu sangka bet kieu jadina” manehna tungkul bangun hanjakal.
“ Menta tugas we atuh?” pok teh mere bongbolongan..
“ Enggeus puguh ge, ngan kalahka mere nu kieu patut tah dosen atah adol teh! Sarua we jeung bohong!” Si Nani kukulutus, bari jeung nyebut dosen atah adol sagala puguh manehna nu atah adol mah.
“ Mere naon, cikan sim uing ngilikan!” pok teh hayang nyaho
Kusiwel manehna ngaluarkeun keretas sacewir tina jero kantongna, song dibikeun. Ku kuring tuluy dibaca. Eusina teh nota ti Pa Burhan keur Pa Jaka asistenna nu unina kieu “ Pa Jaka, masalah Bu Nani tolong diurus. Saya serahkan semuanya kepada Pa Jaka saja karena saya akan berangkat ke Jakarta dalam rangka seminar nasional. Terimakasih.”
Kuring seuri leutik sanggeus maca surat eta, kacipta tuda. Menta tugas ka Pa Jaka mah sarua we jeung neangan pipaeheun. Komo mun seug manehna nyahoeun mah kana kasus Nani, wah matak cilaka kurang-kurangna kuat mental mah. Loba mahasiswa kajeun ngalontrak deui tibatan menta tugas ka Pa Jaka. Killer Man disebutna oge ku barudak mah.
“ Kumaha atuh Ran? Sigana kana moal bisa milu ujian sidang ayeuna” omong Nani semu putus asa. Karunya kuring ge ningali kitu mah.
“ Nan, kumaha mun bareng we ka Pa Jaka na jeung Rudi, pan sarua meureun manehna oge kudu beberes nilai! “
“ Nya eta embungeun kamari diajak ge, Kajeun rek ngontrak deui we cenah. Eukeur mah lila keneh manehna mah sidangna ge.
“ Kumaha mun ngilu susulan we minggu hareup?”
“ Hih nyasat atuh ari aya mah, pan mata kuliah eta mah ti baheula oge tara aya susulan, ari lain keur nu gering mah!”
“ Aeh ..heueuh nya.” Cekeng garo-garo teu ateul. Ah bet jadi milu bingung.
“ Kieu we atuh Nan, kumaha mun urang datangan we Pa Jaka ka imahna, enya ka imahna ulah di kampus. Ngarah salse ngomongna”
“ Naon Rani? Ka imahna dedengean teh? Ari nyaneh ngomong teh sok nu lain-lain! Atuh sarua we jeung nganjang ka kandang singa! Ih teu wararani teuing aing mah!” Si Nani bibirigidigan.
“ Ulah kumeok memeh dipacok atuh Nan, sing bisa we diplomasina. Gunakeun kabisa teh. Lain pinter diplomasi di dinya teh? Jeung deuih sagalak-galakna Pa Jaka da moal nepi ka ngerekeb atuh! Nu penting mah dicoba heula, ulah mundur sebelum bertempur!” jawab teh mere sumanget. Si Nani kalah ka ngahuleng dikitukeun teh lain buru-buru mere jawaban. Tapi teu lila pok ngomong
“ Heueuh Nya Ran, na asana teh! Anteur atuh urang nya Ran? Keun we da apal imahna mah di Jalan Saledri. Omat anteur nya Ran? Pageto we nya, bisa henteu?”
“ Ulah pageto, isuk we ngarah salse. Pageto mah aya ngajar.”
“ Ah pageto we, urusan ngajar mah pan sore lin? Isuk mah urangna rek usaha heula, aya obyekan yeuh, rada lumayan sigana mah. Ayeuna urang teang heula, rek milu Ran?”
“ Moal ah, sakeudeung deui aya jangji jeung babaturan. Uang dengerna we nya Nan?”
“ Beres lah! Yu Ran, doakeun sing hasilnya!” ngomongna kitu teh bari celengok nyium pipi, tuluy ngaleos ninggalkeun kuring. Ku kuring diteuteup ti tukang, leumpangna ngagedig bangun rusuh, biasa Si Euceu ribut!
