text:
Senin, 12 Maret 2012
Biografi Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya (Giri Harja 3)
Lamun ngadangu ngaran Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya, mangka urang baris langsung bisa nginget Kasenian Wayang Golek anu mangrupa salah sahiji warisan pang berharga pikeun dimumule. Peunteun-peunteun luhung Seni sarta Budaya Sunda.
Wayang Golek vérsi Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya condong kana gaya kontemporer. Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya dilahirkan dina kaping 3 Séptember 1955 mangrupa putera ke-7 ti 13 duduluran putera-puteri Ki Dalang legendaris Abah Sunarya jeung Ibu Cucun Jubaedah.
Abah Sunarya mangrupikeun nu ngagaduhan sarta pangadeg Padepokan Seni Wayang Golek Giri Harja. Sajaba Asep Sunandar Sunarya, anak Abah Sunarya séjénna anu profesina minangka dalang nyaéta Ade Kosasih Sunarya, Iden Subasrana Sunarya, Ugan Sunagar Sunarya, Agus Muharam sarta Imik Sunarya.
Asep Sunandar Sunarya anu nami alitna "Sukana" dina laku-lampah sapopoena saprak diuk di bangku SD tos nembongkeun sosok pribadi anu kreatif sarta dinamis dina gaul jeung babaturanana.
Réngsé ngenyam atikan di tingkat Sakola Dasar (SD) dina warsih 1968, Asep nuluykeun ka SMP. Dina mangsa-mangsa éta konsentrasi diajarna loba kaganggu ku hobinya neuleuman élmu pedalangan nepi ka lulus SMP warsih 1971.
Tekadna pikeun geura-giru bisa ngadalang ka motivasi ku bapana Abah Sunarya sarta lanceukna Ade Kosasih Sunarya sarta mamangna Lili Adi Sunarya. Sajaba ti éta ogé Asep Sunandar Sunarya nimba élmu pedalangan kalayan diajar ti dalang Cecep Supriadi, dalang kondang ti Karawang.
Asep Sunandar Sunarya ku cara soson - soson nuturkeun Penataran Dalang anu diayakeun RRI Bandung dina warsih 1972 sarta kacatet minangka Lulusan Pangalusna.
Padepokan Giri Harja dina warsih 1987 diresmikeun minangka Puseur Diajar Seni Pedalangan ku Menteri Penerangan RI anu dina mangsa harita dijabat ku Harmoko. Ayana Padepokan Giri Harja pohara pangaruh pisan kana prestasi, kreasi sarta motivasi Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya minangka Dalang Wayang Golek Kontemporer.
Pangalaman sarta prestasi anu kantos dihontalna diantarana minangka Jawara Dalang Pinilih I Jawa Kulon dina Binojakrama Padalangan di Bandung warsih 1978 sarta warsih 1982. Sedengkeun dina warsih 1985 Asep terpilih jadi Dalang Jawara Umum tingkat Jawa Kulon sarta memboyong Bokor Kancana.
Pangalaman Asep Sunandar Sunarya ngalakonan muhibah ka luar nagari kacatet dina warsih 1986 minangka Duta Kasenian ka Amérika Sarikat. Warsih 1993 Institut International De La Marionnete di Charleville Perancis ménta Asep Sunandar Sunarya minangka Dosen Rongkah salila 2 bulan sarta dibéré gelar Profesor ku Masarakat Akademis Perancis. Pamungkas dina warsih 1994 Asep ngalakonan pentas kuriling nagara-nagara di wewengkon Éropa.
Nyondongna Inohong Dalang sakaliber Asep Sunandar Sunarya geus méré kontribusi pikeun seni pedalangan hususna Wayang Golek minangka warisan seni sarta budaya milik masarakat Jawa Kulon.
Konsép sarta kreativitas pintonan Wayang Golek Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya geus méré kelir sarta gaya pangsoranganna.
Gaya pertunjukkan Wayang Golek Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya mangrupa nuansa anyar anu mecenghul di lingkungan Dinasti Sunarya. Hal anu pang metot sarta mangrupikeun ciri has Ki Dalang Asep Sunandar Sunarya ieu téh kaahlianana dina ngokolakeun unggut atawa sabetan wayang kalayan tampilan humor atawa banyolan anu sentimentil, luwes sarta seger.
Ngeunaan cecekelanana dina Pakem Wayang dikaitkeun kalayan kreasinya anu disebut jelema kontemporer kawas dina pertunjukkan wayang sabot ditakol sirahna bisa ngaluarkeun getih atawa adu jajaten antara Si Cepot kalayan lawanana nepi ka “Lolong” atawa sabot lawanana ngaluarkeun “mie”, Numutkeun Kang Asep yén hal éta teu pisan-pisan kaluar ti pakem. Hal ieu saukur mangrupa hiji usaha visualisasi ku cara memvisualkeunn carita dalang-dalang tiheula.
sumber
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


c: text/html

text:
Budaya Sunda
Ngaguar naon waé anu aya patula-patalina sareng Budaya Sunda
(Mangga di ‘klik’ waé anu dipikahoyong)
Kaarifan Ekologis Karuhun Sunda
Sajarah Kasenian Adu Domba di Garut
Rupa-Rupa Suhunan di Tatar Sunda
-
sae kang, seueur elmu anu tiasa diala tina ieu blog akang….
-
ngiring bingah dulur…, bagja tinekanan gening seur nonoman nu merhatoskeun budaya urang, hapunten simkuring nembe diajar hayang apal kana budaya sunda
-
sae pisan … manawi kawidian bade niron kanggo nambihan materi ajar di sakola. hatur nuhun sateuacana….

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
assalamualaikum wr.wb
punteun sateu acan na sim abdi sanes bade ngalanggar pelaturan nu aya di forun ieu yen teu kenging ngangge bahasa daera da ku maha sim abdi mah mung ngamumule bahasa daerah nyalira da upami teu kitu mah bade saha deui nu ngamumule budaya daerah teh,
kumaha upami urang urang sadayana ngayakeun uang kas kangge rencang rencang nu kenging musibah atanapi kenging papait tah kitu ti sim abdi mah tras ieu perkawis kaos sim abdi nyuhunkeun waktos kumargi aya sakeudik masalah di rerencangan sim abdi na ....w.salam


text:
Buah persik limun E Sari buah
Industri jus e ieu jadi jadi jenuh jadi gancang nu ayeuna teh jadi dipikabutuh pikeun merek jus e ka kalan diri tina pesaing komo leuwih ti biasa, jeung hiji cara ngalakonan ieu téh ku nyiptakeun unik an rasa mahiwal, kawas urang peach jus limun e.
Kasusah jeung nyiptakeun mahiwal e jus rasa anu ngabogaan kawani jeung pangrojong ti tim Anjeun ka ékspérimén jeung kombinasi rasa nu bisa kungsi mayar off dina ngajalankeun lila sabab geus jadi mahiwal. Bener nyokot manggihan jarum di tumpukan jukut a pikeun bisa nguji loba rupa aheng e jus rasa jeung manggihan hiji banding ka massa sabab éta saolah-olah anjeun nuju bade di eta sadayana kira-kira, Anjeun keur gawe tukang. Anjeun keur dimimitian ku rasa nu teu ilahar, anu hartina jalma nu teu meuli eta lumayan loba, jeung nu ditéang kombinasi ilahar e jus rasa, jeung kamungkinan sababaraha umum e jus rasa, ka ngagabung pikeun nyieun pangalusna-jual jus e Anjeun.
Ieu pasti nyokot kawani sabab retailers vape hayang ngajual jus e gancang jeung belanja waktu, upaya, jeung duit pikeun nyokot kasempetan dina hiji rasa jeruk e aheng pasti teu aya jalan cautious balik ngeunaan nu. Kabeneran keur urang, lamun urang nangtukeun kaluar nyieun "anu pangalusna peach jus e jeung anu pangalusna jus limun e", misah, we never intended to sell e juice and made it with the sole intention of creating the best all day vape for ourselves.
Lahirna jus peach e
Lamun Ray Kroc ngarebut hiji restoran kadaharan gancang-, dipiboga ku baraya McDonalds, jeung tos kana panggedena ranté gancang-dahareun di AS nu, manehna nyieun yakin yen manehna teu boga kebat Sumuhun lalaki dina timnya. Ray Kroc ieu sadaya ngeunaan produk, he dipikacinta Hamburger nu utamana, sarta hasil ahir nomer hiji nya éta boga produk freshest, menu pangalusna, jsb… jadi lamun manéhna hired CFO nya (perwira finansial kapala) he hired jalma anu teu bisa ngurus kurang ngeunaan produk. Harry Sonneborn ieu ngeunaan duit ti mimiti nepi ka ahir. Manéhna hayang motong waragad jeung expenses dina produk lamun Hartina nyimpen deui duit, jeung manéhna jeung Ray Kroc bakal meunangkeun kana loba debat dipanaskeun leuwih eta…
Alesan Kaula mentioning ieu téh alatan, unknowingly, éta métode sarua nu urang nyandak nyieun urang peach jus limun e. Sobat mah atuh unggal geus rasa urang dipikacinta jeung urang hayang eta jadi anu pangalusna sadaya poé vape ngan ngabuktikeun salah séjén. Sobat mah paéh-disetel dina nyieun jus peach e jeung kuring kacida terang mah miharep sangkan anu pangalusna jus limun e – jadi we diatur off…
Sobat mah datang deui ka kuring sanggeus kira dua minggu terus meureun dua kali saminggu pikeun saterusna 2 atawa 3 bulan jeung sampel nya peach jus e. Kuring kaget ku kumaha alus manéhna sanggup nyieun rasa rasa peach bari ogé ngahasilkeun jadi loba uap. I watched him test different PG/VG ratios with different nic levels so that I knew exactly how I would test different variations of my lemonade e juice.
Shooting pikeun pangalusna jus limun e
"Guru A ngan alus lamun mahasiswa maranéhanana leuwih hade” ngarah nyebutkeun. Alim pisan ti sobat mah ayeuna mah siap pikeun nyieun produk leuwih hade tinimbang manéhna. Abdi diajar sabaraha lila eta nyandak nyieun jus jeung naon eta nyandak nguji tingkat PG / VG beda babarengan jeung tingkat nic beda jeung rasa. Kuring oge kungsi rékayasa jeung matematik kaahlian ka akurat skala nepi jumlah jus jeung nguji puluhan sampel jeung sagala rupa jalma. Jadi ieu mah siap batu n roll.
Butuh waktu kuring ngeunaan tilu bulan saméméh kuring kungsi sample kahiji mah sadia pikeun batur, sanajan kuring geus sampling eta kanggo kira hiji minggu saméméh nu jeung retesting. The first person that I gave the sample to was my buddy who made the peach e juice and while I was vaping his peach e juice and he was vaping my lemonade e juice we both got the epiphany that we should combine the flavors and see if we can make a better peach lemonade e juice flavor, nu kahayang urang teu.
Jeung nu lahir peach limun rasa jeruk e urang.


text:
Kocapkeun di Karajaan Majapahit, Prabu Brawijaya anu ngaheuyeuk eta nagara keur anteng neuteup bulan purnama. Nginget-nginget kajadian mangsa ka tukang, kajadian anu ngabengkahkeun dua karajaan, Karajaan Majapahit jeung Karajaan Pajajaran. Kajadianana memang geus lila pisan, geus kaliwat sawatara puluh taun ka tukang.
Nyaeta kajadian anu katelah Perang Bubat. Timbul niat anu luhung dina manahna. Niat pikeun nyambungkeun deui duduluran anu kungsi kapegat ku rasa ceuceub. Sabab dihenteu-henteu oge, upama dijujut ka puhu mah, Raja Majapahit jeung Raja Pajajaran teh ti karuhunna mah tunggal sakocoran. Carana mah bisa ngaliwatan pertikahan. Kabeneran Prabu Brawijaya lalagasan keneh.
Sang Prabu Brawijaya enggal nyaur Patih. Barabat atuh nyaritakeun pamaksudannana, nyaeta ngalamar putri Karajaan Pajajaran, anu geulis Putri Kencana Rarang. Tujuanana, taya lian pikeun nyambungkeun tali silaturahmi anu kungsi pegat pisan. “Kasalahan karuhun urang baheula, henteu hade lamun akibatna terus dikukut, sarta henteu perlu diwariskeun ka anak-incu.” Patih sapuk kana pamaksudan Sang Prabu.
Poe eta keneh Patih tatan-tatan, ngumpulkeun balad sarta nyadiakeun bekel pikeun indit ngajugjug ka Karajaan Pajajaran. Eta rombongan diluluguan ku hiji Mantri. Dina waktu anu geus ditangtukeun, eta rombongan utusan Majapahit teh indit ninggalkeun nagarana maju ngulon. Lalampahan anu henteu gampang lantaran nyorang leuweung geledegan.
Kacaturkeun eta rombongan utusan teh geus tepi bae ka puseur dayeuh Nagara Pajajaran anu perenahna di Dayeuh Kawali. Utusan Majapahit meunang pangbagea anu hade, boh ti rahayat Pajajaran, boh ti Raja Pajajaran. Mantri anu jadi kokolot utusan Majapahit masrahkeun surat ti Prabu Brawijaya anu unggelna seja ngalamar Putri Kencana Rarang bari sakantenan maheutkeun deui tali silaturahmi antara Karajaan Majapahit jeung Pajajaran.
Dina waktu anu geus ditangtukeun, Sang Prabu Brawijaya sareng rombonganana angkat ka Pajajaran kanggo rendengan. Sadugina ka Pajajaran, teras bae direndengankeun nyandingkeun kembang Pajajaran Kencana Rarang. Munggah nurub cupu, nu kasep sareng nu geulis. Der atuh ngayakeun pesta kacida ramena. Pesta nagara tujuh poe tujuh peuting. Sagala tatabeuhan ngageder taya reureuhna, lir anu nembongkeun kabungah nyacapkeun kasono.
Sanggeus rengse pesta jeung sukan-sukan, Putri Kencana Rarang dicandak ka Majapahit. Ngiring ka ingkang caroge ngaheuyeuk dayeuh. Rumah tanggana estuning reugreug pageuh, ditilaman ku kanyaah dipupuk ku kadeudeuh. Sawatara bulan ti harita Putri Kencana Rarang wawartos ka carogena yen anjeunna ngandeg. Sang Prabu Brawijaya kalintang suka manahna.
Nalika bobotna bade majeng ka salapan sasih, bet jorojoy we dina manah Nyi Putri aya kapalay nyelang mulih ka Pajajaran, ku margi palay babar di bali geusanna ngajadi, disakaikeun ku ibu ramana katut kadang wargi. Kawitna mah ku Sang Prabu teu kawidian. Komo deui Nyi Putri dina kaayaan bobot, anu ceuk itungan indung beurang mah, moal dugi ka sasasih oge orok baris medal.
Nanging ku margi Nyi Putri keukeuh, sareng nyariosna dibarung ku merebey mili, ahirna mah Sang Prabu teh leah manahna. “Mangga atuh ari Rai maksa angkat mah. Mung hapunten, Engkang teu tiasa ngajajapkeun, ku margi nuju pameng mayunan nagara,” saur Sang Prabu Brawijaya. Anjeunna ngutus hiji Mantri kapetengan, kanggo ngajajapkeun Nyi Putri ka Pajajaran.
Sanggeus bekel katut para pangiringna sadia, bring atuh rombongan Putri Kencana Rarang angkat ti Majapahit seja ngajugjug ka Pajajaran. Angkat nyacat nyorang leuweung geledegan, mipir-mipir pasir mapay-mapay jungkrang. Nyi Putri angkatna ditandu kana joli. Diaping ku Mantri katut para ponggawa. Sanaos kedah nyorang jalan rarumpil, Nyi Putri katingal paromanna bear marahmay, kumargi bade tepang sareng ibu ramana.
Sanggeus sababaraha puluh poe lumampah, rombongan Nyi Putri anjog ka hiji tempat di suku Gunung Sawal, kuloneun Ciamis ayeuna. Nyi Putri ngaraos nahnay sareng lalesu. Sering karaos patuangan sapertos nu bade babar. Terus bae pupuhu rombongan teh paparentah supaya rombongan eureun di dinya sarta nyieun sasaungan pikeun Nyi Putri reureuh, jeung bisi enya deuih Nyi Putri babar di dinya.
Mantri pupuhu rombongan paparentah deui, supaya ngadegkeun wawangunan anu tohaga. Sabab Ki Mantri ningali galagat Nyi Putri, kana bakal lami reureuhna di dinya. Pikeun nyieun eta wawangunan tea, loba tangkal kai anu rubuh ditaluaran, anu ku urang wetan mah disebutna “tumbang”. Eta tempat dingaranan bae Panumbangan. Kiwari jadi ngaran kacamatan di Ciamis kulon. Henteu lepat tina panyangka sadayana, teu lami ti harita Nyi Putri ngalahirkeun.
Orokna kembar sapasang: istri-pameget. Anu mimiti medal teh orok anu pameget, anu matak dianggap bae rakana. Ari anu istri, dianggap raina. Ari balina dilebetkeun kana pendil sarta dikubur di handapeun tangkal kai, kai badag sarta dahanna ngarampidak. Saparantos Nyi Putri salirana jagjag, rombongan neruskeun deui lalampahanana, ngajugjug ka Kawali, puseur dayeuh Pajajaran. Sababaraha poe ti harita rombongan geus tepi.
Nyi Putri dibageakeun ku ibu ramana, dibarung ku kabungah anu taya hinggana. Komo deui ieu mulihna bari nyandak murangkalih, kembar sapasang anu kasep jeung geulis, estu mulus sarta taya kuciwana. Nyi Putri nyaritakeun lalampahanana, Ti kawit angkat ti Majapahit dugi ka babarna di Panumbangan.
Mung eta murangkalih anu dua tea, teu acan dipaparin jenengan. Saparantos dietang sagala rupina, eta dua murangkalih dipaparin jenengan ku eyangna, nyaeta Raja Pajajaran. Anu pameget jenenganana Bongbang Rarang, ari anu istri jenenganana Bongbang Kancana. Eta murangkalih dirorok ku eyangna, kitu deui ibuna, Kencana Rarang.
Anjeunna henteu mulih deui ka carogena di Majapahit, nyaeta ka Sang Prabu Brawijaya tea. Dua murangkalih teh morontod pisan. Beuki gede teh beuki tembong cahayana. Bongbang Rarang kasep lir Dewa Kamajaya. Bongbang Kancana geulis lir Dewi Ratih. Kacida pisan dipikanyaahna ku nu jadi eyang, kawantu putu ti putra istri kameumeut.
Tapi nepi ka umurna nincak rumaja, eta barudak teh henteu nyahoeun bapa lantaran kacida dibunianana ku akina. Kitu deui sakabeh pangeusi karaton, diwanti-wanti ulah aya anu nyaritakeun bapana eta barudak anu aya di Majapahit. Lain ku nanaon, akina kacida risina, sieun incu anu kacida dipikanyaahna, indit nepungan bapana di Majapahit, sasatna mah lunta ti Karajaan Pajajaran.
* Ke halaman selanjutnya..


