text:
CONTOH ESAI SUNDA sumber:ajip-rosidi.
com DI AJAR MACA Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D-i d-i Didi; Y-o y-o . Yoyo .. W-i w-i .. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ©eª heulaeunana. Jadi ©Ed -i .. di, Ew-i . wi, En-a . naª jeung saterusna. Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séj én anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia. Tapi dina taun 1960 -an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu diseb ut ©sistim globalª. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara -saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong -sagerbong, tapi saruntuyanana. ©Sistim globalª téh digunakeun di naga ra-nagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ©uª henteu salilana diunikeun ©uª, lamun mandiri dibaca ©yuª, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ©aª cara dina ©butª, tapi sakapeung ©uª cara dina ©putª. Kitu deui aksara ©iª, lamun mandiri dibaca ©aiª, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda -béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ©aiª cara ©timeª dibaca ©taimª, tapi sakapeung dibaca ©iª cara dina ©bitª. Aksara ©aª sakapeung dibaca ©éiª cara dina ©takeª, tapi sakapeung dibaca ©aª cara dina kecap ©answerª. Aksara ©oª biasana dibaca ©oª cara dina kecap ©longª, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ©aª cara dina ©bloodª, tapi sakapeung ©oª baé ngan rada panjang cara din a ©doorª. Sakapeung deui ©oª téh dibaca ©waª cara dina ©onceª. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ©aª diunikeun ©aª sanajan di mana baé diperenahkeunana, jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. Kitu deui aksara ©uª, ©iª, ©oª, ©éª, ©eª, ©euª tara robah unina naha mandiri, naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan, atawa di antara dua konsonan, angger baé. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeuna na di mana baé tempatna. Béda jeung dina basa Inggris, apan konsonan ©gª sakapeung dibaca ©gª cara dina kecap ©eggª, sakapeung dibaca ©jª cara dina kecap ©logicª. Kitu deui konsonan rangkep ©ghª (sakapeung diunikeun ©gª cara dina ©ghostª, sakapeung ©hª car a dina ©thoughª, sakapeung ©kª cara dina ©loughª), ©tª (sakapeung ©tª cara dina ©hitª, sakapeung ©cª cara dina ©tulipª) jeung réa -réa deui. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara -nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ©spel lingª, nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina, apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis -garisna kudu diapalkeun. Lamun salah nyieun garis ataw a garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih,
diunikeunana jeung hartina baris béda. Kecap -kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana, lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun s istim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh, saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda -béda. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris, tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sun da jeung Indonésia, sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah, barudak téh kudu dibarengan ku réa maca, hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ©runtuyan gerbongª anyar. Di nagara -nagara maju tempat para pakar téa diajar, buku geus henteu jadi masalah. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Béda jeung di urang. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun, buku masih jadi b arang langka, sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal -ancalan. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. Hartina jutaan budak jadi korban ©ékspériménª para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. Luyu jeung pasipatan ba sa Sunda, aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed -i di, Ew-i .. wi, Ena .. na, Em-o . mo jeung saterusna. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca, nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana, tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana, lamun tacan ngarti kana hartina, si budak bisa nanyakeun ka guruna, ka kolotna, ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Lamun geus nyampak, nanyana bisa kana Kamus. Hanjakal tacan aya kamus éka-basa Sunda anu praktis keur barudak. Gerakan Kasundaan
GEUS lila aya kateusugema di kalangan urang Sunda, ku sabab dina balantika nasional langka urang Sunda anu meunang kapercayaan pikeun nyangking kalungguhan penting. Éta kateusugema téh sok diupahan ku ngabobodo manéh, ngarasa dianaktérékeun, atawa nyalahkeun si pat urang Sunda anu cenah ©sok ngaheulakeun baturª, ©henteu karooh ku kalungguhanª, ©daék éléh sungkan meunangª, jeung sabangsana. Dianak-térékeun henteu mustahil. Tapi naon sababna merenahkeun diri jadi ©anakª lain jadi ©bapaª atawa ©indungª? Sanajan ta ngtu baé, masih kudu dipaluruh sacara obyéktif naha enya aya anak téré jeung anak teges di lingkungan nagara Républik Indonésia. Naha timbulna rasa dianaktérékeun téh lain ngan ku lantaran mémang urang Sunda éléh dina persaingan nasional anu saenyana mah lumangsung sacara fair? Lamun enya kitu, kateusugema ku nyalahkeun batur téh istuning kaliru. Sabab di alam démokrasi nu jadi dasar nagara Républik Indonésia, saenyana euweuh anak téré atawa anak teges, henteu aya bapa téré atawa indung téré, da kabeh sélér kalungguhanana sarua satata. Mémang kungsi aya mangsana urang Sunda ngarasa henteu sugema ku ayana kawijakan ©koª jeung ©nonª pamaréntah anu nyababkeun réa urang Sunda anu kapabel nyekel kalungguhan di pamaréntahan Jawa Barat digésér ku sabab dianggap ©ko ª, diganti ku nu henteu kapabel tapi anyar datang ti Yogya nu dianggap ©nonª anu réréana urang Jawa. Kana ayana
kawijakan pamaréntah anu maliding sanak, timbul gerakan kasundaan dina taun 1950-an nu puncakna ngayakeun Kongrés Pemuda Sunda. Gerakan kasund aan harita babarengan jeung gerakan di daérah -daérah lianna anu pada -pada ngarasa henteu sugema ka pamaréntah Pusat anu didominasi ku urang Jawa anu beuki déngdék ka kénca ku sabab dina Pemilu munggaran (1955) di luar sangkaan sareréa, PKI jadi partéy kaop at nu unggul pemilu, nepi ka Presidén Sukarno keukeuh hayangeun ngawangun ©kabinét kaki empatª. Tapi para formatur kabinét anu ditugaskeun ngawangun ©kabinét kaki empatª téa teu aya nu sanggupeun. Kabinét nu disusun ku PM Ali Sastroamidjojo gagal nyanghare upan gerakangerakan daérah, nepi ka bubar. Presidén Sukarno ngaluarkeun ©Konsépsi Presidénª (1957) nu intina dua hal: kahiji, ngawangun Kabinét Gotongroyong anu ngajak PKI asup jadi anggota kabinét jeung kadua ngawangun Déwan Nasional anu jadi panaséhat p amaréntah tur anggota-anggotana diwangun ku wakil -wakil golongan fungsional jeung wakil -wakil daérah, dipingpin ku Presidén ku anjeun. Presidén ku anjeun anu milihan anggotana. Sabada Kabinét Ali Sastroamidjojo bubar, Presidén Sukarno ngangkat warganegara Dr. Ir. Sukarno jadi formatur sarta ngagunakeun wewenang Panglima Tertinggi dina kaayaan perang (SOB) ngangkat jalma-jalma jadi anggota kabinét nu teu meunang nolak. Nu diangkat jadi Perdana Mentri kabinét nu dingaranan Kabinét Karya téh Ir. Djuanda Kartawidjaja, urang Sunda. Tugasna antarana nyanghareupan gerakan -gerakan daérah. Sukarno gé bisaeun nurutan Walanda ngalakukeun adu domba. Para pamingpin gerakan daérah nu umumna para panglima di Sumatera jeung Sulawesi (jadi kabéh gé tentara) dina rapat di Sun gai Daréh (Januari 1958) ngadongsok presidén sangkan ngabubarkeun Kabinét Karya anu diwangun sacara henteu sah da presidén diangkat jadi formatur mah ngalanggar UUDS 1950 (nu jadi UUD nu sah harita), bari ngusulkeun sangkan Bung Hatta jeung Sultan Hamengku Buwono IX asup kana kabinét. Tapi pangdongsokna anu ditungtungan ku ultimatum téh henteu diwaro, nya tuluy ngawangun ©kabinét tandinganª PRRI. Akibatna Pamaréntah Pusat ngirimkeun pesawat AURI ngabom Painan. PRRI dianggap ©pemberontakanª. PRRI henteu mang gapulia nyanghareupan kakuatan militér Pamaréntah Pusat. Kongrés Pemuda Sunda (KPS) diayakeun dina bulan Novémber 1956 ku para pamuda (béda jeung di daérah séjén, lain ku tentara) ngawangun Déwan Komando Pemuda Sunda (DKPS) anu tugasna ngalaksanakeun kaput usankaputusan KPS sacara hukum, antarana mangaruhan Konstituante nu anyar diistrénan sangkan ngarobah struktur nagara tina kesatuan jadi federasi. Tapi dina bulan Méi 1957, para anggota DKPS ditangkepan kalawan tuduhan rék ngarobah struktur nagara sacara illegal. Ditangkepanana waktu keur ngayakeun silaturahmi Lebaran nu dituduh ngayakeun rapat gelap. Dokumén Kaputusan KPS nu geus diumumkeun dina pérs jeung dikirimkeun ka lembaga -lembaga pamaréntah jeung masarakat, dianggap bukti yén rék ngarombak struktur nagara da dina kaputusan DKPS aya pameredih sangkan nagara kesatuan RI dirobah jadi federasi. Sabada méh opat taun ditahan tanpa prosés, para angota DKPS dikaluarkeun, da tuduhanana teu aya buktina. Sabada para anggota DKPS ditarangkepan tur PRRI jeung Pe rmésta dianggap pemberotakan, beunang disebut tara kadéngé aya gerakan kasundaan atawa gerakan daérah lianna. Dalah dina widang kasenian, kabudayaan jeung basa ogé henteu kadéngé kecétna. Tuduhan provinsialistis, séparatis, federalis jeung sabangsa jadi ririwa anu ngareunteutkeun haté jalma anu hayang ngayakeun kagiatan kadaérahan, kaasup ngayakeun kagiatan kasenian jeung kabudayaan.
Sabada Presidén Sukarno dirorod tina kalungguhanana ku gerakan nu disebut Angkatan 66, organisasi -organisasi kasundaan milu r amé nyokong Orde Baru nu dibobotohan ku Jéndral Suharto, bari ngapeskeun Orde Lama, nyaéta pamaréntahan anu dipingpin ku Presidén Sukarno. Basa pamaréntah Orde Baru ngadegkeun Golongan Karya (Golkar) pikeun nyanghareupan Pemilihan Umum 1971, organisasi-organisasi kasundaan cara Paguyuban Pasunda, Pasundan Istri jllna arasup sarta aktif di Golkar. Dina ahir taun 1966 Sudam I Divisi Siliwangi ngadegkeun organisasi pamuda, Angkatan Muda Siliwangi (AMS), nu digunakeun pikeun nyokong pamaréntah Orde Baru dina numpes Orde Lama. Dina Pemilu taun 1971, AMS aktif nyokong Golkar sarta pamingpinna aya nu diarangkat jadi anggota parlemén boh di DPR boh di DPRD. Ku sabab tujuanana ogé ngunggulkeun ©perjuanganª Orde Baru, atuh soal kasundaan mah tara jadi acara utama, nga n sakasampeurna baé. Kakara sabada sadar yén sihoréng anu ngawakilan Tatar Sunda dina perjuangan Orde Baru téh réréana lain urang Sunda, tur urang Sundana ngarasa kadéséh da éléh visi jeung taktik, soal kasundaan muncul jadi isu di kalangan élit Sunda kaasup nu aya di Golkar. Kakara engeuh yén nu dariuk jadi wakil rahayat di DPRD Jawa Barat, geuning réréana lain urang Sunda. Ti harita timbul deui sumanget kasundaan téh, komo sabada aya Undang -undang Otonomi Daérah mah. Sasatna méh unggal bulan aya organisas i kasundaan diadegkeun, ngan hanjakal réréana mah sabada ngayakeun salametan rongkah (©déklarasiª) dina waktu ngadegkeunana di hotél sigrong téh, tara aya kadéngé naon kagiatanana. Umumna oriéntasina ngan usaha sangkan milu kabagian proyék pamaréntah atawa sangkan urang Sunda jeneng nyekel kalungguhan di tingkat nasional atawa daérah, da dianggap lamun aya urang Sunda dijungjung lungguh jadi pejabat téh tanda kaunggulan ki Sunda. Sikep kitu téh pandangan kaom priyayi anu nganggap kalungguhan jadi ménak hiji préstasi. Alam pikiran kaum priyayi nu jiwana biasa teuing ulun -kumawula téh, masih gedé kénéh pangaruhna di kalangan para élit pamingpin Sunda nepi ka kiwari cara anu didémonstrasikeun ku ayana Tim Indepénden nu diwangun ku organisasi -organisasi ©bercorak kasundaanª anu ngahaturkeun panuhun ka presidén sangkan maparin 20% tina jabatan penting nasional ka urang Sunda bari ngasongkeun 160 ngaran urang Sunda anu cenah piliheun presidén. Béh dieu ngasongkeun sapuluh ngaran anu dianggap merenah jadi menteri. N u maak hélok, para anggota Tim Indepénden téh aya dina daftar 160 urang Sunda anu merenah jadi gegedén tingkat nasional jeung dina daftar 10 urang pimenterieun. Bubuhan geus aya ti dituna paribasa ngeupeul ngahuapan manéh. Tujuan gerakan kasundaan kuduna l ain kalungguhan, tapi usaha sangkan urang Sunda, pangpangna rahayat pépéték, meunang kasempetan sajembar -jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing -masing. Lamun urang niténan balantika nasional, karasa pisan kurangna ura ng Sunda méh dina sagala widang. Éléh ku urang Minang, Batak, jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. Anu sidik, urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun, hartina henteu tamat SMP -SMP acan. Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur, umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi, anu ngarep ngarep dijenengkeun ku nu dibendo. Da ceuk pikiranana hir up nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan, sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar.