Nani..Nani, muji kuring mah ku sumangetna. Atuda uyuhan si eta mah bisa kuliah oge. Jelema sibuk.Jaba ngurus salon, ngajar , boga pausahaan catering. Matak pantes ari usum ujian teh meni tibabaradug da eta kuliahna belang betong. Ninggang di mata kuliah nu dosenna siga Pa Burhan… matak neunggar cadas.
Ah nya umumna mah kitu we mahasiswa kolot mah, jadwal kuliah teh pakepuk jeung jadwal ngajar. Ari kuliah disaruakeun jeung barudak nu asupna make jalur SPMB, anu disebutna mahasiswa regular tea, atuh puguh we sagalana oge disaruakeun jeung maranehna, euweuh pisan tinimbanganana. Eta we kuring oge ari balik kuliah teh meni asa di udag jurig, da kudu buru-buru nepi ka sakola, didaragoan ku barudak di kelas. Geus puguh ari inditna mah kudu pak pik pek heula di imah nyayagikeun barudak jeung bapana.
Sakapeung kuring sok nanya ka diri sorangan, kunaon atuh kuring teh ngariripuh maneh make jeung kuliah deui sagala. Apan gawe enggeus, salaki boga, imah pageuh, kolot aya budak balatak. Enya mun kuring geus lieur , pertanyaan kitu teh sok jul jol. Komo lamun ahir bulan mah, nempo duit gajih loba potongan. Enya da rumasa kuring mah sakola deui teh lain loba duit, ieu mah bane wae bakat ku hayang sakola luhur jiga batur. Bongan tuda umur 19 taun kuring geus dikawinkeun, kuliah ge kakara sataun, da asupna ka D1. Lian ti kitu, atuh ari ku sakola deui mah sugan jeung sugan hirup teh rada menyat da ilmu nambahan. Matak biayana oge kumaha koprasi bae!
Teuing atuh kuring teh ku hayang pisan nuluykeun sakola, komo barang disatujuan ku salaki sarta hasilna teu nguciwakeun mah, diajar teh asa beuki sumanget. Cape, riweuh ge teu dirasa. Rido kuring mah, najan ampir unggal poe sare tara kurang ti pukul satu peuting oge, alatan nerektek wae ngetik da loba tugas. Atuh barudak katingalina teh saroleh pisan milu ngajurung ka indung.
Enya eta ge kungsi ngadenge , pajar keur guru mah sakola deui teh moal rugi da bakal meunang kredit poin jeung bisa milu sertifikasi, anu cenah engkena teh bakal dibere tunjangan sarua jeung gajih poko, cenah kitu ge. Kateuing bener henteuna mah. Ah teu karana eta kuring mah, da kredit poin mah bisa direkayasa, najan teu sarakola deui oge angger we gening cing terekel nu naraek tingkat mah, bari ngajarna mah asa tara katingali bener da loba ngobrol di kantor. Getolna teh mun usum dibagikeun duit we. Ih palias ari kudu tepi ka kitu mah. Atuh nu lulus sertifikasi apan geus lain beja aya guru kedul ka kelas, lulus. Heuyy deuuhh sok teu ngarti puguh ge ari di nagara urang.
“Ngalamun wae!” Gebeg teh, tak-tak aya nu nepak , dilieuk , horeng sobat-sobat hungkul, heueuh apan jangji ayeuna teh rek diskusi masalah semantik di Parter. Atuh bring wae ka Parter, dariuk handapeun tangkal camara. Dua jam ge geus beres materi teh dibahasna, tinggal nyieun laporanana jeung ngabereskeun makalah keur presentasikeuneun isuk.
“ Ran, pek wae nyieun laporan mah kumaha Rani, Heni, Siti, Oom jeung Lina nya? Urang mah nyaho beres bae. Keun we soal konsumsina mah bagian urang. Pek pilih ayam bakar? Gurame goreng atawa nasi kapau? Omong Ria.
“ Enak aje! Sakalian atuh jeung ngajilid, moto copy na oge nya?” ceuk kuring bari seuri.
“ Beres bos! “ tembal Ria bari ngacungkeun leungeun, tuluy gura-giru indit da didagoan cenah ku salakina.