text:
Ajang-ajang goeng – goeng,
goeng goongna ramè – mè,
mènak Ki Mas Tanoe – noe
noe djadi Wadana – na
naha mana kitoe – toe
toekang olo olo – lo
loba anoe giroek – roek
roeket ka koempeni – ni
niat djadi pangkat – kat
katon kagorèngan – ngan
ngantos Kandjeng Dalem – lem
lempa lempi lempong,
ngadoe pipi djeung noe ompong
BASA keur leutik sok nineung ngadenge Bapak uing, kana eta lalaguan anu sok di haleuangkeun ku bapak sore-sore, teuing eta kawih teh karya sahana mah... eh ningan karya Bujangga Garut, nyaeta "Raden Moehammad Moesa", pasti urang mah teu apal..saha eta teh.
Caritana mah, Eta kawih teh hiji fragmen kahirupan hoofdpenghoeloe (kapala penghulu) Limbangan, Garut anu ngarasa kasieunan lamun jabatan anakna harita teh bisa dielehkeun ku lawan politikna, nyaeta wadana (kapala distrik) Soetji, nu ngaranna teh "Tanoe". Harita teh, Moesa kakoncara bujangga pasundan, tuluy ngubah hiji kawih. Dina eta kawih teh nunjukeun yen kamampuan Tanoe dina ngokola pamarentahan kawedanaan teh diragukeun, kalicikanana oge di ejek bebeakan. Jeung apal lamun rumor harita teh bisa dijadikeun sanjata seukeut , tuluy ngupayakeun ieu kawih teh dikenal masyarakat Sunda. Hasilna saantero urang Sunda harita pada apaleun kawih : " Ayang-ayang gung...."


text:
Prasasti Ciaruteun
Prasasti Ciaruteun atawa prasasti Ciampéa nyaéta prasasti nu kapanggih di sisi walungan Ciaruteun, deukeut muara walungan Cisadané Bogor. Prasasti kasebut mangrupa titilar karajaan Tarumanagara.
Daptar eusi
Perenah[édit | édit sumber]
Prasasti Ciaruteun perenahna di désa Ciaruteun Hilir, kacamatan Cibungbulang, Kabupatén Bogor persisna dina koordinat 0°7’2,76” BB (ti Jakarta) sarta 6°38’09”.
Tempat kapanggihna ieu prasasti mangrupa pasir datar nu kacapit ku tilu walungan: Cisadané, Cianten jeung Ciaruteun. Nepi ka abad ka-19, tempat ieu masih dilaporkeun salaku Pasir Muara, nu kaasup tanah swasta Ciampéa ( kiwari kaasup wilayah Kacamatan Cibungbulang).
Numutkeun Pustaka Rajya-rajya i Bhumi Nusantara parwa 2, sarga 3, kaca 161 kasebutkeun yén Tarumanagara téh boga rajamandala (bawahan) nu ngaranna "Pasir Muhara".
Panimuan[édit | édit sumber]
Prasasti Ciaruteun dilaporkeun ku pupuhu Bataaviasch Genootschap van Kunsten en Weten-schappen (ayeuna Musieum Nasional) dina taun 1863. Alatan caah gedé dina taun 1893, prasasti ieu pindah tempat sawatara méter ka hilirkeun sarta bagian batu anu aya tulisan jadi tibalik ka handap. Saterusna dina taun 1903 prasasti ieu dipindahkeun ka tempat asalna. Dina taun 1981 Direktorat Perlindungan dan Pembinaan Peninggalan Sejarah dan Purbakala Departemen Pendidikan dan Kebudayaan ngangkat sarta mindahkeun prasasti ieu sangkan henteu keséréd deui ku caah.
Rupa Bahan[édit | édit sumber]
Prasasti Ciaruteun dijieun tina batu alam.
Eusi[édit | édit sumber]
Prasasti Ciaruteun ditulis maké aksara Pallawa anu disusun dina wangun siloka basa Sansakerta kalawan métrum Anustubh anu ngawengku tilu jajar sarta dina bagian handap tulisanana aya pahatan gambar beuti sarta sulur-suluran (pilin), sapasang tapak suku sarta lancah.
Teks:
- "vikkranta syavani pateh shrimatah purnavarmanah tarumanagarendrasya vishnoriva padadvayam"
Hartina numutkeun Vogel:
- "Dua tapak suku nu siga tapak suku Wisnu ieu kagungan raja dunya nu gagah perkosa nu kawentar Purnawarman nu ngawasa Tarumanagara."
Prasasti Ciaruteun mibanda gambar "pandatala" (tapak suku) nu nunjukkeun tanda kakawasaan (Purnawarman, 395-434 M) nu mingpin Tarumanagara.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Tarumanagara
- Basa Sansekerta
- Aksara Pallawa
- Basa Sunda
- Aksara Sunda
- Basa Jawa
- Aksara Jawa
- Basa Malayu
- Aksara Malayu
- Basa Portugis
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Bahasa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis (nu diajengkeun salaku sarat pikeun meunangkeun gelar Magister dina widang Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonesia.
- Saléh Danasasmita. 1983. Sejarah Bogor (Bagian I). PEMDA DT II Bogor, Bogor.
- H.P.Hoepermans “Hindoe-Oudheden va Java (1864)” ROD 1913:75
- J.F.G.Brumund “Bijdragen tot de kennis va het Hindoeisme op Java” VBG.XXXIII 1868:64
- A.B.Cohen Stuart “Heilige Voetsporen op Java” BKI 3(X) ogé dina basa Inggris nu judulna: “Sacred Footprints in Java” Indian AntiQuary IV. 1875:355-dst
- D.van Hinloopen Labberton “Ueber di Bedeutung der Spinne in der Indischen Literatuur” Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Geselschaft. 66. 1912:601
- H. Kern “Over de sanskrit-Opschrifte n van Jambu (Batavia) (± 450 A.D), Verspreide Geschriften VII. 1917:4-5.
- J.Ph.Vogel “the Earliest Sanskrit Inscription of Java” POD. I. l925:21-24. Plate 28-29
- N.J.Krom “Inventaris der Hindoe-oudheden” ROD. 1914, l915:30 (dina jero katerangan atawa cutatan nomer 61)
- R.M.Ng.Poerbatjaraka, Riwayat indonesia I l952:12
- L.Ch.Damais “Les Ecritures d’Origine Indienne en Indonesie et dans le Sud-Est AsiatiQue Continental” BSEI. XXX(4). L955:365-382. Hususna prasasti Ciaruteun.
- Bambang Soemadio (et.al. editor) Sejarah Nasional Indonesia II, Jaman Kuna. Jakarta: Departemen Pendidikan dan Kebudayaan l975:39-40; l984:40


text:
Jasa Konsultan Bangunan dan Konstruksi bangunan. Selalu berinovasi dalam bidangnya. Berpengalaman dalam bidang low-rise, mid-rise dan high-rise. menerima jasa perencanaanm, perhitungan dan konstruksi: -rumah -ruko -hotel -pabrik -dan lain-lain memberikan solusi konstruksi secara lebih efisien. Beberapa Referensi dapat di lihat dalam gambar.
CAMAR INTERNATIONAL NETWORK BERDIRI TAHUN 1998 SEBAGAI PENDIDIK & PENYIAP TENAGA KERJA PROFESIONAL YANG TELAH BERPENGALAMAN SELAMA 18 TAHUN. HAMPIR 1500 ALUMNI KAMI TERSEBAR DI SELURUH KAPAL PESIAR INTERNATIONAL JUGA HOTEL DARAT DALAM & LUAR NEGERI. Camar International Network Membuka Peluang Kerja Untuk di Hotel Darat International &
Contoh Pidato Sunda | Biantara Paturay Tineung TI Wawakil Siswa Biantara Paturay Tineung Hapunteun bilih aya basa nu kirang merenah larapna, Biantara Basa Sunda Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat)Bapa Pupuhu sakola SMP Contoh Pidato Sunda | Biantara Paturay Tineung TI MATA PELAJARAN BASA SUNDA KELAS IX (Dicutat tina buku Biantara Basa Sunda, karangan Drs. RPP Basa Sunda Kelas 9 39 Waktu di jero sakola, 0 Responses to “Biantara Kapala Sakola Dina Paturay Tineung Biantara Basa Sunda Tema Kabersihan Sakola CALON KETUA OSIS DAN WAKIL .
Contoh Pidato Sunda | Paturay Tineung Ti Wawakil Osis Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat) Bapa Pupuhu sakola SMP Pemilihan Ketua Prestasi Paturay tineung c. hardiknas d. pentas seni. 2. Nurukeun c. Ketua Osis d. Pembina Osis. 5. Nu biantara 2004 Wakil ketua MGMP B Daerah (Sunda & Cirebon), Contoh Pidato Sunda | Paturay Tineung Ti Wawakil Osis ; Contoh Pidato Sunda | Biantara Laporan Ketua Panitia Pasanggiri Pupuh ; Biantara Basa Sunda. elektrolit, popular, badak, mawar, kanguru, smp, 11, desember, biantara, kapala, sakola, dina, paturay, tineung 4), ketua (4), osis (4 Biantara Kapala .
Rumaja Dina Ngamumule Basa Sunda Dina Raga di sakola dasar. Di daerah sorangan basa teh Ketua RT, RW, Lurah Baru atau Ketua Osis dina kasempetan ieu Cijolang Mania bade nyobian kanggo nyuguhkeun postingan dian Basa Sunda, Pangurus OSIS, Biantara/Pidato Paturay Tineung dina Conto Biantara Basa Sunda Tema Kabersihan Sakola Biantara Basa Sunda Tema (Pidato) Paturay Tineung Bahasa Sunda Biantara OSIS DAN WAKIL KETUA OSIS Paturay Tineung Wisudawan basa ngaluuhan kagiatan paturay tineung SMKN 13 Kota Bandung. H. Ramdan M.Si biantara dina pangbagéana nandeskeun yén Sakola anu .
• biantara ketua osis dina Acara Paturay Tineung Sakola. RUBIKS Soal Biologi Kelas VIII SOFTWARE SUNDA TAHUKAH KAMU TIPS TRIK BLOG TRUE Biantara Basa Sunda. Biantara Paturay Tineung Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat) Bapa Pupuhu sakola SMP Pasundan Banjar anu kusim kuring Panata acara ulang tahun bahasa sunda. Panata acara ulang tahun bahasa sunda bade nyobian kanggo nyuguhkeun postingan dian Basa Sunda, ka Bapa Kapala Sakola, Bapa Pembimbing OSIS, Biantara/Pidato Paturay Tineung dina Ahir .
acara paturay tineung basa sunda -biantara ketua osis -wawakil kelas ix -pupuhu komiteu sakola -kepala sakola 4.Unjukan paturay tineung Biantara Basa Sunda Pidato 17 agustusan dalam bahasa sunda atau Naskah Sambutan Ketua Kangge nyukseskeun acara budaya sunda Paturay Tineung Conto Biantara Basa Sunda Tema Kabersihan Sakola Biantara Basa Sunda Tema (Pidato) Paturay Tineung Bahasa Sunda Biantara Paturay Ketua Osis VISI MISI Setalah kami Buatkan pantun Lucu bahasa sunda Edisi pantun islmi dan untuk saat ini kami akan mencoba buatkan pantun Lucu bahasa sunda yang terbaru..
informasi kumpulan contoh pidato menggunakan Bahasa Sunda yang baik dan benar (biantara). Kabersihan sakola oge bilih aya basa anu kirang entep Contoh Naskah Pidato Bahasa Sunda Tema Kebersihan di Kabersihan sakola oge kudu Contoh Naskah Pidato Sambutan Ketua RT, RW, Lurah Baru atau Ketua Osis Paturay Tineung : MC; Binatara pupuhu sakola; Biantara wawakil sepuh siswa; Kalau boleh tau ketua osis nya sekarang siapa ya? terimakasih .Pa Baban nembé wangsul ti sakola. ( Dina tata tulis basa Sunda éta aturan téh disebut Ma’lum Esti mah ketua kelas tur nyaahan pisan ka .
Biantara Basa Sunda “Paturay Tineung ieu ngadidik sim kuring saparakanca salami diajar di sakola SMPN 1 ketua OSIS akan menyampaikan tentang acara paturay tineung basa sunda ini contoh acara paturay tineung kelas ix dalam bahasa sunda Paturay tineung c. hardiknas d. pentas seni. 2. Nurukeun c. Ketua Osis d. Pembina Osis. 5. Nu biantara 2004 Wakil ketua MGMP B Daerah (Sunda & Cirebon), .
- Halaman ini diberdayakan oleh Google dan Bing! -


