text:
ANJANI ngadaweung sisi bangawan, cimatana ngeclak ngabeureumkeun cai nu umpal-umpalan ngajadikeun caah getih. "Dasar awewe teu boga kaera....!!!!!! salaki aing mah tong ge sina mabok Martini, dalah keur warasna ge beger kabina-bina." jerit Anjani. Sorana ngancurkeun gunung, ngaduruk mega, nyaatan sagara. "Hiji mangsa ku aing dijieun dongeng kalakuan sia teh, " ceuk Anjani bari ngeupeulkeun ramo-ramona. Shinta teu apal gapura wirang geus aya di hareupeunana.
Geus dua jam kuring ngajanteng. Neuteup ka hareup bari manteng. Panto nu pias pulasna, diketrok deui. Ngan simpe nu kapireng jentre. Saung hieum. Dua pajaratan gigireunnana.
"Tepungan babaturan Mama. Ngaranna Ki Andilawa. Paluruh elmu Alip ti anjeunna." kitu ceuk guru kuring. Kalimah panuntung nu kapulung.
Poe nyerelek ka sore. Wanci mimiti niisan. Mangpirang sora ngaweuhan tina unggal tatangkalan nu ngajajar mageran jalan.
Sabot angin ngahiur ngadupak mangsa, ti antara dua pajaratan nu tetenggerna ngahideung peteng, aya haseup nu ngelun. Hejo. Lila-lila ngawujud jadi hiji jalma. Awakna rengkung. Sorot panon nu ngalayung. "Bagea anaking...bieu, bieu pisan. Kuring panggih jeung guru hidep." ceuk eta wujud. Tuluy robah deui jadi haseup. Ilang, teuing ka mana. Luhureun taneuh, tapak nangtungna, aya salambar daluang nu ngempur cahayaan. Lebah tengahna aya tulisan "Tina Mim kana Alip, aya 6666 hurup nu kudu disungsi."
Kakeuheulna ka urang yahudi teu leungit ku itungan mangsa. Nepikeun ka dirina diangkat jadi pamingpin. Harita pisan némbrakeun kaijidna. Manéhna nyiptakeun méga proyék. Pembantaian. Duka teuing sabaraha juta urang yahudi nu dijadikeun tumbal kahayangna. Teu nilik kana umur, rék kolot, rék budak, awéwé atawa lalaki, kudu tunduk dina kageuleuhna. Teu cukup ku kitu. Dirina sorangan ngarasa turunan aria, nu ceuk pamikirna leuwih onyoy batan nu lian. Taya salahna upama seug pangeusi nagri gé kudu dibinasa mun perlu, sangkan teu sareukseuk diténjona. Matak naon ganti ku jalma nu karasép, garagah, gareulis. Sangkan kabongbroy nu neuleu. Mun perlu. Mémang perlu, nyieun tempat husus keur ngumbar birahina nu karasép jeung nu gareulis. Da nu penting mah lain urusan sahwatna. Perluna bibit nu haradé sangkan Jérman teu didéléh ku sabeulah mata. Ogé kacida kuduna ngarurug nagara-nagara lian. Démi némbongkeun diri salaku bangsa nu dipikagimir, dipikagigis, dianggap gagah. Opat usum lumaku silih genti. Dina kaayaan tiris nu ngarurub awak. Dak-dumadak haténa méotan.
Isuk-isuk wanci mumuluk, kuring jeung babaturan nu keur tugas ka Jambi sasarap empé-empé. Teu ngarumas ieuh da geus dilatih sangkan teu gumantung kana sangu. Jam sapuluh take off mulang ka Jakarta. Ngan sajam dina pesawat, kadua jamna nepi ka kantor pusat. Datang-datang téh langsung Jumaahan. Sanggeus nyérénkeun laporan hasil kunjungan kerja jeung dahar di kantin, kuring amitan rék meakkeun ahir pekan di Tasik. Hayang geura nepikeun oleh-oleh keur adi-adi. Sok bagja nyaksian nu moro-moro, resep eutrakna. Kasampak Amih sareng Apih nuju ngariung jeung adi-adi, maranco kana liwet nu kakara asak. Ngahaja, surna teh, nyadiaan kuring. Atuh brak wé mayor. Tétéla sapoé ieu mah beuteung teh lampar kacida, sasarapna di Jambi, dahar beurang di Jakarta, dahar peuting di Tasik.
Manéhna kabeurangan, lalajo télévisi tepi ka janari, antukna penyiar televisi lalajo manéhna kasaréan dina korsi panjang. Tas mandi gesut disalin, rusuh, ngoncikeun panto, miang. Leumpang mapay gang. Pelebah pengkolan. Gebeg. Aya anjing gédé keur saré. Tileueutik manéhna sieun pisan ku anjing téh.
Manéhna ngarandeg. Anjing huluna cengkat, ngarérét kamanéhna, saré deui, meureun ngimpi dipepende widadari. Bingung, sieun. Panon poé, mimiti morérét.
Manéhna mikir, anjing pura-pura saré, kawas manéhna keur leutik, lamun dititah ngapalkeun ku indungna, sok ngadadak tunduh. Bongoh belenyeng wé ulin.
Manéhna ngadagoan anjing indit, ari anjing, atoh wé, aya nu ngabaturan
“ Cép anjing, nyingkah atuh saréna ulah didinya, anjing bageur” Gerentesna. ,Rumegog, panon teu lesot mencrong. Anjing cengkat, kikiplik, tuluy... sare deui.
Wanci nyerelek beurang, késang kokoprot, anjing, manéhna, tatarucingan, saha nu rék ngéléhan. Antukna ,nekad, taki-taki, ngawahan, serebet lumpat.
Anjing ngudag, gerewek ngegel bitisna. “ Tulung, tulung, gedebut, ragrag kana ubin. Helok, gigisik, kapireng. Penyiar televisi digégél anjing.
Lumayan lila nyemah teh bubuhan ka batur akrab basa keur SMP nu geus lila teu panggih. Sabot ngobrol ngaler ngidul bari ngawadul pamajikannana hideng nyuguhan cikopi. Atuh puguh we tukang udud disampakkeun cikopi. Klop pokona mah.
" Ditampi atuh kopina !" Ceuk pun uing bari ngaregot . Meunang tilu regot asa rada-rada apal rasana. Bet asa kopi nu mahal tea.
" Wah pedo Lur , jigana kopi luwak ieu mah ?"
" Ah lain atuh ieu mah kopi meunang ngolah sorangan. Tapi da cara ngolahna mah ampir sarua jeung kopi luwak. Ngan bedana teh ari kopi luwak mah buah kopina diparabkeun heula ka careuh. Ari ieu mah kopi nu asak tina tangkalna teh langsung diparabkeun ka ucing "
" Beuuuu....jadi ieu teh kopi ucing ???"
Lumayan lila nyemah teh bubuhan ka batur akrab basa keur SMP nu geus lila teu panggih. Sabot ngobrol ngaler ngidul bari ngawadul pamajikannana hideng nyuguhan cikopi. Atuh puguh we tukang udud disampakkeun cikopi. Klop pokona mah.
" Ditampi atuh kopina !" Ceuk pun uing bari ngaregot . Meunang tilu regot asa rada-rada apal rasana. Bet asa kopi nu mahal tea.
" Wah pedo Lur , jigana kopi luwak ieu mah ?"
" Ah lain atuh ieu mah kopi meunang ngolah sorangan. Tapi da cara ngolahna mah ampir sarua jeung kopi luwak. Ngan bedana teh ari kopi luwak mah buah kopina diparabkeun heula ka careuh. Ari ieu mah kopi nu asak tina tangkalna teh langsung diparabkeun ka ucing "
" Beuuuu....jadi ieu teh kopi ucing ???"
Juragan Karta tiap tanggal dua likur ngabagikeun gajih ka badégana téh. Ti mimiti nu ngurus imah nepikeun kanu ngurus kuburan kulawarga. Wanci sariak layung biasa dikumpulkeun di rohangan tepas nu ublug-ablag. Kabéh gé taya nu wani diuk dina korsi empuk, kajaba sarila luhur karpét beureum bari ngareluk kawas togé. Laju manéhna nyebutan ngaran badégana. Song duit. Léos kaluar. Kitu jeung kitu unggal waktu. Tihang taun kaliwatan. Kabéh badéga geus alanyar. Taun isukna geus lian deui. Sedeng Dirina Angger Juragan Karta nu baheula, nu loba harta banda, sarta wuwuh gagah, kawas teu robah. Aya éta gé badéga nu maneuh. Saurang. Tukang ngurebkeun. Sakaligus ngajaga makam. Sakapeung tatanggana sok ngarasa hémeng. Naha kamarana badéga nu jumlahna lain saeutik? Waléh teu manggih jawaban. Tatanggana panasaran. Laju tataros ka Mama. “Hirup katungkul ku pati, paéh teu nyaho di mangsa,” walon Mama. Ngaheneng. Manéhna ngadéngé kitu téh beuki tarik mikirna.
Aya reueus, aya peurih, aya kuciwa minuhan dada basa ningal hasil UN-na. Reueus pedah peunteun sakitu teh ladang jujur. Peurih ningal nu sapopoe maen PS, tara diajar, tukang bolos tapi hasil UN-na ngajaul. Kuciwa lantaran rata-rata dalapan kiwari, teu manjing keur daptar ka sakola negeri.
Ti isuk ungas-ingus lebeng teu kapanggih. Beuki beurang beuki melenghir. Sagala dibukakeun sagala disingkabkeun. Weléh teu kasampak urut-urutna acan. Léos indit ka luar,sugan rada hégar. Tapi naha rarasaan téh asa beuki sanget baé kana irung. Asa ti lebah imah tatangga ngahiekna. Éh, asa ti lebah dapur deuih. Irung uing kitu nu geus teu waras? Ah pan tadi gé bisa kénéh ngabédakeun bau sabun jeung bau karbol nu dipaké ngabanjuran lanté dapur.
Kasorénakeun nu pepelenghiran beuki pangseng. Beuteung asa dipurilitkeun. Sirah asa dirojokan. Orolo! Orolo! Eusi beuteung kaluar kabéh. Gedig kaluar, nyingkahan bau nu kacida matak lendengna. Gebeg. Di luar, disaban imah, jalma-jalma nu baralik sakola. Nu baralik ngantor. Suk-sok narunda sirah nu digembrong laleur. Sirah nu jaradi bangké. Gap nyampa sirah sorangan. Gustiii horeng....!!!
Mang Warno keur jongjon ngabersihan kandang manuk di buruan, di tepas Cép Igan anakna keur ulin numpuk-numpuk buku, dijieun wangunan.
“Pa, urang maén angry bird yu?, bakal asik geura” Cep Igan nyampeurkeun Bapana.
“Hayu ... kumaha carana?”
“ Gampil Pa.” Ceuk Cép Igan bari ménta manuk kenari nu keur dicekel ku bapana, tuluy dibalédogkeun kana tumpukan buku, geleber waé manuk téh hiber kaluhur teu balik deui.
Méméh kebat nyanglandeuh muru lelegok janari kasubuhnakeun, angin bet ngarandeg deui lebah tunggul hanjuang, labuh ampir nyiluuh deui kasarimped akar kalangkang nu tingtonggérak tutas kahujanan soré kamari.
Nyileuk deui lamunan, ngoréhan gurat2 lalakon nu ngagalalur handapeun kalakay, néang jugang nu teuing hésé palidna.
Aya cimata lebah legok tapak dampal salira, ngeyembeng marengan sabaris kalimah.
"Asih kanggo salira"
Lain teu bisa ngitung. Bubuhan ti leuleutik diajar raraban jeung forem. Malahan utang-itung mangrupa kakalian atawa bagi mah leuwih gancang batan kalkulator. Kitu deui lebah ngajumlah atawa ngurangan. Ngan sarupa lebah ngitung mundur teuing kumaha sok tisoledat. Tong boro ratusan, dalah welasan atawa puluhan oge mindeng kerok.
Taun ieu teh kakara milangkala nu ka opatpuluh. Dititah ngitung mundur kalah murungkut. Belenyeng kana laci meja. Kakaratak bangun aya nu diteangan. Teu kapanggih. Ruwal-rawel kana rak buku nu meres. Merenah jajaranana. Puguh ipis kandelna. Teu paculcelan luhur handapan. Rapih. Tapi asa rapih teuing siga arang langka dibaca. Sakadar papaes. Lebeng.
"Kapanggih?
"Lapur."
"Kumaha atuh?"
"Teu bisa kumaha. Rumasa. Pasrah wae."
"Pasrah teu cukup. Moal jadi matak ngudar masalah. Istigfar. Laju indit dina petengna peuting. Najan sajorelat. Bisa anjog ka langit ping pitu."
_________ Lembur 11071432
Nyaan euweuh kabosen. Sakitu tadi sore haben kukurilingan. Numpak sado aya kana opat rintakan. Peuting ieu, rek indit ngalongok alo nu keur gering oge tangka dipuraetan.
"Hoyong numpak sado mini..., Aa Bintang oge numpak wengi kamari," cenah, bari sirahna lunga lengo wae ka jalan.
Hemeng sakedapan. Sado mini ti mana horeng. Asa can aya di komplek ieu mah. Kungsi nempo sotenan di tipi.
"Nu ku domba tea nya?" satengah cangcaya nanya teh. "Sanes da, ku kuda anakna, tandukna kitu tah...," ngomong kituna teh bari leungeun duanana diranggahkeun luhureun sirahna.
Sajeroning seseblakan,Leungeun budak teh tuluy diturunkeun. Laju nyabak tarangna. Gebeg. Hareeng geuning.
Jam lima isuk-isuk. Nyarandé di buritan. Arang nu papaliwat. Nyalsé nyérangkeun Srangéngé meleték. Lima méter ti gigireun, deukeut sekoci katuhueun kapal, aya nu datang. Mojang. Manéhna ngagibegkeun sirahna. Rémana nyingraykeun buuk ngarumbay. Gep kana pamuntangan. Nyangheuy mencrong ka wétan. Panasaran. Asa kungsi panggih. Dimana nya? Nilik keureutan beungeut, sidik manéhna. Nu kamari soré di Réstoran Padang, Tanjung Pérak. Lebah baris kadua méja tukang. Réstoran can ramé. Jongjon ngawaskeun. Nu pesen jus sirsak. Biwir ipisna nyuruput jus. Jékétna gé sarua. Jékét kaos kupluk orange. Nu meulit beuheungna. Halisna kandel. Bulu ipis ngabaris mapaés kulit leungeuna. Bitisna moal teu buluan. Ngan kahalangan Lévis biru. "Nyorangan kitu?" Sorangan di réstoran gé! Rék ditanya. Lebar keur ngumbar teuteup. Torojol Si Hamad maling ténjoan. Geduk nyigeung angen. "Manéh mah ti tadi ukur dipelong!" Koloyong ngadeukeutan. "Éhém! Éhém!" Nu anteng kagebah. Rét ngalieuk. Nyéréngéh. Manéhna ngabelenyéh. Tambah gedé haté. "Pun Hamad, asli ti Bandung!" Ngajak sasalaman.
Teu karasa geuning, umur rumah tangga kuring jeung Kang Raka teh geus nincak sataun, pas dina poe ayeuna pisan. Ret kana beker katempo geus nuduhkeun jam tujuh leuwih. Gura-giru ngahaneut-haneutkeun pasakan, angkanan teh rek nyadiakeun nu jadi salaki dina suasana nu romantis.
Beres ngahaneut-haneutkeun, terus dikana meja makankeun, dialus-alus neundeunna ge. Karek ge beres, kadenge aya SMS, dibuka ti Kang Raka, ngabejaan mun peuting ayeuna balik rada telat alatan ngalembur heula.
Teu karasa, geus jam salapan deui, karasa panon teh geus tunduh, malah lelenggutan sagala, antukna les weh kasarean. Hudang-hudang jam 12 leuwih, puguh we reuwas. Jung hudang ka rohangan tamu, kasampak Kang Raka geus tibra. Ret kana meja aya sagagang kembang jeung amplop. Kop kana amplop laju eusina dikaluarkeun, salambar kertas warna biru nu geus dipapaesan ku sapada sajak, laju dibaca, kuring imut.