Padahal urang Sunda kakara maju, lamun élmuna luhung dina sagala widang, wani tandang ngadu kamampuh parebut préstasi tina gawé nyata anu karasa mangpaatna ku balaréa. Tapi urang Sunda luhung élmuna lamun sakola téh lain ngan ngudag ijazah jeung gelar, tapi enyaan ngudag élmuna. Para kaom élit Sunda boga kawajiban pikeun ngusahakeun sangkan sakabéh urang Sunda bisa meunang atikan anu cukup n epi ka dina waktuna tarung dina médan kahirupan nasional, bisa unggul ku sabab parabotna samakta. Harkat jeung martabat urang Sunda moal unggah ngan ku baramaén ménta -ménta kalungguhan, tapi ngan lamun urang Sunda réa némbongkeun préstasi nu pikasérabeun d ina sagala lapangan kahirupan di tingkat nasional. Ngan pikeun nepi ka dinya, kudu aya parobahan méntalitas urang Sunda, tina méntalitas tukang baramaén jadi méntalitas jiwa anu mandiri. Nu gedé kapercayaan dirina, tur dirojong ku élmu jeung kamampuh dina metakeunana bari karasa mangpaatna ku balaréa.***
Khutbah ku Basa Sunda
Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé, padahal jama¨ahna henteu ngalartieun basa Arab. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka, sabab mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. Di Tatar Sunda (kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. Tapi ka dieunakeun, khutbah dina basa Indonésia beuki populér, sabalikna nu khutbah dina basa Sunda beuki ngurangan. Di masjid-masjid di Bandung, geus langka anu khutbahna ku basa Sunda. Alesanana ©henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda, da réa nu lain urang Sundaª. Tapi anu khutbah ku basa Indonésia, sanajan jama¨ahna kabéhanana urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda, lain ngan di kota gedé cara Bandung baé. Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan), khutbahna (jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana ku basa Indonésia. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa kabangsaan? Wallahu¨alam, tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku basa Indonésia. Suratkabar Sipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional, sabab eusina némbongkeun sikep kabangsaan. Hal éta némbo ngkeun yén rasa kabangsaan gé bisa ditepikeun ku basa Sunda - atawa basa dérah lianna. Pikeun jadi Indonésia, urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda. Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa Sunda jadi jama¨ah di dinya ? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan budina. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan bud i? Naha ciri kaluhungan budi téh leuwih mentingkeun sémah, manan pribumi anu jumlahna leuwih réa? Wallahu¨alam. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut sikep anu henteu istikomah, henteu yakin kana diri sorangan, ku sabab geus biasa ngawula kana kapentingan batur. Kungsi milu Juma¨ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam, nagara Walanda. Éta masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di Walanda. Jama¨ahna réréana urang Turki, sanajan réa muslim bangsa séjén, kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. Saméméh salat Juma¨ah, aya pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. Dina waktu salat, khutbah ditepikeun dina basa Turki. Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di
dinya anu henteu bisaeun basa Turk i, tapi maranéhanana mentingkeun ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa Turki, sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan. Sabalikna waktu Juma¨ahan di masjid Indonésia di Den Haag, khutbah ditepikeun dina basa Walanda a nu titatarajong ku khotib urang Indonésia. Padahal di masjid éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén ogé, di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khot ib. Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa kasaksian di masjid -masjid di Tatar Sunda jeung Banten. Khotib anu khutbah dina basa Indonésia di Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. Naha atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda baé? Boa-boa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina basa Sunda téh. Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé, tapi jeung rasa deuih. Numatak leuwih merenah ditepikeun ku basa i ndung. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun lamun ditepikeun ku basa indung mah. Yén basa indung penting, kabuktian ku dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ©Poé Basa Indungª dina bulan Fébruari. Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganan a, kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik, anu di garéja -garéjana béh dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. Dina misa gé basa Sunda geus réa dipaké. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara -acara kaagamaan. Réa garéja anu ngayakeun ka giatan basa jeung kasenian daérah. Nu matak sikep para ulama jeung khotib -khotib di masjid di urang nu nganggap leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma¨ah, mutuh matak hélok. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam, hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda, basa indungna. Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina basa indungna. Ku henteu digunakeunana basa indung, nyaéta basa Sunda, dina khutbah di masjid -masjid atawa tablég di majlis-majlis pangajian, sacara henteu langsung milu maéhan basa Sunda. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil, nyaéta widang agama, widang kayakinan. Bisa jadi konsékwénsi tina henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa Sunda téh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para khotib, da tara mikir jangka panjang. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal éta geus kajadian. Nu matak ironis, engké mah garéja -garéja anu malah ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh.
Wajib Nyarita Basa Sunda
Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para karyawan di kantor -kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah ( Jawa) sapoé dina saminggu. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia, didengda. Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. Aya kantor -kantor anu kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu. Lamun aya nu n garempak, didengda. Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. Cara kitu cenah baheula dilaksanakeun di saban HIS. Para murid
sapopoéna kudu (jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda, lamun aya anu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Di sawatara pasantrén ogé cara kitu téh ditarurutan. Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris, lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah, didengda. Cara kitu téh mémang ngajurung para murid (HIS) atawa pa ra santri (pasantrén) leuwih soson-soson diajarna basa asing. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna, ku kituna henteu kudu disanghareupan sacara daria. Dianggapna, baris bisa ku sorangan ieuh. Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor -kantor, sanajan ngan sapoé baris nimbulkeun masalah praktis, sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urang Sunda? Karyawan anu lain urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana kawijakan kapala kantorna, sanajan henteu mustahil dina haténa mah gegelendeng. Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa Sunda, da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita ku basa Sunda, sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang Sunda. Almarhum Livain Lubis upamana, apan urang Batak, tapi basa Sundana jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. Kiwari réa paranakan C ina anu basa Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. Dina taun 1950 -an, basa Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ©sia -aingª baé, ayeuna mah apan barudak urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ©sia -aingª jeung kecap ©anjingª baé anu murubut diucapkeunana téh. Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara ilaharna ©modeª atawa ©fashionª, ngan baris jadi bahan obrolan. Henteu mustahil malah pada ngageuhgeuykeun - paling henteu di tukangeun. Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah, dina hal urang di Jawa Barat jeung Banten, basa Sunda, henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) anu luyu jeung wewenangna anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia. Ku ayana éta Perda, basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola -sakola, tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih, nepi ka urang lembur anu henteu (pati) bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana kalawan laluasa. Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeun basa nasional kudu nyarita dina basa nasional, nepi ka henteu mustahil aya ha hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeun nu didakwa. Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional, henteu pasalia jeung Undang -undang Otonomi Daérah. Hartina aya dina wewenang para bupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na. Lamun basa daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional, tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna. Masalah numuwuhkeun pangajén kana basa daérah moal bisa kaungk ulan ku ayana Perda. Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal, basa Indonésia. Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa deungeun, pangpangna basa Inggris. Numatak di mana baé, para pakar urang
lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris, meureun ambéh katangar yén inteléktual. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap -kecap basa Inggris mah, istilah atawa kecap anu aya basa Indonésiana ogé ngahaja diganti ku kecap Inggris kayaning ©pilihanª diganti ku ©opsiª (tina ©optionª) padahal saméméhna digunakeun kecap Walanda ©inisiatifª, ©pemilihª diganti ku ©konstituénª, ©potonganª (harga) jadi ©diskonª padahal saméméhna dipaké kecap ©kortingª tina basa Walanda; jll. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris, ©universitasª, diucapkeun ©yuniversitasª, ©produkª diucapkeun ©prodakª, ©internasionalª diucapkeun ©internationalª (cara dina basa Inggris) jllna. Komo para présénter télévisi mah, ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh. Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. Sabab hal éta patali jeung sikep katut mén talitas bangsa urang anu nganggap sagala anu datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. Hal ieu ngan bisa diungkulan ku atikan, boh di imah boh di sakola. Padahal ayeuna mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun bas a Inggris. Malah di sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana . muatan lokal!
Diajar Maca
Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D -i d-i Didi; Y-o y-o . Yoyo .. W-i wi .. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ©eª heulaeunana. Jadi ©Ed-i .. di, Ew-i . wi, En-a . naª jeung saterusna. Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pang pangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia. Tapi dina taun 1960-an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu disebut ©sistim globalª. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong sagerbong, tapi saruntuy anana. ©Sistim globalª téh digunakeun di nagara -nagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ©uª henteu salilana diunikeun ©uª, lamun mandiri dibaca ©yuª, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ©aª cara dina ©butª, tapi sakapeung ©uª cara dina ©putª. Kitu deui aksara ©iª, lamun mandiri dibaca ©aiª, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda -béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ©aiª cara ©timeª dibaca ©taimª, tapi sakapeung dibaca ©iª cara dina ©bitª. Aksara ©aª sakapeung dibaca ©éiª cara dina ©takeª, tapi sakapeung dibaca ©aª cara dina kecap ©answerª. Aksara ©oª biasana dibaca ©oª cara dina kecap ©longª, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ©aª cara dina ©bloodª, tapi sakapeung ©oª baé ngan rada panjang cara dina ©doorª. Sakapeung deui ©oª téh dibaca ©waª cara dina ©onceª. Cindekna sora unggal aksara dina basa
Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ©aª diunikeun ©aª sanajan di mana baé diperenahkeunana, jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. Kitu deui aksara ©uª, ©iª, ©oª, ©éª, ©eª, ©euª tara robah unina naha mandiri, naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan, atawa di antara dua konsonan, angger baé. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. Béda jeung dina basa Inggris, apan konsonan ©gª sakapeung dibaca ©gª cara dina kecap ©eggª, sakapeung dibaca ©jª cara dina kecap ©logicª. Kitu deui konsonan rangkep ©ghª (sakapeung diun ikeun ©gª cara dina ©ghostª, sakapeung ©hª cara dina ©thoughª, sakapeung ©kª cara dina ©loughª), ©tª (sakapeung ©tª cara dina ©hitª, sakapeung ©cª cara dina ©tulipª) jeung réa -réa deui. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara -nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ©spellingª, nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina, apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih, diunikeunana jeung hartina baris béda. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana, lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina de uih. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh, saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda -béda. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris, tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia, sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah, barudak téh kudu dibarengan ku réa maca, hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ©runtuyan gerbongª anyar. Di nagara -nagara maju tempat para pakar téa diajar, buku geus henteu jadi masalah. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Béda jeung di urang. Dina taun 1960 -an waktu sistim glob al téa mulai dilaksanakeun, buku masih jadi barang langka, sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal -ancalan. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. Hartina jutaan budak jadi korban ©ékspériménª para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. Luyu jeung pasipatan basa Sunda, aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i di, Ew-i .. wi, En-a .. na, Em-o . mo jeung saterusna. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca, nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana, tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Sabada terangeun kana k ecapna jeung cara ngunikeunana, lamun tacan ngarti kana hartina, si budak bisa nanyakeun ka guruna, ka kolotna, ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Lamun geus nyampak, nanyana bisa kana Kamus. Hanjakal tacan aya kamus éka basa Sunda anu praktis keur barudak.
Heurin ku Létah
Paribasa heurin ku létah dina basa Sunda ngagambarkeun jalma anu henteu laluasa nepikeun kereteging atina ku rupa -rupa sabab. Bisa jadi ku sabab rék barangpénta sieun dipersabenan. Bisa jadi ku sabab ngarasa éra, henteu kaduga
da ngarasa manéhna mah lain jalma anu satata jeung an u diajak nyarita. Bisa jadi henteu wani ku sabab bisi disalahkeun, atawa dianggap teu merenah. Dina éta paribasa digambarkeunana jalma anu rék nyarita henteu laluasa téh ku sabab sungutna kaheurinan ku létah, hartina pinuh ku létah nepi ka hésé rék nyarita. Biasana ku sabab henteu wani ngedalkeun kereteging atina da kahalangan ku rupa-rupa karémpan. Pangpangna lamun kudu nyarita di hareupeun gegedén. Urang Sunda mah geus ratus -ratus taun hirup biasa ngawula, akibat tina kungsi dijajah ti jaman Mataram dina abad ka-17. Lain baé basa Sunda gé disina nurutan basa Jawa ngagunakeun unggah-ungguhing bhasa atawa undak-usuk basa anu ngahaja dijieun pikeun ngabéda -bédakeun harkat jelema. Akibatna ana nyanghareupan gegedén atawa pangagung, henteu weléh ati-ati ari nyarita, bisi salah, sabab ceuk aturan undak -usuk basa mah salah nerapkeun kecap téh jadi dosa anu pohara gedéna, nepi ka dianggap dusun meledug nu jauh ka bedug. Sanggeus jadi bagian nagara Républik Indonésia anu démokratis ogé, méntalitas sieun ku gegedén j eung pangagung, nepi ka ngarasa heurin ku létah, masih kénéh kandel. Lain baé nyanghareupan gegedén éksekutif tapi nyanghareupan gegedén législatif ogé sarua. Kitu deui ari nyanghareupan gegedén yudikatif. Padahal apan gegedén législatif téh formalna mah w akil rahayat. Hartina jadi gegedénna téh ku lantaran dipilih ku rahayat. Tugasna satungtung jadi wakil rahayat téh apan mangnepikeun gerentesing ati rahayat anu diwakilanana, ngabéla kapentingan rahayat anu milihna. Sangkan terangeun kumaha saenyana kaayaa n, kahayang jeung pikiran rahayat, para wakil rahayat téh kudu meunang asupan ti rahayat anu diwakilanana. Lamun rahayat sorangan henteu wani nepikeun pikiran jeung kahayang anu aya dina haténa, kumaha para wakil rahayat téa terangeunana kana kaayaan jeung kahayang nu diwakilanana. Lamun teu aya nu méré bahan-bahanna, kumaha wakil rahayat rék memperjuangkeunana? Kitu sotéh lamun urang percaya yén wakil rahayat téh maksudna rék memperjuangkeun nasib jeung kapentingan rahayat, hartina lamun para wakil rahayat téa terangeun kana tugasna jeung hayangeun ngalaksanakeunana. Dina jaman kiwari anu rék ngipuk démokrasi, kawani nepikeun pikiran jeung kahayang téh jadi hak, malah kawajiban unggal warganagara. Ngan lamun warganagara wani jeung ngarasa bébas nepikeun ker eteging atina jeung kahayangna, wakil rahayat bisa berjuang pikeun ngahontalna. Hartina lamun kasaksian yén para wakil rahayat henteu ngalaksanakeun kawajibanana ngabéla kepentingan rahayat, rahayat ulah rék ngarasa heurin ku létah negor wakilna. Ngan lamun ti dua pihakanana, nu ngawakilan jeung anu diwakilanana pada -pada niat babarengan ngabéla kepentingan bangsa jeung nagara (kaasup rahayatna), pamaréntahan baris jalan sakumaha mistina. Nu jadi masalah di urang di Indonésia dina ngipuk démokrasi, rahayat henteu réa ilubiungna ku sabab sering ngarasa heurin ku létah, da tacan dibiasakeun nyarita bruk-brak di hareupeun pangagung, bubuhan geus lila teuing rahayat urang mah hirup di alam féodal. Anu kudu nurut baé kana paréntah kaum ménak anu jareneng, anu dia nggap leuwih terang kana sagala hal anu patali jeung kahirupan pamaréntahan. Lamun nepikeun kereteging atina satarabasna sieun dibenduan, hég waé engké kahalangan réputasina dina kapangkatanana. Numatak (atawa mangkaning) urang Sunda mah pangsieuneunana le ungiteun bisluit, da nganggap hirupna gumantung kana bisluit, sanajan sapoéna paling henteu maca ayat anu mangrupa jangji yén moal gumantung salian ti ka Allah paling henteu 17 kali. Dina prakna mah sieun kénéh ku dunungan anu sawenang -wenang manan ku
Allah anu cenah Maha Kawasa tur Maha Welas Asih tur aya firmanNa anu nyaurkeun yén nya Anjeunna anu baris ngajamin rezeki mahlukNa. Palebah dieu sidik yén ngajak sangkan wani nyarita bruk -brak, henteu heurin ku létah téh lain pagawéan gampang. Rahayat anu geus ti luluhur béh ditu kénéh sikepna kumaha kersa nu dibendo baé, henteu babari dirobah méntalna sangkan bisa nyarita tatag nepikeun pikiran jeung pamanggihna. Sangkan tatag nepikeun pikiranana, apan kudu dilatih ti leuleutik barudak téh dilatih nyusun pikir an, ngedalkeunana dina susunan kalimah anu rapih sarta ngagunakeun arguméntasi anu babari kahartieun ku nu diajak nyarita. Pangajaran nyarita di sakola jigana geus lila henteu mentingkeun hal éta. Nu matak lamun ngabandungan nu nyararita, asa tara puguh al angujurna, nu penting ramé kadéngéna. Di antara bangsa urang ayeuna timbul anggapan yén ngadu arguméntasi téh pacowong cowong ngomong, patarik -tarik nyarita. Malah lamun perelu ditungtungan ku ngadu peureup jeung siku. Adegan anu adu jotos di gedong perwak ilan rahayat geus sering kajadian. Kudu ditéangan carana kumaha sangkan barudak urang ti leuleutik kénéh ulah diajar jeung dibiasakeun ngarasa heurin ku létah, tapi kudu diajar nyusun pikiran jeung nyusun arguméntasi pikeun rebut bener jeung ngabéla kapent ingan balaréa. Démokrasi baris tumuwuh dina alam ngadu bebeneran ku pikiran jeung arguméntasi lain ku pacowong -cowong jeung paheuras-heuras genggerong, komo deui ku tonjok jeung jotos mah. Komo deui ku paréa -réa balad anu daraékeun ngarurug sarta nyaremkeu n pihak anu henteu sapamadegan jeung dirina bari ngagunakeun ancaman jeung kakerasan mah.***
Si Kabayan
Saha urang Sunda anu henteu terang ka si Kabayan? Salian ti jadi tokoh dongéng anu baheula mah sok ditepikeun ku nini jeung aki ka incu, ayeuna mah ditulis jadi buku sarta dijieun filem sagala. Dina majalah basa Sunda sok aya lulucon anu tokoh utamana si Kabayan. Di Banten béjana aya makam anu disebut makam si Kabayan. Wallahu¨alam naha enya anu dikubur di dinya téh si Kabayan anu sok jadi tokoh dongéng t éa, atawa si Kabayan nu séjén deui. Si Kabayan tokoh dongéng mah fiksi, ngan aya dina hayalan anu nyaritakeun atawa nuliskeunana, jadi mustahil aya bungkeuleukanana nepi ka kudu dikubur sagala. Tapi henteu mustahil kétang sabada dikubur, kakara caritana su mebar bari jeung ditambahan atawa diréka -réka ku ahli carita. Enya henteuna kitu tanwandé kudu dipaluruh heula sacara ilmiah. Si Kabayan téh dipikaresep pisan ku urang Sunda. Buktina nu nyieun carita nu tokohna si Kabayan henteu béak -béak. Bari jeung lamun dititénan pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua. Sakapeung digambarkeun pangedulan, teu nyaho di cedo, wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna. Ku sabab kitu henteu kudu heran lamun Utuy T. Sontani (1920 1979) dina taun1957 nyebutkeun yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon -naon ku naon-naon. Maksudna manusa nu geus henteu kapurba deui ku rupa -rupa rasa anu biasa mangaruhan jelema. Hartina ceuk Utuy mah si Kabayan téh manusa nu geus ngungkulan kamanusaanana. Alias manusa pinunjul. Tapi dina dramana anu ditulis ku Utuy dina basa Indonesia nu judulna Si Kabayan (1959), digambarkeun si Kabayan téh
jadi dukun anu dianggap wacis jeung sakti, tapi saenyana mah ngaheureuykeun jalma-jalma anu daratang marénta tulung ka inyana. Utuy ngabandingkeun tokoh si Kabayan anu geus teu naon -naon ku naon-naon téh jeung tokoh Sang Kuriang anu digambarkeun dina librétona Sang Kuriang (basa Indonesia 1959, basa Sunda, 1963) jadi manusa individualis anu gnan percaya ka dirina pribadi baé. Manéhna embung ngaku Dayang Sumbi téh indungna, sabab terangna ngeunaan hal éta téh ti nu lian. Tangtu saréréa ogé kitu, da waktu dijurukeun mah apan kabéh manusa gé tacan hideng, kumaha rék terangna saha anu ngajurukeunana? Ceuk Utuy, éta dua tokoh anu béda-béda sipatna téh mangrupa kakayaan batin ki Sunda. Sang Kuriang anu ngan percaya ka dirina sorangan jeung si Kabayan anu nganggap yén nu lian téh ngan aya pikeun diheureuykeun, dijadikeun kaulinan. Dirina sorangan mah apan geus teu naon -naon ku naon-naon. Nepi ka kiwari interprétasi Utuy ka dua tokoh dongéng titinggal karuhun Sunda téh tacan aya nu ngabantah. Hartina tacan aya nu lian anu méré interprétasi orisinal boh ngeunaan si Kabayan boh ngeunaan Sang Kuriang. Naha anggapan Utuy yén si Kabaya n téh manusa nu geus teu naon -naon ku naon-naon téh bener? Lamun urang niténan dongéng -dongéng si Kabayan anu kungsi aya dina khazanah sastra Sunda, boh lisan boh tinulis, anggapan Utuy téh luyu jeung kanyataan. Si Kabayan anu aya dina dongéng cara anu dim uatkeun dina disertasina Maria Coster-Wijsman Uilen spiegel -verhalen in Indonesie in het biezonder in de Soendalanden (1929), henteu ngagambarkeun hal éta. Nu nyampak ngan carita pikaseurieun tur cara umumna carita pikaseurieun (lain ngan dina basa Sunda b aé), réa anu jorang anu ku sawaréh mah baris dianggap henteu merenah dibaca di lingkungan jalma sopan. Nu matak waktu Balé Pustaka nyusun buku Si Kabayan (1932) dumasar kana dongéng -dongéng anu aya dina disertasina Maria Coster-Wijman, nu dipilihan téh nga n carita anu ªamanª baé, nyaéta anu henteu nyigeung-nyigeung parabot reproduksi jelema. Keur umumna urang Sunda si Kabayan téh lain tokoh idéal. Moal aya urang Sunda anu nganggap si Kabayan téh idolana. Lamun aya jalma nyebut ka baturna, ©Silaing mah kawas si Kabayan!ª, tangtu éta téh lain ku sabab baturna téa némbongkeun parangi anu pujieun, atawa ku sabab geu némbongkeun préstasi anu nyongcolang. Tapi Si Kabayan angger jadi tokoh anu dianggap has Sunda. Ku sabagian urang Sunda jeung ku umumna nu lain uran g Sunda si Kabayan dianggap representasi urang Sunda. Citra ngeunaan urang Sunda henteu bisa leupas tina citra si Kabayan. Jalma tukang heureuy anu tara pisan daria, anu dina nyanghareupan konflik jeung masalah jalan kaluarna ku bobodoran. Tangtu baé anggapan yén urang Sunda téh sarua jeung si Kabayan, henteu bener. Anggapan yén urang Sunda téh henteu bisa daria, henteu bisa nyanghareupan konflik téh salah. Dina sajarah Républik Indonésia, urang apan nyaksian munculna Ir. Djuanda dina waktu nagara nyanghare upan krisis kadaérahan dina ahir taun 1950 -an. Kitu deui munculna H. Ali Sadikin nu suksés ngawangun Jakarta jadi kota métropolitan di tengah parobahan Orde Lama ka Orde Baru. Dina tipologi Utuy, duanana moal kagolongkeun ka si Kabayan anu geus henteu naon -naon ku naon-naon, tapi ka Sang Kuriang anu ngawangun
talaga buatan dina jero sapeuting. Tapi aya henteu aya nu sok ngaidentifikasi Sang Kuriang ka urang Sunda. Leuwih réa anu ngaidéntifiaksikeunana téh ka si Kabayan. Pikeun ngarobah citra ngeunaan diri h iji bangsa atawa sélér, henteu babari. Citra urang Sunda téh si Kabayan lain citra anu positif, tapi citra Sang Kuriang ogé henteu matak agul (ku sabab turunan anjing jeung babi nu ku budaya jeung kayakinan urang Sunda kiwari sorangan lain sato anu mulya, malah najis). Lamun urang Sunda hayang miboga citra anu positif, kudu nyieun légenda anyar upamana ku némbongkeun préstasi anu luar biasa dina ngawangun Indonesia jadi bangsa nu dipihormat ku bangsa lian, lain jadi bangsa paria nu ngan bisa ngékspor babu jeung kuli sarta gawéna kekeleyengan néangan hutang. Ngan lamun aya urang Sunda anu préstasina diaku ku lain ku urang Sunda baé, lain ku sélér lian sabangsa pada -pada urang Indonésia baé, citra yén urang Sunda téh si Kabayan anu kabisana ngan bobodoran ku s abab henteu bisa ngungkulan masalah anu disanghareupan bisa leungit.


