text:
Wangsit Siliwangi
Carita Pantung Ngahiangna Pajajaran
Mukakeun turub mandepun
Nyampeur nu dihandeuleumkeun
Teundeun poho nu baréto
Nu mangkuk di saung butut
Ukireun dina lalangit
Tataheun di jero iga!
WANGSIT SILIWANGI
Daréngékeun! Nu dék tetep ngilu jeung ngaing, geura misah ka beulah kidul! Anu hayang balik deui ka dayeuh nu ditinggalkeun, geura misah ka beulah kalér! Anu dék kumawula ka nu keur jaya, geura misah ka beulah wétan! Anu moal milu ka saha-saha, geura misah ka beulah kulon!
Daréngékeun! Dia nu di beulah wétan, masing nyaraho: Kajayaan milu jeung dia! Nya turunan dia nu engkéna bakal maréntah ka dulur jeung ka batur. Tapi masing nyaraho, arinyana bakal kamalinaan. Engkéna bakal aya babalesna. Jig geura narindak!
Dia nu di beulah kulon! Papay ku dia lacak Ki Santang! Sabab engkéna, turunan dia jadi panggeuing ka dulur jeung ka batur. Ka batur urut salembur, ka dulur anu nyorang saayunan ka sakabéh nu rancagé di haténa. Engké jaga, mun tengah peuting, ti gunung Halimun kadéngé sora tutunggulan, tah éta tandana; saturunan dia disambat ku nu dék kawin di Lebak Cawéné. Ulah sina talangké, sabab talaga bakal bedah! Jig geura narindak! Tapi ulah ngalieuk ka tukang!
Dia nu marisah ka beulah kalér, daréngékeun! Dayeuh ku dia moal kasampak. Nu ka sampak ngan ukur tegal baladaheun. Turunan dia, lolobana bakal jadi somah. Mun aya nu jadi pangkat, tapi moal boga kakawasaan. Arinyana engké jaga, bakal ka seundeuhan batur. Loba batur ti nu anggang, tapi batur anu nyusahkeun. Sing waspada!
Sakabéh turunan dia ku ngaing bakal dilanglang. Tapi, ngan di waktu anu perelu. Ngaing bakal datang deui, nulungan nu barutuh, mantuan anu sarusah, tapi ngan nu hadé laku-lampahna. Mun ngaing datang moal kadeuleu; mun ngaing nyarita moal kadéngé. Mémang ngaing bakal datang. Tapi ngan ka nu rancagé haténa, ka nu weruh di semu anu saéstu, anu ngarti kana wangi anu sajati jeung nu surti lantip pikirna, nu hadé laku lampahna. Mun ngaing datang; teu ngarupa teu nyawara, tapi méré céré ku wawangi. Ti mimiti poé ieu, Pajajaran leungit ti alam hirup. Leungit dayeuhna, leungit nagarana. Pajajaran moal ninggalkeun tapak, jaba ti ngaran pikeun nu mapay. Sabab bukti anu kari, bakal réa nu malungkir! Tapi engké jaga bakal aya nu nyoba-nyoba, supaya anu laleungit kapanggih deui. Nya bisa, ngan mapayna kudu maké amparan. Tapi anu marapayna loba nu arieu-aing pang pinterna. Mudu arédan heula.
Engké bakal réa nu kapanggih, sabagian-sabagian. Sabab kaburu dilarang ku nu disebut Raja Panyelang! Aya nu wani ngoréhan terus terus, teu ngahiding ka panglarang; ngoréhan bari ngalawan, ngalawan sabari seuri. Nyaéta budak angon; imahna di birit leuwi, pantona batu satangtungeun, kahieuman ku handeuleum, karimbunan ku hanjuang. Ari ngangonna? Lain kebo lain embé, lain méong lain banténg, tapi kalakay jeung tutunggul. Inyana jongjon ngorehan, ngumpulkeun anu kapanggih. Sabagian disumputkeun, sabab acan wayah ngalalakonkeun. Engke mun geus wayah jeung mangsana, baris loba nu kabuka jeung raréang ménta dilalakonkeun. Tapi, mudu ngalaman loba lalakon, anggeus nyorang: undur jaman datang jaman, saban jaman mawa lalakon. Lilana saban jaman, sarua jeung waktuna nyukma, ngusumah jeung nitis, laju nitis dipinda sukma.
Daréngékeun! Nu kiwari ngamusuhan urang, jaradi rajana ngan bakal nepi mangsa: tanah bugel sisi Cibantaeun dijieun kandang kebo dongkol. Tah di dinya, sanagara bakal jadi sampalan, sampalan kebo barulé, nu diangon ku jalma jangkung nu tutunjuk di alun-alun. Ti harita, raja-raja dibelenggu. Kebo bulé nyekel bubuntut, turunan urang narik waluku, ngan narikna henteu karasa, sabab murah jaman seubeuh hakan.
Ti dinya, waluku ditumpakan kunyuk; laju turunan urang aya nu lilir, tapi lilirna cara nu kara hudang tina ngimpi. Ti nu laleungit, tambah loba nu manggihna. Tapi loba nu pahili, aya kabawa nu lain mudu diala! Turunan urang loba nu hanteu engeuh, yén jaman ganti lalakon ! Ti dinya gehger sanagara. Panto nutup di buburak ku nu ngaranteur pamuka jalan; tapi jalan nu pasingsal!
Nu tutunjuk nyumput jauh; alun-alun jadi suwung, kebo bulé kalalabur; laju sampalan nu diranjah monyét! Turunan urang ngareunah seuri, tapi seuri teu anggeus, sabab kaburu: warung béak ku monyét, sawah béak ku monyét, leuit béak ku monyét, kebon béak ku monyét, sawah béak ku monyét, cawéné rareuneuh ku monyét. Sagala-gala diranjah ku monyét. Turunan urang sieun ku nu niru-niru monyét. Panarat dicekel ku monyet bari diuk dina bubuntut. Walukuna ditarik ku turunan urang keneh. Loba nu paraeh kalaparan. ti dinya, turunan urang ngarep-ngarep pelak jagong, sabari nyanyahoanan maresék caturangga. Hanteu arengeuh, yén jaman geus ganti deui lalakon.