Jungjunan.....,
Engkang mung tiasa micinta salira kalawan basajan
dina ranggeuyan ungkara katresna kanggo salira
Tadina kareta teh can make ngaran. Da can jelas saha nu bogana. Jeung saha nu rek tumpakna. Urat beuheung konekturna geus mehmehan rek pegat. Balas gogorowokan di unggal setatsion neangan tukang niupan piriwit. Padahal ampir kabeh jalma geus patingcorowok. " Miranda,Miranda,Miranda....!" Cenah.
Pa Sastra jeung Bu Anis neuteup anakna, Rani nu isukan rek dirapalan. Bungah campur sedih rek ngawinkeun anakna teh, bungahna ngarasa bagja alatan nu jadi anakna meunangkeun jodo nu leket kana ibadahna bari pangusaha nu kacida suksesna, sedihna, enya dihenteu-henteu ge geus tangtu mun anakna kawin teh pasti dibawa ku salakina.
"Anaking, Apa mah teu weleh mere pepeling, muga dina ngambah rumah tangga teh tinemu bagja, prak geura muji sukur ku jodo hidep, jodo paparin Pangeran, tong ngarepkeun kabeungharan jiga Nabi Sulaeman mun hidep rumasa teu sageulis Ratu Balqis, malahan tong ngarepkeun salaki nu kasepna nandingan Kangjeng Nabi Yusup, mun hidep teu rido, iklas bari tulus lir Zulaikha......" ceuk Pa Sastra bari ngusapan Rani.
"Tah enya geulis kasauran Apa teh....." ceuk Bu Anis bari ngalimba. "Teu kudu neangan salaki nu sampurna sagala-gala, sok komo sampurna sapertos Kangjeng Nabi Muhammad SAW mah, moal aya geulis, tingal mah kageulisan lahir batinna Siti Khodijah, conto sumerah pasrahna anjeunna ka nnu janten caogena, numatak geulis ka salaki teh kudu satia satuju, nu jadi salaki teh apan imamna rumah tangga...."
Rani ngarenghap bari nyusutan cimatana. karasa usap nu jadi indung bapana estuning usap nu pinuh kanyaah.
Pa Sastra jeung Bu Anis neuteup anakna, Rani nu isukan rek dirapalan. Bungah campur sedih rek ngawinkeun anakna teh, bungahna ngarasa bagja alatan nu jadi anakna meunangkeun jodo nu leket kana ibadahna bari pangusaha nu kacida suksesna, sedihna, enya dihenteu-henteu ge geus tangtu mun anakna kawin teh pasti dibawa ku salakina.
"Anaking, Apa mah teu weleh mere pepeling, muga dina ngambah rumah tangga teh tinemu bagja, prak geura muji sukur ku jodo hidep, jodo paparin Pangeran, tong ngarepkeun kabeungharan jiga Nabi Sulaeman mun hidep rumasa teu sageulis Ratu Balqis, malahan tong ngarepkeun salaki nu kasepna nandingan Kangjeng Nabi Yusup, mun hidep teu rido, iklas bari tulus lir Zulaikha......" ceuk Pa Sastra bari ngusapan Rani.
"Tah enya geulis kasauran Apa teh....." ceuk Bu Anis bari ngalimba. Teu kudu neangan salaki nu sampurna sagala-gala, sok komo sampurna sapertos Kangjeng Nabi Muhammad SAW mah, moal aya geulis, Tingal mah kageulisan lahir batinna Siti Khodijah, numatak geulis ka salaki teh kudu satia satuju, nu jadi salaki teh apan imamna rumah tangga....
Rani ngarenghap bari nyusutan cimatana. karasa usap nu jadi indung bapana estuning usap nu pinuh kanyaah.
Sakapeung mah sok teu ngarti, enya, asana can kungsi kuring mere harepan ka manehna. Eta ge lain teu nyaho mun manehna miharep kuring, tapi ari kuringna embung, naha salah mun kuring ka bale nyungcung jeung batur, asana teh da teu salah, sok komo nepi ka niat rek nganyenyeri mah, paralun teuing. Komo deui kuring nyaho, mun manehna teh boga anak pamajikan, tada teuing nyeri hatena, enya da kuring ge awewe atuh, boga perasaan, asa piraku deui kuring rek nganyerikeun ka nu geus boga salaki. Tapi kuring ngarasa heran jeung teu ngarti, naha manehna bet nyarita, cenah nyeuit keneh kana ati pedah kuring kawin lain jeung manehna. Teu ieuh dijawab, pek teh teuing rek nyerieun hatena ge, enya, dihenteu-henteu ge kuring teh awewe, piraku deui kudu kawin jeung nu boga anak pamajikan.
Kasémahan ku Ki Sobat. Pangangguran ngoréhan albeum poto samakbruk nu ngagolér handapeun méja. Ngaran-ngaran samakbruk; aya poto kulawarga, tatangga, nepi ka nu teu wawuh. Aya poto jaman kiwari, bihari nepi, ka jaman séjén.
Ki Sobat nunjuk. “Ieu poto naon, ngabelegbeg hideung jiga kalangkang?”.
“Eta, poto nu rék tunangan, ngan bolay”.
“Moal bina jaluna kacrut, gableg anak pamajikan”.
“His, lain lur…awéwéna nu ngabedokeun”.
“Bisa kitu awewe?”.
“Da ceunah, mun terus diangsrodkeun ka balé nyungcung, jadi ‘aib’, matak ka tiban balai”.
“Mmm, Saha ngaranna eta awéwé?”.
”Ah, moal dibejakeun bisi mulung muntah, pokona geulis wéh”.
“Moal atuh, saha ngaranna?”. Ki Sobat maksa.
”Tapi omat ulah geruh”.
“Dijamin tah moal comel”. Ngacungkeun guntawna.
Kuring culang-cileung bisi aya nu ngadéngéeun. Ngaharéwos ditompokeun kana ceuli Ki Sobat. “Dayang Sumbi”.
“Ah, ma…”. Teu kebat.
“Ssssttt…ulah geruh!”.
*****
Horéng Semar téh teu sakti manggulang-mangguling, sakumaha nu salila ieu dibayangkeun. Regot kana cai hérang haneut kénéh, tuluy dikekemukeun. Gidig Aki-aki kahot téh bulak-balik ti dapur ka tepas imahna. Astrajingga jeung adi-adina bati olohok nempo kalakuan nu jadi bapana. Ti isuk-isuk Semar teu beunang ditanya, matak bingung batur saimah. Di buruan, warga sakampung pabuis rék ménta tanda asta, jang dina surat panganteur nyieun KTP. Nu keketrok, nu noong tina kaca ka jero imahna, nu gegerendengan malah nu gogorowokan diantep. Poé geus éréng-éréngan. Gedebrag, gedebrug, sora hateup dibalédog, bilik diteunggeulan. Semar molotot, panto dibuka. “Goboog, gayeyo siah!Nya ceu kajeuyeu?aing céh keuy nyeuyi hunctu..haduuuh!”ngomong bari nyekelan sabeulah pipina. Teu lila ti kitu, kudupruk Semar rubuh. Astrajingga jeung adi-adina reuwas, muru nu rubuh. Katuturkeun ngagimbungna warga. Ditungtungan kunu ngajerit.”Bapaa…Innalillahi....!”Astrajingga jeung adi-adina cireumbay.
tak tik tok, Ningali pangadegmah, asa piraku manehna maling. tik tik Dedeg sampe rupa hade. tek tik Lubak libu loba lebok. Jeung asa teu pantes lamun ukur di hukum dua satengah taun. "Na silaing pantes kitu?". Rungah-ringeuh, "sahaaa?" ukur aweuhan, jep simpe.
Ninycak tanggal hiji bulan ka genep taun ieu.Karasa awak asa pasiksak,tuur nyoroncod,tetempoan teu bengras. Manahoreng dina almenak di kamar kuring :" poe kemis dina saminggu aya dua ".Kabeh oge pada apal,batur sadapur jeung sakasur mah cadu menta pantang nolak.
Basa budak datang kuring keur solat. Budak teh gek diuk gigireun, nungguan . Teu wudu solat teh rada ebat, pikir teh ieu budak pasti aya kahayang, pasti aya pamenta. Barang ningali kuring salam ka kenca jeung ka katuhu, na ari pok teh," Maneh enggeus solatna ?"... eeeeh naha nyarios teh! ceuk kuring bari ngacungkeung curuk. "Mama hilap ! punten ma... punten ma...
Teuing bet asa kualon ngamalirna waktu, ngembat lalaunan neureus ngajugjug mumunggang peuting, simpé meureut rasa nu cungelik anteng ngumbar kalangkang nu nambah gumuleng nalikung genyasna cahya lilin nu kakalicesan katebak angin.
Tambah anteb lamunan nembus waruga lilin nu nungtut leyur kapanasan, atra ayeuna mah maksud kalimah si Bung téh .
"Pama andika geus bisa neuleuman peuting, andika baris bisa nénjo cahaya sanajan éta cahaya téh kacida leutikna, ti dinya andia bakal surti hartina rasa jg parasaan, pan aya rusiah mun andika bisa macana, aya isarah ihlas dina sagagang lilin."
Lamunan kagebah, janari nanceb na angen angen, nyesakeun tapak sagagang lilin ngalémbéréh dina taneuh kareumisan.
dina peuting malem jumaah harita manehna ngerem ngadadak motorna disisi jurang lantaran sidik pisan manehna cikeneh ningali jeung ngadenge gambar-gambar beunget nu dina baliho anu sakitu gedena ngomong ka manehna make sora anu ngaguruh jiga sora buta hejo "kade ujang ulah salah pilih .. pilih mamang nu bakal kabagjaakeun hirup hidep" ... terus gambar etateh lila lila jadi haseup ngaleungit ka awang-awang nu nyesa tingal gambar jelema nu dikaropeah nu ngajak seuri.
ah teu rame
Luhureun erélna nu pireu. Karéta urang geus ngadago. Ngabedega dina adeg-adeg nu sayaga. Niiran kala demi kala. Nyawang tangara ti nu bakal datang. Papastén. Isuk jaganing géto. Sabot hatongna ngalanglaung. Urang paheula-heula. Muru karéta séwang-séwang. Dina hatong panungtung. Saban karéta mangprung dina kuluwung waktu. Teu kahalang najan ku mangpirang kalang. Nu nyésa ukur lambaran kekebul. Panineungan kulawu. Jeung haseup hideung di langit biru.
Panonpoé. Ngoréjat. Kagareuwahkeun ku nu ngocéak. Ditéma ku rampak bangingik. “Maaf” ceuk dokter bari muka masker jeung sarung tangan. ”Saya sudah berusaha maksimal” pokna bari pak pik pek mérésan parabot. Neulis, budak panggedéna nu poé ieu rék dirapalan, nginghak dina dada pisalakieunna. Geus meunang dangdan. Geulis. Kawas indungna. Sisi dipan, si bungsu ngagukguk. Taya soraan. Kamelang indungna basa baheula rék mulang. Anak lalaki hiji-hijina, nu ditakdirkeun teu bisa nyarita. Nu panengah, gagauran dina sepiker hénpon uwana. Tayohna handeueul. Teu bisa nyelang balik. Emang, bibi jeung uwa barudak ogé pating salegruk. Nyeungceurikan galur takdir dulurna.
Méméh kaluar, dokter malangkeun teuteup ka juru kamer. Nyelapkeun imut dina biwir indung téré barudak.
Geulis panutan akang, bulan juni teh lain ukur milik Uwa Sapardi Djoko Damono. Urang ge boga hak kana bulan Juni. Geura hayu urang huhujanan deui, nyawang mangsa katukang:Huhujanan, mengbal, tataranjang, mandi ku cai talang imah.
Geulis jungjunan akang..
talang imah geus euweuh geuning, mun mengbal komo ditataranjang pasti era ku batur, hayoh disebut nu gelo. Kumaha mun didieu weh, di juru kamar:Huhujanan, mengbal, tataranjang, mandi ku cai kanyaah...
Lalakon cinta. Jeung anjeun. Babarengan. Ngajajah lampah. “Demi cinta!” Lunta. Nyingkahan kateudoa indung bapa. Susulumputan. Sakaparan-paran. Hirup di jalan. “Cinta nu nganteur urang tepi ka dieu” ceuk anjeun basa geus jauh ti lembur. Ngajak bumén-bumén. Mageuhan beungkeutan rasa bari diajar usaha. Suhud. Dibarung asih. Teu burung hasil. “Alatan cinta urang bisa kieu téh” sagurat imut, ngawalon haréwos anjeun. Deker deui. Nuluykeun usaha. Mingkin pageuh. Mingkin riweuh. Mingkin paciweuh. Ngangkleung dina kalangenan séwang-séwang. Anjog ka tungtung lalakon. “Cinta!” Tatag anjeun ngawalon patakonan hakim. Nembrakeun alesan pangna wani maténi salaki.
Beletak Dawala ditéké ku si Cépot tarik naker. Ajooooouw, cék Dawala nurutan Resi Kombayana nu keur muriang asup angin balas ngaronda teu puguh dimangsa. Ceuk aing sia téh tong deukeut teuing ka aing, sakalina aing eureun silaing nubruk ka aing kitu basana Cepot ka adina.
Dawala teu narima ku laku nu jadi lanceukna némpas, da aka mah kitu waé atuh ka kuring téh sahaok kadua beletak, cing atuh kahayang kuring mah kerja sama ulah mani asa pangakangna, nyaho pan kuring téh tadina mah keur ngeunah ngimpi bet ujug-ujug dibanjur ku bapa terus dititah nganteur aka maluruh pangersa urang Radén Arjuna.
Geus jempé tuh tempo juragan Arjuna keur indehoy jeung nu ngora, teuing éta awéwé teh meunang timana.
Barang Dawala ningali yén nu keur dibogohan ku Arjuna téh teu aya lian ti kabogohna sorangan, belegedeg awak Dawala ngagedéan bari jeung mentang amarah nu teu aya papadana ka Raden Arjuna. Ti beulah tukang Prabu Kresna babarakatakan, Dawalaaa Tiwikrama mah nu aing !. Sabot Kresna ngagorowok Arjuna ngejat lumpat tipaparétot diudag ku Dawala jeung Cépot. Di saung butut tinggal kabogohna Dawala jeung Prabu Kresna, bérés roés teu aya nu ngagunasika.
Sang Jéndral ngayakinkeun, yén kawasan wisata nu bakal dibangun di dinya, mawa balukar pihadéeun kana kahirupan.
Gunung Karang ngadadak capétang, wisata jadi cacahaneun sabiwir hiji. Padahal biasana nyaritakeun saké, mantang, cengkéh jeung sarupaning pakasaban maranéhna. Cul caluk, cul pacul, cul kebon, cul huma, kataji pidato jéndral. Pagawéan kiwari, ukur ruang riung, cacahan pariwisata.
“Pan Abah mah tilok ilu ngariung?” ceuk incuna kuncén. “Teu makéan Sumur Tujuh mah, moal ngaradik. Geura baé burung, deuleu ku dararia jaga!” Abah Kuncén teugeug.
Laju… kebon dibeulian, murah jasa, majar “dia géh bakal ilu untung ogénan jaga”. Pondasi dibarangun, mayar pagawé jauh ti biasa, “anggap wéh wangunan kumanéh” cenah.
Bah Kuncén mésem, meresihan Sumur Tujuh, hiji-hiji, “basa dia hayang jadi Jéndral téh, pan ka dieu heulan” rumahuh.
Mang bulan. Mang taun. Méh ngawindu, lajuna mah, kebon ngajembrung, pondasi rarempag. Ordeu ganti répormasi. Cacahan ganti lalakon. Kuncén Sumur Tujuh, ngoncara beuki wacis.
Tengah poé éréng-éréngan. Nu jebul rabul. Matak mulek ku kekebul. Katepél geus dikeukeuweuk. Batu leutik na keupeulan kénca. Rénghap ranjug mirun dada. Can kadeuleu ringkangna. “Jalut ngagakgak. Ditangtang ku budak satepak. Teu matak soak. Daud teuneung makalangan. Teu galideur sanajan disaleungseurikeun ti tukang. Laju galungan ragot pisan. Médan perang dumadak simpé. Geueuman. Saha nu nyangka, Jalut. Raksasa nu sakitu gagahna, ahirna ragrag palastra ku sapentangan katepélna..” Dongéng Éma neuteuli. Sapeupeuting gulinggasahan. Terus baé kapikiran. Enya. Rék diturutan. Ayeuna pisan. Meungpeung bubaran sakola. Geus buleud rék nangtang Si Asep Buta. Keuheul atuda. Bongan sok ngahina waé hareupeun Neng Gina. Cenah uing masih kénéh ngompol na calana.
