text:
Below are the Kawih Sunda Religius result which're collected from trusted resources. You can start playing the media by clicking the "Listen" button to listen on mp3, "Play Video" button to play the video, or download the kawih sunda religius by clicking the "Download" button. If you can't see the result just try to search again using another simple keywords using search box above.
Kawih Sunda Religius Results
Pangauban Kawih Sunda Purwakarta Pinunjul 1 Putra Pasanggiri Kawih
Degung kawih sunda kalakay gupay ciptaan: nano s. vocal: euis wizaksmi dari album: kalakay gupay tahun 88. Kawih Degung Kalakay Gupay
Ida widawati, nining meida, elis wizaksmi dan neneng fitri.sumber: whisnu recording. Opat Diva Juru Kawih Sunda
Kawih Cianjuran Mupu Kembang Asepsumardi
Siaran di bandung tv, sosialisasi arkuh lagu pilihan untuk rumaja pada pasanggiri kawih sunda se jawa barat tahun oleh rika rafika. Pangauban Kawih Sunda Pks Wuyung Gandrung
Mengawali acara parade bentang sinden tahun yang dilaksanakan oleh pangauban kawih sunda, dibuka dengan lagu pangauban yang dibawakan oleh para siswa sm Pangauban Kawih Sunda Smkn 10 Bandung
Kawih degung - colenak. Kawih Degung Colenak
Sanggian : pa' maman swp rumpaka : pa' kos wr * klip kreasi by awong kahatur nu geulis nu nyangkaruk dina sawangan, deudeuh nya'ah mo luntur kaibunan, Kawih Sunda Liwung
Pangauban Kawih Sunda Purwakarta Pinunjul Ka 1 Puteri Pasanggiri Kawih
Salah satu finalis wanoja pada pasanggiri juru kawih yang diselenggarakan oleh pangauban kawih sunda jawa barat. Pasanggiri Juru Kawih Patandang 136
Eskul kawih sunda kacapi suling sman 3 kuningan. Eskul Kawih Sunda Kacapi Suling Sman 3 Kuningan
Tepak & rengkak ibing jaipong darsita group dari cibngkok subang - 10 agustus 2014 - blok nambo 2 desa/kecamatan gantar kab. indramayu | dokumentasi kel. Kawih Sunda Saha Anjeun Jaipongan Darsita Group 10 8 2014
Tepak & rengkak ibing jaipong darsita group dari cibngkok subang - 10 agustus 2014 - blok nambo 2 desa/kecamatan gantar kab. indramayu | dokumentasi kel. Kawih Sunda Gadis Subang Jaipongan Darsita Group 10 8 2014


c: text/html

text:
Kuda
Kuda (Equus caballus) nya éta sato ingon mamalia ungulata (maké kuku pikeun dampal sukuna), salasahiji ti dalapan spésiés hirup kulawarga Equidae. Ceuk téorina, ieu sato ngalaman évolusi ti sato leutik nepi ka bungkeuleukanana ayeuna salila 45-55 juta taun. Manusa mimiti ngingu kuda kira-kira taun 4500 MM, sarta sumebar 3000 MM; nepi ka sakuliah buana Eurasia kira-kira 2000 MM. Najan ampir sakabéhna hasil doméstikasi, kiwari masih aya kénéh populasi Kuda Przewalski, hiji-hijina kuda liar ('kuda liar' dina harti umum biasana nujul ka kuda anu liar tapi turunan kuda doméstik).
Dedegan kuda payus pisan pikeun lumpat nyingkahan pamangsa, kasaimbanganana alus, naluri lawan atawa lumpat anu kuat, sarta bisa saré boh bari nangtung atawa depa. Belo (anak kuda) disapih ku indungna dina umur sawelas bulan, nincak sawawa dina umur lima taun. Hirupna bisa nepi ka 25-30 taun. Kuda tunggangan biasana mimiti dilatih maké pelana atawa sadel antara umur dua jeung opat taun.
Kuda halis pamulyaan sacara umum dibagi jadi tilu golongan watek: "getih panas" nu lincah jeung tarik lumpatna, "getih tiis" nu kalem tapi tanagana rosa, jeung "getih haneut" nu watekna di antara panas jeung tiis. Kiwari aya leuwih ti 300 rupa kuda hasil pamulyaan nu dikembangkeun pikeun rupa-rupa mangpaat.
Kuda jeung manusa geus dalit ti baheula, di antarana baé dipaké pikeun kagiatan tatanén, olahraga, angkutan, kavaleri, jeung hiburan/kasenian. Lian ti éta, tina awakna ogé diala dagingna, susu, bulu, tulang, jeung nu séjénna pikeun rupa-rupa kaperluan.
Kusabab geus ti jaman baheula jadi kalangenan manusa, loba pisan istilah nu dijieun pikeun ngadadarkeun kuda, di antarana anatomi, hambalan hirup, ukuran, kelir, pemuliaan, jeung kalakuanana.
Baca ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Horse (disalin 4 Désémber 2008).
- ↑ Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis., 10th edition, Holmiae (Laurentii Salvii). URL accessed 2008-09-08.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dongeng Bahasa Sunda " Si Kabayan Dicukur"
si kabayan teh kandulan pisan. ari kandulan teh jahe=jago he-es (beuki sare), teu kaop nyangkere atawa nyarande sok ker wae kerek.
sakali mangsa si kabayan teh di cukur. di cukurna handapeun tangkal gede disisi jalan supratman. ari tukang cukur teh ruruntuk dalang, tadina hayang jadi dalang tapi teu kataekan, kalah jadi tukang cukur. teu wudu payu nyukurna teh da eta ari nyukur sok bari ngadalang.
si kabayan ti barang gek diuk dina korsi panyukuran geus lelenggutan wae nundutan. saperti biasa tukang cukur teh ari ceg kana gunting jeung sisir tuluy wae ngabuih… ngadalang, pok na teh…. “tah kacatur keun di nagara alengka, rajana jenengan Dasamuka…. ari dasa hartina sapuluh… ari muka eta hartosna beungeut atanapi raray… “. si kabayan nu keur ngalenggut ngarasa ka ganggu ku nu keur ngadalang, bari heuay si kabayan nyarita “pondokeun wae mang…” trek-trek tukang cukur teh ngaguntingan buuk si kabayan bari pok deui… ” ari geus kitu… eta Dasamuka teh bogoh ka dewi Sinta, geureuhna sri Rama… ” “pondokeun wae mang…”ceuk si kabayan nyaritana selang seling antara inget jeung heunteu bakating ku tunduh, teu lila reup deui sare….. lilir sakeudeung, tukang cukur teh keur ngadongeng keneh, ..” urang tunda dewi Sinta nu keur di Alengka, sabab di paling ku Rahwana…. caturkeun sri Rama….” si kabayan asa ka ganggu sarena terus nyarita bari lulungu “pondokeun mang….”….terus reup deui peureum. trek..trek tukang cukur ngaguntingan buuk si kabayan bari nuluykeun ngadongengna. ari tiap si kabayan lilir, tukang cukur teh keur ngabuih keneh wae ngadalang, tapi ari leungeunna mah tetep teu eureun-eureun ngaguntingan buuk si kabayan. si kabayan keuheuleun pisan sabab sarena kaganggu ku sora tukang cukur, nu sakapeung sok ngagerem nurutan sora buta atawa ngajerit nurutan sora dewi sinta basa di paling ku Rahwana… antukna si kabayan ngambek ka tukang cukur bari nyarita ” ceuk aing ge pondokeun…pondokeun…” tukang cukur nembalan “dipondokeun kumaha ieu geus lenang kieu..” ari ret si kabayan kana eunteung enya wae sirahna geus gundul teu sa lembar-lembar acan, puguh wae si kabayan teh ambek “nu dipondokeun teh dongeng maneh lain lain buuk aing…” si kabayan morongos, tukang cukur nembalan bari nyentak “bongan sorangan, naha atuh sare wae batur di gawe teh, lain nuhun di embohan ku dongeng teh…” ngan hing wae si kabayan teh ceurik bakating ku handeueuleun jaba ari balik ku barudak di poyokan bari di abring-abring “…penjol….penjol….”
Dongeng Bahasa Sunda " Si Kabayan Dicukur"
Dongeng Bahasa Sunda " Si Kabayan Dicukur"
1 komentar:
Assalamu alaikum kang bade ngiring share ah di na blog pribados ieu artikel kalintang saena kang matak abdi hoyong aya dina blog abdi punteunyya kang hatur nuhun wassalamu alaikum


text:
Rubens Barrichello
Rubens Goncalves Barrichello (babar kaping 23 Mei 1972 di Sao Paulo, Brazil) mangrupakeun pembalap Formula 1 asal Brazil. Ayeuna dirina ngagabung sareng tim WilliamsF1.
Barrichello ngamimitian debutna di GP Afrika Selatan 1993 sareng tim Jordan Grand Prix. Ti dinya sampai ka ayeuna, dirina janten pembalap F1 paling berpengalaman, dengan jumlah start hamper ngadekeutan angka 300 kali. Barrichello kungsi ngagabung sareng tim Stewart Grand Prix jeung Scuderia Ferrari, dimana di Ferrari anjeunna leuwih seueur janten pambantos Michael Schumacher.
Musim 2009 anjeunna ngagabung sareng tim Brawn GP. Dirina nyaris janten jawara dunya 2009, tapi gagal ku sabab seueur masalah di babarapa balapan di akhir musim.


text:
Wiki
Wiki nyaéta hiji ramatloka (atawa koleksi dokumén hiperteks séjénna) anu kaci ku pamaké pikeun nambahan eusina, kawas di forum Internet, tapi ogé eusina kaci diédit ku pamaké séjén.
Istilah ieu ogé bisa ngarujuk ka software kolaboratif anu dipaké pikeun nyiptakeun ramat loka sarupaning éta.
Wiki (jeung hurup badag 'W') and Wikiwikiweb sakapeung dipaké pikeun ngarujuk ka Portland Pattern Repository, wiki anu pang mimiti diciptakeun. Nu ngarojong pamakéan ieu ngusulkeun pamakéan hurup leutik 'w' pikeun ngabédakeun istilah generik anu keur diomongkeun di dieu. Wiki wiki asalna ti istilah basa Hawaii pikeun "gancang" atawa "gancang pisan".
Sakapeung istilah wikiwiki atawa Wikiwiki dipaké batan wiki. Istilah-istilah ieu bisa dipaké sacara gantian sanajan béda tetempoan ngeunaan kapitalisasi ogé bisa dilarapkeun dina cara anu jiga.