Aya deui batur model Si Nani teh. Sarua deuih Ria oge kaayaanana geus riweuh. Bedana si eta mah loba duit. Malum salakina pejabat. Urang Cianjur Ria teh, boga salaki ka Kapolda. Ka kampus oge teu weleh unggah turun mobil , matak bungah keur kuring da bisa milu balik. Lumayan ngirit-ngirit ongkos. Bageur deuih si eta mah keur geulis teh. Komo ka kuring mah, basana teh asa ka dulur pet ku hinis cenah.
Isuk-isuk poe Rebo, beres kaprak-keprek di imah, torojol Nani , meunang dangdan pantes naker.
“ Aeh..aeh, rek ka mana Nan meni gaya? “ cekeng bari nyidik-nyidik manehna.
“ Montong loba omong, apan rek ka Pa Jaka tea, hayoh lain rek nganteur? Gening masih keneh di cacalana pondok, lain gera dangdan, buru atuh disalin bisi kaburu beurang! Omongna bari gek diuk dina korsi makan, am kana roti bakar sesa sarapan barudak.
“ Euweuh kuliah pan poe ieu mah Ran? ‘
“ Kosong kuliah mah tapi engke jam 3 sore aya ngajar 2 jam pelajaran” cekeng teh.
“ Kaburu lah jam sakitu mah”
“ Ari masak keur barudak? Cekeng bari kerung
“ Aaahh nu kitu dipikiran, tah aya gepuk jeung pais lauk keur nyampakeun bapana mah, engke beurang urang meuli pais hayam di pengkolan!”
“ Uluuuhh, bener ieu teh? Alaahh meni seungit kieu gepukna, saha nu ngagepuk Nan? ‘
“ Alaahh loba omong pisan nya, hayu buru urang anteur bisi kaburu beurang!’ Dikitukeun teh kuring buru-buru ganti baju, dangdan ge teu sirikna rurusuhan, padu diwedak we, geus geulis ieuh barina ge..he..hehe.. ceuk salaki kitu ge, kateuing ceuk salaki batur mah he..he..he…, teu aleg pisan nya pipikiran teh.
Beres dangdan, papagah bari jeung ngomat-ngomatan ka si cikal, nu kabeneran sakola beurang ,supaya mapagkeun si bungsu balik ti TK. Geus kitu mah leos bae indit jeung Nani.
Jauh gening imah Pa Jaka teh, ti jalan gede teh make kudu kana beca sagala. Ngan edas, hemeng ku kalakuan Si Nani, sapaparat jalan panon teu leupas ningali lalampahanana . Ditempo-tempo teh biwirna ngan kunyam kunyem wae, panon rada dipeureumkeun siga hayam rek paeh ku cekak. Diajak ngobrol teh teu diwaro, kalah hayoh nyarek ulah loba omong cenah. Pajarkeun teh keur mapatkeun ajian. Teuing ajian nanahaon da katingalina teh badis we dukun sebul.
Komo waktu aya di jero beca mah make jeung meuleum menyan sagala, meni mabek. Da eta we tukang beca ge tangka ohek-ohekan, teu kuat dipuput ku menyan meureun..Ari kuring bati olohok bae ningali pamolahna teh.
“ Nani ! Ari maneh nanaonan kalakuan teh kawas jelema teu hideng? “ kuring nanya bakat ku panasaran, ditanya teh manehna kalahka seuri.
“ Rani,..Rani,cicing tong loba omong! Ieu teh resep ti Bah Dira dukun Citepus, ulah salah urang keur mapatkeun jampe pamake supaya bisa ngaleumpeuhkeun hate Pa jaka! Ngarti Rani? “ pokna kalem naker.
“ Astagfirulloh Nani, musrik siah kikituan teh!” kuring morongos bari istigfar, teu sangka atuda Si Nani kitu peta.
“ Tenang…tenang, tanggung jawab Nani”, omongna, angger kalem.
“ Stop….stop, heup bae di dieu Mang! “ reg beca teh eureun hareupeun warung.
“ Na eureun di dieu? Pan itu imahna mah ? “ pok teh teu ngarti.