text:
Komik
Komik nyaéta cerita nu aya gambaran (di majalah, koran, atawa wangunna buku) nu umumna gampang asup sarta pikaseurieun.[1] Komik nyaéta hiji wangun seni anu maké gambar-gambar henteu gerak, anu disusun sakitu rupa ku kituna nyieun jalan carita.[2] Biasana komik dicitak diluhur kertas sarta dilengkepan kalayan téks.[2] Komik bisa dipedar dina sagala rupa wangun, mimiti tina strip dina koran, dimuat dina majalah, nepi ka ngawangun buku sorangan.[2]
Daptar eusi
Términologi[édit | édit sumber]
Di taun 1996, Will Einser medar buku Graphic Storytelling, di mana manéhna ngahartikeun komik minangka "tatanan gambar sarta balon kecap yang nu berurut, dina hiji buku komik" Saméméhna di taun 1986, dina buku Comics and Sequential Art, Einser ngahartikeun téknis sarta struktur komik minangka sequential art, susunan gambar sarta kecap-kecap pikeun nyaritakeun hiji hal atawa ngadramatisasi hiji ideu.[2] Para ahli masih can sapamadegan ngeunaan définisi komik.[2] Sabagian di antarana boga pamadegan yén wangun citakna perlu ditekenkeun, sarta nu séjénna leuwih mentingkeun kasaluyuan gambar sarta téks, sabagian ogé leuwih mentingkeun kasinambungan (sequential)[2]
Istilah Carita Bergambar[édit | édit sumber]
Akronim carita bergambar , nurutkeun Boneff nuturkeun istilah carpon (carita Pondok).[2] Nilik balik dina kalahiran komik, mangka ayana teks sarta gambar sacara babarengan dipeunteun ku Laccasin (1971) minangka sarana ngebrehkeun anu bener- bener asli.[2] Kahadiran téks lain deui hiji kawajiban alatan ayana unsur motion anu bisa ditimbang-timbang minangka jati diri komik séjénna.[2]
Posisi Komik dina Seni Rupa[édit | édit sumber]
Komik Nurutkeun Lacassin (1971) sarta kolegana nyanghareupan minangka seni ka-salapan.[2] Sanajan saéstuna ieu ngan hiji simbolisasi panarimaan komik dina rohang wacana seni rupa.[2] Kira-kira taun 1920-an, Ricotto Caundo pangadeg club DES Amis du Septiéme (salah sahiji klub sinema Paris) nyaéta saurang téoritikus film sarta Panyair ti Italia anu ngucapkeun runtuyan 7 kasenian dina salah sahiji panerbitan klub taun 1932-an.[2] Dina taun 1964, Claude Beylie nambahan televise minangka anu kadalapan, sarta komik aya pas dihandapna, seni kasalapan.[2] Dina taun 1971 F. Laccasin nyantumkeun komik minangka seni kasalapan di majalah “Pour un nevieme art”, sakumaha dicutat ku Marcel Boneff dina taun 1972 di jero komik Indonésia.[2]
Komik Indonésia[édit | édit sumber]
Sajarah Komik Indonésia
- Générasi 1930-an
Ngarujuk dina Boneff, mangka komik Indonésia dina mimiti kalahiranana bisa dibagi jadi dua kategori badag, nyaéta komik strip sarta buku komik.[2] Kahadiran komik- komik taun 1930-an bisa kapanggih dina média Walanda kawas De Java Bode sarta D’orient di mana aya komik- komik kawas Flippine Flink sarta Flash Gordon.[2]
Kira-kira taun 1940-an, loba komik- komik ti Amérika anu diasupkeun minangka suplemén mingguan surat kabar.[2] Taranya nyaéta komik kawas Tarzan, Rip Kirby, Phantom and Johnny Hazard.[2] Populeritas inohong- inohong komik deungeun nyorong usaha nransformasikeun sawatara sipat pahlawan super éta dina selera lokal.[2]
Adaptasi ti komik deungeun dina komik Indonésia meunangkeun tangtangan sarta kritikan ti golongan pendidik sarta pengkritik budaya.[2] Carita rahayat Sumatera anu saterusna jadi téma komik anu pohara dipikaresep ti taun 1960-an nepi ka 1970-an.[2]
- Komik Independen
Dimimitian jeung sumanget pikeun ngalawan hegemoni komik- komik ti luar Indonésia, kaluar ogé komik- komik independen (lokal).[2] Nyobaan katempo meh beda, nyieun pola gambar leuwih variatif sarta ékspériméntal. Loba komikus- komikus indie (independen) ngandelkeun mesin fotokopi pikeun ngalobaan karya- karya maranéhanana.[2]
- Aliran Jepang
Komikus anu maké aliran ieu pohara diuntungkeun kalayan mekarna komunitas di internet.[2] Sawatara situs kawas Julliedillon.net, howtodrawmanga.com, sarta mangauniversity nyieun saloba-loba informasi ngeunaan cara nyieun manga (komik).[2] Ciri utama komikus Indonésia anu aliranna Jepang, nyaéta lolobana ngaran pangarang nu dipalsukeun kalayan ngaran sebutan sorangan-sorangan di dunya maya.[2]


text:
Wilujeng Sumping di Blog Simkuring ASK Tea !! Jaya di Buwana, Bagja di Aherat silih asah, asih, asuh
Selasa, 21 Desember 2010
Bagja Ku Cukup
Di lembur oge pasti bisa.
Cukup boga imah, aya panto aya jandela.
Buruan rada lega.
Boga pepelakan rada loba.
Boga sawah najan sakotak.
Boga kebon najan 10 bata.
Aya Jati jeung Mahoni.
Boga balong nu teu gede.
Aya lele jeung gurame.
Di tengahna aya saung.
Bari ngadenge si Domba Garut jeung hayam pelung.
Teu poho ngukut tikukur matak hirup jadi alakur.
Hayang dahar tinggal ngala.
Beas euweuh aya sampeu.
dibaturan ku hui.
dahar nikmat make peuteuy & jengkol.
Pasti bagja kacida


text:
: Chye Retty Isnendes
(Dimuat dina Cahara Bumi Siliwangi, 7 Desember 2010)
Siki tarum rinu kembang badoang manuk badori eunteup dina kalijaga manuk walet jangjang beusi cihcir disada peuting dina kayu tunjung tutur kumaha piakareunana melak supa samar jadi daun bakung pisitan buah kokosan
(Sinom Bogoran-Siki Tarum).
Katerangan Gambar: 1. Bakung (Crinus aciaticum), 2. Tarum areuy (Indigofera tinctoria), 3. Kuciat (Ficus septica), 4. Ki Hujan (Samanea saman)
Naon sih flora Sunda teh?
Nu nalungtik ngeunaan flora atawa tutuwuhan sacara umum mungkin tos seueur. Malih aya ahli urang Walanda nu ngumpulkeun tutuwuhan tur ngalengkepan nami latenna dugi ka kurang leuwih 3000 spesies (jinis), nyaeta K. Heyne. Kumaha dina hal panalungtikan ngeunaan flora Sunda? Dina tengetan panulis, aya sababaraha urang pemerhati hayati nu kataji ku tutuwuhan Sunda, nyaeta: Pa Unus Suriawiria, dosen manten di ITB nu nyerat perkara lalab dina bukuna Lalab (dalam Budaya dan Kehidupan Masyarakat Sunda), Pa Haryoto Kunto nu ningalikeun katajina anjeunna kana tutuwuhan di dayeuh Bandung dina bukuna Semerbak Bunga di Bandung Raya, atanapi Pa T. Bachtiar ahli geografi nu nuju ngulik ngeunaan toponimi husus topikna tina tutuwuhan.
Tina tilu tengetan, utamana perkara lalab jeung toponimi, katiten kumaha raketna urang Sunda jeung alam sabudeureunana, utamana perkara tutuwuhan. Lalab jadi ciri nu mandiri dina perkara kuliner Sunda. Tuang tanpa lalab (jeung sambel) bagaikan langit tak berbintang cenah, aya nu leungit, teu komplit, teu sampurna. Tur eta lalab teh sayagi dina lingkungan Sunda, najan teu dipelak husus. Numutkeun Pa Unus, tina galengan sawah wungkul tiasa ditaruk kurang leuwih 15 tutuwuhan lalab, di antarana wae: jotang, jonge, gelang, antanan, kurawet galeng. Eta lalab teh kari col we kana sambel marengan sangu ngebul atawa haneut ti nu nganteuran. Laukna peda beureum atawa sirinding, ah cukup, hilap kana macul (deui). Tuangna di dinya we dina galengan bari sila atawa andekak. Emh nikmat. Paingan aya sajak Sunda nu judulna ”Dunya Beuki Beurat”, nu mertelakeun kumaha kanikmatan urang Sunda nu saluyu jeung harmoni alam sabudeureunana.
Tina perkara ngaran lembur (toponimi), kapan jentre lembur urang seuseueurna dingaranan tina kondisi alam, utamana tina tutuwuhan: (cukang)kawung, manglid, kopo, (ci)beunying, bungur(sarang), (ci)awitali, maja(lengka), maja(laya), angkrek, waru(doyong), jste.
Eta tina dua sawangan teh ngalengkepan kumaha tutuwuhan jadi pancaran kabudayaan urang Sunda. Nu paling penting tina perkara tutuwuhan Sunda nyaeta kumaha karuhun Sunda mere ngaran kana eta tutuwuhan. Mere ngaran, eta bagian tina identifikasi nu asup kana wilayah intelektualitas urang Sunda.
Jadi, naon atuh flora Sunda teh? Nu disebut flora Sunda atawa tutuwuhan Sunda teh nya eta tutuwuhan nu jadi bagian tina kabudayaan Sunda sacara umum nu dipikawanoh, dimangpaatkeun, tur jadi bagian tina kahirupan urang Sunda boh sacara fisik boh sacara batin. Ieu wangenan jadi penting lantaran dina sajarah Jawa Barat (elmu sejarah, hartina dina tataran fakta empirik; fakta primer) kacatet ngaran-ngaran tutuwuhan dina kahirupan masarakatna, pon kitu deui dina hal materina, eta tutuwuhan teh aya atawa kungsi aya di kieuna.
Flora Sunda jeung Sajarah Sunda
Urang apal kana ngaran tutuwuhan tarum (indigo) nu geus dimangpaatkeun ku masarakat Karajaan Sunda jeung Pajajaran. Eta tarum teh, jadi bahan pikeun mulas lawon tur geus dibalantikeun deuih. Urang ge teu heran kana ngaran walungan Citarum atawa Karajaan Tarumanagara da pasti patali jeung eta tutuwuhan nu popiler harita. Kitu deui dina abad samemeh ka-17, urang ge apal kana pedes jeung pare. Malah pedes mah kapan jadi pakakas tukeur pikeun pangabutuh primer masarakat Sunda jeung karajaan-karajaan sejen di Nusantara. Malah jeung Portugis mah, eta pedes teh jadi panyumpon pamenta Portugis dina raraga rukun gawe jeung pamulangan jasa keamanan.
Kitu deui dina jaman kolonial, urang sakitu masketna jeung kopi, enteh, karet, tiwu, kalapa, jarak. Malah kopi mah nepi ka jadi hariring batin dina sisindiran kleung dalengdek.
Kleung dalengdek Buah kopi raranggeuyan Ingkeun anu dewek Ulah pati diheureuyan
Hiji kaendahan nu gelar tina hideungna sajarah nagri nu kajajah. Kaendahan tina paitna kopi jeung kasang sangsarana masarakat Sunda nu jadi inlander di handapeun peupeuh jeung tajong Tuan Kawasa, dina subordinasi, stereotif, jeung dominasi mental kuli nu diopinikeun ku imperialis. Kitu deui jeung jarak nu nyumiratkeun minyak tina paitna penjajahan Jepang di tatar Sunda.
Salian ti tutuwuhan nu dipikaterang sacara fakta empirik, biologik, jeung historik, ragam kakayaan tutuwuhan di masarakat Sunda oge sacara permanen bisa katimu dina tamperan sastra jeung folklore, komo dina produk tinulis mah. Sastra lisan Sunda ngawadahan kreativitas manusa Sunda nu raket interaksina jeung alam sabudeureunana. Dina babasan, paribasa, sisindiran, carita rahayat, guguritan, lulucon, kakawihan murangkalih, flora Sunda hirup tur diawetkeun. Dina folklor kitu keneh; dina kaulinan, kapercayaan, ubar tradisional, undagi (arsitektur tradisional), tatarias, tataboga, tatabusana, jste., flora Sunda teh kakayaan nu tan wangenan ajenna; kalintang berhargana.
Flora Sunda dina Panalungtikan
Ngaran tutuwuhan Sunda nu kapendak tina panalungtikan salami dua taun ieu (2009-2010)[1], geuning hese dilacakna di lapangan. Urang Sunda kiwari apal wujud teu apal ngaran atawa sabalikna apal ngaran tapi teu apal wujud kana tutuwuhan Sunda. Ku kituna, sumber data tina panalungtikan taun kahiji (2009) teh mangrupa teks tinulis jeung lisan nu nyimpen informasi katut data ngeunaan flora Sunda.
Tina genep teks nu dianggo (Naskah buhun Sewaka Darma, Naskah buhun Amanat Galunggung, Kamus Umum Basa Sunda, Kamus Basa Sunda R.A. Danadibrata,Semerbak Bunga di Bandung Raya, Lalab dalam Budaya dan Kehidupan Masyarakat Sunda),katut teks lisan ti lapangan, kaidentifikasi tutuwuhan Sunda 1131entry tutuwuhan Sunda.
Tina eta entry, dilacak deui eta tutuwuhan teh pangaweruh jeung kamangpaatanana di masarakat Sunda. Tina babagian tutuwuhan nu dipikaweruh jeung dimangpaatkeun teh nya eta: akarna (28 tutuwuhan), huina (umbi) (38 tutuwuhan), tangkalna (334 tutuwuhan), daunna (236 tutuwuhan), kembangna (106 tutuwuhan), jeung buahna (kaasup sisikian) (317 tutuwuhan).
Hanjakalna, tina entry nu sakitu seueurna teh seueur keneh nu can dipikaterang wujudna, boh gambarna boh tangkal hirupna. Malah seueurna mah tos teu kapendak (teu disebut tumpur ge). Siga dina sinom Siki Tarum di luhur, aya tujuh flora atawa tutuwuhan jeung genep bagian tutuwuhan nu disebut. Naon wae? Tujuh tutuwuhan nu aya: tarum, kalijaga, tunjung tutur, supa, bakung, pisitan, kokosan. Babagian tina tutuwuhan nu lima tea nyaeta: siki, kembang, kayu, akar, daun, buah.
Tina nu tujuh ngaran tutuwuhan, dua tutuwuhan: kalijaga jeung tunjung tutur panulis teu terang jeung teu mendakan gambarna –manawi aya nu uninga?, atanapi tos tumpur mung aya dina pupuh jeung karya sastra lianna? Ieu ambahan pikeun panalungtikan urang satuluyna, ngobet tur ngawanohkeun deui tutuwuhan Sunda nu tos langka.
Pamungkas Tuwuh
Tina identifikasi data nu kakumpulkeun sajumlahing entry tutuwuhan Sunda (1131), eta ngagambarkeun yen urang Sunda apal, terang, wawuh, wanoh, raket sarta kungsi hirup dalit, malah dimangpaatkeunana pisan eta tutuwuhan. Tina hal mere ngaran, ieu mangrupa kabeungharan batin urang Sunda dina unsur pangaweuh nu ningalikeun kaintelektualan urang Sunda. Upama aya 1131 ngaran tutuwuhan, hartina aya jeung kungsi aya 1131 spesies tutuwuhan.
Kumaha kiwari eta tutuwuhan Sunda teh dina mangsa bukbak lahan pikeun kapentingan: mall, babakan junti agreng, pabrik, area pertanian, jrrd? Kumaha palire pamarentah jeung masarakat (Sunda) kana tutuwuhan Sunda?
Hal sejen, dina tataran teknologi jeung komunikasi nu ngadunya (internet), ngaran-ngaran daerah tutuwuhan teh aya indikasi dikawasa ku nu ngunggahkeunana. Misalna, upami urang tatar x nu ngunggahkeunana, ngaran lokal x bakal dipikaterang ku sajagad, ngaran lokal y mungkin aya atawa mungkin moal aya dina internet.
Hal ieu kedah dikritisi, margi sacara sadar atawa teu sadar maehan kabeungharan batin nu hirup di tatar y. Salian ti eta, eta ngaran nu diunggahkeun teh bisa jadi rujukan nasional, padahal K. Heyne nu urang Walanda ge teu maksakeun maneh kudu aya ngaran rujukan; acuan, kajaba ti ngaran latenna nu dianggap henteu barobah basa tur bisa dirujuk ku sagala bangsa.
Tina hal ngaran ieu oge, sim kuring bade ngemutan ka Bapa Gupernur. Anggo wae ngaran Ki Hujan ulah Trembesi kanggo tangkal nu dipelak di dayeuh Bandung. Langkung nyunda da ngaran tutuwuhan Sunda, banda urang Sunda. Sakantenan mopilerkeun deui ngaran tutuwuhan Sunda.
Punten jeung hatur nuhun.*
Cigugurgirang, 09 Desember 2010
[1] Tim panalungtik: Ketua: Retty Isnendes, S.Pd., M.Hum. Anggota: Dr. Ana Ratnawulan, M.Si, Asep Sutiadi, S.Pd., M.Si., Drs. Dede Kosasih, M.Si.


