text:
Browse » Home » » Carita Pantun Kembang Panyarikan (Jawa Barat)
Carita Pantun Kembang Panyarikan (Jawa Barat)
Pengantar
Carita pantun1 merupakan karya sastra Sunda buhun (klasik) peninggalan karuhun (nenek moyang) yang berkembang secara lisan (dari mulut ke mulut) dan menjadi milik masyarakat. Carita pantun termasuk jenis karya sastra lisan Sunda "asli" karena di dalamnya relatif belum terpengaruh sastra Jawa atau Melayu. Isinya umumnya melukiskan kebesaran dan keagungan kerajaan Pajajaran. Kapan ceritera ini bermula sulit diketahui dengan pasti. Namun demikian, dalam naskah Sunda Sanghyang Siksa Kanda Ng Karesian yang ditulis pada tahun 1440 Caka atau 1518 carita pantun telah disebutkan.
Dewasa ini apa yang disebut sebagai carita pantun sebagian telah dibukukan. Sedikitnya ada 76 carita pantun yang telah dibukukan2. Dan, salah satu diantaranya adalah yang saya kemukakan dalam artikel ini, yaitu Carita Pantun Kembang Panyarikan. Pantun ini cukup banyak pendukungnya terutama di kalangan sesepuh di Kabupaten Kuningan.
Teks Carita Pantun Kembang Panyarikan
Asyhadu alla ilaha ilallah, wa asyhadu anna muham-madar rasulullah.
Sang pedah putri manik, sap kaen sang pada herang, nang manik geusan tetep, sing araning menyan, sang limar putih ratna, cur kumancur pangabukti kaula, kang wecan ku-ma ceuk Alloh, ka kawasa, ka pangeran, ka aulia sanga... karo, ka rasulullah muhammad, sim jisim muhammad, sayi-dina muhammad, Alloh huma soli ala sayidina, Alloh Alloh sayidina muhammad.
Ya Alloh, sim kuring ngaula pihatur, ngahaturkeun pangabakti, ka wa dalem dingin, ka embah kuwu sangkan ci-rebon girang, nu asal embah pangeran panjunan, jisim kuring kudu melek, piwarangan ki ayip, melek papantunan nu digurit, taya lian, jisim kuring rek nyuhunkeun pitulungna, supayadiparengan berekah salamet, tandang waras waluya, ieu nu rek digurit papantunan, melek ti peuting, marteda ka gusti nu pasti, ka Alloh nu kawasa, ieu maksud-maksad, ngahaturi pangabakti ka wa dalem dingin, sabadegana, ka embah kuwu sangkan cirebon girang, nu asal embah pange-ran panjunan, nuhunkeun idin, ieu dumeh caritaan, bakal ditukil, turunkeuneun ka incu putra, kita mah nyuhunkeun widi, jisim kuring ngahaturkeun pangabakti, saeutik-eutik-keun ge disuhunkeun, ka wa dalem dingin sunan purba, ka sunan kalijaga, ka sang ratu dangiang, turunan widadari pa-tang puluh, tuakeun dagang isun, ka pangeran jurus, ka sangiang ringgit, ka guna kusumah, ka galuh adam babar bu-ana, ka sangiang rancasan, ka gending sanga gending, sanggakeun hatur pangabakti simkuring.
Ngahaturkeun pangabakti, ka nu boga kemitan, windu ieu, taun ieu, bulan ieu, poe ieu, peuting ieu, ngahaturkeun pangabakti.
Ngahaturkeun pangabakti, ka indung bumi, ka bapa langit, ka indung tilu, ka bapa opat, ka papat pangeran, ka opat pangeran dasar bumi.
Ngahaturkeun pangabakti, ka nu boga taun dalapan, bulan duabelas.
Ngahaturkeun pangabakti deui, jisim kuring, ka nu pa-ra dedemit sadaya, para dedemitbandung, nu cicing di tengah cai, di birit leuwi, di hulu dayeuh, jisim kuring nuhun-keun deui, rek ngahaleur picatur, mapaykeun caritaan.
Sim kuring ngahatur pangabakti, ka para dedemit sadayana, teu diwiji-wiji, saterasna hatur pangabakti, ka urang sawerga maniloka, ka para bujangga, para dewata, para pohaci, para widadari, ka ibu, ka rama, nu aya di sawarga maniloka, nuhunkeunwidi, sim kuring seja ngahaleur pitutur, mapaykeun caritaan.
Saterasna hatur pangabakti, jisim kuring, ngahaturkeun pangabakti, ka para wali, ka para nabi, para sahabat, ka para malaikat, ka para wali salapan, ka sapuluh walinunggal.
Jisim kuring ngahaturkeun pangabakti, saeutik-eutikeun nu disuhunkeun, mugi ulah janten kabenduan, margi dikota, bilih kurang jungkrang sareatna, saratna, mugi kersa ngahampura, dumeh ieu, lain ngarajah, lain munah, dumeh cariosan rek ditukil, pikeun pageto, turunkeuneun ka incu putu, ahirjaman, sakitu pihaturna saeutik, jisim kuring, bilih luput nyebut, salah ngucap, mugi kersa ngahampura, ka ituna, ka ieuna, ka sadayana bae, disuhunkeun pitulungna, su-paya berekah salamet, waras waluya, gampang balik, ti laer mandele, mustakil damel jati kaula, bisi deuleu papadang ati, ka ti pati samar, cocokna cop ka ati, estuning estulah saeutik, aki soleh soteh, nu aran di jero kurungan aing, sumebar papadang ati, laer barang, narowongan ka ati sun, ti ka ret, sakaol cet recet, ingetan digurat-gurat, timu deui sing kuring, sing kuring na tungtung biwir, sang karancang na tungtung letah, sang ratu...ratu gumilang, rasa sajagat, diri sang ratu luhung, sajagat kabeh, saca maruih inten, sarang tumeka ning badan, kandeg kalangsu, gunung timbal eleh, ka lawe laut, tangkalna ngaheuleut, pepet ka heuleut, gunung raksa cakrabancana, uklah sieuh beuteung ceurik, geus tueuk ceu-rik, geus pajeng munah bae, munahan jeung nyebutkeun, hula ilahuma, ijrail, minkail, isropil, jabrail, isun ring kong koncong, kiyen sadina mangku anggawa nur sakti, isun sakti, kawasa sakti, tak tibakena ciancamaya, wadukan hulu, cit peujit, darma mangjantenkeun, dipegateun jaman ratu maesa berhala, tipadaleman.
Bul putih ngaraning kukus, tampalirih ngaraning parukuyan, ratna gumilang ngaraning menyan, kukus aing me-nyan putih, kang ngelun ka manggung, ka sang rumuhun, ka guru putra hyang bayu, guriang tan katingalan, nu lungguh di lingga wulung, nu herang di lingga omas, nu calik dina lemah putih, putih aing jeung tarima, aing nginjeum ka sadang kasaktian, keur naon eta diinjeum, da herang dijero raga, nu putih tunggaling aing, nya aing nu tunggal putih.
Bul kukus aing ka handap, kahandapka sang nugrahan, ka basuka ka basuki, ka betara kabetari, ka betara naga raja, ka betari naga danti, pangmancatkeun aing ka sang windu-rarang, mangka terus ka nu ngasuh, mangka datang ka nu wenang, ngenta widi ti nu sakti, mun salah benerkeun aing, mun bener asuhan aing, ku pohaci windurarang, cacap pangkat disalin deui.
Iring-iring bukit jati, gunung rompang candra lentang, susukan tanjakan bankjaran kembang, nunjang ka bukit bu-rangrang, nyanghulu ka gunung guruh, cacap pangkat disalin deui.
Ahung ku sang rarawana, rawana huriping beurang, tilu pangkat majar ahung, ahung lungguh tanpa buana, aci bumi, aci buana, aci tumang balang paksa, nya sia mah nya nurmaya, ret ka manggung, ret nangkuban, nu hejo awaking, neut malik ti luhur, teu kenging kaluluhuran, teu kenging kalelengkahan, awaking nu seda sakti, awaking nu seda leuwih, dungkuk aing dungkuk sang yuga, sang yuga sang racik seda, nya sia mah nya nurmaya, ret ka manggung, hurung batan kanjut ruyung.
Mambrang batan candradita, putih batankembang pacing, ti pakuan renta danti, siliwangi nya pakuan, siliwangi ti pakuan limbangjaya.
Kocap, cihaliwung nunjang ngidul, cisadane nunjang ngaler, nunjang ka bukit burangrang, nyanghulu ka gunung guruh, ci peucang ka tebeh wetan, ti tengah cirancamaya, pamuruyan gajah putih, kiruh ti hilir ti girang, ti tengah cinembarang herang, gunung manik mandala tiga kapanten, eusina dewata dua, dua sarerah sagala, keur meujeuh nu ngukus muja, nya kudu make parawanten, make dicokotan deui, ditibakeunna ka tarekate dunia, dalem tapa tarekate nya dunia dalem tapa seuweu ratu nu lalembut, lembut batan me-rang buuk, badag batan merang henca, nu lembut mah seu-weu ratu, nu badag seuweu kaula, sup asup kana parungpung buuk, didamaran tengah poe, parandene teu kadeuleu, sang ku paeh oray buana, ti manggung, sup asup ka pusereun agung, aya di manggung, sang ku paeh oray buana ti handap, aya di handap, neukteuk beuheung rawana, kula teh megat-keun apus, kumendeng megat jalan kumarintang, bisina mada-madawi, da aing mada-madawi, tes manetes, maya mas, maya lenggang kancana, aing nu nangtung si nguwung-ngu-wung, si dengdang si ngawang-ngawang, dingaran sumangga wenang, nya aing si anggawenang, ratu patanjala seda, aing nu wisesa di buana pancatengah, basa nyusuk cihaliwung, basa mengkong cisadane, ngababakan di jambudipa, ngadu-dukuh di jambuluwuk, sang batara susuk tunggal, nya aing katelahna, sang batara susuk tunggal.
Neda agung nya paralun, neda panjang pangampura, ka sang ratu teja gelangan, cacap pangkat disalin deui.
Ahung buta kasundulan, ahung buta kasunian, hol bumi, hol langit, hol manusa, hol setan, manusa lawas, setan lawas, pada sirna, salamet ta kula mipir baribis, ulah sindang barang geusan, cacap pangkat disalin deui.
Ahung guruh limanputih lalakina, ahung guru sang seda malela, ahung guru sang seda tunggal, sang tunggal sang rajah punah, sang punah sang darma jati, tanah lemah tukuh bumi, tukuh buana, dat musna sirna, ilang tanpa ka-rana, mulya kara-kara ista, ora bayane, cacap pangkat disalin deui.
Ahung guru pucuk hyang bayu, sang pamunahing rajah, hyang nu seda mah puguh bae, maha mulya, pangmu-nahkeun aing itu, pangmunahkeun aing ieu, hyang wisesa, ratu wisesa, aing nu wisesa di buana pancatengah, langit munah, bumi munah, ka punah kapara wisesa, kawisesa ku awaking, sumuwuh pamunah ratu, ngabalungbung tampa puhun, cacap pangkat disalin deui.
Hurip nu ngarajah, mangka hurip nu dilalakonkeun, hurip jaya di buana, hurip jaya di kurungan, asup sukma bayu ka kurunganana, hurip jaya di buana, hurip jaya di kurungan, kantun neda mulus rahayuna, sadayana, marteda ka nu kawasa, agung kula nya paralun,neda panjang pangam-pura, cacap pangkat disalin deui.
Raden Panji arummangu, raden palawiru, raden kian santang, isun jaluk sora sia, sunda becik, sunda ngawih, sunda babut, iku teka gustine raratu galuh, cacap pangkat disalin deui.
Kun paya kun, babu awah, bapa adam, usik nyaring sari nu kasih, neut hudang sarinu rarang, kula mung neda ngaapal, pangaitkeun aing kacapi, mangkana tanghi ti peuting, mangkana hudang ti beurang, mana usik ku pamilih, mana hudang ku tarima, mangka harus batan calung, mangka ngear batan gangsa, roh betan kaula, ngaler-ngetan sora nu reh, sora daek jeung kacapi, nya kacapi nya awaking.
Agung kula nya peralun, neda panjang da pangampura.
Caturkeun, urang cuang caritakeun, cuang diajar mupulihkeun nu bihari, mopoyakeun nu baheula, diguratkeun, diguritkeun, kana pucuk gebang pondok lontar, ecekan guguluntungan, sabeulit tamba pamali, sakecap tamba buagan, tamba lebur pituturan, tambailang kalagian, bising aya jurig anu nyiliwuri, bising aya setan anu ngewa-ngewa, tamba sepi nu di bumi, tamba rehe nu dibale, tamba euwah-euwah da-tang, palias kula ngadatangkeun mah, da teu nerus narutus, narajang alas, da puguh lungguhing galuring pantun, ngahudang ngaraga wayang, ngembat papatan caritana nu ba-heula, neda agung kaula nya paralun, neda panjang pangam-pura, bakalan kajenggut tuang kukuncung, kajambak tuang paparas, kacokot tuang jojompong, kahudangkeun tihang panggung, kakipaskeun taken wayang, ti mendi picaritaeun, ti citeres, ti kahiangan, citeres ti kahiangan.
Cupu dicupuan deui, diwadahan ku cupu manik, eh.. astagina, dituruban ku mandepun, ditilaman ku sarat tangan, sok teundeun di handeuleum sieup, tunda eta di hanjuang siang, paranti neundeun carita.
Nyokot bari ninggalkeun, palias ditunda dinya, diteundeun di jalan gede, handapeun caringinkurung, dibuka ku nu maliwat, gebyar, ku nu sakti tan kabudi, ku nu seda tan kabuka, ku nu bisa ngabujangga, nu rancage di angenna, weruh-weruh wijaksana, suksila raja betara, agung kula nya paralun, neda panjang da pangampura, eusina mustika jalma, tambahan ti citeresan, ti citeres, ti kahiangan, di ngaran panji haleuang, pating derengdeng, pating haleuang, nu menta dilalakonkeunana, eusina putra patutan, putra patimu jeung ratu.
Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah wetan, watekna mah bising perang tampa sangkan, merangan geger landesan, niat kaula megatkeun ka tampa laranganana.
Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah kidul, watekna mah bilih perang tampa puhun, merangan geger landesan, niat kaula megatkeun ka tampa laranganana.
Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah kaler, watekna mah bilih perang tampa seler, merangan geger landesan, niat kaula megatkeun ka tampa laranganana.
Palias kula munnyaturkeun menak ti sabeulah luhur, watekna mah bilih perang tampa pulur, merangan geger landesan, niat kaula megatkeun ka tampa laranganana.
Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah handap, watekna mah bilih perang tampa sadap, merangan geger landesan, megatkeun kaula ka tampa laranganana.
Seja kula rek diajar, nyukcruk seuweu ratu nu bahayu, rek mapaykeun seuweu raja nu baheula, anu tuhu urang caturkeun,anu gelar urang caritakeun, pan luput kula ba-yuan, mun salah kula pagahan, mun bener kula asuhan, pindingan, neda agung nya paralun, neda panjang pangampura, ka sadaya nubakal dicarioskeun.
Salian ti ratu kulon, lamun kulon kadi katon.
Tanjak barat ka pajajaran, nu ngujur dina pangambung, nu salat dina pangucap, nu ngancik dina panitih, seler patih ranggalawe, nu calik dina panitih, nu seler ti ranggalawe, nu tirih ti siliwangi, pencaring ti mundingwangi, pencaring ti mundingwangi, diseuweuan da ratu agung, nu agung di gunung bubut, nu muter di karantenan, nu calik di gajah depa, pangcalikanana ku kuningan, kuningan direka munding, tambaga direka kuda, emas direkakeun gajah, panjangna sadeupa mider, direkakeun gajah depa, eukeurna kumpul mungpulung, sacekan sareanana.
Ngariung para nu jangkung, ngajajar …
Ujaring cinarios, lampah ratu kembang panyarikan, "mas ratu!, nam buru-buru urang bisi kalepasan, cundukkeun ka ratu, sebakeun ka nu jadi raja".
"Kakang bakal sim kuringmah, ti tadi ge moal daek cunduk ka ratu, moal daek seba ka raja, sebab lengoh ka-lempohan, kadar mawa puyuh sahiji, ngerakeun ku deu-ngeun-deungeun, wirang temen ku deungeun-deungeun, tinimbang ka ratu, terus ka raja, urang cuang pulang deui bae, ka nagara urang."
"Beu..ana kitu, temen maneh hayang mawa, naon nu dibawa?"
"Kakang bakal sim kuring mah, daek-daek dicunduk-keun ka ratu, disebakeun ka menak, ulah peuting, ulah beu-rang peuting ge mangga, lamun mawa anjung-anjung wesi jimat, eusinamunding bulu hiris, kuda bulu landak, embe bulu songket, kalicangket jangjang mayang, papatong jang-jang salaka, jeung bokor salongo, eta kaula daek, lamun mawa barang eta, cunduk ka ratu seba ka menak..mangga."
"Beu..payung agung gelang gading, ari ngucap sok sembarangan, di mendi atuh nu kitu ayana?, si kakang sapanjang namgtung bumi, nunjang lemah..kakara ngadenge, anjung wesi bagbagan wesi jimat."
"Inggih duka ayana mah dimana..kakang bakal, da kaula ge teu terang, ngan bae numutkeun ari aya ngaranna mah, kudu aya banda barangna."
