text:
Mongolia
Mongolia (basa Mongol: MoHroл yлc) magrupakeun hiji nagara nu kakurung daratan di Asia Wétan, tepung wates jeung Rusia di kalér jeung Républik Rahayat Cina di kidul. Mongolia mangrupakeun pusat Kakaisaran Mongol dina abad ka-13, tapi dikawasaan ku Dinasti Qing ti ahir abad ka-17 nepi ka hiji pamaréntah merdika diwangun jeung pitulungan Uni Soviét dina 1921. Tapi kamerdékaan Mongolia heunteu diakuan ku Cina nepi ka taun 1949. Saenggeus Komunis ngawasaan Cina daratan teras ahirnya ngakuan kamerdékaan Mongolia. Saenggeus runtuhna Uni Soviét, Mongolia ngagem démokrasi. Lega wewengkonna nu ampir sarua jeung Alaska, kalobaannana wewengkon Mongolia miboga taneuh nu saat: kalobaannana wewengkon mangrupa tegal jukut, eujeung pagunungan di bagian kulon jeung kalér jeung Sagara Keusik Gobi di kidul. Mayoritas populasina étnisna Mongol nu ngagem agama Buddha Tibét jeung hirupna nomad.
Sajarah[édit | sunting sumber]
- Période Bangsa Hunnu (Hsiung-nu)
Bangsa Hun jadi katelah dina kapamingpinan Modun Khaan ti Dinasti Tiongkok nu ngadalikeun jalur dagang di wewengkon Turkistan. Saterasna peradaban Hunnu hancur babarengan jeung hancurna dinasti Hundi Tiongkok.
- Période Bangsa Cian-bi (Hsien-pi)
Populasi bangsa Hunnu ngagabung ka wewengkon bangsa Cian-bi (136-181 Maséhi). Cian-bi jadi bangsa nu kuat jeung ngaluaskeun wewengkon jeung ngabagi tilu bagian nepi ka wétan nepi ka Koréa dina kapamingpinan Tanishikuai. Nepi ka éra kapamingpinan Kabinen, bangsa Cian-bi ngalaman loba parebutan wewengkon. Taun 235, Kabinen maot jeung bangsa Cian-bi hancur.
- Période Bangsa Jujan (Rouran)
Diwangun ku populasi sisa bangsa Cian-bi, bangsa Jujan nu musat di pagunungan Khangai mekar dina abad ka-5.
- Période Bangsa Tukish
Bangsa Tukish nu diwangun ti peupeusan Karajaan Jujan ngalegaan wewengkonna nepi ka samananjung Koréa jeung Tiongkok. Populasi ti bangsa Uighur milu ngagabung dina 745 Maséhi. Bangsa Tukish jadi bangsa nu kuat di Mongolia.
- Période Bangsa Uighur
Bangsa Uighur lahir ti bagian bangsa Tukish. Dina période 745 Maséhi, Uighur ngadalikeun jalur dagang ti Cina nepi ka wewengkon wétan Asia.
- Période Bangsa Kitan
Abad X-XII, Mongolia dikawasaan Kitan nu musat di Walungan Liao, pagunungan Khyangan jeung ngawasaan wewengkon Mongolia dina taun 924 Maséhi. Dina 936 Maséhi, bangsa Kitan ngawasaan wewengkon Bahain jeung 16 wewengkon Tiongkok kalér. Taun 1120, bangsa Kitan hancur.
- Période Mongol
Mongolia dikawasaan ku Karajaan Mongol nu ngawasaan tilu walungan jeung pagunungan Altai nepi ka walungan Selenge. Karajaan ieu dipingpin ku Khabula Khaan (Kubilai khan). Incuna nu namina Yesugei ngawangun Karajaan Mongol Khanlig. Yesudei maot taun 1170 jeung Karajaan Mongol kabagi kana sababaraha bagian. Murangkalihna nu namina Temujin ngawasaan Mongol. Dina wanci kapamingpinanna, Karajaan Mongol Khanlig jadi bagian nagara nu kuat.
Politik[édit | sunting sumber]
Mongolia katelah di abad ka-13 dina kapamingpinan Génghis Khan sabab bisa hasil nalukan rupa-rupa karajaan di Éurasia. Saenggeus maotna Génghis Khan, Mongolia dibagi kana sababaraha nagara bagian nu kuat jeung kapeupeus dina abad ka-14. Sakabéh nagara bagian teras ngahiji deui ka Mongolia awal jeung aya dina pamaréntahan Tiongkok.
Dina 1921, ti pitulung Uni Soviét, Mongolia merdéka ti Tiongkok. Hiji pamaréntahan komunis diwangun dina 1924. Dina éra 1990-an, Partai Révolusionér Rahayat Mongolia (MPRP) ngéléhan Koalisi Uni Démokratik (DUC). Hal ieu mangrupakeun kumpulan ti rupa-rupa partai démokratis. Koalisi DUC ngéléhan MPRP dina pamilu taun 1996. Dina Pamilu taun 2000, parlemén Mongolia dikawasaan ku MPRP. Dina pamilu 2004, DUC jeung MPRP ngawangun koalisi pamaréntahan.
Dina 11 Januari 2005, sapuluh menteri di pamaréntahan koliasi mundurkeun awak jeung dina kondisi krisis. Aya 18 menteri dina pamaréntahan koalisi antara MPRP (nu saméméh namina Partai Komunis) jeung Partai Démokratik nu mangrupakeun payung politik bekas Perdana Menteri Tsakhia Elbegdorj. Partai Démokratik ngan miboga 25 anggota di parlemén.
Géografi jeung Iklim[édit | sunting sumber]
Eujeung legana nu salega 1.564.116 km²,[1] Mongolia mangrupakeun nagara ka-19 pangluasna di dunya (saenggeus Iran jeung saméméh Peru).
Géografi nagara ieu nyaéta Gurun Gobi di bagian kidul jeung wewengkon pagunungan nu tiis di bagian kalér. Loba ogé wewengkon Mongolia diwangun ku stépa. Titik pangluhurna di Mongolia nyaéta Pasir Khüiten di Tavan bogd nu luhurna 4374 m. Kalobaannana wewengkon nagara ieu ngarasaan panas di usum panas jeung tiis pisan di usum tiis (di bulan Januari suhu rata-ratana -30 °C).[2]
Ulan Bator, ibu kota nagara ieu, mangrupakeun ibu kota nagara nu rata-rata suhuna panghandapna di dunya.
Propinsi[édit | sunting sumber]
Mongolia kabagi kana 21 propinsi (aymguud; disingket aimag atawa aymag) jeung 1 kotamadya (hot) satingkat propinsi.
- Arhangay
- Bayan-Ölgiy
- Bayanhongor
- Bulgan
- Darhan-Uul
- Dornod
- Dornogovĭ
- Dundgovĭ
- Govĭ-Altay
- Govĭsümber
- Hentiy
- Hovd
- Hövsgöl
- Ömnögovĭ
- Orhon
- Övörhangay
- Selenge
- Sühbaatar
- Töv
- Ulaanbaatar (kotamadya)
- Uvs
- Zavhan
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ CIA World Factbook countries by area
- ↑ "Republic of Mongolia" (PDF). 22 Oktober 2004. Diakses pada 10 Pébruari 2008.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Mongolia di Wikivoyage
- (en) Situs resmi pamaréntah Mongolia
- (en) Situs resmi pariwisata Mongolia
- (en) Mongoluls.Net
- (en) Mongolia Development Gateway
Afrika Kidul · Républik Afrika Tengah · Aljazair · Apganistan · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Bahama · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Belarus · Belize · Bénin · Bhutan · Bolivia · Botswana · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Djibouti · Dominika · Républik Dominika · Ékuador · Éritréa · Éthiopia · Filipina · Gabon · Gambia · Ghana · Grénada · Guatemala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guinéa Khatulistiwa · Guyana · Honduras · India · Indonésia · Iran · Jamaika · Kamboja · Kamérun · Kénya · Kolombia · Komoro · Républik Kongo · Républik Démokratik Kongo · Koréa Kalér · Kuba · Kuwait · Laos · Lésotho · Libanon · Libéria · Libya · Madagaskar · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Mauritania · Mauritius · Mesir · Mongolia · Maroko · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Oman · Pakistan · Paléstina · Panama · Pantai Gading · Papua Nugini · Peru · Qatar · Rwanda · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grenadines · Sao Tome jeung Principe · Sénégal · Seychelles · Siérra Léone · Singapura · Somalia · Sri Lanka · Sudan · Suriname · Swaziland · Suriah · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Timor Lésté · Togo · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turkménistan · Uganda · Uni Émirat Arab · Uzbékistan · Vanuatu · Vénézuéla · Viétnam · Yaman · Yordania · Zambia · Zimbabwé
Arménia · Azerbaijan · Brasil · Republik Rahayat Cina · Él Salvador · Kazakhstan · Kosta Rika · Kroasia · Kyrgyzstan · Méksiko · Monténégro · Sérbia · Ukraina · Uruguay