c: text/html

text:
1Sanggeus Isa jeung murid-murid sumping ka Betpage, — di Gunung Jetun, geus deukeut ka Yerusalem — Anjeunna miwarangan dua murid, 2saur-Na, “Teruskeun ka ditu, ka kampung beh hareup. Engke, maraneh bakal manggih kalde bikang keur dicangcang, teu jauh ti anakna. Udaran talina, terus bawa ka Kami. 3Mun aya nu ngageureuh-geureuh, bejakeun: Rek dianggo ku Jungjunan, engke dipulangkeun deui.” 4Ku hal eta, nubuwatan nabi-nabi baris bukti, kieu: 5‘Tuduhkeun ka putri Sion: Itu Raja maneh sumping. Lemes budi-Na, sumping-Na nitih kalde, kalde umbal ngora keneh!’ 6Eta dua murid teh, tuluy indit ngalakonan piwarangan. 7Kaldena dibawa jeung anakna, beunang nyelaan ku jubah masing-masing. Clak, ku Isa, ditunggangan. 8Anu ngiring, anu sakitu lobana, bur-bar ngalamparkeun jubah masing-masing di tengah jalan; ari nu sawarehna deui, ngalamparkeun dangdaunan beunang mites-miteskeun tina tangkalna. 9Leugeudeut ngaleut di payuneun jeung pungkureuna-Na, bari tinggarero: “Hosana ka Putra Daud! Mugia Anjeunna dirahmat, anu rawuh kalayan Asma Pangeran. Hosana di tempat nu mahaagung!” 10Barang sup, — Anjeunna lebet — ka jero kota, urang kota gehger, “Saha Eta? Saha Eta?” 11Dijawab ku nu ngariring, “Nabi Isa, asal ti Nasaret, daerah Galilea!” 12Ti dinya, Isa lebet ka Bait Allah. Anu keur jarual meuli di dinya diusir. Meja-meja tukang nalukeuran duit, — kitu deui — bangku-bangku tukang dagang japati dibalik-balikkeun sarta kieu dawuhana-Na: 13“Geus aya tulisanana kieu: Gedong Kami baris kasebut tempat babakti. Ari ku maraneh dijieun guha begal.” 14Geus kitu, aya anu lalolong jeung galempor nyalampeurkeun Anjeunna ka jero Bait Allah; ku Anjeunna, maranehna dicalageurkeun. 15Barang imam-imam kapala jeung ahli-ahli Kitab nyarahoeun kitu, — turug-turug pusing ku barudak anu ear di Bait Allah tinggarero, “Hosana ka Putra Daud!” — pohara arambekna; 16tuluy maranehna negor ka Anjeunna, “Kareungeu ku Anjeun, eta barudak nyebut naon?” Waler Isa, “Kareungeu. Naha ku aranjeun can kabaca anu kieu, ‘Biwir orok sareng barudak anu nyarusu keneh ku Anjeun disina ngedalkeun pupujian?’ ” 17Ti dinya, aranjeunna ku Isa dikantun; Anjeunna terus ka luar kota, ka Betania; terus Anjeunna ngawengi di dinya. 18Poe isukna, keur ka kotakeun deui, di tengah jalan Isa ngaraos lapar. 19Ningali aya tangkal kondang sisi jalan; tuluy ku Anjeunna dicaketan, tapi teu mendak nanaon iwal ti daunna. Geus kitu, Anjeunna ngalahir ka eta tangkal, saur-Na, “Maneh moal bubuah deui salalawasna!” Dadak sakala eta tangkal teh garing. 20Murid-murid-Na arolohok bae anu aya, tuluy mihatur, “Naha bet dugi ka ngadadak garing kitu?” 21Isa ngawaler, “Cek Kami, ka maraneh: Saenyana, lamun maraneh percaya tur henteu hamham, maraneh oge lain bae bakal mampuh nyieun kitu kawas Kami ka eta tangkal, tapi oge mun cek maneh ka ieu gunung: Pindah ka ditu, ka laut! Pasti ngajadi. 22Jeung naon bae sakur anu dipenta disambat dina paneda kalawan percaya sagemblengna, tangtu baris dikabul.” 23Geus kitu, Isa lebet ka Bait Allah, terus ngawulang. Sabot kitu, imam-imam kapala jeung kokolot bangsa Yahudi naranya kieu ka Anjeunna, “Make hak naon Anjeun milampah kitu teh? Saha anu ngawasakeunana?” 24Waler Isa, “Kaula ge seja nanya saperkara. Lamun eta dijawab, Kaula tangtu ngajawab pertanyaan aranjeun, make hak naon Kaula milampah kitu. 25Ari Yahya kagungan hak ngabaptis ti saha? Ti sawarga atawa ti manusa?” Aranjeunna badami heula, salaurna, “Disebutkeun ti sawarga, tangtu disabab: Ku naon teu dipercaya? 26Disebutkeun ti manusa, urang teh sieun ku rahayat; da anggapan maranehna mah, Yahya teh nabi.” 27Tuluy aranjeunna ngawalon kieu, “Walahu'alam, teu terang!” Saur Isa ka aranjeunna, “Lamun kitu mah, Kaula ge moal nerangkeun, ti mana Kaula meunang hak ngalampahkeun kitu.” 28“Kumaha pamendak aranjeun tina ieu carita? Aya Jelema nu boga dua anak lalaki. Nitah ka anakna nu cikal: ‘Ujang, geura ka kebon digawe.’ 29Jawabna: ‘Mangga,’ tapi teu prak. 30Nitah deui ka anakna nu kadua cara tadi. Jawabna: ‘Alim,’ tapi lila-lila kaduhungeun, tuluy digawe. 31Antara eta dua anak, nu mana anu ngalakonan pamenta bapana?” Walonna, “Nu pandeuri.” Saur Isa ka aranjeunna, “Cek Kaula, ka aranjeun: Saenyana, aranjeun bakal kapiheulaan asup ka Karajaan Sawarga ku tukang-tukang cuke jeung awewe palacuran. 32Sabab Nabi Yahya teh sumpingna seja nuduhkeun jalan nu bener ka aranjeun, tapi ku aranjeun teu dipercaya. Tukang-tukang cuke jeung awewe palacuran mah, percayaeun. Ari aranjeun sakitu sidik nya ningal, angger teu aya rasa kaduhung, tetep teu percaya ka anjeunna.” 33“Aya deui misil sejen, kieu: Aya tuan tanah muka kebon anggur anu sakurilingna dipager; jaba ti eta, manehna oge nyieunkeun bak pikeun pameresanana jeung nyieun ranggon paranti jaga. Geus kitu, kebonna disewakeun, sina digararap ku nu sejen; ari manehna mah, kencling nyaba ka nagri sejen. 34Barang geus meh usumna mupu, manehna ngajurungan bujang-bujangna ka nu nyarewa baris narik bagianana. 35Bujang-bujangna teh, ku nu nyarewa kebon anggur tea, dipahala: Aya nu diteunggeulan, nu dipaehan, nu dibaledogan ku batu. 36Tuluy eta tuan tanah teh, nitahan deui bujang-bujang sejen leuwih loba. Tapi ieu oge, nasibna, sarua kawas nu ti heula. 37Panungtunganana, nu dititah teh anakna; pamikirna, ka anakna mah meureun daraek ngahargaan. 38Tapi kakara ge beh ka manehna, nu nyarewa teh geuwat sakait pada batur, pokna: Ieu mah, ahli warisna. Hayu urang paehan; engke, warisanana keur urang. 39Tuluy eta anak tuan tanah teh, ku maranehna dicerek, ditotogkeun ka luareun kebon anggur pikeun dipaehan. 40Cik, di mana eta tuan tanah datang arek kumaha ka eta anu nyarewa kebonna?” 41Walonna, “Jelema jarahat kitu mah, tangtu dibasmi; ari kebon anggurna disewakeun deui ka nu sejen, anu pibenereun mere hasil kebonna dina waktuna.” 42Saur Isa, “Kumaha aranjeun geus ngaos tina Kitab Suci? Kieu ungelna: ‘Batu nu dipiceun ku tukang tembok, geus dijieun batu juru: Kitu kersaning Pangeran mah, anu cek urang mah, eta teh aneh.’ 43Ku sabab eta, Kaula ngabejaan ka aranjeun: Karajaan Allah teh bakal dirampas ti aranjeun, dipasrahkeun ka bangsa sejen anu tangtu baris ngahasilkeunana. 44Jeung saha-saha anu tibeubeut kana eta batu, pinasti ajur; sarta saha-saha nu ditinggang ku eta batu, pinasti remuk.” 45Ku imam-imam kapala jeung ahli-ahli Kitab karasaeun pisan, yen anu dimaksad ku Anjeunna teh nya aranjeunna. 46Kahoyongna mah, Isa ditangkep harita keneh; tapi nya kitu, teu wani prak lantaran sieuneun ku rayat; da rayat mah, ka Anjeunna, nganggapna teh nabi.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Masyarakat Sunda patriachat? sareng Isu Gender di Masyarakat Sunda —>Re: [kisunda] Sebutan “Ki” tina “Kyai” >>>iki wae
Kahatur Ibu Suparti hormateun sim kuring, Ngiring mairan, nyobian ngawaler patarosan salira ngeunaan sebutan “Ki” janten ciri masyarakat Sunda salaku masyarakat anu “patriarchat”. Naha leres masyarakat Sunda the patriachat?
Upami nitenan kaayaan masyarakat Sunda baheula, saleresna masyarakat Sunda langkung condong kana jenis masyarakat patrilineal atawa nyepeng kana garis ibu jeun bapa sakaligus. Buktosna tiasa kapendak tina sajarah, seueur pamimpin/ Raja istri (Ratu) di/ti Sunda, disagigireun pameget sakumaha ilaharna. Diantarana bae ti jaman anu palih ditu, nya Raja Purbararang (periode Galuh awal), Raja Purbasari, Raja Batari ti Galunggung (aya amanatna/ prasastina; mangga bae uningaan dina buku: “Penulusuran Masa Silam Sejarah Jawa Barat”, Saleh Danasasmita, spk); atuh anu kaetang anyar, nya anu janten ratu di Banten tea. Janten, masyarakat Sunda parantos ngawadahan ti palih ditu keneh kana isu anu ayeuna sering dumunculkeun ku golongan feminisme: soal gender.
Soal kasaruaan gender di masyarakat Sunda, sanes bae dina widang kapamarentahan, naming oge dina widang kapimpinan spiritual. Salah sawios sumber sajarah atawa naskah kuno anu kawentar ti Sunda teh diantawisna naskah “Sanghiyang Siksa Kandang Karesian” (SSKK) anu ngarupikeun kempelan amanat Raja “besar” Sunda anu katelah Prabu Guru Sanghiyang Darmasiksa (pameget). Tah, numutkeun Abah Surya, anu ngempelkeun teras nyeratkeun eta amanah teh taya lian hiji istri anu katelah Ni Dawit.
“Ni” dina nami “Ni Dawit” teh singketan tina “Nini” dina hartos istri oge panghormat kana kalungguhan istri anu sakitu luhurna. Ku jasa anjeunna (Nini Dawit), urang ayeuna tiasa mulung sareng neuleuman salah sawios kabeungharan kawijaksanaan Sunda, papagon hirup Sunda ti Prabu Guru Darmasiksa anu sakitu luhungna. Hal ieu hiji buktos kanggo ngarojong pamadegan yen istri oge tiasa nyangking kaluuhan spiritual (sebat bae: pemimpin spiritual), jalaran dina mangsa harita anu tiasa nyerat sapertos kitu the nya satingkatan Mpu upami di wetan mah(Mpu Tantular, jrrd). “Ni” dina kasus ieu nya minangka babandingan kana asal muasal kecap “Kiai” anu ti Kang Ilen tea. Naha kuayana hal ieu dimungkinkeun aya sesebatan “Ni Sunda”? salaku babandingan “Kisunda”? Hal ieu nyanggakeun bae ka hadirin sadaya.
Pasoalan gender di masyarakat Sunda tetela geus meunang perhatian karuhun urang. Pasoalanana, kunaon ayeuna anu kapendak sapertosna masyarakat Sunda the patriachat? Ieu pasoalan tiasa diwangsulkeun kana 2 jejer salaku sabab musababna: sajarah punduh-pindahna kakawasaan (nu ngawasa) di wewengkon Sunda jeun masalah pangaruh agama (khususna Islam). Tangtu duanana heunteu lepas tina soal “distorsi” informasi, sakumaha umumna dina kahirupan.
Sim kuring sapamadegan sareng Abah Surya yen masyarakat Sunda janten patriachat ngarupikeun pangaruh mangsa Sunda dikawasa ku pamarentahan Mataram (periode mataram, ceuk urang batawi mah: “lagi-lagi Mataram”). Kapan Mataram mah patriachat pisan sareng parantos pada uninga wandana pamarentahana teh kalintang “impresive”-na, nanceubkeun pangaruhna dina sagala widang kahirupan. Dina widang tatanen contona, kabiasaan masyarakat Sunda anu umumna ngahuma dirobah sagemblengna janten ngolah sawah. Asalna mah sawah kanggo nyadiakeun bebekelan tantara karajaan dina mekarkeun kakawasaan pamarentahan atawa rajana. Tepi ka di wewengkon sim kuring mah di Ciamis aya hiji desa anu dingaranan Desa Lumbung.
Saur sepuh-sepuh di eta desa cenah kecap “Lumbung” teh tina lumbung pare nalika Raja Mataram mekarkeun kakawasaanan ka wewengkon priangan wetan nyieun pasawahan di eta desa. Nya tangtu bae urang heunteu tiasa kitu bae ngalepatkeun Mataram. “Daya tahan” budaya urang Sunda kuanjeun dina hal ieu nangtukeun pisan (ngiring masihan saham lah dina bahasa pop na mah).
Sapalih pangaruh kana ngajanggelekna masyarakat Sunda janten patrichat sapertos ayeuna nya ti na soal kakawasaan agama, khususna agama Islam harita. Di dieu kedah diemut atos-atos sareng ditandeskeun ti anggalna kecap ” kakawasaan” samemeh kecap “Islam”, jalaran teu aya sanes aya distorsi informasi anu kajantenan. Ani dimaksad, teu acan tangtos eusi ajaran Islam anu satemen na mah ngarojong kana genderisme dina soal kakawasaan. Ringkesna mah ku ayana paripolah jalmi-jalmi anu mekarkeun kakawasaan kalayan mamake (B. Ind: “mengatasnamakan”) Islam nya ngabalukarkeun perlaku patriachat, boh dina kakawasaan pamarentahan atanapi agama spiritual.
Kajabi dina hal “kanabian” jeung anu nuluykeun otoritas kanabian, sim kuring heunteu mendakan Islam HEUNTEU ngarojong kana kasamaan gender. Seueur para sufi atawa wali istri dina khazanah Islam. Pon kitu keneh raja/atawa kapala pamernatahan Islam istri oge dimungkinkeun.
Soal kunaon Nabi sareng anu nyepeng otoritas puncak panggentos Nabi teu kenging ti gender istri eta meryogikeun pedaran anu langkung panjang. Hapunten heunteu tiasa kaguar dina waktos ieu bilih nyontang teuing waktos.
Rupina dugi ka dieu bae heula anu tiasa kapihatur.
Salam baktos,
manAR
Sumber : http://groups.yahoo.com/group/kisunda/message/6105