"Bener ceuk pangucap mah gampang, biwir handap jeung nu luhur, tapi nu enya di endi ayana eta?, perkara jimat anjung wesi bagbagan wesi."
"Teu langkung sakumaha pangersa sampean, kakang bakal, lamun bae keresa maha, mangga ilari,teu kersa mah sawios, mangga urang cuang pulang deui bae, ka nagara urang."
Ditinimbang ku raden, "tinimbang kami teu tepung deui jeung ratu, teu tepang deui jeung raja, kajeun teuing te-lat di jalanan.
Peklamun maneh tetela, hayang dibelakeun ku si ka-kang, mangka daek ngantian di dieu, di mega malang!"
"Inggih..mangga kakang bakal, kula ngantosan, ulah samarganing taun..bulan, najan windu kula moal welwh ngantos, di dieu di mega malang."
"Pek ulah undur kalayuan, ulah leumpang kalayatan, yen kakana teu acan datang, cirining teu acan hasil pamak-sadan."
"Inggih mangga kang bakal, kula sanggem ngantosan", "tutug timus perele panteg, kakang ayeuna widian..bayi, sar-ta dungakeun."
"Mangga..rek angkat, muga-muga salamet sampean nu angkat, nu dikantun kula, muga-muga diparinan salamet, sarta muga-muga sing laksana paneda, sing hasil nya pa-maksadan."
Kacarios ratukembang panyarikan, gadang ngantun-keun saderek, payung agung gelang gading, di mega malang.
"Permisi mas ratu", "mangga launan..leuleuyan, sam-pean kang bakal".
Kcarios, ratu kembang panyarikan, ti mega malang, kolear..., kolear..., kolear..., kamana nya ragrag?, kacarios buana pancatengah kaliwat, bening kesit mudunna, paralak, kolear..., gejlig.
Ka mana raden nya mudun?, kacarios mudunna raden, ka nagara buana larang, handapeun buana tengah, kuda ramenantak gajah ramenantak, nu kasebat.
Sasumpingna raden ka nagara buanan larang, langlang-lingling, kumis baplang sangga dulang, jalma nu taya ka-inggis karisi, taya karempan taya kasieun, ratu kembang pa-nyarikan.
"Adi..kuda ramenantak!, gajah ramenantak!, dewek datang teu dihormat adi!"
"Ieung..pangampura..lanceuk, pamugi-mugi hampura, kana kaluput-lepat kula, bagea sampean!", "neda adi!", "Tas ti mana sampean?", rek ka mana..raka?
"Dewek nu matak ka dieu datang, rek namyakeun kamaneh, coba-coba dewek menta anjung wesi, bagbagan we-si, eusina kuda bulu landak, munding bulu hiris.
Embe bulu songket, kalicangket jangjang wayang, papatong jangjang salaka, jeung bokor salongo, sok..lamun gableg, sia serahkeun ka dewek, lamun teu gableg, ancur lemburna, bebas nagara disambut, diwuluku digagacek… diurus ku dewek!"
"Ieung..raka ari sampean, sok ngaget-ngaget ka kula, bujeng-bujeng kula ngagaduhan nu kitu, ngaranna ge kula kakara nyaho, anjung wesi bagbag jimat."
"Sok adi serahkeun ka dewek, ulah bobad ula goro, serahkeunadi!"
"Inggih kula teu ngagaduhan, bilih sampean teu percanteun mah, mangga ilari di patempatan kula, goletrak teu aya naon-naon."
"Maneh diperih pati, dipalar modar ku dewek, ayeuna luput teu bisa nyerenkeun buktina, anjung wesi bagbagan wesi, menta beja di mana nu aya, bejakeun ka awak sok!"
"Ieung..kaula nu matak ge teu ngadenge-denge, bejana nu bogaeun."
"Sok bejakeun ka dewek!, ulah bohong ulah bobad, ramenantek!, lamun teu mere barangna, teu mere bejana, ancur leburna, bebas nagarana disambut, diwuluku… digagacek, diurus ku dewek!"
"Ieung..inggih kula mah, da teu ngadenge-denge beja-na."
"Piraku adi?, sok bejakeun ka dewek..sok!"
Kuda ramenantak gajah ramenantak, bakating ku sieun, dumeh aya ponggawa kitu petana, kapaksa.
"Ieung..raka!, tapi sampean poma-poma, lamun sampe bisa laksana, ulah bebeja meunang kabar ti awak."
"Moal adi!, sok bejakeun!, sok! sok!"
"Kula ari terang mah henteu, ngan ngadenge beja wungkul, eta nubogaeun anjung wesi, bagbagan wesi jimat saeusina, kajaba di nagara buananyungcung, kasebat nu bo-gana, kasebat tumenggung rangga walian..raka."
"La-la-la..ari buana nyungcung, lebah mendi adi?", "ieu handapeun buana kula, salapis deui", "beu..naha handapeun negara maneh, aya deui buana?"
"Inggih ceuk beja mah aya, hiji nagara galendor, anu gaduhna enjang buana, kaduana buana nyuncung, nu gaduh-na tumenggung rangga walian."
"Ceuk beja di dieu nu boga?", "enggih leres..raka, ngan sampean upami datang ka sampe bisa, eta nyandak jimat, peupeujeuh ulah bebeja, yen meunang beja ti awak".
"Na hade..adi?", "aduh..sing heman, sebab eta tu-menggung rangga walian, kocapna gagah, teuas tulang liat kulit, totosa bojana kulit, alamat sieun dirurug nagara ku-la..raka!"
"Beu..kitu adi?", "enggih..leres", "ayeuna dewek permisi adi!", "rek ka mana raka?, alon heula masing tetela, masing nyata", "dewek rek ka nagara buana nyungcung.. adi!"
"Inggih leres alon heula, tapi eta perkara di nagara buana nyungcung, tumenggung rangga walian, tohaga perkawis nu jaga negara, pagerna ge paripaos lain awi,lain kayu, lain batu, lain waja, lain beusi", "kutan? ku naon pagerna..adi?".
"Kacarita kupara ponggawa bae, saputer karaton nyi-ger, matana lir mata simeut, sadaya pada batoton, nyandak pedang jeung tumbak, gada racak, nyiger saputer karaton, sampean kinten-kinten sanggup?"
"Jah..sagala sapira sipil!", "lian ti eta aya deui raka!", "naon adi?", "kacarios aya oray laki, sagede catang kalapa, sampean moal sieun?", "ah..sapala-sapira-sipil!","aya deui raka!", "naon adi?", "tiwuan ge sagede hayam bibit, sampean kinten-kintenna moal sieun?", "ah..sapala-sapira-sipil!", "aya deui raka!", "naon adi!", "waliwis putih sagede tampir, sampean moal sieun?", "sapala-apira-sipil!", "lian ti dinya aya deui raka!", "naon adi!", "hileud sagede gulungan kasur!, sampean moal sieun?", "ah..sapala-sapira-sipil!", "aya deui raka!", "naon adi?", "kacaraios ietuk jimat kabuyutan, ngagolang di tengah jalan!", "sapala-sapira-sipil!", "aya deui raka!", "naon adi!", "kampaan beusi ngahalangan jalan, nutup muka ku manehna, sampean kira-kira bisa ngarepeh-keunnana?", "ah..sapala-sapira-sipil!"
"Tah ku kituna raka, lamun sanggem sampean, jeung eta perkawis nu jagana, ponggawa saputer karaton, sakuriling bangking, pada nyandak pakarang, sampean moal si-eun..raka?"
"Ah..sapala-sapira-sipil!", ceuk kuda ramenantak, jero atina,"beu..ieu jalma, kitu sipilkieu sipil, kumaha carana, atawakumaha ieu jalma kanyahona?", aneh kuda ramenan-tak.
"Aya deui adi?", "enggeus sakaterang kula sakitu, cek bejana bae, da kula terang mah henteu", "ah..ayeuna dewek permisi..adi!", "rek ka mana sampean?", "rek ka buana nyungcung!", "inggih..mangga raka, tapi poma-poma upama sampe dugi ka hasilna, ulah nyebatkeun meunang beja ti awak..raka!", "moal adi!", "sebaba kula sieun dirurug, ku urang nagara buana nyungcung, anu katelah rangga walian", "moal adi!"
Kacarios, ratu kembang panyarikan, tutug timus parele panteg, meunang kabar beja, ti kuda ramenantak gajah rame-nantak, lajeng matek ajian panerus bumi, dilalarkeun kalimahna, byar.
Ngemplang narawangan, copong molongpong, siga anu mere jalan ka handap, ti nagara buana rarang, lajeng raden teh mudun, ti buana rarang, kolear..., kolear...
Kacarios, nyorang ka nagara galendor, nu gaduhna enjang buana.
"Wah..ieu ponggawa endi?, ka wani-waningambah ka nagara dieu, kapan kula kabawah perentah, ku tumenggung rangga walian..gih, aya terus kalakuan pan balik!, kon ba-lik!"
Kacarios teu diitung najan buta sagedena, bakat kesit, ratu kembang panyarikan mudunna, disepak buta, jeblag!, blak nangkarak, lajeng raden mudun terus, kolear...
"Wakadalah..ponggawa, kan maksa-maksa, maksa-maksa temene sabodo..ponggawa!"
Kacarios raden, launa mudun terus, kolear..., kolear..., gemblung.
Datang kanagara, kasebat nagara buana nyngcung, handapeun nagara, nagara buana pancatengah.
Raden rut-ret ningali, kulon wetan, kaler kidul, barang ningali ka karaton, nyata wadya bala ponggawa, saputer karaton nyiger, matana lir mata simeut bae, pada batoton, nyangking keris, nyandak pedang reujeung tumbak, jeung gadana.
"Beu..tetela nyata, teu salah cek beja..yeuh!", teu ana paran solonong, oray sagede catang kalapa!", "o-o-lakada-lah", "kok! kok!", "teu salah ceuk beja, oray sagede catang kalapa!"
Raden sanggeus patepang jeung oray, ditonjok oray, jebot!, goletak modar, "wah teu sapira kadigjayaanana oray!"
Aya welis sagede tampir, riab cekot, riab, riab, riab..., ditampiling welis, jeblag!, goletak mati, "wah teu sapira kadigjayaan!"
Aya tiwuan sagede-gede hayam bibit, ngong!, ngong!, diteunggeul ku peureup, jebot!, goletak modar, "tiwuan teu sapira mati!"
Nilai Budaya
Nilai budaya yang terungkap pada Carita Pantun Kembang panyarikan mencakup nilai: solidaritas, agama, politik (kekuasaan), sosial. Nilai solidaritas tercermin tatkala Prabu Rangga Kancana mengetahui adiknya Nyi Sumur Bandung diculik oleh orang dari Negara Gangsalwayang. Sebagai seorang kaka yang senantiasa ber-kewajiban membantu, membimbing, dan mengarahkan adiknya agar menjadi orang yang berguna, merasa terpukul keti-ka adiknya diculik. Apalagi penculikan itu menimpa kerajaan yang selama ini dijaganya dengan ketat, hal itu merupakan suatu penghinaan sebab ia adalah penguasa Kerajaan Kuta Kancana. Sebagai kakak ia ingin menyelamatkan adiknya dan sebagai kepala Negara ia pun ingin menghapus nama baik-nya. Berangkatlah menuju Negara Gangsalwayang, sesampainya di sana ia memanggil orang yang menculik adiknya untuk menuntut pertanggung jawabannya. Selain itu, tercermin dalam konteks Tumenggung Rangga Walian dari Negara Buana Larang yang merasa kehilang putrinya Panggung Wayang beserta kekayaan kera-jaan (anjung-anjung). Putri Panggung Wayang diboyong Kembang Panyarikan untuk dijadikan permaisuri Baginda Raden Aria Aliman. Nilai ini juga tercermin dari apa yang dialami oleh Kembang Panyarikan yang nyaris kalah ketika bertempur dengan Kuda Gagana. Anak Sulungnya, Gagak Nabrang yang berada di Sagara Puser membantu ayahnya mengalahkan Kuda Gagana.
Nilai agama tercermin dalam episode episode yang menerangkan bahwa Pangeran Kuda Ga-gana baru saja selasai bertapa. Bertapa selama dua tahun lebih, hal ini muncul dari jawaban Nyi Sumur Bandung ketika ditanya oleh tunangannya, Pangeran Kuda Gagana, kenapa menghianati. Ia menjawab bahwa setelah ditunggu-tunggu setahun dua tahun ternyata Kakanda tidak datang juga. Padahal waktu itu Pangeran Kuda Gagana sedang bertapa. Selain itu menurut pakar sejarah bahwa kerajaan Pajajaran menganut agama Hindu, oleh karena itu raja-raja dan turunannya termasuk Baginda Raden Aria Aliman adalah penganut Hindu. Boleh jadi pada masa itu kerajaan-kerajaan di tatar Sunda beragama Hindu pula.
Nilai politik (kekuasaan) tercermin dalam episode ketika Baginda Raden Aria Ali-man Guru Dewata menginginkan gadis cantik dalam impiannya, Nyi Sumur Bandung menjadi permaisurinya. Keinginan Raja saat itu harus dapat terlaksana. Namun dia tidak bertindak diktator dan otoriter seperti yang biasa dilakukan para raja tempo dulu. Beliau ingin mewujudkan cita-citanya dengan arif dan bijaksana. Tatkala memerintahkan kedua patihnya untuk membawa Nyi Sumur Bandung, dan diketahui keduanya tidak sanggup. Maka dicarikan jalan lain. Diadakanlah pesta raja untuk mencari orang yang dapat menunaikan misi berat ini. Nilai ini juga tercermin dalam kerajaan yang bersifat monarki. Biasanya keputusan raja adalah segala-galanya, segala ucapannya adalah perintah, aturan, hukum, dan pandangan hidup. Dari sistem monarkhi akan muncul dua kemungkinan. Kemungkinan pertama sistem pemeritahan akan diktator dan otoriter, karena rajanya dapat memerintah sekehendak hati. Selain itu tidak ada payung hukum yang dapat mengendalikan sistem ini. Ada pula kerajaan yang arif dan bijaksana, karena walaupun ia memiliki kewenangan sepenuhnya namun dapat dikontrol oleh nuraninya. Biasanya karakter kerajaan demikian muncul dari raja yang besar, penuh pengalaman, dan religius.
Raja Gangsalwayang, Raden Aria Aliman termasuk raja yang memerintah dengan arif dan bijaksana. Selain itu ia memiliki taktik politik yang halus dan cerdas. Hal itu terlihat karena cara memperluas wilayahnya dilakukan dengan cara rapih dan halus yaitu dengan mencari putri para penguasa lokal ataupun kerajaan untuk dijadikan permaisurinya. Para raja yang berhasil ditaklukan melalui tangan Kembang Panyarikan tidak dihukum dan dijadikan tahanan politik akan tetapi diangkatnya menjadi patih kerajaan. Begitu juga untuk mencari orang yang dapat memperluas wilayahnya dilakukan dengan cara undangan, mengadakan pesta. Kemudian orang tersebut diemban tugas berat, jika berhasil maka orang itulah yang diandalkan untuk memperluas wila-yah, seperti yang dilakukan oleh Kembang Panyarikan. Tak-tik demikian ternyata sangat efektif.
Sumber:
Purnama, Yuzar.2006. “Analisa Struktural dan Nilai Cerita Pantun Kembang Panyarikan dari Kabupaten Ciamis” (Laporan Hasil Penelitian Balai Kajian Sejarah dan Nilai Tradisional Bandung, 2005)
1 Pantun pada masyarakat Sunda berbeda dengan pantun dalam kesusasteraan Melayu. Pantun Melayu bentuknya berupa kalimat-kalimat yang terdiri atas sampiran dan isi yang biasanya memiliki jumlah baris empat atau dua. Jenis kesusasteraan seperti ini di dalam kesusastraan Sunda dinamakan sisindiran. Sedangkan, yang dimaksud ceritera pantun adalah ceritera atau dongeng yang relatif panjang (jika diper-gelarkan menyita waktu semalam suntuk). Bentuk bahasa yang digunakan prosa liris yang biasa dikawihkan atau dideklamasikan oleh juru pantun dengan diiringi instrumen pantun yang hanya menggunakan alat kecapi. Dalam ceritera pantun biasanya terkandung unsur-unsur kesejarahan, asal-usul terbentuknya suatu tempat, kepahlawanan, pendidikan, dan lain-lain.
2 Ke-76 carita pantun itu adalah: Ciung Wanara, Lutung Kasarung, Sulanjana (Trisadana), Jaka Susuruh, Munding Laya Di Kusumah, Ngadegna Pajajaran, Ratu Pakuan, Sangkuriang, Sumur Bandung, Kidang Pananjung, Badak Singa, Rangga Gading, Langgalarang, Siliwangi, Haturwangi, Langgasari Ko-lot, Langgasari Ngora, Paksi Keling, Kembang Panyarikan, Raden Tegal, Kuda Wangi, Panambang Sari, Kidang Panandri, Gajah Lumantung, Bima Wayang, Rangga Sena, Ba-nyak Catra, Demung Kalagan, Panggung Karaton, Perenggong Jaya, Gantangan Wangi, Budak Manjor, Kembang Panyarikan, Buyut Orenyeng, Munding Liman, Dalung Kusumah, Jagal Baya, Lasmaya, Rangga Lumintang, Sari Laya, Sutra Kalang Gading, Surulukan Macan, Mitra Wangi, Malang Sari, Rangga Malela, Nyi Pohaci Sang Hyang Sri, Badak Pamalang, Bima Manggala, Budug Basu, Burung Baok, Deugdeugpati, Jayaperang, Guru Gantangan, Kuda Gandar, Kuda Lalean, Layung Kumendung, Malang Sari, Ki Manjor jeung Nyi Gendruk, Manggung Kusuma, Matang-jaya, Munding Jalingan, Munding Mintra, Munding Sari, Langonsari, Manggung Kusumah, Matang Jaya, Munding Mentra, Jayamantri, Wentang Gading, Carita Lutung Leutik, Raden Tanjung, Rangga Sawunggaling, dan Rangga Sena.
Dibaca:
← Newer Post Older Post → Home