text:
Kamari kuduna jadi eunteung pikeun bekel
naratas jalan sangkan lolongkrang,
teu katutupan jalan
Lumampah di alam dunya
ceunah darma wawayangan
usik malik diobah ku dalang
Tapi urang lain wayang
sabab wayang moal boga kahayang,
da wayang mangrupa barang
Lumampah urang tangtu ngajojo kahayang
hayang tandang, pakan jeung sandang
sabab urang boga akal jeung pikiran
lain wayang nu ngan hudang mun diangkat ku dalang
Kamari nu can pasti tong dijadikaeun nyunkeulit ati
tuluy jadi hoream ngahontal kahayang
gagal lain hartina lengiteun akal
tapi kudu nyiar jalan pikeun meunggaskeun
rurungkan nu ngahalangan jalan
Sing percaya kana diri
nu dianti pasti ngawujud bukti
asal usaha jeung percaya kanu Maha Suci
Urang beda jeung wayang
lantaran urang boga akal jeung pikiran
wayang ngan ukur parabot dalang
nu dipirig ku gamelan dina acara hiburan


text:
sana(n)jak aing ka Ba(ng)kis, (sanggeus kuring nepi ka Bangkis)
ku ngaing geus kaleu(m)pangan, (ku kuring geus kaleumpangan)
nepi ka Talaga Hening, (nepi ka Talaga Hening)
ngahusir aing ka Peusing, (kuring ngajugjug ka Peusing)
Na leu(m)pang megat morentang, (ngaliwatan jalan narabas)
meu(n)tas aing di Cili(ng)ga, (kuring meuntas di Cilingga)
sane(pi) ka Putih Birit, (sanepi ka Putih Birit)
panjang ta(n)jakan ditedak, (tanjakan panjang dilakonan)
ku ngaing dipeding-peding, (dilakonan salengkah salengkah)
Sadatang aing ka Puncak, (satepina kuring di Puncak)
deuuk di na mu(ng)kal datar, (diuk dina batu datar)
teher ngahididan a / wak, (bari ngahihidan awak)
teher sia ne(n)jo gunung, (terus manehna neuteup gunung)
itu ta na bukit Ageung, (itu teh bukit Ageung)
hulu wano na Pakuan, (pangluhurna sa-Pakuan)
Tulisan di luhur teh dicutat tina Bujangga Manik, naskah kuna Sunda, baris ka 50 nepi ka baris 64. Nyutat teh bari ngilu ngawawaas kumaha petana nyacat leumpang ti Pakuan (kota Bogor ayeuna) nepi ka daerah Puncak dina awal abad ka 16.
Meureun harita mah leuweung teh geledegan keneh, jalan ge pantesna teh jalan satapak, atuh nu mukim pasti kana ancal-ancalan. Bujangga Manik nyorang leuweung luwang liwung dilakonan sosoranganan, kituna teh lain lengkah tambuh laku. Tapi neangan luang ngajugjug ka tempat paelmuan.
Lalampahan lir ngaji diri, nyuprih elmu dina jalan askestis. Padahal Bujangga Manik teh tohaan, menak di karajaan. Gurilapna kadunyaan teu matak serab, teu galideur ngalaksanakeun tekadna neangan kasampurnaan hirup.
Dina lalampahanana unggal nepi ka kawikuan teu weleh nimba pangaweruh nu jadi udaganana, kitu deui teu tumarumpang mun kudu sasapu, beberesih runtah di sabudeureun kawikuan. Leuweung, gunung, lautan (Bujangga Manik waktu mulang ka Pakuan satutas lalampahanana kungsi ngilu balayar naek parahu, nyebutna teh Ameng Layaran) teh alam nu kudu dipikawanoh, lain nu kudu ditalukkeun. Bujangga Manik dua kali ngalakonan lalampahan panjang, nincak alas Jawa, nepi ka bisa carek Jawa (ngomong basa Jawa) tug nepi ka Bali. Hasil lalampahana dicatetkeun, ditulis dina daun lontar, unggal wewengkon nu kungsi katincak dicatetkeun ngaran tempatna, ngaran gunung, ngarang walungan, ngaran tempat kawikuan (kabuyutan), lir data topografi nu kacida pentingna. Bujangga Manik geus mere tetengger, geus nyieun artefak, yen kasadaran literasi teh kacida pentingna guareun urang sarerea sakaligus mere tanda yen kasadaran literasi urang Sunda geus aya ti beh ditu mula.
Wanoh jeung alam lain ngan sakadar ngaprak leuleuweungan, laju nanjak ka puncak gunung, balayar tur teuteuleuman dilautan atawa ngacacang di mega malang. Tapi aya kasadaran yen darat laut jeung udara teh bagian tina kahirupan, aya rambat kamalena nu silih pangaruhan. Mun jalma teh disebut subyek, alam lain malulu obyek nu kudu dieksploitasi bari jeung teu jeujeuhan. Sadar ka palebah dinya, mangsa kiwari renung organisasi atawa lembaga nu merhatikeun tur mikacinta alam jeung lingkunganana boh nu ngaku pecinta alam, penempuh rimba atuh teu kaliwat organisasi nu ngupayakeun sangkan bisa mere pangaruh kana kawijakan pamarentah dina widang lingkungan.
Di Bandung aya pakumpulan penempuh rimba nu kawilang kahot nyaeta Wanadri (mun ningali buku Kandaga Kasusatraan Sunda, MA Salmun, 1957, hartina Wanadri teh leuweung gerotan), malah ieu pakumpulan teh bisa disebut pangkolotna di Indonesia mah, ngadegna taun 1964. Hakekat Wanadri teu leupas tina ngajaga jeung ngamumule alam sapuratina jeung keur kapentingan pangaweruh jauhna mah sangkan mikacinta ka lemah cai. Atuh unggal anggotana ge kudu jangji boga sipat satria, teu ngarogahala alam, daek tutulung, rela berkorban keur ngabela kaadilan jeung bebeneran.
Mun nilik kadinya asa teu jauh jeung lalampahan asketis Bijangga Manik utamana dina mikacinta jeung ngamumule alam lingkungan. Isu-isu global ngeunaan lingkungan kayaning global warming jeung kasadaran lingkungan (ekologi) kacida alusna lamun dilalanyahan diwanohkeun ka barudak sakola ti mimiti Taman Kanak-kanak.
Sigana aya alusna lamun Wanadri ngalalanyahan asup ka sakola sakola ngaguar kabeungharan jeung mangpaat leuweung, gunung, laut jeung dirgantara dumasar kana pangalaman nu geus dilakonan ku anggota Wanadri. Ti mimiti ngajajah puncak gunung, nyasar leuweung, SAR,.numpak pesawat trike ti Sabang ka Marauke. Ngawanohkeun alam ka barudak teh mangrupa investasi sangkan generasi kahareup tambah sadar lingkungan.
Atuh alusna mah sakabeh pangalaman Wanadri ge dibukukeun, ambih kabaca ku balarea, da ayana Wanadri teh keur urang Bandung hususna, keur urang Sunda umumna matak pikareueuseun. Ku dibukukeunana pangalaman Wanadri sahenteuna bakal nambahan kabeungharan literasi ka Tatar Sunda.
***
Dina bulan Agustus 2010 Cupumanik teh nincak taun kadalapan. Alhamdulillah ti mimiti bulan Agustus 2003 tug nepi ka ayeuna, unggal bulan majalah Cupumanik medal, nepungan nu macana.
Geus loba nu diguar, geus loba nu ditulis, sugan we sasieureun sabeunyeureun nu ditulis dina Cupumanik teh ngilu ngabeungharan batin urang Sunda.
Dina emprona milih tema nu rek dimuat teh lain pagawean enteng, lir ngeusian tarucing cakra nu teu puguh pertanyaanana. Najan kitu ari implengan mah tetep aya, ngalelebah nu kumaha nu merenehna.
Sangkan ulah sasab teuing dina majalah nu ayeuna diguar kumaha pamadegan ti para inohong ngeunaan Tatar Sunda, aya widang atikan, politik, budaya, ekonomi jeung sajaban ti eta. Maksudna mah sangkan kakoreh nu kumaha atuh Sunda nu dicita-citakeun teh, kumaha carana ngawujudkeun eta cita-cita tur naon hahalangna jeung kumaha ngungkulanana. Tangtu pamadegan ti nu sejen ge dianti-anti pisan pikeun mairan eta pasualan. Sugan jeung sugan pamadegan ti balarea teh bisa ngajanggelek jadi hiji strategi keur nyungsi Sunda nu mandiri.
TUNGGUL HAUR.
Ku : MAMAT SASMITA
Geus rada lila teu ka lembur teh, aya kana dua taunna. Lain teu sono, ngan nyakitu kangaranan ka lembur, kudu we rada merekis pesak. Da geuning anu ngumbara mah sok rajeun disangka loba pakaya. Komo lamun datangna sakulawarga bari make mobil, boa mobil teh meunang nyewa. Lain gagayaan datang make mobil teh tapi meunang ngitung, asa leuwih murah batan kana beus komo mun make travel mah. Mun indit sorangan enya leuwih murah kana beus. Datang ka lembur teh sok kari waasna, indung jeung bapa geus taya dikieuna, atuh lanceuk-lanceuk kuring teu mukim di lembur tapi di kota sejen. Titinggal kolot ngan kari kebon sacangkewok, dianggap jimat titinggal kolot. Mun ka lembur nganjang teh sok ka kapiadi, enak emang nu panggedena, ari umurna saluhureun kuring, malah kaitung jauh. Najan kitu nyebut mah tetep adi, atuh manehna nyebut ka kuring teh akang. Geus jadi kabiasaan barang jol teh sok loba nu nguah-ngaeh bari jeung nyolongkrong sasalaman, terus jul-jol aya bari teu lengoh sok aya we nu dibawa, kayaning cau, ranginang, opak, majarkeun ambih kaasaan ku urang kota. Asa jadi menak keur kita mah. Ari ka Bi Oyoh mah sok ngahaja ngengken bubuy sampeu, deuh da matak poho ka mitoha atuh ngahenggoy bubuy sampeu meunang bi Oyoh mah. Di luarna teuas semu tutung, ari dibuka teh muruhmuy, ngan murakna kudu panas keneh, karasa ni’mat pisan.
Bada lohor ngoloyong ka beh tonggoh, rek manggihan Ua Adung, kitu we ua Adung ge kapi-kapi keneh, lain ua teges, maksud teh rek meuli awi haur sababaraha leunjeur jeung tangkal albasiah satangkal mah. Awi mah rek dipake mager kebon, ari albasiah mah keur ngaganti tihang saung lisung nu kapiadi. Lain saung lisung meureun nu benerna mah, da ngan ukur di pipir imah, pedah dipasang suhunan nyolodor saeutik tamba kahujanan teuing.
Kabeneran Ua Adung keur nyampak, teu ngobrol kapapanjangan togmol nepikeun hayang meuli haur, sababaraha leunjeur jeung tangkal albasiah, demi nu nuarna mah geus ngahiras ka Kang Sodik, tatangga kapiadi, harita ge bareng nepungan ka Ua Adung. Gonjreng mayar sakumaha rega umumna bari ijab kobul sabiasana nu ngajual jeung nu meuli. Pasosore Kang Sodik mucunghul bari manggul tangkal albasiah, da awi mah cenah geus di ka kebonkeun. Tangkal albasiah di golerkeun deukeut lisung, moal waka dipigawe ngadagoan rada garing heula, ambih babari migawena jeung ambih teu malincang
Di lembur teh ngadon ngendong meunang sapeuting, meungpeung budak keur pere sakola, rehe combrekna lembur karasa beda jeung di kota, di kota mah peuting ge tetep we matak haringhang. Indung budak mah ti barang datang keneh teu cengkat di dapur, majarkeun resep ngasur-ngasur suluh di hawu. Kepoh-kepoh niupan songsong, haseup meletek, ma’lum suluhna teu garing pisan da keur usum ngijih. Ari anak kuring mah ukur ngadepong di tengah imah bari nyonyoo kubus rubik 3x3, anak kuring teh awewe kakara kelas hiji SMP. Dititah niup songsong ge kalah ngajerete, sieun kapetelan ku ruhak jeung gigisik bae, da panon peurih keuna ku haseup.
Kapeutingnakeun, bari ngajapapang, ngararasakeun simpena peuting, bet inget kana carita bapa suwargi. Carita jaman gorombolan taun 50an di lembur ieu pisan, majarkeun maju ka peuting teh teu weleh hariwang, inggis ku bisi, da lembur mindeng dijorag gorombolan. Teu kaur boga banda pakaya mindeng direweg ku gorombolan, leuheung mun ukur banda pakaya, tapi deuih sok kajadian dititah ngilu ka leuweung, dipaksa jadi gorombolan. Keur nyingkahan karerepet siga kitu nya antukna mah ngungsi ka Bandung, cenah mah ngungsi teh mangsa kuring umur tilu taun. Mun harita teu ngungsi, boa kuring ge angger we jadi urang lembur, moal jadi urang Bandung.
Isukna pabeubeurang, sanggeus garing ciibun, kuring ngajak anak ka pajaratan bapa jeung ema, rek ngadon sasapu jeung meresihan jukut nu rada ngajejembrung. Budak mah dititah sasapu ku sapu nyere, nyapukeun kalakay, ari kuring mah ngababad jukut jeung nyokelan teki. Cek kuring ka budak „Tah nu ieu mah kuburan Enin, ari nu ieu kuburan Engking..“, budak teh neuteup kuburan sajongjongan mah, sigana ngabde siga kumaha ari Enin jeung Engkingna. Da enya anak kuring mah teu nyahoeun pisan rupa aki jeung ninina. Nu deukeut mah jeung aya keneh dikieuna ninina ti indungna.
Beres ngored jeung sasapu di pajaratan, tuluy mulang bari ngala daun kuciat, di sisi jalan nu kaliwatan. Daun kuciat teh keur ubar, bitis indungna budak rada bareuh saeutik, aya nu mere nyaho sangkan dihaneutan ku daun kuciat meunang ngaleumpeuh, ditempelkeun haneut-haneut ka nu bareuhna. Ari ngaleumpeuhna dina teko aluminiem nu dieusian ku cai panas.
Cenah nu alus mah ku bungkusan lebu haneut tina hawu, tuluy dibungkus ku daun kuciat, tah terus ditempelkeun dina nu bareuhna. Ari di Bandung mah hawuna ge euweuh, nya kapaksa ngaleumpeuh daun kuciat teh dina teko panas.
Barang datang ka imah kapiadi, diburuan geus pabalatak tunggul haur jeung regang awi daunan keneh, atuh aya nu ngabagug deuih tunggul tangkal albasiah. Cenah eta tunggul nu galituk teh ti Ua Adung. Puguh we keur kuring mah rada heran naha bet dibabawa kadieu. Cek kapiadi, mun barangbeuli ti Ua Adung kudu puguh ijab kobulna, lantaran nu dibeuli teh awi jeung tangkal albasiah, eta hartina nu dibeuli teh sapuratina, ti mimiti daun, regang nepi kana tunggulna. Ngadenge kitu kuring bati melengek, bener atuh Ua Adung teh. Ngan eta we karunya nugar jeung ngakutna, da meureun kudu mayar. Sedengkeun diakutna ku mobil bak.
Kencling we kuring indit ngajugjug ka imah Ua Adung, rek muguhkeun, da angkanan teh rega sakitu mah kurang keneh mun kudu nugar jeung ngakut tunggul. Kasampak Ua Adung keur nyangsaya dina bale-bale hareupeun imahna, bari ngageberan awak ku dudukuy, bajuna ngaliglag. Tayohna cape balas nugar tunggul. Bari uluk salam kuring nyolongkrong sasalaman, tuluy nepikeun pamaksudan rek ngagantian ongkos nugar tunggul jeung ngakutna. Walon Ua Adung lalaunan “Heueuh urang teh kamari teu puguh ijab kobulna buniaga teh, Ua teh embung boga hutang bisi kabawa ka aherat. Geura pek lamun tunggul teu diala, heug sirungan tuluy jadi gede, geus gede tuluy dijual kapan eta teh sarua jeung ngajual barang batur, matak tunggul ditugar bisi jadi mamala keur Ua”. Kuring bati melengek, pok dieu Ua Adung ngomong “Ku Ua ieu duit tambahna teh ditarima keur buruh nu nugar tunggul jeung keur ongkos ngakutna da kana mobil bak, eta deuih nya Jang Sodik siga nu teu ngarti bae nuar tangkal teh, majarkeun da teu dipiwarang..”.
Cek kuring “Nu lepat mah abdi Ua, leres Kang Sodik teu dipiwarang nugar tunggulna, raraosan teh siga icalan di kota tara aya ijab kobulna”.
Pasosore kuring jeung kulawrga nyemprung balik ka Bandung, ngalangkang keneh pameunteu Ua Sodik, nu darehdeh hirup pinuh kajujuran.