c: text/html

text:
Geri Halliwell
Geri Halliwell anu ngaran aslina Geraldine Estelle Halliwell dibabarkeun ping 6 Agustus 1972[1]. Geri Halliwell dilahirkeun jeung gedé di Watford, Hertfordshire, England[1]. Geri Halliwell nya éta saurang penyanyi jeung pangarang lagu, pangarang jeung aktris. Geri Halliwell mimiti kawéntar taun 1990-an salaku anggota Spice Girls anu meunang jujuluk Ginger Spice[1]. Nalika ping 30 Mei 1998, Geri Halliwell niggalkeun kelompok Spice Girls jang ngamimitian karir sorangan[1].Taun 1999,Geri Halliwell ngarilis album solo munggaranan SCHIZOPHONIC anu single munggaranna Look at Me[1]. Single ieu ngahontal kasuksésan nepi ka kajual 700.000 copy dihandapeun singlena Boyzone, You Needed Me[1]. Album kadua anu dirilis taun 2001 Scream If You Wanna Go Faster,anu lagu unggulanana It's Raining Men anu dipaké jadi soundtrack Bridget Jones's Diary jeung video game, DDRMAX2: Dance Dance Revolution 7thMIX, Scream If You Wanna Go Faster, jeung Calling[1]. Album ieu kajual nepi ka 1,3 juta copy di dunya[1]. Tungtung taun 2004, Geri Halliwell ngarilis single Ride it,anu bisa jadi no. 4 di UK. charts[1]. Single ieu mangrupa single munggaran tina album katilu Passion, anu dirilis ditengah-tengah taun 2005[1]. Album ieu ngahontal penjualan 10 rébu copy di Inggris jeung 500 rébu copy di dunya[1].
Geri Halliwell ngarilis 3 autobiografi nya éta IF ONLY 1999, JUST FOR THE RECORD 2002 jeung UGENIA LAVENDER 2008[1].Manéhna ogé ngarilis 2 DVD ngeunaan yoga nya éta GERI YOGA jeung GERI BODY YOGA[1].Lian ti nyanyi jeung nulis, Geri Halliwell gé mimiti ngambah dunya akting ku aktingna dina serial Sex And The City jeung film Fat Slags 2004[1]. Geri Halliwell ngalahirkeun orok awéwé ping 14 Mei 2006 anu dingaranan Bluebell Madonna Halliwell, anu Victoria Beckham jadi indung baptisna. Gery nikah jeung Ivan 'Flipz' Velez anu jadi penari latar Geri nalika bulan September 2008[1]. Sabada tur reuni Spice Girls, Geri Halliwell teu hayang deui nyieun album rékaman[2].Manéhna mutuskeun pindah jadi pangarang kusabab ngarasa leuwih ngeunah jadi pangarang[2].Geri ngarilis buku munggaranana ngeunaan barudak anu judulna Eugenia Lavender[2].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cerpen sunda
Selasa, 26 Juli 2011
aya saurang pangeran ngaranna Raden Putra anu nikah jeung saurang puteri ngaranna Dewi Limaran. Hiji poé sabot Dewi Limaran keur jalan-jalan di taman karaton, manéhna nempo sabuntut keong diantara bunga-bunganya anu geulis. Saterusna manéhna ménta salah saurang ladénna pikeun nyokot keong éta sarta ngabalangkeunana laér-laér. Sabenerna, keong kasebut nyaéta saurang penyihir kolot anu keur nyamar jadi keong. Manéhna ambek sakali sarta ngutuk sang Dewi Limaran ku kituna robahlah manéhna jadi sabuntut keong emas sarta dialung ka walungan. Arus walungan ngabawa laér ti karaton.
Di tepi leuweung anu leubeut, aya saurang randa. Pakasabanana saukur néangan lauk. Poé éta nyaéta poé anu kurang nguntungkeun pikeunana alatan manéhna henteu bisa néwak sabuntut ikan acan. Dicobana sawatara kali manéhna nebar jalana eweuh hasil, nepi ka pamustunganana anjeuna megatkeun pikeun balik balik ka imahna. Ujug-ujug manéhna nempo hiji hal ngempur di bagian handap jaringnya. Kutan ngan sabuntut keong. Tapi saterusna anjeuna nyokot sarta ngabawa balik. Kulit keong anu keemasan tacan kungsi ditempo olah randa kasebut.
Manéhna nunda keong kasebut di wadah dijieun ti taneuh. Alatan capéna manéhna gancang sare sasabot asup ka kamarna. Sabot bangun isuk poéna, anjeuna kaheran-heran sabot nempo lanténa geus disapu bersih sarta kadaharan geus kahidang di méja. Manéhna geremet baris saha anu mengerjakan sakabéh éta, nepi ka-nepi ka dikirana manéhna keur mimpi. Dipikir-pikirna, manéhna tetep henteu bisa manggihan saha anu berbaik haté ngerjakeun sakabéh éta pikeunana.
Sawatara poé saterusna…. manéhna manggihan hiji ideu. Hiji isuk-isuk manéhna nyokot karinjangna sarta seolah-olah baris indit kaluar, tapi manéhna geura-giru muter sarta nyumput. Ujug-ujug manéhna ngadéngé sora gerakan anu lembut ti dina wadah taneuhna éta sarta manéhna nyaksian keong ngorondang kaluar ti wadah kasebut. Beuki lila keong kasebut beuki badag sarta ngabadagan terus sarta sasabot saurang gadis geulis nangtung di tempat keong kasebut, samentara cangkangnya murag ka taneuh di tukangeunana. Geura-giru sang gadis nyapu lanté, saterusna masak sangu, sayuran, daging, endog, sarta séjén-séjén.
Sabot si randa nyaksian kabéh éta, manéhna nyadar yén anu manéhna tangkap lain sambarang keong, melainkan jelema anu kakeunaan kutukan, sarta manéhna megatkeun pikeun ngeureunkeun kutukan éta.
Reureunceupan manéhna nyokot cangkang keong kasebut, sarta buru-buru miceunana ka walungan. Pamustunganana manéhna geus sawaréh kutukan, sarta sésana baris ditarékahan leupas sageus manéhna nepungan salakina.
Sang gadispun pamustunganana ngawanohkeun diri ka sang ibu.
“Kuring baris ngadoa ka pangéran muga nuntun saurang pangeran ka tempat ieu” kecap si ibu.
Sawatara warsih berlalu…
Sang raja menganjurkan anakna néangan permaisuri, cacak dina awalna sang pangeran, Raden Putra nampik alatan manéhna tacan bisa mopohokeun pamajikanana, tapi dina pamustunganana sang pangeran nyatakeun daék nyokot saurang pamajikan tapi kudu jiga kalayan pamajikanana anu tiheula. Saurang ladén satia anu geus kolot marengan lalampahanana…
Dayeuh demi dayeuh, désa demi désa didatangan nepi ka hiji poé maranéhanana ngasupan leuweung leubeut sarta kasasar. Pamustunganana maranéhanana anjog di hiji walungan. Henteu laér ti tempat kasebut, manéhna manggihan hiji tempat. Maranéhanana ngasupan imah éta sarta ménta kadaharan sarta inuman alatan maranéhanana pohara lapar, haus, sarta capé. Si ibu ngabagéakeun maranéhanana kalayan haneut. Raden Putra nempo masakan anu dihidangkan si ibu kitu sampurna. Sang ibu nyaritakeun yén anu nyiapkeun hidangan éta téh putrina. Raden Putra nanya naha manéhna bisa papanggih sarta berterimakasih ka putrina éta. Sang ibu oge ngagero putrinya. Sang gadis némbongkeun diri sarta berbungkuk di hareupeun Raden Putra jeung sirah tungkul.
Mitos Datuk Getih Bodas mangrupa carita ngeunaan saurang panglima perang karajaan anu aya di wewengkon dusun Walungan Aro, kabupatén Tebo, Jambi. Mitos ngeunaan Datuk Getih Bodas ieu dipercaya ku masarakat dusun walungan Aro minangka saurang panglima anu miboga getih boga warna bodas lamun ngalaman tatu diawakna.
Carita ngeunaan Datuk Getih Bodas disebutkeun dina mangsa pangjajahan Walanda ka wewengkon Walungan Aro. Raja walungan Aro ngarasa salempang ngeunaan nasib rahayatna anu terbelenggu rante pangjajahan. Ngamusyawarahlah raja kalayan para panglima pikeun nyegah sagala rupa kamungkinan serangan anu baris tumiba karajaan. Kaputusan raja yén gerakan Walanda kudu dihadang di sagara. Dumasar strategi tempat penghadangan nyaéta di Pulo Berhala. Pancén éta dibeungbeuratkeun dina Datuk Getih Bodas.
Paréntah éta ditarima kalayan teges cacak waktu éta pamajikan Datuk Getih Bodas keur hamil kolot. Perpisahan éta nteu jeung segruk ceurik sang pamajikan. Pamajikanana weruh yén salakina indit bajoang pikeun membela Jambi ti jajahan Walanda. Datuk Getih Bodas sarta sakumna anggota pasukan pilihan kasebut leumpang kalayan gagah berselempan sumanget sarta kejantanan anu luhur.
Sasampena di Pulo Berhala Datuk Getih Bodas sarta pasukanana ngadegkeun benteng pertahanan mimitian ti basisir nepi ka ka penclut pasir. Sawatara poé saterusna kapal pasukan Walanda datang ka Pulo Berhala pikeun nyokot persediaan inum. Dina waktu éta pisan serangan dumadakan pasukan Datuk Getih Bodas dilancarkeun ka Walanda. Alatan sarua sakali henteu mikir serangan éta nyieun Walanda kawalahan sarta pamustunganana éléh ku pasukan Datuk Getih Bodas. Sakumna eusi kapal dijabél sarta kapal Walanda dibeuleum.
Nyanghareupan peuting kaopat sanggeus kameunangna Datuk Getih Bodas sarta pasukanana balik ngahadang Walanda anu dating di tengah sagara. Perang ogé lumangsung sawatara poé sarta tétéla pihak Walanda laér leuwih badag sarta kuat dina persenjataan. Kaéléh dina jumlah sarta pakarang anu pamustunganana nyieun pasukan Datuk Getih Bodas éléh. Dina perang éta Datuk Getih Bodas kapenggal sirahna ku pedang soldadu Walanda. Kapalna ogé ancur sarta tikerelep ka sagara. Ti urat beuheung anu kapegatkeun bersimbah getih boga warna bodas masih kadéngé sora Datuk Getih Bodas anu maréntahkeun anak buahna pikeun geura-giru ngabawa mundur sedengkeun anu séjén neruskeun lalawanan. Ku anak buahna, Datuk Getih Bodas di bawa ka benteng pertahanan. Saterusna Datuk Getih Bodas maréntahkeun anak buahna pikeun néangan batu sengkalan (penggiling cabé) pikeun nutupan tatuna. Sanggeus nutupan tatuna jeung batu sengkalan mangka eureun getih anu nyérélék. Kawas henteu ngalaman kacilakaan, Datuk Getih Bodas reujeung anak buahna ngagabung deui jeung anggota pasukanana. Manéhna ngamuk sarta menghantam béak kabéh soldadu Walanda. Perang pamustunganana dimeunangkeun ku Walanda.
Esok poéna Datuk Getih Bodas balik ka Nagari Walungan Aro. Sabot nepi ka di Walungan Aro, manéhna dipapah nuju imahna sarta manéhna henteu nyimpang nyanghareup raja leuwih tiheula. Rahayat milu mengiringinya nepi ka ka anak tangga imah. Sang pamajikan geus nungguan sarta geus ngababarkeun saurang putra. Nempo kaayaan salakina anu geus tanpa sirah, manéhna tetep pasrah sarta kepulangan éta ogé henteu diceurikan. Saterusna Datuk Getih Bodas lalaunan ngahontal orok dina buaian. Sang orok cicing dina saréna sarta jeung kadua leungeun anu kokoh Datuk Getih Bodas ngakeup anakna ka hariguna sarta balik nyimpenna di buaian. Jalma-jalma anu hadir tikerelep dina keharuan sarta melinangkan cai panon nempo sarta ngarasakeun seolah-olah aya dialog papisahan diantara bapa sarta anak, diantara salaki sarta pamajikan, diantara panglima sarta anak buahna. Datuk Getih Bodas anca-anca tungkul sarta saterusna ngagolér di deukeut buaian anak tercinta, anak ngan bisa dirabanya sarta didekapnya tana nyaho wangun sarta kutan. Babarengan jeung sora adzan asar anu hawar-hawar nepi ka ti kejauhan, awak Datuk Getih Bodas terbujur jeger teu nafas deui.
Dina jaman baheula, aya hiji karajaan di Pulo Mintin wewengkon Kahayan Hilir, Kalimantan Tengah. Karajaan éta pohara kaceluk baris kearifan rajana. Balukarna, karajaan éta jadi wewengkon anu tenteram sarta makmur.
Dina hiji poé, permaisuri ti raja kasebut maot. Saprak waktu éta raja jadi nguluwut sarta nampak sok hanjelu. Kaayaan ieu nyieunana henteu bisa deui maréntah kalayan alus. Dina waktu anu sarua, kaayaan kaséhatan raja inipun beuki beuki mudun. Guna menanggulangi kaayaan éta, raja boga niat pikeun indit balayar guna menghibur haténa.
Pikeun nuluykeun pamaréntahan mangka raja éta mikeun tahtanya dina kadua anak kembarnya anu ngaranna Naga sarta Buaya. Maranéhanana ogé menyanggupi kahayang sang raja. Saprak sepeninggal sang raja, kadua putrana kasebut maréntah karajaan. Tapi hanjakalna mecenghul pasualan ngadasar anyar.
Kadua putra raja kasebut ngabogaan watek anu béda. Naga miboga watek goreng kawas gumbira berfoya-foya, mabok-mabokan sarta berjudi. Sedengkeun buaya ngabogaan watek alus kawas pemurah, soméah tamah, henteu awuntah sarta resep nulungan.
Nempo tingkah laku si Naga anu sok ngahambur-hamburkeun harta karajaan, mangka si Buayapun ambek. Alatan henteu bisa dipapagahan mangka si Buaya nyarékan si Naga. Tapi rupaya naga ieu henteu daék ngadéngé. Pertengkaran éta nerus sarta ngembang jadi perkelahian. Soldadu karajaan jadi kabagi dua, sebahagian ngabiluk ka Naga sarta sawaréh ngabiluk dina Buaya. Perkelahian beuki dahsyat ku kituna ngadahar loba korban.
Dina pelayaranna, Sang raja miboga wirasat goréng. Mangka manéhna ogé ngarobah haluan kapalna pikeun balik ka kerajaanya. kitu terkejutnya manéhna sabot nyaksian yén putera kembarnya geus silih berperang. Kalayan berang manéhna ogé ngomong,”kalian geus nyia-nyiakeun kapercayaan kuring. Kalayan peperangan ieu maranéh geus menyengsarakan rahayat. Ku kituna pék tarima hukuman kuring. Buaya jadilah anjeun buaya anu sabenerna sarta hirup di cai. Alatan kasalahan anjeun anu saeutik, mangka maneh baris menetap di wewengkon ieu. Pancén anjeun nyaéta ngajaga Pulo Mintin. Sedengkeun anjeun naga jadilah anjeun naga anu sabenerna. Alatan kasalahan anjeun anu badag anjeun baris cicing di sapanjang Walungan Kapuas. Pancén anjeun nyaéta ngajaga ambéh Walungan Kapuas henteu diwuwuhan Cendawan Bantilung.”
Sanggeus ngedalkeun kutukan éta, ujug-ujug wiati gelap sarta guludug ngabeledag. Dina sakotéap kadua putrana geus robah wujud. Hiji jadi buaya. Anu séjénna jadi naga.
Di hiji kampung aya dua urang nonoman sebaya. Maranéhanana soméah akrab pisan. Kamana ogé maranéhanana indit sok babarengan. Kaci dikecap henteu kungsi lumangsung pertengkaran di antara maranéhanana. Lamun anu saurang keur ambek, anu saurang deui cicing-cicing atawa membujuk ku kituna kaambekna reda. Kitu ogé lamun aya kasulitan, sok maranéhanana atasi babarengan.
dina dasarna, maranéhanana emang silih merlukeun alatan kaayaan awak maranéhanana ngudukeun kitu. Nonoman anu hiji bertubuh keker, tapi lolong panonna; nonoman anu séjén bisa nempo, tapi bongkok awakna. Ku alatan éta, jelema nyebutkeun maranéhanana si Lolong sarta si Bongkok.
Si Lolong pohara alus haténa. Henteu saeutik ogé is curiga ka baturna, si Bongkok. Manéhna percaya pinuh ka baturna éta, sanajan si Bongkok mindeng linyok dirina. Kajadian éta sok berulang saban maranéhanana ngaluuhan selamatan. Si Lolong sok diuk berdampingan kalayan si Bongkok. Dina waktu dahar, si Lolong sok humandeuar.
“Nu boga imah ieu cedit pisan!” bisiknya ka si Bongkok ambéh ulah didéngé batur. “Teu aya secuil ogé lauk, kajaba sayur labu.”
Si Bongkok ngan kéom alatan kahumandeuar baturna éta alatan kalakuanana. Sacara reureunceupan manéhna motong daging kotok anu cukup badag di piring si Lolong sarta ditukeur kalayan sayur labu. Balukarna, piring gulai si Lolong ngan ngeusi sayur labu.
Si Bongkok ngarasa bagja soméah kalayan si Lolong. Saban aya kasempetan, manéhna bisa ngamangpaatkeun kebutaan panon baturna pikeun kapentingan sorangan. Si Lolong anu henteu nyaho kelicikan si Bongkok ogé ngarasa gumbira soméah jeung baturna éta. Saban waktu si Bongkok bisa jadi panonna.
Dina hiji poé, si Bongkok ngajak si Lolong indit moro rusa. Henteu laér ti kampung maranéhanana aya leuweung leubeut. loba macem-macem margasatwa hirup di ditu kawas manuk, siamang, sato ngaléor, sarta rusa.
Konon, dina wayah éta tacan aya pemburu ngagunakeun bedil pikeun maéhan sato buruan. Nu nyicingan anu hayang meunangkeun rusa atawa sato séjén biasana ngagunakeun jerat anu diseebut jipah (faring). Sakapeung maranéhanana moro ngagunakeun anjing pelacak sarta tumbak. Cara ieu baris dipaké si Bongkok sarta si Lolong pikeun moro.
"Lamun urang bisa maéhan sabuntut rusa, hasilna urang pikeun dua sarua rata," ceuk si Bongkok.
Tangtu waé si Lolong pohara atoh ngadéngé hal éta. itua geura-giru nuntun anjing pelacak anu seukeut India penciumannya, sedengkeun si Bongkok siap jeung tumbak di leungeun katuhuna. Maranéhanana duaan nuturkeun arah anu ditembrakkeun anjing pelacak éta.
Kutan poé éta maranéhanana nasibna alus. Sabuntut rusa jalu anu lumayan badag junun maranéhanana tumbak. Tandukna ngacabang-cabang éndah sarta meujeuhna dijadikeun hiasan dinding.
Si Bongkok geura-giru ngabagi rusa hasil buruan éta jadi dua bagian. Tapi, kalayan sagala kelicikannya, si Lolong ngan meunang tulang-tulang. Daging sarta lemak rusa dicokot si Bongkok.
“Alatan daging rusa geus dibagi, urang masak sorangan luyu selera urang,” kecap si Bongkok.
si Lolong nurutkeun waé alatan pikirna emang kitu sakuduna. Padahal ku cara éta, si Bongkok boga maksud ambéh daging anu dipibogana ulah sacuil ogé didahar si Lolong.
Sanajan si Lolong henteu bisa nempo, pangabisana masak gulai henteu diragukeun saeutik ogé. Medal cai acay si Bongkok nyium ambeu masakan si Lolong. Si Bongkok henteu jago masak.
Si Lolong Sarta Si Bungkunga akhirna, si Bongkok sarta si Lolong nyanghareupan masakan rusa anu geus maranéhanana masak sarta siap nyobaan.
“Sedaap!” kecap si Bongkok bari ngasupkeun potongan daging anu badag ka dina sungutna.
“Nikmat!” kecap si Lolong bari nyokot sapotong tulang anu badag ti piring sarta ngégélna. Si Lolong ngutruk alatan anu digegel, tétéla tulang kabéh.
“Nyaah,” cenah, “rusa kitu badag, tapi teu boga daging! Isukan urang moro deui, tapi rusa éta kudu badag sarta loba dagingna.”
Si Bongkok kéom ngadéngé omongan si Lolong. Si Lolong ngarasa nyaah lamun tulang-tulang rusa anu geus dimasaknya kalayan hésé payah henteu didahar. Ku alatan éta, si buta mecakan ngégél tulang éta deui. Tapi, tulang éta pohara teuas ku kituna tetep henteu kagegel.
Hal éta nyieun si Lolong beuki geremet. manehna ngaluarkeun sakabéh tanaga sarta ngégél tulang éta satakerna nepi ka bal panonna rék kaluar ti liang panon.
Pangéran geus nakdirkeun kutan. Keajaiban ogé lumangsung. Panon si Lolong henteu lolong deui.
“Kuring bisa nempo!” gorowokna kegirangan. Si Lolong melong sekelilingnya. Sabot is nempo tulang-tulang rusa di piringnya sarta di piring si Bongkok daging anu hipu, lain ulin ambekna.
“Ayeuna, kabuka topeng kabusukan anjeun salila ieu!” cenah.
Si Lolong memungut tulang rusa pangbadagna, tuluy si Bongkok ditakol jeung tulang éta. Jeritan si Bongkok ménta ampun henteu dihiraukeun sarua pisan. Sakumna awak si Bongkok babak belur. Kawas si Lolong, kaanéhan ogé lumangsung dina si Bongkok. Sabot la ngoréjat, tétéla tonggongna jadi lempeng kawas jelema cageur. “Kuring henteu bongkok deui! Kuring henteu bongkok deui!” gorowok si Bongkok.
Maranéhanana duaan joged bari tatangkeupan sarta rmaaf-maafan. Ngababaturan maranéhanana ogé beuki akrab.