Laju hawar-hawar, ti tungtung sagara kalér ngaguruh ngagulugur, galudra megarkeun endog. Génjlong saamparan jagat! Ari di urang ? Ramé ku nu mangpring. Pangpring sabuluh-buluh gading. Monyét ngumpul ting rumpuyuk. Laju ngamuk turunan urang; ngamukna teu jeung aturan. loba nu paraéh teu boga dosa. Puguh musuh, dijieun batur; puguh batur disebut musuh. Ngadak-ngadak loba nu pangkat nu maréntah cara nu édan, nu bingung tambah baringung; barudak satepak jaradi bapa. nu ngaramuk tambah rosa; ngamukna teu ngilik bulu. Nu barodas dibuburak, nu harideung disieuh-sieuh. Mani sahéng buana urang, sabab nu ngaramuk, henteu beda tina tawon, dipaléngpéng keuna sayangna. Sanusa dijieun jagal. Tapi, kaburu aya nu nyapih; nu nyapihna urang sabrang.
Laju ngadeg deui raja, asalna jalma biasa. Tapi mémang titisan raja. Titisan raja baheula jeung biangna hiji putri pulo Dewata. da puguh titisan raja; raja anyar hésé apes ku rogahala! Ti harita, ganti deui jaman. Ganti jaman ganti lakon! Iraha? Hanteu lila, anggeus témbong bulan ti beurang, disusul kaliwatan ku béntang caang ngagenclang. Di urut nagara urang, ngadeg deui karajaan. Karajaan di jeroeun karajaan jeung rajana lain teureuh Pajajaran.
Laju aya deui raja, tapi raja, raja buta nu ngadegkeun lawang teu beunang dibuka, nangtungkeun panto teu beunang ditutup; nyieun pancuran di tengah jalan, miara heulang dina caringin, da raja buta! Lain buta duruwiksa, tapi buta henteu neuleu, buaya eujeung ajag, ucing garong eujeung monyét ngarowotan somah nu susah. Sakalina aya nu wani ngageuing; nu diporog mah lain satona, tapi jelema anu ngélingan. Mingkin hareup mingkin hareup, loba buta nu baruta, naritah deui nyembah berhala. Laju bubuntut salah nu ngatur, panarat pabeulit dina cacadan; da nu ngawalukuna lain jalma tukang tani. Nya karuhan: taraté hépé sawaréh, kembang kapas hapa buahna; buah paré loba nu teu asup kana aseupan............................. Da bonganan, nu ngebonna tukang barohong; nu tanina ngan wungkul jangji; nu palinter loba teuing, ngan pinterna kabalinger.
Ti dinya datang budak janggotan. Datangna sajamang hideung bari nyorén kanéron butut, ngageuingkeun nu keur sasar, ngélingan nu keur paroho. Tapi henteu diwararo! Da pinterna kabalinger, hayang meunang sorangan. Arinyana teu areungeuh, langit anggeus semu beureum, haseup ngebul tina pirunan. Boro-boro dék ngawaro, malah budak nu janggotan, ku arinyana ditéwak diasupkeun ka pangbérokan. Laju arinyana ngawut-ngawut dapur batur, majarkeun néangan musuh; padahal arinyana nyiar-nyiar pimusuheun.
Sing waspada! Sabab engké arinyana, bakal nyaram Pajajaran didongéngkeun. Sabab sarieuneun kanyahoan, saenyana arinyana anu jadi gara-gara sagala jadi dangdarat. Buta-buta nu baruta; mingkin hareup mingkin bedegong, ngaleuwihan kebo bulé. Arinyana teu nyaraho, jaman manusa dikawasaan ku sato!
Jayana buta-buta, hanteu pati lila; tapi, bongan kacarida teuing nyangsara ka somah anu pada ngarep-ngarep caringin reuntas di alun-alun. Buta bakal jaradi wadal, wadal pamolahna sorangan. Iraha mangsana? Engké, mun geus témbong budak angon! Ti dinya loba nu ribut, ti dapur laju salembur, ti lembur jadi sanagara! Nu barodo jaradi gélo marantuan nu garelut, dikokolotan ku budak buncireung! Matakna garelut? Marebutkeun warisan. Nu hawek hayang loba; nu boga hak marénta bagianana. Ngan nu aréling caricing. Arinyana mah ngalalajoan. Tapi kabarérang.
Nu garelut laju rareureuh; laju kakara arengeuh; kabéh gé taya nu meunang bagian. Sabab warisan sakabéh béak, béakna ku nu nyarekel gadéan. Buta-buta laju nyarusup, nu garelut jadi kareueung, sarieuneun ditempuhkeun leungitna nagara. Laju naréangan budak angon, nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung, nu dihateup ku handeuleum ditihangan ku hanjuang. Naréanganana budak tumbal. sejana dék marénta tumbal. Tapi, budak angon enggeus euweuh, geus narindak babarengan jeung budak anu janggotan; geus mariang pindah ngababakan, parindah ka Lebak Cawéné!
Nu kasampak ngan kari gagak, keur ngelak dina tutunggul. Daréngékeun! Jaman bakal ganti deui. tapi engké, lamun Gunung Gedé anggeus bitu, disusul ku tujuh gunung. Génjlong deui sajajagat. Urang Sunda disarambat; urang Sunda ngahampura. Hadé deui sakabéhanana. Sanagara sahiji deui. Nusa Jaya, jaya deui; sabab ngadeg ratu adil; ratu adil nu sajati.
Tapi ratu saha? Ti mana asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho. Ayeuna mah, siar ku dia éta budak angon!