text:
Bi Atmah teh teu boga anak, numatak sok milu nyaah ka budak sejen, boh anak dulur atawa budak batur. Saprak kolot kuring ngarantunkeun, kabehdieunakeun Bi Omoh ngurus anak adi kuring, nyaahna teh tug nepika gedena, jeung sok diogo ku Bi Atmah mah. Atuh digawe di imah adi bebas, lalugina, sahayuna, gawe sakumaha manehna. Ari adi kuring, awewe, digawe seseringna mah sapopoe ninggalkeun imah da ngajar di SD. Ari SD na sabenerna henteu jauh ti imahna teh. Bi Omoh boga adi ngarana Mang Ahdi, rada beda ieu mah jadi tentara. Sabenerna aya patalina jeung kuring waktu kuring sakola di Bandung. Ngalaman sabulan kuring cicing di manehna basa kuring keur sangsara sakola panganggeusan di Bandung. Maju ka pangsiun mang Ahdi didineskeun dilembur istrina di Tasikmalaya. Ari budakna teh aya saurang anu diurus ku bi Omoh
Ari indung bapa bi Omoh teh nyaeta Bi Nati jeung Mang Asmareja, sakainget kuring Bi Nati jeung Mang Asmareja geus aya didinya nyieun imah dina tanah Bapa kuring. Di lembur mah geus biasa jaman harita ari nyieun imah teh di tanah saha bae. Bororaah jeung suwa-sewa. Lah da nyewa pimaneun da nyasat, pang tumarumpang di tanah batur oge awahing ku teu boga tanah. Tangtuna oge kaasup hirup basajan, saayana ladang buburuh.
Mang Asmareja teh sakainget geus kitu keuna ku stroke , ceuk basa lembur mah komper, kempreng leungeun jeung suku beulah katuhu. Boro-boro bisa usaha siga batur, buburuh macul atawa ngored, estu urusaneun anakna jeung kadang tatanggana nya tegesna mah indung bapa kuring. Nu inget teh eta osok disuguhan dahar ku Ema ari manehna nganjang ka imah. Sok didahar tapi bari carindakdak, meureun didituna mah nganuhunkeun, tapi kapan ngomong oge teu bisa da pelo tea.
Kusabab meureun nempo salaki sakitu nya kaayaan, Bi Nati jadi satekah polah usaha sorangan, jualan di imahna. Kitu jualan rupa-rupa kadaharan, jeung sarupaning deungeun sangu, meunang balanja ti pasar Kawali. Ku kuring dina panineungan “Guru Kuring Pa Nana”, nu kaliwat aya dicaritakeun Bi Nati sok marengan ka sakola jeung kuring ka Kawali. Enya batur di jalan bari mawa obor baralak. Sabab kutring indit subuh jeung poek keneh rek aya tambahan palajaran.
Bi Nati teu pati katalingakeun saterusna mah ku kuring, naha pindah ka mana atawa maotna iraha. Ngan nu inget teh imah-imahna deukeut ka imah Bapa kuring kulonan imah kuring perenahna teh. Malah asa inget aya tatanggana Mang Atmawijaya baheula mah oge cicingna di tanah Mama. Ngan sakainget da tuluy pindah imahna teh ka Datarkemasan, pleng bae mang Atmawijaya tara papanggih deui. Bisi poho mang Atmawijaya boga anak sapantar kuring ngarana Karno. Karno mah rada caleuy, jadi tara ngajajal gelut, karunya
Waktu imah kuring diduruk gorombolan DI, kuring pindah ka wetan ka deukeut imah Ema Hilir eyang kuring teges ti Bapa, pedah imahna hilireun imah kuring. Pet bae teu inget deui mang Asmareja jeun Bi nati oge. Tara pirajeunan nanyakeun harita ka Bi Omoh, hanjakal numatak oge.
Basa kuring geus ngumbara gawe ka sebrang ari cuti osok nganjang ka Mang Alwapi jeung bi Omoh da ongkoh bari ngalongok tanah kuring warisan. Harita Mang Alwapi jagoan nyieun bilik teh geus gering ripuh, lah matak pikawatireun. Da saindeng-indeng oge ngan bisa ngagoler sagala di kaulaan, ceuk bi Omoh teh. Teu sabaraha lilana kuring meunang beja yen Mang Alwapi geus ngantunkeun, pileuleuyan Mang Alwapi mugi anjeun di ditu mah teu manggihan deui panyakit anu dikeukeuweuk samemeh tilar. Mugi iman Islamna ditampi ku Allah SWT, amien.
Bi Atmah mah asa panjang umurna, unggal kuring balik ari cuti osok manggihan malah sok ngaulaan mantuan lamun kuring aya kahayang babawaan keur oleh-oleh ari balik. Kitu bae, masih sok babantu keneh sanajan geus nini-nini oge. Sok meunang peresenan ti pamajikan kuring, lah teu sapira kitu ge sataun sakali. Nu pang ingetna, eta ari kuring rek balik sok dipanghelerkeun pare, ngarah beasna kabawa ku kuring. Dibonceng kana ojeg ka Desa nu aya pangheleran balikna geus mawa beas. Sok pang ngalakeun cau, sampeu, malah kalapa ari perlu mah. Ah sarupaning oleh-oleh ti lembur dipakihikeunana nya ku bi Omoh
Sakali deui ngeunaan Bi Omoh, eta waktu kuring nganjang ka lembur. Kajadianna mah waktu kuring dipangtitimangsakeun poe wedalan ku indung budak, umur ka 58. Harita teh malah make jeung nyieun dahareun aneh spaghetti sagala. Kitu ari dahar balakecrakan sisi balong Adi di Lembur. Malah aya lanceuk kuring milu ngariung dahar.
Bi Omoh boga adi ngarana Mang Ahdi, rada beda ieu mah jadi tentara. Sabenerna aya patalina jeung kuring waktu kuring sakola di Bandung. Ngalaman sabulan kuring cicing di manehna basa kuring keur sangsara sakola panganggeusan di Bandung. Maju ka pangsiun mang Ahdi didineskeun dilembur istrina di Tasikmalaya. Ari budakna teh aya saurang anu diurus ku bi Omoh
Ari indung bapa bi Omoh teh nyaeta Bi Nati jeung Mang Asmareja, sakainget kuring Bi Nati jeung Mang Asmareja geus aya didinya nyieun imah dina tanah Bapa kuring. Di lembur mah geus biasa jaman harita ari nyieun imah teh di tanah saha bae. Bororaah jeung suwa-sewa. Lah da nyewa pimaneun da nyasat, pang tumarumpang di tanah batur oge awahing ku teu boga tanah. Tangtuna oge kaasup hirup basajan, saayana ladang buburuh.
Mang Asmareja teh sakainget geus kitu keuna ku stroke , ceuk basa lembur mah komper, kempreng leungeun jeung suku beulah katuhu. Boro-boro bisa usaha siga batur, buburuh macul atawa ngored, estu urusaneun anakna jeung kadang tatanggana nya tegesna mah indung bapa kuring. Nu inget teh eta osok disuguhan dahar ku Ema ari manehna nganjang ka imah. Sok didahar tapi bari carindakdak, meureun didituna mah nganuhunkeun, tapi kapan ngomong oge teu bisa da pelo tea.
Kusabab meureun nempo salaki sakitu nya kaayaan, Bi Nati jadi satekah polah usaha sorangan, jualan di imahna. Kitu jualan rupa-rupa kadaharan, jeung sarupaning deungeun sangu, meunang balanja ti pasar Kawali. Ku kuring dina panineungan “Guru Kuring Pa Nana”, nu kaliwat aya dicaritakeun Bi Nati sok marengan ka sakola jeung kuring ka Kawali. Enya batur di jalan bari mawa obor baralak. Sabab kutring indit subuh jeung poek keneh rek aya tambahan palajaran.
Bi Nati teu pati katalingakeun saterusna mah ku kuring, naha pindah ka mana atawa maotna iraha. Ngan nu inget teh imah-imahna deukeut ka imah Bapa kuring kulonan imah kuring perenahna teh. Malah asa inget aya tatanggana Mang Atmawijaya baheula mah oge cicingna di tanah Mama. Ngan sakainget da tuluy pindah imahna teh ka Datarkemasan, pleng bae mang Atmawijaya tara papanggih deui. Bisi poho mang Atmawijaya boga anak sapantar kuring ngarana Karno. Karno mah rada caleuy, jadi tara ngajajal gelut, karunya
Waktu imah kuring diduruk gorombolan DI, kuring pindah ka wetan ka deukeut imah Ema Hilir eyang kuring teges ti Bapa, pedah imahna hilireun imah kuring. Pet bae teu inget deui mang Asmareja jeun Bi nati oge. Tara pirajeunan nanyakeun harita ka Bi Omoh, hanjakal numatak oge.
Basa kuring geus ngumbara gawe ka sebrang ari cuti osok nganjang ka Mang Alwapi jeung bi Omoh da ongkoh bari ngalongok tanah kuring warisan. Harita Mang Alwapi jagoan nyieun bilik teh geus gering ripuh, lah matak pikawatireun. Da saindeng-indeng oge ngan bisa ngagoler sagala di kaulaan, ceuk bi Omoh teh. Teu sabaraha lilana kuring meunang beja yen Mang Alwapi geus ngantunkeun, pileuleuyan Mang Alwapi mugi anjeun di ditu mah teu manggihan deui panyakit anu dikeukeuweuk samemeh tilar. Mugi iman Islamna ditampi ku Allah SWT, amien.
Bi Atmah mah asa panjang umurna, unggal kuring balik ari cuti osok manggihan malah sok ngaulaan mantuan lamun kuring aya kahayang babawaan keur oleh-oleh ari balik. Kitu bae, masih sok babantu keneh sanajan geus nini-nini oge. Sok meunang peresenan ti pamajikan kuring, lah teu sapira kitu ge sataun sakali. Nu pang ingetna, eta ari kuring rek balik sok dipanghelerkeun pare, ngarah beasna kabawa ku kuring. Dibonceng kana ojeg ka Desa nu aya pangheleran balikna geus mawa beas. Sok pang ngalakeun cau, sampeu, malah kalapa ari perlu mah. Ah sarupaning oleh-oleh ti lembur dipakihikeunana nya ku bi Omoh
Sakali deui ngeunaan Bi Omoh, eta waktu kuring nganjang ka lembur. Kajadianna mah waktu kuring dipangtitimangsakeun poe wedalan ku indung budak, umur ka 58. Harita teh malah make jeung nyieun dahareun aneh spaghetti sagala. Kitu ari dahar balakecrakan sisi balong Adi di Lembur. Malah aya lanceuk kuring milu ngariung dahar.


text:
Software Sekolah Gratis
Software sekolah, free download software sekolah, download software sekolah, sekolah, software administrasi sekolah, aplikasi sekolah, aplikasi administrasi sekolah,software administrasi sekolah, sms sekolah,software sms sekolah,download software sekolah, download software sekolah gratis,download software sms sekolah, download software sms sekolah gratis,sSoftware sekolah, free download software sekolah, download software sekolah, sekolah, software administrasi sekolah, aplikasi sekolah, aplikasi administrasi sekolah,software administrasi sekolah, sms sekolah,software sms sekolah,download software sekolah, download software sekolah gratis,download software sms sekolah, download software sms sekolah gratis,software perpustakaan,download software perpustakaaan, download software perpustakaan gratis, download software absensi,software absensi,download software absensi gratis,software presensi,download software presensi,download software presensi gratis
Call : diyan 085643785502
Call : diyan 085643785502


text:
Medalkeun tulisan dina loka di mandala maya, aya alusna lamun hiji tulisan anu diancokeun téh dilengkepan ku panyambung kana pedalan séjénna. Pedalan séjén anu aya patula-patali reujeung pedalan anu keur dipidangkeun, diancokeun ogé supaya gampang nyungsi pedalan dina jero lokana. Anu kataji kana hiji pedalan atawa tulisan anu diancokeun dina hiji loka, bisa pindah kana pedalan séjénna anu aya pakait reujeung eta pedalan kalawan gampang jeung gancang. Antukna bakal ngagampangkeun anu nyungsi loka dina néangan inpormasi.
Blog, salaku salasahiji jinis loka aya alusna ogé mibanda kamonésan saperti kitu. Blog anu dijieun ngagunakeun platform di WordPress mibanda kamonésan saperti éta ku jalan masangkeun plug-in. Hanjakalna lamun nyieun blogna di pangladén loka/wéb WordPress kalawan haratis, henteu bisa masang ieu plug-in. Jadi, unggal pedalan henteu bisa dilengkepan ku inpo pedalan séjén anu pakait reujeung pedalan kasebut kalawan otomatis.
Éta kaayaan téh geus kaliwat. Ayeuna mah, blog anu diteundeun dina pangladén loka WordPress geus dilengkepan ku pedalan anu aya pakaitna (related post). Jadi ayeuna mah sajana mibanda blog haratis di WordPress ogé geus dilengkepan ku kamonésan Related Posts. Henteu kudu masang plug-in deui. Ieu kamonésan langsung jalan (aktip). Jadi unggal ngilikan hiji pedalan, di handapeunana pasti aya widang Related anu midangkeun tilu panumbu kana pedalan anu aya patula-patalina reujeung pedalan anu keur dipidangkeun.
Pikeun ngokolakeun atawa ngatur ieu kamonésan bisa dipanggihan ngaliwatan pidangan (menu) Panataan > Maos. Dina ieu pidangan aya bagéan Related posts. Di lebah dieu, bisa ngatur diaktip atawa henteuna panumbu pedalan pakait (Related posts). Normalna mah langsung aktip. Nalika aktip, bisa atur naha pidangan panumbuna téh dilengkepan ku gambar atawa ngan ukur tulisan wungkul.