text:
Senin, 07 Mei 2012
narasi
Baeu anaking, deudeuh teuing sugan teh lain kitu pamaksudan.
Samemeh ibu jeung mamah amanat ka hidep, ibu jeung mamah menta kasaksi ku kadang wargi katungkulan ku baraya nu biasa oge dulur-dulur anu matuh.
Anaking jimat ibu, mun diukur ku gunung moal aya kabungah ibu ayeuna, pangguar rasa, merelena eusi hate hidep nu dipedar bieu, ku ibu katarima pisan disuhun dina embun-embunan ditampi kuasta kalih, reueus, bagja, deudeuh nu taya papadana.
Anaking bener pisan caritaan hidep the, ati moal mungkir rasa narima pisan, mungguh mahluk, waruga jalma kumelendang di alam pawenangan ieu dirarangkenan ku dua rupa perkara anu teu weleh papasangan, antara salah jeung bener antara hade jeung goring, pamustungannana babanding nu dipimilik ku diri urang gumantung niat jeung hate urang sorangan.
Hidep mangrupi hiji jirim diri nu ngarandapan, Ibu bagja, bungah amar watasuta.
Anaking puputan ati perkara rasa tumarima jeung pamenta hidep sangkan bapa ngahampura, bapa kacida kagagasna, teu sangka hidep geus bisa nembongkeun hiji ciri yen jalma kudu boga rasa tumarima, rasa rumasa beh dituna rasa tumarima kanu Maha Kawasa, sing gede hate anaking tong boro dipenta dalah dina henteuna pisan ku bapa moal burung dihampura, caang bula opat welas jalan gede sasapuan clik putih clak herang, ngan sawangsulna bapa salila hidep nutur waktu milang kori mapay kahirupan teu bisa nyugemakeun kanu jadi anak. Hampura anaking ! Sakali deui hampura.
Eneng, Asep Anak ibu, Anaking, itung-itung sosonoan nutur catur mungkas carita ibu rek wakca balaka ngedalkeun kabungah, rasa sasieureun sabeunyeureun, sakeprul bakatuleun, malah mandar manfaat keur hidep geusan alaeun jaga
Eneng, Asep Bapa seja wawadi ka hidep omat bisi lilir pikir nyasar lampah ulah leah gancang nyingkah antukna sok tiwas, sing pageuh mideudeuh ka deungeun, sing asih kasasama, sing gilig dina ati, sing tetela manjing rasa, jauh ditumbu ku umur anggang digantaran nyawa, Jauh mo burung cunduk anggang mo pasti kateang, ulah waas ku mangsa, ulah lilir ku wanci, najan lara tumekaning pati puput umur nepi ka kubur, omat hidep ulah jadi cara ka jalan tapi kudu carang ka jalan, ulah kurang akal pedah paanggang ulah leutik pikir pedah patebih. Omat bisi tambelar ka baraya, poho ka purwadaksi, sing inget nu ngajadikeun lantaran ge4larna hidep ka lam dunya. Indung tunggulna rahayu bapa tangkalna darajat.
Anaking, jimat awaking bral hidep diandung ku pangestu di jajap ku pangdu’a dina enggoning ngambah sagara kahirupan, sagara rumah tangga sing panggih jeung kabagjaan.
Anaking ! Cag sakieu heula, Hampura bapa, bral geura miang du’a bapa marengan hidep !
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Visi-Misi
H. Rudy Gunawan, SH. MH. MP
dr. H. Helmi Budiman
Bupati
Wakil Bupati
Sambutan Bupati
Atikan Basa
Jadwal Imsyakiyah
Sindikasi
Pihak PT. PLN dipenta warga pikeun gura gura mindahkeun hiji gardu listrik anu aya di buruan Mesjid. Sanajan Mesjid Nurul Islam anu kondisina ayeuna keur…
Kabupaten Garut, Jawa Barat, siaga Demam Berdarah (DBD) sarta wabah chikungunya. Dinas Kesehatan (Dinkes) Garut mimiti sumebar surat edaran Bupati ka sajumlah Camat anu wewengkona…
Lobana 70 sakola tingkat SMP sa-Jawa Barat turut dina Kejuaraan Futsal SMKN 1 Garut Cup ka-VI, Salasa (21/10). Ngarebutkeun piala ti Dinas Pendidikan Provinsi Jawa…
Peserta anu tumplek nyaeta salah sahiji bukti yen palatihan Teknologi Informasi sarta Komunikasi (TIK), pohara loba minatna. Kukituna, kasimpulan acara Pelatihan Internet Sehat anu diayakeun…
Sajumlah sumber cai panas anu puncul di sababaraha titik di Kabupaten Garut diniley perlu dikaji sarta ditengetan. Punculna sumber cai panas bisa nandakeun potensi panas…
Berkah pikeun Kabupaten Garut anu dikurilingan ku gunung-gunung, kukituna teu kahesean cai dina waktu halodo. Jejeran gunung ngabuktikeun yen cai panas teu ngocot ngan saukur…
Sasak Rawayan sapanjang 30 meter sarta lebar 1 meter anu ngahubungkeun Kampung Cibulu Kacamatan Karangpawitan reujeung Kampung Cipicung Kacamatan Banyuresmi kondisina pohara pikahariwangeun.
"Lamun teu diatur, loba anu baris tabrakan. Kandaraan ti masing-masing arah sok hayang pangheulana naek sasak, taya anu ngelehan. Kandaraan oge biasa tarik lamun ngaliwat…
Galeri Video Berita — Ngampalang
Fitur enggal garutkab.go.id
Navigasi
Kamus Indonesia-Sunda
Kamus Sunda-Indonesia
Kamus Undak-Usuk (I-S)
Kamus Undak-Usuk (S-I)
Paribasa Sunda
Sasatoan, Tatangkalan
Sesebatan Itungan
Sesebatan Waktos
Tempat, Patukangan, Rasa
Carita Pondok
No Activities.
Stats Situs
Tautan Pilihan
Kacapi Suling
Penghargaan
Website Pamaréntah


text:
Pages
Posted on
Ngan Ki Senapati anu masih kaneh tanggoh, hayang ngalawan musuh. Ku sabab kate'njona bangun gagah hayang ne'mbongkeun kawedukan, mane'hna dicoba kasakte'nna ku ke'an santang, nyae'ta dititah nyabut iteuk. Iteuk ditanceubkeun dina taneuh, ku ki sanapati taluk ka ke'an santang sarta pamitan re'k nyusul prabu siliwangi.
prabu siliwangi kasapak keur ngarereb di gunung cibodas jeung bada-badalna. Manehna nyarita ye'n garwana, putrana sarta abdi-abdina dibe're kalonggaran naha re'k arasup islam atawa moal. Sanggeus cacarita sang prabu tuluy ngahiyang, ngiles sapada harita. Abdi-abdina melengek ane'heun. Saware'h arindit tanpa tujuan. Sawareh deui cicing taretep di dinya di gunung cibodas, Lila-lila marane'hna jaradi arca (patung) anu kiwari katelah Arca Domas.
ari ke'an santang, terus ngislam-ngislamkeun urang pajajaran jeung rahayat nu aya di pagunungan nepi ka sancang, basisisr kiduleun garut
SOAL ATAU LATIHAN
A. PILIH JAWABAN a,b,c ATAU d ANU DIANGGAP BENER!
1.prabu siliwangi katut balad-baladna niggalkeun karaton sarta arasup ka leuweung, sabab
a.di karajaan pajajaran keur aya peuyakit
b.karajan pajajaran diserbu ku musuh ti banten
c.re'k moro uncal ka leuweung
d..re'k ngahiang di gunung cibodas
2.saha anu ngajurungan prabu siliwangi ngalolos ninggalkeun karaton?
a.ki senapati c.para prajurit
b.kean santang d.abdi-abdina
3.saha anu hayang nembokeun kaweedukan ka musuh te'h?
a. prabu siliwangi c.ki senapati
b.kean santang d.para prajurit
4.iteuk ke'an santang anu dipake' nguji kasakte'n ki kisenapati te'h asalna ti...
a.pajajaran c.gunung cibodas
b.sancang d.mekah
5.ceuk prabu siliwangi, ayeuna waktuna agama islam kudu
a.pareum c.ancur
b.nanjung d.paeh
6.garwana, putrana sarta abdi-abdina ku prabu siliwangi dibe're' kalonggaran pikeun......
a.asup agama islam c.milu kagunung
b.caricing di karaton d. mili ngahiang
7.sanggeus cacarita, prabu siliwangi tuluy....
a.indit c.ngahiang
b.maot d.jadi arca
8.ari abdi-abdina loba anu tetep caricing di gunung cibodas sarta jadi....
a.arca domas c.arca pajajaran
b.arca gunung d.arca leuweng
9.ke'an santang kungsi jadi raja di sancang sarta maunang jujuluk (sebutan)....
a.pangeran santang c.prabu godog
b.gagak lumayung d.gagak sancang
10.batu pasare'an ke'an santang ayana di pakidulan garut nyae'ta di....
a.kampung kidul c.kampung prabu
b.kampung dukuh d.kampung godog
JAWABAN !
1. B.karajaaan pajajaran di serbu ku musuh ti banten
2. d. abdi-abdina
3. a. prabu siliwangi
4. c.gunung cibodas
5. b.najung YANG LAINYA PIKIR DULU DIRI
komentar (1)


text:
Aruji Kartawinata
Aruji Kartawinata (éjahan heubeul Arudji Kartawinata, lahir di Garut, 5 Méi 1905 - Jakarta, 13 Juli 1970) nyaéta salah sahiji urut Menteri Muda Pertahanan Indonésia dina Kabinét Sjahrir II. Satamatna ti HIS manéhna neruskeun atikan ka MULO (sakola satingkat SMP) di Bandung. Réngsé ti dinya manéhna digawé jadi guru, tuluy jadi kapala sakola di SD Sarikat Islam di wewengkon Garut. Sajaba ti éta saprak ngora manéhna ogé aktif dina sagala rupa gerakan kabangsaan.
Sabot di Garut, manéhna kungsi medalkeun koran Balatentara Islam anu ngawartakeun kagiatan sarta gerakan Sarikat Islam. Dina jaman pendudukan soldadu Jepang, manéhna miluan latihan PETA (Pembela Tanah Air) sarta diangkat jadi daidancho PETA di Cimahi. Sanggeus kamerdikaan Indonésia, manéhna tuluy diangkat jadi Komandan BKR (Badan Keamanan Rakyat) anu saterusna jadi TKR (Tentara Keamanan Rakyat) Divisi III Jawa Barat sarta mangrupa cikal bakal Divisi Siliwangi.
Sabot Kabinét Syahrir II, manéhna kapeto jadi Menteri Muda Pertahanan. Dina taun 1948, TNI kudu hijrah ka Yogyakarta alatan ayana pajangjian Renville. Manéhna ditunjuk jadi Pupuhu Panitia Hijrah TNI anu miboga pancén mindahkeun soldadu-soldadu Republik Indonésia anu aya di saantéro wewengkon kakawasaan Walanda ka wewengkon Republik.
Sajaba ti éta manéhna kungsi ogé jadi anggota DPR-RIS (Republik Indonesia Serikat). Sanggeus Pemilu 1955, manéhna kapilih jadi anggota DPR-RI. Karirna terus naékjadi anggota DPR-GR sarta tungtungna diangkat jadi anggota DPA (Déwan Pertimbangan Agung) dina taun 1966-1968.
Dina taun 1970, manéhna maot alatan ngarandapan panyakit radang otak sarta dikurebkeun di Taman Makam Pahlawan Kalibata.


text:
Hertz
- Pikeun fisikawan Heinrich Rudolf Hertz, tempo Heinrich Rudolf Hertz
Hertz (simbol: Hz) nya éta unit SI pikeun frékuensi. Kecap Hertz dipilih pikeun ngaprésiasi jasa Heinrich Rudolf Hertz kana kontribusina dina widang elektromagnetisme.
Hertz nyebutkeun jumlah gelombang dina hiji detik (1 Hertz = 1 gelombang per detik). Unit ieu tiasa dianggo pikeun ngukur gelombang nanaon wéh nu périodik.
Kalipetan[édit | sunting sumber]
Kalipetan unit Hertz ngagunakeun sistem métrik nya éta kalipetan rébuan ka luhur mangrupa kilo, méga, giga. Lamun kalipétan ka handap ngagunakeun satuan ukuran kawas désihertz, séntihertz, jeung saterusna.