Jig geura narindak! Tapi, ulah ngalieuk ka tukang! peryori naskah aslina ? aya di abah


c: text/html

text:
Lutung Kasarung
Kacaturkeun di nagara Pasir Batang, Prabu Tapa Ageung ti praméswari Niti Suwari kagungan putra tujuh, istri wungkul. Nu kahiji kakasihna Purbararang, nu kadua Purbaéndah, nu katilu Purbadéwata, nu kaopat Purbakancana, nu kalima Purbamanik, nu kagenep Purbaleuwih jeung nu katujuh Purbasari. Ngaraos parantos sepuh, Prabu Tapa Ageung ngersakeun ngabagawan, badé tatapa di leuweung. Nu dicadangkeun ngagentos ngeuyeuk dayeuh ngolah nagara téh lain Purbararang putra cikal, tapi bet Purbasari, putra bungsu. Atuh munasabah baé, Purbararang asa kaunghak. Amarahna teu katahan, asa dihina asa ditincak hulu. Purbasari diusir ti dayeuh dibuang ka Gunung Cupu. Kacaturkeun di Kahiangan, Guruminda, putra déwata cikalna, titisan Guriang Tunggal, ngimpén gaduh garwa anu sarupa jeung Sunan Ambu. Saur Sunan Ambu, “Jung, geura boro pijodoeun hidep. Aya nu sakarupa jeung Ambu. Tapi…ulah torojogan, anggo heula ieu raksukan…lutung!” Janggélék Guruminda minda rupa jadi lutung, katelah Lutung Kasarung. Kocap deui di nagara Pasir Batang. Prabu Tapa Ageung ngersakeun hayang tuang daging lutung. Nya nimbalan Léngsér kudu mentés Aki Panyumpit ngala lutung ka leuweung. Aki Panyumpit gasik ngasruk leuweung néangan lutung. Tapi dadak sakala, leuweung jadi sepi taya sasatoan. Bororaah sato kayaning peucang jeung lutung, sireum ogé taya nu ngarayap cék wiwilanganana mah. Aki Panyumpit téh méh pegat pangharepan. Barang rék mulang, dina tangkal peundeuy bet kabeneran manggih lutung keur guguntayangan. Ari rék disumpit, celengkeung téh lutung nyoara: “Éh, Aki, bet kaniaya. Ulah disumpit! Kuring téh rék ngaku bapa pulung ka Aki. Hayang betah di dunya, hayang nyaho anu dingaranan karaton.” “Sukur atuh, sok geura turun,” walon Aki Panumpit bengong, aya lutung bisa ngomong. Singhoréng Lutung Kasarung téa. Déwata minda rupa turun ka dunya. Lutung Kasarung dibawa ku Aki Panyumpit, dihaturkeun ka karaton. Tapi barang rék dipeuncit, taya pakarang nu teurak. Sang Lutung teu bisa dirogahala. Tungtungna mah, saur Ratu, “Léngsér pasrahkeun baé ka anak kami, sugan butuh keur pibujangeun.” Nya atuh ku Léngsér dipasrahkeun ka Purbararang. Ari walonna téh bet: “Daék sotéh ngabujangkeun, lamun jalma nu utama. Mun lalaki turunan mantri, ari lutung mah sangeuk teuing!” Deregdeg léngsér ka putra nu kadua, teu ditampa. Ka anu katilu, nya kitu kénéh. Pajarkeun téh, lain teu hayang nampa, ngan sieun ku Si Tétéh.
Léngsér mulang deui ka Purbararang, pokna téh,” Nya sok baé atuh, bisi pajar nampik pasihan rama.” Lutung kasarung tetep di karaton. Belenyeng lumpat ngintip para mojang nu lalenjang keur ngagembrang ninun. Keur jarongjong ninun, ari koloprak téh taropong Purbararang moncor ka kolong balé. “Cing Adi, pangnyokotkeun taropong!” “Ih, Tétéh, apan boga bujang lutung,” Cék Purbaleuwih. “Cing lutung pangyokotkeun taropong di kolong balé!” Deregdeg lutung lumpat. Ulang-ileng, top taropong dicokot. Ari béréwék téh dibébékkeun mani jadi lima, sor disodorkeun! “Jurig lutung, taropong aing sabogoh-bogoh dibébékkeun! Léngsér! Teu sudi kami mah, anteurkeun Si Lutung ka Si Purbasari di leuweung!” Jut Léngsér turun, Lutung unggeuk, tuluy nuturkeun. Lutung Kasarung ditampa ku Purbasari. “Éh Mama Léngsér, geunig Si Tétéh aya kénéh adilna. Kajeun lutung, tamba suwung. Kajeun hideung, tamba keueung nu di leuweung. Kajeun goréng, tamba jempé nu nyorangan. Hatur nuhun béjakeun ka Si Tétéh.” Tutas haturan, Léngsér mulang ka karaton. Caturkeun di sisi leuweung. Purbasari ngagolér dina palupuh sabébék, di hateup welit sajalon. Lutung kasarung ngangres ningal kaayaan putri. Rep Sang Putri disirep. “Utun, urang saré jeung kaula. Kula mah banget ku tunduh!” “Oaah, Sang Putri, lutung mah tara saré jeung manusa, bisi geuleuheun!” Reup Putri Purbasari kulem tibra pisan. “Éh, deudeuh teuing. Putri téh nalangsa pisan. Aing rék nénéda ka Sunan Ambu, neda sapaat para bujangga, niat misalin Sang Putri meungpeung saré,” gerentes Lutung Kasarung, Guruminda mamalihan. Raksukan digédogkeun, bray baranang siga béntang, kakasépan Guruminda kahiangan. Panejana tinekanan, sajiadna katurutan. Jleg ngajenggléng karatonna, leuwih agréng ti nagara. Purbasari dipangku, diébogkeun dina kasur tujuh tumpang, disimbut sutra banggala, disumpal ku benang emas. Janggélék Gurumiinda jadi lutung deui, tapakur di sisi balé kancana. Kabeungharan jeung kamulyaan Purbasari di gunung kasampir-sampir ka nagara. Purbararang, nu goréng budi ti leuleutik, nu goréng lampah ti bubudak, beuki tambah sirik, beuki tambah ceuceub. Ruparupa akal dikotéktak, sangkan aya alesan keur ngarah pati Purbasari.
paloba-loba samping. Cunduk kana waktuna. Purbasari dipentés nyieun pakarang tatanén étém bingkeng jeung jarum potong. Tapi Purbasari unggul kénéh. Mangka saat sapeuting. jadi praméswari Guruminda. tapi teu bisa majar kumaha. Ngan anu pangais bungsu. Lutung Kasarung ngagédogkeun raksukanana. ngajak pakasép-kasép beubeureuh. Purbasari ngadeg ratu di Pasirbatang. baranyay hurung.wordpress. ciciptaan tina raksukan Lutung Kasarung jadi papatih di Pasir Batang. anu welasan ti baheula ka Purbasari. Sagorénggoréngna beubeureuh manéhna. dihukum kudu jadi pangangon. Tungtungna Purbararang pinuh ku haté dir jeung ujub. kakasih Indrajaya. lutung. leuwi Sipatahunan. Tina Gapura Basa Jilid 2. Geus tangtu Purbasari dibéré pasir anu pangangar-angarna. Hidayat Suryalaga. Indrajaya ngamuk.com/2008/04/24/lutung-kasarung/
. banténg téh katungtun ku Purbasari ka nagara. Rupa-rupa ékol Purbararang. ari Purbararang mah di tempat nu hadé. Ku kasaktén Lutung Kasarung. papanjang-panjang buuk. janggélék jadi Guruminda deui. Indrajaya mah dihukum jadi pangarit. Ari Purbararang jeung sadérékna nu opat deui. Purbaleuwih. Purbasari. ditikahkeun ka Ki Bagus Lembu Halang. Purbasari éléh. ieu tanjakan téh laksana. kudu bisa mendet parakan Baranangsiang.Mimitna Purbasari diperih pati. Tapi rayat jeung jaksa nagara mutus teu weléh Purbasari anu unggul. kaungkulan kadigjayaanana. tenggekna kari saketokkeun diteukteuk. antukna Purbasari diajak pangeunah-ngeunah olahan. Mun teu bukti teukteuk beuheung keur tandonna. Tuluy Purbasari dititah ngala banténg ti leuweung. dibantu Sunan Ambu jeung para bujangga. Sakasép-kasépna beubeureuh Purbasari. da pubuh manusa. Lutung Kasarung manggih putri panyileukanana. spk.