text:
Duméh kacaritakeun di lebah terminal angkutan kota Kecamatan Tanjungsari, Kabupatén Sumedang, aya béngkong wanoja nu pada ngadeugdeug ti mana-mana, boh ti nu deukeutna boh ti nu jauhna, Kuring ngahajakeun ngulampreng ka lebah dinya.
Alatan teu apal di mana perenahna, nya mapaykeun ka warung sangu nu aya di sabudeureun terminal. Enya waé, ngaran Bu Épong téh geus teu bireuk deui, da saha-saha nu aya di dinya pada nunjukkeun ka lebah Gang Masjid nu paeunteung-eunteung jeung pom bensin.
Barang anjog ka bumina nu liuh ku tutuwuhan tur matak pikabetaheun, bengkong nu boga ngaran Épong Atikah Rostiana (42 thn), ngahiap kuring bari nyuguhan tur ngajak ngobrol sabudeureun pangabisana dina marajian.
Nyunatan ti saprak SD
“Aduh hilap deui nya, da saleresna mah nuju kelas 5 SD oge tos jalan kana nyepitan téh, harita kinten yuswa 11 taun, namung masih kénéh disarengan ku pun bapa. Ari nyepitan nyalira mah saparantosna abdi nincak SMP nuju taun 1970an, da harita dina sadinten téh sok aya kana 10 dugi ka 15 urang nu disepitan tur tempatna ogé patebih, nya abdi ka kalér pun bapa ka kidul” kitu jawaban Épong basa ditanya ti mimiti iraha bisa nyunatan téh.
“Ari nu jadi sarat pikeun jadi bengkong mah nya kudu luas waé, teu aya nu sanésna. Atuh nuju abdi ngawitan diajarna mah, nya ningalikeun waé waktos ngingiring ka pun bapa upami aya nu nyepitan, da ti putra-putrana nu sapuluh téh, nu sok dicacandak mah mung abdi wungkul. Harita, nuju ngawitan mah, abdi mung nyepengan murangkalih nu badé disepitan sareng ngasong-ngasongkeun alat, sapertos babango, tanduk, sareng péso tikel nu diperyogikeun ku pun bapa” ceuk Épong nerangkeun deui.
Sanggeus dipercaya ku bapana kalayan meunang peupeujeuh sangkan ulah ngahargakeun jeung pipilih jalma, Épong mimiti lalampahan nyunatan sosoranganan; nu deukeutna di daérah Genténg, Pasanggrahan, jeung Sumedang, atuh nu jauhna ka daérah Tasikmalaya, Sindanglama, jeung Bantarujeg.
Ari dina prakna nyunatan, Épong bisa diangkir ka tempat nu boga hajat atawa nu boga hajat ngahajakeun datang ka Tanjungsari, malah aya ogé nu mondok nepi ka walagri deui. Nurutkeun pangalaman Épong, umur budak sunat nu merenah mah ulah kagok, upama orok, nya sakira umur dua bulan atawa tacan nangkuban, upama budak leutik ulah nu keur meujeuhna kembang buruan, atuh upama geus sawawa, nya moal susah deui kana ngurusna.
Dina lebah nyunatan, Épong éstu digawé ukur ngan manéhna sorangan kalayan taya asistén atawa pembantu. Kitu deui dina sababaraha kali kagiatan sunatan massal nu kungsi diiluan ku Épong, boh nu di Bandung, Kadungora Garut, atawa Sumedang. Épong kakara ngarasa perlu aya nu mantuan mun aya nu ngadon nyunatan di imahna, nya éta lebah ngurus budak sunat nepi ka walagri anu karepna sok diladenan ku adina. Upama diangkir ka nu jauh, Épong kakara merlukeun dibarengan ku salakina.
Ti saprak mimiti nyunatan tug nepi ka ayeuna, Épong nerangkeun yén geus aya kana duapuluh rebuna nu disunatan ku manéhna, malah baréto mah sok rajeun ditulis ngaran-ngaran budak sunat téh. Ngan kabehdieunakeun, tara pirajeuneun alatan ku sibuk téa.
Budak Sunat Sawawa
Siga béngkong atawa paraji sunat lianna, Épong ogé tangtuna kungsi nyunatan budak sunat nu umurna geus sawawa, “Malah lain ngan saukur sakali dua kali, aya kana ratusna mun dicatetkeun mah” ceuk Épong mairan.
Ari budak sunat nu geus sawawa mah, biasana sok ngahajakeun ngadon ka Tanjungsari malah nepi ka mondokna sagala, aya nu ngan tilu poé, aya ogé nu nepi ka saminggu. Ngan Épong nambahkeun, tacan kungsi kapaluruh naon anu jadi marga lantaranana loba budak sunat nu sawawa apaleun ka manéhna. Ngan nu pasti mah, budak sunat nu geus sawawa téa, lolobana mah urang non-muslim nu arék asup kana agama Islam atawa turunan etnis Cina jeung non-muslim nu kudu disunatan lantaran keuna ku alesan kasehatan. Jeung deui, lolobana nu daratang téh ti nu jauhna, saperti Bandung, Bogor, Sukabumi, Jakarta, malah mah ti Surabaya ogé kungsi aya nu datang.
Dina nyunatan nu geus sawawa, Épong nyebutkeun yén manéhna teu ngarasa ragab ku itu ku ieu sarta taya bédana jeung nyunatan budak leutik. “Dalah nu umurna geus sawawa ogé ari dina prakna mah siga budak leutik waé satungtung tacan cageur mah, taya kaéra deuih. Atuh upama aya nu hayang nyahoeun kana bobogaanana, si budak sunat téh teu kireum-kireum sok rajeun mukakeun sarungna ku sorangan” ceuk Épong deui.
Ngan leuwihna dina nyunatan nu geus sawawa, nya éta ngantengna tali duduluran tur manjang nepi ka ayeuna. Malah Épong mah nyebutkeun “Resepna janten paraji sunat téh, Alhamdulillah janten seueur baraya, contona waé, upama mareng kana lebaran téh sok aya waé nu barangkirim”
Épong Jeung Dokter
Dina biaya nyunatan atawa ipekah nu katampa, lebah Épong kacida béda pisan jeung prakték dokter nu matok harga pikeun sakali sunat, jeung deui pikeun Épong mah nu ngaranna ipekah téh tara diwatesanan tur sagemblengna disérénkeun kana kasanggupan nu boga hajat. “Ti payun dugi ka ayeuna ogé abdi mah tara mangaoskeun, ah sapadipasihanna waé, ageungna aya nu masihan saratus rébu atuh dina alitna nya aya nu lima puluh rébu, malih mah aya anu kirang, ditampi wé da abdi mah henteu mangaoskeun” kitu ceunah.
Atuh dina mangsa kiwari ku lobana dokter nu muka prakték sunat di mana-mana, budak leutik nu disunatan ku Épong mingkin saeutik waé, komo dina bulan Sapar mah taya pisan saurang-urang oge. Atuh dina bulan-bulan sejenna paling loba nepi ka sapuluh urang.
Basa ditanyakeun naha aya karep pikeun nurunkeun pangabisana ka barudak ngora, Épong ngarasa wegah, pokna téh “Henteu ari maksad ngalungsurkeun mah, margina moal katurutan sareng karunya waé ku capéna, komo murangkalih ayeuna mah bénten sareng anu kapungkur, sok babari barosénan!”***