text:
Poé ayeuna, Jumaah ping 26 Désémber baris dilumangsungkeun pidangan seni budaya Rumawat Padjadjaran anu ka-75. Ieu pidangan baris diayakeun dina wanci pasosoré, kira-kira jam satengah opat nepikeun ka jam lima. Ngeunaan tempatna, bakal dilumangsungkeun di Grha Sanusi Hardjadinata, jalan Dipati Ukur No. 35 dayeuh Bandung.
Pidangan anu ka-75 ieu maké jejer ‘Haleuang Katuangan Sunda’. Kalawan bentang anu baris midang diantarana waé Bungsu Bandung, Rika Rafika, Rita Tila, Héndi Restu, Masyuning, Sony Riza Windyagiri jeung Novi Aksmiranti.
Pikeun anu mikalandep kana ieu pidangan, mangga waé ngadongdon ka éta tempat.
(Inpo jeung gambar ti @balerumawat)


text:
Amérika bisa ngaladénan kadigjayaan Bélgia anu dina undakan kahijina teu pernah kaéléhkeun. Utamana kiper Amérika, Tim Howard anu bisa nyalametkeun gawangna nepikeun ka 16 kali supaya henteu kagulan. Nepikeun ka érépna waktu normal tatandang, euweuh gul anu datang.
Babak kahiji dimimitian, dua tim gantian silih serang. Atuh sababaraha kasempetan dipibanda ku dua tim pikeun ngagulkeun bal ka gawang musuhna séwang-séwangan. Hanjakal disiplinna pamaén tukang unggal tim, ieu kasempetan téh henteu nepikeun ka jadi gul. Divock Origi mibanda kasempetan pikeun ngagulkeun bal ka gawang Amérika hanjakal kiper Amérika bisa nyegah bal asup ka gawangna. Sababaraha lila, ditémpas ku kasempetan anu datang ka tim Amérika pikeun ngagulkeun ngaliwatan Michael Bradley anu ngoperkeun bal ka Clint Dempsey anu langsung najong bal ka gawang Bélgia. Untung waé kiper Thibaut Courtois pas pisan aya dina tempat datangna bal.
Babak kaduana, tim Bélgia mibanda kasempetan anu leuwih loba pikeun ngagulkeun. Sababaraha kasempetan datang, hanjakal henteu bisa dijadikeun gul. Untung waé kiper Amérika alus pisan maénna. Nepikeun ka waktuna érép, euweuh gul anu datang.
Babak tambahan dimimitian, Bélgia ngasupkeun pamaén gaganti, Romelu Lukaku anu ngarobah cara maén Bélgia. Nalika ngayakeun serangan balik, operan Lukaku bisa dijadikeun gul ku De Bruyne. Kasempetan kaduana, dibalikeun. Operan De Bruyne ka Lukaku anu dijadikeun gul. Saméméh waktu tambahan béak, Amérika bisa ngagulkeun sanajan ngan sahiji ngaliwatan Julian Green anu meunang bal di kotak pinalti operan ti Bradley. 2-1 pikeun Bélgia nepikeun ka waktu tambahan béak henteu robah.


text:
Salian ti rorodaan anu dijieunna tina dampal sendal jepit teh make kaleng susu, aya deui rupa rorodaan anu make kolecer. Di luhureun rorodaan teh diteundeunan kolecer. Nya jiga helikopter. Lamun rorodaan dipajukeun, kolecer eta teh milu muter.
Rorodaan ieu biasana miboga hiji gilinding. Eta gilinding teh diterapkeun kana sendal jepit anu dijieun paranti masang as gilinding, jiga jangkana meureunan. Eta jangka teh dijieunna rada gede, supaya bisa diteundeunan gagang atawa barungbung tempat nerapkeun kolecer tea.
Kolecer anu dijeun teh digagangan atawa dibarungbungan dihijikeun reujeung gilinding anu hiji deui (nyieun gilinding anu misah). Mangpaat ieu gilinding teh nyaeta pikeun muterkeun kolecer tea.
Lamun rorodaan dipajukeun, gilinding rorodaan teh muter. Muterna gilinding ieu teh nyababkeun muterna gilinding anu dihijikeun reujeung kolecer tea. Nya tungtungna kolecer tea ngiluan muter. Jadi wae jiga helikopter.
Mangpaat ieu Kaulinan
Mangpaat kaulinan anu ieu mah diantarana wae nyaeta nyieun kumaha mraktekeun atawa kumaha prak-prakanana cara gawe mesin. Mesin anu diwangun ku sababaraha gigi bisa silih puterkeun. Hiji jalan cara muterkeun gigi teh nyaeta dua gigidiantelkeun. Dina kaulinan ieu mah nya make gilinding tea. Dua siki gilinding bisa silih puterkeun. Sanajan as anu dipakena teh beda arah reujeung tempatna, kumaha cara supaya bisa silih puterkeun.


text:
Fikmin Sunda : LANGIT BEUKI ANGKEUB
Aya nu beurat tur nyandet kana angen, mangsa suku ngaléngkah ka buruan imah. Malati, nu jadi pamajikan katémbong keur sasapu di tepas, Amél, budak panggedéna keur ulin bonéka jeung Chaca, adina.
“Geuning siang kénéh tos uih?” Tanya pamajikan.
“Muhun, tos réngsé padamelan di kantorna.” Témbal kuring, tuluy asup ka jero.
Enyaan poé ieu kuring balik beurang kénéh ti kantor, teu loba nyarita ka nu jadi pamajikan, najan saenyana mah kudu apaleun, hadéna nu jadi pamajikan teu loba tatanya, surti ka salakina anu capé balik gawé.
“Ieu caina Pah!” Pamajikan ngasongkeun cihérang.
“Badé ibak ayeuna atanapi engké waé?” Pokna deui.
“Ah, engké waé Mah.” Témbal kuring.
“Papah, Minggu ieu janten ka Ancol téh pan?” Amél nanya, bari nangkeup ti tukang.
“InsyaAllah Tétéh…” Témbal kuring.
“Asyiiik….” Chaca ngahéroan.
Duana lalumpatan mangsa indungna ngagéroan nitah marandi, ninggalkeun kuring anu diuk di ruang tamu. Sajongjongan kuring ukur bisa neuteup kosong, enya geus jangji ka kulawargana, minggu ieu rék piknik ka Ancol.
Kabayang kajadian tadi beurang di kantorna, mangpuluh-puluh taun gawé di éta tempat, kakara ayeuna kuring ngarasa kuciwa. Leungeun ngodok kana saku kaméja, aya keretas salambar.
“Pemutusan Hubungan Kerja Sepihak” Tulisan dina éta keretas.
Cimata mimiti maseuhan pipi, kasawang kuciwana nu jadi kulawarga, tapi da enya, maranéhna kudu apaleun. Panon mencrong ka luar, teuteup nu jauh panineungan. Langit beuki angkeub.
Andi Rustandi Sunarya, 26-09-2016
Posted on September 28, 2016, in Carpon jeung Fikmin. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
Kode palabuan udara IATA
Kode palabuan udara IATA (nami resmina: IATA location identifier) nyaéta kode nu diwangun tina 3 hurup anu digunakeun pikeun nandaan palabuan udara di dunya. Kode-kode ieu diwangun jeung diatur ku IATA (Asosiasi Transportasi Udara Internasional) jeung dikaluarkeun 3 kali sataun dina Diréktori Pangodéan Maskapai Pangapungan IATA.
Heunteu sakabéh kode-kode ieu digunakeun ngan pikeun hiji palabuan udara. 323 ti 17.576 kode dikanggoan ku leuwih ti hiji palabuan udara.[rujukan?]


text:
haturan mang engkus, tos lawas urang teu jonghok, nya? tos mulan-malén emang teu ngawénéhan. kamana mungkul? mugya sanés gagara bosen ningali kuring, nya mang 😀
mang, kuring deuk ngabéjaan: emang téh tos “gagal” aya di ieu milis (urangsunda@yahoogroups.com). punten mang, upama ungkara éta garihal. dipaké téh bakating ku kzl wé. sanés ka emang, kzl ka diri sorangan. kérénna mah, kuring téh ambek kapegung.
asaan ti babaheula mula emang tos ngadongéngkeun kumaha susahna hirup jadi warga nagara indonésia nu ngagem kapercayaan di luar ageman resmi. ageman nu ku pamaréntah teu acan didaptarkeun. sabab ngan pamarentah nu bisa ngadaptarkeunna. urang tacan kungsi ningali pamaréntah muka pendaptaran, pan?
sanaos kitu, mun teu lepat émut, emang sareng réngréngan ti pangagem ageman lokal, nu di-non-resmi-keun tetep terus bajoang sangkan ageman lokal ogé diaku (didaptarkeun). mun teu lepat ti taun 1983 kénéh, nya? tos langkung ti 30 taun. horéng!
ngan asaan téh asa kieu-kieu kénéh waé, mang. mangsa diténjrag ku mendagri anyar, yén urang tiasa ngosongkeun kolom agama gé, urang sunda inggeung. seueur nu kapuntir ku duktur pulintir nu nyebat mendagri deuk ngaleungitkeun kolom ageman. nepi ka mumbul gosip urang sunda deuk diatéiskeun.
padahal naon nu diucapkeun ku mendagri téh mémang amanat undang-undang. cek uu adminduk téa, sing saha waé nu ngagem ageman (nu di-)non resmi(-keun) meunang ngosongkeun kolom agama.
mang, punten sakedap. kuring badé méré béja sakedik ka baraya sanés, utamana kanggo warga milis énggal nu nembé gabung, nu teu acan terang saha emang. sangkan obrolan urang ieu téh kahartoseun ku aranjeunna ogé.
bray, mang engkus téh panjangna mah engkus ruswana. anggota milis urangsunda nu ngagem ajaran méi kartawinata. naon atuh ajaran méi kartawinata téh? kumaha waé ketak mang engkus boh di milis atawa luar milis dina merjoangkeun ageman lokal? mangga wé kotéktak arsip yayang gugel. balataks da. tos, nya. uing deuk nyarita deui ka si emang.
mang, urang lajengkeun.
mang, horéng sunda téh masih kapireungpeunan. doangna, socana masih sering kaasupan kebul babasan “sunda téh islam, islam téh sunda”. babasan nu kungsi diprotés ku emang engkus dina opini pikiran rakyat taun 2003.
mang, soca urang sunda téh masih keneh kudu remen ditiup. ogé urang kedah énggal mésér mesin panyerot kebul. sangkan kebul-kebul nu nyipta kapireungpeunan sirna.. sunda teu peupeureudeuyan waé. sunda kudu sabeunta-beuntana, kudu narima kana kanyataan yén teu sadaya sunda téh islam. teu sadaya urang indonésia ngagem ageman resmi pamaréntah.
kuring badé ngajémbréngkeun data-data sakapanggih ngeunaan ageman-ageman lokal. punten wé, emang tangtos langkung maphum kana data-data nu bakal ditingalikeun ieu. ieu mah keur baraya sanés nu ngiring maca ieu surat, mang. di indonésia, punten mang, datana heubeul yeuh, dina taun 2003 aya kurang leuwih 245 aliran ageman lokal nu kadaptar. éh geuning éta tos seueur nu kadaptar? enya, ngan hanjakal mang, kadaptarna anyar dina database kamentrian kabudayaan jeung pariwisata. teu aya hiji ogé nu kadaptar dina undang-undang adminduk. ageman lokal mah can bisa méjéng dina katépé. hiji-hiji acan.
tina jumlah aliran sakitu téh, nu ngaku ngagemna langkung ti 400 réwu jalmi. kuring yakin, jumlahna langkung ti sakitu. pan, emang gé tangtos apal, seueur nu ngagem ageman lokal nu “dipaksa” sangkan ngeusian kolom agemanna ku ageman resmi.
réréncangan kuring dina twitter gé anyar-anyar ieu aya nu ngadongéng, inyana téh ngagem sikh (sanes ageman lokal ieu mah, ngan sami can resmi). tos dua kali gaduh katépé. basa munggaran ngadamel katépé, kolom agamana dieusian ku kristen. cenah gara-garana mah inyana teu bisa basa arab, mun kudu ngeusian islam bakal barabé. nu kadua, ku nu mangdamelkeun katépé kolomna dieusian hindu. gara-garana mah, inyana pan turunan india, mang. doangna, nu mangnyieunkeun katépéna ogé muhit babasan jiga ursun “sadaya india téh hindu”.
tah, tina 400 réwu pangagem lokal éta, saparapatna téh ngagem sunda wiwitan (dina sadaya sékté). saurna mah, sunda wiwitan téh jadi ageman lokal nu pamuhitna pangbadagna di indonésia.
urang bandingkeun jeung pangagem kong hucu nu mimiti taun 2000 jadi agama resmi. dina sénsus taun 2010, nu ngagem kong hucu di indonésia ngan 300 réwu urang. asaan moal jauh béda jeung nu ngagem sunda wiwitan.
kantos aya angin surga ti menag urang nu anyar. dua bulan mangkukna, luqman saifuddin, pa menag téa, kungsi nyarita sunda wiwitan (jeung baha’i) bakalan didaptarkeun jadi agama resmi nagara. mudah-mudahan geura gancang laksana, mang. gancang nyusul oge keur ageman-ageman lokal sanésna.
aamiin.
tah kitu, data, najan heubeul (2003) nu nyatet ageman lokal téh. kuring can nimu, jeung ongkoh males néangan nu leuwih anyar. ménta dima’lum nya, mang. jelema kzl mah pan biasana gé sok babari males. (alesan kétang, da males di diri kuring mah geus kakurung ku iga, mang :D).
maksud dijémbréngkeun téh sangkan sunda beuki béngras. ayana ageman salian islam dina awak ki sunda téh hiji kasunyataan. beungeut ki sunda tong haleungheum terus. bari kalan-kalan maké jeung aya jorélat tatit jeung jelegur guludug sagala.
hariwang puguh gé kuring téh, mang. sunda, salasahiji sisi primordial kuring nu pangdipikareueusna téh horéng pinuh ku budug. mun ningali, kana sababara hasil panalungtikan. kahirupan beragama di tatar sunda mémang matak watir. dina taun 2013, hiji lembaga swadaya masyarakat (lsm), élsam nyebutkeun tatar sunda téh hiji tatar nu pang-teu-toléranna. sahenteuna, cek ieu lsm, ti januari nepi ka séptémber 2013 aya 8 kasus teu-toléran di tatar sunda. ti mimiti dihuruna kaum ahmadiyah, dihulagna kaum kristen, sareng nu sanésna. lsm sanés ge kantos ngaaminkeun kacindekan élsam ieu. lbh bandung kantos nyebat ti 2005-2011 sakurangna aya 383 kasus tindak teu-toléran di tatar sunda téh.
tatar sunda téh réprésip pisan nya, mang. jiwa neken kanu lian, utamana nu leuwih leutik atawa langkung lemah kacida ageungna. ngan aya ogé béja matak bungangang. di tatar sunda ogé, geuning pangréana jalmi nu hayang ilubiung mérésan kaayaan pikawatiren ieu. sikep teu-toleran nu kacida luhurna. dina hiji sawala tanggal 15 nopémber kamari, disebutkeun geus turun 600 jalmi ka ieu bumi indonésia. éta jalmi nu tarurun téh nabi-nabi. keun disarebut palsu gé, da nabi jaman kapungkur gé sadayana teu lepas tina sebutan kitu, sanés? tah cenah tina 600 nabi éta, pangseueurna téh diturunkeun di tatar sunda.
kumaha teu bungangang abdi téh, mang. geuning, gusti pangéran (nganggé g sareng p ageung) sakitu perhatosanna ka tatar sunda. baheula, mekah nu disebutna ogé jahiliyah, saur réréncangan sarjana uin sarip hidayatuloh mah hartosna jahiliyah téh sabodo-bodona bodo, ukur diturunkeun saurang nabi. sedengkeun ka tatar sunda mah langkung, moal kirang ti 17 nabi kantos nyobian nyadarkeun kaum jahiliyah sunda. awas siah, mun emang kalahka nyéréngéh, laju ngélél nempo abdi beukah irung kieu. apanan 17, mang. seueur kacida éta téh. nabi sadayana. teu kacampuran ku béas bagian. beneran. suwér déh, mang.
ngan, mang, hanjakalna téh 17 nabi éta sadayana gagal. teu aya hiji ogé nu sanggup nyaangan tatar sunda sakulibekna. ngan awas siah, mang. tong, emang tong sakali-kali nyebut sunda leuwih jahiliyah tinimbang urang mekah baheula. bisi emang ku kuring di…..
ah, entos ah, nya mang… bisi kuring nu bungangang kalaka ilu teu toléran doang kaum agamawan resmi téa. dadah emang.
gubrag! uing téa…
uaduq!