text:
Siaran
Siaran nyaéta distribusi sinyal sora (audio) jeung/atawa gambar (vidéo) anu ngirimkeun program-program ka para pamiarsa atawa kaum dangu.
Aya rupa-rupa sistem siaran. Sistem siaran anu paling loba nyaéta siaran lokal sawates sahiji wewengkon kota jeung wewengkon anu leuwih heureut tibatan kota. Contona siaran nu maké daya listrik leutik anu mancarkeun program-program radio atawa televisi di hiji kota. Conto liana, sistim siaran public address institusional, anu ngirimkeun pesen-pesen nonverbal jeung musik di jero hotél, pasar swalayan atawa rumah sakit pikeun para tamu. Kalayan ngagunakeun pamancar repeater, sistem satelit, malah kabel, pamancar siaran radio jeung televisi nasional bisa boga cakupan dina skala nasional. Pamancar siaran radio jeung televisi ogé bisa ngawengku wilayah anu leuwih lega, saperti benua. Channel Internet malah bisa ngadistribusikaeun téks atawa musik ngamalir (streamed) ka sakuliah dunya.
Siaran anu dipancarkeun ka sajumlah leutik pamiarsa kaum dangu anu geus ditangtukeun disebut siaran nu kawates atawa narrowcasting.
Program-program televisi jeung radio didistribusikeun ngaliwatan siaran radio atawa siaran kabel, atawa mindeng ogé duanana sakaligus. Ku cara ngagunakeun alat anu ngodekeun sinyal di stasiun pamancar jeung alat panarjamah kode di imah, kiwari dimungkinkeun hadirna layanan-layanan program langganan jeung layanan bayaran-per-program tontonan.
Siaran ngawangun ségmén média massa anu kacida gedéna.
Sacara ékonomi, dumasar kana métode kumaha hiji lambaga panyiaran miboga waragad, aya sababaraha cara supaya kalangsungan lambaga panyiaran bisa sinambung:
- sumbangan waktu jeung kaahlian ti para sukarélawan (ilahar pikeun siaran komunitas)
- pangmayaran langsung ti pamaréntah ka lambaga panyiaran pikeun publik
- pangmayaran ti pamaréntah sacara henteu langsung saperti mangrupa ijin
- hibah ti unsur-unsur yayasan atawa badan usaha
- panjualan iklan atawa advertising atawa sponsorship
- biaya langganan atawa kaanggotaan
Loba lambaga panyiaran anu ngagantungkeun hirupna kana gabungan tina modél usaha ieu. Contona, National Public Radio, hiji jaringan non-komérsial di Amérika Sarikat, narima hibah ti Corporation for Public Broadcasting (anu dina gilirannana narima waragad ti pamaréntah AS), narima bayaran ngaliwatan kaanggotaan publik, jeung oge ngajual "extended credits" ka pausahaan-pausahaan.
Daptar eusi
- 1 Siaran rekaman jeung siaran langsung
- 2 Siaran Radio di Indonesia
- 3 Siaran Televisi di Indonesia
- 4 Tingali ogé
- 5 Rujukan
- 6 Tumbu luar
- 7 Bacaan salajengna
Siaran rekaman jeung siaran langsung[édit | sunting sumber]
Urang bisa siaran ngagunakeun rékaman jeung siaran sacara langsung. Siaran ngagunakeun rékaman ngamungkinkeun koréksi kasalahan jeung ngaleungitkeun materi anu kaleuleuwihan atawa teu dipikahayang, nyusun ulang, nerapkeun slow-motion jeung pangulangan, sarta téknik-téknik lain pikeun ningkatkeun pidangan program. Sanajan kitu, sabagian siaran langsung ogé, saperti siaran olah raga jarak jauh, bisa ngasupkeun sababaraha aspék kasebut saperti klip slow motion asupna bal kana gawang dina siaran langsung kasebut.
Kakurangan tina siaran rékaman nu kahiji nyaéta pamiarsa kaum dangu bisa nyaho hasil tina hiji kajadan ti sumber lain. Anu kadua, siaran rékaman nyegah panyiar pikeun nyimpang tina hiji script resmi.
Loba kajadian anu diiklankeun sabagé siaran langsung padahal ngandung rékaman (kadang-kadang disebut sabagé "live-to-tape"). Contona, tontonan artis musisi anu tandang ka sahiji stasiun radio pikeun midangkeun konser jero studio. Dina ha lieu, artis diwawancara langsung tapi musik anu dimaénkeun ngarupakeun rékaman.
Hiji siaran bisa didistribusikeun ngaliwatan sababaraha alat fisik. Lamun datangna langsung ti studio sahiji stasiun pamancar radio atawa tv, siaran bener-bener dikirim ngaliwatan air chain ka transmiter jeung terus ti antene nu némpél dina munara ka sakuliah dunya. Program siaran, langsung atawa rékaman, ogé bisa datang ngaliwatan hiji satelit komunikasi. Stasiun-stasiun pamancar siaran bisa babarengan mancar simulcast dina waktu anu babarengan ngaliwatan tumbu gelombang mikro atawa satelit.
Distribusi materi ka stasiun pamancar ogé bisa ngaliwatan média fisik, saperti videotape analog atawa digital, CD, DVD, jeung kadang-kadang format liana.
Di sisi pamiarsa kaum dangu, sinyal program bisa datang ngaliwatan jomantara persis saperti stasiun pamancar radio atawa stasiun TV ka antene jeung panarima (receiver), atawa bisa datang ngaliwatan TV kabel [1] atawa radio kabel (atawa "wireless cable") ngaliwatan stasiun atawa langsung ti hiji jaringan. Internét ogé bisa mawa program siaran radio atawa TV ka panarima, husuna ngagunakeun multicasting anu ngamungkinkeun sinyal jeung rubakpita dibagi ka pamiarsa kaum dangu.
Siaran Radio di Indonesia[édit | sunting sumber]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Dina tanggal 17 Agustus 1945, waktu Indonesia ngaproklamasikeun kamardékaannana, proklamasi kamerdékaan kasebut dipancarkeun ka sakuliah Indonesia ngagunakeun hiji pamancar jieunan saurang amatir radio anu ngaranna Gunawan. Jasa Gunawan diaku ku Pamaréntah. Sabagé panghargaan, pamancar radio jieunannana dipintonkeun dina Museum Nasional Indonesia.
Dr Abdulrachman Saleh jeung Jusuf Ronodipuro ogé nyieun pamancar radio anu ditempatkeun dibagian Faal Sekolah Tabib Tinggi Jakarta (anu satuluyna jadi FKUI) sarta dina tanggal 22 Agustus 1945 ngajomantarakeun “The Voice of Free Indonesia”. Dina peuting tanggal 11 Séptémber 1945, di imahna Adang Kadarisman, Dr. Abdulrachman Saleh mingpin rapat anu nandakeun ngadegna Radio Republik Indonesia (RRI). Para hadirin rapat ngawengku utusan daérah urut stasiun panyiaran Jepang. Satutas hasil ngawasa gedong urut stasiun siaran radio Jepang, Hoso Kyoku, Pamaréntah ngajadikeun ieu gedong salaku gedong siaran RRI Jakarta. Stasiun radio kasebut ngajomantara terus tepi ka lumangsungna “Agresi Militer Belanda kahiji” tanggal 21 Juli 1947. Ti mimiti harita, para pamingpin RRI kaasup Jusuf Ronodipuro ditangkep Walanda. Gedong jeung alat siaranna masih bisa dipaké tapi digunakeun sabagé alat siaran radio NICA Walanda. Sacara nasional, RRI ngajomantara ti Yogyakarta jeung sajumlah stasiun lianna anu masih dina kakawassan Republik Indonésia.
Daftar Siaran Radio anu nyiarkeun kandungan lokal kasundaan[édit | sunting sumber]
- Radio Pertanian Ciawi (RPC); 95,3 FM, 846 AM Stéréo
- Radio Republik Indonesia 2 Bogor
Siaran Televisi di Indonesia[édit | sunting sumber]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Dina taun 1961, Pamaréntah Indonésia mutuskan pikeun ngaasupkeun proyék média massa televisi kana jero proyék pangwangunan Asian Games IV anu dikoordinasikeun ku Urusan Proyék Asian Games IV.
Dina tanggal 25 Juli 1961, Menteri Penerangan ngaluarkeun SK Menpen No. 20/SK/M/1961 ngeunaan pambentukan Panitia Persiapan Televisi (P2T).
Dina tanggal 23 Oktober 1961, Presidén Soekarno anu keur aya di Wina ngirimkeun téléks ka Menteri Penerangan mangsa harita, Maladi, pikeun gancang-gancang nyiapkeun proyék televisi kalayan jadwal:
- Ngawangun studio di urut AKPEN di Senayan (TVRI ayeuna).
- Ngawangun dua pamancar: 100 watt jeung 10 Kw kalayan munara anu jangkungna 80 méter.
- Nyiapkeun software (program jeung tanaga).
Dina tanggal 17 Agustus 1962, TVRI mimiti ngayakeun siaran percobaan dina acara HUT Proklamasi Kamerdékaan Indonesia XVII ti buruan Istana Merdéka Jakarta, kalayan pemancar cadangan anu kakuatannana 100 watt. Tuluy dina tanggal 24 Agustus 1962, TVRI ngajomantara pikeun munggaran kalayan acara siaran langsung upacara pambukaan Asian Games IV ti stadion utama Gelora Bung Karno.
Dina tanggal 20 Oktober 1963, dikaluarkan Keppres No. 215/1963 ngeunaan pambentukan Yayasan TVRI kalayan Pimpinan Umum Presidén RI.
Dina taun 1964, mimiti ditaratas pangwangunan Stasiun Panyiaran Daérah dimimitian ku TVRI Stasiun Yogyakarta, anu satuluyna diteruskeun ku pangwangunan Stasiun Medan, Surabaya, Ujungpandang (Makassar), Manado, Denpasar jeung Balikpapan (bantuan Pertamina).
Daftar Siaran Televisi anu nyiarkeun kandungan lokal kasundaan[édit | sunting sumber]
- Pajajaran
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
- Lisénsi siaran
- Jaringan siaran
- Cablecast
- Dead air
- European Broadcasting Union (EBU)
- History of broadcasting
- Radio Internet
- Radio Internet
- List of broadcast satellites
- NaSTA
- Nonbroadcast Multiple Access Network (NBMA)
- Outside broadcast
- Radio Act of 1927
- Streaming media
- Studio television
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Kahn Frank J., ed. Documents of American Broadcasting, fourth edition (Prentice-Hall, Inc., 1984).
- Lichty Lawrence W., and Topping Malachi C., eds. American Broadcasting: A Source Book on the History of Radio and Television (Hastings House, 1975).
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- Radio Locator, for American radio station with format, power, and coverage information.
- Arbitron Offers studies on American radio listening habits and basic station information.
- Answers to several questions about radio and television
- Webcaster Portal Promotions, news and listing
- TVNewsday, Current news about the U.S. TV broadcasting industry
- Waveguide Broadcasting News
- SWDXER ¨The SWDXER¨ - with general SWL information and radio antenna tips.
- Broadcasting Timeline
- Stories about the inventions of Radio and television
- Middle East Broadcast News — ArabianBusiness.com
Bacaan salajengna[édit | sunting sumber]
- Barnouw Erik. The Golden Web (Oxford University Press, 1968); The Sponsor (1978); A Tower in Babel (1966).
- Briggs Asa. The BBC--the First Fifty Years (: Oxford University Press, 1984).
- Briggs Asa. The History of Broadcasting in the United Kingdom (Oxford University Press, 1961).
- Covert Cathy, and Stevens John L. Mass Media Between the Wars (Syracuse University Press, 1984).
- Douglas B. Craig. Fireside Politics: Radio and Political Culture in the United States, 1920-1940 (2005)
- Tim Crook; International Radio Journalism: History, Theory and Practice Routledge, 1998
- John Dunning; On the Air: The Encyclopedia of Old-Time Radio Oxford University Press, 1998
- Ewbank Henry and Lawton Sherman P. Broadcasting: Radio and Television (Harper & Brothers, 1952).
- Gibson George H. Public Broadcasting; The Role of the Federal Government, 1919-1976 (Praeger Publishers, 1977).
- Maclaurin W. Rupert. Invention and Innovation in the Radio Industry (The Macmillan Company, 1949).
- Robert W. McChesney; Telecommunications, Mass Media, and Democracy: The Battle for the Control of U.S. Broadcasting, 1928-1935 Oxford University Press, 1994
- Gwenyth L. Jackaway; Media at War: Radio's Challenge to the Newspapers, 1924-1939 Praeger Publishers, 1995
- Lazarsfeld Paul F. The People Look at Radio (University of North Carolina Press, 1946).
- Tom McCourt; Conflicting Communication Interests in America: The Case of National Public Radio Praeger Publishers, 1999
- Peers Frank W. The Politics of Canadian Broadcasting, 1920- 1951 (University of Toronto Press, 1969).
- Alan Taylor. We, the media...", The Hollywood Representation of News Broadcasting, 1976-1999, Peter Lang, 2005, pp. 418, ISBN 3-631-51852-8
- Ray William B. FCC: The Ups and Downs of Radio-TV Regulation (Iowa State University Press, 1990).
- Rosen Philip T. The Modern Stentors; Radio Broadcasting and the Federal Government 1920-1934 (Greenwood Press, 1980).
- William A. Rugh; Arab Mass Media: Newspapers, Radio, and Television in Arab Politics Praeger, 2004
- Scannell, Paddy, and Cardiff, David. A Social History of British Broadcasting, Volume One, 1922-1939 (Basil Blackwell, 1991).
- Schramm Wilbur, ed. Mass Communications (University of Illinois Press, 1960).
- Schwoch James. The American Radio Industry and Its Latin American Activities, 1900-1939 (University of Illinois Press, 1990).
- Slater Robert. This . . . is CBS: A Chronicle of 60 Years (Prentice Hall, 1988).
- F. Leslie Smith, John W. Wright II, David H. Ostroff; Perspectives on Radio and Television: Telecommunication in the United States Lawrence Erlbaum Associates, 1998
- Sterling Christopher H. Electronic Media, A Guide to Trends in Broadcasting and Newer Technologies 1920-1983 (Praeger, 1984).
- Sterling Christopher, and Kittross John M. Stay Tuned: A Concise History of American Broadcasting (Wadsworth, 1978).
- White Llewellyn. The American Radio (University of Chicago Press, 1947).


text:
Konduktor listrik
Konduktor listrik atawa panganteur listrik nyaéta material anu bisa nganteurkeun arus listrik, boh mangrupa zat padet, nyacai (éncér) atawa gas. Alatan sipatna anu konduktif (gampang nganteurkeun) mangka disebut konduktor. Konduktor anu alus nyaéta anu ngabogaan résistansi jinis anu leutik. Ilaharna logam boga sipat konduktif. Emas, pérak, tambaga, alumunium, séng, beusi paturut-turut ngabogaan résistansi jinis nu beuki badag. Jadi salaku pangateur emas téh pohara alus, tapi alatan kacida mahal hargana, mangka sacara ékonomis tambaga jeung alumunium pangréana dipaké.