“ Ah keun we di dieu! Kieu nya Rin, Rina mah teu kudu milu asup ka imah Pa Jaka, dagoan bae di warung ieu nya? Bisi kuring teu bebas ngomong! Eraeun deuih Pa jaka na ningali Rina mah. Tah bari ngadagoan, ieu cekel. Mun engke katingali kuring kaluar ti imah Pa Jaka, buru-buru eusina awurkeun nya?” ngomong kituna teh bari song ngasongkeun bungkusan ka kuring, dibuka teh horeng rampe.
Kuring bingung, cenah menta dianteur tapi kalahka nitah ngadagoan di warung.
“ Embung ah sieun kababawa musrik urang mah! Pek we awurkeun ku sorangan.
“ Moal atuh Rin, pira ge ngawurkeun hungkul!’
“ Heueuh jig atuh buru, omat tong lila nya? Kade deuih poho format nilaina dibawa!”’ kuring eleh deet, barina ge ketang haroream teuing kudu panggih jeung Pa jaka. Mending ngadagoan di warung, bisa-bisa bari jajan.
Teu diengkekeun deui, leos Si Nani indit muru imah Pa Jaka. Imah nu buruanana linduh ku tatangkalan, endah ku kekembangan. Dituturkeun ku paneuteup kuring. Sapuluh menit, satengah jam. Si Nani can tembong kaluar. Antukna geus ampir tilu jam kuring cinekul di warung, manehna can katingali ka luar keneh wae. Bujur asa geus panas balas diuk wae, beuheung ge asa sosonggeteun balas ngalieukan manehna ka luar ti pakarangan. Weleh teu katingali irung-irungna acan.Na tuluy ka mana atuh mangkeluk teh, piraku dileg-leg jurig onaman.
Rek diteang asa-asa, da inget kana talatahna anu omat-omatan pisan ulah neang da kitu cenah papatah ti ki dukun teh. Bingung jadina teh, didagoan kesel jaba melang ka barudak di imah. Tungtungna mah leos bae balik. Belewer we bungkusan rampe teh dialungkeun, kateuing rag-rag di mana.
Pasosore, balik ngajar nyampak Nani aya di tengah imah, diuk nanghunjar lambar, ngarendeng jeung si bungsu nu keur anteng lalajo TV. Ku kuring langsung ditongtak, keuheul tuda, ngulinkeun pisan!
“ Nani! Ari maneh tadi teh nanahaon heula? Di dagoan meni ngampleng, teu ngarasakeun pisan! Dileg-leg jurig puguh deui atuh!” pok teh rada teugeug bakat ku ambek.
“ Hampura urang Rin, kumah atuda ngajak ngobrol wae ituna.’
“ Dilayanan bae atuh, ngomong we saperluna.”
“ Ih ari teun teh, apan urang nu butuhna oge, nya wayahna bae.” Pok na teh bari lumah-lameh ngolo supaya kuring teu ambek.
“ Geus lah tong ngambek, mending ge dengekeun dongengna, tuh pais hayamna jeung soto geus aya dina meja makan’ kuring eleh deet, jeung enyana hayang nyaho dongengna deuih.
“ Pok atuh ngadongeng, kumaha tadi teh hasil henteu?” cekeng bari regot nginum jus alpuket nu aya na meja leutik gigireun TV, jigana bawa manehna.
“ Cumlaude atuh Rin! “ omongna bari ngacungkeun jempol. Puguh kuring reuwas.
“ Nu bener Nan? Cikan nempo format nilaina”
“ Is ulah waka, dengekeun heula mending ge”
“ Heueuh, pok-pok atuh” cekeng panasaran.
“ Waktu urang ngetrok panto imahna, urang mapatkeun ajian heula. Na da eta mah teu sakara-kara, nu muka panto teh manehna pisan. Amis budi bear marahmay. Pok na teh, haturan BuNani aya pikersaeun naon? Kuring sorangan ge asa teu percaya ningali sikep Pa Jaka kitu”
“ Geus kitu tuluy kumaha?” bet jadi milu panasaran. Da enya atuh, heran kuring ge ari ngadenge sikep Pa Jaka kitu mah. Da di kampus mah, ih sigana cadu kudu surungah serengeh ka mahasiswa. Komo ka mahasiswa kolot samodel kuring mah,. kucem bae beungeutna teh. Seug komo mun keur pareng ngawas ujian, matak soak. Padahal mun di sidik-sidik mah, kasep Pa Jaka teh, kitu ge ceuk barudak nu nalaksir da ari ceuk kuring mah, nya…kasep we ketang da normal kuring ge.