c: text/html

text:
Pupuh, Salah Sahiji Kasenian Sunda
Pupuh nyaeta salah sahiji jenis kasenian sunda anu mangrupa kakawihan puisi anu tangtu polana, boh engang (suku kata) atawa sorana. Satiap pupuh ngagaduhan masing-masing watek atawa ciri nu ngagambarkeun hiji kaayaan atawa kajadian.
Pupuh aya 17 rupa, nyaeta :
- Asmarandana, ngagambarkeun rasa kabirahian, deudeuh asih, nyaah.
- Balakbak, ngagambarkeun heureuy atawa banyol.
- Dangdanggula, ngagambarkeun katengtreman, kawaasan, kaagungan, jeung kagumnbiraan.
- Durma, ngagambarkeun rasa ambek, gedé haté, atawa sumanget.
- Gambuh, ngagambarkeun kasedih, kasusah, atawa kanyeri.
- Gurisa, ngagambarkeun jelema nu ngalamun atawa malaweung.
- Jurudemung, ngagambarkeun nu bingung, susah ku pilakueun.
- Kinanti, ngagambarkeun nu keur kesel nungguan, deudeupeun, atawa kanyaah.
- Lambang, ngagambarkeun nu resep banyol tapi banyol nu aya pikiraneunana.
- Magatru, ngagambarkeun nu sedih, handeueul ku kalakuan sorangan, mapatahan.
- Maskumambang, ngagambarkeun kanalangsaan, sedih bari ngenes haté.
- Mijil, ngagambarkeun kasedih tapi bari gedé harepan.
- Pangkur, ngagambarkeun rasa ambek nu kapegung, nyanghareupan tugas nu beurat.
- Pucung, ngagambarkeun rasa ambek ka diri sorangan, atawa keuheul kulantaran teu panuju haté.
- Sinom, ngagambarkeun kagumbiraan, kadeudeuh.
- Wirangrong, ngagambarkeun nu kawiwirangan, éra ku polah sorangan.
- Ladrang, ngagambarkeun nu resep banyol bari nyindiran.
Catetan : Sabagian dicutat tina situs Wikipedia basa Sunda.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Universitas Pakuan
Universitas Pakuan (UNPAK) diadegkeun taun 1961 ku ngaran Universitas Bogor. [1] Dina bulan Séptémber 1977, Kopertis IV jeung Wali Kota Madya Bogor, paguron luhur ieu narima penggabungan sababaraha paguron luhur swasta nu aya di Bogor (saperti Akademi Bahasa Asing, IKIP PGRI, Akademi Pariwisata, Akademi Sekretaris jeung Manajemen Indonésia, sarta Akademi Ilmu Agama Islam). [1] Ku alatan penggabungan ieu, ngaran paguron luhur ieu dirobah jadi Universitas Pakuan dina taun 1980. [1]
Daptar eusi
Visi & Misi[édit | sunting sumber]
Visi[édit | sunting sumber]
Salaku puseur kamekaran panalungtikan nu bisa ngalarapkeun hasil-hasilna sacara unggul, mandiri jeung miboga karakter, dina raraga pemberdayaan masarakat pikeun ngalancarkeun pangwangunnan daérah jeung nasional nu tumuluy, pikeun ningkatkeun kabagjaan masarakat. [2]
Misi[édit | sunting sumber]
- Ngalaksanakeun kagiatan panalungtikan pikeun ngamekrkeun élmu pangaweruh. [2]
- Ngamekarkeun kmitraan jeung instansi/lembaga, parusahaan jeung perorangan dina ngamekarkeun panalungtikan. [2]
- Ningkatkeun poténsi sumber daya manusa Universitas Pakuan jeung masarakat ngaliwatan gawé bareng panalungtikan atikan. [2]
- Meré informasi hasil panalungtikan dina widang hukum, ekonomi, sosial budaya, sains jeung téknologi nu berlatar lingkungan. [2]
Tujuan[édit | sunting sumber]
- Ngalaksanakeun panalungtikan pikeun ngagali élmu pangaweruh, téknologi jeung seni dina hal kamasarakatan, budaya jeung lingkungan hirup, saluyu jeung lingkup kakhususan kaélmuan para panalungtik di lingkungan Universitas Pakuan. [2]
- Ngamekarkeun hasil panalungtikan élmu pangaweruh , téknologi jeung seni boh tina segi kuantitas boh segi élmu pangaweruh, téknologi jeung seni nu spesifik, khususna dina masalah kamasarakatan, budaya jeung lingkungan hirup. [2]
- Ngamekarkeun pangaweruh para panalungtik Universitas Pakuan sahingga palaksanaan panalungtikan ni dilakukeun bisa leuwih kualitas jeung bisa dimanfaatkeun para stakeholder khususna dina masalah kamasarakatan, budaya jeung lingkungan hirup. [2]
- Méré palatihan panalungtikan nu aya pakaitna jeung lingkungan hirup, sahingga hasil panalungtikan nu dilakukeun bisa dimekarkeun boh ku panitén sorangan, institusi Lembaga Penelitian jeung Pengembangan/Universitas Pakuan, boh ku para stakeholder, pamangku kapentingan. [2]


text:
Karajaan Aléngka
Karajaan Aléngka atawa Lanka (basa Sansakerta: लंका ; "lankā", hartina “pulo”) nyaéta ngaran hiji karajaan dina hiji pulo kiduleun India anu diparéntah ku Raja Rahwana dina jaman Ramayana. Dina jaman kiwari, karajaan kasebut dipikawanoh kalawan ngaran Sri Lanka. Karajaan kasebut dibentengan ku hiji plato di antara tilu puncak gunung anu dipikawanoh minangka Gunung Trikuta. Puncak anu pangluhurna ti gunung kasebut dipikawanoh sabagé Puncak Adam. Ibukota Karajaan Aléngka dina jaman bihari kungsi dibeuleum ku Hanoman.
Sanggeus Rahwana ditelasan pati ku Rama Ragawa, tahta karajaan kasebut dibikeun ka adina Rahwana, Wibisana. Saprak harita, tahta karajaan sok dicekel ku turunanana, malah nepi ka jaman Mahabarata. Dina carita Mahabarata, Sadéwa ngadatangan nagri kasebut pikeun nyokot upeti dina raraga ngarojong upacara Rajasuya anu diayakeun ku Raja Yudistira.


text:
Posted on January 24, 2011 by romeltea
:: Aweuhan Mimbar
AL-HAMDULILLAH sagala puji sareng syukur urang sanggakeun ka Alloh Robbun Ghofur. Urang parantos dipaparin kani’matan hirup dugika urang tiasa nyumponan sawaréh tina kawajiban urang ka Alloh, sabab henteu saban jalma anu dipaparin kaséhatan awak bisa ngaléngkahkeun sukuna ka masjid. Continue reading →
-6.914744
107.609811
Filed under: Khutbah Jumat | Tagged: Aturan Alloh, Aweuhan Mimbar, Hadé Sangka, Khutbah Jumat | 2 Comments »
Posted on June 8, 2010 by romeltea
Hadirin Rohimakumulloh!
DINA ieu kasempetan, kuring ngajak sakumna jama’ah, hususna diri khotib sorangan pikeun terus ngaronjatkeun katakwaan diri urang sadaya ka Alloh SWT, nyaéta ku ngalobakeun amal ibadah bekel pikeun madep Ilahi Robbul Jalil. Jeung ngalaksanakeun sagala rupa paréntah-Na ogé ninggalkeun sagala rupa nu dicaram-Na. Continue reading →
-6.914744
107.609811
Filed under: Khutbah Jumat | Tagged: Artikel Sunda Islam, dakwah sunda, Islam, Khutbah Jumat | Leave a comment »
Posted on October 7, 2008 by binadakwah
Jama’ah jum’ah anu dimulyakeun Alloh!
Al-hamdulillah, sagala puji sinareng syukur éta tetep kagungan Alloh Anu Maha Ghofur, anu kalayan kanyaah katut kaasih Mantenna urang tiasa tepang tur ngeusian sasih Romadlon, shaum sabulan campleng. Mudah-mudahan shaum Romadlon geusan ngajadikeun urang minangka golongan muttaqin. Beresih tur suci tina sagala dosa. Continue reading →
Filed under: Khutbah Jumat | Tagged: dakwah sunda, Khutbah Jumat | 3 Comments »


text:
Pop Sunda Wina Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Inget Ka Lembur - Wina Pop Sunda Indonesian Music By Jalil Tegal Mp3
Album Pilihan Pop Sunda 02 Full Album Wina Mp3
Pop Sunda Wina-budak Saha Vc Lirics Mp3
Pop Sunda Wina-asa Ngambang Vc Lirics Mp3
Pop Sunda - Wina - Cigarunggang Mp3
Kahayang Pop Sunda Winaindonesian Music By Jalil Tegal Mp3
Wina - Indung Mp3
Pop Sunda - Wina Tamara - Cimata Indung Mp3
Cinta Nu Ilang Wina Lagu Pop Sunda - Musik Pop Sunda Lagu Sunda Musik Sunda Mp3
Pop Sunda Wina- Budak Saha Mp3
Wina - Telaga Warna Mp3
Pop Sunda Wina Ceuk Saha Mp3
Pop Sunda Wina Indung Mp3
Wina - Lalakon Cinta Mp3
Indung-wina Mp3
Pop Sunda Wina-cisoca Paneda Vc Lirics Mp3
Pop Sunda Wina Tarik Jangkar Mp3
Budak Saha-wina Mp3
Pop Sunda Wina Surga Dina Dampal Sampean Indung Mp3