text:
Skétbor
Skétbor nya éta kaulinan anu asalna ti nagara California.[1] Mimiti aya pertengahan warsih 1940-1950an sabot peselancar ti California Amérika hayang néangan hiji hal pikeun ditumpakan sabot cai sagara euweuh ombak maké papan seluncur maranéhanana. [1] Dina taun 1940 nepi ka 1950 kaulinan skétbor mimiti aya.[1] Papan kahiji dijieun kalayan papan anu dibéré ban ti roller skate.[1] Tuluy, warsih 1970-an, Frank Nasworthty nyieun ban skateboard jeung bahan polyurethane atawa dawam disebut cadillac.[2] Manéhna ngaharepkeun ambéh jelema lian bisa meuli papan skét sarta makéna.[2] Loba pausahaan mimitian nyieun truck (gandar kikiping) kalayan ngagambar husus pikeun para skater.[2] Pangusaha pabrik mimitian ngayakeun panalungtikan kalayan menggabung bahan eksotik kalayan metal , kawas fiberglas sarta aluminium.[2] Warsih 1980an, dina période ieu dimimitian ku pausahaan skétbor anu dikokolakeun ku nu sok maraén skétbor. [2] Fokus awalna nya éta di jalur vert anu nandangan skateboarding. [2] Titimuan no-hands aerial (ollie) ku Alan Gelfand di Florida dina 1976 sarta grabbed aerial ku George Orton sarta Tony Alva di California, nyieun trick ieu dipigawé para skater pikeun témbong di ramp vertical.[2] Warsih 1990an nepi ka ayeuna digenerasi ayeuna skateboarding didominasi kalayan street skating. [2] Kalayan rubak papan 7 nepi ka 8 inci sarta panjang 30 nepi ka 32 inci. [2] Ukuran kikiping relatif leutik ambéh papan kasampak leuwih caang, sarta ambéh kikiping muter leuwih gancang, jeung kitu nyieun trik leuwih gampang beunang.[2] Wangun kontemporer skateboard dipibanda ti freestyle papan 1980 jeung wangun sarta rubak relatif heureut anu pohara simetris. [2] Wangun ieu geus jadi standar dipertengahan 1990an.[2]


text:
Christian Doppler
Christian Doppler nyaéta saurang matématikawan Austria anu jumeneng antara taun 1803-1853.[1] Lahir kaping 29 Novémber 1803 di Salzburg, Austria[2] Anjeunna dipikawanoh alatan prinsip anu munggaran diusulkeun ngeunaan warna cahaya tina béntang ganda dina taun 1842.[1] Éta prinsip téh kiwari dipikawanoh minangka éfék Dopler.[1] Anjeunna boga hipotésis yén pitch sora baris robah lamun éta sumber sorana téh gerak. Hipotésis Dopler diuji ku Beli dina taun 1845.[1]
Anjeunna make dua sét nadiri: sasét disimpen cicing di hiji stasion karéta api jeung hiji deui gerak dina karéta.[1] Éta kadua sét musisi téh nyorakeun alat musikna dina nada anu sarua.[1] Nalika karéta liwat ka éta stasion, aya kaahéngan yén frékuénsi tina dua nada teu sarua, sanajan musisina nyorakeun dina nada anu sarua. Hal ieu ngabuktikeun hipotésis Dopler.[1]
Dina ahir studina di Universitas WIna tain 1829, Dopler diangkat minangka asistén profésor mékanik jeung matématika anu leuwih luhur di Universtas, nyaéta Profésor A. Burg.[2] Anjeunna medalkeun opat makalah matématika nalika opat taunna Burg jadi asistén, anjeunna jadi anu mimiti mere kontribusi kana téori anu satata.[2] Kalungguhan jadi asistén téh ngan saukur sawatara jeung pos Dopler, rada leuwih kolot tina nu lolobana, tuluy mimiti néangan pos permanén dina umur 30.[2]


text:
Ai no shuku
Ai no Shuku (間の宿 stasion tengah?) nyaeta stasion pos teu resmi sapanjang rute sajarah di Jepang. Stasion pos ieu ayana sapanjang rute (saperti Nakasendō) lamun jarak antara dua tempat jauh teuing atawa lamun hese keur ngaliwatanna. Sabab ieu tempat reureuh teu resmi, teu sakabeh nu ngaliwat meunang reureuh di ieu tempat. Kadangkala dina basa Jepang disingget jadi 間宿.
Ai no Shuku nu kawentar[édit | sunting sumber]
- Tōkaidō
-
- Ninomiya-shuku (antara Ōiso-juku jeung Odawara-juku)
- Hatake-shuku (antara Odawara-juku jeung Hakone-juku)
- Iwabuchi-shuku (antara Yoshiwara-juku jeung Kanbara-juku)
- Kikugawa-shuku (antara Kanaya-juku jeung Nissaka-shuku)
- Moto-shuku (antara Akasaka-juku jeung Fujikawa-shuku)
- Nakasendō
-
- Fukiage-shuku (antara Kōnosu-shuku jeung Kumagai-shuku) (Kōnosu, Préféktur Saitama)
- Motai-shuku (antara Mochizuki-shuku jeung Ashida-shuku) (Saku, Préféktur Nagano)
- Shinkanō-shuku (antara Unuma-juku jeung Kanō-juku) (Kakamigahara, Préféktur Gifu)


text:
Lémpéng Sunda
Lémpéng Sunda atawa Pelat Sunda nyaéta hiji lémpéng téktonik anu perenahna di Asia Tenggara sarta umumna dianggap minangka bagian tina Lémpéng Eurasia. Lémpéng Sunda ngawengku Laut Cina Kidul, Laut Andaman, bagian kidul Viétnam jeung Thailand babarengan jeung Malaysia sarta pulo-pulo Kalimantan, Sumatra, Jawa, jeung Sulawesi di Indonesia, ogé barat daya kapuloan Filipina jeung Palawan sarta Kapuloan Sulu.
Lémpéng Sunda diwatesan di wétan ku Beubeur Usik Filipina, Zona Tubrukan Laut Maluku, Lémpéng Laut Maluku, Lémpéng Laut Banda jeung Lémpéng Timor; di kidul jeung kulon ku Lémpéng Australia; sarta di kalér ku Lémpéng Burma, Lémpéng Eurasia, jeung Lémpéng Yangtze.
Wates-wates di wétan, kidul jeung kulon Lémpéng Sunda rumit sacara téktonik sarta aktif sacara séismik. Ngan wates di kalér nu rélatif cicing téh.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Bird, P. (2003) An updated digital model of plate boundaries, Geochemistry Geophysics Geosystems, 4(3), 1027, doi:10.1029/2001GC000252. [1] also available as a PDF file (13 mb) [2]


text:
Gas mulya
Gas mulya (noble gases) mangrupakeun unsur kimia dina golongan 18 dina tabel periodik. Dérét kimia ieu ngawengku hélium, néon, argon, kripton, sénon, jeung radon.
Daptar eusi
Étimologi[édit | sunting sumber]
Gas mulya saméméhna katelah gas inert, tapi lajeng diganti kusabab aya sababaraha unsur nu sok ngilu aub dina réaksi kimia. Istilah séjénna nu kungsi dipaké nyaéta gas jarang, tapi teu cocog sabab argon téh kadarna 0,93% v/v atawa 1,29% b/b dina atmosfir Bumi.
Ngaran 'noble gases (gas mulya) téh niron tina noble metal (logam mulya) nu sarua teu réaktif, sarta boga sipat gedé ajénna, teu tai hiangan, sarta sok dipatalikeun jeung kaménakan.
Kimia[édit | sunting sumber]
Dina kaayaan baku, gas mulya téh ujudna gas monatomik, réaktivitasna handap pisan, malah mah can aya sanyawaan hélium atawa néon nu kungsi dijieun sacara konvénsional. Di laboratorium, sénon jeung kripton némbongkeun ayana réaktivitas (tingal sanyawaan gas mulya.
Handapna réaktivitas gas mulya téh kusabab "lengkep kulit valénsi"na, sahingga teu condong ngaleupaskeun/narima éléktron. Gas mulya mibanda énérgi ionisasi nu luhur.
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Noble gas, Wikipédia édisi basa Inggris (7 Agustus 2006)
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Émbaran pérs Universitas Nagara Bagian Ohio ngeunaan sanyawaan uranium jeung gas mulya.
- Rare Gases - Neon, Krypton, Xenon Properties, Uses, Applications
- Argon Ar Properties, Uses, Applications
- Science Aid: Noble gases Pedaran basajan ngeunaan pasipatan jeung guna gas mulya


text:
Christina Aguilera
Christina Aguilera mangrupa salasahiji artis anu kahot, putra ti saurang bapa anu miboga kasang tukang militér jeung indungna anu profésina musisi[1].Christina saurang penyanyi jeung panulis lagu AS anu dipikawanoh miboga kamampuh sora jeung gaya raksukan anu anéh[2]. Aguilera ngamimitian karirna di dunya hiburan nalika umurna 9 taun, minton di Star Search jadi anggota pamaén ti Mickey Mouse Club salila dua taun. Tuluy manéhna ngarilis single All I Wanna Do di Jepang jeung béntang pop lokal Keizo Nakanishi[1]. Christina Aguilera ngaran lengkepna nya éta Christina Maria Aguilera, nénéhna Chrissy, X-Tina, Baby Jane, jeung Candy[1]. Jangkungna nya éta 1.56 m anubabar ping 18 Desember 1980 di Staten Island, New York[1]. Taun 1998, Aguilera jadi artis anu moyan nalika ngarilis " Reflection " jang soundtrack Disney Mulan[1]. Album self-titled-na dituturkeun ku single Genie In A Bottle anu suksés dijual paling loba di AS[1]. Sabada meunangkeun Grammy 1999 jang kategori Best New Artist, single "What A Girl Wants" jeung "Come On Over Baby (All I Want Is You) jadi raja dina tangga lagu deui di bulan Januari taun 2000[1]. Ku ayana lagu-lagu versi Spanyolna Christina anu judulna Mi Reflejo jeung versi jilid LaBelle "Lady Marmalade" jang soundtrack Moulin Rouge ogé jadi hits di taun éta[1]. Patali jeung pasualan pribadina, Christina kawin jeung saurang éksékutif rékaman Jordan Bratman anu kawin ping 19 November 2005[2]. Christina Aguilera jeung salakina Jordan Bratman nataharkeun lahirna Max Liron Bratman anu babar ping 12 Januari 2008, tuluy sabulan ti harita Christina minton jang nawarkeun DVD anyar Back to Basics: Live and Down Under 2008[1]. Opat single laguna bisa aya dina posisi raja lagu dina daftar Billboard Hot 100, anu meunangkeun tilu kali Grammy Awards jeung sakali meunangkeun Latin Grammy Award[2].