“ Urang asup, tuluy diuk pahareup-hareup. Song nota nu ti Pa Burhan ku urang dibikeun, tuluy dibaca ku Pa Jaka, sugan teh rek ambek, eh kalahka serengeh seuri!”
“ Bogoheun meureun Nan!” kuring motong omongan
“ Dengekeun heula Rani. Geus kitu teh tuluy nanya ka urang, kawit ti mana, di mana linggih cenah meni lemes naker. Atuh ti dinya mah der ngobrol ngaler ngidul. Aki, nini. buyut kum ka seke selerna, kabeh kalaluar. Kabeh diobrolkeun, urang ge geus jangar ngabadunganana, tapi rek balik kumaha atuda ari can hasil mah.’
“ Ari Nani ngobrolkeun pribadi Nani deuih?”
“ Nya saperluna wae, naon anu ditanyakeun ku manehna, ku urang dijawab. Tapi Ran, aya untungna oge, urang jadi nyaho pribadi Pa Jaka,horeng bujangan keneh gening Pa Jaka teh. Geus tilu kali cenah diputuskeun ku kabogohna, malah ditingalikeun poto-poto kabogohna teh ka urang. Ayeuna keur bingung cenah sabab kolotna di lembur ngaburu-buru nitah kawin.’
“ Euleuh, paingan atuh barudak meni marijah ari pareng aya Pa Jaka di kelas teh, kumaha tah geus kitu?”
“ Ngadenge manehna bujangan keneh teh, jorojoy kuring boga gagasan. Kuring ngomong boga alo nu keur kuliah di Unisba, geulis jeung kayungyun. Ku kuring dicoba rek diwawuhkeun ka Pa jaka. Na atuh Ran, barang ngadenge kitu, manehna meni bungaheun pisan, komo barang dibejaan alo dijilbab mah, teu sirikna hayang indit harita, hayang gera ditepungkeun. Ngan ceuk urang teh, teu kedah rurusuhan pan kedah diwartosan heula ituna, nya tungtungna mah pageto cenah manehna rek nganjang ka imah nepungan alo. Geus kitu mah teu sakara-kara, kotret bae Pa Jaka nulis dina format nilai nu disodorkeun ku urang, tah ieu hasilna!” omong Nani bari song ngasongkeun format nilai ka kuring. Ku kuring teu sirina direbut tina leungeunna, Masyaalloh! Manehna meunang nilai A. Kuring gogodeg teu percaya.
“ Gening meunang nilai A, soal naon bae nu ditanyakeunana?”
“ Ah, eta bae soal alo urang, kolot urang , pagawean urang.Kasimpulanana mah pageto,manehna rek nganjang ka imah nepungan alo! “ omong Nani semu atoh.
“ Jurig siah nani! Bisaan maneh mah,”
“ Ih, siapa dulu dooong, Nanniii….” omongna bari nagadangah-dangah beungeut, bet asa ningali si cepot keur manggung.
Ah nyaan teu ngarti kuring mah, naha pantar Pa Jaka bet gampang kitu mere nilai ka Si Nani. Biasana boro-boro mere nilai A manehna mah, kuring ge anu ti suk-suk ti dung-dung diajar, ukur dibere B. Komo barudak mah loba anu dibere D jeung E. Pedit pisan atuda Pa Jaka mah kana meunteun teh. Jaba materi kuliahna teh matak jangar deuih, filsafat tea atuh. Ari ieu jaba nilai susulan, jaba teu ditanya materi kuliah, bet dibere A. Ah geus milik Si Nani we meureun, da kitu gening jaman ayeuna mah sagala rupa oge loba nu katarik ku milik batan ku prestasi. Da heueuh atuh lain teu ngabibisani pantar Si Nani meunang nilai A dina filsafat mah, matak guyur kampus. Emh, mun seug barudak di kampus arapaleun, moal teu dalemontrasi tah. Teu kitu kumaha, kuring apal pisan kumaha Nani sapopoena, eukeur mah batur sakola ti SMA keneh, kuliah bareng, tugas ngajar oge sarua deuih ditempatkeunana teh. Matak asa teu percaya bisa meunang peunteun A, jeung buku wae manehna mah musuh.