text:
Baladéwa
Baladéwa atawa Aladara nya éta salah sahiji tokoh anu aya dina wiracarita Mahabarata[1][2]. Manéhna putra Prabu Basudéwa, Raja Mandura ti Déwi Mahérah[1][2]. Baladéwa katelah pinter maénkeun gada, Duryudana jeung Bima ogé jadi muridna[1]. Baladéwa boga kembaran nya éta Krésna, ngan bédana ari Baladéwa mah kulitna bodas, ari krésna mah hideung[2]. Adina nu séjén ngaranna Déwi Subadra anu dipigarwa ku Arjuna[1][2].
Lalakon Hirup[édit | sunting sumber]
Ti leuleutik, Baldéwa jeung adi- adina geus diungsikeun ka Widarakandang sabab meunang ancaman rék dipaténi ku Kangsa[2]. Di Wirakandang Maranéhna dirorok ku Demang Antyagopa jeung Nyai Sagopi[1][2]. Baladéwa jadi tukang ngawuluku di Wirakandang[1].
Keur rumajana Baladéwa katelah Kakrasana guguru ka salah saurang resi jelmaan Batara Brahma[2]. Sanggeus réngsé guguru manéhna dilélér pakarang perang diantarana: nenggala atawa lenggala, jeung alugora, gada anu boga dua ujung seukeut[1][2]. Lian ti éta Baladéwa ogé meunang élmu Aji Jaladara anu nyababkeun manéhna bisa hiber leuwih gancang batan batur[2].
Baladéwa nikah jeung Déwi Érawati, anakna Prabu Salya anu cikal ti karajaan Mandraka[1][2]. Ti éta garwa, Baladéwa boga dua anak lalaki nya éta Radén Wisata jeung Wimuna[2]. Teu lila ti harita Baladéwa ngagantikeun Bapana, Prabu Basudéwa jadi raja di Mandura[1]. Dina Carios Kangsa Adu Jago, dicaritakeun yén Baladéwa babarengan jeung Krésna ngéléhkeun Kangsa[1]. Nalika Baratayuda lumangsung, Baladéwa teu ilubiung saeutik-eutik acan[1][2]. Sabab saacan Baratayuda dimulai, Krésna nitah Baladéwa tapa di curug Séwu[1][2]. Ieu hal dilaksanakeun kusabab nyaahna krésna ka lanceukna, sangkan lanceukna henteu nelasan pati di Kurusetraref>[2]. Lian ti éta lamun Baladéwa ngiluan, pasti manéhna bakal mihak Kurawa, sedengkeun kasaktén Baladéwa mah hésé euweuh tandinganana ti pihak Pandawa mah[1].
Sanggeus Baratayuda réngsé, karek Baladéwa sadar yén manéhna geus ditipu ku adina[1][2]. Dina lalakon Jaya Pupuan dicaritakeun Baladéwa masih sempet ngawasitan tanding gada antara Duryudana jeung Bima[1]. Baladéwa maot nalika Astina diparéntah ku Parikesit, Baladéwa masih sempet ningali panobatan Parikesit[1][2].


text:
Tatakrama
basa Sunda nyaéta ragam basa Sunda (diksi) anu
dipaké atawa dipilihna dumasar kana kaayaan anu nyarita, anu diajak nyarita,
jeung anu dicaritakeunana.
Istilah
tatakrama basa Sunda numutkeun hasil Kongrés Basa Sunda taun 1988 di Cipayung, Bogor,
dipaké pikeun ngagantikeun istilah undak-usuk basa Sunda. Alesanana
nyaéta lantaran undak-usuk basa awalna dimaksudkeun salaku panta-panta basa
pikeun ngabédakeun kaayaan sosial masarakatna. Sedengkeun tatakrama basa Sunda
dimaksudkeun pikeun silihormat jeung silihajénan.
Sahanteuna
aya dua ragam dina tatakrama basa Sunda, nya éta basa hormat jeung basa loma. Basa hormat umumna dipaké dina
suasana resmi, nyarita jeung nu dipihormat, ogé nyarita jeung nu can wanoh.
Sedengkeun basa loma umumna dipaké dina suasana loma atawa jeung batur nyarita
nu geus loma.
Sabenerna
aya hiji deui ragam basa Sunda, nyaéta basa
kasar atawa garihal. Ragam
basa ieu sok dipakéna sawaktu keur ngambék, nyarékan, paséa, ngécé, atawa ka
sato. Tangtuna lantaran kasar, ragam basa ieu teu kaasup kana tatakrama.
Sangkan leuwih écés tur paham
enggoning ngagunakeun tatakrama basa Sunda, ngawitan pedalan ayeuna urang pedar
ngeunaan larapna basa Sunda dina kalimah.
1.
Gaganti ngaran
Conto larapna dina kalimah
1.
a. Akang
mah rék indit poé isuk ka Palasah téh, da ayeuna mah
geus burit!
b. Akang mah badé mios dinten énjing ka Palasah téh, da ayeuna mah tos burit!
c. Dupi Engkang badé iraha angkat ka Palasah téh?
2.
a. Kuring mah rék maksakeun milu kémping da hayang
meunang pangalaman!
b. Abdi
mah badé maksakeun ngiring kémping da palay kénging pangalaman!
3.
a. Kuring saréréa milu icikibung mantuan masangkeun ténda.
b. Abdi sadayana
ngiring ngabantos masangkeun ténda.
4.
a. Maneh
rék milu
menjelajah moal, Man?
c. Anjeun badé ngiring menjelajah moal, Man?
5.
a. Tong milu ka manéhna atuh ari sok diheureuyan mah!
c. Saur saha anjeunna sok ngalatih PBB?
6.
a. Ku sorangan
ogé teu nanaon nyieun tihang bandéra mah.
b. Ku sorangan
ogé teu sawios-wios ngadamel tihang bandéra mah.
c. Nyalira
waé angkat ka Bumi Perkémahan Cibodas téh Kang?
2. Pancakaki
(hanca)


text:
Ku Dadi Margana
HATE AWEWE
Carpon : Dadi Margana
Meunang hayang puguh ge boga imah di sisi jalan teh. Ku kabeneran dipicangcamti baheula mula, ayeuna sasat kabiruyungan. Tekal-tekil melaan kuru cileuh kentel peujit.Ku sasaha oge kasawang gaji Pe En Es butitina jaman kiwari. Gaji sabulaneun kadang-kadang boroampar nyesa nepi ka tanggal hiji bulan hareupna, mimindengna sapat di tengah jalan. Ngingetkeun pangala unggal bulan, ku sareat mah asa hamo bisa nyengsarkeun pikeun ngapimilik imah. Tapi da teu kitu mungguhing Pangeran mah, sagalana teu aya anumustahil. Buktina anu kaalaman ku diri. Asal keyeng tinangtu bakal pareng, sanajan struk gaji rimbil ku potongan ti ditu ti dieu oge, tamada we…..! Ari parantos kumaha deui nyakulan !Loba leuwihna boga imah sisi jalan teh. Kaditu-kadieu babari ngadongkangna, pikeun sa-kuringeun diantarana lamun rek indit gawe jadi leuwih babari, kari megat mobilhareupeun imah, balikna nya kitu keneh, puguh kaliwatan pisan ku jalur angkutan padesaan, sakalieun balanja kaperluan sapopoe, boh rek ka pasar atawa toko anu aya dikota kacamatan hentu barabe deui.Salian anu ditataan bieu ! aya deui onjoyna boga imah sisi jalan teh, lamun parengmeneran hade poena, dina harti keur halodo, komo poe Ahad atawa poe pakanci mah.Sakalieun ngadaweung ditepas imah, sok nambah matak resep. Asa ku loba tetempoan !Pangpangna jalma anu lalar liwat atawa kandaraan anu meneran liwat hareupeun imah.Jiga harita poe Juma’ah pasosore, kabeneran hujan geus dua poe henteu turun.Patoja’iah pisan jeung kamari-kamarina, meh parat dua minggu katukang mah, henteu beurang, henteu peuting hujan turun taya kendatna. Dibaturan ku pamajikan saperti sasari1


text:
Biruang
Biruang téh ngaran sato mamalia badag ti kulawarga Ursidae, ordo Karnivora. Ciri utama biruang, di antarana buntut nu pondok, pangrungu jeung pangambeu nu seukeut, kuku/cakar nu sareukeut dina unggal ramo sukuna, sarta bulu di sakujur awakna nu kandel.
Awak biruang kaitung badag. Ciri penting lianna nyaéta kabisana nangtung maké dua suku tukang, sungutna monyong, sarta ceuli nu buleud.
Daptar eusi
Habitat[édit | sunting sumber]
Biruang mah hirup di rupa-rupa habitat, ti wewengkon tropis nepi ka Antartika, ti leuweung geledegan nepi ka daérah nu katutup salju. Najan lolobana omnivora, aya ogé sababaraha spésiés biruang nu kadaharanana béda ti nu séjén. Misalna biruang kutub, kadaharanana téh lukut, aakaran, sisikian, jeung bungbuahan leutik. Lian ti éta, biruang kutub ogé sok ka wahangan pikeun ngala lauk. Lalampahan nyiar hakaneun téh bisa jauh pisan, ti isuk jedur nepi ka soré jedér, iwal mun aya gangguan (misalna aya manusa).
Paripolah[édit | sunting sumber]
Biruang mah lolobana hirup nyorangan, iwal bikang nu keur anakan atawa jalu jeung bikang dina mangsa usum jalangan. Aya kalana ngagorombol, tapi éta gé ukur nalika aya loba dahareun di hiji tempat anu teu lega.
Baranahan[édit | sunting sumber]
Mangsa jalangan biruang mah sakeudeung, nyaéta sanggeus mangsa cicing nu sawanda jeung hibernasi. Sakali anakan, ilaharna mah indung biruang téh ngaborojolkeun 1-3. Anakna, pas borojol téh ompong, lolong, jeung botak. Anakna ieu bakal disapih mun umurna geus satengah taunan. Dina mangsa éta, anak biruang téh disusuan nepi ka umur tilu bulan, laju diajar barang hakan kawas indungna. Najan geus disapih, salila tilu taun mah anak biruang téh tara jauh ti indungna. Biruang nincak sawawa dina umur tujuh taunan.
Biruang jeung manusa[édit | sunting sumber]
Di wewengkon nu deukeut ka habitatna, biruang kaitung dalit jeung kahirupan manusa.
Sacara umum, biruang sok nyingkahan tepung jeung manusa. Migunakeun pangambeuna nu seukeut, kadatangan manusa bisa kanyahoan ku biruang jauh saméméh manusa mireungeuh ayana biruang. Tapi, mun patali jeung dahareun (nu dibawa), aya kamungkinan biruang justru ngadeukeutan manusa, malah bisa narajang pikeun ngala dahareun.
Klasifikasi[édit | sunting sumber]
- Kulawarga Ursidae
- Subfamili Ailuropodinae
- Panda, Ailuropoda melanoleuca
- Panda Dwarf, Ailuropoda minor (extinct)
- Subfamili Tremarctinae
- Spectacled Bear, Tremarctos ornatus
- Biruang Guha Florida, Tremarctos floridanus (lastari)
- Giant Short-Faced Bear, Arctodus simus (lastari)
- Short-Faced Bear, Arctodus pristinus (lastari)
- Brazilian Short-Faced Bear, Arctotherium brasilense (lastari)
- Argentine Short-Faced Bear, Arctotherium latidens (lastari)
- Subfamili Ursinae
- Biruang Coklat, Ursus arctos
- Subspésiés Biruang Siria Ursus arctos syriacus
- Subspésiés Biruang Grizzly, Ursus arctos horribilis
- Subspésiés Biruang Kodiak, Ursus arctos middendorffi
- Subspésiés Himalayan Brown Bear, Ursus arctos isabellinus
- Subspésiés Biruang Bergman, Ursus arctos piscator (lastari)
- Biruang MacFarlane, Ursus inopinatus (lastari)
- Biruang Hideung Amérika, Ursus americanus
- Biruang Kutub, Ursus maritimus
- Biruang Hideung Asia, Ursus thibetanus atawa Selenarctos tibetanus
- Ursus thibetanus formosanus atawa Selenarctos tibetanus formosanus
- Ursus thibetanus gedrosianus atawa Selenarctos tibetanus gedrosianus
- Ursus thibetanus japonica atawa Selenarctos tibetanus japonica
- Ursus thibetanus laniger atawa Selenarctos tibetanus laniger
- Ursus thibetanus mupinensis atawa Selenarctos tibetanus mupinensis
- Ursus thibetanus thibetanus atawa Selenarctos tibetanus thibetanus
- Ursus thibetanus ussuricu atawa Selenarctos tibetanus ussuricu
- Biruang hideung Asia bisa digolongkeun kana genus Selenarctos.
- Biruang Auvergne, Ursus minimus (lastari)
- Biruang Etruscan, Ursus etruscus (lastari)
- Biruang Guha Éropa, Ursus spelaeus (lastari)
- Biruang Atlas, Ursus crowtheri (lastari)
- Biruang Sloth, Melursus (Ursus) ursinus
- Subspésiés Biruang Sloth Sri Langka Melursus (Ursus) ursinus inornatus
- Subspésiés Biruang Sloth India Melursus (Ursus) ursinus ursinus
- Ontohod, Helarctos malayanus
- Subspésiés Ontohod Bornéo Helarctos (Ursus) malayanus euryspilus
- Biruang Coklat, Ursus arctos
- Subfamili Ailuropodinae
Genera Melursus jeung Helarctos diasupkeun dina genus Ursus. Biruang Hideung Asia jeung Biruang Kutub biasana mah diperenahkeun dina generana séwang-séwangan: Selenarctos jeung Thalarctos.
Hubungan évolusionér[édit | sunting sumber]
Biruang téh anggota ordo Carnivora, subordo Caniformia, sarta kulawarga Ursidae. Anggota Caniformia lianna nyaéta ajag jeung mamalia kawas anjing (kulawarga Canidae), ganggarangan, jeung sabangsana (kulawarga Mustelidae), careuh bulan (kulawarga Procyonidae), jeung gajah laut (kulawarga Odobenidae), anjing laut (kulawarga Phocidae), jeung singa laut (kulawarga Otariidae). Najan biruang mindeng digambarkeun ngalaman évolusi ti karuhun nu kawas anjing, dulur pangdeukeutna mah justru gajah laut, anjing laut, jeung singa laut.
Bacaan salajengna[édit | sunting sumber]
- Bears of the World, Terry Domico, Poto-poto karya Terry Domico & Mark Newman, Facts on File, Inc, 1988, jilid kandel, ISBN 0-8160-1536-8
- The Bear karya William Faulkner
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Indian Bear Rescue Mission and Various Bear Rescue Centers
- Chuck Bigelow, note on PIE roots signifying "bear"
- Spanish bear news regularly-updated news archive on bears in Spain
- The Brown Bear: Father of the Polar Bear? Alaska Science Forum Article #1314
- Brown Bear (Ursus arctos) facts and photos - Wild Animals Online encyclopedia
- Facts about Black Bear hibernation
- Polar Bear Info (especially for Sam G.)