text:
http://su.wikipedia.org/wiki/Karinding
Karinding mangrupakeun salah sahiji alat musik tiup tradisional Sunda. Aya sababaraha patempatan anu katelah dina ngadamel ieu karinding, samisal ti wewengkon Citamiang, Pasirmukti, Tasikmalaya, anu nyieun karinding tina palapah kawung. Ti wewengkon Limbangan sareng Cililin mah, karinding teh dijieunna tina awi, ieu nyirikeun taun dijieunna, jeung anu makena nyaeta para istri, ningali dina wangunna jiga susuk ngarah gampil ditancebkeun dina gelungan rambut. Sedeng bahan kawung lolobana dipake ku lalaki, wanguna leuwih pondok ngarah bisa diselapkeun dina wadah bako. Wangun karinding aya tilu ruas.
Cara memainkan
Cara memainkan karinding diletakkan ke mulut sahingga menggetar, terus jadi resonansi suara untuk mengatur nada. Permainan karinding biasanya dimainkan lima orang, paling sedikit ku tiga orang, satu diantaranya sebagai Rhythm , biasa disebut juru kawih.
Di daerah Ciawi, Tasikmalaya|Ciawi, dahulunya karinding dimainkan dengan takokak (alat musik bentukna seperti daun).
Kagunaan
Karinding mangrupa alat keur ngusir hama di sawah. Sora anu dihasilkeun tina vibrasi jarum karinding nyaèta sora handap low decible, malahan mah takokak nyieun sorana tina gesekan alat jeung garis dampal leungeun, tah sora anu kaluar ngan kadenge ku sabangsa wereng, simeut, jangkrik, manuk, jeung sajabana. Kiwari disebutna sora handap èta tèh ultrasonik.Tah keur anu ngamaènkeunana ngarah betah di sawah tèh nyaèta disorakeun ngagunakeun baham ngarah resonansina jadi musik. Kiwari, karinding kadang dipadukeun jeung alat musik lianna.
Cara maénkeun karinding bédana jeung alat musik jenis mouth harp lianna nyaèta ditepak, sedeng alat sejenna ditoèl, ieu ngagampangkeun dina manggihan wirahma anu loba, malah mah ketukan tina waditra karinding ieu disebutna Rahel, nyaèta keur ngabedakeun saha anu kudu nepak tiheula nya makè rahèl kahiji, anu kadua makè rahèl kadua jeung saterusna. Ku euyeubna sora nu dijieun ku karinding mah bisa nyieun sora kendang, goong, saron bonangna, karasa, atawa bass, rhytm, melodi sagala, tepi ka bisa nyieun lagu ku karindingna sorangan, ieu sabab beda dina cara nepak jeung nyieun sora dina baham leuwih hampang. Cék kolot, baheula mah ngalagu teh bisa ku karinding, lamun urang tos parigel dina ngulinkeun sora karinding, bakal kapanggih jeung nyieun sora keur ngomong, tapi sora anu kaluar sada sora robotik.


text:
DINA basa Sunda aya papagah anu unggelna “Ulah munjung ka gunung ulah muja ka sagara. Munjung mah kudu ka indung muja mah kudu ka bapa”. Éta papagah téh biasana diucapkeun ku hiji nini atawa ku hiji aki ka incuna. Lain ku kolot ka anakna. Da mémang kitu étikana. Lamun hiji nini atawa hiji aki boga incu geus gedé hég rada carékeun, biasana si nini atawa si aki sok papagah anu kawas kitu. Munjung téh asalna tina kecap punjung. Numutkeun Kamus Umum Basa Sunda Lembaga Basa jeung Sastra Sunda hartina “muja lantaran hayang beunghar jeung sajabana ku jalan kotor”. Ari munjungan nyaéta sasalaman kalawan hormat ka kolot atawa ka saluhureun (404, 1-11).
Numutkeun Kamus Basa Sunda R.A.Danadibrata pedalan Kiblat Utama, punjung téh hartina aya dua. Nu kahiji hartina tuturus (tina basa Malayu), ari anu kadua hartina ngadatangan saluhureun anu dianggap loba karamatna atawa berekahna. Munjung hartina ngadatangan anu rék dipunjung, saperti munjung ka para sepuh, ka Gunung Jati di Cirebon. Munjungan hartina sasalaman bari nyanggakeun salam pangbaktos. Dipunjung-punjung hartina dipuja-puja. Pupunjung hartina pupuja. Pamunjungan hartina tempat munjung ti mana mendi (550, 1-1). Ari panjang-punjung hartina panjang umur jeung mindeng munjung ka sepuh (497, 1-5). Kitu saur R.A.Danadibrata dina kamusna.
Di urang geus ilahar, lamun aya jalma beunghar ngadadak (sok aya anu su’udzon) pajahkeun téh hasil munjung, saperti anu disebutkeun ku Kamus Umum Basa Sunda LBSS. “Meureun wé da si Éta mah munjung ka Cirebon”. Cék sakaol mah anu sok diparunjungna téh nyaéta sabangsaning sétan moyét, sétan oray, sétan bagong jeung sabangsaning sétan-sétan lianna. Mohammad Ambri sastrawan taun tilupuluhan nyerat hiji buku anu judulna Munjung anu ku Ayip Rosidi di-Indonésia-keun jadi Memuja Siluman. Ari eusi éta buku taya lian nyaritakeun perkara-perkara jeung jalma-jalma anu marunjung alias muhit ka sétan téa, kayaning ngipri, nyupang, nyegik, ngopét jeung sajabana. …… (ki Udin)
Filed under: Laporan Utama |


text:
Warna primér
Warna primér nurutkeun téori warna pigmén ti Brewster nyaéta warna-warna dasar. Warna-warna séjén dijieun tina kombinasi warna-warna ieu.
Daptar eusi
Téori warna cahaya[édit | édit sumber]
Mimitina, manusa nganggap yén warna primér téh kawangun ku warna beureum, konéng, jeung héjo. Tapi dina panalungtikan satuluyna, disebutkeun tilu warna primér téh nyaéta:
Warna ieu saterusna dipikawanoh salaku warna pigmén primér anu dipaké dina dunya seni rupa. Campuran dua warna primér ngahasilkeun warna sékundér. Campuran warna sékundér jeung warna primér ngahasilkeun warna térsiér.
Téori warna pigmén[édit | édit sumber]
Sacara téknis, beureum - konéng - biru, sabenerna lain warna pigmén primér. Tilu warna pigmén primér nyaéta magénta, konéng sarta cyan. (Ku alatan éta lamun nyebutkeun "beureum, konéng, biru" minangka warna pigmén primér, mangka "beureum" nyaéta cara anu kurang akurat pikeun nyebutkeun "magénta" sedengkeun "biru" nyaéta cara anu kurang akurat pikeun nyebutkeun "cyan"). Biru sarta héjo nyaéta warna sékundér dina pigmén, tapi mangrupa warna primér dina cahaya, babarengan jeung beureum.
Landasan biologis[édit | édit sumber]
Warna primér nyaéta lain milik cahaya, tapi leuwih mangrupa konsép biologis, anu didasarkeun kana réspon fisiologis panon manusa kana cahaya. Sacara fundaméntal, cahaya nyaéta spéktrum sinambungan ti panjang gelombang, anu hartina aya jumlah warna anu teu kahingga. Tapi, panon manusa normalna ngan ngabogaan tilu rupa pakakas panarima/réséptor anu disebut sél congcot (anu aya dina rétina). Ieu anu ngaréspon panjang gelombang cahaya tinangtu. Manusa sarta spésiés séjén anu ngabogaan tilu rupa réséptor warna disebut mahluk trichromat.
Spésiés anu dipikawanoh minangka tetrachromat, nu boga opat réséptor warna, ngagunakeun opat warna primér. Manusa ngan bisa nempo gelombang nu panjangna nepi ka 400 nanométer, warna wungu, sedengkeun mahluk tetrachromat bisa nempo warna ultraviolét (saluhureun wungu]] nepi ka 300 nanométer, warna primér kaopat ieu jigana perenahna dina spéktrum nu panjang gelombangna leuwih pondok, sarta jigana warna magénta spéktral murni leuwih ti saukur magénta anu ku urang katempo minangka campuran tina beureum jeung biru.
Réa sato tina golongan manuk jeung sato marsupial mangrupa mahluk tetrachromat.
Warna primér aditif[édit | édit sumber]
Pakakas / média anu ngagabungkeun pancaran cahaya pikeun nyiptakeun rasa warna ngagunakeun sistem warna aditif. Televisi nyaéta anu pangilaharna. Warna primér aditif nyaéta beureum, héjo jeung biru. Campuran warna cahaya beureum jeung héjo, ngahasilkeun nuansa warna konéng atawa jingga. Campuran héjo jeung biru ngahasilkeun nuansa cyan, sedengkeun campuran beureum jeung biru ngahasilkeun nuansa wungu jeung magénta. Campuran kalawan proporsi saimbang ti warna aditif primér ngahasilkeun nuansa warna kulawu; lamun tilu kelir ieu dihijikeun, mangka hasilna nyaéta warna bodas. Ruang warna/modél warna anu dihasilkeun disebut RGB (red, green, blue).
Warna primér subtraktif[édit | édit sumber]
Média anu ngagunakeun pantulan cahaya pikeun ngahasilkeun warna, maké padika campuran warna subtraktif.
Tradisional[édit | édit sumber]
Beureum, konéng, biru / RYB (red, yellow, blue) mangrupa runtuyan sajarah tina warna primér subtraktif, hususna dipaké dina seni rupa (seni lukis). Ruang warna RYB ngajadikeun triad warna primér dina hiji bunderan warna standar; ogé warna sékundér: wungu, oranyeu/jingga sarta héjo. Triad warna kaususn ku 3 warna anu ekuidistan (jarakna sarua) dina hiji bunderan warna.
Pamakéan warna beureum, biru, konéng minangka warna primér ngahasilkeun gamut (wengkuan warna) anu rélatif heureut, di mana, sawatara warna henteu bisa dihontal ku campuran kasebut. Alatan alesan éta, pacitakan warna modéren ngagunakeun campuran warna magénta, konéng, cyan.
CMYK[édit | édit sumber]
Dina industri pacitakan, pikeun ngahasilkeun warna variatif, dilarapkeun pamakéan warna primér subtraktif: magénta, konéng sarta cyan dina ukuran anu rupa-rupa.
Campuran konéng jeung cyan ngahasilkeun nuansa warna héjo; campuran konéng jeung magénta ngahasilkeun nuansa warna beureum, sedengkeun campuran magénta jeung cyan ngahasilkeun nuansa biru. Dina téori, campuran tilu pigmén ieu dina ukuran anu saimbang baris ngahasilkeun nuansa warna kulawu, sarta baris jadi hideung lamun tiluanana disaturasikeun sacara pinuh, tapi dina prakprakanana hasilna condong jadi warna kotor semu coklat. Ku alatan éta, remen ogé dipaké kelir kaopat, nyaéta hideung, minangka tambahan ti cyan, magénta sarta konéng. Ruang warna anu dihasilkeun saterusna disebut CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Black). Hideung disebut "K" (key) tina istilah "key plate" dina pacitakan (plat citak anu nyiptakeun rinci artistik dina gambar, biasana ngagunakeun warna mangsi hideung).