text:
Mawar
Mawar (nu asalna tina basa Parsi) atawa eros (nu asalna tina basa Walanda) nyaéta tuwuhan ti genus Rosa. Mawar liar anu diwangun leuwih ku 100 spésiés lolobana tumuwuh di bumi beulahan kalér anu hawana tiis. Spésiés mawar umumna mangrupakeun tuwuhan eurih anu cucukan atawa tuwuhan anu ngareuy anu jangkungna bisa ngahontal 2 nepi ka 5 méter. Sanajan arang kapanggih, jangkungna mawar anu ngareuy dina tuwuhan lian bisa ngahontal 20 méter.
Kalolobaan spésiés mawar miboga daun anu panjangna antara 5-15 cm. Mawar sabenerna lain tuwuhan tropis, kalolobaan spésiésna ngaleupaskeun kabéh daunna sarta ngan sawatara spésiés anu aya di Asia Tenggara anu sok mibanda daun héjo sapanjang taun.
Kajaba ti rosa sericea anu ngabogaan 4 lambar daun makuta, kembang mawar diwangun ku 5 lambar daun makuta. Warna kembang mawar biasana bodas jeung kayas atawa pikeun sawatar spésiés mah konéng jeung beureum.
Spésiés nu kembangna muka leuwih ngondang kadatangan nyiruan atawa sarangga séjén anu mantuan réproduksi sahingga condong ngahasilkeun buah nu leuwih réa. Mawar hasil budidaya ngahasilkeun kembang anu daun makutana nutup rapet sahingga ngahésékeun réproduksi. Sawaréh buah mawar boga warna beureum sawatara jinis séjénna kawas rosa pimpinellifolia ngahasilkeun buah nu boga warna wungu poék nepi ka hideung.
Sawatara spésiés kawas rosa canina jeung rosa rugosa ngahasilkeun buah rose hips anu pohara beunghar ku vitamin C malah mah kaasup ti antara sumber vitamin C alami anu pangbeungharna. Buah rose hips dipikaresep ku manuk nu sok ngahakan bungbuahan sahingga mantuan sumebarna siki mawar ngaliwatan kokotor anu dikaluarkeunana. Sawatara jinis manuk kawas manuk Finch ogé ngadahar siki-siki mawar.
Umumna mawar ngabogaan cucuk nu wangunna kawas pengait anu gunana minangka cecekelan sawaktu ngarayap naékkan tuwuhan séjén. Sawatara spésiés anu tumuwuh liar di taneuh keusikan di wewengkon basisir kawas rosa rugosa sarta rosa pimpinellifolia nyalutukeun hirup ku cara ngajadikeun cucuk nu lempeng kawas jarum anu jigana boga guna pikeun ngurangan karuksakan alatan dihakan ku sato, nahan keusik anu ditiup ku angin sarta nangtayungan akar tina érosi. Sanajan geus ditangtayungan ku cucuk, kidang katempona henteu sieuneun ku éta cucuk sarta mindeng ngarusak éta mawar. Sawatara spésiés mawar miboga cucuk anu henteu mekar sarta henteu seukeut.
Mawar bisa kakeunaan sawatara panyakit kawas tai hiang daun. Cukang lantaranana nyaéta supa Phragmidium mucronatum anu ngabalukarkeun murudulna daun. Panyakit séjén anu henteu ngabahayakeun teuing kawas tipung Mildew dilantarankeun ku supa Sphaerotheca pannosa, sedengkeun panyakit Titik Hideung anu ditandaan ku mecenghulna titik-titik hideung dina daun disababkeun ku supa Diplocarpon rosae. Mawar ogé mangrupakeun kadaharan pikeun larva sawatara spésiés Lepidoptera.
Daptar eusi
Spésiés[édit | sunting sumber]
- Spésiés asal Éropa
- Rosa alba
- Rosa canina
- Rosa gallica
- Rosa chnamomea
- Rosa cettifolia
- Rosa spinosissma
- Rosa wichuraiana
- Spésiés asal Timur Tengah
- Rosa fetida
- Rosa fetida bicolor
- Rosa fetida perciana
- Rosa feicikoana
- Rosa damascena
- Spésiés asal Tiongkok:
- Rosa chinensis
- Rosa liviegata
- Rosa gigantea
- Rosa primula
- Rosa mulluganii
- Rosa sericana pteracantha
- Rosa hugonis
- Rosa banksiae lutea
- Spésiés asal Jepang
- Rosa roxburghii
- Rosa roxburghii 'hirthua'
- Rosa aciculaisis nipponensis
- Rosa mulitiflora
- Rosa wichuraina
- Rosa rugosa
- Rosa uchiyamana
- Rosa jasminoidesu
- Rosa fujisanesis
- Spésiés asal Amérika Sarikat
- Rosa cinemoemea
- Rosa nitida
- Rosa california
Budidaya mawar[édit | sunting sumber]
Mawar dijadikeun salah sahiji pepelakan hias anu pangréana dipelak di taman sarta pangréana dijual di toko kembang minangka kembang keureutan. Mawar miboga ajén ékonomi anu penting minangka kembang keureutan sarta bahan baku minyak kembang anu dipaké industri parfum.
Budidaya mawar geus ngahasilkeun rébuan hibrida sarta kultivar. Mawar hibrida atawa kultivar kalolobaanana dibudidayakeun pikeun kembang patamanan. Para budidayawan mawar abad ke-20 paheula-heula ngahasilkeun ukuran sarta warna pikeun ngahasilkeun kembang nu baradag, narik ati, sarta tanpa seungit (atawa tanpa ambeu), padahal mawar liar atawa mawar jaman tiheula mah pohara seungitna. Kultivar nu tangtu kawas Rosa banksiae malah henteu ngabogaan cucuk samasakali.
Mawar tumuwuh subur di wewengkon nu iklimna sedeng sanajan sawatara kultivar anu mangrupa hasil padika nyambungkeun (grafting) bisa tumuwuh di wewengkon nu iklimna subtropis nepi ka wewengkon nu iklimna tropis. Tablét suplemén vitamin C mindeng ditambahan rose hips salaku sumber vitamin C alami. Sari buah rose hips mangrupakeun bahan baku sirop sanggeus ngaliwatan prosés panyaringan. Rose hips ogé ngahasilkeun produk-produk séjén kawas entéh, jeli, selé sarta marmaléd.
Mawar Taman sacara umum digolongkan jadi 3 golongan badag:
- Wild roses (Mawar Liar): asalna tumuwuh liar, wangun kembangna basajan, geus dipikawanoh manusa saprak jaman baheula. Sawatara spésiés mawar nu kasohor anu disebut di luhur sarta sawatara hibrida anu dihasilkeunana mangrupakeun conto mawar liar.
- Old Garden Roses: pepelakan hasil kawin saméméh diwanohkeunana Hybrid Tea dina taun 1867. Wangun kembangna mandiri sarta kaambeu seungit. Di handap ieu nyaéta jinis-jinis mawar Old Garden nu disusun nurutkeun umur ti anu pangkolotna:
- Alba: "mawar bodas" hasil kawinan Rosa arvensis jeung Rosa alba. Alba mangrupakeun conto Mawar Taman anu pangkolotna, dibawa ka Inggris ku bangsa Romawi kuna. Kembangan sataun sakali. Contona: 'Semi-plena', 'White Rose of York'.
- Gallica: hasil kawinan tina Rosa gallica anu asalna ti Éropa bagian tengah jeung kidul. Kembangan sakali dina waktu usum panas. Contona: 'Cardinal de Richelieu', 'Charles de Mills', 'Rosa Mundi' (Rosa gallica versicolor).
- Damask - dibawa ka Éropa ti Parsi ku Robert de Brie kira-kira taun 1254 jeung taun 1276. Mawar jinis Summer Damasks (kawinan antara mawar Gallica jeung Rosa phoenicea) kembangan sakali dina waktu usum panas. Mawar jinis Autumn Damasks (kawinan antara Gallica jeung Rosa moschata) kembangan dina usum gugur. Contona: 'Ispahan' sarta 'Madame Hardy'.
- Centifolia atawa dipikawanoh ogé minangka Provence: sacara harafiah hartina "sarébu daun makuta" nyaéta hasil bdidaya dina abad ka-17 di Walanda. Kembangan sataun sakali, contona: 'Centifolia' jeung 'Paul Ricault'.
- Moss: masih baraya deukeut Centifolia, tangkal sarta daun-daun kongkolak kawas diwuwuhan lukut boga warna héjo. Kembangan sataun sakali. Contona: 'Comtesse de Murinais', 'Old Kayas Moss'.
- China: bisa kembangan sababaraha-kali sapanjang usum halodo nepi ka ahir usum gugur. Aya 4 jinis ('Slater's Crimson China' 1792, 'Parsons' Kayas China' 1793, 'Hume's Blush China' 1809, sarta 'Parks' Yellow Tea Scented China' 1824) anu dibawa asup ka Éropa dina abad ke-18 katompérnakeun sarta abad ke-19. Jinis-jinis ieu satuluyna dibudidayakeun jadi mawar Old Garden anu bisa kembangan sababaraha-kali, kawas 'Old Blush China' jeung 'Mutabilis'.
- Portland: dingaranan pikeun pangeling-ngeling Duke of Portland mangsa nampa mawar ti Italia dina taun 1800). Mawar anu mindeng dipikawanoh minangka 'The Portland Rose' (ngaran séjén: Rosa paestana atawa 'Scarlet Four Seasons' Rose') mangrupakeun karuhun mawar Portland. Contona: 'James Veitch', 'Rose de Rescht', 'The Portland Rose'.
- Bourbon: Mawar anu asalna ti l'Île de Bourbon (ayeuna disebut Réunion, koloni Perancis di Lautan India) diwanohkeun di Perancis dina taun 1823. Hasil kawinan 'Autumn Damask' jeung 'Old Blush China'. Kembangan sababaraha kali. Contona: 'Louise Odier', 'Mme. Pierre Oger', 'Zéphirine Drouhin'.
- Hybrid Perpetual: Mawar anu réa kapanggih di Inggris dina jaman Victoria, mangrupakeun turunan ti Bourbon. Kembangan sababaraha kali. Contona: 'Ferdinand Pichard', 'Reine Des Violettes'.
- Tea: Mawar hasil kawinan 'Hume's Blush China' atawa 'Parks' Yellow Tea Scented China' jeung sagala rupa jinis Bourbon sarta Noisette. Kembangan sababaraha kali sanajan henteu sok kaambeu seungit kawas entéh. Contona: 'Lady Hillingdon'.
- Bermuda "Mysterious" Roses (Mawar "Misterius" Bermuda): golongan anu diwangun ku sawatara losin Mawar asal Bermuda anu geus dibudidayakan sahenteuna salila saabad di Bermuda sawaktu "kapanggih." Kamungkinan gedé Mawar Bermuda mangrupakeun pacabangan atawa kultivar Mawar Old Garden anu dipiceun alatan dianggap henteu bisa dipaké. Mawar Bermuda miboga ajén ékonomi anu luhur alatan bisa dipelak di wewengkon tropis jeung semi tropis. Mawar jinis ieu bisa kembangan dina cuaca panas sarta beueus. Tahan ku karuksakan nu dilantarankeun ku Nematoda sarta panyakit Titik Hideung anu jadi anceman budidaya mawar di daérah iklim panas sarta beueus. Mawar Bermuda disebut "mawar misterius" alatan ngaran asli jinis ieu geus henteu dipikanyaho deui sarta ngan dibéré ngaran dumasar kana ngaran nu boga taman.
- Climbing Roses (Mawar Nérékél): golongan anu resep ngareuy dina pager atawa wangunan kanopi, contona: Ayrshire, Climbing China, Laevigata, Sempervirens, Noisette, Boursault, Climbing Tea, sarta Climbing Bourbon.
- Shrub Roses (Mawar Semak): golongan nu ngareuy dina pager sarta wangunan kanopi. Kembangna leutik nepi ka sedeng, sumekar dina waktu nu lila.
- Modern Garden Roses (Mawar Taman Modéren): Turunan ti mawar Old Garden sarta bentukna rupa-rupa. Golongan ieu dibagi-bagi dumasar kana ukuran pepelakan sarta ciri has kembangna, contona: "pepelakan semak kalayan kembang nu badag," pepelakan semak kalayan kembang badag nu terus-terusan," "kembang nu ngajumpluk," "ngareuy, " "semak pendék, kembangan sakali." Kalolobaan kultivar modél mutahir bisa digolongkeun kana 2 golongan:
- Hybrid Tea: Mawar anu idéal pikeun kembang teukteuk alatan hiji tangkal bisa ngahasilkeun 5 nepi ka 6 kembang. Kembangna ukuranana badag sarta lungguh, ngabogaan daun makuta anu kasusun rapet sarta sisi-sisina rada kalipet ka luar (tempo poto), mindeng dipelak di kebon-kebon leutik sarta disematkan dina jas sawaktu ngahadiran upacara kawinan.
- Floribunda: kembangna laleutik anu mangrupakeun jumplukan tina 10 kembang atawa leuwih dina hiji tangkal. Kembang anu gomplok nyolok mata ti kejauhan sahingga alus pikeun dipelak di taman-taman umum sarta ruang-ruang terbuka séjénna.
- Buck Roses: ngaranna dicokot tina ngaran Profesor Griffith Buck (ahli hortikultura ti Iowa State University) anu ngabudidayakeun leuwih ti 90 variétas mawar. Buck roses tahan ku panyakit sarta usum tiis.
- English Roses: golongan anu mangrupakeun hasil hibrida antara mawar Old Garden jeung mawar modéren. Kembangna kaambeu seungit sarta kembangan sababaraha kali.
- Miniature Roses: golongan kembang nu ukuranana leutik (diaméter 2-5 cm) sarta kembangan sababaraha kali.
Mawar anu dipikawanoh di Indonésia kalolobaan nyaéta mawar jinis Hybrid Tea jeung Médium.
Mawar jeung kabudayaan[édit | sunting sumber]
Dina kabudayaan Barat, mawar mangrupakeun kembang lambang cinta jeung kageulisan. Kembang mawar dianggap suci pikeun sawatara déwa dina mitologi Yunani kawas Isis jeung Aprodite.
Kembang mawar mangrupakeun kembang nasional Inggris sarta dipaké minangka lambang tim nasional rugby Inggris sarta Rugby Football Union di Inggris.
Di Kanada, kembang mawar liar mangrupakeun kembang propinsi Alberta. Di Amérika Sarikat, kembang mawar mangrupakeun kembang nagara bagian Iowa, Dakota Kalér, Georgia, jeung New York. Dayeuh Portland di nagara bagian Oregon anu saban taunna ngayakeun féstival kembang mawar mindeng disebut "Dayeuh Kembang mawar."
Kembang mawar mangrupakeun perlambang anti-kekerasan di Georgia sawaktu lumangsung Revolusi Mawar dina taun 2003.
Mawar dina kasenian[édit | sunting sumber]
Kembang mawar mindeng dijadikeun objék lukisan ku réa palukis. Palukis Perancis nu ngaranna Pierre-joseph Redouté kawéntar ku lukisan sagala rupa spésiés kembang mawar anu digambar kalawan pohara tarapti.
Industri parfum[édit | sunting sumber]
Parfum (minyak seungit) dijieun tina minyak mawar anu mangrupakeun salah sahiji jinis minyak atsiri anu dibeunangkeun tina prosés panyaringan sarta panyaaban lumatan daun-daun makuta. Téknik panyaringan mawar asalna ti Parsia anu sumebar ka Arab sarta India.
Kiwari, kaperluan minyak mawar dunya saloba 70%-80% dipinuhan ku puseur panyaringan mawar di Bulgaria sedengkeun sésana ditedunan ku Iran jeung Jerman. Panyaringan minyak mawar di Bulgaria, Iran, jeung Jerman ngagunakeun mawar damaskus Rosa damascena 'Trigintipetala,' sedengkeun panyaringan di Perancis ngagunakeun jinis Rosa centifolia. Minyak mawar boga warna konéng sepa atawa konéng semu kulawu ogé disebut minyak 'Rose Absolute' pikeun ngabédakeunana jeung minyak mawar anu geus diéncérkan. Panyaringan ngahasilkeun minyak mawar kalawan perbandingan 1/3.000 nepi ka 1/6.000 tina beurat kembang, sahingga diperlukeun 2.000 kembang mawar pikeun ngahasilkeun minyak mawar saloba 1 gram.
Minyak mawar diwangun ku geraniol nu ambeuna seungit anu miboga rumus kimia C10H18O kalawan rumus bangun CH3.C[CH3]:CH.CH2.CH2.C[CH3]:CH.CH2OH sarta l-sitronelol; sarta rose camphor (parafin tanpa ambeu).
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Easy and Elegant Rose Design, E. S. Platt, photographs by A. Detrick. Fulcrum Publishing, ISBN 1-55591-476-4
Tumbu ka luar[édit | sunting sumber]
- (id) Warung Informasi sarta Téknologi Bantul Budidaya Tatanén Mawar
- (en) Helpmefind Roses Jenis-jenis mawar katut poto
- (en) Dr. Griffith Buck Roses Mawar hasil kawinan Dr. Griffith Buck
{pondok} tah:Caxtillān tlapalpopozōn