Sumber: http://bujanggamanik. pageulis-geulis rupa. jeung ditangtang pahadé-hadé ngahuma. dibekelan arit timah. Ku pitulung Lutung Kasarung. Karya Drs. Putri nu sasorot jeung Sunan Ambu.
Nu ka sampak ngan ukur tegal baladaheun. supaya engké jagana. saturunan dia disambat ku nu dék kawin di Lebak Cawéné. arinyana bakal kamalinaan. Mun aya nu jadi pangkat. daréngékeun! Dayeuh ku dia moal kasampak. geura misah ka beulah wétan! Anu moal milu ka saha-saha. Ulah sina talangké. ngilu rudin bari lapar. pikeun hirup ka hareupna. mun tengah peuting. geura misah ka beulah kalér! Anu dék kumawula ka nu keur jaya. tapi Pajajaran anu anyar. Tapi masing nyaraho. najan dia kabéhan ka ngaing pada satia! Tapi ngaing henteu meunang mawa dia pipilueun. ka dulur anu nyorang saayunan ka sakabéh nu rancagé di haténa. Dia mudu marilih. Engké jaga. ngilu hirup jadi balangsak. tapi moal
. lolobana bakal jadi somah. nu ngadegna digeuingkeun ku obah jaman! Pilih! ngaing moal ngahalang-halang. Engkéna bakal aya babalesna. masing nyaraho: Kajayaan milu jeung dia! Nya turunan dia nu engkéna bakal maréntah ka dulur jeung ka batur. Ka batur urut salembur. lapar baé jeung balangsak. jembar senang sugih mukti. tah éta tandana. bisa ngadegkeun deui Pajajaran! Lain Pajajaran nu kiwari. sabab talaga bakal bedah! Jig geura narindak! Tapi ulah ngalieuk ka tukang! Dia nu marisah ka beulah kalér.” Daréngékeun! Nu dék tetep ngilu jeung ngaing. Jig geura narindak! Dia nu di beulah kulon! Papay ku dia lacak Ki Santang! Sabab engkéna. sapun kula jurungkeun Mukakeun turub mandepun Nyampeur nu dihandeuleumkeun Teundeun poho nu baréto Nu mangkuk di saung butut Ukireun dina lalangit Tataheun di jero iga!
Saur Prabu Siliwangi ka balad Pajajaran anu milu mundur dina sateuacana ngahiang : “Lalakon urang ngan nepi ka poé ieu. geura misah ka beulah kidul! Anu hayang balik deui ka dayeuh nu ditinggalkeun. Turunan dia. ti gunung Halimun kadéngé sora tutunggulan. Sabab pikeun ngaing. anu somah sakabéhna.Carita Pantun Ngahiangna Pajajaran
Carita Pantun Ngahiangna Pajajaran Pun. geura misah ka beulah kulon! Daréngékeun! Dia nu di beulah wétan. hanteu pantes jadi Raja. turunan dia jadi panggeuing ka dulur jeung ka batur.
boga kakawasaan. Mun ngaing datang moal kadeuleu. laju sampalan nu diranjah monyét! Turunan urang ngareunah seuri. Ari ngangonna? Lain kebo lain embé. karimbunan ku hanjuang. Panarat dicekel ku monyet bari diuk dina bubuntut. Arinyana engké jaga. ka nu weruh di semu anu saéstu. anu ngarti kana wangi anu sajati jeung nu surti lantip pikirna. raja-raja dibelenggu. jaba ti ngaran pikeun nu mapay. jaradi rajana ngan bakal nepi mangsa: tanah bugel sisi Cibantaeun dijieun kandang kebo dongkol. Mun ngaing datang. Loba batur ti nu anggang. tapi lilirna cara nu kara hudang tina ngimpi. Ti harita. waluku ditumpakan kunyuk. imahna di birit leuwi. leungit nagarana. Tapi loba nu pahili. Nyaéta budak angon. Mudu arédan heula. Lilana saban jaman. ngan narikna henteu karasa. Tah di dinya. Tapi ngan ka nu rancagé haténa. Pajajaran leungit ti alam hirup. ngan di waktu anu perelu. Engke mun geus wayah jeung mangsana. ngusumah jeung nitis. tapi jalan nu pasingsal! Nu tutunjuk nyumput jauh. Tapi anu marapayna loba nu arieu-aing pang pinterna. sabari nyanyahoanan maresék caturangga. ngalawan sabari seuri. yén jaman ganti lalakon ! Ti dinya gehger sanagara. leuit béak ku monyét. nulungan nu barutuh. mudu ngalaman loba lalakon. Leungit dayeuhna. Kebo bulé nyekel bubuntut. Nya bisa. bakal réa nu malungkir! Tapi engké jaga bakal aya nu nyoba-nyoba. baris loba nu kabuka jeung raréang ménta dilalakonkeun. sarua jeung waktuna nyukma. teu ngarupa teu nyawara. Ti mimiti poé ieu. sawah béak ku monyét. supaya anu laleungit kapanggih deui. bakal ka seundeuhan batur. cawéné rareuneuh ku monyét. aya kabawa nu lain mudu diala! Turunan urang loba nu hanteu engeuh. ti dinya. Tapi. yén jaman geus ganti deui lalakon. alun-alun jadi suwung. Inyana jongjon ngorehan. laju turunan urang aya nu lilir. anggeus nyorang: undur jaman datang jaman. sabab kaburu: warung béak ku monyét. saban jaman mawa lalakon. turunan urang ngarep-ngarep pelak jagong. turunan urang narik waluku. kebon béak ku monyét. ngumpulkeun anu kapanggih. tapi seuri teu anggeus. Ti dinya. nu diangon ku jalma jangkung nu tutunjuk di alun-alun. laju nitis dipinda sukma. Tapi. Sing waspada! Sakabéh turunan dia ku ngaing bakal dilanglang.