text:
Anda ingin usaha bisnis pulsa, ingin buka kios pulsa / counter pulsa? Silahkan anda daftar di salah satu server pulsa disamping kiri blog ini.
Anda cari server pulsa all operator murah, distributor pulsa termurah, all operator pulsa, pulsa elektrik murah, pusat pulsa murah, master dealer agen pulsa, jual beli pulsa murah, multi chips pulsa murah, pusat pulsa murah, token pln murah, server ppob murah, games online murah, server pulsa termurah dan pusat all operator termurah, telkomsel, indosat, XL, Simpati, Kartu AS, Mentari, IM3, Starone, Three, Axis, Flexi, Esia, Fren, Hepi, Smart dan Ceria, Kami melayani transaksi member pulsa di seluruh indonesia
Server pulsa elektrik pulsa murah all operator multi chips master dealer agen pulsa distributor pulsa termurah cepat dan aman. Telkomsel (Simpati, Kartu AS), Indosat (Mentari, IM3), XL, Starone, Three, Axis, Flexi, Esia, Fren, Hepi, Smart dan Ceria Murah. Agen jual beli pulsa murah, token PLN, PLN prabayar, tagihan bulanan, games online termurah. Kota Bandung, Jawa Barat, Andir, Kebon Jeruk, Ciroyom, Dungus Cariang, Campaka, Garuda, Maleber (Maleer), Antapani / Cicadas, Antapani Kidul, Antapani Kulon, Antapani Tengah, Antapani Wetan, Arcamanik, Cisaranten Endah, Cisaranten Kulon, Sindang Jaya, Sukamiskin, Cisarenten Bina Harapan, Astana Anyar, Cibadak, Karanganyar, Nyengseret, Panjunan, Karasak, Pelindung Hewan, Babakan Ciparay, Sukahaji, Babakan, Babakan Ciparay, Margahayu Utara, Margasuka, Cirangrang, Gunung Kidul, Wates, Batununggal, Mengger, Kujangsari, Bandung Kulon, Warung Muncang, Caringin, Cibuntu, Cijerah, Kaler, Cigondewah Kidul, Cigondewah Rahayu, Gempolsari, Bandung Wetan, Cihapit, Citarum, Tamansari, Batununggal, Kacapiring, Kebonwaru, Cibangkong, Samoja, Kebon Gedang, Maleer, Binong, Gumuruh, Bojongloa Kaler, Jamika, Suka Asih, Babakan Asih, Babakan Tarogong, Kopo, Bojongloa Kidul, Situsaeur, Kebon Lega, Cibaduyut, Mekarwangi, Cibaduyut Wetan, Cibaduyut Kidul, Buahbatu / Margacinta, Jatisari, Margasari, Sekejati, Cijaura (Margasenang), Cibeunying Kaler, Cihaur Geulis, Sukaluyu, Neglasari, Cigadung, Cibeunying Kidul, Cicadas, Sukamaju, Cikutra, Padasuka, Sukapada, Pasirlayung, Cibiru, Cipadung, Cisurupan, Palasari, Pasirbiru, Cicendo, Pasir Kaliki, Arjuna, Pajajaran, Pamoyanan, Husen Sastranegara, Sukaraja, Cidadap, Hegarmanah, Ciumbuleuit, Ledeng, Cinambo, Babakan Penghulu, Cisaranten Wetan, Pakemitan, Sukamulya, Coblong, Cipaganti, Lebak Gede, Lebak Siliwangi, Sadang Serang, Sekeloa, Dago, Gedebage, Cimenerang (Cimincrang), Cisaranten Kidul, Rancabalong, Rancanumpang, Kiaracondong, Babakan Surabaya, Kebun Jayanti, Cicaheum, Babakan Sari, Kebon Kangkung, Sukapura, Lengkong, Cikawao, Paledang, Burangrang, Malabar, Lingkar Selatan, Turangga, Cijagra, Mandala Jati, Jatihandap, Karang Pamulang, Pasir Impun, Sindang Jaya, Panyileukan, Cipadung Kidul, Cipadung Kulon, Cipadung Wetan, Mekarmulya, Rancasari, Cipamokolan, Darwati, Mekar Mulya (Mekarjaya), Manjahlega (Cisarantenkidul), Regol, Balong Gede, Ciateul, Pungkur, Cigereleng, Ancol, Pasirluyu, Ciseureuh, Sukajadi, Pasteur, Cipedes, Sukabungah, Sukagalih, Sukawarna, Sarijadi, Sukarasa, Geger Kalong, Isola, Sumur Bandung, Braga, Kebon Pisang, Merdeka, Babakan Ciamis, Ujung Berung, Cigending, Ujung Berung, Pasirjati, Pasanggrahan, Pasirwangi, Pasir Endah.
Server pulsa elektrik pulsa murah all operator multi chips master dealer agen pulsa distributor pulsa termurah cepat dan aman. Telkomsel (Simpati, Kartu AS), Indosat (Mentari, IM3), XL, Starone, Three, Axis, Flexi, Esia, Fren, Hepi, Smart dan Ceria Murah. Agen jual beli pulsa murah, token PLN, PLN prabayar, tagihan bulanan, games online termurah. Kabupaten Bandung, Jawa Barat, Arjasari, Ancolmekar, Arjasari, Baros, Batukarut, Lebakwangi, Mangunjaya, Mekarjaya, Patrolsari, Pinggirsari, Rancakole, Wargaluyu, Baleendah, Malakasari, Andir, Baleendah, Bojongmalaka, Jelekong, Manggahang, Rancamanyar, Wargamekar, Banjaran, Banjaran Kulon, Banjaran Wetan, Ciapus, Kamasan, Kiangroke,Margahurip, Mekarjaya, Neglasari, Pasirmulya, Sindangpanon, Tarajusari, Bojongsoang, Buahbatu, Cipagalo, Lengkong, Tegalluar, Bojongsari, Bojongsoang, Cangkuang, Bandasari, Cangkuang, Ciluncat, Jatisari, Nagrak, Pananjung, Tanjungsari, Cicalengka, Babakan Peuteuy, Cicalengka Kulon, Cicalengka Wetan, Cikuya, Dampit, Margaasih, Nagrog, Narawita, Panenjoan, Tanjungwangi, Tenjolaya, Waluya, Cikancung, Cihanyir, Cikancung, Cikasungka, Ciluluk, Hegarmanah, Mandalasari, Mekarlaksana, Srirahayu, Tanjunglaya, Cilengkrang, Cilengkrang, Jatiendah, Ciporeat, Cipanjalu, Melatiwangi, Girimekar, Cileunyi, Cileunyi Kulon, Cileunyi Wetan, Cimekar, Cinunuk, Cibiru Wetan, Cibiru Hilir, Cimaung, Campakamulya, Cikalong, Cimaung, Cipinang, Jagabaya, Malasari, Pasirhuni, Sukamaju, Mekarsari, Cimeunyan, Cibeunying, Cikadut, Padasuka, Mandalamekar, Sindanglaya, Mekarmanik, Cimenyan, Ciburial, Mekarsaluyu, Ciparay, Babakan, Bumiwangi, Ciheulang, Cikoneng, Ciparay, Gunungleutik, Manggungharja, Mekar Laksana, Mekarsari, Pakutandang, Sarimahi, Serangmekar, Sigaracipta, Sumbersari, Ciwidey, Ciwidey, Lebakmuncang, Nengkelan, Panundaan, Panyocokan, Rawabogo, Sukawening, Dayeuhkolot, Cangkuang Wetan, Cangkuang Kulon, Pasawahan, Citeureup, Dayeuhkolot, Sukapura, Ibun, Cibeet, Dukuh, Ibun, Karyalaksana, Laksana, Lampegan, Mekarwangi, Neglasari, Pangguh, Sudi, Talun, Tanggulun, Katapang, Banyusari, Cilampeni, Cingcin, Gandasari, Katapang, Pangauban, Parungserab, Sangkanhurip, Sukamukti, Sekarwangi, Kertasari, Cibeureum, Cihawuk, Cikembang, Neglawangi, Santosa, Sukapura, Tarumajaya, Kutawaringin, Buninagara, Cibodas, Cilame, Gajahmekar, Jatisari, Jelegong, Kopo, Kutawaringin, Padasuka, Pameuntasan, Sukamulya, Majalaya, Biru, Bojong, Majakerta, Majalaya, Majasetra, Neglasari, Padamulya, Padaulun, Sukamaju, Sukamukti, Wangisagara, Margaasih, Cigondewah Hilir, Margaasih, Lagadar, Nanjung, Mekar Rahayu, Rahayu, Margahayu, Margahayu Tengah, Margahayu Selatan, Sukamenak, Sayati, Sulaeman, Nagreg, Bojong, Ciaro, Ciherang, Citaman, Mandalawangi, Nagreg, Pacet, Cikawao, Cikitu, Cinanggela, Cipeujeuh, Girimulya, Mandalahaji, Maruyung, Mekarjaya, Mekarsari, Nagrak, Pangauban, Sukarame, Tanjungwangi, Pameungpeuk, Bojongkunci, Bojongmanggu, Langonsari, Rancamulya, Rancatungku, Sukasari, Pangalengan, Banjarsari, Lamajang, Margaluyu, Margamekar, Margamukti, Margamulya, Pangalengan, Pulosari, Sukaluyu, Sukamanah, Tribaktimulya, Wanasuka, Warnasari, Paseh, Cigentur, Cijagra, Cipaku, Cipedes, Drawati, Karangtunggal, Loa, Mekarpawitan, Sindangsari, Sukamanah, Sukamantri, Tangsimekar, Pasirjambu, Cibodas, Cikoneng, Cisondari, Cukanggenteng, Margamulya, Mekarmaju, Mekarsari, Pasirjambu, Sugihmukti, Tenjolaya, Ranca Bali, Alamendah, Cipelah, Indragiri, Patengan, Sukaresmi, Rancaekek, Bojongloa, Bojongsalam, Cangkuang, Haurpugur, Jelegong, Linggar, Nanjungmekar, Rancaekek Kulon, Rancaekek Wetan, Sangiang, Sukamanah, Sukamulya, Tegal Sumedang, Solokan Jeruk, Bojongemas, Cibodas, Langensari, Padamukti, Panyadap, Rancakasumba, Solokan Jeruk, Soreang, Soreang, Sukajad, Sukanagara, Pamekaran, Sadu, Cingcin, Karamatmulya, Parungserab, Sekarwangi, Panyirapan.
Server pulsa elektrik pulsa murah all operator multi chips master dealer agen pulsa distributor pulsa termurah cepat dan aman. Telkomsel (Simpati, Kartu AS), Indosat (Mentari, IM3), XL, Starone, Three, Axis, Flexi, Esia, Fren, Hepi, Smart dan Ceria Murah. Agen jual beli pulsa murah, token PLN, PLN prabayar, tagihan bulanan, games online termurah. Bandung Barat, Batujajar, Batujajar Bara, Batujajar Timur, Bojonghaleuang, Cangkorah, Cikande, Cipangeran, Galanggang, Giriasih, Girimukti, Jati, Pangauban, Saguling, Selacau, Cihampelas, Cihampelas, Cipatik, Citapen, Mekarjaya, Mekarmukti, Pataruman, Singajaya, Situwangi, Tanjungjaya, Tanjungwangi, Cikalong Wetan, Cikalong, Cipada, Ciptagumati, Cisomang Barat, Ganjarsari, Kanangasari, Mandalamukti, Mandalasari, Mekarjaya, Puteran, Rende, Tenjolaut, Wangunjaya, Cililin, Batulayang, Bongas, Budiharj, Cililin, Karanganyar, Karangtanjung, Karyamukti, Kidangpananjung, Mukapayung, Nanggerang, Rancapanggung, Cipatat, Cipatat, Ciptaharja, Cirawamekar, Citatah, Gunungmasigit, Kertamukti, Mandalasari, Mandalawangi, Nyalindung, Rajamandala Kulon, Sarimukti, Sumurbandung, Cipeundeuy, Bojongmekar, Ciharashas, Cipeundeuy, Ciroyom, Jatimekar, Margalaksana, Margaluyu, Nanggeleng, Nyenang, Sirnagalih, Sirnaraja, Sukahaji, Cipongkor, Baranangsiang, Cibenda, Cicangkang Hilir, Cijambu, Cijenuk, Cintaasih, Citalem, Girimukti, Karangsari, Mekarsari, Neglasari, Sarinagen, Sirnagalih, Sukamulya, Cisarua, Cipada, Jambudipa, Kertawangi, Padaasih, Pasirhalang, Pasirlangu, Sadangmekar, Tugumukti, Gununghalu, Bunijaya, Celak, Cilangari, Gununghalu, Sindangjaya, Sirnajaya, Sukasari, Tamanjaya, Wargasaluyu, Lembang, Cibodas, Cibogo, Cikahuripan, Cikidang, Cikole, Gudangkahuripan, Jayagiri, Kayuambon, Langensari, Lembang, Mekarwangi, Pagerwangi, Sukajaya, Suntenjaya, Wangunharja, Wangunsari, Ngamprah, Bojongkoneng, Cilame, Cimanggu, Cimareme, Gadobangkong, Margajaya, Mekarsari, Ngamprah, Pakuhaji, Sukatani, Tanimulya, Padalaran, Cempakamekar, Ciburuy, Cimerang, Cipeundeuy, Jayamekar, Kertajaya, Kertamulya, Laksanamekar, Padalarang, Tagogapu, Parongpong, Cigugur Girang, Cihanjuang, Cihanjuang Rahayu, Cihideung, Ciwaruga, Karyawangi, Sariwangi, Rongga, Bojong, Bojongsalam, Cibedug, Cibitung, Cicadas, Cinengah, Sukamanah, Sukaresmi, Sindangkerta, Buninagara, Cicangkang Girang, Cikadu, Cintakarya, Mekarwangi, Pasirpogor, Puncaksari, Ranca Senggang, Sindangkerta, Wangunsari, Weninggalih.


text:
Alkésah
Alkésah (Pouteria campechiana), kalan-kalan disebut sawo walanda, mangrupakeun tuwuhan taunan nu ngahasilkeun buah nu kapanggih di Méksiko, Brazil, Taiwan, Viétnam. Ieu tuwuhan diduga asalna ti Méksiko nyaéta to kota Campeche. Di Indonésia, tuwuhan ieu mangrupakeun salah sahiji tuwuhan buah anu mimiti hésé ditimukeun. Di Bandung, baheula aya kebon alkésah di Gang Halteu, Kacamatan Andir, tapi kiwari geus teu aya. Hanjakal buah ieu henteu dimangpaatkeun maksimal. Padahal alkésah beunghar ku kalori, zat tipung, vitamin (saperti vitamin A jeung vitamin B) sarta mineral.
Alkésa tuwuh nepi ka jangkungna 10 méter sarta ngahasilkeun buah nu warnana jingga semu konéng nu panjangna nepi ka 7 cm sarta bisa didahar tanpa diasakan heula. Warna buahna héjo waktu ngora sarta konéng waktu geus asak. Kulit buahna gampang soék sahingga gampang ruksak. Daging buah alkésa boga tékstur
jiga hui boléd konéng, amis sarta rada kesed. Urang Inggris mindeng ngabandingkeun daging buah alkésah jeung kuluban konéng endog sahingga maranéhna mindeng nyebut ieu buah minangka eggfruit. Ditempo ti tékstur buahna, alkésah cocog dijadikeun bahan baku selé, dodol atawa digaringkeun jadi tipung minangka bahan kuéh.