text:
Yayat Sudaryat*
- Kurikulum atikan di Indonésia terus barobah geusan ngaluyukeun diri kana robahna
kamekaran paélmuan katut pameredih panéka jaman. Ari robahna kurikulum téh rata-rata antara 6–10 taun. Bédana kurikulum téh pangpangna dina lebah titincakanana, nya éta dumasar kana jejer bahan, sistem unit, téma, jeung kompeténsi. Kurikulumna teu goréng alias geus hadé, da anu héngkérna mah lebah prakna, praktékna, atawa impleméntasina.
Dina awal kamerdikaan Indonesia, kurikulum nu mimiti dipaké di sakola-sakola di Indonesia nya eta Kurikulum 1947. Ieu kurikulum teh disampurnakeun taun 1950, anu tuluy diganti ku 1958 kalayan dipake nepi ka taun 1964. Najan ari resmina mah dilaksanakeun taun 1965.
Dina wengkuan waktu 1950-1968 dua kali robah kurikulum keur SMP jeung opat kali keur SMA. Kurikulum SMP robah ku munculna Kurikulum 1962 (Rencana Pelajaran SMP Gaya Baru) jeung Kurikulum 1967 anu dipake taun 1968. Kurikulum SMA robah ku munculna Kurikulum 1952, Kurikulum 1961 (Kurikulum SMA Gaya Baru), Kurikulum 1964 (Separated subject curriculum), jeung Kurikulum 1968 (Correlated subject curriculum). Kurikulum 1968 tuluy disarungsum jadi Kurikulum 1975 (integrated curriculum organization). Kurikulum 1975 dipake tur disampurnakeun 1984 (Kurikulum 1975 yang Disempurnakan) nepi ka teu eces bedana.
Dumasar amanat GBHN minangka Tap MPR No. II/MPR/1983 anu negeskeun yensistem atikan perlu diluyukeun kana kabutuh pangwangunan di sagala widang, lahir Kurikulum 1984. Dina ieu kurikulum aya struktur program inti anu wajib jeung pilihan. Kurikulum basa, kaasup basa Sunda, disusun dumasar unit (maca, kandaga kecap, struktur, nulis, pragmatik, jeung apresiasi basa-sastra).
Dirobahna jeung disampurnakeunana kurikulum teh can bisa ngundakkeun ajen atikan. Pikeun ngungkulan kahengkeran tina kurikulum samemehna, nya disusun deui Kurikulum 1994. Tim panyusun kurikulum meunang pamairan ti Badan Pertimbangan Pendidikan Nasional (BPPN). Aya sawatara istilah anu dirobah, di antarana wae, tujuan instruksional diganti jadi tujuan pembelajaran. Dina ieu kurikulum aya hengkerna boh nu sipatna horisontal boh vertikal antareusi kurikulum. Tumpang tindih horisontal ebreh ku dibalikan deui jejer pedaran (pokok bahasan) antara widang studi nu hiji jeung widang studi sejenna. Tumpang tindih vertikal ebreh ku dibalikan deui eusi mata pelajaran antarjenjang atikan nepi ka karasa ngabosenkeun.
Kurikulum 1994 dipake nepi ka munculna Kurikulum 2004, anu disusun taun 2003 kalawan sesebutan Kurikulum Berbasis Kompetensi (KBK). Kurikulum 2004 (Standar Isi) disarungsum taun 2006 jadi Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan (KTSP). Dina ieu kurikulum dibedakan antara kurikulum nasional (Kurnas) dan kurikulum muatan lokal (Mulok).
Mapag taun 2014 katembong bakal robah deui kurikulum teh, anu cenah bakal dirarancang tur dipake taun 2013. Kumaha ari kurikulum Mulok basa jeung sastra Sunda? Sigana perlu reformulasi jeung reposisi.
- Kurikulum Basa jeung Sastra Sunda (rek naon wae ngaranna KBK, SKKD, atawa
KTSP), salila ini nyarande kana raraga kurikulum nasional basa Indonesia, anu eusina opat aspek kaparigelan basa (ngaregepkeun, nyarita, maca, jeung nulis) anu dasarna teknologi, informasi, jeung komunikasi (TIK). Ieu teh karasana hengker lantaran eusi kurikulum kurang nyunda nepi ka karasa kendonesen. Upamana wae, aya kompetensi dasar (KD) “Musikalisasi puisi”, anu teu pati ngeunteungkeun kandaga budaya Sunda, beda jeung “gending karesmen”.
Sigana kurikulum basa jeung sastra Sunda (satuluyna: Kurikulum BSS) lain ngan ukur kudu disarungsum, tapi perlu direformulasi jeung direposisi kalawan nuansa anyar, nya eta dumasar budaya Sunda. Palebah dieu, henteu ngaleungitkeun ciri has basa Sunda, nya eta karigelan basa, tapi nambahan eusi (substansi) budaya pikeun ngalengkepan kecap pagawean dina kompetensi dasar (baca: mun ieu istilah masih dipake keneh).
Kahengkeran sejen dina SKKD BSS, nya eta ayana KD diskusi jeung mimpin rapat. Diskusi lain bahan ajar, tapi mangrupa metode atawa teknik pangajaran. KD saperti kitu ngawatesanan jeung megatan guru pikeun ngayakeun inovasi dina mekarkeun model jeung metode pangajaran. Ari sababna, bahan naon wae bisa dilaksanakeun make diskusi. Jadi, anu pentingna lain soal diskusina, tapi bahan naon anu rek didiskusikeun atawa dirapatkeun. Kitu deui, kalungguhan murid dina kagiatan diskusi/rapat teu kudu jadi KD, tapi nyamuni wae naha murid teh jadi pamimpin, panumbu catur, girang serat, atawa anggota diskusi/rapat.
3. Dumasar kana hasil ulikan tur pamairan ti para praktisi di lapangan, sigana Kurikulum BSS perlu direformulasi dumasar budaya Sunda. Carana bisa angger make SK jeung KD aspek basa tapi dilengkepan ku substansi budaya. Upamana wae, KD “ngaregepkeun rumpaka kawih” karasa nyabeulah lantaran teu muncul “ngahaleuangkeun kawih” minangka kagiatan nyarita. Padahal dina prak-prakanana ngajar di sakola, boh dina silabus jeung RPP boh dina prungna ngajar, guru teh henteu ngan sakadar ngajarkeun ngaregepkeun rumpaka kawih, tapi mimindengna mah jeung ngahaleuangkeuanan. Ku kituna, sangkan KD-na hiji, anu ngawengku aspek ngaregepkeun jeung nyarita, bisa dipake KD basa lisan (“Ngaregepkeun jeung Ngahaleuangkeun Rumpaka Kawih”). Tapi, lamun “rumpaka kawih” rek ditempatkeun minangka wangun sastra ugeran (puisi), bisa wae dipake KD anu uansana pangalaman sastra (apresiasi jeung ekspresi sastra) nepi ka rumusan KD-na jadi “Apresiasi jeung Ekspresi Rumpaka Kawih”. Lamun rumusan KD ieu nu dipake, biasa ngawengku opat aspek basa sakaligus, nya eta kagiatan reseptif (ngaregepkeun atawa maca) jeung kagiatan produktif (nyarita atawa nulis). Palebah dieu mah gumantung puseur panitenna, naha museur kana kagiatan lisan atawa kagiatan tulis.
Pilihan KD anu bisa dipake pikeun “rumpaka kawih”, di antarana wae:
- Kaparigelan basa lisan:
“Ngaregepkeun jeung ngahaleuangkeun rumpaka kawih”
- Keterampilan berbahasa tulis:
“Maca jeung nulis(keun) rumpaka kawih”.
Nuansa budaya sejenna dina kagiatan basa, upamana wae, KD “Maca bahasan” bisa dilengkepan substansi budaya saperti “Maca bahasan ngeunaan kampung adat Sunda” atawa “Ngabahas kampung adat Sunda”. Ngan, KD saperti kitu masih karasa nyabeulah lantaran teu ngagambarkeun kagiatan siswa anu gulangkep (resiprokatif). Pikeun ngarobahna kudu ditangtukeun naha puseur kagiatanana basa lisan atawa rek basa tulis. Pilihan KD-na anu bisa dipake, di antarana wae:
- Kaparigelan basa lisan:
“Ngaregepkeun jeung ngabahas ngeunaan kampung adat Sunda”
- Kaparigelan basa tulis:
“Maca jeung nulis(keun) bahasan ngeunaan kampung adat Sunda”
Ku ayana dadasar budaya Sunda, kurikulum BSS bakal karasa nyunda. Jaba ti eta, gulangkep deui, nya ngajarkeun basa Sunda nya ngajarkeun budaya Sunda. Malah bisa disebutkeun yen pangajaran basa Sunda teh, hakekatna pangajaran budaya Sunda.
Pikeun ngareformulasi Kurikulum BSS dumasar budaya Sunda, tangtu perlu wincikan kandaga seni-budaya Sunda minangka cikal bakal eusi (substansi) anu bakal ngeusian aspek basa Sunda. Peupeujeuh, perlu dititenan yen obyek atawa panglengkep katransitifan KD basa teh ulah nyebut ngaran seni-budaya kalawan spesifik, tapi kudu umum nepi ka guru BSS di wilayah Jawa Barat mana wae bisa ngajarkeun bahan ajar luyu jeung lingkunganana. Upamana wae, KD: “Ngabahas seni tradisional Sunda” atawa “Ngabahas seni tradisional Sunda tina awi”. Ku cara kitu, guru bisa milih bahan ajar seni tradisional Sunda mana wae asal bahanna tina awi. Conto sejenna, KD: “Nyangkem jeung ngaragakeun kaulinan barudak”.
Aya sawatara Standar Kompetensi (SK) jeung KD anu bisa dipilih patali jeung kaparigelan basa. Kahiji, kagiatan basa lisan, rumusan SK-na bisa: “Murid nyangkem jeung ngebrehkeun rasa, pikiran, jeung kahayang kalawan lisan ngaliwatan ngaregepkeun jeung nyarita(keun) ngeunaan…. Ari KD-na bisa ngaregepkeun jeung nyaritakeun/ngahaleuangkeun (kawih/tembang, guguritan, wawacan, kakawihan, pupujian); ngaregepkeun jeung nyaritakeun dongeng (fabel, parabel, legenda, mite); ngaregepkeun biantara jeung biantara ngeunaan kagiatan sakola; ngaregepkeun jeung ngabahas pacabakan masarakat Sunda; ngaregepkeun jeung ngaragakeun (drama pondok Sunda, gendeng karesmen); ngaregepkeun jeung ngagunakeun tatakrama bahasa Sunda. Kadua, kagiatan basa tulis, rumusan SK-na bisa: “Murid nyangkem jeung ngebrehkeun rasa, pikiran, jeung kahayang kalawan tulisan ngaliwatan maca jeung nulis(keun) ngeunaan…. Ari KD-na bisa maca(keun) jeung nulis(keun) (sajak, carita pondok, penggelan carita pantun); maca jeung nulis(keun) bahasan (kadaharan eung inuman tradisional Sunda, imah tradisional Sunda, kesenian tradisional Sunda, lingkungan alam Sunda, awak, tutuwuhan). Cag, ah!
* Dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah
FPBS UPI Bandung


text:
Kartu lebaran, bisa jadi mangrupa salah sahiji sarana silaturahim di antara sasama muslim. Sanajan kiwari loba nu milih ngagunakan SMS pikeun ngaganti fungsi kartu, tapi tetela loba keneh nu ngarasateu bisa disisilihan.
Jaman internet, daek teu daek mangaruhan oge kana sual perkartuan. Mun baheula ngirim kartu bener-bener kudu ngingkig ka kantor pos, kiwari mah teu salawasna kudu kitu. Format kartuna ge geus lain tina keretas deui,tapi geus robah dina wangunkartu digital. Ngirimna? Cukup ti kamar, ngagunakeun fasilitas internet.
Tah, di internet teh kacida lobana situs nu nyadiakeun layanan pikeun ngirim eCard alias kartu elektronik kalawan gratis. Toong geura di http://www.kapanlagi.com upamana. Tinggal nuturkeun pituduhna, dina waktu singget urang geus bisa ngirim eCard kakanca mitra nu rek dikirim kartu.
Ngan hanjakal, cek kuring mah aya kahengkeran dina cara ngirim kartu ku cara saperti kieu teh, sabab jelema nu dikirim kartu ku urang saestuna ngan ukur dikirim link pikeun noong kartu kiriman tea. Jadi, mun manehna hayang nempo bungkeuleukan karuna, kudu nyambung ka internet terus nuturkeun link dina email nu dikirim ku situs kartu ka manehna. Ku kituna, kartu teh ngan aakuan wungkul, sabab teu bisa dipimilik atawa disimpen dina komputer manehna. Mun dina hiji waktu hayang nempo deui, nya kudu neang deui link nu tadi, anu dina jangka waktu nu tangtu, baris dipupus ku situs kartu nu bogana.
Tah, mun hayang eCard atawa kartu nu bisa dipimilik salawasna, bisa disimpen dina komputer, bisa ditenjo iraha wae bari teu kudu nyambung ka internet, teang we di DIEU. Loba kartu, tinggal milih, terus bisa diundeur, HARATIS deuih! Mun rek dikirimkeun ka batur, download we heula, engke bisa dikirim ku sorangan make email. Gampil pan?
Mangga, pilih kelir acak corak. Jaba make musik sagala geuning. Panasaran? Matakna, teang we ayeuna keneh. Meungpeung HARATIS!