. lain méong lain banténg. tambah loba nu manggihna. Sagala-gala diranjah ku monyét. Daréngékeun! Nu kiwari ngamusuhan urang. tapi ngan nu hadé laku-lampahna. mantuan anu sarusah. kebo bulé kalalabur. Ngaing bakal datang deui. Sabagian disumputkeun. Sabab bukti anu kari. ngoréhan bari ngalawan. Hanteu arengeuh. Sabab kaburu dilarang ku nu disebut Raja Panyelang! Aya nu wani ngoréhan terus terus. tapi méré céré ku wawangi. ngan mapayna kudu maké amparan. Ti nu laleungit. nu hadé laku lampahna. Engké bakal réa nu kapanggih. pantona batu satangtungeun. sabab acan wayah ngalalakonkeun. teu ngahiding ka panglarang. sawah béak ku monyét. Pajajaran moal ninggalkeun tapak. mun ngaing nyarita moal kadéngé. sampalan kebo barulé. sabagian-sabagian. sanagara bakal jadi sampalan. tapi kalakay jeung tutunggul. tapi batur anu nyusahkeun. Panto nutup di buburak ku nu ngaranteur pamuka jalan. sabab murah jaman seubeuh hakan. Loba nu paraeh kalaparan. Mémang ngaing bakal datang. kahieuman ku handeuleum. Walukuna ditarik ku turunan urang keneh. Turunan urang sieun ku nu niru-niru monyét.
sabab nu ngaramuk. asalna jalma biasa. naritah deui nyembah berhala. loba nu paraéh teu boga dosa. Titisan raja baheula jeung biangna hiji putri pulo Dewata. haseup ngebul tina pirunan. anggeus témbong bulan ti beurang. saenyana arinyana anu jadi gara-gara sagala jadi dangdarat. Mani sahéng buana urang. Sing waspada! Sabab engké arinyana. Nya karuhan: taraté hépé sawaréh. langit anggeus semu beureum. wadal pamolahna sorangan. Tapi henteu diwararo! Da pinterna kabalinger. ku arinyana ditéwak diasupkeun ka pangbérokan. nu bingung tambah baringung. nu diporog mah lain satona. barudak satepak jaradi bapa. dikokolotan ku budak buncireung! Matakna garelut? Marebutkeun warisan. Nu hawek hayang loba. Ngan nu aréling caricing. Tapi kabarérang.. Datangna sajamang hideung bari nyorén kanéron butut. ngélingan nu keur paroho. loba buta nu baruta. disusul kaliwatan ku béntang caang ngagenclang. nu boga hak marénta bagianana. ucing garong eujeung monyét ngarowotan somah nu susah. henteu beda tina tawon. raja buta nu ngadegkeun lawang teu beunang dibuka. majarkeun néangan musuh. dijieun batur. bongan kacarida teuing nyangsara ka somah anu pada ngarep-ngarep caringin reuntas di alun-alun. Buta bakal jaradi wadal. ngan pinterna kabalinger.
. dipaléngpéng keuna sayangna. da raja buta! Lain buta duruwiksa. ngadeg deui karajaan. Di urut nagara urang. galudra megarkeun endog. tapi jelema anu ngélingan. Sakalina aya nu wani ngageuing. Boro-boro dék ngawaro. Sanusa dijieun jagal. Da bonganan. Ti dinya datang budak janggotan. nyieun pancuran di tengah jalan. Pangpring sabuluh-buluh gading. malah budak nu janggotan. nu palinter loba teuing. hayang meunang sorangan. Laju ngamuk turunan urang. Arinyana mah ngalalajoan. da puguh titisan raja. Laju bubuntut salah nu ngatur. Ganti jaman ganti lakon! Iraha? Hanteu lila. bakal nyaram Pajajaran didongéngkeun.Laju hawar-hawar. tapi buta henteu neuleu. ti dapur laju salembur. Laju ngadeg deui raja. ganti deui jaman. Sabab sarieuneun kanyahoan. tapi. da nu ngawalukuna lain jalma tukang tani. jaman manusa dikawasaan ku sato! Jayana buta-buta. Monyét ngumpul ting rumpuyuk. ngamukna teu jeung aturan. Tapi mémang titisan raja. nangtungkeun panto teu beunang ditutup. tapi raja. Buta-buta nu baruta. Laju aya deui raja. nu ngaramuk tambah rosa. hanteu pati lila. Karajaan di jeroeun karajaan jeung rajana lain teureuh Pajajaran. ti lembur jadi sanagara! Nu barodo jaradi gélo marantuan nu garelut. ngamukna teu ngilik bulu. Génjlong saamparan jagat! Ari di urang ? Ramé ku nu mangpring. Iraha mangsana? Engké. nu ngebonna tukang barohong. nu harideung disieuh-sieuh. Ngadak-ngadak loba nu pangkat nu maréntah cara nu édan. nu tanina ngan wungkul jangji. buaya eujeung ajag. ngaleuwihan kebo bulé. panarat pabeulit dina cacadan. Puguh musuh. kaburu aya nu nyapih. kembang kapas hapa buahna. Mingkin hareup mingkin hareup. puguh batur disebut musuh. mun geus témbong budak angon! Ti dinya loba nu ribut. buah paré loba nu teu asup kana aseupan………………………. Nu barodas dibuburak. Laju arinyana ngawut-ngawut dapur batur. Tapi. Arinyana teu nyaraho. nu nyapihna urang sabrang. ngageuingkeun nu keur sasar. Arinyana teu areungeuh. raja anyar hésé apes ku rogahala! Ti harita. padahal arinyana nyiar-nyiar pimusuheun. mingkin hareup mingkin bedegong. ti tungtung sagara kalér ngaguruh ngagulugur. miara heulang dina caringin.
lamun Gunung Gedé anggeus bitu. nu garelut jadi kareueung. Hadé deui sakabéhanana. Naréanganana budak tumbal. ulah ngalieuk ka tukang!