text:
Gitar
Gitar nyaéta alat musik anu kawèntar di sakuliah dunya.[1] Alat musik ieu dipaènkeun ku cara anu bèda-bèda numutkeun tipe atawa jenisna.[1] Diantara sakian loba tipe gitar, jenis gitar klasik nyaéta salasahiji alat musik anu digunakeun utamana mah jang ngahaleuangkeun karya-karya solo musik klasik.[1]
Daptar eusi
- 1 Sajarah Gitar
- 1.1 Sajarah kapanggihna gitar ti jaman Medieval nepi ka abad ka-20, dumasar sajarah sarta kamekaranana
- 1.2 Kamekaran gitar di Wétan
- 1.3 Mesir sarta Romawi
- 1.4 Pertengahan Abad di Éropa
- 1.5 Abad ka-16
- 1.6 Abad ka-17
- 1.7 Pangaruh di Jerman
- 1.8 Pangaruh di Éropa Wétan
- 1.9 Spanyol sarta Portugal
- 1.10 Pangaruh di Italia
- 1.11 Abad ka-18
- 1.12 Abad ka-19
- 1.13 Abad ka-20
- 2 Jenis Gitar
- 3 Galéri
- 4 Konstruksi Gitar
- 5 Pungsi Gitar minangka pangiring (Rhytm)
- 6 Diajar Gitar
- 7 Galéri
- 8 Tempo ogè
- 9 Galéri
- 10 Referensi
Sajarah Gitar[édit | édit sumber]
Gitar nyaéta alat musik tradisional di daèrah Spanyol, sahingga alat musik ieu dipercaya asalna daèrah Spanyol.[2] Ngan aya nu nyebutkeun yèn sajarah Gitar dimitian samèmèh masèhi, nyaéta Zaman Babilonia.[2] Awalna, alat musik ieu bentukna leutik jeung deuih miboga opat petikan hungkul.[2] Masing-masing dawai èta miboga pasangan.[2] Aya ogè nu nyebutkeun yèn gitar asalna kapanggih ku manusa purba anu ngadéngé sora (anu ayeuna jadi nada) tina tali panah anu biasa dipakè moro.[2] Kaaslian gitar henteu bisa ditempo ti kaantikanna. Sawatara ahli ngarasa pakakas ieu asalna ti Benua Afrika, dimana loba Réplika modèrn dina wangun kotak buleud kawas kulit kerang jeung Gut / benang-benang sutera, di wewengkon benua éta. Ahli séjén manggihan pakakas ieu dina wangun kaca di rélief-rélief batu kolot di jaman Asia Tengah sarta Asia Kuno. Bahan pamikiran séjén ogé timbul kalayan kapanggihna vas-vas Yunani Kuno anu miboga corak. Greek Strings meureunan nyaéta pakakas kahiji anu dikatagorikeun minangka gitar. Gitar modern kamungkinan akarna ti gitar Spanyol, tapi sagala rupa jenis gitar kawas instrumèn-instrumèn anu urang bisa saksian dilukisan-lukisan dina jaman Medieval sarta Rènaiassance anu loba aya disakumna Éropa.
Sajarah kapanggihna gitar ti jaman Medieval nepi ka abad ka-20, dumasar sajarah sarta kamekaranana[édit | édit sumber]
- 1265 Juan Gil ti Zamora nétélakeun yén sajarah gitar dimimitian ti ”Ars Musica”.
- 1283–1350 Guitarra Latina sarta Guitar Moresca aya dina puisi “Archpriest of Hita”.
- 1306 Saurang pamaén gitar ulin dina hiji tempat rèligius (The Feast of Westminister) di nagara Inggris.
- 1487 Johannes Tinctoris boga pamadegan yén instrumèn gitar kapanggih ku bangsa Catalans.
- 1546 Alonso Mudarra nyiptakeun komposisi “Tres Libros de Musica en Cifras Para Vihuela” anu ngalibatkeun gitar dijerona.
- 1551 – 1555 Salapan buku tablatur gitar dipedar ku Adrian Le Roy.
- 1600 – 1650 Sagala rupa jenis tablatur pikeun gitar dipublikasikeun. Popularitasna mimitian nyaingan Lute (sajenis instrumèn gitar ogé).
- 1674 Buku “Guitarre Royal” anu dipedar ku F. Corbetta anu naékkeun popularitas ti gitar. Buku ieu didédikasikeun ka Raja Louis XIV.
- 1770 – 1800 Senar ka 6 ditambahkeun dina gitar sarta kabéhanana jadi Single String.
- 1800 – 1850 Gitar ngalaman penclut kepopuleranna dina hal penampilan sarta publikasi. Fernando Sor, Mauro Guiliani, Matteo Carcassi sarta Dioniso Aguado nyaéta para komposer kaceluk anu nulis, ngajarkeun sarta medar komposisi maranéhanana.
- 1850 – 1892 Saurang produsén gitar Manual Torres ngamekarkeun generasi anu urang nyaho ayeuna ieu.
- 1916 Segovia ngayakeun konsèr di Ateneo, anu mangrupa gedong konsèr anu pangkacelukna di Madrid dina waktu éta. Saméméhna instrumèn gitar dipikawanoh tacan bisa dipidangkeun dina even sagedé ieu.
Kamekaran gitar di Wétan[édit | édit sumber]
Dipercaya yén sajarah gitar asalna ti belahan wétan. Diditu para archéolog manggihan instrumèn sarta barang-barang anu aya sangkut pautna jeung èta minangka patokan dina dunya asalna gitar anu tacan dipikawanoh. Diantara barang-barang sajarah anu kapanggih di Babylonia, anu pang rèlevan nyaéta Plaques anu dijieun ti taneuh liat (1900-1800 B.C.), di mana dipintonkeun sosok-sosok bugil anu keur maénkeun instrumèn-instrumén musik. Sawatara ti instrumèn-instrumèn éta miboga persamaan umum anu sarua jeung gitar. Analisa saterusna ngabuktikeun yén aya béda antara body sarta neck gitar. Bagian tukang ti gitar éta pohara datar; di mana bagian tukang gitar kasebut dina harigu saurang pastur. Ieu cukup ngabuktikeun yén euweuh kamungkinan instrumèn kasebut ngawangun Bowl-shaped / mangkok. Pohara écés kasampak yén leungeun katuhu keur metik senar / tali-tali. Hanjakalna jumlah senar-senar kasebut henteu kasampak écés. Tapi di Plaques séjénna saeutikna aya 2 senar. Aya Bukti ti instrumèn-instrumèn anu nyarupaan gitar geus kasampak; Syria, Susa (hiji dayeuh kuno di Kalér Teluk Persia: ibukota ti karajaan Pèrsia).
Mesir sarta Romawi[édit | édit sumber]
Dina awalna, hiji-hijina instrumén musik anu miboga senar di Mesir nyaéta Harpa anu ngawangun busur/ Bow-shaped. Sawatara lila saterusna, instrumèn anu miboga beuheung anu ditandaan jeung Frets, sarta dijieun bisa ti benang-benang sutera/ Gut anu digantungkeun dina beuheung. Dina pamustunganana sawatara bagian sarta karakteristik anu baris jadi hiji instrumèn anu nyambung jeung gitar sarta ogé kabéh instrumèn-instrumèn anu miboga senar tur miboga beuheung, kalayan padika petik sarta nundukeun sirah. Perkembangan saterusna nyieun instrumén ieu leuwih madanan wangun gitar. Instrumén-instrumén ti jaman Romawi (30 B.C – 40 A.D) kabéhanana dijieun ti kai anu saméméhna dijieun ti kulit embé. Instrumèn ieu ngabogaan 5 bagian liang sora anu leutik. Ciri-ciri ieu lumaku nepi ka abad 16. Hiji instrumèn kapanggih dikuburan Coptic di Mesir, di mana dipintonkeun wangun dasar gitar, aya lekukan-lekukan anu cukup dina dina kurva-kurva disampingna jeung bagian tukang anu pohara datar. Permukaan hareup sarta tukangeunana dihijikeun ku potongan-potongan kai anu nyieun bagian gigireun / sabeulah instrumèn ieu. Ciri has ieu bisa kapanggih nepi ka ayeuna.
Pertengahan Abad di Éropa[édit | édit sumber]
Instrumén kahiji di Éropa anu miboga senar dimimitian dina abad 3 A.D. Analisa ti abad ka 3 ngabuktikeun yén instrumén ieu miboga kotak sora anu buleud menyambung ka beuheung anu rubak. Instrumén tipe ieu terus dipaké nepi ka mangsa anu lila. Aya ogé déskripsi instrumén séjénna dimimitian di Jaman Dinasti Carolingian anu meureun asalna ti Perancis atawa Jerman. Instrumén ti Carolingian ieu ngawangun pasagi opat, kira kira miboga panjang anu sarua kalayan beuheungna, tungtung beuheungna saeutik lebar sarta miboga pangikeut senar-senar anu leutik / Small Pegs. Dina ilustrasi séjénna, instrumén-instrumén ieu miboga 4 Pegs sarta 5 Pegs instrumén séjénna. Jumlah senar-senar ieu babarengan sarta dipetik kalayan 2 cara: ku ramo atawa ngagunakeun Pléctrum/ pakakas pametik senar. Instrumen Carolingian ieu henteu robah nepi ka abad ka-14.
Aya béda antara Guitarra Latina sarta Guitarra Morisca. Kecap Morisca dibawa ku jelema-jelema turunan Arab. Kotak sorana ngawangun oval sarta miboga loba liang sora. Dina waktu lalampahanana ngaliwatan mesir, kalolobaan jelema ti Afrika sarta Spanyol nyebarkeun ciri-ciri utama ti désain gitar ieu ka nu nyieun instrumén-instrumén di Éropa Kulon. Kamungkinan anu sarua nyaéta yén gitar Spanyol anu kahiji nyaéta jieunan Éropa. Ngan anu pasti nyaéta pangaruh Arab di Spanyol mimiti ti mecenghulna gitar. The Guitarra Latina miboga sisi anu bingkeng, anu kira-kira datang ka Spanyol ti sawatara nagara di Éropa. Wangun kasebut nyaéta tipe anu dimekarkeun jadi gitar modern. Kasuksésan gitar aya hubunganana jeung sipat-sipat para pangumbara suku Troubadours. Dina lalampahan gitar nuju Catalonia ngaliwatan Spanyo ngaliwatan Suku Troubadours. Suku Troubadours dibagian Éropa ngayakeun wisata sarta pintonan, sarta ngabengharkeun kabudayaan musik sacara lega sarta méré pangaruh badag dina nyebarkeun gitar di benua ieu.
Abad ka-16[édit | édit sumber]
Nepi ka dina abad pertengahan informasi-informasi anu penting ngeunaan gitar sarta silsilahna geus dilukiskeun dina angka-angka sarta gambar dina rélief-rélief. Éta jadi hiji kayakinan luhur pakta anu henteu langsung sarta henteu bisa disingkahan. Dimimitian dina abad ka-16, wangun instrumén-instrumén anu aya ayeuna ieu mangrupa pakta-pakta langsung. Gitar-gitar dina abad 16 didistribusikeun minangka The Vihuela ti jaman Luis Milan, Rizzio Guitar ti Perancis sarta Guitarra Battente ti Italia.
The Vihuela asalna ti Spanyol, di mana instrumén ieu mangrupa 4 Vihuela leutik anu dihijikeun sarta miboga senar 5 Guitarra. Dina waktu anu sarua muncul pakakas kakara nyaéta Lute. Instrumén anu dipikaresep ku kaum bangsawan diampir sakumna daratan Éropa. Spanyol nyaéta pangecualian husus. Lute ogé geus jadi hiji jeung jelema-jelema turunan Arab anu nangtukeun aturan-aturan maén sorangan. Alatan kitu kaum bangsawan ngarasa ka hina alatan instrumén kasebut ogé dipaké ku bangsa pendatang.
Saterusna kaum bangsawan ngapopulerkeun Guitarra kalayan 4 senar anu sarua / Double-strings. Kalayan perkembanganna, gitar 4 senar éta digedéan sarta dibikeun 6 senar anu sarua / Double-strings. Aturan kaulinanna sarua sarta kalayan pangecualian ti senar ka tiluna, anu tone-na turun satengah. Salasahiji pamaén Vihuela anu kaceluk nyaéta Luis Milan, lahir dina taun 1500.
Dina taun 1535 Luis Milan medar hiji buku anu dijudulna Libro de Musica de Vihuela de Mano Intitulalo “El Maestro”. Buku ieu mangrupa karya anu pangpentingna pikeun Milan. Data pamungkas Vihuela taun 1700 anu ngawakilan pamustunganana kamekaran péntas instrumén. Instrumén ieu dijieun ti ukiran logam, Vihuela ngabogaan lengkungan sapanjang sisi sarta liang sorana ngawangun oval. Kapopuléran instrumén ieu téh bukti ti kuantitas musik anu masih aya. Ditulis dina tablatur instrumén ieu, saban ngawakilan senar sarta dina tablatur Spanyol sarta Italia. Samentara di Inggris sarta Perancis senar-senar Vihuela dina tablatur, peunteun notna nunjukeun macem-macem tipe not sarta aya dijajar pangluhurna. Macem-macem not ieu jiga kalayan not anu aya ayeuna.
Mimiti dipublikasikeun karya tablatur Vihuela Spanyol ku Luis de Milan taun 1535, Luis de Narvaez taun 1538, Alonso de Mudarra taun 1546. Koléksi Tablatur ieu diwangun ti komposisi instrumén pangalusna dina jaman Renaissance dina abad 16, nyaéta mangsa kaemasan pikeun musik Vihuela Spanyol.
- 1 Gitar 4 Senar (Four Course Guitar ngabogaan 4 pasang senar, body ngawangun gitar sarta soundboard anu rata, bridge ti lute sarta bagian tukang dijieun satengah bingkeng tapi henteu nyieun teuing buledan. Instrumén ieu ukuranana kawas gitar barudak )
Gitar 4 senar asalna ti Mesir, salasahijina datang ti éropa sarta ngalaman loba parobahan wangun sarta variatif; miboga senar 3, 4 sarta 5 senar. Gitar bersenar ieu pangpopulérna nepi ka ahir abad pertengahan. Gitar 4 senar di Italia miboga nada G, C, E, A. Sarta béda di Spanyol notasi nadana nyaéta G, D, F#, B.
- 2 Gitar 5 Senar
Dipertengahan Jaman, éksisténsi gitar miboga rsenar 3, 4, sarta 5 sacara babarengan mimitian kasampak. Dina abad 15, instrumén kalayan senar 4 double-strings melejit popularitasna. Gitar 5 senar double-strings anu kahiji kapanggih dina hiji ukiran di Italia. Sebutan sarta jenis ti gitar 5 senar ieu téh Guitarra Battente anu miboga ciri has bagian tukangeunana bingkeng kaluar. Tuning pikeun instrumen ieu téh A, D, G, B, E.
Abad ka-17[édit | édit sumber]
Raja Louis XIV ti Perancis bisa maénkeun gitar sarta ngakuna gitar minangka instrumén pavoritna. Guru anjeunna nyaéta salasahiji pamaén gitar Perancis anu kaceluk; Robert de Visee (1650-1725). Jean Baptise Lully nyaéta saurang komposer anu kaceluk dina waktu éta. Manéhna maénkeun gitar sarta ngakomposisikeun musik pikeun instrumén kasebut.
Ngaran-ngaran ti pamaén gitar dina mangsa Baroque di Perancis geus kacatet dina sajarah, contona Rene Voboam anu ngawakilan penclut pembuatan instrumén Perancis dina abad ka-17. Manéhna nyieun gitar dina taun 1641 anu nempokeun tempat nyieun instrumén gitar anu leuwih berornamén. Alexandre Voboam sarta anakna Jéan ogé nyieun gitar anu bernuansa abad ka-17.
Pangaruh di Jerman[édit | édit sumber]
Di Éropa Kalér di Jérman, instrumén gitar ngahontal penclut popularitasna; Heinrich Schutz (1585-1672), Samuel Scheidt (1587-1654) sarta Johann Hermann Schein (1586-1630). Conto gitar kahiji Jerman anu masih éksis nepi ka poé ieu dijieun ku Jacobus Stadler dina taun 1624. Manéhna miboga lengkungan anu has sarta bagian tukangeunana polos sarta ogé nempokeun pangaruh badag desain Itali. Hiji gitar abad 17 anu dijieun ku saurang pendéta, John ti Apsom miboga desain anu pohara béda ti gitar séjénna. Bagian tukang gitar ieu dipapaésan jeung gambar-gambar “Crucifixion”.
Nu nyieun gitar Éropa anu pangkawéntarna nyaéta Joachim Tielke ti Hamburg (1641-1719). Gitar jieunanana dipapaésan ku bahan-bahan ivory, tortoise shell, ebony, gold sarta silver, mother-of-pearl, jarcanda wood. Hasil karyana sok miboga kualitas pangluhurna sarta konsistén. Gigireun/sabeulahna aya hasil karyana anu dijieun ti ivory kalayan ukiran gambar Genesis.
Pangaruh di Éropa Wétan[édit | édit sumber]
Di Cekoslovakia, Czech ‘Luthier’ mecakan pikeun adaptasi jeung gitar tipe Battente. Sajaba ayana 5 double-strings kawas gitar Battente anu pituin, gitar Czech aya tambahan hiji single-string anu dipaké pikeun maénkeunn ‘Melodic Line’. Gitar gitar anu dijieun ku Andrees Ott, saurang pakar nu nyieun instrumén ti Prague nempokeun pangaruh ti Italia.
Sajarah gitar Polandia diwakilan ku Jakob Kremberg, penyair, panyanyi, sarta komposer ti Warsaw. Pentingna hasil karya Kremberg ogé méré urang informasi anu penting ngeunaan tuning instrumén gitar, nyaéta 1 tone leuwih pendék batan tuning ti instrumén-instrumén mangsa kiwari.
Spanyol sarta Portugal[édit | édit sumber]
Salasahiji gitaris anu prominent dina taun éta téh Francisco Corbera. Manéhna ngadédikasikeun hasil karyana anu ngaranna Guitarra y sus differencias de sonos pikeun Philip IV, raja Spanyol ti taun 1621 nepi ka 1665. Tapi gitaris Perancis anu pang kawéntarna di abad 17 nyaéta Gasper Sanz.
Sanz diajar gitar di Italia sarta organ ngeunaan sajarah musik. Manéhna jadi organisator di King’s Chaples di Naples. Dina waktu manéhna balik ka Spanyol, manéhna medar 3 buku musik ngeunaan gitar di taun 1674, 1675 sarta 1697. Buku-buku ieu muat ajaran-ajaranana anu éksténsif dina improvisasi sarta pérforma, kalayan ngagunakeun 2 padika: Strumming sarta Plucking. Manéhna percaya téhnik Strumming pohara cocog pikeun musik dansa. Tuning anu dipaké nyaéta A, D, G, B, E.
Pangaruh di Italia[édit | édit sumber]
Paktor utama anu ngapopulérkeun gitar di Italia sarta anu ngabengharkeun pustaka gitar nyaéta diwanohkeunana gaya petik gitar ti Spanyol. Alatan éta gitar di Italia ogé dipikawanoh minangka Chitaria Spagnuola. Gaya petik diwariskeun ti téhnik Vihuela anu diadaptasikeun ku urang Spanyol pikeun gitar maranéhanana. Chitaria Spagnuola nyaéta téhnik umum dina abad 17 sarta pamakéan “Spanish Guitar” nerus nepi ka poé ieu minangka terusan pamakéanana ti abad 17.
Dua téhnik kaulinan gitar ieu pohara béda dina téhnik Strumming sarta Plucking anu éksis babarengan di Italia dina abad 17. Téhnik petik ieu diéksprésikeun dina wangun notasi tablatur. Strumming of Chords didédikasikeun ku notasi spésial anu dimekarkeun ku komposer- komposer Italia ti abad 16 sarta abad 17.
Abad ka-18[édit | édit sumber]
Dina abad ka-18, kanaékan jumlah gitaris sarua kalayan jumlah komposer. Sedengkeun sawatara komposer anu kaceluk dina waktu éta antara séjén; Johanas Arnold (1773-1806), Friedrich Baumbach (1753-1813), sarta Johann Christianfranz (1762-1814). Aspék pangpentingna dina musik gitar di Jerman dina abad ieu ngagunakeun instrumén gitar dina variasi kombinasi “ensemble”. Contona; gitar sarta Flute, gitar sarta bass, gitar, biola sarta bass.
- Pamaén-pamaén sarta komposer-komposer abad 18
Salah sahiji komposerna nyaéta Trille Labarre, manéhna ngarang komposisi pikeun gitar solo, gitar sarta biola, gitar sarta nyanyian. Komposer séjénna nyaéta; Antonie Lemoine (1763-1877) saurang “Virtuoso” kaceluk anu ngakomposisikeun sarta maénkeun kalayan biola. B. Vidal miboga peran minangka pamaén, guru sarta komposer. Manéhna nulis Nouvelle Methode.
- Gitar bersenar 6
Gitar bersenar 6 mangrupa inovasi anu asalna ti abad ka-18. Gitar kasebut asalna ti Italia sarta pohara dipikaresep sarta pohara populér. Alasana nyaéta;
- 1 Guitarra Battente ti Italia, anu mecenghul di ahir abad 17 sarta di mimiti abad 18, ngalaman parobahan jadi 6 senar. Di mana saban senarna aya 2 senar (double-strings).
- 2 Taun 1732, J.B.F.K Majer nyiptakeun tunning dina gitarna miboga senar 6.
Abad ka-19[édit | édit sumber]
Dina mimiti pertengahan abad ka-19, minat anyar pikeun instrumén ieu dipuseurkeun di dayeuh Vienna. Dayeuh Vienna sorangan jadi puseur pakakas musik sarta para musisi ti sakumna Éropa. Pintonan musisi éta méré dorongan mimiti anu mana gitar jadi hiji pakakas instrumén anu serius. Kawas Mauro Giuliani (1780-1840) anu ngainisiatipan trend tour gitar pikeun para gitaris. Saterusna Fernando Sor gitaris asal Spanyol anu kaceluk di éra Romantic Spanyol sarta hiji-hijina gitaris kahiji anu diondang ku London Pihlharmonic Society.
Abad ka-20[édit | édit sumber]
Nyaéta abad di mana urang jadi saksi kamekaran gitar anu drastis minangka instrumén artistik pikeun éksprési. Ogé minangka hiji-hijina abad anu ngabagéakeun gitar dipanggung konsér. Aya 2 dasar kapopularitasan gitar:
- Diakaran ku penoména anu aya di abad ka-20. Kamekaran téhnologi revolusioner sarta kamekaran komunikasi média massa sarta transportasi anu leuwih gancang sarta épisién nyaéta aspék-aspékna kasampak. Radio, TV, industri rékaman, satelit komunikasi, transportasi jét geus mantuan nempokeun instrumén ieu sacara global. Musisi bisa ngayakeun konsér disakumna dunya dina waktu anu singget. Maranéhanana bisa ngahontal panongton-panongton anu jumlahna loba, lain ngan panongton dipanggung konsér tapi ogé panongton diimah pikeun nyaksian liwat TV, ngaregepkeunana liwat radio sarta ngaliwatan rékaman-rékaman (piringan hideung, kaset sarta CD), ogé ngaliwatan internét. Para komposer, pamaén atawa pamiérsa, nyiptakeun loba kasempetan pikeun ngabangkitkeun minat maén gitar.
- Sanajan henteu dramatis saméméhna, lain hartosna henteu signipikan. Ieu téh perluasan, konsékuén alami ti perkembanganna anu geus lumangsung diabad-abad saméméhna. Abad 19 diinget minangka abad di mana Francisco Tarrega (1852-1909) mawa téknik gitar dina hiji titik seni anu murni, anu geus siap ngabagéakeun datangna téhnik modern. Para nu nyieun gitar anu kaceluk kawas Luthier Antonio Torres (1817-1892) ngamekarkeun hiji instrumén jeung saeutik variasi anu nepi ka poé ieu sanggup diaku minangka gitar. Even-even anu penting ieu geus ngaréalisasikeun pentingna lalakon gitar ti abad 20.
Jenis Gitar[édit | édit sumber]
Pamakéan amplifier dina gitar tacan dipaké dina jaman ieu. Amplifikasi mimitian diwanohkeun dina gitar “Dobro”/ gitar ésonator anu dimimitian ku Dopyera brothers, imigran Slovakia di Amérika. Maranéhanana manggihan inovasi dina gitar lamun bahan gitar dijieun tinz bahan métal sarta ditambahkeun lempengan logam (Pie Plate) kalayan ketebalan nu tangtu mangka baris ngaronjatkeun résonansi sora anu 2 kali leuwih badag sarta 2 kali leuwih teuas sorana. Jenis gitar ieu diproduksi pikeun dicoo jeung musik orchestra sarta jadi pohara populér dina taun 1920-an sarta 1930-an digolongan musisi Blues sarta Jazz.
Saterusna dina waktu perang dunya ka-2 bahan dasar gitar “Dobro” digantian jadi kai, pikeun ngagantikeun bahan logam anu pohara mahal hargana, ngan résonatorna waé anu masih ngagunakeun bahan métal.
Kalayan kamekaranana, gitar terus ngalaman loba inovasi luyu jeung tungtutan pamakéanana. Tapi musisi Country, Blues , sarta Jazz mimitian nyiptakeun sagala rupa jenis Tone sarta Sound anu bisa dihasilkeun ku gitar ti téhnik kawas Bend, Sustain sarta nu séjénna.
Variasi tina sound kasebut ogé nyorong perkembangan ti musik Rock and Roll anu aya ti taun 1950-an. Les Paul nyaéta jelema kahiji anu ngaékperimén kalayan sound gitar éléktrik dina taun 1940. Gitar éléktrik kahiji nyaéta mangrupa hollow-body / gitar kopong, sakapeung mangrupa 2 buah liang sora ngawangun hurup S-shaped dina bagian hareup awak gitar. Dina taun 1947 Paul Bigsby gawé babarengan jeung Merle Travis mendesain solid-body gitar kawas gitar éléktrik anu urang wawuh ayeuna. Leo Fender saurang réparasi radio nyaéta jelema kahiji anu suksés mroduksi sacara masal gitar jenis ieu. Kukituna persaingan antara gitar Fender jeung gitar Gibson jieunan Les Paul nepi ka ayeuna.
Aya dua jenis gitar anu dawam urang nyaho diantarana:
- The Pick Guitar]]
The Pick guitar dicoo kalayan metik senar jeung hiji pick, di mana pick ieu bentukna buleud gépéng kawas buah Almond anu dijieun ti batok penyu atawa palastik. Gitar jenis ieu téh aya 2 buah liang sora anu ngawangun S-shaped dina awak bagian hareup gitar. Senarna dijieun ti kawat sarta nyambung dina Tailpiece / tungtung pangikat senar. Fingerboard/ beuheung gitar padeukeut sarta ditandaan jeung gurat beusi / ngaranna Frets. Frets mangrupa tempat di mana ramo leungeun palebah kénca mencét senar. Gunana supaya pamaén babari pikeun néangan not-not sarta pamaén jeung wirahma.
Saprak pertengahan dékadeu 30-an, pick guitar geus dijieun/ dirobah jadi guitar éléktrik kalayan masangkeun Contact Microphone dihandapeun senar atawa pickups. Saterusna pickup éta disambungkeun jeung loudspeaker. The Pick Guitar sarta electric guitar anu pangmindengna dipaké dina musik Jazz, band-band dansa sarta grup Rock.
Umumna, gitar miboga jumlah dawai 6; tuluy mecenghul gitar kalayan 12 dawai anu leuwih sawajarna dipaké dina kancah musik country. Dina dékadeu 50-an, mecenghul gitar jeung dua neck (fretboard); anu hiji dawaina 6 sarta hijina deui dawaina 12 (kawas anu mindeng dipaké ku John Mclaughlin). Saterusna mecenghul ogé gitar anu miboga dawai 7 (kawas dawam nu dipaké ku Bucky Pizzarelli), komo mecenghul ogé gitar dawai 10. Éléktrik gitar tuluy mekar; Solid-body (kawas anu geus dijelaskeun diluhur henteu sada résonansi, nepi ka bener-bener sora éléktrik) jenis gitar hollow-body sarta semi-hollowed. Jenis éléktrik gitar kawas éta sawajarna dipaké dina kancah musik rock/ pop. Jenis éléktrik gitar kasebut ogé nerus jeung pamakéan rupa-rupa macem sound éfféct.
- The Finger-style Guitar
The Finger-style Guitar dicoo kalayan metik senar ku ramo-ramo. Senar-senarna dijieun ti nylon, Sutera sarta kawat. Gitar ieu miboga hiji bunderan liang sora. The Fingerboard miboga Frets kawas Pick Guitar tapi leuwih rubak. Loba karya ti para maestro klasik, diantarana Bach sarta chopin, geus diaransemén pikeun gitar. Gitar, alus anu The Finger-style Guitar atawa The Pick Guitar, lolobana jadi favorit pikeun panyanyi lagu-lagu daérah. Hiji wangun musik gitar anu popular tapi hésé nyaéta Flamenco, tarian Gypsy Spanyol.[3]
Galéri[édit | édit sumber]
Konstruksi Gitar[édit | édit sumber]
Bagian Organ Gitar[édit | édit sumber]
Konstruksi gitar dibagi jadi lima bagian, nyaéta sirah, beuheung, awak bagian luhur, cangkéng sarta awak bagian handap.
- Neck (beuheung) nyaéta organ gitar bagian luhur nyaéta anu ngawangun bilahan panjang. Neck/ beuheung mangrupa bagian panangtu pikeun nangtukeun supaya pas sada nadana dina pamakéan pakakas musik gitar waktu dicoo. Dina bagian beuheung aya organ-organ anu diwangun.
- Head (sirah gitar), nyaéta sakumaha geus didadarkeun dina bab tiheula yén anu dimaksud sirah gitar nyaéta organ gitar anu aya di posisi pangluhurna. Dina runtuyan sirah gitar ogé aya élemén
(a) Hiji set peg/dlayer anu jumlahna 6: nyaéta gulungan sarta pangait senar sakaligus minangka pangatur tegangan senar atawa minangka pakakas pikeun menyetem tegangan dawai gitar ambéh salaras luyu frékuénsi sada anu dipikahayang; (b) Nut nyaéta dudukan senar di bagian tungtung papan tekan pikeun nyiptakeun jarak–jarak antara senar.
- Fret nyaéta gurat melintang anu dijieun ti logam perenahna dina beuheung gitar benerna dina bagian papan tekan (fingerboard), anu boga fungsi minangka pangwates daérah nada hiji kalayan séjénna.
- Heel nyaéta bagian anu mencenghul jiga hiji tanduk, perenahna dina bagian tukang gitar dipersambungan beuheung sarta awak gitar. Dina bagian heel ieu aya organ anu nurutkeun istilah Suratman disebut huntu walang, nyaéta organ anu boga pungsi ngahubungkeun sarta nyambungkeun beuheung sarta awak tempatna anu disisi. Ciri has heel ti gitar nyaéta perenahna dina téknik konstruksina, nyaéta sajaba ditémpélkeun maké lém tapi ogé aya tambahan kancing (paseuk anu dijieun ti bahan kai). Hal ieu nurutkeun Suratman dimaksudkeun ambéh nguatkeun konstruksi sarta henteu gampang pites alatan akibat ti tarikan senar.
- Tonggong beuheung, nyaéta organ beuheung gitar bagian tukang anu dijieun ti bahan kai nangka atawa mangga.
- Fingerboad, nyaéta papan penjarian anu di jerona aya fret sajumlah 21 watang. Sajaba ti éta dina runtuyan fingerboad ieu aya organ anu disebut ku Suratman kalayan istilah binding (samentara istilah umumna disebut banding), nyaéta organ gitar dijieun ti bahan palastik mika anu dipasang ngalingkung fingerboad. Dina rohang antara fret-fret nu tangtu aya marker, nyaéta buleudan-buleudan leutik anu boga pungsi pikeun mandu ramo kénca manggihan posisi anu dipikahayang.
- Body (awak gitar) nyaéta organ gitar akustik bagian handap mangrupa tabung anu boga pungsi minangka kotak résonator
Bahan sarta Parabot[édit | édit sumber]
- Kai balok, nyaéta kai-kai anu baris dipaké pikeun bahan nyieun organ beuheung gitar sarta konstruksi rangka body gitar
- Kai lapis (plywood) anu kandelna 0,3 cm, nyaéta bahan anu baris dipaké pikeun nyieun organ body gitar (tabung gitar) nyaéta papan-papan bagian beungeut (hareup), gigireun / sabeulah, sarta tukang.
- Awi, nyaéta bahan anu baris dipaké pikeun paseuk dina konstruksi beuheung gitar. Awi minangka paseuk dina bagian hell sangkan bisa ngabagi beungbeurat tarikan beuheung gitar ka sakumna konstruksi tabung. Tambahan paseuk awi ieu miboga diaméter 1 cm, panjangna 4-5 cm.
- Lem perekat, nyaéta bahan pikeun ngahijikeun organ-organ dina prosés ngaraketkeun.
- Mika lembaran (scratch plate), nyaéta lembaran plastik mika (kelir bodas atawa hideung) pikeun scratch plate, nut jeung ukuran 6 x 1 x 0,6 cm, sarta kam ukuranana 8 x 1 x 0,3 cm sarua bahan pikeun binding dina sakumna tungtung-tungtung sisi gitar jeung ukuran 300 x 0,5 x 0,1 cm. Sarta dijieun bunderan-bunderan kalayan diaméter 0,5 cm pikeun marker.
- Dleyer/ peg, nyaéta organ sirah gitar anu bahana dijieun tina logam sarta plastik. Bahan ieu biasana bisa dibeuli di toko-toko suku cadang pakakas musik anu kabéhanana siap rakit.
- Fret medium, nyaéta bahan anu mangrupa bagian organ beuheung gitar minangka panangtu panjang pondok bentangan dawai/senar. Fret ieu dijieun ti bahan logam stainless steel sarta penampang fret ieu ngawangun hurup ”T” biasana bahan ieu geus siap rakit.
- Dempul kai sarta beusi, nyaéta bahan pikeun nutupan pori-pori kai (sending) dina organ-organ anu bahanna kai anu baris di cét, ambéh ngagampangkeun dina prosés pangecétan sarta henteu awuntah cét, ku kituna hasil ahir (finishing) permukaanna bisa rata, lemes sarta herang.
- Cet, anu dipaké nyaéta cet beusi mérék Suzuka kalayan sagala rupa kelir luyu kaperluan. Sajaba ti éta ogé henteu nutupan kamungkinan ngagunakeun sagala rupa mérék cét séjén anu kahontal.
- Mélamin kai mérék Impra minangka vernis, bahan lapisan pamungkas (finishing) dina prosés pangecétan.
- Mur baut/ skurub, nyaéta bahan pikeun ngarakit organ-organ kawas, bridge kalayan papan hareup anu baris parat dina fan brancing.
Parabot[édit | édit sumber]
- Planer
- Circular saw
- Hand Grinder
- Sender/ poles
- Bor
- Mesin router
- Panggaris/ méteran
- Cedit kayu
- Kaoto
- Tatah/pahat
- Matras/ mal
- Siku goyang
- Gergaji manual (gergaji pentang / gergaji gorok, gergaji belah, gergaji potong)
- Amplas kayu
- Hiji set pakakas airbruss
- Obeng
- Palu, tang, sarta catut pikeun pemasangan fret.
- Paku
- Ban sapédah urut
- Penjepit jemuran ti plastik
Pembentukan Bahan[édit | édit sumber]
- Prosés ngagaringkeun bahan kayu
- Sanggeus kai bener-bener garing, saterusna dijieun pikeun organ-organ gitar
- Sajaba nyieun pola pikeun organ-organ anu miboga bahan dasar kai balok ogé nyieun pola organ-organ body gitar anu bahan dasar kai lapis (plywood)
- perekat kai
- Hiji set pakakas airbruss diwangun ti compresoor éléktrik sarta selang angin pikeun méré tekanan hawa dina péstol semprot sehingg kaluarna cét ti péstol kasebut supaya rata tur sampurna.
- Présisi
Ngarakit Bagian Neck (beuheung)[édit | édit sumber]
Ngarakit Tabung (Kotak Résonator)[édit | édit sumber]
Ngarakit Beuheung Sarta Tabung Resonator[édit | édit sumber]
Finishing[édit | édit sumber]
Prosés finishing diwangun ti sagala rupa bagian prosés tahapan pakasaban di antarana, (1) pandempulan, (2) pangecétan, (3) pamasangan posisi kam/bridge, sarta (4) pamasangan senar sarta prosés penalaan [4]
Pungsi Gitar minangka pangiring (Rhytm)[édit | édit sumber]
Conto:
Konci C mayor: Diajar Gitar| Pengertian Chord dina tangga nada C mayor
Chord C diwangun ti nada 1 (do), 3 (mi) sarta 5(sol)[5]
Diajar Gitar[édit | édit sumber]
Pengertian Chord[édit | édit sumber]
Chord nyaéta tilu atawa leuwih, nada anu dicoo sacara babarengan atawa papisah. Alatan dicoo 3 nada atawa leuwih mangka sora anu dihasilkeun baris kadéngé leuwih lega (rubak) sarta dawam diaplikasikan minangka pengiring vokal atawa pakakas musik melodi (bisa gitar melodi, keyboard dll.)[5] chord bisa disebut konci lagu, pikeun urang diajar.[5]