“ Heueuh sukur we beres mah Nan, bisa atuh ayeuna mah milu sidang ” pok teh milu bungah.
“ Beres ari urusan nilai mah Ran, ngan urusan urang can beres. Aya deui persoalan teh, omat kudu ditulungan deui nya.” Omongna semu bingung.
“Naon deui atuh?” kuring teu ngarti
“ Eta Pa Jaka! Cenah teu kendat nyaritana.
“ Haaarr apan geus beres, lain pageto rek nganjang ka imah?”
“ Puguh eta nu jadi masalah, mun engke jadi nganjang ka imah kumaha?”
“ Naa make jeung kumaha sagala, kari tepungkeun we jeung alo Nani!”
“ Alo-alo tujuh puluh! Alo ti mana horeng, pan Rani nyaho sorangan, Nani mah teu boga dulur. Aya oge Si Oci anak urang, da leutik keneh kakara ge kelas tilu SD.”
“ Jadi Nani teh ngabohong nya ka Pa Jaka?” pok teh rada reuwas.
“ Kapaksa we Ran, da teu kitu mah pasti Pa jaka moal daek mere nilai. Atawa dina merena oge, urang pasti dibere soal-soal heula, anu geus kasawang, moal bisa ngajawabna.’
“ Aduh Nani, kumaha atuh ari geus kieu? Kumaha lamun Pa Jaka nyahoeun Nani ngabohong?” kuring jadi milu manghariwangkeun.
“ Puguh eta nu jadi pikiran teh, sok sieun nilai dibatalkeun deui, tulungan atuh Ran.” omongna lumengis.
‘ Lieur urang mah ah! Kumaha nulunganana barina ge.” Pusing tungtungna mah ku kalakuan Si Nani teh. Etah gera wani kitu ka dosen. Doraka siah Nani.
“ Ran, apan Rani lain boga alo? Widuri budak geulis anu kuliah di Unpad tea? Kumaha tah mun diinjeum ku Nani, api-api we lah rek diakukeun alo Nani. Bae da Pa Jaka mah moal nyahoeun ieuh, sugan we jadi ngajodo. Kumah Ran, satuju henteu?”
“ Teuing ah! Kumaha dinya we.Barina ge Si Duri mah da geus boga papacangan. Lieur urang mah Nan, urus we ku sorangan, teu hayang miluan ah.” Leos we kuring mah ka cai.
Si Nani ngiclik nuturkeun, ngan tuluy mengkol palebah kamar Si Cikal, rek menta dianteur nepungan Widuri jigana mah.
Bingung, kuring bati bingung! Teu kacipta alo kuring kudu jadi korban diplomasi format nilai. Widuri geulis, mun kudu kitu teh hampura bibi.
Sumber dicandak ti: Weninggalih.blogsome.com


text:
Bali (pakéan jero)
Bali mangrupakeun hiji pausahaan pakéan jero nu operasi di Amérika Sarikat.
Bali ngamimitian usaha taun 1927 jeung Sara Stein minangka Fay-Miss. Taun 1935 pausahaan ieu ngarobah ngarana jadi Bali Brassiere Company. Bali ngahiji jeung Hanes Corporation taun 1969. Hanes tuluy ngajual ka Consolidated Foods Company nu markasna di Chicago, nu jadi Sara Lee Corporation taun 1985. Taun 2006 Sara Lee misahkeun pausahaan pakéanana ka HanesBrands Inc.. HanesBrands boga mérek pakéan liana, kaasup: Hanes (mérek panggedéna), Champion (mérek panggedéna kadua), Playtex (mérek panggedéna katilu), Just My Size, Barely There, Wonderbra, L’eggs, C9 by Champion, Duofold, Beefy-T, Outer Banks, Sol y Oro, Rinbros, Zorba jeung Ritmo.