Peuting muringis linueun. Nyaksian nu dihanca diwalang-walang. Getih ambarayah. Tuman siah! Grek, grek, grek neukteukan buku tulang. Lung kana karung. Laju nyieun lombang handapeun risbang. Kuburan kahiji dicurek tina daptar.
Peuting satuluyna beuki gangas. Matana burahay. Huntu tingcarekot kekerot. Awor jeung sora bedog. Hawa cinta lalaki ka lalaki ngahaseup, mulek. Ngajanggek jadi dengdem merekedeweng. Di kamar, di pipir, di kebon, di tempat suni, taneuh nampanan bungkus nyawa. Bulu lanang harudang. Awak ngabiridig amit-amit.
Sanggeus ngurebkeun nu ka sawelas, pulisi nanya,
"Kumaha rasana, Jang?"
"Asa nyacag hayam we Pa." bari sura-seuri hareupeun kamera kawas artis anyar. Dina halisna nu rada cengkat, tulisan dunya ceker hayam.
Ngahyang dimumunggang ajrihna alam, sasakala ayunan pangjajap gelaring raja, wuwuh pangjurung ingkang ibu nu calik di Tengger Agung. Mepes guligahna hate, medar lalakon tresna nu kahalangan watesan dunya. Opat welas taun carita asih ngamalir, kapahung ku ngembatna walungan Citarum. Ngabeungbleu, nganteur katineung nu ngolemar marengan keclak cisoca, mangsana geusan paturay nyorang alam sewang-sewangan.
Mungguh nyaah henteu suda, ngawujud ingkang putra nu nyakrawati marengan ingkang rama, nu kamashur Dalem Cikundul. Kahalangan kasang aheng nu namina Lawang Saketeng, alun-alunna di mumunggang gunung, nu katelah Tegal Si Awat-awat. Batu sela pamancalan tunggang kuda, pancuran emas, ditema ku leuit salawe jajar, baring supagi karaharjaan nu ngawasa di dua alam. Saur sakaol, Gunung Gede anu nungkulan kota Cianjur, saestuna wangun kadaton, agreng, hurung ngempur, resik, endah, Singgasana ingkang putra nu katelah Raden Suryakancana.
April 1995. Teu riba ku babawan, teu ngaleut deuih ja ukur dua mobil kijang. Ema jeung Bapa, Wa Kuwu, Pa RW, Pa RT, Bah Kanta wéh nu kamamana tara isok lésot dijamang pangsi ditotopong ikét. Ukur 9 urang. Wa Kuwu nu jadi wawakil ti pihak kula lain Bah Kanta nu isok nyabit-nyabit baé Pajajaran, Siliwangi, Kéan Santang, jsb. Lain ulah, lain teu resep apanan nu ditanyaana géh urang Sumatera.
Réngsé Wa Kuwu ngedalkeun maksud, laju ditéma kunu boga imah. Pangbagéa dituntungan ku cacarita, “Jika berjodoh, anak kami akan menjadi tanggungjawabmu dunia akherat. Karenanya kami ingin tahu sejauh mana pemahaman agamamu, Nak.” Laju aya nu nyodorkeun tilu lambar keretas jeung pulpén. Lambaran soal jeung dua lambar keretas bodas beresih keur lambaran jawaban. Nu séjén cacahan, udud bari ngopi, kula kerung tarang. Ngadekul ngerjakeun soal doang keur UN.
Tipi 21 inci, jieunan Jepang, nyangsaya luhureun méja réyod--tikelan koran teu cukup ajeg ngaganjel dua suku dingklangna. Tas luga. Kurud jamrud, korsi duit, bal getih, mik potong, coét semplék, bayatak luhur kasur busa nu geus ipis, nu ngagelar teu maké ranjang. Cai hideung, getih beureum, ngalémbéréh dina lanté nu ukur dipaléster. "Hiji, ket... Dua, kem... Tilu, pers.... Opat, ker... Lima, kead..." sorana ngeleter.
“Tunggul dirarud, catang dirumpak. Ténjo ku sia..! Aing teu lolong..!”
Gampleng..! gampleng..! Dampal leungeun ngahembat. Tapak ramo ngagaleng dina pipi ukur diusap. Cimata ngagogolak. Mudal. Ngabudah. “Lain sakali ieu waé aing manggihan sia kitu peta..! Teu kaitung deuleu..!” Cimata pagalo jeung getih. Merebey mapay lamping irung. Ngamalir dina biwir. Manéhna ngudupruk sisi jalan.
Aleutan nu nganteur budak sunat terus manjangan. Minuhan jalan. Pamaén tanji ngabring ditutur-tutur barudak.
Bopong..! Bopong..! Toééét..! Bopong..! Bopong..! Toééét..!
Boa-boa Seferis keur nginghak di alam kubur. Nyeungceurikan Yunani nu karah katalangsara. Parlemén geus dibubarkeun. Di Brussels, Hollande pakeukeuh-keukeuh jeung Markel. Langit ceudeum. Santorini geus lila ditinggalkeun nu arulin, sok sieun kahalang ku nu ngabubak-babuk kaca jeung plang bandara. Acropolis jeung Parthenon ukur ngaheruk, midangdam kajadian opat-lima taun katukang mangsa nu datang aleut-aleutan. Urang Turki bangun nu ngaléléwé, mesem ngintip nu dalahar di warungna. “Ka Ankara, ka Istambul, atanapi ka Konya, sami éndahna sareng moé manéh di basisir,” ceuk brosur wisata. Turkish Air beuki maréma. Yunani teu walakaya.
“Baheula, méh tiap minggu urang meuntas ka lebah dinya,” ceuk Christakis, bari nangkeup harigu hareupeun jandéla. Panonna cureuleuk neuteup ka jauhna, ka peuntaseun laut. Salakina ukur neuteup lalangit, nanghujar di luhur ranjang, sabeuleugeunjeur. “Asa tambah haréngréng hirup téh,” ceuk manéhna. Haseup nyerebung tina sungutna. Kasawang poé-poé nu geus lila ilang. Mangsa karuhunna mecutkeun tambang kana tonggong urang Turki. Rébuan taun katukang.
Can kanyahoan kumaha bisa katéwakna. Naha ‘tertangkap tangan’, ‘dijebak’ atawa aya nu ngagiringkeun kana pitapak. Teu mustahil ogé ‘di-Munir-kan’. Karék ceuk sawangan, sanggeus dina kaayaan teu walakaya korban diasupkeun kana plastik hideung. Ti dinya dibawa kana kandaraan, anu satuluyna korban dialungkeun katengah jalan nu ramé patalimarga.
Nilik kana kasangtukang, sikep jeung kalakuanna nu teu weléh ngarugikeun batur munasabah mun loba nu miharep pati na. Ngan ari paéhna ku jalan digéléngkeun kana kandaraan nu lalar liwat mah matak watir nempona. Hulu remuk awak pejét. Getih patulayah, peujit paburencay. Lain hiji dua deui. Sapanjang jalan ti imah nepi ka Gasibu hareupeun Gedong Saté, kapanggih aya tujuh welas korban nu kaayaanna pikagilaeun. Mana komo mun lalampahan téh nepi ka Senayan, boa aya kana tujuh puluhna nu nasibna jiga kitu.
SPMK geus kaluar. Nyéta surat paréntah ngamimitian proyek. Keudeung deui bisa nyairkeun uang muka 20%. Telpon meusmeus disada, SMS! oge nu nelpon. “Dasar jurig, meni ngambeu waé!” kukulutus. Break down pangaluaran proyek, paciweuh jeung pangaluaran dapur. “Bejakeun, mun aya nu nelpon! Eweuh!” talatah ka sekretaris. HP dipareuman. “Pak, iraha abdi survey?” tenaga ahli rungsing. “Teu kudu, neang data mah cukup tina Internet! teu kudu maké survey, sésana mah karang wéh.”
Geus genep bulan. Proyek réngsé. Duit proyek, geus hiber ka pésak séwang-séwangan. “Sukses! teu nguciwakeun, kawajiban anjeun bérés” ceuk Pimpro. Dihiji rohangan, palebah tumpukan laporan “Aaauuummm..!” aya nu ngagaur. Maung kertas, eweuh huntuan…
Peuting humarurung. Cahya kamar tinglalieus, teu wasa nyaksianana. Sakabeh sora barirat, ukur sora hatena nu ngaguruh nyacapkeun nu ngabagel dina rasa. Srek, srek, srek nu nyiksikan daging nyalse. Sakapeung gerekgek, jedok! Sora tulang diteukteuk. Sapeuting harita nu nguciwakeun beres dihanca. Sup kana karung. Dipanggul di bawa ka pipir. Gecluk macul, nyieun lombang. Lung karung. Diarugan deui.
Sup ka kamar. Belenyeh seuri. Nyot udud bari nyontrengan daptar. Barabat hawa cintana cacarita,
'Bongan siah wani-wani-wani midua.'
Peuting satuluyna lumangsung beuki gangas. Di kamar kosan, di pipir, di kebon, di tempat-tempat suni, sora bedog paadu jeung tulang beuki ngaweuhan. Hawa cinta lalaki ka lalaki ngahudang bulu punduk.
Nincak ka sawelas pulisi nanya,
"Kumaha rasana waktu ngeureutan."
"Asa nyiksikan bawang we Pa." bari sura-seuri hareupeun kamera bangun atoh. Katangar dina halisna nu rada cengkat, tulisan dunya ceker hayam.
Ti orok beureum budaktéh sok di babawa ku akina ,da indung- bapana digarawé,nya puguh kamana akina indit sibudak teu weléh ,akina gé asa aya tamba kesel.Malah nyokot pangsiun oge dibabawa,ongkoh budak téh meni lucu jeung asa tara kadéngé réwél.Mun keur jalan-jalan éta budak sok hahariringan,atawa ngécbélék ngajak ngomong ka akina.
Umur 3 th aki na kaserang panyakit jantung dirawat di rumahsakit,di imah teu kadéngé capétangna sora budak ngan rék saré sok nyanyambat akina.
Saminggu di rumahsakit dibawa baik da ceuk dr tos teuaya harepan.Sapopoé budak ulin di kamar akina,indungna eureun digawe da budak teu daek ka sasaha. saminggu di imah akina geus bisa hudang ,budak teu daék turun tina dipan akina ,dahar nginum kudu nahancengan akina,nepi kasare ku akina di galentoran.
Ba'da isa si aki diuk na korsi da aya sobatna sasama ahli masjid ,ngobrol biasa geus bisa ngahahah deui.Jam 8''tamu marulang.Si aki pinda katengah imah ngalehek na korsi geus taya dikieuna.
Tiharita meunang 3 bulan budak tara daék dibawa ka luar ,tara ogo tapi tara daék ngomong mun lain aya kahayang taya sora ceurik taya sora nu capétang.Ngeletek ulin sorangan siga aya nu ngasuh.
Cimata teu katadah. Ngaleuwi mapay pipi. “Duh, Engkang.. naha beut kieu kajadianana?!” Lebah ruruntuk karaton, haseup ngelun. Aléngka béak dihuru. Dulur katut prajurit loba nu perlaya. Teu kapulasara samistina. Ras kajadian tilu poé katukang. Sahandapeun langit kemba, leumpangna rumegag. Dua leungeun nyeukeul beuheung. Nungkup liang tapak jamparing. Getih nyakclakan. Cimata reumbay. Sanduk-sanduk. “Hampura Engkang, geulis..” Sorana pegat-pegat. Langit tungkeb sapada harita. “Keun Engkang, kuring rido..” Ngarénghap jero. “Kanyeri kuring, meureun hargadiri pikeun lalaki.” Nyalingker. Kaak ngelak. Banondari nginghak. Tuluy ngalénghoy ngalér.
( karya: Dadah Hidayat)
"Mah, tabuh sabaraha ayeuna?"
Deudeuh teuing Papah, Mamah meni lalongkewang kieu, soalna Papah ti kamari ngan nanaroseun waktos bae. Bangun......... ah papah engke Mamah kumaha? gerentes hate Sapitri bari nempoan infusan nu tinggal saeutik deui.
"Pah, ieu Mamah, enggal atuh damang, supados urang tiasa deui sasarengan ngalongok incu. Pah, gugah pah!" ceuk gerentes hatena nyambat-nyambat nu dipikacintana.
Peuting beuki jempling, siga mentangkeun jamparing kana dada Sapitri nu keur nungguan salakina di Rumah Sakit.
Ret, ka sakurilingna, warna bodas minuhan kamar, sarua jeung warna hate kang Sampurna nu keur ngajepat nangkarak teu walakaya. Berebey cipanonna ngalembereh mapay pipi, cipanon kacinta nu mimiti ngeclak ti basa keur dirapalan.
Papah, naha ieu teh tanda yen Papah baris ngantunkeun Mamah? Tapi Pah, insya Alloh, amanat ti Papah diestokeun pisan, saupami nu kagungan Papah mundut, Mamah rido. Mung Papah kedah uninga GUPAY KACINTA Papah, salawasna aya dina hate Mamah.
Sukabumi, 06 Februari 21:41
Lain birahi nu ngareumis na tungtung buukna nu bodas ngeplak. Estu panggilan akal budi.
"Aki-aki teu nalipak maneh. Meujeuhna jadi pangeusi masjid ibadah, kalah kawin deui." Ceuk nu ngaromong, sinis.
Hor itu, gede mana ibadah di masjid jeung silih urus, silih tulungan? Sabodo lah, nu penting barudak jeung incu-incu ngarti, hirup nyorangan kacida pisan ripuhna. Komo keur aki-aki mah.
Ki Jumanta dijajap anak-incu katut buyutna nu ngahaja daratang ti luar kota hayang nungkulan, ngabring ka imah panganten awewe, Ma Ikah tukang kueh nu sok dibeulian unggal isuk.
"Aki tarima nikah."
"Sanes aki, abdi." Lebe motong kalimah. Ger nu nyaksian sareuri.
"Abdi tarima nikah ka Ikah putrana Mang Hamid almarhum kalayan maskawin duit lima juta dibayar kontan."
"Sah." ceuk saksi.
Basa direndengkeun rek silih huapan, Ki Jumanta nyekelan dada. Gelepek kapiuhan. Ma Ikah rawah-riwih. Teu lila,
"Inna lillahi wa inna ilahi rojiun."
Abah ngalempréh luhur ranjang rumah sakit. Ambu, Euceu, Mamang rumahuh. Teu kasawang pikeun waragadna. “Si Sujang kamana?” Abah muterkeun paneuteupna. Kituna téh ka anak bungsu, kadeudeuhna. Nu ngariung teu ngajawab. Silih teuteup. Mangkaning kudu buru-buru dioperasi saha nu tanggungjawab, enya waragadna. “Énggal cuang operasi!” sababaraha urang juru-rawat datang. Abah dibawa ka ruang operasi. “Naha saha nu nanggungjawab waragadna?” Ambu rut-rét. “Duka?” Eceu jeung Mamang saur manuk. Abah teu sakara-kara geus dioperasi jantung mah. Anéh naha bet aya nu haat ngadonorkeun jantung jeung ngawaragadan. “Saha jalmana? Kumaha nganuhunkeunana?” cék Abah samulangna ti rumah sakit. Peuting ka tujuh. “Sujang dimana atuh hidep. Abah geus cageur ayeuna mah,” gereneng Abah neuteup lalangit kamar. “Nuhun upami Abah tos damang mah. Abdi mah ti sontén kénéh gé gédéngeun, Bah,” carinakdak. Peuray. Angin nu moncor ngaliwatan kaca nako humiliwir ngoyagkeun hordéng.


c: text/html

text:
Cipaku Darmaraja - Dalam rangkaian Haul Prabu Geusan Ulun, keturunan Karaton Bali kurang lebih 40 rang, bersama Ketua RWS Puseur Sumedang, berziarah ke Makam Prabu Lembu Agung, yang infonya saya ketahui dari Kang Iwa sendiri, ketika saya berkunjung ke rumahnya.