text:
Idul Adha
Idul Adha (atawa di Malaysia sarta Singapura, Poé Raya Haji, basa Arab: عيد الأضحى) nyaéta hiji poé raya Islam. Dina poé ieu dipieling kajadian kurban, nyaéta nalika Nabi Ibrahim (Abraham), anu ngimpi ngorbankeun putrana pikeun Alloh, baris ngorbankeun putrana, saterusna diganti ku domba.
Dina poé raya ieu, umat Islam ngariung dina wanci isuk-isuk sarta ngalakonan solat Ied babarengan di taneuh lapang, kawas nalika ngarayakeun Idul Fitri. Sanggeus solat, dipigawé meuncit sato korban, pikeun miéling paréntah Alloh ka Ibrahim anu meuncit domba minangka gaganti putrana.
Poé Raya Idul Adha ragrag dina tanggal 10 bulan Dulhijah, poé ieu ragrag persis 70 poé sanggeus perayaan Idul Fitri. Poé ieu ogé reujeung poé-poé Tasyrik diharamkan puasa pikeun umat Islam.
Puseur perayaan Idul Adha nyaéta hiji désa leutik di Arab Saudi anu ngaranna Mina, deukeut Mekkah. Di dieu aya tilu tihang batu anu ngalambangkeun Iblis sarta kudu dibaledog ku batu ku umat Muslim anu keur munggah Haji.
Poé Idul Adha nyaéta penclutna ibadah Haji anu dilaksanakeun umat Muslim.
Netepkeun Idul Adha[édit | sunting sumber]
Umat Islam ngayakinan, yén pilar sarta inti ti ibadah haji nyaéta wukuf di Arafah, samentara Poé Arafah éta sorangan nyaéta poé sabot jamaah haji di taneuh suci keur ngalakonan wukuf di Arafah, sakumaha pidawuh Nabi saw.:
Ibadah haji nyaéta (wukuf) di Arafah. (HR at-tirmidzi, Ibn Majah, al-baihaqi, ad-daruquthni, Ahmad, sarta al-hakim. Al-hakim ngoméntaran, “Hadits ieu sahih, sekalipun anjeunna duaan [Bukhari-muslim] henteu ngaluarkeunana”).
Ogé pidawuh anjeunna:
Poé Raya Idul Fitri maranéh nyaéta poé nalika maranéh berbuka (réngsé puasa Ramadan), sarta Poé Raya Idul Adha maranéh nyaéta poé nalika maranéh meuncit kurban, sedengkeun Poé Arafah nyaéta poé nalika maranéh (jamaah haji) ngariung di Arafah. (HR as-syafii ti ‘Aisyah, dina al-umm, juz I, hal. 230).
Mangka sakuduna, umat Islam di sakumna dunya anu henteu keur ngalakukeun ibadah haji ngajadikeun penentuan poé Arafah di taneuh suci minangka padoman. Lain leumpang sorangan-sorangan kawas ayeuna ieu. Sumawona Nabi Muhammad ogé geus negeskeun hal éta. Dina hadits anu diomongkeun ku Husain bin al-harits al-jadali ngomong, yén amir Makkah kungsi nepikeun khutbah, saterusna ngomong:
Rasulullah saw. geus nalatahan ka kami ambéh kami ngalakukeun ibadah haji dumasar ru’yat (hilal Dzulhijjah). Lamun kami henteu bisa nyaksianana, saterusna aya dua saksi adil (anu nyaksianana), mangka kami kudu mengerjakan manasik dumasar kesaksian maranéhanana. (HR Lebu Dawud, al-baihaqi sarta ad-daruquthni. Ad-daruquthni ngoméntaran, “Hadits ieu isnadnya bersambung, sarta sahih.”).
Hadits ieu ngécéskeun: Kahiji, yén palaksanaan ibadah haji kudu didasarkan ka hasil ru’yat hilal 1 Dzulhijjah, ku kituna iraha wukuf sarta Idul Adhanya bisa ditetepkeun. Kadua, talatah Nabi ka amir Makkah, minangka pangawasa wewengkon, tempat di mana perhelatan haji dilaksanakeun, pikeun ngalakonan ru’yat; lamun henteu junun, mangka ru’yat batur, anu nyatakeun kesaksiannya ka amir Makkah.


text:
Diajukan untuk memenuhi salah satu Tugas Mata Kuliah Pendidikan Bahasa Daerah
Oleh
Bekti Nurul Sidiq A
0805619
2 A
UNIVERSITAS PENDIDIKAN INDONESIA
KAMPUS CIBIRU
2009
A. Nyarita Panglaman Pribadi
Pangrasa Jadi Artis
Iyeu carita sabaraha dinten kapungkur waktos mimosa tepat dinten jum’at. Tos beres netepan shalat jum’at abdi sreng rencangan teh ka aula deui ngago motor pas turu dina motor. Abdi sareng rerencangan meni seueur nu nyamper keun ka abddi teh. Nyaet peserta mimosa nu bade nyuhukeun tanda tangan panitia. Didinya abdi sarasa artis, ka mana – mana satos eta teh abdi sareng rerencangan nu sanesna di sauran ku bu sutradara ameh enggal – enggal gentos acuk da bade pentas teater.
B. Biantara
Assalamualaikum, wr, wb.
Puji sinareng syukur urang sanggakeun ka nu maha agung Allah SWT anu ku pangresana. Urang sami parantos patepung lawung patepang patingal raray tiasa riung mung pulung dina ieu tempat. Salawat sareng salam disanggakeun ka jungjungan nabi Muhammad SAW. Teu hilap ka kula wargina. Tug dugi ka urang saday anu turut tumut kana ajaran mantena. Amin.
Dina sasi Ramadan ieu sim kuring hoyong ngaemutan wae ka kulawargi. Supados urang sadaya tiasa ningkatkeun iman sadaya. Dian bulan ramadhan ieu urang kedah ningkatkeun ka sabaran urang sarerea dina sasi ieu teh seueur godaan nu kana kaimanan. Salah sahiji conto dipasihan pancen nu seur ku guru atapi ku dosen tong kukulutus, tapi kedah sabar bari jeng diikhtiaran oge. Dina Al- Quran tos dijentrekeun dina surat Al- Baqarah ayat 15 anu artina teh “sasungguhna jalmi anu sabar teh saren jeung Allah”. Hadirin rahimat kumallah. Dina sasi ieu oge urang sadaya teh kedah nyeurkeun pahala ka gusti Allah. Insallah sagala hal anu dipikadamel dina jalan Allah. Insaallah pahala dilipat gandakeun ku gusti Allah SWT.
Janten urang salaku umat muslim wajib neda pamenta ka gusti Allah. Neangan jalan rahmat anu halal bohna gusti mere leuwih ka diri urang jeung urang patut syukur jauh kufur.
Mung sakitu wa sangeman ti sim kuring. Tong disimpen dina manah bilih aya bas ate merenah hatur nuhun diperhatosana.
Wabilahi taufik wal hidayah wasalamualaikum wrahmatullahi wabarakatu.
C. Paguneman
Bambang : “ bek , sakedp deui lebaran iraha bade mulih ka sukabumi?”
Bekti : “ sumuhun, sakedap deui lebaran euy panginten sim kuring bade wangsul kaping 16. Ari bambang bade iraha?.”
Bambang : “ duka bek, abdi teu acan terang, tapi hoyongna mah kaping 16?”
Bekti : “ mun bade kaping sakitu mah sareng we atuh jeung Subhi. Tah kalerasan aya subhi. Urang taroskeun.”
Bambang : “ subhi bade mulihka Cirebon bade iraha? Upami kaping 16 sareng we atuh jeung abdi mulihna ?”
Subhi : “ Hayu atuh. Kaleresan abdi oge bade wangsul.”
D. Sisindiran
1. Rarakitan
• Silih Asih
Tambah kesel main kartu
Maturan anu keur piket
Digawe sing tepat waktu
Ulah ngulur jiga karet
• Piwuruk
Lamun hayang dahar noga
Kudu daek nya Meulina
Lamun hayang asup surga
Kudu geto nya solatna
• Sesebred
Aya budak mawa casan
Ngan hanyakal teu dibeli
Aya budak gelis pisan
Ngan hanyakal tara mandi
2. Paparikan
• Silih asih
Eta buah dina tampah
Kejo wadah na boboko
Eta lain pusingna ku masalah
Katenjo hayang boga toko
• Piwuruk
Hayang pisan gera dahar
Ngan taya rencang sanguna
Hayang jadi jelma benghar
Kudu getol usahana
• Sesebred
Saha eta nu keur calik
Meni jiga kabuhulan
Saha eta anu belik
Jadi hayang ngahereyan
3. Wawangsalan
Datangna tara sorangan mun di taena silih gandong keur lempang ? Hujan
E. Pupuh
Anu kasep eta ibnu (8u)
Rerencangan ujang andri (8i)
Sareng neng iis sakosan (8a)
Budakna kamri geuring (8i)
Atuh ujang gera sehat (8a)
Seer nu jadi khawatir (8a)
F. Babad
Babad Cianjur
Aya hiji lalaki anu gaduh seer banda (beunghar) boga nu aya di lemburna. Sanajan beunghar oge jelemana meni koret. Jadi ku wargi di lemburna teh disebut pak kikir. Nepi keun ka anak lalaki na oge meni koret, tapi anak n amah meni bageur ka tatangga sok babntu. Pas babantu kitu teh te kanyahoan ku pun ramana da sien dicarekan. Pas hiji poe pak kikir ngayakeun syukuran sareng raramean ari para wargi ngangep kalayan alus jadi hasil panenna bakalan alus. Sakabeh masyarakat diondang. Pas acara parasmanan masyarakat ngaduga bakal meunang kadaharan anu ngeunah – ngrunah. Pek tah ngan nyadiakeun saayana bari jeung saalit. Didinya teh masyarakat meni keuheul. Tuluy sing nyarumpahan ka pak kikir hirupna moal barokah. Saentos eta jujugan aya nini. Menta sodakoh, ari pek teh ku pak kikir diusir. Si nini indit tapi ku anakna pak kikir disusul terus mere kadaharan ka eta nini. Saenggeus budak eta indit si nini lalampahan nepi ka bukit. Paas di tutung bukit eta nini lire ningalian ka eta desa taen pak kikir bari ngomong “ inget jalma koret kasarakahan jeung kakoretan bakal neleum keun awak sorangan” . saentos eta si nini langsung nacepkeun tongkat anu dibawa ka bukit eta. Lagsung manceur cai anu ngagolontor. Lila kalilaan gara – gara eta cai desa pak kikir jadi banjir, masyarakat sing lalumpatan neangan tempat anu aman tina banjir. Anak pak kikir mah tos nyalemeutkeun maneh. Tapi ari bapakna kalahkah nyalameutkeun hartana, ari pek teh kalah ka bawa ku ca’ah. Masyarakat anu selamet ngangkat budak pak kikir jadi pangmimpin desa kulantaran eta budak bageur saren shaleh jadi masyarakat teh jadi cangcaya ka budak eta jadi pangmimpin desa. Sa entos et budak eta teh nyusukeun ngagarap taneh anu urut banjir jeung dibagi rata. Terus desa eta teh dingaranan Anjuran. Lila kalilaan desa eta jadi leutik anu disebut Cianjur.
G. Sajak
Kanggo Kolot
Jauh ti jalmi nu paling dipikanyaah
Ninggalkeun kota kalahiran
Dilepas ku cai panon
Disambut ku sono
Digiring ku sumangat nu enggal
Paturay emang hese dilaksanakeun
Keur kahirupan kahareupna
Mung iye nyaeta jalan keur cita – cita
Kuring unggal peuting ngang dibaturan ku bulan
Beurang nyemangatan ku sinarna
Ngajuangkeun kanggo elmu anu dijadikeun modal hirup
Kabarhasilan ngahapus kesang sepuh
Ngagantieun kucuran cai panon ku kecap sukses.
H. Naskah Drama
TEU JADI
Dina hiji poe wanci ba’da ashar, aya barudak anu keur gawe bareng. Eta kelompok teh aya 2 urang asli Sunda jeung 2 urang asli jawa di imahna Siti.
Jecko : “Assalamu’alaikum.. kulonewun!” (logat jawa medok)
Siti : “Wa’alaikum salam, mangga kalebet!” (Siti ngajorowok ti dapur)
Jecko : “Punten Nduk, kulo boten gowo mangga!”
Isah : (Keur aniprek bari mukaan buku)
“Duh…! Ujang kasep lain buah mangga tapi sok kadieu lebet!”
Jecko : “Oh…! Kotah, nduk nuwun sewu yo. Kulo duduk ujang kulo ikuh
Jenengane kulo Jecko alias jawa kowek.”
Isah : “Ih… teu disebatkeun nami anjeun oge abdi mah tos apal,
Nami anjeun ti baheula teh jecko, Euh… Dasar !!
Siti : (mawa nginum jeung opieun)
“Atos atuh nya… parasea wae!”
Jecko : “Opo sih, Atos ?? Watu tah??”
Isah : “Eh… dasar jawa-jawa teu ngartos-ngartos wae!” (Isah gogodeg)
Siti : “Mas maksute kulo, atos iku, wesan bae!”
Jecko : “Oo…!!” (Jecko unggeuk)
Inah : (Inah nu titatadi cameutem karek ngomong)
“Hayu atuh urang ngerjakeun tugas teh, ngobrol naon deui,
Maraneh teh abdi mah teu ngarti ?”
Siti : “Nya matakna di ajar ngarah bisa. ”
Inah : “Heueuh lah… kumaha Siti wae lah!”
Siti : “Iyeu lain tugas teh nyieun karangan fiksi!”
Isah : “Au… ah… poek urang mah!”
Inah : “Eh… ke heula kan Jecko can bisaeun basa sunda kumaha atuh ?”
Siti : “Kan ayeuna bari cena diajar. ”
Isah : “Ditampi nya!” (naros Siti bari nyandak endog puyuh)
Jecko : “Opo iku, Enok tah?”
Siti : “Lain enok Jeck, endog!”
Jecko : “Iyo…Ennookk…”
Isah : “Endog… didieu mah aya oge Ceu Enok nyaho teu?”
(Kabeh sareuri, ngan tinggal si Jecko ngahuleng)
Isah : “Inah maneh mah jempe wae ”
Inah : “Atuh da lieur abdi mah… teu ngartos da aya si Jecko, atos nya..
Abdi mah uih heula.” (beberes buku)
Siti : “Ih.. kumaha? ieu ge can beres, tereh magrib deuih?” (Siti bingung)
Isah : “Nya atos atuh yu… Ieu tuh abdi meunang sms dipiwarang uih.”
Jecko : “Duh… goro-goro kulo ngomong jowo bae, kerja kelompoke ora
dadi, soale jenengan ora podo mboten ngertos opo sing kulo
omongne… tapi kulo ne ikut wangsul ae yo??”
Siti : “Sing ati-ati ning dalane yo…!”
Isah : “Siti ke dinten minggon urang teraskeun nya..”
Inah : “Enya, nya engke urang bari liliwetan.”
Jecko : “Iyo… kulo setuju… setuju…”
(Jecko abrag-abragan bungah)
“Assalamu’alaikum” (kabehan)
Siti : “Wa’alaikum salam…”
Peran
Jecko : Bekti Nurul Sidiq Anshori
Siti : Iis Nurjanah
Inah : Dini Nurfitriani
Isah : Irviyani
Mata Pelajaran : Bahasa Sunda
Pokok Bahasan : Menulis
Sub Pokok : Imbuhan Depan “Pa-“
Kelas / Semester : V ( Lima ) / I ( Satu )
Waktu : 1 x 20 menit
I. STANDAR KOMPETENSI
Mampu memahami kalimat menggunakan kata berimbuhan depan “Pa-“ dengan memperhatikan ejaan dan tanda baca.
II. KOMPETENSI DASAR
Menggunakan imbuhan depan (rarangken hareup) “Pa-“
III. INDIKATOR
- Siswa dapat menyisipkan kata berimbuhan depan “Pa-“ pada kata dasar.
- Siswa dapat membuat kalimat menggunakan kata berimbuhan depan “Pa-“
IV. TUJUAN PEMBELAJARAN
- Siswa dapat membuat kata dasar menjadi kata berimbuhan depan “Pa-“.
- Siswa dapat membuat kalimat menggunakan kata berimbuhan depan “Pa-“
V. MATERI
Ngagunakeun Rarangken hareup “Pa-“
1. Mang Risman teh (dagang) baso anu kasohor.
2. Di lembur meh sakabehna jalma jadi tani.
Kecap-kecap anu nu dina jero tanda kurung can merenah dipakena. Sangkan merenah kudu make rarangken heula. Rarangken naon nu cocog?
Nu cocogna teh rarangken hareup “pa-“. Dagang jadi padagang, sedangkeun tani jadi patani.
Eta dua kalimah kieu jadina:
1. Mang Risman teh padagang baso nu kasohor.
2. Di lembur meh sakabehna jalma jadi patani.
Proses ngawangunnan:
Kecap asal + Rarangkrn hareup pa-
VI. PENDEKATAN, METODE, MEDIA DAN SUMBER
- Pendekatan : Komutatif
- Metode : Ceramah, dan Tanya jawab
- Media : Teks Materi
- Sumber : Buku paket “ Sekar Basa Pangajaran Basa Sunda “ kelas 5, Rahmat Ruhyana, Witarsa. REGINA
VII. LANGKAH-LANGKAH PEMBELAJARAN
A. Kegiatan Awal (± 3 menit )
1. Guru mengucapkan salam
2. Guru mengkondisikan siswa pada situasi pembelajaran yang kondusif
3. Guru mempersiapkan siswa untuk berdoa dipimpin oleh ketua kelas.
4. Guru mengabsen siswa
5. Guru mengadakan apersepsi
6. Guru menyampaikan tujuan pembelajaran
B. Kegiatan inti (± 15 menit )
1. Guru mmenyampaikan penjelasan mengenai “rarangken Hareup Pa-“
2. Guru memberikan contoh “Rarangken Hareup Pa-“.
3. Guru memberikan kesempatan pada siswa untuk menanyakan materi mengenai “Rarangken Hareup Pa-“yang belum dipahami
4. Guru memberikan pertanyaan kepada siswa mengenai “Rarangken Hareup Pa-“.
5. Siswa menjawab pertanyaan sederhana yang diajukan oleh guru.
6. Guru meminta siswa untuk memberikan contoh kata yang mengugunakan imbuhan “pa-“.
7. Guru membagikan LKS.
8. Guru memmbingbing siswa dalam mengerjakan LKS.
9. Guru dan siswa membahas LKS secara bersama – sama.
C. Kegiatan Akhir (± 2 menit )
1. Siswa bersama guru menyimpulkan materi pembelajaran.
2. Guru mengadakan tindak lanjut berupa pemberian Pekerjaan Rumah.
3. Guru mengkondisikan siswa agar kondusif.
4. Siswa berdoa dipimpin oleh ketua kelas.
5. Guru menutup pelajaran.
VIII. EVALUASI
- Prosedur Test : Test Proses dan Test Akhir
- Jenis Test : Test Lisan
- Bentuk Test : Tanya Jawab
- Alat Test : Soal.
SOAL
A. Pilarian kata – kata anu ngagunakeun rarangken hareup pa- sareng jadikeun kata dasar!!
1. Pa ustad teh mun enjing sok jadi patani.
2. Si ujang sok pamer sendal nu alus.pas solat jum’at sendalna pahili.
3. Panginten Andri mah bakalan jadi pangusaha.
4. Arief patinju ti panjalu.
5. Di SD nuju aya acara paturay tineung cirina kelas 6 bade papisah.
6. Gelar pahlawan the pamere ti pemerintah.
7. Padagang di pasar nuju parebut lahan kanggo jualan.
8. Eta benang di meni pagujud.
9. Jalan ka panyawangan the meni pabeulit jiga rapia te kaurus.
10. Bumi ibnu sareng rima teh padeket malah padempet
JAWABAN
1. Patani = tani
2. Pahili = hili
3. Pangusaha = usaha
4. Patinju = tinju
5. Papisah = pisah
6. Pamere = mere
7. Padagang jeung parebut = dagang jeung rebut
8. Pagujud = gujud
9. Pabeulit = beulit
10. Padeketan = deket
B. Jieun kalimah make kecap
1. Patepung
2. Pacaruk
3. Papisah
4. Pangajul
5. Pameukeut
6. Pamilon
7. Pajauh
FORMAT PENILAIAN TES PROSES
(SAAT KEGIATAN BELAJAR MENGAJAR BERLANGSUNG)
NO Nama siswa Keaktifan Keseriusan Sikap Ket
NO NAMA SISWA NILAI
Ket :
A = 90
B = 80
C = 60-70
D = 50
Bandung, November 2009
Mengetahui,
Dosen Mata Kuliah Simulator
Dra. Etty Rohayati M.Hum Bekti Nurul
NIP. 195508151981032001 NIM. 080619