text:
Kamis, 06 Desember 2012
Dongeng Si kabayan
Si Kabayan dititah ngala nangka ku mitohana. “Nu kolot ngala nangka téh, Kabayan!” Ceuk mitohana. Kencling Si Kabayan ka kebon, nyorén bedog rék ngala nangka. Barang nepi ka kebon, Si Kabayan alak-ilik kana tangkal nangka. Manggih nu geus kolot hiji tur gedé pisan. Tuluy waé diala. Barang dipanggul kacida beuratna.
“Wah, moal kaduga yeuh mawana, “ pikir Si Kabayan téh. Tuluy wé nangka téh ku Si Kabayan dipalidkeun ka walungan. Jung waé balik ti heula, da geus kolot ieuh!” ceuk Si Kabayan téh nyarita ka nangka.
Barang tepi ka imah, Si Kabayan ditanya ku mitohana.
“Kabayan, meunang ngala nangka téh?”
“Komo wé meunang mah, nya gedé nya kolot,” témbal Si Kabayan.
“Mana atuh ayeuna nangkana?” Mitohana nanya.
“Har, naha can datang kitu? Apan tadi téh dipalidkeun dititah balik ti heula, ceuk Si Kabayan téh.
“Ari manéh, na mana bodo-bodo teuing. Moal enya nangka bisa balik sorangan!” Mitoha Si Kabayan keuheuleun pisan.
“Wah nu bodo mah nangkana, kolot-kolot teu nyaho jalan balik,” ceuk Si Kabayan bari ngaléos.
(Tina Lima Abad Sastra Sunda, karya Wahyu Wibisana, spk,)
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
“Dèdè,nya? ”pokna bari neges-neges.
“Muhun” cekéng tèh bari nyinghareup ka nu nanya.
“Kè…Iis ieu tèh?" kuring malik nanya.
“Enya ..! Di mana ayeuna?”
“Didieu..! hè..hè..!”jawab kuring bari ngahèhè.
“Ih anggeur masih kènèh wè heureuyna mah! Ngan nu robah tèh buukna wungkul teu diponi, ayeuna mah teu siga kuda galak..! tugas maksud tèh !” pokna deui ka kuring.
“Di Ciparay ,Is..! mimiti diangkat mah di pakidulan Cianjur ! Nuju aya naon Iis didieu? Sami nuju ngadaftarkeun putra?”
Ah sanès da si Enèng mah tos seméster opat, biasa waè tos babayar tempat kosna! ayeuna bade ngiring heula uih" témbal Iis bari gèk diuk.
“Mana ayeuna si Enèngna?”
"Nuju aya lereskeuneun ka bagian akademik, saurna !” bari panonna mah ngawaskeun ka lebah kampus
“Tuuh..! siga-sigana mah si Enèng muru kadieu!” ceuk Iis ngagerendeng. Teu kungsi lila
“Mah… hayu ah ! urang wangsul da parantos!”ceuk budak mojang nu anyar datang.
“Tah ieu si Enèng tèh! Salam atuh Nèng ! ka Pa Dèdè rèrèncangan mamah waktos di SPG! Apa, Ema sareng ua Tini Jogya ogè aruningaeun da kapungkur sering ameng ka bumi", Iis nyoroscos ka anakna.
“Sami Nèng sareng mamah badè janten guru, nya ? pinter Enèng mah tiasa katampi," ceuk kuring bari nampanan leungeun budak nu ngajak sasalaman.
“Yu …ah Dè, abdi ti payun, mugia tuang putra sing katampi! Sareng iraha atuh badè ameng ka abdi," ceuk Iis bari cengkat .
“Insya Alloh pami aya waktos, Is..! ari murangkalih libur. Sareng nu utamina mah aya kanggo beukeul barudak!”.
Teu rèk kitu kumaha, atuda mikir mani sataker kebek, jeung enyana soal nu ayeuna mah bèda jeung soal nu enggeus, loba èssayna, soal saeutik tapi jawaban baranahan anak incuan, turug turug nu ngawasna guru anyar ketat, pokona, teu bisa ngapalkeun bari ulangan.
Rèt kana soal jeung lembar jawaban anu kuring, beresih taya tulisan naon-naon, baju beresih alus da ari kertas jawaban beresih mah…gorèng! hatè ngageremet.
“Waktu tinggal seperempat jam lagi !” kuring reuwas basa guru pengawas ngomong kitu, sorana agem jeung wibawa maklum geus aya umuran nyebut ngora tèh pedah can kawin. Bet ku asa ngagancangan waktu tèh, kari sapuluh menit deui, lembar jawaban masih tetep kosong, ti batan kosong mending usaha tual toèl atawa tètèjèh susuganan aya nu haat mèrè jawaban, meh teu kosong polongpong teuing.
“Dènur, bèjaan sayah…euy !" kuring ngaharèwos. Tapi teu lila luk tungkul deui ngerjakeun soal kuring mah teu dipalirè.
"Kasebelan siah !“ ka si Ating sumawonna, usaha terus ayeuna ka Iis nu diuk gigireun si Rahmat rada jauh Iis mah, ngan bageur kana pasti mèrè kuring yakin! bèrèwèk nyoèkeun kertas gutrut nulis, tuluy dipintel-pintel, bee..le..weer………..!! dialungkeun ka leubaheun Iis . Kertas can murag, tapi…..!”Yang belakang kerja sendiri!” moal salah, Si kasebelan ta, bari leumpang katukang nyokot kertas beunang kuring tuluy dibuka pok dibaca tarik naker. “Iis wartosan Engkang geulis, kè wangsul dipasihan rujak bangkuang .. ! Plisss dèh !” ger ngadadak ramè di kelas bari naringali ka kuring, hadena boga pakulitan sawo buruk mun, bodas saingan sigana jeung kelir beungeut si Cepot “Waktunya habis kumpulkan!” kuring pasrah!kelas bubar.
“Saha nu pikasebeleun tèh?”ceuk Iis.
“Eta Pa Dayut….”
“Teu kenging kitu ah bisi kawalat ka guru mah!” Iis bari imut nempo ka kuring, sèrèdèt aya nu nyèrèdèt kana hatè bogoh. “Èta atuda meni super ketat” kuring jamedud. Iis angger imut, kuring jeung Iis tuluy leumpang.
“Uyuhan nya Iis!”.
“Uyuhan naon tèa sok teu pararuguh?” tèmbalna bari kerung.
“Mang uyuhankeun ka awèwè nu jadi kabogohna Guru teu payu tèh!”ceuk kuring. Keuheul tuda Iis mah bangun sok mangmenangkeun waè sikasebelan.
“Ah saha nu terang piistrieunnana mah geulis sapertos Iis” kitu cenah bari ngalem sorangan . “Ah pokona mah uyuhan wè ! Èta mah awèwé nu henteu.."
"Heunteu naon ..?" ceuk Iis.
"Henteu…..henteu…! nyaho seléra…!!, awéwé kuno!” kuring ngabudalkeun kakeuheul, Iis mah tenang wé ngadédéngékeun ambek kuring. Lila-lila kapikir ku kuring naha bet jadi ngutruk ka Iis, barina ogé. Dosa, ngomongkeun nu sejen komo ieu Guru.!
Kuring neuteup anteb ka manéhna geulis geuning Iis téh. Bogoh “Is ,engké badé ameng ka bumi, nya? Da malem minggu” ceuk kuring teu éra deui. Iis teu ngomong meunang sajongjonnan mah ngabetem. “Kumaha Is?" kuring maksa.
“Mangga !” walonna pondok. Tah éta pisan jawaban nu dipiharep teh !
Peutingna,kuring ngajugjug imah Iis, asa éra rék asup téh.
”Assalamualaikum….” cekéng téh bari ngetrokan panto.Teu kungsi lila panto muka, Iis pisan nu mukakeun pantona ogé.
“Wilujeung wengi Is!”
“Wengi, sok ka lebet !” Iis ngahihiap, teu loba pikir kuring asup. Tapi, kuring rada reuwas jeung héran, sabab ningali Pa Dayut keur diuk na sofa dibaturan ku Tini lanceukna Iis. Kuring jadi hemar-hemir, boa-boa Pa Dayat téh calon salakina Tini lanceuk Iis ?
”Beu..! geus wirang deui waé yeuh!” gerentes haté kuring.
“Pa Hayu uih," ceuk sora gigireun, ngabuyarkeun panineungan kuring harita.
“Aéh, geuning Aa! atos A…!" ceuk kuring asa kagebahkeun, mireungeuh budak geus nyampak gigireun ngajak balik teu kanyahoan datangna.**


text:
Citakan:Pangwanoh2
Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
1. Pangwanoh
2. Cara ngédit
Ngaropéa artikel nu geus aya...
- Leuwih lengkep ngeunaan naha bet sukarélawan nu ngéditna?
- Leuwih lengkep ngeunaan cara ngédit
- Susunan jeung format tulisan
- Mapaés éditan anjeun ku gambar jeung sora
- Tumbu ka artikel Wikipédia jeung ramatloka lianna
Nyieun artikel anyar...
- Baca ngeunaan cara nyieun artikel munggaran anjeun
- Mitambeyan artikel nu paling dipikabutuh
- ... atawa cobian Panglawungan pikeun ideu-ideu lianna
Leuwih lengkep...
- Baca tironeun pikeun conto fungsi-fungsi édit dasar
- Latihan dina Kotrétan
- Lenyepan kawijakan jeung tungtunan
- Baca naon ari Wikipédia sarta naon nu lain.


text:
Pupuh Asmarandana Éling-éling Mangka Éling
ain Mang Darma anu osok wawayangan téh. Da anu osok wawayangan mah dalang (Mang Darma mah lain dalang). Ieu mah mangrupakeun rumpaka anu eusina ngingetan ngeunaan kahirupan di dunya ieu. Hirup di dunya ieu ulah nepikeun ka kasasar lalampahan jeung ulah ngajurung napsu. Lamun éta perkara dilakonan matak kaduhung éngkena, raga anu bakal katempuhan jeung nanggung akibatna.
Kukituna hirup di dunya ieu kudu éling jeung teu weléh éling. Éling yén di dunya ieu téh lir ibarat keur jadi wayang, teu boga nanaon jeung teu bisa nanaon.
Kitu kira-kirana anu bisa diala tina Pupuh Asmarandana anu rumpakan saperti ieu:
Éling-éling mangka éling
Rumingkang di bumi alam
Darma wawayangan baé
Raga taya pangawasa
Lamun kasasar lampah
Nafsu nu matak kaduhung
Badan anu katempuhan
Éling-éling masing éling
Di dunya urang ngumbara
Laku lampah nu utama
Asih ka papada jalma
Ucap tékad reujeung lampah
Tingkah polah sing merenah
Runtut rukun sauyunan
Hirup jucung panggih jeung kamulyaan
(Gambar meunang nginjeum ti http://www.blogspot.com/)
Posted on 14 Juli 2012, in Pupuh and tagged Asmarandana, eling, hirup, ngalajur napsu, wayang. Bookmark the permalink. Tunda talatah.


text:
Kamis, 22 Juli 2010
Contoh Pidato Biantara Sunda 4
Itung-itung belajar basa sunda, isenk-isenk kita bikin pidato versi basa sunda. Karena masih banyak orang yang belum bisa membuat pidato versi basa sunda. Mohon maaf bila masih ada kekurangan dan banyak salahnya. Namanya juga masih belajar tho?!
BIANTARA KABERSIHAN SAKOLA
Assalamu’alaikum Wr. Wb.
Bapak kepala SMA Negeri 1 Mangunjaya nu ku simabdi dipihormat, Ibu miwah Bapak Guru anu dipihormat, para staf Tata Usaha nu sami-sami lingsih, kanca mitra, rerencangan saangkatan sareng adi-adi kelas anu ku abdi dipikacinta.
Langkung ti payun mangga urang sanggakeun puji sareng syukur ka Allah SWT nu parantos maparin waktos ka urang sadayana dugi ka tiasa patepang raray dina ieu acara. Teu hilap mugia shalawat sinareng salam urang sanggakeun ka junjungan urang Nabi Agung Muhammad SAW.
Para wargi anu ku simkuring dipihormat.
Dina ieu waktos, abdi bade nerangkeun sakumaha pentingna hirup sehat kanggo urang sadayana. Janten, urang sadaya kedah atawa wajib ngajaga lingkungan sareng awak nyalira pikeun urang sadaya tiasa ngajaga tina sagala panyakit. Ku margi kitu, urang kedah ningkatkeun pola hirup sehat kanggo kapayunna di kawitan ti ayuena.
Dina hadits oge diterangkeun, nyaeta :
Inna dhofatu minal iman
Nu hartosna : “Kabersihan teh sabagian tina Iman”
Tina hadits di luhur, urang tangtu tos ngartos maksad sareng tujuannana, nyaeta urang teh umat muslim anu ngagaduhan iman dina jero hate urang. Upami urang sadaya iman ka Allah, berarti urang kudu bersih atanapi suci tina sagala kokotor boh hadas alit atawa hadas ageung, nu sangkan nyebabkeun urang teu suci. Bersih tina eta sadaya teh nu didasarkeun tina bersihna sucina urang sareng lingkungan di sakitar urang. Urang kudu mikacinta kabersihan sangkan hate urang ge milu bersih.
Para wargi anu mulya.
Kaqbersihan teh aya marupi-rupi macemna, nyaeta aya bersih hate, bersih jiwa, bersih raga, sareng bersih rohani. Tah, urang kudu janten jalmi anu kaasup kana jalma anu bersih sadayana. Allohumma, amien... Hayu urang sami-sami ningkatkeun pola hirup sehat kanggo kasaean urang sadaya sangkan tiasa leuwih getol kana ibadah ka Gusti nu Maha Welas tur Maha Asih.
Para wargi anu mulya.
Cekap sakitu abdi nyanggakeun pihatur, pamungkas pisanggem, bilih aya basa anu kirang entep saeureuhna atanapi kecap anu kirang merenanh larapna, mugi kersa ngahapunten.
Wassalammu’alaikum Wr. Wb.
(http://asy-syakiri.blogspot.com/2010/04/pidato-bahasa-sunda.html)
3 komentar:


text:
Sanggama
Sanggama atawa bahasa Sunda Kasarna Ewean nya éta peta ngasupkeun sirit jalu nu celegeng kana heunceut bikang kalawan tujuan baranahan jeung kasenangan.
Istilah "sanggama", rarasmi, atawa sapatemon dipaké nujul ka manusa, sedengkeun pikeun vértebrata luhur (kawas singa na gambar di katuhu) disebut "jalangan" (kopulasi). Sato séjén, kayaning réptil jeung manuk, réproduksina di jero/internal, najan ngabuahanana mah na kloaka. Nu séjénna deui, misalna kalolobaan amfibi, ngabuahan di luar/éksternal.
Biologi konsépsi[édit | sunting sumber]
Sanggama mangrupakeun métode baranahan dasar pikeun Homo sapiens jeung sakabéh mamalia. Nalika bucat, nu biasana dibarengan ku orgasmeu lalaki, saruntuyan kontraksi otot nganteurkeun mani nu ngandung gamét jalu nu disebut sél spérma atawa spérmatozoa kana heunceut, nu terus ngaliwatan sérviks ka rahim, terus ka solobong fallopi. Sél spérma bisa hirup nepi ka salapan poé na awak awéwé. Mun ovum subur aya na solobong fallopi, gamét jalu ngahiji jeung ovum ngahasilkeun fértilisasi jeung dibentukna émbrio anyar. Nalika ovum nu geus dibuahan nepi ka uterus, lajeng bakal dipelak na lapisan nu disebut éndométrium sahingga mimiti kakandungan.
Sanggama salawasna dianggap bakal ngahasilkeun kakandungan, iwal maké kontraséptif. Najan kitu, sanggama tetep baé bisa ngahasilkeun kakandungan, sabab kontrasépsi teu bisa ngajamin 100% jétu. Coitus interruptus atawa 'azl (basa Arab), nyaéta ngaluarkeun sirit tina heunceut pas saméméh lalaki bucat, lain cara kontrasépsi nu jétu. Puasa sanggama mangrupakeun hiji-hijina cara nu bisa ngajamin 100% nyegah kakandungan. Outercourse, kagiatan séksual tanpa ngasupkeun sirit kana heunceut, bisa ogé pikeun nyegah kakandungan, asal manina teu keuna kana palawangan.