text:
Awi
Awi mangrupa hiji kelompok tutuwuhan héjo kaian taunan dina kulawarga Poaceae, subfamily Bambusoideae, tribe Bambuséae. Di antarana aya nu ngaraksasa, jadi anggota kulawarga jukut nu pangbadagna.
Awi hirup di rupa-rupa iklim, ti wewengkon pagunungan nu tiris nepi ka wewengkon tropis nu panas, ti Asia Kalér-ngétan (50° Lintang Kalér di Sakhalin), ka kidul di Asia Wétan, ka kulon di Himalaya, sarta nepi ka Australia ti kalér nepi ka kidul. Awi ogé aya di Afrika sub-Sahara, sarta di Amérika ti tenggara AS ka kidul di Cile, pangkidulna nepi ka 47° Lintang Kidul. Wewengkon nu teu aya awian (aslina) nyaéta Éropa, Afrika Kalér, Asia Kulon, Amérika Kalér, jeung Antartika.
Biologi[édit | édit sumber]
Leunjeuran awi panjangna rupa-rupa, ti ukur sababaraha sénti nepi ka 40 méter, kalawan diaméter ti 1 mm nepi ka 30 cm. Leunjeuran awi kabagi ku buku-buku, tempat tumuwuhna daun jeung cabang. Jadi, teu kawas jujukutan umumna, awi mah ngarancabang. Awi nu baradag mah katémbongna kawas tatangkalan biasa.
Awi tina rungkunna nu asli tumuwuh ngajangkunganana ukur sataunan, saterusna mah ngabadagan sarta ngarancabang, tapi teu ngajangkungan deui.
Sababaraha spésiés awi bisa kembangan, najan jarang, malah nepi ka ukur 10-100 taunan leuwih sakali. Ti antarana aya nu monokarpik: tangkalna paéh sanggeus sikina asak. Mun kembangan, nu kembangan téh sakabéh tangkal sawewengkon sakaligus, nu disangka mangrupa bentuk panyalindungan tina ayana prédator sikina.
Budidaya[édit | édit sumber]
Awi, utamana awi laleutik, mindeng dipaké ngahias patamanan. Mun dipelak, kudu ditalingakeun balukar tina paripolah invasifna, sabab awi mah nyebar tina akar jeung rizomana. Aya dua pola nyebarna awi: monopodial (ngarungkun) jeung simpodial (ngarambat). Spésiés awi nu ngarungkun biasana sumebar na jero taneuh lalaunan, sedengkeun nu ngarambat mah gumantung kaayaan taneuh, iklim, jeung spésiésna. Aya nu nepi ka sababaraha méter per taunna, tapi aya ogé nu haben sakitu-kitu kénéh dina waktu anu lila. Mun rungkun awina geus tumuwuh lila, ngaberesihanana kudu digali nepi ka akarna, atawa ku cara dicacag terus-terusan nepi ka paéhna.
Mangpaat[édit | édit sumber]
Masarakat Asia sacara tradisional raket pisan sapopoéna jeung awi. Ti mimiti bahan dahareun (iwung), parabot dapur/rumah tangga (boboko, nyiru, ayakan, bésék, tolombong, mangga tingal parabot tina awi), patukangan (tarajé, pipa), wangunan (sasak, bilik jeung tihang imah), alat musik (calung, angklung, suling) sarta nu lianna (kohkol, jeujeur, jsb.) ilahar pisan maké awi. Malah mah baheula hinisna sok dipaké nyunatan. Iwung (sirung awi nu kakara mucunghul tina taneuh), di Tatar Sunda mah sok disayur. Najan sababaraha spésiés iwungna téh ngandung racun, racunna bisa leungit mun iwungna dipasak/digodog heula. Malah di jaman kiwari, awi sok dipaké scaffolding konstruksi.
Mun rék diala kaina, kudu dipilih awi nu umurna geus taunan.
Awi ngabentuk watang solobong nu buleud, tapi bisa ogé dijieun pasagi ku jalan numuwuhkeun awina dina solobong pasagi nu ukuranana saeutik sahandapeun diaméter alamina.
Di Cina, baheula hinisna dipaké nyieun kertas. Ayeuna gé masih sok dijieun, tapi dina jumlah nu saeutik.
Mitos[édit | édit sumber]
Umur awi nu lila dijaidukeun lambang kahirupan bangsa Cina, sedengkeun di India dijadikeun lambang sosobatan. Kembanganana anu langka dijadikeun totondén bakal datangna usum paceklik. Di kapuloan Andaman, awi téh mangrupa tempat asal-muasalna manusa. Di Jepang, kuil Sinto sok dikubeng ku leuweung awi salaku pinding goib pikeun ngalawan iblis.
Aspék séjén[édit | édit sumber]
Awi ngora, sirung ogé daunna mangrupa kadaharan utama panda di Cina jeung Spider monkey.
Rujukan jeung tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- bamboo, ti Wikipédia basa Inggris per 28 Séptémber 2005
- (INBAR)
- (American Bamboo Society)
- (Bamboo of the Americas)
- (Environmental bamboo foundation)