text:
Pulpén
Pulpén nya éta gagang péna anu dijieunna dieusi mangsi.[1] Pulpén asalna tina basa Walndana vulve anu hartina alat tulis, anu mangrupa péna anu tungtungna méncos anu aya gagangan anu eusina kantong tinta anu bisa dieusian deui.[2]
Sajarah jeung Kamekaran[édit | sunting sumber]
Mimitina pulpén téh bentukna dilengkepan ku kantong persisna abad ka-10.[2] Dina taun 953, khalifah Ma'ād al-Mu'izz ti Mesir aya kahayang yn péna anu teu ngotoran leungeun jeung baju.[2] Dina taun 1696 Daniel Schwenter salah saurang kabangsaan Jerman, nyieun péna anu ditungtungna aya bulu, jeung dina tanggal 25 Mei 1827 Rumania Petrache Poenaru urang Perancis munggaran nyieun pulpén kalayan kartrij anu bisa diganti.[2] Desain pulpén anu anyar ngababarikeun jalma pikeun nulis ku sabab moal ngarasa hariwang kotor jeung rusak kertasna alatan tintana teu ucrat-acrét.[2] Ti mimiti taun 1850-an, produksi pulpén jadi loba.[2] Sanajan pulpén jadi kasohor sanggeus ayana péna tina emas.[2] Dina taun 1880 nepi ka 1920-an pulpén mérek Waterman, produksi Amérika Serikat ngeuyeuban pasr pulpén jeung Wirt asal Bloomsburg, Pennsylvania urutan kadua.[2] Nalika éta, pulpén sawaréhna dieusian ku cara muka bagian gagang tinta, jeung ngeclakeun mangsi kana wadahna ku cara maké pipet.[2] Cara ngeusian tinta ieu kawilang hésé jeung teu rapih.[2] Abad ka-20, pulpén geus aya kamajuan teu saperti baheula deui anu cara ngeusian mangsina kawilang hésé, ieu téh jasana A. A. Waterman, Walter A. Sheaffer, jeung Parker.[2] Tahun 1929 di Éropa, anu ngawanohkeun pulpén nu munggaran asalna ti Jerman anu disebutna Pelikan.[2] Saencana pelikan meuli paten pikeun pulpén anu maké mangsina padet ti pabrik Slavoljub Penkala di Kroasia.[2] Pulpén mimitina diproduksi kalayan loba warna jeung modélna, sanggeus seluloida pulpén téh malapah gedang mimitina ngaganti karét pikeun gagang pulpén.[2] Duofold jeung Vacumatic ti Parker, sarta Pelikan 100 nya éta modél-modél pulpén anu kasohor dina masa-masa antara Perang Dunia I jeung Perang Dunia II.[2] Sanajan geus kapanggih bolpén, pulpén masih kénéh loba nu maké dina taun 1940-an jeung 1950-an.[2] Bolpén masih mahal, jeung mangsina osok bocor atawa macét, sedengkeun téknologi mangsi geus loba diproduksi massal.[2] Modél-modél anu kawéntar dina taun 1950-an nya éta Parker 51, Snorkel ti Sheaffer, jeung Skyline ti Eversharp.[2] Dina taun 1960-an, téknologi bolpén mekar jeung ngagantikeun pulpén pikeun dipaké sapopoé.[2] Ayeuna, produsn pulpén anu msih kénéh aya nya éta Montblanc jeung Pelikan leuwih loba nu ngagunakeun pulpén pikeun barang koléksi atawa simbol status dibandingkeun pikeun alat tulis.[2]


text:
Guru
Guru asalna tina basa Sangsekerta anu hartina pangagungan, pangutamana, pangpentingna, pangpangna.[1]
Tugas Guru[édit | sunting sumber]
Daoed Yoesoef (1980) ngébrehkeun yén guru miboga tilu tugas pokok nya éta tugas profesional, tugas manusiawi, jeung tugas kamasarakatan (sivic mission).[2] Lamun dipatalikeun jeung kabudayaan, tugas anu kahiji nya éta patalina jeung logika jeung éstétika, tugas kadua jeung katilu patalina jeung étika.[2]
Sajarah Guru[édit | sunting sumber]
Dina jaman baheula guru nyicingan peranan-peranan penting dina ngajalankeun jeung ngendalikeun pimpinan nagara jeung karajaan. Dina sajarah Mesir kuno, guru diartikeun salaku filosof anu jadi panaséhat raja. Ucapana jadi pedoman dina mingpin nagara. Sedengkeun dina jaman falsafah Yunani, ''Socrates'', ''Plto'' jeung [[Aristoteles] nya éta guru-guru anu mangaruhan kana sajarah Yunani. Ku sabab kitu, para filosof Arab ngebréhkeun yén Aristoteles salaku guru nu munggaran. Sedengkeun ''Al-Farabi'', jalma anu paling nyaho kana falsafah Aristoteles anu dibéré gelar guru kadua.[3] Dina sajarah Islam, wangenan guru nya éta ulama. [4] Sanggeus nagara Islam sumebar, disiapkeun jalma-jalma nu tangtu pikeun ngajarkeun Islam ka barudak, rumaja atawa ka jalma kolot.[4] Sajarah mekarna sakola dina Islam nembongkeun yén pendidikan Islam di pondok-pondok, madrasah.[4] Harti guru jadi béda ku sabab ayana pangaruh ti panjajah.[4] Contohna panjajah Walanda di nusantara. Ku ayana sakola Walanda di nagri ieu.[4] Wangenan guru rubah deui sanggeus Indonésia merdéka. Sanggeus merdéka, ayana tujuan-tujuan anu lain salain nyiptakeun tanaga gawé jeung pagawé.[4]
catetan[édit | sunting sumber]
- ↑ [Danadibrata,R.A.(2006).Kamus Basa Sunda.Bandung: Kiblat Buku Utama.]
- ↑ a b PENDIDIKAN DAN MASYARAKAT (Dicutat tanggal 2 November 2011)
- ↑ Langlung, Hasan.(1995).Manusia dan Pendidikan, suatu analisa psikologi dan pendidikan.Jakarta: Al-Hussna Dzikra.kaca 228
- ↑ a b c d e f Sejarah Guru dan Pengertiannya (Dicutat tanggal 2 November 2011)