text:
BABAD SUMEDANG
BABAD SUMEDANG
1.1. Asal Mimiti Ngaran
Karajaan Sumedang Larang asalna ti pecahan karajaan Sunda-galuh anu ngagem agama Hindu, anu di adegkeun ku Prabu Aji Bodas luhur paréntah Prabu Suryadewata saméméh Keraton Galuh dipindahkan ka Pajajaran, Bogor. Kalayan nurutkeun parobahan jaman sarta kapamingpinan, ngaran Sumedang ngalaman sawatara parobahan. Anu kahiji nyaéta Karajaan Tembong Agung (Tembong hartina nampak sarta Agung hartina luhur) dipingpin ku Prabu Guru Aji Bodas dina abad ka XII. Saterusna dina mangsa jaman Prabu Tadjimalela, digantian jadi Himbar Buana, anu hartosna nyaangan alam, Prabu Tadjimalela kungsi ngomong “Insun medal; Insun madangan”. Hartina Kuring dilahirkan; Kuring nyaangan. Kecap Sumedang dicokot ti kecap Insun Madangan anu robah pengucapanna jadi Sun Madang anu saterusna jadi Sumedang. Aya ogé anu boga pamadegan asalna ti kecap Insun Medal anu robah pengucapana jadi Sumedang sarta Larang hartosna hiji hal anu euweuh tandingna.
1.2. Mangsa Karajaan Sumedang Larang
Dina Carita Parahiyangan sarta catetan Bujangga Manik yén kira-kira suku Gunung Tompo Omas (Tampomas) aya hiji Karajaan Medang Kahiyangan (252 – 290 M), sarta nurutkeun catetan Bujangga Manik ogé yén posisi Sumedang Larang aya di Cipameungpeuk, ditempo ti posisi Sumedang Larang (998 – 1114 M) yén anu nyekel kakawasaan wayah éta téh Prabu Pagulingan. Ditempo ti mangsa kadua karajaan kasebut pohara jauh sarta euweuh hubungan sarua pisan. Turunan ti Medang Kahiyangan mangrupa turunan Raja Salakanagara ka 5 ti Prabu Dharma Satya Jaya Waruna Dewawarman minantu Dewawarman IV, sedengkeun nurunkeun turunan Sumedang Larang asalna Manikmaya Karajaan Kendan minantu Suryawarman raja Tarumanagara ka 7 anu saterusna ogé nurunkeun raja-raja Galuh sarta Sunda
Cikal bakal nangtungna karajaan Sumedang Larang mimitina ti karajaan Tembong Agung. Nangtungna karajaan Tembong Agung pohara pageuh pakait jeung karajaan Galuh Pakuan anu didirikan ku Wretikandayun 612 M, sedengkeun karajaan Tembong Agung didirikan ku Prabu Guru Aji Bodas 678 M di Citembong Girang Kacamatan Ganeas Sumedang saterusna pindah ka kampung Muhara Désa Leuwi Hideung Kacamatan Darmaraja. Prabu Guru Aji Bodas mangrupa putra Ratu Komara turunan ti Wretikandayun. Prabu Guru Aji Bodas hasil pernikahan jeung Dewi Nawang Wulan (Ratna Inten) ngabogaan opat urang putra; anu cikal ngaranna Batara Kusuma atawa Batara Tuntang Buana anu dipikawanoh ogé minangka Prabu Tadjimalela, anu kadua Sakawayana landian Aji Saka, anu katilu Haris Darma sarta anu pamungkas Jagat Buana anu dipikawanoh Langlang Buana. Dina kropak 410 disebutkeun ogé yén Tadjimalela éta téh Panji Romahyang putera Demung Tabela Panji Ronajaya ti Dayeuh Singapura. Tadjimalela sajajar jeung inohong Ragamulya (1340 - 1350) pangawasa di Kawali sarta Suryadewata ayah Batara Gunung Bitung di Majalengka. Dina mangsa pamaréntahan Niskala Wastu Kancana (1371 – 1475), Singapura diparéntah ku putrana anu kadua Surawijaya Sakti anu saterusna digantikeun ku adina Ki Gedeng Sindangkasih, putra Wastu Kancana anu katilu anu disebut Mangkubumi Sumedang Larang alatan wayah éta Sumedang Larang jadi karajaan bawahan Galuh. Sumedang Larang tangtu saluyu jeung perkara medalna karajaan Talaga anu dirintis ku inohong Praburesi anu tetep aya di handapeun Galuh.
Sabot Batara Kusuma keur bertapa , lumangsung hiji keajaiban alam di suku Gunung Cakrabuana, sabot wiati jadi terang-benderang ku cahya anu bingkeng jiga karémbong (malela) salila tilu poé tilu peuting ku kituna Batara Kusuma berucap “ In(g)sun Medal In(g)sun Madangan” (In(g)sun hartina “kuring”, Medal hartina lahir sarta Madangan hartina méré penerangan) maksudna “Kuring lahir pikeun méré penerangan” ti kecap-kecap kasebut terangkailah kecap Sumedang, kecap Sumedang Larang bisa ogé diartikeun minangka “taneuh lega anu arang bandingna” (Su= alus, Medang = lega sarta Larang = arang bandingannya), ku kituna Batara Kusuma dipikawanoh ogé minangka Tadjimalela sarta kecap Sumedang bisa dicokot ogé ti kecap Su anu hartosna boh boh éndah sarta Medang nyaéta ngaran sajenis tangkal, Litsia Chinensis ayeuna dipikawanoh minangka tangkal Huru, tiheula tangkal medang loba tumuwuh subur di dataran luhur nepi ka kaluhur 700 m ti permukaan sagara kawas halna Sumedang mangrupa dataran luhur. Sajaba ti éta Tadjimalela nyiptakeun élmu Kasumedangan diwangun ti 33 pasal “Sideku Sinuku Tunggal Mapat Pancadria” élmu anu berisikan hubungan manusa jeung Sang Pecipta sarta Antara manusa kalayan manusa.
1.3. Prabu Tadjimalela
Prabu Tadjimalela mangrupa raja kahiji Karajaan Sumedang Larang (721 – 778 M) anu ngawasaan Tembong Agung Darmaraja diurut karajaan Prabu Guru Aji Bodas. Prabu Tadjimalela miboga tilu urang putra nyaéta ; anu kahiji Jayabrata atawa Batara Sakti landian Prabu Lembu Agung, anu kadua Atmabrata atawa Bagawan Batara Wirayuda anu dipikawanoh minangka Prabu Gajah Agung, sarta anu pamungkas Mariana Jaya atawa Batara Dikusuma dipikawanoh minangka Sunan Ulun, anu kahiji jadi raja kadua Sumedang Larang nyaéta Lembu Agung (778 – 893 M) saterusna digantikeun ku Gajah Agung. Prabu Tadjimalela nunjuk Lembu Agung pikeun jadi raja Sumedang Larang anu kadua, Lembu Agung nampikna, Lembu Agung milih pikeun jadi resi batan jadi saurang raja jigana adina Sunan Ulun jadi resi kitu ogé jeung Gajah Agung nampik, pamustunganana Tadjimalela ngagero kadua putera kembarnya nyaéta Lembu Agung sarta Gajah Agung, sabot kadua puterana datang Prabu Tadjimalela ngajurung kadua puterana pikeun nungguan hiji kalapa ngora sarta hiji pedang di tengah lapang sabaraha waktu saterusna Prabu Tadjimalela indit ninggalkeun maranéhanana duaan, sanggeus nungguan sabaraha lila saterusna Prabu Lembu Agung indit samentara tinggallah Prabu Gajah Agung saurang diri pamustunganana Prabu Gajah Agung teu kuat nahan haus saterusna nginumna buah kalapa kasebut, pamustunganana Prabu Tadjimalela nunjuk Atmabrata anu dipikawanoh minangka Prabu Gajah Agung (893 – 998 M) minangka raja Sumedang Larang kadua, période pamaréntahan kadua turunan Prabu Tadjimalela leuwih ka karesian tinimbang keprabuan sarta mimitian ti dieu puseur pamaréntahan dipindah ti Darmaraja ka Ciguling Pasanggrahan Sumedang Kidul. Prabu Gajah Agung miboga putra ngaranna Wirajaya atawa Jagabaya atawa dipikawanoh minangka Prabu Pagulingan (998 – 1114 M) saterusna jadi raja Sumedang Larang kaopat. Sanggeus maotna Prabu Pagulingan digantikeun ku Mertalaya anu dipikawanoh minangka Sunan Guling (1114 – 1237 M)miboga tilu putra; Tirta Kusuma dipikawanoh minangka Sunan Tuakan, Jayadinata sarta Kusuma Jayadiningrat. Sanggeus Sunan Guling wafat digantikeun ku puterana anu miboga ngaranTirtakusuma atawa Sunan Tuakan (1237 – 1462 M) minangka raja Sumedang Larang anu kagenep. Sunan Tuakan ngabogaan tilu putri; anu cikal Ratu Ratnasih landian Nyi Rajamatri diperistri ku Sri Baduga Maharaja Jaya Dewata Pakuan Pajajaran, anu kadua Ratu Sintawati landian Nyi Mas Ratu Patuakan sarta anu katilu Sari Kencana diperisteri ku Prabu Liman Sanjaya turunan Prabu Jaya Dewata. Loka urut Benteng Keraton Sumedang Larang di Ciguling – Ds. Pasanggrahan
Saterusna Sunan Tuakan digantikeun ku puterina anu kadua anu ngaranna Ratu Sintawati landian Nyai Mas Patuakan (1462 – 1530 M) minangka raja Sumedang Larang katujuh, Ratu Sintawati nikah jeung Sunan Corenda raja Talaga putera Ratu Simbar Kancana ti Kusumalaya putra Déwa Niskala pangawasa Galuh. Ti Ratu Sintawati sarta Sunan Corenda miboga putri ngaranna Satyasih atawa dipikawanoh minangka Ratu Inten Dewata sanggeus jadi pangawasa Sumedang anu kadalapan boga gelar Ratu Pucuk Umum (1530 – 1578 M).
Dina mangsa Ratu Sintawati ageman Islam mimitian menyebar di Sumedang dina warsih 1529 M. Ageman Islam disebarkeun ku Maulana Muhammad landian Pangeran Palakaran putera Maulana Abdurahman landian Pangeran Panjunan. Pangeran Palakaran nikah jeung Nyi Armilah saurang puteri Sindangkasih Majalengka ngalahirkeun saurang putra ngaranna Rd. Solih atawa Ki Gedeng Sumedang landian Pangeran Santri. Saterusna Pangeran Santri nikah jeung Ratu Pucuk Umum, anu pamustunganana Pangeran Santri ngagantikeun Ratu Pucuk Umum minangka pangawasa Sumedang, Pangeran Santri dinobatkan minangka raja Sumedang Larang jeung gelar Pangeran Kusumadinata I dina tanggal 13 bagian gelap bulan Asuji warsih 1452 saka (+ 21 Oktober 1530 M), Pangeran Santri mangrupa murid Sunan Gunung Jati.
Pangeran Santri mangrupa pangawasa Sumedang kahiji anu ngagem agama Islam sarta ngawasa di Kutamaya Padasuka minangka Ibukota Sumedang Larang anu anyar, nepi ka ayeuna di kira-kira loka Kutamaya bisa ditempo batu urut fondasi tajug keraton Kutamaya. Dina tanggal 3 bagian caang bulan srawana warsih 1480 saka (+ 19 Juli 1558 M) lahirlah Pangeran Angkawijaya anu jaga boga gelar Prabu Geusan Ulun putera ti Pangeran Santri sarta Ratu Pucuk Umum. Dina mangsa pamaréntahan Pangeran Santri kakawasaan Pajajaran geus mudun di sawatara wewengkon kaasup Sumedang sarta dina tanggal 11 Suklapaksa bulan Wesaka 1501 Sakakala atawa tanggal 8 Méi 1579 M Pajajaran “Sirna ing bumi” Ibukota Padjajaran murag ka leungeun pasukan Kesultanan Surasowan Banten. Dina warsih 1578 benerna dina poé Jum’at legi tanggal 22 April 1578 atawa bulan syawal pas pisan jeung Idul Fitri di Keraton Kutamaya Sumedang Larang Pangeran Santri narima opat Kandaga Lante anu dipingpin ku Sanghiang Hawu atawa Jaya Perkosa, Batara Dipati Wiradidjaya (Nganganan), Sangiang Kondanghapa, sarta Batara Pancar Buana Terong Peot mawa pusaka Pajajaran sarta alas parabon pikeun di serahkeun ka pangawasa Sumedang Larang sarta dina mangsa éta ogé Pangeran Angkawijaya / Pangeran Kusumadinata lII dinobatkan minangka raja Sumedang Larang jeung gelar Prabu Geusan Ulun (1578 – 1610) minangka nalendra penerus karajaan Sunda sarta ngawarisan wewengkon urut wewengkon Pajajaran, sakumaha diungkabkeun dina Pustaka Kertabhumi I/2 (h. 69) anu unina ; “Ghesan Ulun nyakrawartti mandala ning Pajajaran kangwus pralaya, enya ta sirnz, ing bhumi Parahyangan. Ikang kedatwan ratu Sumedang haneng Kutamaya ri Sumedangmandala” (Geusan Ulun maréntah wewengkon Pajajaran anu geus runtuh, nyaéta sirna, di bumi Parahiyangan. Keraton raja Sumedang ieu perenahna di Kutamaya dina wewengkon Sumedang) saterusna diwartakeun “Rakyan Samanteng Parahyangan mangastungkara ring sira Pangeran Ghesan Ulun” (Para pangawasa séjén di Parahiyangan ngarestuan Pangeran Geusan Ulun). “Anyakrawartti” biasana dipaké ka pamaréntahan saurang raja anu merdika sarta cukup lega kakawasaanana. Dina hal ieu istilah “nyakrawartti” atawa “samanta” minangka anak buah, cukup meujeuhna dikeunakeunn ka Prabu Geusan Ulun, hal ieu kasampak ti lega wewengkon anu dikawasana, kalayan wewengkonna ngawengku sakumna Padjajaran sageus 1527 mangsa Prabu Prabu Surawisesa jeung wates ngawengku; Walungan Cipamali (wewengkon Brebes ayeuna) di palebah wétan, Walungan Cisadane di palebah kulon, Samudra Hindia palebah Kidul sarta Sagara Jawa palebah kalér. Wewengkon anu henteu kaasup wewengkon Sumedang Larang nyaéta Kesultanan Banten, Jayakarta sarta Kesultanan Cirebon. Ditempo ti lega wewengkon kakawasaanana, wewengkon Sumedang Larang tiheula ampir sarua jeung wewengkon Jawa Kulon ayeuna henteu kaasup wewengkon Banten sarta Jakarta kajaba wewengkon Cirebon ayeuna jadi bagian Jawa Kulon.