Dalam Pantun Buhun Cipaku sudah jelas semuanya asalnya dari mana, sesuai Pakuning Alam. Para Keturunan Karatom Bali berziarah ke Sumedang tiada lain untuk nyukcruk leluhurnya.
Dari segi lokasi bahwa keberadaan karaton Sumedanglarang dan lokasi makam sesuai manuskrif yang mereka punyai (di Karaton Bali).
Kedatangan 8 Raja dari Provinsi Bali berjalan lancar sesuai rencana Ke makam Astana Gede Cipaku, rombongan ziarah disertai dengan Ketua RWS Sumedang Kang Iwa, Bunda Ully Sigar, dan para paguyuban sekitar Darmaraja.
Di Propinsi Bali ada sebuah "PURE" yang sampai sekarang masih dirawat sampai hari ini yang bernama "PURE DALEM SUMEDANG".
Menurut informasi yang saya dapatkan, rombongan dari 8 Raja dari Provinsi Bali dan seorang dosen sejarah, berbekal sebilah "KERIS" peningalan dari para leluhurnya, ternyata terkuak sebuah tabir besar yang selama hampir 800 tahun, terkubur ternyata Kerajaan Bali berasal dari kerajaan Sumedanglarang, beliau salah seorang Raja yang beranjak dari kerajaan Tembong Agung, dan lari kesebelah timur Nusantara dan beliau menetap di sebuah kepulauan yang sekarang menjadi sebuah Provinsi yaitu Provinsi Bali??? Jadi siapakah dan jaman mana???
Ketika Jaman Nabi Nuh terjadi karena bocor air dari langit, alam semesta goyang, angin puting beliung kencang melanda, banjir di seluruh dunia dan daratan terputus menjadi selat-selat.
Ketika Zaman pra sejarah Kabuyutan Cipaku disebut dengan nama Kawasan Lemah Sagandu (Sundaland / Al Hind), karena bentuk alam waktu itu ibarat Gula Aren (Gula Kawung) ketika itu digambarkan bahwa Nusantara masih bersatu dengan benua Asia, seperti kita ketahui jutaan tahun yang lalu pulau Jawa, Sumatera, Kalimantan, Bali, dan Sulawesi bersatu dengan benua Asia sekarang dan disebut sebagai Benua Sunda (Sunda Land). Kabuyutan Cipaku dipercaya sebagai keturunan dari Nabi Adam a.s dari anaknya Nabi Sis a.s, lalu ke Nabi Nuh a.s, dan ketiga anak keturunan Nabi Nuh a.s yaitu Purbawisesa, Terahwisesa, dan Ratu Galuh waktu itu tiba di Kawasan Lemah Sagandu (Sundaland / al hind / Nusantara / Jawawut).
Waallahu A'lam.
Lantas keturunan Purbawisesa menurunkan raja-raja di Timur, keturunan Terahwisesa menurunkan raja-raja di Barat, dan keturunan Ratu Galuh menurunkan Raja-raja Galuh di Selatan.
Keturunan Purbawisesa atawa Purwawisesa anu angkat ka wetan, ti Cipaku Sumedang ka Cipaku Kuningan, teras ka Cipaku Purwalingga atanapi Cipaku Purbalingga, Cipaku Purwakarta, Cipaku Surakarta, Cipaku Probolinggo, Cipaku Banyuwangi, teras nyebrang ka Bali, terus ka Wetan dugika mentok di NTT.
Pun, sapun kula jurungkeun
Mukakeun turub mandepun
Nyampeur nu dihandeuleumkeun
Teundeun poho nu baréto
Nu mangkuk di saung butut
Ukireun dina lalangit
Tataheun di jero iga!
Laju naréangan budak angon,
nu saungna di birit leuwi
nu pantona batu satangtung,
nu dihateup ku handeuleum
ditihangan ku hanjuang.
Nu kasampak ngan kari gagak,
keur ngelak dina tutunggul.
Pajajaran moal ninggalkeun tapak,
jaba ti ngaran pikeun nu mapay.
Sabab bukti anu kari, bakal réa nu malungkir!
Tapi engké jaga bakal aya nu nyoba-nyoba,
supaya anu laleungit kapanggih deui.
Nya bisa, ngan mapayna kudu maké amparan.
Tapi anu marapayna
loba nu arieu-aing pang pinterna.
Mudu arédan heula...
Mulai dibentuk Kang susunan Masyarakat Adat Cipaku
Baris Kolot : Kasepuhan para tokoh baik tokoh Agama, Tokoh Adat, Tokoh Masyarakat, Tokoh Pemerintahan.
Ketua atau Puun nya beserta susunan organisasinya.
Areal Cipaku ini sudah jelas Batas Kabuyutan Cipaku menurut pantun buhun disebut lemah sagandu itu sebelah Barat Gunung Lingga, Sebelah Timur Gunung Jagat, Selatan Gunung Cakra Buana, Utara Pareugreug
Sok ah sadayana hudangkeun
Cimanuk Marigi Deui, Seuweu Siwi Cimanuk, Incu Putu Cimanuk Bersatu Bersinergi Kembali... Marigi Ngahiji
Jatigede Sirungan Deui, Jatidiri Bangsa, Jatidiri Cipaku bangkit kembali
Galunggung Ngadeg Tumenggung, Galuh Hyang Agung, Turunan Ratu Galuh, Seuweu Siwi Cipaku dimanapun berada bangun menjadi pemimpin yang amanah dan bersih
Menurut Uga semuanya dimulai dari Ciujung, Ciujung Nanjung Ngajungjung
Ciujung dan Astana Gede satu Cluster/ Wilayah karena satu bagian tidak terpisahkan, Areal Sakral Situsnya di Astana Gede, Areal Bebersih/ Pensucian dirinya di Mata Air Ciujung
Untuk Operasional Masyarakat Adat Cipaku nantinya bisa dari pendapatan usaha Pemandian Ciujung, Lembu Agung, Balong Cilembu tea. Bikin kolam seperti Balong Cibulan kuningan, mulai tiketin 5000 aja per orang... Insya Allah besar nanti, lebih dari cukup utk menghidupi kegiatan Masyarakat Adat Cipaku
Modal untuk bikin pemandian ini murah, hanya semen, pasir, dan batu. Pasir murah di Sumedang satu truk besar 1jt, batu mah banyak disana. Tinggal semen, mau nggaj bantu cari donasi??? Tinggal mau enggak masyarakat bersatu bergerak bersama...
Saur uyut, leuit manete anu 13 aya d Astana gede.
Antara ciujung astana gede aya bangunan jangkung tur ngajelepeng panjang.
Aya kabiasaan silih gebug ku Hoe,pamaen-pamaenna teu parake baju,mastakana di udeng atawa di bungkus kanel ku kain (ujungan tea).
Muhun saur Abah Ahib oge asal Seni Ujungan nu aya di Majalengka justru asalna ti Cipaku
Para Jawara ujungan mandina di mata air ciujung eta.
Majapahit wae asalna ti urang, ti Ciduging Kalingga Ratu Shima oge asalna ti Urang , aya anu namina Nagara Keling
Ieu jejak Wretikandayun Ratu Galuh munggaran sateuacan ka Cibubut teras ka Limbangan Gaeut anjeuna lami di Astana Gede Cipaku, malah meunang elmuna teh justru ti Cipaku
Batu Lingga Astana Gede Cipaku anu pangluhurna eta Petilasan Ratu Galuh Wretikandayun, Anu Handap nembe Lembu Agung
Numawi anu disebat Astana Gede Cipaku sanes anu di Cipeueut tapi nya anu di Cilembu, margi Eyang Haji apanan Cicitna Wretikandayun. Galuh awal nya Cipaku Sumedang
Wretikandayun menelusuri jejak karuhunna anu jaman Nabi Nuh tea, anu disebat Nu Tilu tea. Wretikandayun oge putrana 3, Sejarah selalu berulang
Di Cibugel sok geura aya tempat anu namina Nu Tilu Janten ti Cipaku Sumedang teras ka Cibubut ngadamel Nagara Galuh.
Cibubut apanan caket ka Cibugel perbatasan garut anu brasna ka Limbangan.
Ti dinya teras ka kidul nurunkeun raja-raja di Kidul, Mangga geura ngobrol sareng Kang Dedy Syeh.
625 Masehi Sayidina Ali ka Tatar Sunda dongkap, malah saur Abah mah tepangna di Astana Gede Cipaku Pendakna sareng saha nya Wretikandayun Nembe engke disusud ti Cipaku Eyang Haji angkat ka Mekah., Juru tilu Naaaah pan, atawa mungkin bae waktos masih keneh di Cipancar Sumedang Selatan apanan aya nami BAGINDA, nami baginda eta dicandak tina nami Baginda Ali dinu babon Cipaku mah disebatna Syekh Ali.
Dina Buk pakuning Alam Cipaku, Ratu Galuh ngadamel nagara mimiti di Cibubut, Wretikandayun ieu nu nurunkeun Raja-raja Jawa, Sunda, jeung Bali.
Sanjaya juga Cicitnya Wretikandayun yang membangun Dinasti Sanjaya di Jawa Makanya sangat Wajar Raja-raja Bali datang ke Astana Gede Cipaku, karena itu jejak leluhurnya Wretikandayun, Ratu Galuh.
Saha eta nu ngawitan nganamian nu diluhur Prabu Lembu Agung??? Makanya Jampe di Cipaku ada kata-kata :
"Degdeg Tanjeur, Jaya Perang Braja Denung, Nya Aing Ratu Galuh Agung Tunggal Henteu Aya Sisihna., Itu Mantranya Tajimalela yang merupakan cicit dari cicit Wretikandayun.
Itu salah satu cuplikan mantra yang diajarin Leluhur Cipaku. Abdi terangna Astana Gede eta jejakna Wretikandayun kusabab menjawab logika apanan Eyang Haji Aji Putih teh tokoh kaCipakuan.
Naha Astana Gede Cipaku tempatna sanes di Cipeueut? Apanan teu nyambung sanes?
Setelah ngobrol sama Abah Ahib, nembe terang iiiiih ceunah numatak dingaranan Astana Gede Cipaku oge da nu mimiti pisan mah Astana Gede, Justru situs-situs nu aya disakuliling Astana Gede teh ti mulai cipeueut, surian, gajah agung, gunung Jagat, Gunung Cakra Buana, Gunung Lingga, Gunung Penuh, teh keur ngajagaan Astana Gede.
Cipeueut mah Pasarean, Pasantren, tempat belajar ilmu pengetahuan, makana sok disebut Bagala Asih Panyipuhan.
Saur Abah da nu di Astana Gede Luhur mah sanes kuburan. Lebih ke Petilasan atanapi Monumen, mun ayeuna mah Candi. Janten bodor pisan pami aya niat bade mindahkeun Astana Gede teh, da naon anu bade dipindah? Teu aya anu dikubur
Di dinya petilasan, tempat Wretikandayun Ratu Galuh menekung Mujasmedi, kenging wangsit Illahiah ti para karuhunna anu menginspirasi anjeuna mendirikan Kerajaan Galuh, anjeuna dipiwarang angkat ka Kidul, nya mulai prakna di Cibubut, teras ka Limbangan, teras berkembang di Suku Gunung Galunggung. Galuh Hyang Agung
Janten engke Raja-raja Nusantara, Pamingpin-Pamimpin Nusantara bakal Sarowan ka Astana Gede Cipaku.
Taroskeun ka Mang Surono basa urang Jatigede Tour 17-an, plang Situs Lembu Agung katajong sanes dugika ngagubrag ha..ha..ha...
Abdi seuri harita da nyakitu alimeun disebut Lembu Agung mah Dugika ngagulutuk plangna kahandap.
Saur Buk Cipaku, Ratu Galuh gaduh tanda lahir. Hayoooh buka geura bukna, Tanda lahirna naon he...he...he. Margi Jatigede ngahaja dibersihan, kanggo Ngadegna Ratu Galuh deui
Tadina Cipaku perumahan milik pribadi, ayeuna janten milik nagara, margi da ti kapungkur oge Cipaku mah Kabuyutan, tanah adat anu dimiliki ku Nagara jeung dilindungi nagara Seueur pikukuhna
Kadieunakeun janten perumahan nya tos seueur nu teu ngajalankeun deui pikukuh xi..xi..xi, janten wayahna Saur Eyang Haji aduuuuh kalaluar heula incu putu wayahna da Cipaku baden ngadeg deui, bade dianggo kanggo jaga Ngadegna Ratu Galuh
Taun 78 mulai Jatigede dimimitian ngadamel Studi Kelayakan, pembebasan tanahna diukur, dibayar mulai 84... Kedahna mah tos arangkat tah parindah, namung nyakitu baheula teu amanah proses pembebasan tanahna. Jadi masyarakat baralik deui.
Tahun 2015 nya da tos waktuna, Saur Eyang Haji wayahna Cuuuuu kalaluar heula, geuning hese dititah arindit teh, nya wayahna dikeueum ku kami ku cai, supaya beresih.
Ke dina wanci nu mustari, dina mangsa nu sampurna, ku kami disaatan deui, mun jaga ke Ratu Galuh na tos Nitis
Dina Buk Cipaku tos jelas aya tanda lahirna. Hayoooh nu tiasa ngajawab saha? Naon tanda lahir ratu galuh anu engke bakal ngadeg. saur Ki Ahda iraha titisan Ratu Galuh bakal mulai ngadeg? Dina buk Jaya Baya??? Karang hideung dina mata, Eta tandana
Dina bobodasna, Cobi pilari??? Anu ngarasa gaduh tanda lahir, aya karang hideung dina mata bodasna ngacung !!!
Eta anu jaga bakal ngadegkeun deui Pajajaran Anyar
Ratu Adil anu ditunggu-tunggu ku sadayana...Sok ah...ngaracung...
Karang hideung??? Muhun, karang hideung dinu soca
Nya....eta ciri fisik Duka tos lahir, masih nyumput buni dinu caang, nyamar Atanapi teu acan lahir
Dinu buk aya geura sok aos, Nu Tilu masing-masing aya cirina. Ratu Galuh tandana dina socana aya Karang Hideung, janten tiap nitis pasti eta tandana. Adam Tajimalela Balung Tunggal tandana teu aya bujalan. Teras Gusti Rosul tandana papak ramona. Tah saha nu papak ramona??? Hayoooh ngacung xi..xi...xi
Nu teu aya bujalan saha??? Engke Nu Tilu ngarumpul deui di Cipaku, ngawangun pajajaran enggal.
Rajana Atanapi Pamingpinna titisan Ratu Galuh, anu janten Ulamana titisan Gusti Rosul, anu janten Tokoh Masyarakatna Titisan Tajimalela. Tri Tangtu di Buana ngadeg deui. Ratu Rasi Rama, Beureum Bodas Hideung, Umaro Ulama Umat.
Sadayana bersatu, marigi, ngahiji. Budak Angon, Budak Jangotan, Ratu Adil. Di Jaawa disebat : Sabdapalon, Nayagenggong, Wijaya Kusumah.
Apanan Raden Wijaya oge turunan Galuh.Jadi ti awal nepika akhir oge Ratu Galuh anu jadi rajana. Tri Tangtu, Tri Tunggal, Nu Tilu tea.
Ayeuna sok di Batawi kunaon Ulama jadi ujug-ujug rame dibahas dugika diacung-acung ku nu demo, aksi bela Ulama.
Saha anu ngagerakeun??? Sateuacana pan ulama dipinggirkan, Umaro bekerja tanpa menghiraukan Ulama. Ayeuna nuju ngetrend naon Tokoh Masyarakat alias Ketua DPRD sanesna.
Setnov pan di Indonesia mah tokoh umat tertinggi di Nagara urang. Nuju diharudangkeun.
Engke mah Tokoh Umaro / Ratu bakal aya titisan Galuh, Tokoh Ulama bakal aya titisan Gusti Rosul, ti Tokoh Umat bakal aya titisan ti Tajimalela atanapi Balung Tunggal.
Nembe ke Nagara Maju, Nusantara Jaya di Buana. Iraha??? antosan wae. Nu ngadeg di Nusantara atanapi Indonesia kin diatur ku karuhun urang, Ayak-ayak beas tea
Dipilihan nu bersih nu jujur nu bakal ngadeg di Indonesia, Karoeheon siap meramaikan kang dalam prosesi persembahaannya.