text:
Oli mesin
Oli mesin nya éta minyak pelumas mesin.[1] Oli loba rupana gumantung kana jenis penggunaan mesin ngabutuhkeun oli nu kumaha sangkan cocog jeung ngawétkan mesin.[1] Pelumas anu gawéna sacara efektif saluyu jeung pungsina bakal manjangan umur mesin nepi ka awét masa pakéna.[1] Bahan dasarna oli mesin kabagi dua nya éta :
- Oli Mineral (Base Oil) : oli ieu tina hasil tambang minyak bumi anu diolah jadi oli jeung ditambahan bahan aditif pikeun nambahan mutu pelumas jadi leuwih alus.[1]
- Oli Sintetis (Synthetic Oil): Oli Sintetis biasana ngawengku Polyalphaolifins anu datang ti bagian anu bersih tina pemilahan oli mineral, nya éta gas.[1] Senyawa ieu anu satuluyna dicampur jeung oli mineral.[1] Ieu nu ngabalukarkeun naha oli sintetis bisa dicampur jeung oli mineral kitu ogé sabalikna. [1]
Pungsi[édit | sunting sumber]
Sakabéh jinis oli dina hakékatna sarua nya éta pikeun bahan pelumas sangkan mesin jalan mulus tur bébas tina gangguan.[2] Sakaligus pungsina pikeun niiskeun.[2] Oli miboga kandungan lapisan-lapisan anu lembut, pungsina nyingkahan lumangsungna benturan antara logam jeung logam komponén mesin, nyingkahan gorésan.[2] Pikeun sababaraha kaperluan nu tangtu, aplikasi husus dina pungsi nu tangtu, oli ditungtut miboga sajumlahing pungsi-pungsi tambahan.[2] Mesin diesel misalna, secara normal beroperasi pada kecepatan rendah tetapi memiliki temperatur yang lebih tinggi dibandingkeun jeung Mesin bensin.[2] Mesin diesel ogé miboga kondisi kondusip anu gedé anu bisa nimbulkeun oksidasi oli, numpukna deposit jeung ''perkaratan'' logam-logam bearing.[2]


text:
Katakana
Katakana (片仮名) nyaeta syllabary Basa Jepang, salah sahiji tina opat sistim nulis Basa Jepang. Nu sejenna nyaeta hiragana, kanji jeung rōmaji. Kecap katakana hartina "kana sejen," asalan tina turunan katerangan gramatikal Basa Jepang, dina Basa Cina disebut "kambun" (漢文). Kana ieu ditulis salian ti karakter Basa CIna sarta nerangkeun frase dina Basa Jepang.
Katakana dicirikeun ku garis lurus jeung sudut tajam, sarta skrip sederhana dina Basa Jepang.
Dua sistim utama dina susunan katakana, susunan heubeul iroha, jeung susunan nu leuwih anyar gojūon.
Daptar eusi
Tabel katakana[édit | sunting sumber]
Tabel dihandap ieu nunjukeun hiragana jeung tulisan romajina. Anu warna beureum kana nu jarang dipake.
Pamakean[édit | sunting sumber]
Dina basa Jepang modern, leuwih remen dipake keur transkripsi kecap tina basa asing (disebut gairaigo). Contona, "television" ditulis terebi (テレビ?). Katakana oge ilahar dipake keur ngaran nagara, ngaran tempat oge ngaran jalma asing. Contona Indonesia ditulis インドネシア jeung Budhi ditulisna ブディ (Budi).
Katakana oge dipake keur onomatopoeia, tulisan nu ngagambarkeun sora, contona chin (チン?), hartina "Ding" ilaharna ditulis dina katakana.
Watesan teknik jeung ilmiah oge ilaharna ditulis dina katakana, upamana keur ngaran species sasatoan jeung tutuwuhan sarta mineral.
Katakana kadangkala dipake oge keur transcription ngaran parusahaan Jepang. Contona Suzuki ditulisna スズキ, jeung Toyota ditulisna トヨタ. Katakana dipake oge keur kaperluan husus, upamana rambu-rambu, iklan jeung hoardings. Contona, nu ilahar kapanggih ココ koko (di dieu), ゴミ gomi (runtah) atawa メガネ megane (kacapanon), sarta dina kalimah-kalimah nu penting ditulisna dina katakana.
Sanggeus Perang Dunya Kadua, dokumen resmi ditulis make campuran katakana jeung kanji, sarta make cara sarua make hiragana jeung kanji dina Basa Jepang modern, ayeuna katakana keur okurigana jeung partikel saperti wa atawa o.
Katakana dipake oge keur telegram di Jepang samemeh taun 1988 sarta mimiti dipake dina karakter komputer taun 1980-an. Loba komputer nu make Katakana salian ti Kanji jeung/atawa Hiragana.
Sanajan kecap injeuman nu asalna tina Basa Cina ilaharna ditulis make kanji, kecap injeuman nu asalana tina Basa Cina modern langsung dirobah kana Basa Jepang dumasar kana cara macana on'yomi, sarta biasa ditulis make katakana. Contona
- マージャン (麻將/麻雀), mājan (mahjong), tina Basa Mandarin májiàng
- ウーロン茶 (烏龍茶), ūroncha (Oolong tea), tina basa Mandarin Mandarin wūlóng
- チャーハン (炒飯), chāhan, (sangu goreng)
- チャーシュー(叉焼), chāshū, tina Basa Kanton cha siu, babi panggang
- シューマイ (焼売), shūmai, tina Basa Kanton siu maai, siomay.
Kabehanna ilahar ditulis make katakana tinimbang kanji. Nu pangkawentarna tina Basa Cina nyaeta ラーメン (mie) jarang ditulis make 拉麺.
Aya sababaraha hal anu tibalik, numana kanji dijieun tina tulisan katakana. Contona, コーヒー (kohi), "kopi", nu alternatipna ditulis make kanji 珈琲. Kanji ieu ilahar dipake, sanajan jarang, ilaharna dipake ku parusahaan kopi ngarah katempona anyar.
Katakana kadangkala dipake keur ngagantikeun hiragana dina furigana keur ngagamapeung maca dina kecap nu ditulis dina karakter Roman, atawa keur kecap-kecap asing, saperti nu ilahar dipake dina kanji, sangkan macana sarua jeung aslina.
Katakana kadangkala dipake oge keur nembongkeun kecap nu diucapkeun ku urang asing atawa logat nu teu ilahar, ku karakter asing, robot jeung salian ti eta. Contona, dina komik, obrolan karakter asing atawa robot dituliskeun コンニチワ (konnichiwa) keur ngagantikeun nu ilhara dina hiragana こんにちは (konnichi wa).
Katakana dipake oge keur nembongkeun on'yomi (Chinese-derived) cara maca kanji dina kamus kanji.
Kadangkala ngaran urang Jepang ditulis make katakana. Hal ieu ku sabab baheula geus ilahar dipake, utama nini-nini nu ngaranna ditulis ku katakana.
Geus ilahar keur nuliskeun kecap nu hese dibaca dina kanji make katakana. Kajadian ieu leuwih sering kapanggih di widang kadokteran. Contona, kecap "dokter kulit", 皮膚科, hifuka, kanji kadua, 膚, dianggap hese, mangka kecap hifuka ilaharna ditulis 皮フ科 atawa ヒフ科 dina katakana. Ampir saru jeung kanji 癌 gan, "kanker", leuwih remen ditulis dina katakana atawa hiragana.
Katakana dipake keur notasi musik tradisional,saperti Tozan ryu shakuhachi, sarta dina sankyoku disusun ku koto, shamisen jeung shakuhachi.
Orthografi[édit | sunting sumber]
Frase asing kadangkala disalin ku nambahkeun titik di tengah disebut nakaguro (中黒?) atawa ditulis misah. Lamun nu maca dianggap ngarti kana kecap gairaigo dina eta frase, tanda titik di tengah teu dipake. Contona, frase コンピュータゲーム (konpyūta gēmu)(game komputer), ngabogaan dua gairaigo nu geus ilahar dipake, dina nulisna teu make titik tengah.
Ngeja katakana beda kacida jeung hiragana. Dina hiragana dieja panjang nu make tambahan dua vowel kana, katakana ilaharna make vowel extender mark disebut chōon. Tanda pondok ieu dituturkeun langsung dina teks, datar dina yokogaki, atawa teks datar, sarta nangtung dina tategaki, atawa teks nangtung. Katakana ilahar dipake keur nulis kecap injeuman tina basa sejen; vowel panjang dina Basa Jepang nu ditulis dina katakna ilaharna ditulis dina hiragana. Aya sababaraha nu husus saperti ローソク(蝋燭)(rōsoku)(lilin) atawa ケータイ(携帯)(kētai)(telepon keupeul).
Aksara tsu leutik ッ disebutna sokuon nunjukeun konsonan geminate, nu ditulis dina rōmaji ku dua konsonan. Contona, bed ditulis dina katakana ベッド (beddo).
Sokuon ieu kadangkala dipake keur nu teu sarua teu sora aslina. Contona, h-ganda dina ch nu ilahar dina ngaran urang Jerman. Bach, contona, jadi バッハ (Bahha); Mach is マッハ (Mahha).
Ayana "h" ganda dina Bach jeung Mach (nu make tsu leutik) ngarupakeun kana panghadena keur ngaran urang Jerman.
Kecap ti basa sejen kacida hesena ditulis dina Basa Jepang, Khruschev jadi フルシチョフ (Furushichofu). Ali Khamenei jadi アリー・ハーメネイー (Arī Hāmeneī). Dina Wikipedia Basa Jepang aya rujukan イツハク・パールマン (Itsuhaku Pāruman) jeung イツァーク・パールマン (Itsāku Pāruman), Itzhak Perlman.
Sajarah[édit | sunting sumber]
Katakana mimiti dipake dina Periode Heian bagean tina karakter man'yōgana nembongkeun cara maca (furigana) kanji dina kanbun. Contona, ka カ jadi beulah kenca ka 加 "nambahan". Ku cara ieu, loba runtuyan radical katakana sarua jeung nu dibaca dina kanji.
Kode Komputer[édit | sunting sumber]
Katakana mibanda dua bentuk kode nyaeta, halfwidth hankaku (半角?) sarta fullwidth zenkaku (全角?). Bentuk halfwidth aslina ti JIS X 0201. Ieu kaasup halfwidth Katakana di beulah katuhu ASCII. Lolobana halfwidth Katakana merlukeun sa-bit keur unggal kana. Dina ahir taun 1970, runtuyan dua-bit karakter ampir sarua jeung dina JIS X 0208 keur nembongkeun Hiragana tur Kanji jeung nu sejenna. Masalahna, JIS_X_0208 nu dina Katakana karakter bebasna ngan hiji-bit saperti dina JIS_X_0201. Konflik ieu ngajadikeun loba kontroversi. Katakana dina JIS_X_0208 nyokot dua-bit byte (minimalna), mangka loba (hususna nu heubeul) dina output Katakana jadi legana-dua-bit. Ieu Kusabab kitu katakana dina JIS_X_0201 disebut halfwidth sarta JIS_X_0208, fullwidth. Sanajan kitu, loba enconfing nu teu halfwidth tina Hiragana.
Sanajan jarang dipake, dina kanyataana halfwidth katakana masih remen dipake dina sistim jeung kode. Contona, judul mini disc ngan bisa asup dina ASCII atawa halfwidth katakana, sarta halfwidth katakana ilahar dipake dina komputerisasi mesin hitung, mesin kasa di toko, sarta judul tipi digital jeung DVD dina Basa Jepang. Sababaraha kode Basa Jepang nu ilahar saperti EUC-JP, Unicode jeung Shift-JIS make halfwidth Katakana sarua jeung fullwidth. Beda jeung, ISO-2022-JP nu teu ngabogaan halfwidth Katakana, ilahar dipake dina SMTP jeung NNTP. Halfwidth katakana ilahar dipake dina layar atawa memori.
Unicode[édit | sunting sumber]
Dina Unicode, fullwidth katakana make titik kode U+30A0 ka U+30FF [1]:
Halfwidth sarua jeung fullwidth katakana oge aya. Kode ieu aya dina Bentuk blok Halfwidth jeung Fullwidth (U+FF00–U+FFEF) [2], mimiti ti U+FF65 nepi ka U+FF9F (karakter U+FF61–U+FF64 nyaeta fungsi tanda baca halfwidth):
Titik kode 32D0 nepi ka 32FE nyaeta rundayan Circled Katakana. Catetan: circled ン teu aya
Katakana keur Basa Ainu[édit | sunting sumber]
Katakana kadangkala dipake keur Basa Ainu. Unikna Basa Ainu make katakana, konsonan ayana di suku kata panungtung keur ditembongkeun ku katakana versi leutik nu pakait jeung konsonan panungtung jeung vowel nu teu teratur. Contona "up" diulis make ウㇷ゚ (u dituturkeun pu leutik). Dina Unicode, blok Phonetic Extensions Katakana (U+31F0–U+31FF) [3] keur basa Ainu. Karakter nu remen dipake dina Basa Ainu ngan:
Tempo oge[édit | sunting sumber]
- Japanese phonology for pronunciation.
- Rōmaji for a comparison of romanization systems.
- Historical kana usage for a discussion of pre-war kana spelling
- Transcribing English to Japanese
- Wikipedia:Technical assistance for katakana
Rujukan[édit | sunting sumber]
Wikipedia Basa Inggris, Juli 2006.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Katakana code chart at Unicode.org
- Katakana Online Trainer
- Practice katakana using different typefaces
- Katakana Lessons
- Test your Katakana knowledge


text:
Glikolisis
Glikolisis ngarupakeun awal alur métabolik katabolisme karbohidrat. Bentuk glikolisis nu pangilaharna dipikawanoh nyaéta alur Embden-Meyerhof. Istilah glikolisis bisa ogé ngawengku alur pilihan séjén kayaning alur Entner-Doudoroff. Ngan, glikolisis nu dipedar di dieu salaku sinonim pikeun alur Embden-Meyerhof.
Glikolisis ngarupakeun prosés universal nalika sagala rupa sél nurunkeun énergi ti gula. Najan lain nu pang éfisiénna, glikolisis perlu sabab anaérob; nyéta, teu merlukeun oxigén.
Daptar eusi
Kaluaran[édit | sunting sumber]
Glikolisis ngarobah hiji molekul glukosa jadi dua molekul piruvat sarta "ékivalén pangréduksi" (reducing equivalents) dina ujud koénzim NADH.
Réaksi umum glikolisis:
- Glukosa + 2 NAD+ + 2 ADP + 2 Pi → 2 NADH + 2 piruvat + 2 ATP + 2 H2O + 4 H+
Jadi, pikeun fermentasi basajan, métabolisme hiji molekul glukosa ngahasilkeun dua molekul ATP. Sél-sél nu ngajalankeun réspirasi sélulér nyintésis ATP leuwih loba, tapi teu diangap kaasup glikolisis. Réspirasi aérobik eukariot ngahasilkeun tambahan kira 34 molekul ATP nalika ngoksidasi hiji molekul glukosa.
Lokasi[édit | sunting sumber]
Dina eukariota, glikolisis téh lumangsung dina sitosol sél (lain dina mitokondria, tempat kalolobaan métabolisme aérobik). Glukosa asup ka sél ngaliwatan difusi. Dina sababaraha jaringan, misalna otot rangka, prosés ieu téh dirangsang ku insulin.
Lajuning laku[édit | sunting sumber]
Dikumahakeun panungtungna piruvat jeung NADH nu dihasilkeun tina glikolisis gumantung ka organisme jeung kaayaanana, utamana aya/henteuna oksigén atawa panampa éléktron lian.
Dina fermentasi, métabolisme piruvat jeung NADH lumangsung anaérob sahingga ngahasilkeun rupa-rupa sanyawa. Misalna baktéri nu dipaké dina ngolah yogurt ukur ngaréduksi piruvat jadi asam laktat, sedengkeun ragi ngahasilkeun étanol jeung karbon dioksida.
Dina organisme aérobik, piruvat asup kana daur asam sitrat, sedengkeun NADH dioksidasi ku oksigén dina prosés awal fosforilasi oksidatif. Najan métabolisme manusa utamana aérobik, tapi dina kaayaan anaérob, misalna dina otot nu loba teuing gawé sahingga kakurangan oksigén, piruvat dirobah jadi laktat, sarua jeung dina loba mikroorganisme.
Évolusi[édit | sunting sumber]
Glikolisis mangrupakeun hiji-hijina jalur métabolik nu aya di ampir sakabéh organisme, hal ieu nunjukkeun kabuhunanana dina posisi évolusi; diduga aya ti jaman prokariota munggaran, paling henteu 3,5 juta taun ka tukang.
Runtuyan[édit | sunting sumber]
Étimologi[édit | sunting sumber]
Tina basa Yunani glyk nu hartina amis jeung lysis nu hartina ngaleyurkeun.