text:
This gallery contains 8 photos.
Arsip Blog
Paparabotan urang Lembur di Musieum Fatahillah Jakarta
Nganjang ka Kota Tua Jakarta, ngalongok musieum Fatahillah. Kukurilingan nempoan anu aya di jero musieum. Taya anu anéh, kalolobaanana mah anu diancokeun téh paparabotan anu osok aya di imah kayaning méja, korsi, jeung dipan. Nu séjénna mah paling ogé lukisan anu digantung dina témbok, sababaraha rupa tulisan anu eusina ngeunaan sajarah Batawi baheula, rupa-rupa batu titinggal jaman baheula katut tironan prasasti anu aya pakaitna reujeung Batawi baheula.
Tina sababaraha barang anu dipidangkeun téh, aya paparabotan anu biasa dipaké ku urang lembur. Di hiji rohangan anu dieusi ku barang jeung katerangan ngeunaan Karajaan Sunda, aya paparabotan anu osok aya di dapur urang pilemburan reujeung parabot paranti tatanén.
Dina kumpulan paparabotan dapur aya rupa-rupa paparabotan saperti sééng, hawu, hihid, boboko, dulang, céntong, kendi, aseupan, téko jeung nu séjénna. Sedengkeun di deukeuteunana aya tempat anu midangkeun paparabotan paranti tatanén diantarana waé bedog, koréd, étém, sastra jeung kolénjér. Dua ngaran anu panungtung mah kakara manggihan jeung teu apal nu kumaha waé rupa parabotna. Di gédéngeunana aya ogé rupa-rupa baju anu osok dipaké urang pilemburan. Ceuk béja mah, rupa-rupa paparabotan iey téh mangrupakeun paparabotan urang suku Baduy di Banten.
Mendet Solokan, di Lembur jeung di Dayeuh
Kumaha nya lamun kaayaan dina éta potrét téh kajadianana di dayeuh? Sigana mah langsung waé dicarékan lak-lak dasar. Nanaon meureunan kawas euweuh gawé waé. Untung waé kajadianana di lembur.
Di lembur mah lamun aya solokan di sisi jalan anu dipendet nalika usum hujan téh, henteu anéh deui. Da éta mah ngahaja. Solokan di sisi jalan tempat ngocorkeun cai hujan (cileuncang) téh osok dipendet. Tujuanana supaya taneuh dina éta solokan téh henteu dadas kabawa palid ka hilir. Supaya solokanana henteu ngagedéan jeung ngajeroan kusabab dihakanan ku cileuncang. Ku jalan dipendet, taneuh téh henteu kabawa palid ka hilir tapi nyangsang dina pedentan anu dijieun. Jadi, mendet solokan téh lain taya maksud.
Kumaha atuh lamun di dayeuh, lamun solokan di dayeuh ngahaja dipendet? Di dayeuh mah moal aya anu daékeun ngahaja mendet solokan sisi jalan. Da solokan di dayeuh mah teu meunang dipendet, supaya cai hujan bisa ngocor kalawan bébas henteu kahalangan. Lamun cileuncang di solokan kahalangan, caina bakal ka mana-meni, lain mapay solokan. Cileuncang anu sakuduna mapay solokan, kusabab kahalangan bakal ngocor ka jalan. Sanajan euweuh anu ngahaja mendet solokan, kanyataanana mah loba anu osok mendet solokan ku jalan miceun runtah ka solokan. Runtah anu dipiceun ka solokan téh lila-lila mah jadi mendet éta solokan. Ahirna, henteu ngahaja dipendet ogé, solokan di dayeuh mah osok mendet sorangan.
Astana, Tempat Ngurebkeun nu Tilar Dunya
Astana, ngaran lian tina tempat pikeun ngurebkeun jalma anu geus tilar dunya. Jalma anu maot téh dikurebkeunana nya di astana téa. Di pilemburan mah biasana astana téh ngawengku hiji tempat anu husus, pikeun salembureun atawa sababaraha lembureun. Henteu miboga tempat séwang-séwangan di taneuh séwang-séwangan. Atuh lamun arék ngurebkeun anu tilar dunya téh moal ka mamana deui. Kari néangan tempat anu kosong dina lokal astana pikeun nyieun liang lahatna.
Perenahna astana téh biasana mah rada jauh ti pilemburan, bisa di sisi leuweung atawa di pakebonan. Kaayaan astana mah biasana gampang dibédakeunana reujeung tempat saliin ti astana. Lokal astana mah salian ti osok diiuhan ku tatangkalan kayaning tangkal samoja, ogé ku tatangkalan séjénna anu tara dituaran. Tatangkalan anu ngahieuman astana, tara ieuh dituaran atawa ditebang. Tatangkalan anu jaradi di astana mah osok diantepkeun waé sina ngiuhan astana. Atuh ti kajauhan ogé lokal astana mah biasana osok katohiyan, ku lobana tatangkalan anu ngalingkungan hiji tempat.
Kaayaan astana mah biasana osok diantepkeun sina barala. Astana kakara caang lamun ninggang dina bulan puasa. Di ahir bulan puasa, saméméh boboran astana téh kakara dicaraangan. Dicaangan téh supaya gampang dina nalika nyekar ka karuhun dina poéan lebaran, jeung supaya apal di lebah mana waé kuburan karuhun atawa kolot téh. Salian ti bulan puasa mah biasana osok diantepkeun sina barala. Kajaba pikeun kuburan karuhun anu dianggap karamat, osok aya anu nyaangan (ku kuncen biasana mah) dina bulan-bulan séjénna.
Potret Huma Anyar di Lembur
Jan 26
Warta ti Sumedang Ngaliwatan Mandala Maya
Sanajan jauh ti lembur, anu ngaranna warta ti lembur mah angger hayang apal. Hayang apal naon anu keur kajadian di sarakan. Kabeneran waé ayeuna mah najan dipisahkeun ku tempat anu jauh, geus henteu jadi halangan deui pikeun meunang inpo atawa warta ti lembur téh. Ieu salasahiji kauntunganana tina ayana téhnologi internét. Ngaliwatan téhnologi internét, sumebarna inpo atawa warta téh kacida gampangna. Inpo sumebar ka saban madhab, henteu dihalangan ku tempat anu jauh jeung waktu pikeun nepikeun éta warta. Warta bisa nepi harita kénéh ka mana waé ayana, asal kadongkang ku téhnologi internét.
Ngeunaan warta ti lembur hususna waé ngeunaan Sumedang, bisa kapanggih ogé ngaliwatan internét. Kabeneran aya sababaraha loka di mandala maya anu dikokolakeun ku urang Sumedang katut eusina utamana ogé ngeunaan Sumedang. Moal tinggaleun teuing ku inpo ngeunaan Sumedang ku jalan nempoa éta loka. Loka-loka ngeunaan Sumedang anu bisa dipanggihan di mandala maya téh diantarana waé:
Éta salasawaréh loka di mandala maya anu eusina kalolobaanana ngeunaan Sumedang.


text:
Sastra Sunda • Éséy • Kemis, 12 Juli 2012 06:48
Bray…
Balébat pangharepan
Hayam raong patémbalan
Ngadigdig nyungsi laratan
Néangan, sugan jeung sugan
Ka mana atuh panutan?
Basa lembur kahuruan
Duh… kahuruan
Jol ka lamping suku gunung
Ditempo, sugan dikedung
Didongdon sugan ka lisung
Ka sawah, sugan ka saung
Panutan geuning bet suwung
Piraku rék niat pundung
Harita téh geus bray-brayan
Basa datang ka sempalan
Kembang eurih pareng neba
Barodas, baseuh cimata
Harita téh geus enyay-nyayan
Aya wirasat nu datang
Reumis beureum dina eurih
Bareureum baseuh ku… getih
Gok amprok reujeung manéhna
Keur saré, bangun nu tibra
Imut, mapag langit jingga
Kembang eurih sasarapna
Aduh, geuning bareureum rupana
Aduh… nu saré dewang dadana
*
RUMPAKA sajak anu ditulis téh, taya lian: Reumis Beureum dina Eurih. Ditulis ku Wahyu Wibisana, kalayan disanggi jadi hiji kawih nu matak tingsariak kana rarasaan, ku yasana Mang Koko (alm). Nu matak, teu salah upama musikalisasi puisi téh, keur urang Sunda mah, mémang geus teu anéh deui. Kabuktian, ti jaman baheula kénéh, Mang Koko geus ngalalanyahan. Lain baé karya Wahyu Wibisana, tapi ogé karya sastrawan séjénna, saperti Ading Affandi (RAF), Dédy Windyagiri, Winarya Artadinata, Agus Suriamiharja, jeung sajabana. Anu ceuk Yayat Héndayana, diolah jadi rumpaka, disanggi mangrupa kawih, nu abadi tug nepi ka kiwari.
Palebah nyebutkeun abadi, tangtu lain hiji kecap métafora atawa komo deui hiperbola mah. Pang kitu, da kabuktian pisan, kuring nu hirup dina jaman ayeuna, masih kénéh bisa ngararasakeun nikmatna kawih Reumis Beureum dina Eurih. Malah upama téa mah sajak Reumis Beureum dina Eurih, henteu disanggi jadi kawih, can karuhan kuring bakal wanoh. Papadaning kitu, lain hartina ngaleutikeun hiji pa-ngarang, da puguh duanana gé mibanda jasa nu sarua. Sabalikna, upama rumpaka laguna henteu jiga kitu, can tangtu ogé ku-ring ngarasa kataji.
Reumis Beureum dina Eurih, ti jaman keur SD kénéh, kuring sok mindeng nga-reungeukeun. Malah nu ngawihna ogé, lain si itu-si ieu, da indung kuring pisan. Enya, kakara eungeuh kuring ogé, Si Ema téh sindén. Upama hayang nguji paribasa téng manuk téng, anak merak kukuncungan mah, kuring ogé pantesna mah jadi wira-swara. Tapi ku lantaran, rada ngedul latihan téa, anu antukna babasaan pari-basa téh henteu bisa diandelkeun. Minangka pangalaman nu rada nyongcolang dina widang tarik sora téh, kungsi jadi juru alok jeung juru senggak. Hanjakal kurang diajénan ku alo kuring mah, da manéhna teu apaleun kana harti-hartina acan. Nya harita téh diterangkeun wé, ari juru alok téh nyaéta tukang ngeusian lolongkrang-lolongkrang lagu, anu henteu dieusian ku sindén atawa wira-swara. Demi juru senggak mah, taya lian tukang mairan lagu nu dipidangkeun ku sindén atawa ku wira-swara, anu tujuanana mah pikeun méré mamanis kana éta lagu. Iwal ti éta, juru senggak ogé, sok mirig atawa méré mamanis ka nu ngibing. Lumayan pan, batan henteu.
Masih dina lagu nu sarua, Reumis Beureum dina Eurih, mimiti kataji pikeun ngalenyepanna téh nya dina acara Konsér Rangrang Panyawangan Karya Mang Koko. Anu ngahaleuangkeunana taya lian Ida Rosida. Ari sapopoé mah, sok nyebat Bu Ida. Tapi lantaran dina basa tulisan, sebat baé Ida Rosida, kalayan teu pisan-pisan gaduh maksad campelak. Nepi ka mulangna ka kontrakan, lagu Reumis Beureum dina Eurih téh, bet nganteng waé dina ingetan. Malah isukna, kuring kokotéténgan maluruh kasét asli Reumis Beureum dina Eurih. Anu ngawihna ogé Ida Rosida, tapi dibarengan ku wira-swara.
Ku lantaran wandana dina MP3, nya di-setél-na ogé dina komputer, maké program winamp. Mémang leuwih praktis, nyetél dina lagu dina wanda MP3 mah. Contona, upama urang hayang balikan deui, teu kudu muterkeun heula cara dina kasét. Atuh puguh, sapanjang majuna wanci peuting, parat nepi ka wanci subuh, kuring teu eureun-eureun ngadédéngékeun Reumis Beureum dina Eurih, salila tujuh peuting noron. Tangtuna ogé, lain ngan saukur ngalenyepan éta kawih, tapi bari kutak-ketik. Lebah dieu, sacara pribadi, kuring kacida nganuhunkeun nuhun, ka sakur nu boga jasa dina ngolah ieu kawih. Tangtuna ogé ka Wahyu Wibisana, Mang Koko saparakanca, tug nepi ka Ida Rosida. Husus keur kuring, ieu kawih téh geus bisa ngahudang sumanget kuring, dina raraga prosés kréatip kutrat-kotrét rupaning tutulisan.
Salila tujuh peuting noron, kuring teu nyetél lagu séjén, iwal ti Reumis Beureum dina Eurih. Duka aya kakuatan naon dina éta rumpaka, atawa di juru sekar-na. Pangpangna palebah Ida Rosida mimiti ngahaleuangkeun: Bray…Balébat Pang-harepan. Upama Ida Rosida dikatégori-keun kana juru sekar nu sorana halimpu jeung hégar, keur kuring mah geus asup kana katégori sora emas. Tangtu di antarana, bakal aya nu tumanya, na anu kumaha ari nu disebut sora emas? Puguh baé sora emas mah, aya leuwihna ti nu hégar jeung halimpu. Nyatana sora anu mibanda kakuatan pangirut nu anteb ka nu ngadangukeun, di antarana ku ayana kakuatan komara éta sora, anu dilantarankeun ku rasa jeung warna, anu ngajadikeun suasana matak pogot ka nu ngadangukeun. Warna di dieu, ngandung harti cara ngajiwaan eusining rumpaka, nu némbréskeun rupaning sawangan. Malah lagu-lagu anu basajan ogé, upama dihaleuangkeun ku nu mibanda sora emas mah, sok matak gantung déngé. Upama ngabandingkeun jeung lagu malayu mah, contona lagu Gubahanku, bet asa jadi leuwih gantung déngéeun basa diha-leuangkeun ku Siti Nurhaliza.
Henteu unggal juru sekar, mibanda sora pi-emaseun. Tapi ogé, henteu sakur juru sekar nu boga sora pi-emaseun, dijamin bakal mibanda sora emas. Tangtuna ogé kudu dibarung ku latihan anu sistematis jeung daria. Upama dipapandékeun kana tatabeuhan mah, saperti alat musik gambang; kaina kudu nu hadé, ukuran wilahanana kudu luyu jeung kabutuhan sora, ukuran résonatorna kudu bener, dilaras jeung disurupkeunana kudu ku pangrawit nu seukeut pangrunguna, tug nepi ka panakolna ogé ulah sambarangan. Upama gambang kudu dilaraskeun jeung disurupkeun, nya sora jalmi ogé kudu dibebenah heula selang-surupna.
Bras kana rumpaka Reumis Beureum dina Eurih. Upama ditengetan, runtuyan caritana méh sarimbag jeung Kembang Tanjung Panineungan (sami hasil karya Wahyu Wibisana). Geura, pikeun babandinganana, urang ilikan rumpaka kawih Kembang Tanjung Panineungan:
Anaking jimat awaking
Basa ema mulung tanjung rebun-rebun
Di pakarangan nu reumis kénéh
Harita keur kakandungan ku hidep
Geus opat taun ka tukang,
Ema nyipta mulung béntang
Nu marurag peuting tadi
Béntang seungit ditiiran, pangangguran
Anaking jimat awaking
Basa ema mulung tanjung rebun-rebun
Bet henteu sangka,
aya nu datang ti gunung,
Rék ngabéjakeun bapa hidep
Nu opat poé teu mulang,
ngepung gunung pager bitis
Cenah tiwas peuting tadi
Layonna keur kadieukeun, Dipulangkeun
Harita, waktu layonna geus datang
Ema ceurik balilihan
Ras ka hidep na kandungan
Utun inji budak yatim
Deudeuh teuing
Harita, waktu layon geus digotong
Ema inget kana tanjung
Dikalungkeun na pasaran
Kembang asih panganggeusan ti duaan
Anaking Jimat Awaking
Lamun ema mulung tanjung
reujeung hidep
Kasuat-kasuat nya pipikiran
Tapina kedalna téh ku hariring
Hariring éling ku éling
kana tanjung Nu dipulung
Kembang tanjung
nu nyeungitan pakarangan.
nu nyeungitan haté urang, Panineungan
Katara, lagu Reumis Beureum Dina Eurih jeung Kembang Tanjung Panineungan, jejer caritana sarimbag; di-tinggalkeun maot ku salaki. Atuh mangsana ogé sarua, dina wanci isuk-isuk. Dina Reumis Beureum Dina Eurih, tangtu baé langsung kabadé, da ti mimitina ogé geus aya kalimah Bray… Balébat Pangharepan. Sok sanajan, balébat di dinya, bisa ogé ngandung harti métafor, lantaran disambung ku kecap pangharepan téa. Tapi anu leuwih ngantebkeun panuduh wanci mah, nya ku ayana kalimah Harita téh geus bray-brayan, atawa ku ayana kecap reumis. Teu pati béda jeung dina Kembang Tanjung Panineungan, aya kalimah Basa ema mulung tanjung rebun-rebun, di pakarangan nu reumis kénéh. Nya tangtu, kajadianana isuk-isuk. Sok sanajan, Kembang Tanjung Panineungan mah mangrupa carita flash back, ngumbar kajadian opat taun nu geus kasorang, saméméh budakna ngagubrag ka alam dunya, dipatalikeun jeung kaayaan mangsa budakna geus lahir, malah geus bisa maturan mulung tanjung. Mémang ditilik tina judulna ogé, apan aya kecap Panineungan.
Boh dina Reumis Beureum dina Eurih, atawa Kembang Tanjung Panineungan, kuring bisa ngabayangkeun kaayaan mangsa harita, anu keur mangsana loba bancang pakéwuh, huru-hara di mana-mendi. Wahyu Wibisana lir anu hayang ngagambarkeun kaayaan sarupa kitu, ngaliwatan panon hiji awéwé, hiji indung, anu mibanda sipat jamaliyyah. Saperti dina Kembang Tanjung Panineungan, salakina jadi salah sahiji korban, dina mangsana usum pager bitis: Nu opat poé teu mulang, ngepung gunung pager bitis, cenah tiwas peuting tadi. Demi dina Reumis Beureum dina Eurih, salakina ogé jadi salah sahiji korban tina kajadian huru-hara mangsa harita. Sok sanajan, kacaritakeun lemburna kahuruan, tapi salakina lain korban tina kahuruan biasa, da puguh kahuruan di dinya, lain kahuruan biasa. Bisa diilikan tina rumpaka pamungkasna: nu saré dewang dadana. Henteu disebutkeun, mi-salna: nu saré géhéng awakna.
Dina Reumis Beureum dina Eurih, kuring ogé bisa ngarasakeun sumanget kaom wanoja mangsa harita, anu satékah polah ngarojong kana pajoangan salakina. Minangka hiji wanoja nu babakti ka lemah cai, ihlas jeung rido ngajurungkeun salakina pikeun bajoang di médan perang. Geura, urang ilikan rumpaka: Panutan geuning bet suwung, Piraku rék niat pundung?
Cindekna, dua lagu anu dicaritakeun téh, kawasna bakal tetep nembres kana haté, lantaran cara nyanggi jeung anu ngawihna parigel dina nyurahan eusining rumpakana. Demi rumpakana téa, lain baé geus bisa motrét kajadian sawatara taun ka tukang (saksi jaman), tapi minangka gambaran kakuatan kaom wanoja dina ngabéla lemah cai, tug nepi ka gambaran kadeudeuh hiji awéwé, boh salaku pamajikan, pon kitu deui salaku hiji indung. Tah, kitu pisan, wanoja Sunda mah.***
Ranggon Panyileukan, 1425 H
Sim kuring mah upami ngupingkeun atanapi ngahariringkeun dua kawih nu tadi, sok ngadadak nyurucud cisoca, margi rumpaka na anteb ngagambarkeun kajantenan anu kaalaman ku sepuh-sepuh sim Kuring waktos jaman Pager Betis.
Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19
Jumaah, 18 Juli 2014 02:37
Rebo, 28 Méi 2014 01:32
Rebo, 28 Méi 2014 01:09
Rebo, 28 Méi 2014 00:56