Dina waktu dinobatkeun Pangeran Angkawijaya umurna 22 warsih leuwih 4 bulan., sabenerna Pangeran Angkawijaya ngora teuing pikeun jadi raja sedengkeun talari anu lumaku yén pikeun jadi raja nyaéta 23 warsih tapi Pangeran Angkawijaya meunang pangrojong ti opat urang duduluran urut Senapati sarta pembesar Pajajaran, kaopat duduluran kasebut mangrupa turunan ti Prabu Bunisora Suradipati. Dina Pustaka Kertabhumi I/2 nyaritakeun kaopat duduluran éta “Sira paniwi dening Prabu Ghesan Ulun. Rikung sira rumaksa wadyabala, sinangguhan niti kaprabhun mwang salwirnya” (Maranéhanana ngabdikeun diri ka Prabu Geusan Ulun. Di ditu maranéhanana ngabina bala soldadu, ditugaskeun ngatur pamaréntahan sarta lain-lain), ku kituna meunang restu ti 44 panguasa wewengkon Parahiyangan anu diwangun ti 26 Kandaga Lante, Kandaga Lante nyaéta hiji tingkat leuwih luhur tinimbang Cutak (Camat) sarta 18 Umbul kalayan cacah saloba + 9000 umpi, pikeun jadi nalendra anyar gaganti pangawasa Pajajaran anu geus sirna. Henteu kabéhanana urut karajaan bawahan Pajajaran ngaku Prabu Geusan Ulun minangka nalendra , ku kituna kapaksa Prabu Geusan Ulun menaklukan balik karajaan-karajaan kasebut kawas Karawang, Ciasem, sarta Pamanukan.
1.4. Hanjuang Di Kutamaya
Dina mangsa pamaréntahan Prabu Geusan Ulun aya hiji kajadian penting, nurutkeun Pustaka Kertabhumi I/2 (h.70) kajadian Harisbaya lumangsung warsih 1507 saka atawa 1585 M. Kajadian ieu dimimitian sabot Prabu Geusan Ulun balik guguru Demak sarta Pajang, singgah di Keraton Panembahan Ratu pangawasa Cirebon sabot Prabu Geusan Ulun keur natamu di Cirebon, sang Prabu papanggih jeung Ratu Harisbaya pamajikan kadua Panembahan Ratu anu masih ngora sarta geulis. Harisbaya mangrupa puteri Pajang getihan Madura anu di “bikeun” ku Arya Pangiri pangawasa Mataram ka Panembahan Ratu. Pamere Harisbaya ka Panembahan Ratu ku Arya Pangiri ambéh Panembahan Ratu teu beurat sabeulah alatan sanggeus Hadiwijaya raja Pajang wafat aya parebutan kakawasaan antara kulawarga keraton Pajang anu dirojong ku Panembahan Ratu mikahayang ambéh anu ngagantikeun Hadiwijaya nyaéta Pangeran Banowo putra bungsuna, tapi pihak kulawarga Trenggono di Demak mikahayang Arya Pangiri putra Sunan Prawoto sarta minantu Hadiwijaya minangka gagantina anu pamustunganana Arya Pangirilah anu neruskeun kakawasaan di Pajang.
Salila guguru di Demak Prabu Geusan Ulun diajar élmu kaagamaan, sedengkeun di Pajang guguru ka Hadiwijaya diajar élmu kanagaraan sarta élmu perang, salila di Pajang ieu pisan Prabu Geusan Ulun paamprok jeung Harisbaya sarta menjalin hubungan kabogoh anu pamustunganana hubungan kabogoh ieu kapegatkeun alatan Ratu Harisbaya di paksa nikah jeung Panembahan Ratu ku Arya Pangiri. Jigana sanggeus balik guguru ti Demak sarta Pajang Prabu Geusan Ulun singgah di Cirebon pikeun méré kedalan salamet ka Panembahan Ratu luhur pernikahana jeung Harisbaya sarta sakalian nempo urut kabogoh. Nempo urut kabogohna datang rasa sono sarta asihna Harisbaya ka Geusan Ulun beuki nambahan sanggeus Panembahan Ratu saré Harisbaya mengedap-edap ngadatangan tajug keraton di mana Prabu Geusan Ulun istirahat sarta Harisbaya datang ngolo Geusan Ulun ambéh mawa dirina ka Sumedang sabot éta Geusan Ulun bingung alatan Harisbaya nyaéta pamajikan pamanya sorangan sedengkeun Harisbaya ngancem baris bunuh diri lamun henteu dibawa indit ka Sumedang, sanggeus ménta nasehat ka opat pangiring pamustunganana peuting éta ogé Harisbawa dibawa indit ka Sumedang. Isuk -isukna keraton Cirebon rame alatan permaisuri leungit reujeung sémahna, nempo pamajikanana leungit Panembahan Ratu maréntahkeun soldaduna pikeun ngudag namung soldadu bayangkara Cirebon anu usul Geusan Ulun rombongan bisa ditakol mundur ku opat pengiring sang prabu. Alatan kajadian Harisbaya kasebut ngajadikeun perang antara Sumedang sarta Cirebon, saméméh indit perang Jaya Perkosa ngomong ka Prabu Geusan Ulun, manéhna baris melak tangkal Hanjuang di Ibukota Sumedang Larang (Kutamaya) minangka tanda lamun manéhna éléh atawa mati tangkal hanjuang ogé baris mati sarta lamun manéhna meunang atawa hirup tangkal hanjuang ogé tetep hirup, nepi ka ayeuna tangkal hanjuang masih hirup? Sanggeus ngomong Jaya Perkosa indit tempur alatan pasukan Cirebon pohara loba mangka perangpun lumangsung lila dina perang kasebut dimeunangkeun ku Jaya Perkosa, dipihak séjén Nangganan, Kondang Hapa sarta Terong Peot balik ka Kutamaya sedengkeun Jayaperkosa terus ngudag pasukan Cirebon anu geus cerai berai. Di Kutamaya Prabu Geusan Ulun nungguan Jaya Perkosa kalayan hariwang alatan anjuran Nangganan anu mikir Senapati Jaya Perkosa gugur dina medan perang ambéh Prabu Geusan Ulun geura-giru mengungsi ka Dayeuh Luhur tanpa nempo tiheula tangkal hanjuang anu mangrupa tanda hirup matinya Jaya Perkosa. Mangka saprak harita Ibukota Sumedang Larang pindah ti Kutamaya ka Dayeuh Luhur. Kaputusan Geusan Ulun mindahkeun puseur pamaréntahan ka Dayeuh Luhur saéstuna mangrupa léngkah logis sarta gampang pamahamanna. Kahiji, dina kaayaan gawat nyanghareupan kamungkinan anjogna serangan Cirebon, kadua benteng Kutamaya anu ngalingkung Ibukota tacan réngsé diwangun, katilu, Dayeuh Luhur di penclut pasir mangrupa benteng alam anu alus sarta aya kabuyutan karajaan.
Jayaperkosa balik ka Kutamaya kalayan mawa kameunang tapi manéhna heran alatan Ibukota geus kosong keur tangkal hanjuang tetep hirup pamustunganana Jaya Perkosa nyusul ka Dayeuh Luhur sarta sanggeus papanggih jeung Prabu Geusan Ulun, manéhna ambek ka Nangganan komo maéhanana sarta ninggalkeun rajana bari nyumpah moal daék ngabdikeun diri deui ka saha ogé ogé.Kadéngé béja ti Cirebon kadéngé yén Panembahan Ratu baris nyeraikan Harisbaya minangka ganti talakna wewengkon Sindangkasih. Pamustunganana Prabu Geusan Ulun nikah jeung Harisbaya sarta miboga dua anak, Raden Suriadiwangsa sarta Pangeran Kusumahdinata, sedengkeun ti pamajikan kahijina Nyi Gedeng Waru boga budak Rangga Gede. Sanggeus Prabu Geusan Ulun wafat mangrupa ahir ti nalendra karajaan Sunda Sumedang Larang sarta Sumedang ngasupan mangsa kabupaten sabot dipingpin ku Raden Suriadiwangsa / Rangga Gempol sarta jadi anak buah Mataram.
Kajadian penobatan Prabu Geusan Ulun minangka Cakrawarti atawa Nalendra mangrupa kabébasan Sumedang pikeun mengsejajarkan diri jeung karajaan Banten sarta Cirebon. Harti penting anu kaeusi dina kajadian éta ialah pernyataan yén Sumedang jadi ahli waris sarta penerus anu sah ti kakawasaan Karajaan Pajajaran di Bumi Parahiyangan. Pusaka Pajajaran sarta sawatara atribut karajaan anu dibawa ku Senapati Jaya Perkosa ti Pakuan ku sorangan dijadikeun bukti sarta pakakas legalisasi ayana Sumedang, sarua halna kalayan pusaka Majapahit jadi ciri Demak sarta Mataram.
1.5. Pamaréntahan di handapeun Mataram
Dipati Rangga Gempol
Dina waktu Rangga Gempol nyekel kapamingpinan, dina warsih 1620 M Sumedang Larang dijadikeunana wewengkon kakawasaan Karajaan Mataram di handapeun Sultan Agung, sarta statusna minangka 'karajaan' dirubahnya jadi 'kabupaten wedana'. Hal ieu dipigawé ku manéhna minangka usaha ngajadikeun wewengkon Sumedang minangka wewengkon pertahanan Mataram ti serangan Karajaan Banten sarta Walanda, anu keur ngalaman konflik jeung Mataram. Sultan Agung saterusna méré paréntah ka Rangga Gempol reujeung pasukanana pikeun mingpin penyerangan ka Sampang, Madura. Sedengkeun pamaréntahan pikeun samentara dibikeun ka adina, Dipati Rangga Gede.
Dipati Rangga Gede
Sabot satengah kakuatan militer kabupaten Sumedang Larang diperintahkan indit ka Madura luhur titah Sultan Agung, datanglah ti pasukan Karajaan Banten pikeun nyerbu. Alatan Rangga Gede henteu sanggup nahan serangan pasukan Banten, manéhna pamustunganana mawa lumpat diri. Kaéléh ieu nyieun ambek Sultan Agung ku kituna manéhna nahan Dipati Rangga Gede, sarta pamaréntahan saterusna dibikeun ka Dipati Ukur.
Dipati Ukur
Sakali deui, Dipati Ukur diperintahkan ku Sultan Agung pikeun babarengan pasukan Mataram pikeun narajang sarta ngarebut pertahanan Walanda di Batavia (Jakarta) anu dina pamustunganana nepungan kagagalan. Kaéléh pasukan Dipati Ukur ieu henteu dilaporkeun geura-giru ka Sultan Agung, diwartakeun yén manéhna kabur ti pertanggung jawabannya sarta pamustunganana tertangkap ti panyumputanana luhur informasi panon-panon Sultan Agung anu ngawasa di wewengkon Parahiangan.
Wewengkon Karajaan
Sanggeus béak mangsa hukumanana, Dipati Rangga Gede dibikeun kakawasaan balik pikeun maréntah di Sumedang. Sedengkeun wewengkon Parahiangan di luar Sumedang sarta Galuh (Ciamis), ku Mataram dibagi jadi tilu bagian
* Kabupaten Sukapura, dipingpin ku Ki Wirawangsa Umbul Sukakerta, gelar Tumenggung Wiradegdaha/R. Wirawangsa,
* Kabupaten Bandung, dipingpin ku Ki Astamanggala Umbul Cihaurbeuti, gelar Tumenggung Wirangun-angun,
* Kabupaten Parakanmuncang, dipingpin ku Ki Somahita Umbul Sindangkasih, gelar Tumenggung Tanubaya.
Kakabéh wewengkon kasebut aya dihandap pangawasan Rangga Gede (atawa Rangga Gempol II), anu sakaligus ditunjuk Mataram minangka Wedana Bupati (sirah para bupati) Parahiangan.Titilar budaya
Nepi ka kiwari, Sumedang masih berstatus keneh kabupatén, minangka sésa titilar konflik pulitik anu loba diintervensi ku Karajaan Mataram dina mangsa éta. Sedengkeun artefak sajarah mangrupa pusaka perang, atribut karajaan, perlengkapan raja-raja sarta naskah kuna titilar Karajaan Sumedang Larang masih bisa ditempo sacara umum di Musieum Prabu Geusan Ulun, Sumedang tempatna pas di kidul alun-alun dayeuh Sumedang, ngahiji jeung Gedong Srimanganti sarta wangunan pamaréntah wewengkon satempat.
Mangsa Pamaréntahan Raja Sarta Bupati Sumedang
1. Mangsa Karajaan.
1. Prabu Guru Aji Bodas (Raja Tembong Agung) 678 - 721
2. Batara Tuntang Buana / Prabu Tadjimalela. 721 - 778
3. Jayabrata / Prabu Lembu Agung 778 - 893
4. Atmabrata / Prabu Gajah Agung. 893 - 998
5. Jagabaya / Prabu Pagulingan. 998 - 1114
6. Mertalaya / Sunan Guling. 1114 – 1237
7. Tirtakusuma / Sunan Tuakan. 1237 – 1462
8. Sintawati / Nyi Mas Ratu Patuakan. 1462 – 1530
9. Satyasih / Ratu Inten Dewata Pucuk Umum 1530 – 1578
( saterusna digantikeun ku salakina Pangeran Kusumadinata I / Pangeran Santri )
10. Pangeran Kusumahdinata II / Prabu Geusan Ulun 1578 – 1601
2. Mangsa Bupati Pangaruh Mataram.
1. Pangeran Suriadiwangsa / Rangga Gempol I 1601 – 1625
2. Pangeran Rangga Gede / Kusumahdinata IV 1625 – 1633
3. Raden Alus Weruh / Pangeran Rangga Gempol II. 1633 – 1656
4. Pangeran Panembahan / Rangga Gempol III 1656 - 1706
3. Mangsa Pangaruh Kompeni Voc.
1. Dalem Adipati Tanumadja. 1706 – 1709
2. Pangeran Karuhun / Rangga Gempol IV 1709 – 1744
3. Dalem Pamajikan Rajaningrat 1744 – 1759
4. Dalem Adipati Kusumadinata VIII / Dalem Anom. 1759 - 1761 19. Dalem Adipati Surianagara II 1761 - 1765 20. Dalem Adipati Surialaga. 1765 – 1773
4. Mangsa Bupati Penyelang / Samentara
1. Dalem Adipati Tanubaya 1773 – 1775
2. Dalem Adipati Patrakusumah 1775 – 1789
3. Dalem Aria Sacapati. 1789 – 1791
5. Mangsa Pamaréntahan Walanda.
Mangrupa Bupati Turunan Langsung karuhun Sumedang.
1. Pangeran Kusumadinata IX / Pangeran Kornel. 1791 – 1828
2. Dalem Adipati Kusumayuda / Dalem Ageung. 1828 – 1833
3. Dalem Adipati Kusumadinata X / Dalem Alit. 1833 – 1834
4. Tumenggung Suriadilaga / Dalem Sindangraja 1834 – 1836
5. Pangeran Suria Kusumah Adinata / Pangeran Sugih. 1836 – 1882
6. Pangeran Aria Suriaatmadja / Pangeran Mekkah. 1882 – 1919
7. Dalem Adipati Aria Kusumadilaga / Dalem Béntang. 1919 – 1937
8. Tumenggung Aria Suria Kusumahdinata / Dalem Aria. 1937 – 1946
9. MANGSA REPUBLIK INDONÉSIA
10. Tumenggung Aria Suria Kusumahdinata / Dalem Aria. 1945 – 1946
11. R. Hasan Suria Sacakusumah. 1946 – 1947
12. R. Tumenggung Mohammad Singer. 1947 – 1949
13. R. Hasan Suria Sacakusumah. 1949 – 1950
(Bupati pamungkas turunan langsung karuhun Sumedang)
link