text:
Jaman baheula aya hiji kuda nu kacida ngedulna, éta kuda téh dikukut ku jalma beunghar anu ngaranna Abdul. Unggal poé Abdul ka kota ngajual barang dagangan anu loba diperlukeun ku urang kota.
Ku sabab ngarasa horéam kudu indit mawa barang dagangan, kuda ngedul téh boga rencana nipu ka dununganana.
Dina hiji poé si kuda téh dibawa ka kota ku Abdul, rék dagang uyah dua karung. éta karung téh ditalian dina tonggong kuda. Di satengahing jalan si kuda ngedul téh ngagejeburkeun manéh kana walungan. Barang hanjat si kuda ngarasa hampang, sabab uyah nu dina tonggongna béak kabawa ku cai sarta teu bisa kapuluk saeutik-eutik acan. Atuh sodagar téh kacida ambekeunana ka éta kuda téh. Tapi Abdul teu bisa kukumaha da uyahna geus ngahiji jeung cai.
Isukna Si Abdul ka kota deui mawa tarigu dua karung. Éta karung téh ditalian deui kana kuda. Jiga kamari deui waé kuda téh ngagejeburkeun manéh ka walungan, atuh puguh waé tarigu téh béak kabawa palid. Bari jeung ambek Abdul balik deui ka imahna, teu jadi ngajual barang daganganana.
Isukna, Abdul néangan akal sangkan kuda nu ngedul téh teu ngalakukeun deui pagawéan jiga kamari. Abdul néangan kapas, tuluy dikarungan sarta ditalian kana tonggong kuda. Di tengah jalan jiga kamari deui waé kuda téh ngagejeburkeun manéh kana walungan, tapi basa manéhna hanjat kacida beuratna karung nu dieusi ku kapas téh. Manéhna ngarasa kaduhung ngalakukeun pamolah modél kitu, sabab manéhna kudu terus ka kota mamawa kapas anu sakitu beuratna.
Jaman baheula mah sasatoan téh hirupna sauyunan, kamamana sok babarengan, malah dina mandi ogé sok babarengan.
Kacaritakeun dina hiji waktu, maranéhna mandi babarengan. Biasana mah marandina téh di Walungan Cisangkuy, da leuwina rada lega. Najan ramé nu marandi, tapi kudu aya nu cicing di darat nalingakeun bisi aya picilakaeun. Nu di darat téh wajib ngabéjaan nu keur di cai.
Lamun keur marandi téh resep ningalikeun bajuna nu disimpen dina batu, mani ngabarak. Baju munding mah ngahunyud diteundeun handapeun waru.
Ari nu kapapancénan pikét harita nyaéta sakadang monyet. Cicingna dina batu gedé, matak awas ka ditu ka dieu. Orokaya, harita monyét téh nundutan, sabab peutingna lila teuing latihan ngadogér, pedah rék aya nu ngondang. Monyét teu awaseun di beulah wétan aya paninggaran. Kanyahoan-kanyahoan sotéh geus deukeut pisan, kitu ogé lain monyét anu nangenan, tapi gajah pédah kabeneran ngarérét ka darat. Atuh saréréa ribut haranjat ka darat bari tup-top kana baju nu ngabarak luhureun batu téa. Teu nolih nu saha-sahana. Pokona asal dibaju wé da éra meureun ari ditataranjang mah. Nya harita kajadianana, baju munding pahili jeung baju sapi, nepi ka sapi mah gobrah bajuna téh. Ari munding sabalikna, mani sereg pisan. Najan kitu ari pangsuéna mah embé. Henteu ari pahili téa mah, tapi lantaran rusuh, makéna tibalik. Kerepus dipaké dina bujur, nu ayeuna jadi buntut. Ari buntut aya dina gado, nu ayeuna jadi janggotna. Nu matak ti harita embé mah teu weléh kukulutus; Suéééé … suééé, cenah. Kadéngéna ku jelama mah; Embééé … embééé…. Cenah. Nya ti harita embé téh jadi janggotan, nu sabenerna buntutna téa. Ku lantaran ngalaman sué téh dina waktu mandi, nya embé téh turun cadu moal mandi-mandi deui. Geuning nepi ka ayeuna ogé, jelema nu langka mandi mah sok disebut kawas embé.
Tah kitu sasakalana matak embe janggotan jeung cadu mandi téh.
Diropea tina Mangle Alit No.318


text:
Lagu Sunda Darso Terbaru Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Darso Kabogoh Jauh Lagu Sunda Mp3
Darso - Halangan Diri Mp3
Darso - Pamitan Mp3
Darso - Midang Bingah Mp3
Darso Mawar Bodas Lagu Sunda Mp3
Darso Tanjung Baru Lagu Sunda Mp3
Darso - Duriat Mp3
Asep Darso Ema Lagu Sunda Mp3
Darso - Cinta Urang Duaan Mp3
Mangsa Balaka Darso Lagu Sunda Mp3
Darso - Garut Intan Mp3
Full Album Pop Sunda Kompilasi Terbaru 2015 Ngajomblo Asep Darso Production Mp3
Darso Maribaya Lagu Sunda Mp3
Darso - Cucu Deui Mp3
Maribaya Darso Lagu Sunda Mp3
Darso - Mega Mendung Mp3
Ararateul Darso Lagu Sunda Mp3
Maripi Darso Lagu Sunda Mp3
Darso - Sarboah Mp3


text:
Sajak
Sajak nyaeta karya sastra wangun ugeran (puisi) anu teu kauger ku patokan-patokan. Sajak henteu kauger ku jumlah padalisan (baris, jajaran) dina sapadana, jumlah engang dina unggal pada (bait) atawa sora tungtung dina unggal padalisan (jajaran) upama rék nulis sajak kudu nangtukeun jejer milih kecap nu luyu, jeung maké basa nu singget sarta jelas. Dina wangun kasusastraan Sunda, Sajak téh kaasup dina katégori Sastra Moderen. Mun mapay lalakon umur tina runtuyan sajarahna, Sajak Sunda geus lumayan kolot umurna téh. Sanggeus sawatara waktu kamerdikaan nagara urang (1946) nepi ka ayeuna, "kitu sotéh mun diukur ti mimiti Kis. Ws. (Kiswa Wiriasasmita) nulis sajak", kitu pisaur Pa Abdullah Mustappa.[1] Aya deui KTS (Kadir Tisna Sudjana) dina sastra Sunda nu nuturkeun nulis ditéma ku polémik, ngeunaan hak hirup sajak, anu harita mah dianggapna injeuman ti deungeun. Ti saprak harita, Sajak Sunda anak-baranahan nepi ka kiwari.
Cara ngarang sajak[édit | sunting sumber]
Cara atawa téknik ngarang sajak diantarana :
- Ku kecapan dina sajak kudu dipilihan , ulah siga prosa anu nulungan sadayana
- Nepikeun maksud sajak, pangarang sajak sok tara nepikeun maksud sajak sajak eta teh kedah
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Saratus Sajak Sunda, Pangbagéa 46 Taun Sajak Sunda. Geger Sunten-Bandung 16-12-92.


text:
Riyadh
- Keur guna lian ti Riyadh, tempo Riyadh (disambiguasi).
Riyadh (Basa Arab: الرياض dialihaksarakeun Ar Riyāḍ dilapalkeun [ʔɑrːiˈjɑːdˤ]) nyaéta ibu kota jeung kota panggedéna di Saudi Arabia. Riyadh ogé nyaéta ibu kota ti Propinsi Riyadh, sarta kaasup kana wewengkon baheula Najd jeung Al-Yamama. Kota ieu aya di bagian tengah Semenanjung Arab dina hiji plato nu gedé, sarta miboga populasi kira-kira 5.254.560 jiwa. Kota ieu dibagi kana 15 distrik kota (~kacamatan), di handapeun Kotamadya Riyadh nu diluluguan ku Walikota Riyadh, sarta Otoritas Pamekaran Riyadh, nu diluluguan ku Gubernur Propinsi Riyadh. Riyadh miboga universitas putri nu panggedéna sadunya, Universitas Putri Nora binti Abdurrahman.[1].
Daptar eusi
Angkutan[édit | sunting sumber]
Bandar Udara[édit | sunting sumber]
Bandar Udara Internasional Raja Khalid (IATA: RUH), mangrupa bandar udara utama Riyadh, aya kirang langkung 35 kilométer kaléreun puseur kota.
Jalan[édit | sunting sumber]
Riyadh miboga sistem jalan modéren. Jalan Lingkar Wétan ngahubungkeun bagian kidul jeung kalér Riyadh, samentawis Jalan Lingkar Kalér ngahubungkeun bagian wétan jeung kulon. Jalan Raja Fahd ngaliwatan puseur kota ti kalér ka kidul, sajajar jeung Jalan Lingkar Wétan. Jalan Makkah, ngaliwatan puseur kota ti wétan ka kulon.
Karéta[édit | sunting sumber]
Badan Karéta Api Saudi Arabia ngoperasikeun 2 rupa jalur nu béda pikeun karéta panumpang jeung karéta barang antara Riyadh jeung Dammam liwat Hofuf, jeung Haradh.
Angkutan umum[édit | sunting sumber]
PT Saudi Arabian Public Transport (SAPTCO), jaringan beus nasional, ngoperasikeun angkutan panumpang ka sababaraha kota jeung nagara tatangga.
Hiji rancangan jaringan métro kalawan 6 jalur enggeus disatujuan.[2]
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
Catetan jeung rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ MILLER, DAVID. "Saudi Arabia opens world's largest women's university". Diakses pada 17 Januari 2012.
- ↑ "Four consortia prequalify for Riyadh metro contract", Railway Gazette International, 3 August 2012.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Riyadh di Wikivoyage
- Arriyadh.com, loka resmi. Warta, sajarah, poto
- Riyadh Map, peta resmi Riyadh (Basa Arab)


text:
Majalengka katelah daerah atawa kota anu miboga waktos langkung panjang. Numutkeun beberan ti narasumber, dina abad ka-15 anu ayeuna nami Majalengka, nangtung hiji karajaan Hindu, nyaeta Karajaan Sindangkasih.
Di sakitar tahun 1480 M, Desa Sindangkasih di Ratuan ku anu jenengannana Nyi Rambut Kasih katurunan Prabu Siliwangi anu pageuh nganut Agama Hindu. Ratu masih dulur sareng Rarasantang, Kiansantang sareng Walang Sungsang, anu lebet Agama Islam.
Timana asal ratu di dicaritakeun. Namina Ratu Nyi Rambut sabagian aya nu nyebut Nyi Ambet Kasih anu marentah nagara kalayan bijaksana nu ngajadikeun Nagara Sindangkasih hiji daerah anu aman makmur, Gemah Ripah Loh Jinawi Tata Tentrem Kerta Raharja.
Rahayatna hirup aman santosa jadi Sindang Kasih meunang gelar sugih mukti anu boga harti beunghar jeung meunang kabagjaan atawa bungah rahayatna. Rahayat Nyi Rambut Kasih lolobana migawe tatanen anu utamana nyaeta melak pare.
Sabagian daerahna nyaeta paleuweungan. Di jero paleuweungan eta salain tina tangkal kayu jati tapi pinuh oge ku tangkal buah maja. Dahan tangkal buah maja lempeng jeung luhur-luhurna dauna leutik jeug rasana pait anu hasiatna pikeun obat panyakit demam. Buahna sarupa jeung buah kawista tapi kulitna rada hipu eusina kawas boled jenis “nikrom” nu sok di beuleum atanapi dibubuy.
Antara tahun 552 – 1570 Cirebon dipimpin ku sa urang wali nyaeta Syarif Hidayatullah Anu disebut Sunan Gunung Jati. Dina waktu harita urang Cirebon ka serang ku panyakit demam nu kacida hebatna jeung loba nu korban. Sunan Gunung Jati ngutus putrana sina indit ka nagara Sindangkasih pikeun neangan buah maja keur ramuan obat keur ngawaraskeun rahayatna – sakaligus keur nyebarkeun Agama Islam.
Pangeran Muhamad angkat nuju ka Sindangkasih disarengan ku istrina nyaeta Nyi Siti Armilah.
Nyi Rambut Kasih Ratu Sindangkasih nu waspada paromana tinggal geus nyaho, rek kadatangan utusan Sunan Gunung Jati. Manehna henteu rela daerahna ditincak anu nganut Agama Islam. Sa encanna kapanggih jeung Pangeran Muhamad, leuweung Sindangkasih anu tadina pinuh ku tangkal maja ngadadak leungit rupa jadi leuweung geledegan teu aya hiji oge tangkal maja di leuweung eta. Pangeran Muhamad kaserang istrina ngarasa kacida jeung kaget, sa eunggeus datang ka Sindangkasih nyatana buah maja teh leungit atawa langka. Tiharita anu diucapkeun ku Pangeran Muhamad jadi buah majaẻ langka, nepi ka ayeuna jadi Majalengka.
Sumber: http://gentengjatiwangi-luvumy.blogspot.com/2012/03/sejarah-asal-usul-kabupaten-majalengka.html


text:
Lori (disambiguasi)
Lori nyaéta alat kawas gorobag paranti nyandak banda.
Lori bisa ogé ngarah ka:
- Propinsi Lori, Arménia
- Lori (grup étnis), komunitas nomaden di wewengkon Balochistan di Pakistan jeung Iran
- Basa Luri (atanapi Basa Lori), dipaké ku Urang Lur, Lorestān,
- Karajaan Lori-Joraget, hiji karajaan Arménia ti + 980 nepi ka 1240
- WDC DML 001 (dilandi "Lori"), fosil dinosaurus nu can katerangkeun ti hiji troodont jaman Jurasik Ahir ti Formasi Morrison
- Lori (Transformers), saurang inohong manusa di séri kartun Transformers: Cybertron