Sumber: http://nurahmad. Nusa Jaya. keur ngelak dina tutunggul. Urang Sunda disarambat. geus mariang pindah ngababakan. siar ku dia éta budak angon! Jig geura narindak! Tapi. nu dihateup ku handeuleum ditihangan ku hanjuang. jaya deui. sabab ngadeg ratu adil. tapi engké. ratu adil nu sajati. Tapi. geus narindak babarengan jeung budak anu janggotan. Sanagara sahiji deui. Laju naréangan budak angon. urang Sunda ngahampura. laju kakara arengeuh.wordpress. béakna ku nu nyarekel gadéan. Tapi ratu saha? Ti mana asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho.com/wasiat-nusantara/uga-wangsit-siliwangi-sunda/
. sejana dék marénta tumbal.Nu garelut laju rareureuh. Buta-buta laju nyarusup. disusul ku tujuh gunung. Daréngékeun! Jaman bakal ganti deui. Sabab warisan sakabéh béak. budak angon enggeus euweuh. kabéh gé taya nu meunang bagian. sarieuneun ditempuhkeun leungitna nagara. Ayeuna mah. Génjlong deui sajajagat. parindah ka Lebak Cawéné! Nu kasampak ngan kari gagak. nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung.
Uga Wangsit Siliwangi (sunda)
Carita Pantun Ngahiangna Pajajaran Carita Pantun Ngahiangna Pajajaran Pun. geura misah ka beulah kidul! Anu hayang balik deui ka dayeuh nu ditinggalkeun. supaya engké jagana. turunan dia jadi panggeuing ka dulur jeung ka batur. lolobana bakal jadi somah. Engké jaga. ka dulur anu nyorang saayunan ka sakabéh nu rancagé di haténa.” Daréngékeun! Nu dék tetep ngilu jeung ngaing. Turunan dia. Tapi masing nyaraho. lapar baé jeung balangsak. mun tengah peuting. masing nyaraho: Kajayaan milu jeung dia! Nya turunan dia nu engkéna bakal maréntah ka dulur jeung ka batur. najan dia kabéhan ka ngaing pada satia! Tapi ngaing henteu meunang mawa dia pipilueun. Engkéna bakal aya babalesna. Mun aya nu jadi pangkat. Sabab pikeun ngaing. tah éta tandana. tapi moal boga
. daréngékeun! Dayeuh ku dia moal kasampak. nu ngadegna digeuingkeun ku obah jaman! Pilih! ngaing moal ngahalang-halang. Ka batur urut salembur. bisa ngadegkeun deui Pajajaran! Lain Pajajaran nu kiwari. geura misah ka beulah kalér! Anu dék kumawula ka nu keur jaya. Nu ka sampak ngan ukur tegal baladaheun. anu somah sakabéhna. Dia mudu marilih. sapun kula jurungkeun Mukakeun turub mandepun Nyampeur nu dihandeuleumkeun Teundeun poho nu baréto Nu mangkuk di saung butut Ukireun dina lalangit Tataheun di jero iga!
Saur Prabu Siliwangi ka balad Pajajaran anu milu mundur dina sateuacana ngahiang : “Lalakon urang ngan nepi ka poé ieu. pikeun hirup ka hareupna. arinyana bakal kamalinaan. geura misah ka beulah wétan! Anu moal milu ka saha-saha. ngilu hirup jadi balangsak. jembar senang sugih mukti. ngilu rudin bari lapar. hanteu pantes jadi Raja. ti gunung Halimun kadéngé sora tutunggulan. sabab talaga bakal bedah! Jig geura narindak! Tapi ulah ngalieuk ka tukang! Dia nu marisah ka beulah kalér. geura misah ka beulah kulon! Daréngékeun! Dia nu di beulah wétan. saturunan dia disambat ku nu dék kawin di Lebak Cawéné. Ulah sina talangké. Jig geura narindak! Dia nu di beulah kulon! Papay ku dia lacak Ki Santang! Sabab engkéna. tapi Pajajaran anu anyar.
Ti nu laleungit. tapi lilirna cara nu kara hudang tina ngimpi. aya kabawa nu lain mudu diala! Turunan urang loba nu hanteu engeuh. teu ngarupa teu nyawara. Ari ngangonna? Lain kebo lain embé. Tapi ngan ka nu rancagé haténa. sawah béak ku monyét. mudu ngalaman loba lalakon. Hanteu arengeuh. anu ngarti kana wangi anu sajati jeung nu surti lantip pikirna. nu hadé laku lampahna. Pajajaran moal ninggalkeun tapak. cawéné rareuneuh ku monyét. Leungit dayeuhna. Ti harita. Sing waspada! Sakabéh turunan dia ku ngaing bakal dilanglang. Loba batur ti nu anggang. Engke mun geus wayah jeung mangsana. yén jaman ganti lalakon ! Ti dinya gehger sanagara. sabab murah jaman seubeuh hakan. Inyana jongjon ngorehan. sabari nyanyahoanan maresék caturangga. Nya bisa. ngusumah jeung nitis. nu diangon ku jalma jangkung nu tutunjuk di alun-alun. kahieuman ku handeuleum. ngan di waktu anu perelu. alun-alun jadi suwung. Ti dinya. baris loba nu kabuka jeung raréang ménta dilalakonkeun. sanagara bakal jadi sampalan. Walukuna ditarik ku turunan urang keneh. pantona batu satangtungeun. Panto nutup di buburak ku nu ngaranteur pamuka jalan. karimbunan ku hanjuang. sabab kaburu: warung béak ku monyét. tapi seuri teu anggeus. Mun ngaing datang. Panarat dicekel ku monyet bari diuk dina bubuntut. Ngaing bakal datang deui. Turunan urang sieun ku nu niru-niru monyét. sabagian-sabagian. imahna di birit leuwi. Pajajaran leungit ti alam hirup. tapi jalan nu pasingsal! Nu tutunjuk nyumput jauh. ngan mapayna kudu maké amparan. supaya anu laleungit kapanggih deui. Tapi. ka nu weruh di semu anu saéstu. Arinyana engké jaga. Mudu arédan heula. ti dinya. ngoréhan bari ngalawan. Engké bakal réa nu kapanggih. saban jaman mawa lalakon. Tah di dinya. Daréngékeun! Nu kiwari ngamusuhan urang. waluku ditumpakan kunyuk. lain méong lain banténg. jaradi rajana ngan bakal nepi mangsa: tanah bugel sisi Cibantaeun dijieun kandang kebo dongkol. bakal ka seundeuhan batur. Sabagian disumputkeun. tapi kalakay jeung tutunggul. Mun ngaing datang moal kadeuleu. tapi batur anu nyusahkeun. Tapi anu marapayna loba nu arieu-aing pang pinterna. Sabab kaburu dilarang ku nu disebut Raja Panyelang! Aya nu wani ngoréhan terus terus. kebon béak ku monyét. turunan urang ngarep-ngarep pelak jagong. turunan urang narik waluku. raja-raja dibelenggu. anggeus nyorang: undur jaman datang jaman. leungit nagarana. Tapi. laju nitis dipinda sukma. laju sampalan nu diranjah monyét! Turunan urang ngareunah seuri. tapi ngan nu hadé laku-lampahna. ngan narikna henteu karasa. tambah loba nu manggihna. kebo bulé kalalabur. teu ngahiding ka panglarang. tapi méré céré ku wawangi. Sagala-gala diranjah ku monyét. Loba nu paraeh kalaparan. sarua jeung waktuna nyukma. sampalan kebo barulé. bakal réa nu malungkir! Tapi engké jaga bakal aya nu nyoba-nyoba. Nyaéta budak angon. ngumpulkeun anu kapanggih. Mémang ngaing bakal datang. Ti mimiti poé ieu. Tapi loba nu pahili. sawah béak ku monyét.kakawasaan. jaba ti ngaran pikeun nu mapay. Lilana saban jaman. yén jaman geus ganti deui lalakon. mun ngaing nyarita moal kadéngé.