text:
Selasa, 04 Januari 2011
Dongeng Aki-aki dinu Kapal
Jelema 1 : Aduhh ,, kumaha itu aya jelema titeuleum .
Jelema 2 : Alah , jaba eweuh nu bisa ngojay deuih .. Kumaha nulungan na ?
Jleng !! aki-aki ngajleng tina kapal ka laut ..
Jelema 1 : Alungan Tambang !
Jelema 2 : Betot kaluhur !
Jelema Loba : Aduh , nuhun pisan aki , eweuh aki mah cilaka , duka kumaha ieu nasibna .
Eta diparuji kitu kalah ka rebah rebeh ..
Aki-aki : Mentong nuhun-nuhun siah Koplok ! Aing dek nanya , SAHA BIEU NU NYUNTRUNGKEUN AING ?
Panyateh nulungan , singhoreng aya nu nyuntrungkeun !!
1 komentar:
- Firmantainment mengatakan...
-
sihoreng lain nulungan aya nu ngajongklokeun...
- 28 Januari 2015 15.33


text:
Sanyawa kimia
Dina widang kimia, sanyawa ngarupakeun zat nu ngawujud tina dua atawa leuwih unsur dina nisbah tetep nu nangtukeun wangunanna. Pikeun conto, cai ngarupakeun sanyawa nu disusun ku hidrogén jeung oksigén dina nisbah dua ka hiji.
Sacara umum, nisbah tetep ieu kudu ditangtukeun dumasar sababaraha ciri sipat fisik, leuwih ti ukur beunang sagawayah jijieunan jelema. Ieu nu jadi sabab pangna kuningan, superkonduktor, YBCO, semikonduktor Aluminium gallium arsénida, atawa coklat dianggap campuran atawa alloy, lain sanyawa.
Ciri nu nangtukeun hiji sanyawa nyéta ayana rumus kimia. Rumus ngagambarkeun nisbah jumlah atom na hiji zat. Pikeun conto, dina H2O (cai) aya dua atom hidrogén pikeun tiap hiji atom oksigén. Rumus ieu teu nétélakeun yén cai dijieun ku molekul.
Sanyawa bisa mibanda sababaraha fase. Pikeun sanyawa, sangkan cair atawa gasna tetep disebut sanyawa, atom-atomna nu ti rupa-rupa unsur kudu kabeungkeut dina wujud molekul. Wangunan molekul nu jadi sabab pangna aya sanyawa modél C2H4 (batan ukur CH2) - rumus nétélakeun teu wungkul nisbah, tapi ogé sabaraha atom nu aya na unggal molekul.
Sakabéh sanyawa bakal beulah jadi sanyawa nu leuwih leutik atawa atom mandiri mun dipanaskeun nepi ka temperatur nu cukup. Temperatur ieu disebutna temperatur dékomposisi.
Unggal sanyawa kimia nu geus dijéntrékeun na literatur dibéré pananda wilangan unik, wilangan CAS. Tempo ogé ngaran sistematik.
Rupa-rupa sanyawa[édit | sunting sumber]
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Daptar sanyawa na Wikipédia.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Chemical compound, tina Wikipédia basa Inggris. Disalin ping 16 Juli 2004.


text:
Mundinglaya Dikusumah
Mundinglaya Dikusumah ngarupakeun carita rahayat Sunda. Carita rahayat kasebut nyaritakeun kahirupan saurang menak Sunda dina jaman Karajaan Sunda anu pinuh kaprihatinan terus diangkat jadi raja ngagantikeun ramana nyaeta Prabu Silihwangi. Karajaan Sunda mindeng disebut ku sakumna urang Sunda sareng menak Jawa minangka Pajajaran (ngaran puseur dayeuh karajaan Sunda) sanggeus Cirebon jeung Banten misahkeun diri ti eta karajaan.
Sumber[édit | sunting sumber]
Carita rahayat ieu sumberna tina tradisi lisan urang Sunda anu disebut pantun, anu saterusna osok ditulis dina wangunan buku carita ku para panulis boh dina Basa Sunda atanapi Bahasa Indonesia.
Ringkesan[édit | sunting sumber]
Prabu Silihwangi ngagaduhan dua urang garwa nyaéta Nyimas Tejamantri sarta Nyimas Padmawati anu jadi permaisuri. Ti Nyimas Tejamantri, Prabu Silihwangi ngengingkeun saurang putra nyaéta Guru Gantangan. Sedengkeun ti permaisuri Nyimas Padmawati, raja ngenginkeun putra anu diwastaan Mundinglaya. Béda umur antara Guru Gantangan jeung Mundinglaya pohara jauhna. Waktu Guru Gantangan ditunjuk jadi bupati di Kutabarang sarta geus lakirabi, Mundinglaya masih keneh budak leutik.
Alatan henteu miboga anak, Guru Gantangan miara anak kukut anu dibéré ngaran Sunten Jaya. Guru Gantangan ogé hayang ngurus jeung ngagedekeun Mundinglaya minangka anakna. Waktu Guru Gantangan ménta Mundinglaya ti prameswari Nyimas Padmawati, prameswari maparin putrana sabab uninga yén Guru Gantangan pohara mikanyaahna ka Mundinglaya.
Mangkat rumaja katangen pisan kategepan Mundinglaya. Katambih ku pasipatanana anu sae budi. Tebih pisan bentenna sareng Suntenjaya anu sipatna awon pisan. Kumargi Nyi Mas Ratna Inten nyaah pisan ka Mundinglaya, Suntenjaya janten sirik pisan ka Munding Laya. Guru Gantangan oge jenten timburu, gaduh sangki anu awon sareng ngaraos disapirakeun ku bojona. Pon kitu Suntenjaya asa kasilihkeun. Nya eta pisan anu ngarobih kanyaahna Guru Gantangan ka Mundinglaya janten kaceuceub anu ahirna Mundinglaya dikerem di pangberokan Kutabarang, ku margi dianggap ngalakukeun lampah nirca, sanaos harita Mundinglaya the masih kacida rumajana.
Di Pajajran, puseur karajaan Sunda, harita teh nuju meujeuhna angkeub, halodo entak-entakan sareng seueur jalmi nu kaserang kasawat. Katambih tumuwuhna pacengkadan di lingkungan kulawarga karaton sabadana Mundinglaya diberok.
Dina hiji waktos Nyi Mas Padmawati ngimpen ningali Layang Salaka Domas nu aya di Jabaning Langit kalayan dijaga ku Guriang Tujuh. Dina impenannana, aya wartos wirehna sing saha anu tiasa ngengingkeun eta layang, baris kenging kahormatan, kabagjaan, katengtreman, karaharjaan sareng kasalametan kanggo nagara miwah rahayatna. Eta impenan dicarioskeun ka Prabu silihwangi. Prabu Silihwangi hemeng galihna henteu percanten bakal aya jalmi anu sanggem angkat ka Jabaning Langit bari nyandak Layang Salaka Domas tina kakawasaan Guriang Tujuh; asa pamohalan pisan.
Antukna Prabu Silihwangi ngayakeun gempungan di pasewakan kangggo nangtoskeun saha anu sanggem ka Jabaning Langit. Pasewakan diluuhan ku rahayat Pajajaran, Nyi Mas Tejamantri, Guru Gantangan sareng putrana, Suntenjaya. Tapi henteu aya saurang oge anu nembongkeun kasayagianana. Ki lengser, ngusulkeun supados Mundinglaya anu aya di pangberokan Kutabarang oge ditaros.
Sanaos usulan ki Lengser henteu disatujuan ku Suntenjaya sareng Guru Gantangan, nu ngariung rempug satuju kana usul ki Lengser. Mundinglaya diusulkeun supados enggal dibebaskeun. Patih Gelap Nyawang sareng Kidang Pananjung nyuhunkeun idin ka Guru Gantangan supados ngaluarkeun Mundinglaya tina pangberokan.
Saparantosna ngalakonan sadaya panalek ti balarea, Mundinglaya kalawan henteu ngawagu langsung bae nampi sagala pancen ti ramana, Prabu Siliwangi. Patih Gelap Nyawang jeung Kidang Pananjung gasik tatahar kanggo miangkeun Mundinglaya ka Jabaning Langit.
Sababaraha dinten Mundinglaya dilatihan perang sareng rupi-rupi elmu gelut sinareng ngagunakeun rupi-rupi pakarang kanggo mayunan sagala hahalang dina lalampahanana. Oge henteu kakantun Mundinglaya diancrubkeun kana Leuwi Sipatahunan supados beresih jiwana.
Dina dinten anu tos ditangtoskeun Mundinglaya angkat, kalawan pangesto ti ibu sareng ramana, diiring ku Gelap Nyawang sareng Kidang Pananjung, oge ti sakumna rahayat Pajajaran.
Kumargi Mundinglaya henteu kantos aangkatan ka luar Pajajaran, anjeunna henteu terang jalan. Sumerah ka nu Maha Kawasa, Mundinglaya angkat ngalangkungan leuweung geledegan kanggo ngajugjug Jabaning Langit. Dina lalampahan ka Jabaning Langit, Mundinglaya ngalangkung ka karajaan bawahan / karajaan alit nyaeta karajaan Muaraberes atanapi nagri Tanjung Barat (nua aya di Pasar Minggu Jaksel kiwari). Di eta nagri, Mundinglaya papendak sareng Dewi Asri. Dewi Asri anu dikenal oge sabage Dewi Kania atanapi Dewi Kinawati teh putrina Mental Buana incuna Munding Kawati. Mundinglaya sareng Dewi Asri kedal pasini jangji bade patepang deui saparantos Mundinglaya rengse mancen tugas ti ingkang rama.
Salajengna Mundinglaya dijajap ku Patih Gelap Nyawang sareng Patih Kidang Pananjung oge teuteup Dewi Asri. Patih Gelap Nyawang jeung Patih Kidang Pananjung gura-giru nyayagikeun parahu kanggo Mundinglaya ngajugjug Atas Angin. Dugi ka Pulo Putri. Patih Kidang Pananjung sareng Patih Gelap Nyawang dipiwarang nungguan Mundinglaya dugi ka rengsena ngemban pancen nyangking Layang Salaka Domas.
Lalakon lalampahan Mundinglaya salajengna sihoreng sanes nyorang jalan ngabulungbung anu caang padang narawangan, malihan jalan anu rembet, rumpil sareng seueur cucuk rungga sareng rangrangna anu ngahalang-halang kana lajuna lalampahan Mundinglaya. Namung sanaos kitu anjeunna henteu unggut kalinduan. Tekadna buleud disarengan ku kasadaran wireh anjeunna baris nyorang sagala hahalang.
Dina lalampahan anjeunna pendak sareng raksesa Jonggrang Kalapitung anu ngahalangan jalanna. Numung eta raksesa tiasa diayonan ku Munding Laya.
Rengse ngayonan Jonggrang Kalapitung, Mundinglaya reureuh heula. Ngumpulkeun deui lelembutanana anu kabengbat ku urusan gelut. Mundinglaya nyangsaya kana tangkal katapang nyawang pilampaheun anu natrat na angen-angenna. Manahna manteng ka Nu Maha Agung sangkan laksana panedana. Sukmana kumalayang ngambah awang-awang.
Kalawan dijajap ku Jonggrang Kalapitung, Mundinglaya naek ka langit kahiji, kadua, katilu, sareng saterasna dipungkas dugi ka langit anu katujuh. Di langit ka tujuh Mundinglaya paamprok sareng Guriang Tujuh anu ngajaga layang salaka domas. Mundinglaya nyarioskeun maksadna wireh anjeunna peryogi layang salaka domas kanggo nagarana anu nuju nyorang katunggaraan, pacengkadan, kasawat sareng hahalodoan. Namung eta layang henteu dipasihkeun ku Guriang Tujuh.
Mundinglaya mesat keris. Namung dumadakan aya gelap ngabaranyay disarengan sora ngajegur matak katorekan. Mundinglaya tipental, ragrag ka langit kagenep ngalempreh teu empes-empes.
Di kahiyangan, para pohaci pating lalengis maridangdam. Utamina pohaci Wirumananggay anu kacida prihatinna ningali Mundinglaya ngalungsar ngababatang. Mundinglaya disangkeh terus disenderkeun dina lahunan, lalaunan embun-embunanana ditiup bari diparancahan.
Saparantos Mundinglaya hirup deui, Nyi Pohaci mamagahan anjeunna supados henteu ngalawan ku cara anu heuras malih kedah ngalawan ku kasabaran, nurutkeun kumaha kahayangna. Mundinglaya naek deui ka langit katujuh. Pendak deui sareng Guriang Tujuh. Guriang Tujuh ngawitan ngaharegaan kana karep Mundinglaya anu gaduh tekad bade ngadamel kasaean. Layang Salaka Domas dipaparin ka Mundinglaya.
Di Kutabarang, Suntenjaya sasat jigrah saangkatna Mundinglaya ka Jabaning Langit. Asa mobok manggih gorowong, aya jalan komo meuntas. Meungpeung Mundinglaya nuju suwung di nagara, Suntenjaya bade maranan Dewi Asri kanggo diolo supados kersaeun dijantenkeun bojona. Sunten Jaya mapeg wadia balad miang ke Muaraberes.
Dina waktos anu harengheng, Mundinglaya dugi ka Pajajaran teras ka Muaraberes. Sunten Jaya kasoran mundur ti Muaraberes. Salajengna Prabu Silihwangi ngangkat Mundinglaya janten raja di Pajajaran kalayan gelar Mundinglaya Dikusumah. Henteu lami ti harita Mundinglaya ngajodo sareng Dewi Asri. Pajajaran janten aman deui sareng subur makmur.