text:
Sanggeus ditunda sababaraha waktu, ahirna mah Liga Indonésia entragan 2015 téh dimimitian ogé. Dina poé ayeuna baris dilumangsungkeun sababaraha tatandang pikeun muka Liga Indonésia taun ayeuna. Salasahiji tatandang anu jadi pangbuka Liga téh nyaéta tatandang antara kleub Pérsib Bandung ngalawanan kleub Semén Padang. Ieu tatandang bakal diayakeun di Stadion Si Jalak Harupat wanci pasosoré jam tiluan.
Dina nyanghareupan ieu tatandang, kleub Pérsib Bandung bisa dieusi ku sakabéh pamaén intina kajaba Supardi Natsir. Anu ngiluan ka tim nasional ogé geus mulang deui. Atuh hal ieu bisa jadi andelan supaya bisa meunang dina ieu tatandang.
Sanajan bisa nurutkeun sakabéh pamaén intina, Pérsib Bandung kudu waspada. Soalna, kleub Semén Padang mangrupakeun hiji-hijina kleub anu bisa ngéléhkeun Pérsib dua kali dina Liga taun 2014 saméméhna.
Hiji deui anu bisa jadi andelan kleub Pérsib Bandung, nyaéta asupna pamaén asal Pelita Bandung Raya (PBR), Ilija Spasojevic. Ieu pamaén dipiharep jadi tukang nyitak gul anu bisaan, anu bisa ngungkulan masalah Pérsib salila ieu anu teu mibanda pamaén tukang nyitak gul anu nyongcolang. Kabeneran dina ieu tatandang pamaén ieu bisa dipaénkeun.
Sugan waé atuh Pérsib Bandung bisa meunang….


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci dadaran (1)
- LEMBAGA KEBUDAYAAN UNIVERSITAS PASUNDAN
30 Aug 2001 - 12:00 am
Lembaga Kebudayaan Unpas diadegkeun pikeun lengkah ngalaksanakeun garapan salah sahiji misi husu nyaeta: Nalungtik, miara/ngamumule sarta mekarkeun Budaya Sunda.
Jaba ti eta budaya teh mangrupa reka cipta, rengkak paripolah manusa sagemblengna, cipta, rasa, karya, karsa kaasup palsapah, adat istiadat jeung tata adab anu ngabogaan ajen pikeun nyumpanon kabagjaan lahir jeung batin.


text:
9.07.2010
Jejak Jari
Jejak Jari adalah blog pribadi yang berisi sedikit catatan kehidupan dari seorang Moch. Apip Yamin.
Subscribe via email
Suka dengan artikel di atas? Tambahkan email Anda untuk berlangganan.
1 komentar :Tulis komentar
sami sami mohon maaf lahir batin oge nyaah :-* ahlagi lagi ngetik kudu lobaa hayuh w nitah teh kitu...cik atuh nitah teh nu pikareuseupun ieumah hayuh w kudu mikir..puguh otak iamah pentium hiji keneh..heuh dasar tegaaa...tadinamah x ngetik saetik ieuteh tapi da di titah loba jadi w hayuh ngetik beh loba isinamah x manfaat x nte..tah kapan jadi loba hohoo yeessss ;)Reply


text:
Asana kuari mah geus hésé manggihan deui tradisi ngarak pangantén. Jaman kami keur leutik mah éta mun rék aya nu hajat biasana saminggu kénéh geus ramé nu nyiapkeun sagala rupa. Di awalan ku nabeuh lisung (naon tah istilah na kami poho deui), pokona mah sampé kadéngé ka sabrang lembur. Biasana éta nu narabeuh lisung para cawéné, ibu-ibu, sampé ka nini-nini. Para lalakina sibuk nyieun balandongan, meuyeum cau dina jero taneuh dituruban ku sagala dadaunan (utamana daun jeruk) terus digembos ku haseup sapu paré.
Sapoé kana wanci hajatna, peutingna aya istilah “ngadiukeun”, nyaéta ngariung bari mamaca alias maca séh katélahna. Budak laleutik arulin dina kolong balandongan bari gugulayutan maké samping. Sapéker toa jojong mani harus kadéngé ka tatangga lembur.
Nincak kana waktuna, parawali saribuk. Aya nu ngaléteran béas, aya nu ngitungan emih jeung sajabana.
Isuk-isuk pas mata poe ngahaneutan hulu, grup kitimpring geus siap-siap rék nyambut pangantén lalakina. Kitu deui ti pihak lalaki ngabéjaan yén pangantén lalaki geus di tengah perjalanan. Pangantén bikang mulai diarak ku grup katimpring nyampeur pangantén lalakina.
“Prok kotoprok toprok ding dung ding dang ding dung ding dang,” kitu sawara katimpring nu ngeunah kadengéna kana ceuli. Ti jauh kénéh geus kadeuleu rombongan pangantén lalaki nungguan. Barang geus amprok, pangantén bikang cium tangan ka pangantén lalaki, terus ngaréndéng. Rombongan panganteur terus ngagabung siap-siap ngarak ka imah pangantén bikang. Eta babawaan pangantén lalaki loba jasa. Aya nu disebut gotongan nyaéta awi panjang anu maké suku di ujung-ujungna. Eusina aya cau turuyan, kalapa samanggar, jebug, daun seureuh nu dihiasan ku rumbé-rumbé daun kalapa. Can deui nu mikul tenong, mikul hancenangan, nungtun mbé jeung nu ngélék kotok.
Sanggeus rombongan ngahiji, grup kitimpring mulai nabeuh deui, ngarak pangantén sampé ka imah pangantén bikangna. Nepi ka buruan imah pangantén bikang, pangantén disawér heula maké duit récéh dicampur jeung ésbongbon campur rampé nu seungit kaambeuna. “Wurrrrrrr,” saweran diaurkeun. Budak leutik, kolot, kabéh gaur rebutan sawéran. Bérés disawér kakarak pangantén naék ka imah (ari baréto mah pan imah panggung téa). Pangantén lalaki diukna gigireun naib alias panghulu, ari pangantén bikangna mah diukna dibalik lawang, ja baheula mah pamali cénah, can beunang ngahiji lamun can ijab kabul mah.
“Tarima kaula nikah ka nyi anu kalawan mas kawin tilu gram emas, kontan…!!” kitu ceuk pangantén lalaki bari sasalaman jeung panghulu. Sanggeus kitu mah kakarak éta pangantén dihijikeun diuk dina puadé.
Peutingna, panganten lalaki can bisa meulah kadu, ja kudu aya acara ngariung heula. Parawali sibuk nyiapkeun daun cau jeung daun kalapa, jang wadah berekat. Puguhna ari hancengan jeung bakakak mah geus loba, sumawona kukuehan mah. Aya ranginang, opak, gipang, pais cau, pain énten, pasung jeung sajabana.
Acara ngariung diawalan ku pertokol, terus pangajian Al-Qur’an nu biasana dibawakeun ku santri anu ngeunaheun sorana. Sanggeus kitu mulai pertokol ngebéjaan lamun pangantén bikang ndeuk hataman. Dina lawang tengah, pangantén bikangna didangdanan maké tiung. Bari jeung rada ngageder pangantén bikang naraman ngaji ti mimiti al-hakumut sampe kul a’udu birobbinnasi. Tungtungna, acara ngariung peuting éta ditutup ku ceramah ti kiayi, biasana sok sampé ka jam tilu, atuh pangantén lalaki teu bisa nanaon. Isukna, giliran acara munjungan, nyaéta pangantén dianteur silaturahmi ka imah pangantén lalakina. Tah kitu kira-kira acara ngarak pangantén anu ku kami sok disaksikeun basa keur leutik.


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci japati (6)
- KELOMPOK PEMAKAI KUJANG
26 May 2004 - 6:45 pm
Sekalipun kujang identik dengan keberadaan kerajaan Pajajaran pada masa silam, namun berita Pantun Bogor (PB) tidak menjelaskan bahwa alat itu dipakai oleh seluruh masyarakat Sunda secara umum. Perkakas ini hanya digunakan oleh kelompok tertentu yaitu para raja, prabu anom, golongan pangiwa, panengen, golongan agamawan, para putrid serta golongan kaum wanita tertentu, dan para kokolot. Sedangkan rakyat biasa menggunakan perkakas-perkakas lain seperti golok, congkrang, sunduk dan sebagainya. Kalau ada yang menggunakan kujang, sebatas jenis pamangkas untuk keperluan berladang.
- TEMBANG SUNDA LARAS SOROG I
17 Oct 2002 - 4:22 am
Tembang Sunda nu kapungkur sok disebat Cianjuran, mangrupi kasenian klasik Sunda anu henteu luntur ku usum henteu laas ku jaman. Kawitna Tembang Sunda teh mung kalangenan para santana di kabupaten sareng lingkungan anu tinangtos bae, nanging ayeuna mah parantos prah di mana-mana. Pakempelan Tembang Sunda dugdeg, meh diunggal Kabupaten aya. Anu panganyarna nyaeta pakempelan tembang Sunda ARDACANDRA, di babancong Pendopo Kabupaten Bandung.
- Kawih Sunda I
21 May 2002 - 1:05 am
Kanggo nyaosan anu mikapalay supados lagu-lagu/kawih Sunda diwuwuhan deui, ieu kahaturkeun. Kapayunna bade dirempegan ku lagu-lagu panambih Tembang Sunda/Cianjuran. Aya oge anu mundut supados dimuat lagu poko Tembang Sunda/Cianjuran. Insya-Alloh hiji waktos mah tiasa kasubadanan.
Sumangga wilujeng ngahariring, mulangkeun panineungan, ngawawaas anjeun di pangumbaraan.
- SISINDIRAN DI MASARAKAT SUNDAKu: Drs. Budi Rahayu Tamsyah
8 Mar 2002 - 7:34 am
Syarif Amin dina bukuna Di Lembur Kuring (1964), kalawan tembres netelakeun kumaha dalitna urang Sunda alam harita, alam sabada merdeka kana sisindiran
Upama caang bulan, diburuan teh rame ku para mojang. Sakumaha biasa, upama aya awewe ngariung di buruan, piraku euweuh lalaki anu ngadeukeutan. Geus puguh anu kabeneran giliran ngaronda, anu lain oge kangaran bujang mah sok bae hayang milu aub.
Dina kasempetan anu saperti kieu, zaman harita mah mojang jeung jajaka teh silih tempas nembrakeun eusi hatena make sisindiran.
- LAGU–LAGU KAWIH SUNDA(Manglean I)
5 Feb 2002 - 8:46 pm
Dina kandaga kabeungharan seni swara Sunda aya nu disebat KAWIH aya nu dipirig ku waditra aya oge anu ditambul bae. Piriganana tiasa ku kilinihgan, degung, kacapian, calung, angklung, malah tiasa bae ku alat musik moderen oge.
Rumpaka lalaguan Kawih kalintang seueurna, malah seueur anu parantos dianggap klasi upamina bae Es Lilin, Awi Ngarambat, Manuk Dadali, Budak Ceurik jeung sajabana ti eta. Kanggo panglejar kalbu mangga ku para wargi SundaNet.Com dihahariringkeun. Ayeuna nembe kahaturkeun Mangalean ka-I.


text:
Advokatų kontora Marcinkevičius ir partneriai JURIDICONKartu bisnis virtual
Advokatų kontora Marcinkevičius ir partneriai JURIDICON
Bantuan hukum, Cara ngagawe administratif, Cara ngagawe kriminal, Cara ngagawe sipil, Hukum bisnis +16
Peta
Kategori kagiatan
Bantuan hukum, Cara ngagawe administratif, Cara ngagawe kriminal, Cara ngagawe sipil, Hukum bisnis, Hukum buruh, Hukum eu, Hukum kulawarga, Hukum pajeg, Hukum perusahaan, Kauanganan, asuransi, hukum, Keuna ku hukum, Konsultan bisnis, Konsultan bisnis, Ladenan hukum, Ladenan hukum, Nasihat hukum, Ngeunaan ngabogaan, Pandaptaran company, Proses pangadilan, Teguh hukum
Kode qr
vCard
Website
Ngaran loka: Teisinės paslaugos | Advokatai Vilniuje