. sabab acan wayah ngalalakonkeun. Kebo bulé nyekel bubuntut. laju turunan urang aya nu lilir. mantuan anu sarusah. nulungan nu barutuh. Sabab bukti anu kari. ngalawan sabari seuri. leuit béak ku monyét.
Di urut nagara urang. Sakalina aya nu wani ngageuing. buah paré loba nu teu asup kana aseupan………………………. tapi jelema anu ngélingan. langit anggeus semu beureum. Sanusa dijieun jagal. da raja buta! Lain buta duruwiksa. Buta-buta nu baruta. dikokolotan ku budak buncireung! Matakna garelut? Marebutkeun warisan. loba buta nu baruta. Monyét ngumpul ting rumpuyuk. Nya karuhan: taraté hépé sawaréh. kembang kapas hapa buahna. Laju aya deui raja. nu ngebonna tukang barohong. malah budak nu janggotan. kaburu aya nu nyapih. Arinyana teu areungeuh. ti lembur jadi sanagara! Nu barodo jaradi gélo marantuan nu garelut. Tapi. nu diporog mah lain satona. Puguh musuh. Da bonganan. nu palinter loba teuing. galudra megarkeun endog. jaman manusa dikawasaan ku sato! Jayana buta-buta. nu bingung tambah baringung. Nu barodas dibuburak. dipaléngpéng keuna sayangna. nu ngaramuk tambah rosa. saenyana arinyana anu jadi gara-gara sagala jadi dangdarat. Arinyana teu nyaraho. Karajaan di jeroeun karajaan jeung rajana lain teureuh Pajajaran. raja buta nu ngadegkeun lawang teu beunang dibuka. mingkin hareup mingkin bedegong. disusul kaliwatan ku béntang caang ngagenclang. loba nu paraéh teu boga dosa. ku arinyana ditéwak diasupkeun ka pangbérokan. nu nyapihna urang sabrang. nu harideung disieuh-sieuh. ngamukna teu ngilik bulu. nu boga hak marénta bagianana. tapi. Iraha mangsana? Engké. majarkeun néangan musuh. Titisan raja baheula jeung biangna hiji putri pulo Dewata. Laju bubuntut salah nu ngatur. Mingkin hareup mingkin hareup. Ganti jaman ganti lakon! Iraha? Hanteu lila. nu tanina ngan wungkul jangji. mun geus témbong budak angon! Ti dinya loba nu ribut. Ti dinya datang budak janggotan. dijieun batur. Tapi mémang titisan raja. ngan pinterna kabalinger.
. naritah deui nyembah berhala. Ngan nu aréling caricing. Ngadak-ngadak loba nu pangkat nu maréntah cara nu édan. miara heulang dina caringin. ngadeg deui karajaan. puguh batur disebut musuh. wadal pamolahna sorangan. Laju ngamuk turunan urang. bakal nyaram Pajajaran didongéngkeun. Nu hawek hayang loba. da nu ngawalukuna lain jalma tukang tani. ti tungtung sagara kalér ngaguruh ngagulugur. hanteu pati lila.Laju hawar-hawar. barudak satepak jaradi bapa. da puguh titisan raja. bongan kacarida teuing nyangsara ka somah anu pada ngarepngarep caringin reuntas di alun-alun. ucing garong eujeung monyét ngarowotan somah nu susah. Sing waspada! Sabab engké arinyana. Laju arinyana ngawut-ngawut dapur batur. Sabab sarieuneun kanyahoan. ti dapur laju salembur. buaya eujeung ajag. Buta bakal jaradi wadal. henteu beda tina tawon. Datangna sajamang hideung bari nyorén kanéron butut. asalna jalma biasa. tapi raja. ngaleuwihan kebo bulé. ganti deui jaman. ngamukna teu jeung aturan. Boro-boro dék ngawaro. hayang meunang sorangan. Tapi henteu diwararo! Da pinterna kabalinger. haseup ngebul tina pirunan. raja anyar hésé apes ku rogahala! Ti harita. tapi buta henteu neuleu. ngélingan nu keur paroho. nyieun pancuran di tengah jalan. anggeus témbong bulan ti beurang. Arinyana mah ngalalajoan. sabab nu ngaramuk. ngageuingkeun nu keur sasar. Génjlong saamparan jagat! Ari di urang ? Ramé ku nu mangpring. Laju ngadeg deui raja. panarat pabeulit dina cacadan. Pangpring sabuluh-buluh gading. padahal arinyana nyiar-nyiar pimusuheun. nangtungkeun panto teu beunang ditutup. Mani sahéng buana urang. Tapi kabarérang..
Génjlong deui sajajagat.com/2009/05/bojnihqjwdbqhjvcsbkjcncjnbkjwbsk. Sanagara sahiji deui. parindah ka Lebak Cawéné! Nu kasampak ngan kari gagak. laju kakara arengeuh. Tapi ratu saha? Ti mana asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho. Naréanganana budak tumbal. kabéh gé taya nu meunang bagian. Ayeuna mah. Laju naréangan budak angon. budak angon enggeus euweuh. nu garelut jadi kareueung. disusul ku tujuh gunung.html
. sarieuneun ditempuhkeun leungitna nagara. Sabab warisan sakabéh béak. geus narindak babarengan jeung budak anu janggotan. sejana dék marénta tumbal. Tapi. lamun Gunung Gedé anggeus bitu. siar ku dia éta budak angon! Jig geura narindak! Tapi. Daréngékeun! Jaman bakal ganti deui. urang Sunda ngahampura. Urang Sunda disarambat. Hadé deui sakabéhanana.blogspot.Nu garelut laju rareureuh. sabab ngadeg ratu adil. geus mariang pindah ngababakan. béakna ku nu nyarekel gadéan. nu dihateup ku handeuleum ditihangan ku hanjuang. tapi engké. keur ngelak dina tutunggul. nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung. Nusa Jaya. ratu adil nu sajati. ulah ngalieuk ka tukang!