text:
Kawih
Kawih kiwari dipatalikeun pikeun musik vokal anu henteu diwengku ku hiji métrum saupama wanda pupuh sarta panjangna henteu tetep. Supandi ngadéfinisikeun kawih minangka musik vokal anu boga tempo tetep / ajeg.
Kawih disabit-sabit dina naskah Sunda buhun Sanghyang Siksakandang Karesian anu ditulis dina daun palem dina taun 1518. Genre musik vokal ieu diwincik dina naskah kasebut: kawih bwatuha, kawih panjang, kawih lalanguan, kawih panyaraman, kawih sisindiran, kawih pengpeledan, bongbong kaso, parerane, porod eurih, kawih babahanan, kawih bangbarongan, kawih tangtung, kawih sasambatan, kawih igel-igelan. Sebagain gedé wanda kawih nu disebut ku naskah kasebut ayeuna geus henteu dipikanyaho.
Kawih sisindiran meureun lalaguan sisindiran, nyaéta puisi pondok anu didasarkeun kana asosiasi sora (verbal) kawas anu kapanggih kiwari. Kawih bangbarongan bisa jadi musik anu marengan tari topéng sato bangbarongan. Kawih igel-igelan nyaéta lalaguan (musik) pikeun tari.
Naskah Sanghyang Siksakanda ng Karesian ogé nyebutkeun "Ieu kawih panyaraman pikawiheun ubar keueung, ngaranna Pangwereng Darma. Wanda kawih panyaraman ieu geus henteu kapanggih deui kahirupan kiwari.
Kalolobaan kawih dilagukeun sacara tunggal ku awéwé. Sanajan kitu, lalaki ogé bisa ngalagukeunana.


text:
Daur karbon
Daur atawa siklus karbon nujul ka daur biogéokimia silih tukeurna karbon di antara biosfir, géosfir, hidrosfir, jeung atmosfir Bumi. Ieu daur biasana dianggap salaku opat sumber utama karbon. Reserviorna nyaéta atmosfir, biosfir darat (biasana ngawengku sistem cidarat jeung bahan organik teu hirup sarupaning karbon taneuh), jaladri (nu ngawengku karbon anorganik puyar jeung biota laut), sarta sédimén (ngawengku suluh fosil). Gerak karbon taunan, silih tukeur karbon antarreservoir, lumangsung alatan ayana rupa-rupa kajadian kimiawi, fisik, géologis, jeung biologis. 'Balong' karbon pangbadagna nu deukeut ka beungeut Bumi aya di sagara, najan nu di sagara jero mah hésé silih tukeurna jeung atmosfir.
Anggaran karbon sajagat (global carbon budget) hartina kasaimbangan silih tukeur (asup jeung kaluar) karbon antara reservoir-reservoir atawa antara hiji jalur siklus. Uji anggaran karbon hiji balong atawa reservoir bisa ngukur naha éta balong téh sumber atawa pamiceunan karbon dioksida.
Daptar eusi
Di atmosfir[édit | sunting sumber]
Di atmosfir Bumi, karbon utamana aya dina wangun gas karbon dioksida (CO2). Najan kadarna di atmosfir saeutik pisan (kira 0,04% dina molar), karbon boga pancén penting pikeun ngadukung kahirupan. Gas lianna di atmosfir nu ngandung karbon di antarana métana jeung klorofluorokarbon. Kandungan gas rumah kaca nu beuki nérékél dina jangka sababaraha dékadeu, sacara téoritis milu nyumbang ka jagat nyongkab[1].
Karbon diala ti atmosfir maké sababaraha cara:
- Mun panonpoé moncorong, tutuwuhan ngayakeun fotosintésis pikeun ngarobah karbon dioksida jadi karbohidrat, sakaligus ngaleupaskeun oksigén.
- Dina beungeut sagara nepi ka kutub, cilaut leuwih tiis sahingga leuwih loba ngandung asam karbonat (CO2 leuwih gampang leyur).
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) which represents wide consensus of international scientific opinion.
Bacaan salajengna[édit | sunting sumber]
- Appenzeller, Tim (2004). "The case of the missing carbon". National Geographic Magazine. - article about the missing carbon sink
- Bolin, Bert, Degens, E. T.; Kempe, S.; Ketner, P. (1979). The global carbon cycle, Chichester ; New York: Published on behalf of the Scientific Committee on Problems of the Environment (SCOPE) of the International Council of Scientific Unions (ICSU) by Wiley. URL accessed 2007-10-07.
- Houghton, R. A. (2005). "The contemporary carbon cycle" William H Schlesinger (editor) Biogeochemistry, 473-513, Amsterdam: Elsevier Science.
- Janzen, H. H. (2004). "Carbon cycling in earth systems—a soil science perspective". Agriculture, ecosystems and environment 104 (3): 399-417.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Carbon Cycle Science Program
- NOAA's Carbon Cycle Greenhouse Gases Group
- Global Carbon Project - initiative of the Earth System Science Partnership
- UNEP - The present carbon cycle - Climate Change - kadar jeung aliran karbon


text:
Dina kahirupan sapopoe urang tangtu salawasna ngagunakeun pakakas. Pakakas ngabogaan guna nu utama pikeun ngagampangkeun pagawean manusa. Patani bisa ngagarap sawahna ngagunakeun pacul. Sangu nu ku hidep dahar unggal poe asalnamah apan tina pare anu ditumbuk make lisung.
Ayeunamah pakakas saperti kitu teh geus langka kapanggih. Jaman geus canggih, ngagarap sawah bisa ngagunakeun traktor. Pon kitu deui ngolah pare jadi beas oge ngagunakeun mesin. Tapi sanajan kitu sabenerna urang teh teu kudu apal kana pakakas-pakakas jaman baheula teh, sabab eta teh mangrupakeun paninggalan budaya anu kudu dilestarikeun.
Tah di handap ieu aya sababaraha pakakas anu ku hidep kudu apal.
Lisung nyaeta alat paranti nutu banguna siga parahu.
Ayakan nyeta parabot paranti ngala lauk jeung paranti ngayak. Ngayak= misahkeun barang nu badag jeung nu lembut.
Haseupan nyaeta alat paransti nyieun sangu/tumpeng. Biasana sok dipasangkeun jeung seeng.
Nyiru teh parabot anu gunana pikeun napikeun beas atawa pare.
Kohkol teh nyaeta parabot paranti mere tangara/beja/tanda.
Siwur teh parabot paranti nyiuk/nyokot cai.
Sinduk nyaeta parabot paranti ngagalok-gaok pasakan.
Pacul nyaeta parabot paranti malik-malikeun taneuh.
Kujang nyaeta pakarang asal jawa barat /tatar sunda.


text:
Nakula
Nakula (basa Sansakerta: नकुल, Nakula), nyaéta saurang inohong protagonis dina wiracarita Mahabarata. Manéhna téh anakna Déwi Madrim, lanceuk ipar Déwi Kunti. Manéhna sakembaran jeung Sadéwa.
Nurutkeun buku Mahabarata, Nakula kacida kasépna sarta pohara éndah mameunteuna. Nurutkeun Drupadi, Nakula mangrupa salaki anu pangkasépna di dunya. Tapi, sipat goréng Nakula nyaéta sok agul ku kakasépna. Hal éta dicaritakeun ku Yudistira dina buku Prastanikaparwa.
Daptar eusi
Harti ngaran[édit | sunting sumber]
Sacara harfiah, kecap nakula dina basa Sansakerta ngarujuk kana rupa Ichneumon, sarupaning beurit atawa sato pangeureut ti Mesir. Nakula ogé bisa boga harti "cerpelai", atawa bisa ogé "beurit benggala".
Nakula dina Mahabarata[édit | sunting sumber]
Nurutkeun Mahabarata, sakembar Nakula jeung Sadéwa ngabogaan pangabisa istiméwa dina ngarawat kuda jeung sapi. Nakula digambarkeun salaku jelema anu pohara ngahibur haté. Manéhna ogé tarapti dina ngajalankeun pancénna sarta sok niténan kabangor lanceukna, Bima. Nakula ogé ngabogaan kamahéran dina maénkeun pakarang pedang.
Waktu para Pandawa ngarandapan pangbuangan di jero leuweung, kaopat Pandawa (Bima, Arjuna, Nakula, Sadéwa) palastra alatan nginum cai racun tina hiji situ. Mangsa roh goib méré kasempetan ka Yudistira sangkan milih salah sahiji ti kaopat barayana pikeun dihirupkeun deui, Yudistira milih Nakula sangkan dihirupkeun deui. Hal ieu kajadian lantaran Nakula anak Déwi Madrim pangkolotna, sarta Yudistira, anu mangrupa anak Déwi Kunti pangkolotna, hayang laku adil ka dua indung Pandawa kasebut. Lamun manéhna milih Bima atawa Arjuna, mangka euweuh deui anak Déwi Madrim anu baris neruskeun turunan.
Sabot para Pandawa kudu ngajalanan mangsa nyamur di Karajaan Wirata, Nakula nyamur jadi juru rawat kuda kalawan ngaran samaran "Grantika". Nakula milu perang di Kurusétra, sarta meunangkeun perang rongkah kasebut.
Dina buku Prastanikaparwa, nyaéta kitab katujuh belas tina séri Astadasaparwa Mahabarata, dicaritakeun yén Nakula tiwas dina lalampahan mangsa para Pandawa rék ngahontal puncak gunung Himalaya. Saméméhna, Drupadi tiwas sarta disusul ku baraya sakembaranana Nakula nyaéta Sadéwa. Sabot Nakula ngajengkang kana taneuh, Bima nanya ka Yudistira, "Lanceuk kuring, adi urang ieu pohara getol sarta penurut. Manéhna ogé pohara kasep sarta euweuh anu bisa nandingan. Naha manéhna hirupna ngan nepi ka dieu?". Yudistira anu wijaksana némbalan, "Memang bener yén manéhna pohara getol sarta gumbira ngajalankeun paréntah urang. Tapi kanyahokeun ku manéh yén Nakula pohara agul ku kakasépna sarta henteu daék ngéléhan. Alatan lampahna kasebut, manéhna ngan hirup nepi ka dieu". Sanggeus ngadéngé guaran Yudistira, mangka Bima jeung Arjuna neruskeun lalampahan maranéhanana. Maranéhanana ninggalkeun layon Nakula di dinya tanpa upacara beuleum layon anu sakuduna.
Nakula dina pawayangan Sunda jeung Jawa[édit | sunting sumber]
Nakula dina padalangan Sunda jeung Jawa disebut ogé Pinten (ngaran tutuwuhan anu daunna bisa dipaké ubar). Manéhna mangrupa anak kaopat Prabu Pandu Déwanata, raja nagara Astinapura ti Déwi Madrim, puteri Prabu Mandrapati jeung Déwi Téjawati, ti nagara Mandaraka. Manéhna lahir kembar jeung adina, Sadéwa. Nakula ogé boga tilu baraya sabapa, nyaéta Yudistira, Bima sarta Arjuna
Nakula mahér numpak kuda sarta pinter ngagunakeun pakarang panah jeung lembing. Nakula moal bisa poho ngeunaan sagala hal anu dipikanyaho ku manéhna alatan boga Aji Pranawajati paméré Ditya Sapujagad, sénapati nagara Amertani.
Nakula miboga watek jujur, satia, taat, welas asih, nyaho ngabales budi sarta bisa nyimpen rusiah. Manéhna dumuk di kasatriaan Sawojajar, wewengkon nagara Amarta. Nakula miboga dua urang pamajikan nyaéta:
- Dewi Sayati puteri Prabu Kridakirata, raja nagara Awuawulangit, sarta meunang dua urang anak nu masing-masing ngaranna Bambang Pramusinta jeung Déwi Pramuwati.
- Déwi Srengganawati, puteri Resi Badawanganala, kuya raksasa anu dumuk di walungan Wailu (nurutkeun Purwacarita, Badawanangala dipikawanoh salaku raja nagara Gisiksamudra landihan Ékapratala) sarta meunang turunan saurang putri nu ngaranna Déwi Sritanjung.
Sanggeus réngsé perang Baratayuda, Nakula diangkat jadi raja nagara Mandaraka luyu jeung amanat Prabu Salya lanceuk indungna, Déwi Madrim.