text:
Propinsi
Propinsi (Ing: province) ngarupakeun sebutan pikeun pamaréntahan éntitas subnasional nu biasana sahambalan handapeun hambalan nasional. Di sababaraha nagara dipaké istilah séjén, misalna nagara bagian (state) atawa departemén.
Kecap ieu diwanohkeun ku urang Rumawi, nu ngabagi kakaisaranana kana provinciae. Sigana kecap ieu asalna tina kecap Latin provincia (wewengkon nu kapangaruhan/dikawasa).
Kiwari[édit | sunting sumber]
(Babagian-babagian disebut atawa ditarjamahkeun salaku: Propinsi)
- Propinsi di Afganistan
- Propinsi di Argéntina
- Propinsi di Bélgia
- Propinsi di Kanada
- Propinsi di Cina
- Propinsi di Kuba
- Propinsi di Ékuador
- Propinsi di Finlandia
- Propinsi di Indonésia
- Propinsi di Iran
- Propinsi di Iraq
- Propinsi di Irlandia
- Propinsi di Itali
- Propinsi di Koréa
- Propinsi di Walanda
- Propinsi di Pakistan
- Propinsi di Filipin
- Propinsi di Afrika Kidul
- Propinsi di Spanyol
- Propinsi di Muangtai
- Propinsi di Turki
Propinsi nu pangpadetna nyaéta Henan, Cina, populasina 93,000,000 urang, dituturkeun ku sababaraha propinsi di CIna kénéh, ogé Punjab, Pakistan, nu pangeusina 85,000,000 urang.
Propinsi panglegana nyaéta Xinjiang, Cina (1,600,000 km2) jeung Quebec, Canada (1,500,000 km2).
Sajarah[édit | sunting sumber]
- Propinsi-propinsi Rumawi
- The former Provinces of France
- The former Provinces of Ireland
- The former Provinces of Japan
- The former Provinces of Sweden
- The former Republic of the Seven United Provinces (The Netherlands)


text:
Élmu alam
Cara medar rupa-rupa widang ulikan loba ditangtukeun ku kasapukan historis (historical convention) nepi ka jadi harti kecap nu lumaku kiwari.
Gambaran tradisional pikeun élmu alam nyéta ulikan ngeunaan aspék fisik dunya nonhuman. Salaku kumpulan, di hiji sisi élmu alam dibédakeun ti téologi jeung élmu sosial, di sisi séjén dibédakeun ti seni jeung kamanusaan. Matematika lain ngarupakeun élmu alam, tapi nyadiakeun loba bahan jeung métode dasar pikeun élmu alam. Élmu alam umumna usaha nerangkeun gawéna alam dunya leuwih ngaliwatan prosés alami batan prosés divine. Istilah élmu alam ogé dipaké pikeun mikawanoh "élmu" salaku hiji disiplin nu nuturkeun métode ilmiah.
Di sagigireun pamakéan tradisional ieu, kiwari kecap "élmu alam" mindeng dipaké dina harti nu leuwih deukeut kana harti sapopoé. Dina jihat ieu, "élmu alam" bisa jadi frase pilihan pikeun élmu biologis (kajeujeut na prosés biologis), sarta dibédakeun ti élmu fisik (kajeujeut na hukum kimia jeung fisika nu ngadadasaran mayapada).
Élmu-élmu alam[édit | sunting sumber]
Élmu-élmu terapan jeung rékayasa[édit | sunting sumber]
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Sajarah Élmu jeung Téhnologi Mutahir
- Ulasan Buku-buku Ngeunaan Élmu Alam Situs ieu ngandung leuwih ti 50 ulasan buku-buku élmu alam, ditambah sababaraha éséy.


text:
Atom
(Salinan ti vérsi basa Inggris)
Définisi Séjén
- Dina Prolog, atom nunjukkeun hiji niléy husus (sabalikna ti unbound variable), nu nunjukkeun sakabéh niléy nu mungkin.
- Atom mangrupa ngaran tokoh kartun Jepang nu populér ogé disebut Astroboy.
- Atom mangrupa standar sindikasi wéb
Atom ngarupakeun komponén sistem kimiawi pangleutikna nu teu bisa dibeulah/dibagi deui. Kecap ieu diturunkeun tina kecap Yunani atomos, teu bisa dibagi, tina a-, teu, jeung tomos, beulah. Biasana ngandung harti atom kimiawi, komponén dasar molekul jeung zat biasa. Atom teu bisa dibeulah deui ku réaksi kimiawi, tapi ayeuna geus kapanggih yén atom ogé disusun ku partikel subatomik nu leuwih leutik. Diaméter atom umumna antara 10pm nepi ka 100pm.
Rupa-rupa zat dina kahirupan sapopoé ngarupakeun atom-atom nu mibanda ciri mandiri. Kaayaan partikel kitu rupa mimiti diajengkeun ku filsuf Yunani sapertos Democritus, Leucippus, jeung ku para Epicureans, tapi kusabab teu bari dipaluruh kumaha benerna, konsep éta tilem nepi ka diangkat deui ku Rudjer Boscovich dina abad ka-18, nu saterusna ku John Dalton diterapkeun dina kimia.
Rudjer Boscovich ngedalkeun téorina dumasar ka mékanika Newtonian taun 1758 dina Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium. Numutkeun Boscovich, atom téh mangrupa titik nu teu mibanda struktur, nu némbongkeun gaya silih tolak jeung silih betot, saluyu jeung jarakna. John Dalton maké téori atom pikeun nerangkeun naha gas salawasna pacampur dina babandingan nu basajan. Ku ayana hasil gawé Amedeo Avogadro, dina abad ka-19, para ilmuwan mimiti bisa ngabédakeun atom jeung molekul. DIna mangsa modern, atom geus bisa ditengetan sacara ékspériméntal.
Sakumaha nu kabukti ayeuna, tétéla atom sorangan disusun ku partikel nu leuwih leutik. Nyatana, ampir sakabéh atom ngarupakeun rohangan kosong. Di tengahna mangrupa inti positip nu leutik nu diwangun ku nukleon proton jeung neutron, sedengkeun sésana dieusi ku cangkang-cangkang éléktron nu saimbang. Atom salawasna boga muatan nétral ku ayana éléktron jeung proton nu jumlahna sarua. Atom umumna digolongkeun dumasar wilangan atomna, saluyu jeung jumlah proton na jero atom. Misalna, atom karbon nyaéta atom nu boga 6 proton. Sakabéh atom nu boga wilangan atom nu sarua mibanda rupa-rupa sipat fisik tur némbongkeun paripolah kimiawi nu sarua. Rupa-rupa atom dibéréndélkeun na Tabel periodik. Atom nu mibanda wilangan atom nu sarua tapi beurat atom nu béda (sabab béda jumlah neutronna), disebut isotop.
Atom nu pangbasajanna, nyéta atom hidrogén nu mibanda nomer atom 1 jeung ngandung ukur hiji proton jeung hiji éléktron. Atom H ieu jaman kiwari ngarupakeun salah sahiji fokus subjék dina panalungtikan ilmiah, utamana dina munggaran mekarna tiori kuantum.
Polah kimiawi atom loba pisan disababkeun ayana interaksi antaréléktron. Utamana éléktron nu aya dina cangkang pangluarna, disebut éléktron valénsi, boga pangaruh nu panggedéna kana paripolah kimiawi. Éléktron nu di jero (nu lain di cangkang pangluarna) ogé méré pangaruh, ngan biasana dina hal mangaruhan muatan positif na inti atom.
Aya kacenderungan nu kuat pikeun atom-atom pikeun sakabéhna ngeusi (atawa ngosongkeun) cangkang éléktron luarna, nu na hidrogén jeung hélium boga rohangan pikeun dua éléktron, sedengkeun di sakabéh atom séjén boga rohangan pikeun dalapan. Ieu kahontal ku maké éléktron babarengan jeung atom tatangga atawa ku cara nyokot éléktron sagemblengna ti atom séjén. Nalika éléktron dipaké bareng, beungkeut kovalén ngawujud antara dua atom. Beungkeut kovalén ngarupakeun beungkeut atomik nu pangkuatna.
Nalika hiji atawa leuwih éléktron sagemblengna dipiceun ti hiji aton ka atom séjénna, mangka kabentuk ion. Ion ngarupakeun atom nu mibanda muatan alatan teu saimbangna jumlah proton jeung éléktron. Ion nu narima éléktron disebut anion, muatanna négatip. Atom nu kaleungitan (ngaleupaskeun) éléktron disebut kation, muatanna positip. Kation jeung anion silih katarik alatan gaya coulomb antara muatan positip jeung négatip. Tarikan ieu disebutna beungkeutan ionik nu kakuatanana leuwih lemah batan beungkeutan kovalén.
Sakumaha nu geus dipedar di luhur, beungkeutan kovalén nunjukkeun kaayaan nalika éléktron dibagi saimbang antara atom-atom, sedengkeun beungkeutan ionik nunjukkeun yén éléktron sagemblengna dipasrahkeun ka anion. Iwal ti sababaraha kasus ékstrim, teu hiji ogé ti ieu gambaran sagemblengna bener. Dina kalolobaan beungkeutan kovalén, éléktron teu kabagi sarwa saimbang, leuwih loba ngumpul di atom éléktronégatip, nu matak beungkeutan kovalén mibanda sababaraha ciri ionik. Sarua ti éta, dina beungkeutan ionik éléktron kadang sakeudeung ngumpul di atom nu leuwih éléktropositip, nimbulkeun sababaraha ciri kovalén na beungkeut ionik.
Modél atom[édit | sunting sumber]
- Modél atom bentuk Democritus (for want of a better name)
- The plum pudding model
- Cubical atom
- Modél Bohr
- Modél mékanis kuantum
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Atomisme
- Atom éksotik
- Isotop radioaktif
- Daptar partikel
- Individual (same literal meaning)
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- The American Heritage Dictionary (contains popups)


text:
Mémbran sél
Mémbran sél (atawa mémbran plasma atawa plasmalémma) téh hiji wangunan ipis lapis ganda molekul fosfolipid jeung protéin nu ngabungkus sél. Lapisan ieu misahkeun antara "jeroan" sél ti sabudeureunana sarta ngatur naon baé nu bisa asup jeung kaluar. Mémbran beungeut sél ilaharna ngandung protéin reséptor jeung protéin adhési sél. Aya ogé protéin-protéin lianna, nu pancénna rupa-rupa. Protéin mémbran ieu penting pisan pikeun ngatur paripolah sél sarta organisasi sél dina jaringan.
Dina sél sato, mémbran sél téh nyorangan, béda ti kapang, baktéri, jeung tutuwuhan nu mibanda pinding sél di bagian luarna, nu ngarojong sacara mékanis. Mémbran plasma téh kandelna ukur kira 10 nm. Salah sahiji pancén utamana nyaéta pikeun ngajaga poténsial sél.
Daptar eusi
Mosaik cair[édit | sunting sumber]
Komposisi jeung struktur dasar mémbran plasma sarua jeung mémbran nu ngabungkus organél sarta rohangan subsélulér lianna.
Angkutan meuntas mémbran[édit | sunting sumber]
Salaku lapis ganda lipid, mémbran sél sipatna semi perméabel, nu hartina ukur bisa ngaloloskeun (asup atawa kaluar) sababaraha molekul. Molekul-molekul ieu kudu leutik, lipofilik, atawa dibawa ku molekul transpor nu tangtu.
Gumantung ka molekulna, angkutan téh lumangsung maké mékanisme nu béda-béda, di antarana nyaéta mékanisme transpor aktif (butuh énérgi dina bentuk ATP) jeung transpor pasif (teu butuh énérgi).
Transpor aktip[édit | sunting sumber]
Transpor aktip lumangsung nalika ngakut molekul nu arahna ngalawan gradién éléktrokimiana, nu ceuk éntropina teu dipisuka, tapi bisa dijalanan sacara stoikiométri ku ngahidrolisis ATP. Dina transpor aktip primér, transporter nu ngakut molekul ngalawan gradién listrik/kimiana téh ngahidrolisis ATP. Dina transpor aktip sekundér, transporter maké énérgi nu dihasilkeun tina transpor molekul lian nu saarah jeung gradiénna. Prosés ieu bisa simport (saarah) atawa antiport (arah patukang tonggong/pasalingsingan).
Conto transpor aktip nyaéta dina panukeur molekulér, transporter molekulér, jeung ATPase transmémbran
Transpor pasip[édit | sunting sumber]
Transpor pasif mangrupakeun hiji cara mindahkeun zat kimia meuntas mémbran ku jalan dipusi molekul polar leutik hidropobik (nonpolar), atawa méré jalan dipusi molekul ionik jeung polar, maké protéin transpor. Prosés spontan ieu ngurangan énérgi bébas, sarta ngaronjatkeun éntropi dina sistim. Teu kawas transpor aktif, prosés ieu teu butuh énérgi kimia (ATP).
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Cell membrane, Wikipédia édisi basa Inggris per 2 Pébruari 2006.