text:
tong isin2
Halaman 1 dari 3 • 1, 2, 3
tong isin2
Re: tong isin2
aya naon yeuh...sus wrote:mangga urang kempel ngariung
kempel didieu meunang dharar teu
_________________
Re: tong isin2
tenang akang seeur dahareunNEO wrote:aya naon yeuh...sus wrote:mangga urang kempel ngariung
kempel didieu meunang dharar teu
Re: tong isin2
Re: tong isin2
Re: tong isin2
diantos teh kopinadurasi wrote:sus...sok atuh geura bageakeun atuh aya tamu teh...teteh mah resep cai kopi...kade caina kudu nu karek cur nya...
Re: tong isin2
teu kedah digulaan kanggo abi mah...simkuring tos manis da...wew...99 wrote:tong amis teuing nya kopina
Re: tong isin2
percanten mangga di cobiandurasi wrote:teu kedah digulaan kanggo abi mah...simkuring tos manis da...wew...99 wrote:tong amis teuing nya kopina
Re: tong isin2
Re: tong isin2
pejet atuh kueh na
Re: tong isin2
siganamah kitu paling kueh na kueh apem99 wrote:ha ha ha ha
pejet atuh kueh na
Re: tong isin2
ceuk saha apem, ngenah teuing atuh...surabi tawar katingalina mah..sus wrote:siganamah kitu paling kueh na kueh apem99 wrote:ha ha ha ha
pejet atuh kueh na
Re: tong isin2
tos teu jualan deui jiganamah
Re: tong isin2
wah enya sigana sorabi ngeunah sus kabagian teu99 wrote:duh jadi kaingetan surabi cibeunying
tos teu jualan deui jiganamah
Re: tong isin2
Re: tong isin2
enya yeuh sus ge honyong ngobrol bareng irahanya engkin sus sabtu peuting ol dehdurasi wrote:alah, tikamari nyarioskeun wae kadaharan....iraha urang papanggihan..wew
Re: tong isin2
sus wrote:wah enya sigana sorabi ngeunah sus kabagian teu99 wrote:duh jadi kaingetan surabi cibeunying
tos teu jualan deui jiganamah
abdi ge hoyong surabina sus,....... kamana tukang surabina neng ?
Re: tong isin2
Re: tong isin2
Ari kitu kumaha lamun urang kirimkeun wae ka panti jompo,..... urang balik deui kana lap top ,..... mangga urang ngariyung deui TNG ISIN ISIN99 wrote:ah tos pensiun we jiganamah, da tos nini-nini jeung aki-aki
Re: tong isin2
sakedap akang nuju ka tatangga keneh99 wrote:ah tos pensiun we jiganamah, da tos nini-nini jeung aki-aki
Re: tong isin2
uwih tos sonteun ualah ditetangga wae sussus wrote:sakedap akang nuju ka tatangga keneh99 wrote:ah tos pensiun we jiganamah, da tos nini-nini jeung aki-aki
Re: tong isin2
enya bade antos nyamaston wrote:uwih tos sonteun ualah ditetangga wae sussus wrote:sakedap akang nuju ka tatangga keneh99 wrote:ah tos pensiun we jiganamah, da tos nini-nini jeung aki-aki
Re: tong isin2
kade sing ati2 di jalan nyak ... maklum jaman ayeuna seeur reriweuhsus wrote:enya bade antos nyamaston wrote:uwih tos sonteun ualah ditetangga wae sussus wrote:sakedap akang nuju ka tatangga keneh99 wrote:ah tos pensiun we jiganamah, da tos nini-nini jeung aki-aki
Re: tong isin2
Re: tong isin2
99 wrote:abdimah sok isin upami nyerat di thread ieu teh, da aya teh sus
TEU KENGING ISIN ATUH .... LAMUN ISIN ENKE TEH SUS JADI PUNDUNG
Re: tong isin2
emut keuneuh teu ka abi..
Re: tong isin2
durasi wrote:sampurasun....araraya ieuteh..
emut keuneuh teu ka abi..
ayaan atuh, unggal abdi OL tara hilap sindang kadiyeu ... mangga dilajeung nyak tong isn isin teh durasi
Re: tong isin2
rampesdurasi wrote:sampurasun....araraya ieuteh..
emut keuneuh teu ka abi..
Re: tong isin2
Re: tong isin2
Sponsored content
-
Halaman 1 dari 3 • 1, 2, 3
cafepojok :: Cafe Pojok Community :: Kenalan :: Bahasa :: Sunda


text:
Di wilayah Bogor méh teu kaitung patilasan-patilasan
karuhun urang nu maké kecap 'batu'.
Contona baé Batu Karaton di Ciburial Tugu Utara, Batu Kembar di
Cikereteg Caringin, Batu Layang jeung Batu Kasur di Cisarua, Batu Karut jeung
Batu Korsi di Sindangbarang Pasir Eurih, jeung réa-réa deui. Patilasan-patilasan tadi mangrupa hiji batu
nu gedé (monolit).
Aya deui batu-batu nu disusun mangrupa bénténg atawa
kuta, saperti Kuta Gegelang di Gunung Bunder, Jero Kuta di Batu Tulis. Ogé aya nu mangrupa bénténg-bénténg atawa
téras batu pikeun nahan galengan, saperti nu kapanggih di Kota Batu jeung
Sindangbarang.
Lian ti éta, aya wangunan-wangunan batu anu disusun atawa
dibalay undak-undakan nepi ka siga gugunungan, di tengahna biasana aya tangga
nepi ka undakan pangluhurna, sarta biasana di dinya sok aya ménhir atawa batu
tangtung. Wangunan batu modél kitu téh
ilaharna disebut pundén, wangunan batu berundak, atawa téras berundak. Contona baé Arca Domas di Pasir Muncang
(baheula mah Cikopo Selatan), Léngkob di Tapos, Pasir Karamat di Calobak, Pasir
Manggis (Ténjolaya), jeung sababaraha deui nu aya di kompléks Cibalay
(Tenjolaya).
Nurutkeun R.von Heine-Geldem (1926) tradisi nyieun
bénténg-bénténg batu, batu tangtung (ménhir), ogé pundén kaasup tradisi
Mégalitik Tua, nu mimiti gelar kira-kira 2500-1500 taun SM. Satuluyna Mégalitik Tua téh ku manéhna
diasupkeun kana masa atawa jaman Néolitikum Awal (jaman Batu Baru).
Urang bisa niténan patilasan-patilasan anu aya di
wewengkon Bogor
dina buku R.D.M. Verbeek (1891) nu judulna Lijst voor voornaamste
overblijfselen uit den hindoutijd op Java.
Lian ti éta ogé dina laporan Oudheidkundigen Dienst (Dinas
Kapurbakalaan) nu diterbitkeun dina taun 1914 nu disusun ku N.J. Krom.


text:
Dina hiji poé, nalika keur néangan hakaneun teu kanyahoan aya ajag nyampeurkeun rék ngerekeb hayam jeung heulang. Heulang gancang luncat terus hiber. Tapi hayam najan lumpat ge da teu bisa hiber diudag-udag terus.
Nempo kitu, heulang buru-buru ngabantuan sobatna nyakaran ajag ku kuku-kukuna. Nepikeun ka awak ajag téh garetihan. Hayam nyumput dina guha da ari geus garetihan mah ajag téh teu ngudag deui. Lila-lila mah ajag terus mulang ka baturna.
“Kaluar sobat, da ajag téh geus kabur,” ceuk heulang ka sobatna.
“Nuhun pisan heulang geus mantuan kuring,” ceuk hayam.
Ti harita hayam jago jadi borangan jeung resep nyorangan. Hayam karék sadar yén heulang boga pangabisa anu punjul ti manéhna. Heulang bisa ngapung.
“Euh ngeunah pisan euy lamun bisa ngapung,” gerentes hayam dina haténa.
Mang poé-poé hayam mikiran heulang anu bisa ngapung, basa manéhna rék dikerewek ku ajag. Keur kitu teu kanyahoan heulang datang tina tatangkalan saluhureun tempat cicing hayam jago.
“Ku naon sobat, sigana anjeun keur boga kabaluweng atawa gering?”
“Henteu, teu kunanaon tapi kuring rék nanya ka anjeun, ku naon anjeun bet bisa ngapung luhur, ari kuring teu bisa luncat-luncat acan?”
“Baheula kuring gé teu bisa ngapung, tapi sanggeus kuring ngaputan kadua jangjang kuring ku jarum emas kuring jadi bisa ngapung jeung harampang.”
“Atuh lamun kitu mah kuring nginjeum jarum emas téa téh rék dipaké ngaputan jangjang anu kuring.”
“Teu nanaon, asal anu dikaputna dua jangjang anjeun améh hampang. Ngan omat ulah incah balilahan jeung ulah diinjeumkeun ka nulian!”
Heulang mikeun jarum emas ka hayam jago. Atuh hayam jago téh ajrag-ajragan ngarasa gumbira. Teu talangkée hayam jago ngaputan jangjangna, tapi hayam jago teu sabaran, can gé réngsé ngaputna, hayam jago geus ngéplék-ngéplékeun jangjangna terus luncat kana luhur pager.
“Asik uing bisa ngapung asik bisa ngapung.”
Keur kitu teu kanyahoan aya hayam bikang nempoeun kalakuan hayam jago téa.
“Héy jago ku naon manéh bisa luncat kana pager jeung bisa ngapung deiuh?”
“Jangjang kuring téh dikaputan ku ieu jarum emas.”
“Cing atuh jago kuring nginjeum da kuring gé hayang bisa ngapung kawas anjeun.”
“Nya ieuh tapi mun geus bisa ngapung kudu luncat ka gigireun kuring.”
Hayam bikang buru-buru ngaputan jangjangna. Can gé anggeus, hayam bikang geus luncat ka gigireun hayam jago. Hayam bikang keketok mani daria. Kitu deui hayam jago kongkorongok bari adigung.
“Mana jarum emas tadi? Hayam jago inget ka jarum emas.”
“Eh tadi diteundeun dina taneuh,” ceuk hayam bikang.
Hayam téh luncat ka handap néangan jarum emas. Hayam téh duanana bari cacakar néangan jarum emas téa. Kokoréh ka unggal tempat. Tapi maranéhna teu manggihan emas nu ditéangan téa.
Hiji poé, heulang dating rék nagih jarum emas téa.
“Wah isuk kénéh geus kokoréh, geus bisa ngapung acan?” ceuk heulang.
“Ah kuring mah ngan bisa luncat saluhur pager, ngan da nya éta jarumna kaburu leungit. Kuring néangan bari kokoréh angger teu kapanggih.”
Heulang reuwas ngadéngé laporan hayam téh. Heulang ambek kacida.
“Anjeun geus ingkar janji pajar moal incah balilahan jeung moal nginjeumkeun jarum emas téa. Kula haroréam sosobatan jeung anjeun,” heulang hiber.
Nya ti danget harita hayam sok risi mun inget kana amarahna heulang. Mun ningali heulang nu ngalayang di luhureunana, hayam téh sok taki-taki najan kapeungna mah sok nyamber anakna.
Tah éta nu jadi sabab hayam sok kokoréh jeung cacakar kana taneuh éta téh néangan jarum emas. Salila jarum emas can kapanggih heulang jangji bakal nyamberan anak hayam.*** (Galura)