Cag ach ......
Waallahu a'lam bishowab.;)
Semoga Astana Gede Cipaku bisa dikembangkan bagi berziarah leluhur Asal / Inti / Galuh Galihna Hyang Agung.
#JatigedeLebakCawene
#AstanaGedeCipakuPusatnya

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Saha anjeun?”, ceuk manuk ka jangjangna. Uman-imen si Jangjang ngajawab,” uing nu ngajak,… ngageleber, gugupay...” bari ngiplik lir ngabangingik. “Ari anjeun?” pokna Jangjang. ”Kuring?.. euh..nu sok nyoara,…ngajak, nitah, ngiritik, nyempad, muji, ngarayu, …oge.. ngabohong..héhéhé!” Panon manuk ngaburileng, pok mairan,”Raos nya, ari kang Jangjang, katingali ngélépékna, katohyan suat-sietna, aya hébat dunungan urang…” bari keukeureuceuman, pépélététan, kucap-kiceup, meureudeuy sagala. “Oge, ayi Pamatuk bin Baham, mani béntés ari nyarios, mani écés ari nerangkeun..”, ceuk si Panon. “Tétététététététét……… “, Ceuli manuk ngabérélé. “Héy, héy, héy….. uing mah tara kapilem… ngan cicing wééé ngadedempés… bari kudu mokuskeun perhatian bok bilih dunungan urang diomongkeun, dipitnah, diharubiru….yéyéyéyéy…” rada ngahiung sorana. “Hihihihihi…hikhik “, si Irung ungsrak, ingsreuk, hayang dipaliré. Létah ulal-elél, tan sora. Tapi asa kadéngé sagala omonganana. Lima sobat dalit, dangkadang teu karasa aya, teu karasa euweuh, teu kapiara. Bong manusa. Eh… bong manuk!
NB: (Wilujeng Rebo, 1 1 2014)
Gering nangtung ngalanglayung. Nu geulis témbong geugeut di jabaning lamunan. Remen maturan saré dina impian. Tiap lilir humandeuar. Leungeunna uyup-ayap. Mukakeun simbut. “Kéhéd!” kekerot. Wanoja nu tadi maturan mah teu nyampak. Nu nyésa ukur lacak. “Baseuh!” gebrus mandi. Hiji mangsa ngadeuheus ka Yamadipati. Meredih sangkan ngimpi jadi nyata. “Sanggup énté narima akibatna?” cék Yamadipati. “Yaktos, nun, bade saé bade awon,” omongna, bungah. “Heug lamun kitu mah!” Nyaan jadi kanyataan. Waktu lilir nu dénok nyampak, umat-imut semu éra. “Abdi badé ka jamban ti payun,” ngaléos ti pajuaran. Manéhna seuri bagja. Tuluy peupeureuman. Bawaningku capé reup saré, tibra nakeranan. Dituturkeun ku impian. Dina itungan téh ngimpi diudag-udag maung nu keur meujeuhna lapar. Sihungna ranggéténg. Gaurna handaruan. Simana ngaleumpeuhkeun léngkah. Manéhna ngayekyek ngiihan sorangan. Maung beuki deukeut. Koréjat lilir. “Untung ngimpi! Ngusap beungeut!” Gaur. Gaur. Rénjag. Ras ka Yamadipati.
Ti isuk nepi ka soré pagawéanana ukur jadi tukang baramaén di lampu merah jalan Cikarang. Pikawatireun ningali kana waruganamamah ukur nampan kanu lalar liwat bari ngésod sirah tungkul cimata katingali rembes dina juru panonna . Tuurna dibeungkeut ku lawon bubututan katingal tos lecek malah sakapeungmah sok digembrong ku laleur. Seueur nu sungsong marasihan dumasar tina rasa kamanusaan tur watir ningalina. Hiji mangsa dina waktu manéhna keur nampan sakumaha biasana kabeneran harita hujan ngaririncik ujug-ujug gurilp jeger...! sora gelap tarik pisan. Koréjat éta jalma hudang teu sakara-kara, tuluy ngabecir lumpat tarik pisan meuntas jalan bari teu luak-lieuk. Kersaning Nu Maha Kawasa aya mobil truk nyemprung ti beulah kulon, cekit....jebrod...! neunggar pisan ka éta jalma dua sukuna ancur wates tuurna.
Midua haté. Paturay mungkas kasono.
"Insya Alloh taun payun tepang deui!" Barét hejo selap kujang matandang neuteup imeut.
"Amin" kécap pangakhirna tina sagara rasa. Nuning ngarangkul.
KRI Fatahilah miang meulah ombak kakalérna geusan buméla martabat nagara.
Bulan Puasa jadi waktu anu merenah pikeun anu rék asup Islam. Nya kitu pikeun Bah Hokcay anu geus lila hayang asup Islam. Hiji poe ngadep ka Mama Ajengan.
Bah Hokcay : “Mama, saya téh rék asup Islam, tapi hayang nyaho heula prak-prakanana”
Mama Ajengan : “Nya ké peuting atuh milu sholat Isya sakalian Tarawéh.”
Waktuna sholat Isya, lancar teu aya nanaon, wekasan Isya, tarawéh dimimitian. Ti rokaat ka hiji geus mimiti obyag. asup rokaat ka hiji dina witir, beuki maceuh Bah Hokcay kabantingkeun nambru dijuru, sirahna bonconor tidagor kana témbok masjid, nyungkur.
bérés tarawéhan Bah Hokcay gura-giru nyampeurkan Mama Ajengan bari muringis nahan kanyeri.
“Mama, saya moal jadi asup Islam téh.” pokna
“Naha..?” Tanya Mama
“Ah ripuh geuning asup Islam téh, awak asa pasiksak kieu. Engké wé mun saya hajatan rék nanggap tarawéh ngarah ramé, siga Kung Fu.” pokna méré alesan…
Mama :”??????”
Nanang dibahanan baju ku Enung, batik beureum sisingaan. Ngejréng, hégar! Sedeng Nining mah mahanan batik bungur sahéab. Kalem, komaraan! Duana disimpen di mobil. Méh bisa langsung ganti mun uleman ka Cép Duloh. Luyu jeung rencana, Enung jeung Nining dijangjian heuleut dua jaman, méh teu pagedrug datangna.
Tirilik sms ti Enung.
“Tinimbang nunggu lami badé mios ti payun sakantenan babantu, wios teu?” teu dijawab.
Torojol sms ti Nining.
“Urang tepang di tempat hajatan baé. Wios abdi ka na angkot bilih macét nya Ang?” sms ukur diteuteup. Heneg! Marawa karep sorangan. “Kuma béhna wéh!” gilig. Mulang ti pagawéan langsung ka tempat hajatan dibaju dobel, rangkepan. Nu bungur di luar, nu beureum di jero. Srog! Anjog ka tempat nu di tuju. Nu duana geus nyarampak. Aruplek ngobrol. Bubuhan sobat dalitna mangsa di kobong baheula. Kacipta mun ayeuna wakca.
Dumadakan léngkah kandeg. Nu dagdigdug jeroeun dada robah sora, tatalu sarilung. “Nang! Ning! Nung!”
…Syukuri apa yang ada
Hidup adalah anugerah
Tetap jalani hidup ini
Melakukan yang terbaik…
Lagu nu dalit dihariringkeun. Ningtrimkeun haté. Di sagigireun ihlas, sabar jeung tawekal. Narima takdir, nu geus jadi titis tulis ti ajali. Sumanget mapaésan hirup ku lalakon-lalakon éndah. Sapanjang rénghap dibarengan sukur. Kabagjaan nyanding. Miguraan lampah ti waktu ka waktu.
Ngarasa sampurna . Utamana saprak aya Kang Dani. Kanyaah jeung katresnana nu wening nambah wewegna batin. “Kang Dani nyaah jeung tresna ka Lastri, teu bisa dipungpang dihalangan!” Pokna unggal nganjang. Cangcaya mun seg ngaca ka diri. “Naha enya Kang Dani bener-bener micinta atawa ukur karunya?” Kacangcaya laun-laun ilang. Kanyaah, katresna jeung kasatiaan Kang Dani lain pupulasan.
“Teu isin sasarengan sareng Lastri?” Pananya nu dijawabna ku tangkeupan geugeut . “Teu kénging nyarios kitu!” Haréwosna. Kuring ukur bisa nyusup ka na dadana, teu bisa males tangkeupanana. Ngusap pipina nu baseuh kucimata bagja.
Si ema, kasebatna jalma miskin, da sok katingali jadi baramaén, nu mangkal di sisi trotoar, hareupeun kantor bank,, bari awak caludih, papakéan kuleuheu,, nyarita ge siga nu rero, rada cadel,,
Siga biasana, bari nunggu nu méré shodaqoh, hiji waktu si ema merhatikeun aya pamuda nu kaluar ti jero kantor bank,, katingali keur ngasupkeun bungkusan kana kantong kérésék,, tuluy muru muka kana panto mobilna, gék wé diuk di tukangeun setir,,,
Ditungguan ngaliwat, mobil téh tacan kénéh maju, da katingali éta pamuda téh keur jongjon sorangan ngopi leupeut jeung bala2,, "ah, urang sampeurkeun, sugan wé méré nu 5 rébu atw 10 rébu,," gerentes si ema, bari ngadeukeutan gigir panto mobil, tuluy ngasongkeun leungeun,, "dén, shodaqohna dénnn..!!,,, "hampura ma, teu aya récéh,,!" témbal pamuda singket..
Si ema surti, tuluy balik deui ka tempat asalna... teu lila éta mobil téh kaluar ti buruan parkir,, lung kantong kérések, dialungkeun tina jandéla panto mobil,, "tah ma, méré.! lumayan loba kénéh..!! ceuk pamuda bari mobilna mah tuluy ngabelenyeng...
Éta kantong kérésék disanggap, tuluy dibuka,, "leuhh, enya wé loba kénéh,, teu méré duit gé,, lumayan lah, keur meujeuhna lapar,," gerentes si ema bari ngeureuyeuh dahar eusi kantong kérésék,, aya leupeut, bala2, géhu lengkep jeung céngékna..
Pas ngodok leuwih jero, dina éta kantong kérésék aya bungkusan tina kertas koran,, "leuh, iyeu naon..? tuluy we dibuka,, pas ningali eusina, si ema langsung ngagebeg, reuwas kacida,, panon molotot ngahuleng,, bari terus leungeun pepereket nyepeng pageuh kana éta bungkusan,, teu lila si ema kalahkah ngajoprak, kekejetan bari siga nu kapiuhan teu sadar,,,
Jelma2 nu ningali kaayaan si ema siga kitu, langsung pada moro milu nulungan,,, tuluy wé dibawa ka kilinik nu deukeut,, Di kilinik, digolerkeun dina brankar, teu lila si ema katingali sadar deui, dokter langsung mariksa, bari nanya,, "kunaon ema téh, naon nu karaos ku ema..? ,,, "yeuh aden, ema téh nuju seueul,, seueueulll pisan,,!! tembal si ema, bari nyenyepeng bungkusan...
Tuluy dokter teh mariksa kana lebah beuteungna,, "iih, ai adén, naha bet nyabakan kana beuteung ema,,!! ceuk si ema siga nu géték,, yeuh, ema téh keur bungah,,!! bari nembongkeun eusi bungkusan,, poe ayeuna mah, ema teh seueul altos...!!
"Junjunan, nitip ieu haté dina manah salira," pokna. Laju ngabedél dada. Sakimpel haté diasongkeun. Ditampanan kalayan juuh cisoca. "Ieu titipan ti Salira, tinangtos dipusti-pusti dugi ka mulihna." Sêrépét, mesat patrem. Nurih dada, dua haté diréndéngkeun. Pasesedek. Taya tempat keur haté séjén. Nyeueung kitu, imut reugreug. Dua rénghap paturay, mileuleuykeun.
Lawas tilawas, kapopohokeun. Dina laku gawé, taya rasrasan. Kejem. Puguhing teu boga haté. Dina tungtung katompérnakeun. Aya kiriman bungkusan. Brak dibuka. Keketegna ngajenghok. Eusina aya opat barang.
Patrem, haté dua siki, jeung jajantung.
Geus jadi budaya kaluwarga kuring. Dina lebah maleman panggantian taun anyar. Sok ngayakeun acara ngarumpul dihiji tempat. Leuwih eyueb batan acara halal bihalal Idul Fitri atawa Natalan bersama. Da dina acara éta mah sok séwang-séwangna. Teu sakabéh kaluwarga bisa nyempetkeun ngariung. Maksakeun ngarumpul.
Villa Kabayan di Ciater nu jadi pilihan. Dalapan mobil ngabring. Laju Nepi. Ngabaracokak. Ngabarakakak. Balakécrakan. Nikmat. Tepung lawung jeung dulur jauh lan baraya nu aranggang. Wawanohan. Sosonoan.
Peutingna ngadarua. Ménta saréhat panjang yuswa. Rejeki nu ageung tur barokah. Utamana ménta disalametkeun di dunya jeung jaga di akhérat. Khusyu. Kucara kayakinana masing-masing. Nyalsé. Ngawarangkong deui. Tapi teu tenang. Di villa sagigireun kadéngé sora sing cowowong. Sigana marabok. Pésta euyah-euyahan. Jung, kuring nangtung.
"Rék kamana manéh, Dan?" Mamang nanya.
"Deuk nyaram nu marabok. Ngagandéngan pisan, Mang!" cékéng.
"Montong! Keun wéh antep. Kawas sia teu siga kitu wéh baheula!" Mamang nyaram. Gék, kuring diuk deui. Rumasa.
Manéhna datang. Tungtung peuting. Meuntasan jandéla nu éta. Jandéla nu lila teu muka. Sésélékét. Kana sesela sarigsigna. Ngabedega. Ngideran rohang ku teuteupna. Gumerendeng. "Rék kieu waé?" pokna. Neuteup seukeut. Béréwék. Nyoéhkeun kalénder nu kari salambar. Béréwék deui. Sababaraha balikan. Wur. Kalénder bubuk diawurkeun. "Nu heubeul geus dipiceun. Nu anyarna...?" Sieet! Bus. Manéhna. Ka jero eunteung. Bray. Saniskara carita patingkelemeng. Pirang-pirang lalakon. Kumalangkang. "Geuning bet kadalon-dalon. Haben waé ngumbar cipanon" cenah. Mencrong. Ragamang. Leungeunna ngarongkong wéker. Reketek. Reketek. Pamuteran jarumna diputer-puter. "Kapan wanci teu kungsi eureun ngamalir. Saban wiletanna teu weléh nyésakeun carita." Jarum wéker terus muter. Lelet. "Urang nu nangtukeun wangun caritana." Beuki lelet. Beuki lelet. Téténjoan ngilu muter. Lelembutan muter. Eunteung muter. Kamar. Risbang. Jandéla. Panto. Manéhna. Kabéh muter. Kaasup balati. Enya. Balati nu ku manéhna disodorkeun. Muter lelet hareupeun panon. "Ayeuna mangsana. Sab isukan geus lain nu urang." Ragamang. Gep. Balati ditéwak. Reg. Sagalana ngarandeg.
Ngaburisat. Peuting tadi langit dirogahala réwuan cahaya. Tingsuruwuk. Kembang seuneu jarangjangan, ngigel kakalayangan dipirig surak euyah - euyahan. “Happy New Year,” sora réang patembalan pabedas - bedas jeung jelegurna pepetasan. Ngajelegér. Peuting tadi lemah dieundeurkeun sora bedil patémbalan. Sakiceup ti puseur dayeuh, mungkas taun dieusian acara silih intip ketug jajantung. “Happy New Year bangsat,” nu tiarap ngajorowok bari ngutahkeun pélor tina AK- 47. Maranéhna pésta, maranéhna silih rogahala. Maranéhna sukan - sukan, maranéhna nandonkeun nyawa. Nu parésta, anteng sapaparat peuting. Isukna runtah patulayah, waruga pating solengkrah. “Happy New Year,” ceuk tukang sasapu jeung nu ngajaga kamar mayit.
Keur jongjon lalanggiran, "Héy!" Cenah. Dilieuk taya sasaha. Jongjon deui, mukaan lambaran buku. Gambar-gambar, tulisan, rupa-rupa. Aya nu éndah, aya nu pikaijideun. Sababaraha lambar kosong. Aya ogé nu ukur tulisan, 'Happy Birthday' laju kaselang lambaran kosong deui.
"Héy!" Sora nu tadi. Barang ngarérét ka luhur. Guprak! Gulungan kalénder kana beungeut pisan. Puluh-puluh kalénder. Sésa taun-taun nu geus liwat. Kuniang hudang, ditengetan. Unggal angka, poé, geus dicakraan, dicéklisan. Asa wawuh. Unggal meuli kalénder, gambar awéwé buligir nu aya tatoan deukeut bujalna. Tato srangéngé.
Pira kalénder hapeuk. Dibalangkeun deui ka luhur. Duka nyangsang dimana boa. Jongjon, lalanggiran deui. Sésa buku asa kandel kénéh.
Karék gé ngaragamang. "Hey!" Ngarérét ka luhur, lebah datangna sora. Beletakkk! Arloji badag. Kana cukang irung pisan. Ngagoak teu nyowara. Rék kapiuhan, can tututug carita. Nyekel irung nu baloboran. Karérét, jarum arloji, majuna mundur. Tik tek tik tek...
Dina enas-enasna mah kuring ogé ngarti kana kawijakan pamaréntah. Sanajan teu nepi ka tamat, goréng-goréngna, kapan kungsi ngasaan bangku SMA. Kuring ogé sarua jeung batur, nyaah ka sarakan, kaasup teu hayang boga kota rungseb ku anu jajaluk. Tapi dalah dikumaha?. Lain teu ihtiar. Malah déngkak mah nepi ka béak. Lain teu éra deuih, lamun kudu usang-asong leungeun -- bersaben. Tapi kapan beuteung mah teu bisa diajak adu arguméntasi. Komo deui beuteung si nyai anu can manjing lima taun.
Tuntung taun, teu saésé-ésé acan jalma anu ngersakeun méré piwelas. Duitna dipaké meuli tarompét atawa keur curak-curak mapag maleman ganti taun -- sugan.
Peuting beuki nyérélék. Budak terus ngerewih bari nyekelan beuteung. Untung kabébénjokeun ku sora tarompét jeung pagaliwotana patali marga.
Panceg tengah peuting, kembang api anu seuh-seuhanna mah duit -- dibeuleuman, minuhan langit kota. Dina wilangan menit, duka sabaraha miliar pérak anu dihuru. Teu dipikiran teuing kétang. Duit-duitna, hak-hakna, ngabeberah sorangan.
Pésta pabaru réngsé. Anu lalajo bubar. Budak mimiti ngarenghik deui: “Ema lapar…..”, terus ngulahék. Reuwas. Kembang api jilid dua ngabeledag dina jajantung. Haseupna mulek, moékan taun anu rék dilakonan. (Geka, 01/01/14)
Uing beunta, Culang cileung bari ngagerentes, “Keur dimana ieu?” Baluweng teu apal dimana jeung keur naon. Lalaunan leungeun ngaragamang, kurah koréh ngumpulkeun pangacian. Sugan wé aya sajorélat kecap saencrét ingetan nu mastikeun uing keur naon di dieu. Angger lebeng. Tiiseun. Paroék. Teu karasa panon baseuh pinuh cimata, nginghak sorangan. Ngararasakeun kahanjelu nasib diri nunggeulis teu walakaya.
Sanggeus haté jejeg jeung cimata raat, uing ngajubleg ngaraga meneng. Aya jorojoy na jero kalbu keur nyambat kanu Kawasa. Neda hampura kana sagala rupa rasa jeung réngkak paripolah nu jauh tina papagon mantenna. Lalaunan nginget nginget deui surah Alfatihah nu geus lila teu liwat kana biwir komo ancik dina sanubari mah, kabulen ku rajakaya jeung urusan dunya. Tamat maca ummul qur’an bari tagtégtog. Burinyay aya cahaya, uing peureum saharita.
Pas beunta, kénca katuhu ngempel jikan jeung anak incu. Kakuping dokter nyarios,”Alhamdulilah bapak parantos sadar tina koma na”. Teu karasa cimata tobat ngalémbéréh maseuhan raga.
“Meungpeung karahatan cangra, Akang miang ayeuna. Méméh subuh gé mulang,” Dana nyarita ka Nawangsih, wanoja nu karék dua bulan resmi jadi batur hirupna. “Urang babarengan mapag balébat taun anyar bari meuleum Étong,” pokna deui bari neuteup Nawangsih, deudeuh. Nawangsih unggeuk. Dana nyorong parahu rada nengah. Laju diwelah bareng jeung pamayang lianna geusan néang pangupah jiwa. Dianteur gupay Nawangsih nepi ka ngilesna. Wanci manjing janari. Lumaju, ngagayuh ka subuh. Humiliwir angin nebak daun kalapa patingarulang. Sora lambak jumelegur lirih. Nganteurkeun budah cai, nu nyisi muru basisir. Noélan suku Nawangsih nu keur anteng ngajanteng neuteup ka jauhna, ka lebah jumelegurna ombak, ka lebah laut nu mayapak satungtung deuleu. Nganti nu jangji mulang mangsa balébat. Gék, Nawangsih diuk dina kikisik, nangkeup tuur. Indung sukuna diuyek-uyek ngomékeun kikisik bari panonna teu lésot mencrong ka tengah laut. Nu dianti can mucengis. Balébat patingarudat. Lapat-lapat, mingkin deukeut. Hiji parahu nyungsi basisir. Taya nu ngawelahna.
Tungtutan jaksa. Sholéh ngarudapaksa Inah, tatanggana. Didi, bapa Inah, balik ti kebon jam sapuluh, ningali terdakwa kaluar lumpat ti imahna. Dodo balik jam sawelas, ti jarak lima puluh méter, ningali ogé terdakwa kaluar ti imahna bari mawa péso leutik. VeR, hymen Inah soéh jam salapan. Nungtut terdakwa dibui opatlas taun.
Pleidooi Cahaya. Inah ngabigeu di pasidangan. Piraku Didi jeung Dodo ningali kajadian anu sarua, padahal baralikna béda sa-jam. Piraku ti jarak lima puluh méter, bisa ningali terdakwa mawa péso leutik. Piraku terdakwa lumpat ka imahna nepika sa-jam, padahal jarak imah maranéhna ngan lima méter. Jaksa teu ngaréken kasaksian Imron jeung Sugi, yén indung Inah tara ka kebon, aya terus di imah. Poé kajadian nurutkeun bé-a-pé, Inah balik ti acara kémah jam satu beurang. Euweuh bukti péso. Euweuh saksi dokter nu nyieun VeR. Terdakwa kudu dibébaskeun.
Putusan pengadilan. Terdakwa Sholéh, salah. Kudu dihukum bui salapan taun potong masa tahanan.
Tiluhiji Désémbér 2013 téh milangkala Ki Asnali ka-75. Di toko kolontong. Nini Asnali balanja kado spésial keur salakina. Sapasang emuk nu maké aksara Mama jeung Papa.
“Kumaha seratan dina kartu ucapanana, Ni?” nu jaga toko nanya méméh kado dibungkus.
“Tulis kieu wé Néng, NAJAN UMUR AKI GEUS TILU PARAPAT ABAD, bagian luhurna. Di handapna MUGA-MUGA TETEP SÉHAT, TAMBAH KUAT & SUMANGET! I LUV U..!” walon Si Nini.
Peutingna, mapag taun baruan. Bari nungguan tabuh 00:00. Ki Asnali saanak incu ngariung, sukuran pangéling-ngéling Ki Asnali milangkala. Lebah acara murak kado, dimimitian muka kado ti Si Nini. Sanggeus bungkusna dibuka, gorolang kartu ucapanana dibacakeun ku Ki Asnali, tarik pisan.
“Najan umur Aki geus tilu parapat abad bagian luhurna, di handapna muga-muga tetep séhat, tambah kuat jeung sumanget! Ay lap yu ..!” Ki Asnali sabondoroyot sareuri ager-ageran. Si Nini kapiasem.***
Burial buncelik. Nilik nilik nu teu sidik. Susuganan aya milik. Najan saeutik. Dikeureuyeuh moal belik.
Mang Uhé anteng ngoréhan runtah. Leungeunna siga nu mataan. Milah milih. Teu kaliwat, taya nu diliwat. "Subhanalloh, jodo mah moal kamana..." Neuteup seukeut eusi kardus. Teu talangké, diasupkeun kana gorobak. Gura giru balik. Rusuh.
Teu karasa, teuing teu dirasa. Umur nambah, jatah hirup ngurangan. Mang Uhé masih kénéh can boga bébéné.
"Kang, badé diwalian kusaha atuh Enéng téh?" Widadari kardus gégéléhan, teu sabar hayang mulang tarima.
Basa pamajikan jeung budakna tibra kénéh, geus solat subuh Mang Odang kaluar ti imah panggungna. Mawa karung kosong jeung kakait beusi. Rék mulung béntang. “Loba meureun ngalayah di jalan. Da katingali ti peuting sing barasat, muncrat, terus marurag,” ceuk pikirna. “Meungpeung nu geus paresta kembang api sararé kénéh.”
Jalan dicukcruk. Lapang dipariksa. Lebeng Mang Odang teu manggih béntang. Nu pabalatak ngan ukur nafsu jeung amarah. Panonna baruncelik. Katingali masih engap-engapan.
Rada berang Mang Odang balik ka imah. Nu kabawa ngan ukur torompet penyon nu geus kajejek. “Lumayan, jang si bungsu,” pikirna.[]
Bêrés maké calana jeung béha. Rap kana baju luluran,naha atuh ari leng! Sirah karasa muter,panon ranyay, napas kacida beurat. Maca istigfar satarikna. Antara inget jeung henteu Si Cikal nu keur ngoprék Hapé, ngajerit muru awak kuring nu geus ngudupruk. Si Bungsu kadéngé mamah-mamahan bari cerik. Panon teu bisa peureum, molotot baé, nafas réngahap ranjug, ramo leungeun hareuras. Ceuk Si Cikal mah mamah siga kasurupan. Geumpeur terus dibacaan Yassin jeung ayat qursi. Dua jam lilana kuring teu inget dibumi alam. Lilir téh geus aya du Rumah sakit. "Renuves" ceuk analisa dokter mah. Gangguan jantung jeung pernafasaan. Lumayan menang lima poé kuring mondok di Rumah sakit. "Ih meni reuwas mamah. Sugan téh harita badé pupus, da nembéan ninggal mamah kitu" Si Cikal bari mencétan bitis sanggeus kuring aya di imah deui. Hariwang ceunah, pan can bisa méré incu ka mamah téh. Emang rencana taun hareup aya maksad rek rarabi. "Ke heula mamah rék néangan heula keur akina nya !" Ceuk kuring bari seuri...
Barasat, beledug, burinyay. Mancawura rupa-rupa warna nyasaak langit nu mongkléng. Surak ayeuh-ayeuhan, tatabeuhan ngagembrung. Moyég di unggal tempat. Sukabungah balakécrakan disampakeun mangpirang rupa kadaharan.
Ukur kawasa nyérangkeun, lain keur kuring, taya nu keur kuring.
Kabéh gé bagéan maranéhna.
Sawatara waktu simpé. Mesin waktu ngarekét, ngeureuyeuh muterkeun mangsa. Peuting lekasan. Langit hibar nganteurkeun balébat. Panonpoé nguliat, ngaroris jagat. Taya nu nyésa, kari runtah patulayah.
Taun lawas geus ngampih, dina langit peuting. Nu tingburinyay ku papaés mangsa. Kembang api taya eureunna pating buricak. Bruy bray nembongkeun lampahna. Taya alesan nyumputkeun cimata.
Rupa-rupa rasa nu nyangkaruk, sumarambah sakuliah ragana.
Sanggeus sataun lilana ngarasa capé kacida. Kakara ayeuna bisa ruménghap. Leupas tina bangbaluh rasa nu geus kedal.
Awakna asa reged teu puguh rasakeuneunana, ngahudang muhasabbah ka dirina.
Allah Maha Rohman Rochim. Ditingalikeun ku Mantenna, sakabéh lalakonna suka nu leubeut dosa. Dina mumunggang mangsa. Bruh bréh. Moal kaitung lobana. Aya ihtiar pikeun tobat, nu leuwih munel batan jarum sakuliah awakna, nu keur dilakonan.
Jarum akupunktur nu tadi ditapel-tapelkeun dina awakna, dicabutan hiji-hiji, tulatén. Bari ngusapkeun cacai nu tiis kana urut nyecebkeun jarum, terapist méré sumanget pikeun manéhna nu nyorangan, saprak pamajikanana geus tiheula ka pawenangan.
Peuting ieu, manéhna hayang tobat, masrahkeun awak sakujur, ka Mantenna.
Di luar sora petasan awor jeung sora tarompét, di langit masih pating burinyay.


text: Rénghap. Dina pamustunganana hirup balik deui nyorangan. Salaki lunta ka jauhna, anjog ka alam sarwa rusiah. Misteri. Barudak milih bubuara, dina udagan séwang-séwangan, néangan natratna jalan kahirupan. Kiwari. Imah gedé angkeuhan pangancikan saréréa, ngan kari ungkara, weweg pisan, tapi simpé, combrék, bobo panonoban rinyuh. Di dinya, Enin maké kabaya disamping lalayu sekar, karémbong pulas kulawu. Nyulam wanci ngarénda cimata, ngaput kasono ku cai ibun, numbu-numbu sakur panineungan. Nyorangan. Tapi apan hirup mah kudu terus dikeureuyeuh, terus leumpang najan taya pamuntangan. Jam gedé kapireng tabuh dalapan peuting. Enin cikénéh réngsé ngadu’a sanggeus solat isa. Jung nangtung, leumpang rada ramohpoy, laju muru almenak nu ngagantung dina témbok. Ngimeutan angka dina almenak. Geus heubeul anak jeung incuna teu ngalalongok ka dieu. Teu karasa aya anu ngalémbéréh, pipina baseuh cimata. Rat kana poto kulawarga, pigurana badag pisan. Neuteup ngimeutan rupa salaki jeung lima anakna. Enin ngarenghap, hayang nyusul salakina ayeuna kénéh, ka alam sarwa rusiah.


text:
Wayang wong Priangan
Wayang dina basa Jawa Kuno (Kawi) miboga harti "bayangan" atawa "pertunjukan bayangan" jeung kecap wong miboga harti "manusa".[1] Jadi Wayang Wong nyaéta pintonan anu mimitina aktor aktrisna mangrupa bonéka tina kulit atawa golék saterusna diganti ku manusa.[1] Warta ditulis ngeunaan pamakéan istilah "wayang wong" kakara ditepungan dina taun 930 M, anu dituliskeun dina Prasasti Wimalasrama di Jawa Wétan.[1] Dina khazanah kasenian Cirebon, jenis kasenian anu sok nampilkeun carita jeung palakuna manusa nyaéta wayang wong.[1]
Eusi
Rupa-rupa Wayang Wong[édit | édit sumber]
Dina jaman Mataram Kuno wayang wong, kawas halna "wayang" (wayang kulit), nampilkeun wiracarita Ramayana jeung Mahabarata.[2] Di Bali aya dua macem wayang wong, nyaéta wayang wong Parwa jeung wayang wong Ramayana atawa wayang wong Ngramayana.[2] Wayang wong Parwa nyaéta wayang wong anu nyokot lakon tina carita Mahabarata (asta Dasa Parwa) anu sakabéh lalakona kajaba para panakawann, euweuh nu maké topéng (tapel).[2] Wayang wong Ngramayana anu disebut wayang wong, nyokot lakon tina carita Ramayana anu hampir sakabéh lalakona maké topéng.[2]
Sajarah ayana Wayang Wong Priangan[édit | édit sumber]
Keur jaman Indonésia-Islam bukti-bukti ngeunaan mekarna seni tari di Jawa Kulon anyar kaluar dina abad ka-16, utamana sanggeus Cirebon ngikeut hubungan anu raket jeung Demak 1542-1581.[3] Dina abad ka-16 lalakon anu nyebarkeun agama di Cirebon, di antarana : Sunan Gunung Jati di barengan ku Sunan Kalijaga, anu boga cara pikeun ngumpulkeun rahayat pikeun daék ngadéngékeun khotbah jeung daék asup kana agama Islam kalayan ngagunakeun gamelan, wayang sarta pintonan tari-tarian.[3] Ieu mangrupa bukti yén masarakat Jawa Kulon saacan jaman Islam geus resep kana kasenian utamana seni tari.[3] Di Jawa Tengah keur jaman Indonésia-Islam, utamana keur jaman Mataram anyar dina taun 1524-1755, aya kondisi anu relatif sarua jeung di Cirebon dina hal aktivitas nyebarkeun agama Islam.[3] Numutkeun legénda Jawa, para wali ngagunakeun gamelan, wayang jeung wayang topéng pikeun sarana ngirut anggota masarakat Jawa ngumpul, jeung sanggeus nonton, wali tuluy khotbah pikeun méré ajaran agama Islam ka masarakat.[1] Numutkeun tradisi Jawa, para wali, utamana Sunan Kalijaga sok disebutkeun salaku manusa anu sagala bisa.[4] Sunan Kalijaga anu sok disebut nu nyiptakeun topéng-topéng pikeun mintonkeun wayang topeng pangheulana dina abad ka-16.[4] Sunan Kalijaga dina nyieun pola topeng nurutan pola wayang gedhog, jeung mimiti nyieun topéng disebutkeun dina taun 1508 taun Jawa (angesti sirna yakseng bawana) atawa dina taun 1586 Maséhi.[4] Anu di sebut wayang gedhog nyaéta pola anyar pintonan wayang (wayang kulit) anu mawa carita Panji, anu aya di Jawa Timur dina ahir jaman Majapahit atawa keur agama Islam mulai mangaruhan dina ahir abad ka-15.[4] Keur jaman Majapahit (1584-1755), wayang topéng sajaba mangrupa pintonan istana, kasebar ogé di daérah pantai (pesisir) jeung daérah luar karajaan (mancananagara).[4] Di daérah pantai jeung luar karajaan rombongan wayang topéng lolobana dipingpin ku para dalang wayang kulit.[4] Lalakon anu terkenalna nyaéta Jaka Bluwo, Jaka Semarung, Jaka Penjaring, jeung Kudanarawangsa.[4] Ku kitu ulah diherankeun deui yén di Cirebon tumuwuh sarta ngembang wayang wong bertopéng atawa wayang topéng atawa ogé disebut topéng dalang.[4] Sabab, Sunan Kalijaga anu mantuan Sunan Gunung Jati nyaéta seniman adiluhung dina hal wayang topéng kasebut.[5]
Ciri-ciri[édit | édit sumber]
Ciri-ciri Wayang Wong Priangan nyaéta lakon anu dibawakeuna leuwih mindeng nyaritakeun carita galur Mahabarata kaasup Bharatayudha, Arjuna Sasrabahu, sarta sawatara sempalan carita anu kaceluk kawas lakon Jabang Tutuka, Brajamusti, sarta Srikandi-mustakaweni.[4] Para palaku atawa penarina henteu maké topéng sarta dialogna langsung diucapkeun ku para palakuna, sedengkeun dalangna ngan berperan ngungkabkeun narasi waé, sedengkeun tata busana sarta riasna indit ti Wayang Golék kaasup dialog sarta narasina, ngeunaan tarian, dina dasarna mangrupa perpaduan tina sawatara asal nyaéta ti Wayang Wong Cirebon, tari Tayuban, Pencak Silat, sarta tari-tarian Wayang Golekna.[4]
Cara Pintonan[édit | édit sumber]
Lamun kajadian-kajadian pintonan Wayang Wong Priangan ti mimiti mangsa saacan kamerdekaan nepi ka masa sanggeus kamerdekaan, anu dialaman ku kelompok-kelompok di kalangan ménak jeung anu dialaman ku kelompok-kelompok dikalangan rahayat disusud, ku kituna aya dua cara pintonan: Cara pintonan mandiri jeung ditanggep.[6].
- Mandiri nyaéta cara pintonan anu teu gumantung ka jalma séjén, artina pintonan anu direncanakeun jeung diayakeun ku cara mandiri ku kelompok wayang wong priangan anu rék mintonkeun.[6]
- Cara pintonan ditanggap, nyaéta pintonan anu ditampilkeun ku sabab ayana panggilan atawa uleman pikeun hiburan dina acara hajatan, salametan, atawa kawinan, ku kituna hiji pintonan ditanggap ku sabab ayana pihak anu ngundang.[6]
Palaku[édit | édit sumber]
Palaku dina pintonan Wayang Wong Priangan nyaéta jalma-jalma anu sacara langsung berperan dina ngawujudkeun para tokoh jeung ngahirupkeun penyajian Wayang Wong ku kituna bisa dipintonan.[7] Hiji carita atawa lakon bisa kacipta jadi hiji pintonan lamun dicekel ku hiji pamaén atawa leuwih.[7] Lamun dina pintonan Wayang Kulit aktor-aktrisna nyaéta boneka-boneka tina kulit, sedengkeun Wayang wong aktor-aktrisna jalma.[1] Sajaba ti éta, dina penyajian Wayang Wong aya perpaduan harmonis antara drama atawa carita anu dibawakeun ku dialog, tari jeung instrumen gamelan salaku pengiringna.[3] Dina nyajikeun pintonan Wayang Wong ieu, sajaba saban penari ngomong, aya ogé juru carita anu disebut dalang.[3] Ku kituna, palaku utama dina pintonan Wayang Wong Priangan diwangun ku mayang, dalang, nayaga, jeung sinden.[3]
Mayang[édit | édit sumber]
Mayang dina Wayang Wong Priangan nyaéta aktor-aktris anu ngavisualisasikeun jeung ngahirupkeun sakabéh tokoh wayang luyu kalayan lakon anu dibawakeun, alus minangka pemeran utama atawa minangka pemeran pembantu.[4] Aya sebutan anu spésifik pikeun anu nari Wayang Wong Priangan nyaéta anak wayang.[4] Spesifikasi nu utamana dina jenis lalakon atawa nu jadi lalakon Wayang Wong Priangan, katilik tina jenis kelamin lalakon wayang jeung tingkatanana karakter atawa watekna.[4] Aya ogé ciri-ciri karakter unggal lalakon dina Wayang Wong Priangan, sanajan geus tangtu tapi kaungkap rélatif leuwih basajan lamun dibandingkeun jeung ciri-ciri lalakona Wayang Wong Keraton Yogyakarta, dina jenis lalakon lalaki atawa awéwéna.[4] Sanajan kitu, dina sababaraha hal anu dasar, ciri-ciri karakter dina unggal lalakon Wayang Wong Priangan, miboga hal nu sarua dina tipe-tipe gerak dina unggal lalakon Wayang Wong Keraton Yogyakarta.[4]
Dalang[édit | édit sumber]
Kecap "dalang" asal kecapna tina Basa Kawi,[8] "Dalang", numutkeun Kamus Besar Bahasa Indonesia, artina jalma anu maénkeun wayang; wayang kulit; wayang golék.[8] dalang nyaéta nu nyusun naskah, produser, juru carita, pamingpin pintonan, jeung ogé nu maénkeun éta wayang.[9] Sedengkeun numutkeun Soedarsono, dalang kudu nyaho tambon (sajarah dina carita kuno), gending (musik), gendéng (nyanyi), gendeng (wani kumaha waé), basa (ngawasa basa Jawa), ompak-ompak (bisa nyaritakeun kalayan kecap-kecap anu kuat nepi ka nepungan sasarana), ilmu batin (élmu kabatinan), jeung sabetan (tehnik maénkeun wayang).[4] Ku kituna hiji dalang nyaéta jalma nu serba bisa.[4] Peran dalang dina pintonan Wayang wong Priangan ngan ukur pakait jeung narasi anu di omongkeun ku cara kakawén jeung nyandra, sabab dialog atawa antawacana dina unggal tokoh wayang sok diomongkeun langsung ku penari sewang-sewangan, aya ogé peranan khas pikeun dalang anu séjéna nyaéta salaku nayaga cempala jeung kecrék.[9]
Nayaga[édit | édit sumber]
Pintonan wayang wong dina umumna dipirig ku sapapakas gamelan, jeung nu nabeuhna kaum lalaki anu disebut nayaga atawa pangrawit, jeung salaku vokal atawa juru kawih, anu disebut sinden anu umumna dibawakeun ku awéwé, jumlah nayaga wayang wong priangan disaluyukeun jeung jumlah gamelana, nyaéta sapuluh jalmi, anu kabagi dina : rebab, kendang, saron anak, saron indung, panerus, rincik, gambang, ketuk, jeung goong, nu nyinden dina wayang lobana mung hiji.[9]
Fungsi sarta Harti[édit | édit sumber]
Masarakat nyaéta sakumpulan jalma-jalma anu hirup babarengan jeung ngahasilkeun kabudayaan, kabudayaan éta miboga fungsi anu sakitu gedénana pikeun manusa jeung masarakat.[10] Rupa-rupa kakuatan anu kudu disanghareupan ku masarakat jeung anggota-anggotana sarupaning kakuatan alam atawa kakuatan-kakuatan séjéna di masarakat éta sorangan anu teu alus waé pikeun maranéhna.[10] Saban ti éta manusa jeung masarakat ogé merlukeun kapuasan dina dirina sorangan, rék dina hal bidang spiritual atawa material.[10] Cara pandangan historis ngajarkeun yén unggal kabudayaan geus ngalakonan hiji fase yén unggal kasenian ogé teu nyorangan dina kahirupanana, tapi jadi bagian dina kahirupan urang.[10] Ku kituna kasenian nu tumuwuh dina unggal lapisan masarakat jadi salah sahiji unsur penting dina kabudayaan.[10] Ku kituna kasenian miboga peranan fungsi jeung arti (makna) anu penting pikeun masarakat.[10] Sababaraha fungsi seni pintonan dina lingkungan-lingkungan etnik di Indonésia, bisa disebutkeun di handap ieu :
- Ngadatangkeun kakuatan anu gaib
- Ngajemput roh-roh pelindung pikeun datang di tempat pamujaan
- Ngadatangkeun roh-roh alus pikeun ngusir roh-roh goreng
- Méré pituduh ka nenek moyang ku cara nyonto kagagahan jeung kasigapana
- Nu ngalengkepan upacara anu aya hubunganana jeung peringatan tingkatan hirup hiji jalma
- Pakakas upacara sahubungan jeung waktu-waktu nu tangtu dina muterna waktu
- Wujud tina dorongan pikeun ngungkabkeun kaendahan.[11]
Galeri[édit | édit sumber]
Referensi[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d e f (id) Soedarsono, Wayang Wong Dramatari Ritual Kenengaraan di Keraton Yogyakarta, Gadjah Mada University Press, Yogyakarta,1997, H.4.
- ↑ a b c d (id) Wayan Dibia, Perkembangan Seni Tari di Bali, Proyek Sasana Budaya Bali, 1977/1978, H.38.
- ↑ a b c d e f g (id) Soedarsono, Djawa dan Bali dua pusat perkembangan Dramatari Tradisional di Indonesia, Gadjah Mada University Press, Yogyakarta,1972, H.112.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q (id) Soedarsono,op.cit.,1997,h.20.
- ↑ (id) Soedarsono,loc.cit.,1997.
- ↑ a b c (id) Ibid, h.236 Salah ngutip: Tanda
tidak sah; nama "sumber6" didefinisikan berulang dengan isi berbeda Salah ngutip: Tanda
tidak sah; nama "sumber6" didefinisikan berulang dengan isi berbeda
- ↑ a b (id) Sal Murgiyanto jeung I Made Bandem, Seni Teater Indonesia, Proyek Pengadaan Buku Pendidikan Menengah Kejuruan, Dep.Dikbud, Jakarta, 1983, H.55.
- ↑ a b (id) S.Wojowasito,Kamus Kawi Indonesia,Pangarang, Bandung, 1977, H.272. Salah ngutip: Tanda
tidak sah; nama "sumber8" didefinisikan berulang dengan isi berbeda
- ↑ a b c (id) Claire Holt, Art in Indonesia:Continuities and Change, Cornell University Press, Ithaca and London,1976, H.131 Salah ngutip: Tanda
tidak sah; nama "sumber9" didefinisikan berulang dengan isi berbeda
- ↑ a b c d e f (id)PJ Bouman, op.cit., h.130
- ↑ (id) Edi Sedyawati, Pertumbuhan Seni Pertunjukan, Sinar Harapan, Harapan, Jakarta, 1981, H.53.


text:
Kategori Biografi Sastrawan Sunda
PAMATUHAN Akub perenahna di Kampung Andir, Desa Gudang Kahuripan, Lémbang. Di sisi jalan gedé, aya gang heureut, pungkal-péngkol mangrupa labirin. Lebah tanjakan, di sisi jalan liliwatan pisan, matuhna téh. Imah nomer 81, nu dina témbokna aya réklame nu n&ea ...
Aam Amilia téh salah sahiji pangarang wanoja Sunda nu kawilang produktif tur penting dina Sastra Sunda. Mimiti ngarang ti taun 1960-an, nepi ka 2006 ratusan carpon jeung puluhan buku nu geus ditulis.
Karangan Aam Amilia réréana mah ngagambarkeun kahirupan di pakotaan. Aya deuih ...
Unggal aya acara PPSS di Padépokan Seni Jawa Barat, Ruhaliah mah tara kungsi absén. Éta deuih, nu matak bungah saréréa (pangpangna pikeun nu karumisan), Ibu Dosén téh sok bari ngagiringkeun nu ditariung. Mahasiswa-mahasiswi dikeprik sina nyaksé ...
Lahir di Tasikmalaya, 28 Februari 1960. Penyair dalam bahasa Indonesia dan Sunda, pelukis. Anak tokoh Nahdhatul Ulama Moh. Ilyas Ruhiat ini, lahir dan besar di Pesantren Cipasung Tasikmalaya. Tapi setelah menamatkan SMA, ia melanjutkan pelajaran ke Fakultas Senirupa dan Desain ITB (1980-1987), dan k ...
Tina panineungan pribadi Ajip Rosidi
Ki Umbara téh sandiasmana H. Wiredja Ranusulaksana, dibabarkeun di désa Bendungan, kacamatan Lebakwangi, kawadanan Luragung, kabupatén Kuningan dina ping 10 Juli 1914.
Samulihna ti munggah haji, pita sorana reksak, jadi ari sasauran hent ...


text:
Seni Pintonan
Seni pintonan (ᮞᮨᮔᮤ ᮕᮤᮔ᮪ᮒᮧᮔᮔ᮪ )(basa Inggris: performance art) nyaéta salah sahiji cabang seni anu tujuanana pikeun mintonkeun, magelarkeun jeung nunjukkeun hiji wangun kasenian.[1]
Schecner (1988: 30) nétélakeun yén pintonan nyaéta hiji aktifitas anu dilakukeun ku individu atawa kelompok di hareupeun kelompok éta sorangan atawa kelompok séjénna.[2] Kalawan napak kana harti pintonan éta, tétéla yén pintonan téh kudu bisa ditingali jeung dirasa kalawan ni’mat boh pikeun paminton boh pikeun panongtonna.[2] Upama kecap pintonan ditambahan kecap seni di hareupeunana, mangka ngandung harti “pintonan anu boga ajén seni”, kayaning tari, musik, drama jrrd. Anu digelarkeun minangka pintonan hareupeun panongton.[1]
Dina seni pintonan téh sakurang-kurangna aya tilu unsur anu jadi dadasarna nyaéta ayana karya seni, tempat pintonan, jeung panongtong (aprésiator).[1]


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci deudeuh (13)
- NADOMAN NURUL HIKMAH, DARAS I (bagian 8)Al Baqarah (Surat Kadua) - ayat 127 d/k 141 (tamat)
19 Apr 2004 - 1:41 am
71. KUDU SABAR (:2/127) - rhs, 4 Syawal 1421 H
- Upama gaduh kahayang, ulah osok rurusuhan,
kudu bari sabar diri, kudu tartib ati-ati.
- Contona ngadegkeun Ka'bah, ku Ibrahim di baladah,
ngentepkeun batu teh nungtut, ku leukeun mah nya ngawujud.
- Mun keur migawe garapan, kudu sabar dileukeunan,
bari muntang ka Ilahi, gawe teh jadi pangbakti.
- Upama gaduh kahayang, ulah osok rurusuhan,
- Kampung Kuta Pantrang Nanggap Wayang
9 Jan 2003 - 10:19 pm
Dina raraga nyoreang alam katukang, mulangkeun panineungan kaayaan dayeuh Bandung antawis taun 1950-an dugi ka taun '60-an nu tangtos kaayaan harita kalintang tebih pisan bentenna sareng Bandung ayeuna. Dina seratan ieu dicobi dipedar seratan saderek Us Tiarsa R nu sadidintenna mancen tugas salaku redaksi "Pikiran Rakyat Grup" hususna di mingguan "Galura" Bandung nu urang moal bireuk deui, dicutat tina buku "Basa Bandung Halimunan" nu diterbitkeun ku Penerbit Yayasan Galura.
- UPACARA NGARAS INgawasuh Dampal Sampean Ibu & Rama ku Putrana dina Runtuyan Upacara Nikah Adat Sunda
7 Oct 2002 - 1:39 am
Dina danget ayeuna, upacara Ngaras, parantos prah diaranggo, pangpangna ku juru rias, sareng para ahli nu ngajejeran upacara nikah adat Sunda boh di dayeuh boh di pilemburan. Malah parantos ngawitan aya seler bangsa (etnis) non Sunda, anu "kabita" ku upacara ngaras. Dugi ka-anjeunna palay ngalaksanakeun upacara ngaras nalika nikahkeun putra-putrana. Sim kuring pribadi nyiptakeun upacara ngaras teh taun 1983. Ti harita mah kaetang sering ngajejeran acara ngaras di lingkungan urang Sunda, kantos oge ngalaksanakeun upacara ngaras di lingkungan kulawarga (etnis) Betawi, Jawa, Padang, Batak, Menado, Bengkulu, Palembang, malah kantos nu salasawios pangantenna bangsa Perancis, Amerika, Jepang sareng Cina, nanging anu parantos ngagem agama Islam; margi ieu upacara ti awitna mula pamianganana teh tina ajen-inajen anu Islami.
- BARAKATAK
24 Sep 2002 - 12:12 am
Alo kuring asalna mah digawe jadi karyawan diperusahaan, tapi ayeuna mah geus di PHK. Geus genep bulan aya di lembur nganggur.
Bararingung cenah, kana tani teu ahli, buburuh punggal-panggul teu kaduga, usaha kana dagang teu boga modal.
"Diajar dagang leuleutikan bae atuh, lo," cekeng teh mere saran.
"Dagang naon atuh, nya Mang?" cenah.
"Ajaran dagang sangray suuk, enteng garapanana oge."
- Kawih Sunda II
21 May 2002 - 1:17 am
Lembur matuh, naha atuh
Milih bandung kota kembang
Bandung nu heurin ku tangtung
Sasakala sangkuriang
Dilingkung ku gunung-gunung
Gunung cupu mandala ayu
Hayu sindang ka sumedang
Ngan pacuan ngarangrangan


text:
Ahli yakin yén dina 2018, urang bisa ngaharepkeun yén pamaréntah baris ngaronjatkeun kontrol ngaliwatan pasar ICO, séntral cryptocurrency, sarta padagang. Dina waktos anu sasarengan, bank sentral utama dunya ngahargaan poténsi-hususna cryptocurrency nu, bitcoin-na anu siap mésér deui taun hareup. Kami geus nalungtik di arah naon pendekatan rupa awak finansial arah pasar crypto bakal ngamekarkeun dina 2018.
Perda ICO
otoritas moneter taun di loba nagara geus diwanohkeun Perda ICO jeung ditembongkeun dangong maranéhanana nuju jalan ieu attracting investasi. janten, Cina jeung Korea resmina ngalarang nu ICO dilaksanakeun dina wewengkon maranéhanana. Sabalikna, AS, Kanada, Swiss, Jepang, Singapura, sarta U.A.E. dikaluarkeun sababaraha kaputusan nu diturutan ICO resmi, kalawan ICO keur subjected kana Perda otoritas fiskal. tokens dikaluarkeun bisa digolongkeun handapeun hukum aya, salaku conto, hiji régulasi transaksi interfund. Numutkeun Jerry Brito, Diréktur eksekutif organisasi nonprofit koin-Center, pamaréntah baris turutan conto AS jeung ningkatkeun kontrol leuwih jualan token di 2018. Di AS, sababaraha tokens husus dina ICO dianggap jaminan na diatur dina hukum relevan. Stephen Obie, pasangan di teguh hukum internasional Santang Poé, expresses mangrupakeun ide nu sarupa:
“Jigana can tangtu leuwih kajelasan bakal datangna ngeunaan ngaliwatan tindakan penegak jeung hidayah séjén yén detik baris masihan dina pasaran tokenized. regulator nu weruh ngeunaan pasar ieu jeung nyokot eta serius.”
Peraturan Cryptocurrency
Ahli yakin yén lampah sarupa ICO bakal dicokot dina hormat tina cryptocurrency, khususna, bitcoin. dmitriy Zhulin, ko-pangadeg in ékosistem, dwells kana masalah ieu:
“Salaku booms Bitcoin, Perda munggaran bakal pigura ICOs lajeng ngaléngkah ka cryptocurrencies, kumaha oge, hese ayeuna ngaduga lamun ieu bakal boga hasil positif atawa négatif pikeun industri. Sanajan paningkatan dina pangaturan dina spasi crypto, Kuring yakin yén blockchain sakumaha téhnologi anu moal hindered ku Perda beurat.”
transaksi Bitcoin téh geus ngalarang di nagara, kayaning Bolivia, Ékuador, India, Bangladés, Islandia, Kyrgyzstan, Maroko, Nepal, Malaysia, Indonesia, sarta Taiwan. Dina waktos anu sasarengan, Cina, dimana eta ngalarang dagangan dina séntral cryptocurrency lokal, jeung Rusia Nyiapkeun tagihan pangaturan cryptocurrency, nu bisa datangna kana gaya dina 2018. Di Amérika Serikat, bitcoin investor kudu ngalaporkeun gains ka Service Pajeg internal (IRS) jeung mayar pajeg luyu jeung bewara 2014-21.
on Désémber 4, Inggris jeung EU régulator finansial nyatakeun ngeunaan rarancang maot hukum ngabawah cryptocurrency padagang jeung investor, dina sababaraha kasus, bakal jadi diperlukeun pikeun nyingkab informasi diri, sarta séntral cryptocurrency bakal kudu nyadiakeun otoritas jeung aksés ka émbaran pamaké. Numutkeun awak finansial kaayaan, Ukuran ieu diperlukeun pikeun nyegah aktivitas duit-laundering sarta pembiayaan térorisme. Harmonisasi tina deukeut béda arah masalah ieu bakal réngsé di mimiti 2018, jeung hukum bakal datang kana gaya ku tungtung taun saterusna.
bank sentral G7 na cryptocurrency
Unggal tanda nunjukeun tulangan tina Perda pasar crypto ku otoritas finansial di nagara béda. régulator, kumaha oge, ningali poténsi di cryptocurrency ogé. Di 2018, bank sentral G7 bakal ngamimitian meuli cryptocurrencies mun bolster cadangan asing maranéhna. Hiji titik balik pikeun bank sentral G7 bakal nalika dimodalan pasar bitcoin ngaleuwihan nilai sadaya SDR (Hak gambar husus). Ieu mangrupa asset cagar internasional dijieun ku monetér internasional (IMF) mun suplement nagara anggota na’ cadangan resmi. dimodalan Bitcoin, salaku conto, geus ngaleuwihan nilai SDR (kira-kira $291 milyar).
titik tipping sejen bakal realisasi yén nilai currencies G7 anu devaluing ngalawan cryptocurrencies. Di 2018, urang saksi bitcoin na cryptocurrencies séjén jadi nu currencies internasional paling signifikan ku dimodalan pasar, nurutkeun para ahli.
mata uang digital Nasional
Ku nyieun currencies digital nasional, loba nagara anu malah perencanaan pikeun narjamahkeun currencies nasional maranéhna pikeun blockchain. Jim Angleton, Présidén Aegis FinServ Corp, nyaeta yakin yén sajumlah nagara ngahasilkeun currencies misalna ngan bakal tumuwuh:
“Urang terang yen Kiwari 108 Nagara nu experimenting kalayan ngaluarkeun currencies digital di ni'mat ngaleungitkeun mata uang kertas maranéhanana sarta exiting gumantungna kana U $ D. Kami yakin 20+ Nagara baris dimimitian Béta Tés arah tujuan maranéhanana.”
Oktober panungtungan, urang sumping ka uninga yen Rusia bakal meunang mata uang digital nasional sorangan, cryptoruble. pamaréntah baris nyokot kadali leuwih issuance na sirkulasi cryptoruble di Rusia, kalawan pertambangan cryptocurrency jadi teu mungkin. oge, Présidén Venezuelan Nicolás Maduro dikaluarkeun hiji instruksi, nurutkeun nu peluncuran tina cryptocurrency nasional El Petro ieu rencanana di taun hareup. saham sumberdaya alam Venezuelan, kayaning emas, minyak, jeung intan, bakal nyieun El Petro.
The ICO jeung crypto dagang anu sacara resmi ngalarang di Cina, tapi ieu nagara munggaran nu diuji prototipe digital tina mata uang nasional. Yao Qian, kapala Dinas Panalungtikan Digital Mata Artos di Rahayat Bank Cina, nyatakeun yén regulator finansial kedah ngaluarkeun cryptocurrency nasional anu bakal ngawula ka salaku lembut légal pas mungkin.
Dina Désémber bank sentral di Uni Émirat Arab jeung Arab Saudi meluncurkan prakarsa pilot keur bayaran cross-wates. The involvement bank sentral Saudi Arabia nyaéta kasohor, nunjukkeun yen sateuacan aya no pernyataan resmi ngeunaan cryptocurrency, pasar crypto, atanapi blockchain ku régulator finansial nagara urang. The U.A.E., dina gilirannana na, geus ngembang sababaraha proyék blockchain di swasta sarta umum, jeung Global Blockchain Déwan Dubai aya dina muatan tina loba di antarana.


text:
Ketua Koperasi Pegawai Republik Indonesia ( KPRI) SMA Negeri 7 Bandung Periode 2011-2013 Drs. Dede Darwadi miharep lian ti rengrengan pengurus kudu tetep ngaronjatkeun kualitas pelayanan jeung hasil usahana sangkan bisa ngaraharjakeun anggota nyakitu deui sabalikna anggota koperasi ulah cicingeun kudu ngarojong dina sagala kagiatan usaha koperasi. Harepan ieu didugikeun dihareupeun 90 urang anggotana waktu Rapat Anggota Tahunan (RAT) Taun Buku 2012 lumangsung poe Sabtu 16 Pebruari 2013 di aula SMAN 7 Bandung Jl.Lengkong Kecil No.53 Bandung nu dina ieu kaempetan lian ti dijejeran rengrengan pengurusna ngawengku Sekretaris : Apep Rahdiana,S.Pd,Bendahara : Dra.Hj.Wiwi Widaningsih, Staf Unit Simpan Pinjam : Dra.Yuyun Sariningsih,Staf Unit Niaga : Dra.Hj.Dewi Kurniati,Staf Pemotongan : Anisah & Yayan Nur’aini, Ketua Pengawas : Drs.M.Ahyar, Anggota Pengawas : Dra.Hj.Ida Farida, & Dyah Sri Andayani S.Pd oge diluuhan Kepala SMAN 7 Bandung Drs.Wawan Suandana,MM salalaku Penasehat,Sekretaris PKPRI kota Bandung Drs.Kustiwa Benoputra M.Pd jeung Kepala UKM Perindag kota Bandung Drs.Ema Sumarna M.Si.
Numutkeun Dede Darwadi Kuayana sabilulungan kieu teh bari jeung dibarengan sumanget usaha tangtuna masih aya lolongkrang pikeun maju. “ Kukituna Pengurus jeung Pengawas nu dina taun 2013 ngarupakeun taun pamungkas bari jeung dina kaayaan situasi kondisi ekonomi nasional nu can nyugemakeun ditungtut pikeun ngalaksanakeun kinerja kalayan optimal turta mibanda kualitas sok sanajan tugas poko sapopoena masing-masing salaku pagawe di lingkungan SMAN 7 Bandung. Saupama dititenan kondisi tumuwuhna ekomomi nasional masih handap ari caah rongkahna globalisasi/liberalisasi ekonomi kalah ka beuki kuat. Nyakitu deui kawijaksanaan pemerintah masih ngawatasenan usaha koperasi nu anggotana ngan pendidik jeung tenaga pendidikan wungkul nyaeta ayana larangan ngajual pakaian seragam jeung alat kaperluan sakola ,buku pelajaran jeung Lembaran Kerja Soal (LKS) sarta kaperluan barudak sakola sejenna.Nyanghareupan , masalah eta KPRI SMAN 7 Bandung kudu tetep, maju ku cara ngagolangkeun modal sarta ngatur strategi usaha ku cara ngokolakeun manajemen organisasi nu kuat,demokratis , transparan . bari dibarung ku gawe rancagena pengurus .
Balukar banting tulangna pengurus ,sarta ayana kawijakan ti kepala sakola salaku penasehat koperasi jeung rojongan Badan Pengawas sarta partisipasi anggota, geuningan Taun Buku 2012 nunjukeun ayana kamajuan hasil usaha bisa nedunan jeung ngaraharjakeun anggotana “.Beubeunangan tina sajumlah Widang usaha ngawengku Simpan Pinjam,Usaha Niaga sarta usaha sejenna nyaeta nyewakeun kios,kantin disabeudeureun sakola pikeun pedagang nyaeta meunang Rp.319.761.416,00.- naek 15,76 % ti taun kamari sarta kakayaanna kacatet Rp 1.738.821.368,00,- turta meunang Sisa Hasil Usaha (SHU) na rada mucekil Rp 72.346.479,00,- ngaronjat 38,96 % ti taun saacanna.“Kamajuan koperasi ieu direncanakeun di taun,, 2013 rek terus dironjatkeun boh widang organisasi lian ti rek ngabebenah administrasi koperasi,organisasi jeung keuangan sarta administrasi usaha oge nyosiolasikeun Undang-Undang Perkoperasian No.17 Tahun 2012 sarta dina widang usaha koperasi rek ngagolangkeun modal sorangan ku cara naekeun Simpana Wajib Anggota jadi Rp.200.000,- per Anggota/bulan nu asalna ngan Rp 140.000,- “.Ceuk Dede Darwadi.
Sedengkeun Kepala SMAN 7 Bandung Wawan Suandana salaku penasehat ngarasa reueus ku ayana koperasi di sakola nu dipingpinna beuki maju kulantaran geus bisa ngaraharjakeun nenudan kabutuhan anggotana, kukituna pretasi kaberhasilan perlu dipertahankeun bari jeung kinerjana terus dironjatkeun.Mairan ngeunaan koperasi nyadiakeun sagala rupa kabutuhan barudak sakola Kepala UKM Perindag kota Bandung Ema Sumarna ngarasa gumbira turta ngarojong pisan kulantarana saeutikna bisa nambahan beubeunangan unit usahana. “ Simkuring salaku aparat pemerintah moal rek ngalarang,,jadi pengurus tong ngarasa galau,kulantaran nu dilarang teh lamun di kudukeun atawa diwajibkeun,jadi saupama para siswa mareuli kabutuhan kaperluanna sacara sukarela mah teu nanaon”.teges Ema Sumarna(Suherman.S).-


text:
TP | BANDUNG TV | ASTRI CAHYANI |patali jeung eta, satutas debat publik munggaran pilkada gubernur jawa barat, dewan perwakilan rakyat daerah provinsi jawa barat miharep, eta kagiatan teh bakal mawa pangaruh anu gede dina sosialisasi pilgub jawa barat. Pihakna meredih sakumna pasangan calon, sangkan ngahangkeutkeun sosialisasi dirina ka siklukna di sakuliah jawa barat, sangkan sosialisasi pilkada jawa barar dipaju kalawan walatra.
Beranda Tangara Pasundan Ketua DPRD JABAR: “Debat Pilgub Mangrupa Sosialisasi PILKADA”