Sumber: http://maztrie. Buta-buta laju nyarusup. jaya deui.
windu ieu. teu diwiji-wiji. ka rama. ngahaturkeun pangabakti. melek ti peuting. nu aya di sawarga maniloka. ka rasulullah muhammad. jisim kuring rek nyuhunkeun pitulungna. saeutik-eutikeun nu disuhunkeun. para pohaci. di hulu dayeuh. para dedemitbandung. tuakeun dagang isun. jisim kuring. ka pangeran jurus. ka para malaikat. taun ieu.. ka opat pangeran dasar bumi. ka indung tilu. bakal ditukil. peuting ieu. bulan duabelas. ka sunan kalijaga. ka urang sawerga maniloka. ka ibu. ka bapa langit. ka para wali. ka sapuluh walinunggal. ka indung bumi. cur kumancur pangabukti kaula. sim kuring ngaula pihatur. ka Alloh nu kawasa. piwarangan ki ayip. ka nu boga kemitan. Alloh Alloh sayidina muhammad.Kembang Panyarikan
Asyhadu alla ilaha ilallah. ka wa dalem dingin. mugi kersa ngahampura. kita mah nyuhunkeun widi. ieu nu rek digurit papantunan. dumeh ieu. saratna. ka aulia sanga. karo. sim kuring seja ngahaleur pitutur. ieu dumeh caritaan. ngahaturi pangabakti ka wa dalem dingin. nu asal embah pangeran panjunan. melek papantunan nu digurit.
. ka galuh adam babar bu-ana. Ngahaturkeun pangabakti. saterasna hatur pangabakti. poe ieu. ka papat pangeran. rek ngahaleur picatur. ka para nabi. ka embah kuwu sangkan cirebon girang. turunkeuneun ka incu putra. Alloh huma soli ala sayidina. ka nu pa-ra dedemit sadaya. jisim kuring nuhun-keun deui. jisim kuring ngahaturkeun pangabakti. margi dikota. nu cicing di tengah cai. mapaykeun caritaan. supayadiparengan berekah salamet. para dewata. Ya Alloh. sim jisim muhammad. ngahaturkeun pangabakti. ka sang ratu dangiang. ka bapa opat. para sahabat. ka para wali salapan. sing araning menyan. ieu maksud-maksad. Saterasna hatur pangabakti. jisim kuring kudu melek. mapaykeun caritaan. ka gending sanga gending. ka sangiang rancasan. turunan widadari pa-tang puluh. nu asal embah pange-ran panjunan. ka para dedemit sadayana. kang wecan ku-ma ceuk Alloh. mugi ulah janten kabenduan. nuhunkeunwidi. tandang waras waluya. ka pangeran. ka guna kusumah. Sang pedah putri manik. sabadegana. jisim kuring. bilih kurang jungkrang sareatna. sap kaen sang pada herang. sayi-dina muhammad. sanggakeun hatur pangabakti simkuring. ka para bujangga. nuhunkeun idin. taya lian. Jisim kuring ngahaturkeun pangabakti. marteda ka gusti nu pasti. para widadari. ka kawasa. Ngahaturkeun pangabakti. sang limar putih ratna. saeutik-eutik-keun ge disuhunkeun. ka sangiang ringgit. di birit leuwi. wa asyhadu anna muham-madar rasulullah. bulan ieu. nang manik geusan tetep. ka wa dalem dingin sunan purba. Ngahaturkeun pangabakti deui. Ngahaturkeun pangabakti. Sim kuring ngahatur pangabakti. ka embah kuwu sangkan ci-rebon girang. ngahaturkeun pangabakti.. ka nu boga taun dalapan.
cocokna cop ka ati. awaking nu seda leuwih. bisi deuleu papadang ati. ka ieuna. Iring-iring bukit jati. ti pakuan renta danti. gunung manik mandala tiga kapanten. teu kenging kalelengkahan. gunung timbal eleh. sajagat kabeh. mun salah benerkeun aing. ditibakeunna ka tarekate dunia. kawasa sakti. kandeg kalangsu. geus pajeng munah bae. sang ratu. nu calik dina lemah putih. uklah sieuh beuteung ceurik.lain ngarajah. Bul kukus aing ka handap. ka ituna. Mambrang batan candradita. aci bumi. dalem tapa tarekate nya dunia dalem tapa seuweu ratu nu lalembut. aing nginjeum ka sadang kasaktian. pamuruyan gajah putih. sakitu pihaturna saeutik. rawana huriping beurang. ku pohaci windurarang. parandene teu kadeuleu. nunjang ka bukit burangrang. laer barang. timu deui sing kuring. hurung batan kanjut ruyung. pangmancatkeun aing ka sang windu-rarang. ka basuka ka basuki. nu badag seuweu kaula. ka betara naga raja. cacap pangkat disalin deui. saca maruih inten. nu aran di jero kurungan aing. ka sang rumuhun. nu putih tunggaling aing. hula ilahuma. darma mangjantenkeun. dungkuk aing dungkuk sang yuga. ret ka manggung. ret ka manggung. dipegateun jaman ratu maesa berhala. nu lembut mah seu-weu ratu. aki soleh soteh. cacap pangkat disalin deui. ka betari naga danti. make dicokotan deui. ti ka ret. ci peucang ka tebeh wetan. rasa sajagat. ka guru putra hyang bayu. nya aing nu tunggal putih. salah ngucap. kukus aing me-nyan putih. isropil. nya kudu make parawanten. ijrail. ahirjaman. narowongan ka ati sun. diri sang ratu luhung. ngenta widi ti nu sakti. ahung lungguh tanpa buana. ka lawe laut. putih batankembang pacing. ka ti pati samar. sang yuga sang racik seda. siliwangi ti pakuan limbangjaya. kahandapka sang nugrahan. turunkeuneun ka incu putu. nya sia mah nya nurmaya. aci tumang balang paksa. gunung rompang candra lentang. gunung raksa cakrabancana. kiyen sadina mangku anggawa nur sakti. didamaran tengah poe. mugi kersa ngahampura. Kocap. siliwangi nya pakuan. mangka terus ka nu ngasuh. ti tengah cirancamaya.
. lembut batan me-rang buuk. tak tibakena ciancamaya. mangka datang ka nu wenang. aci buana. cihaliwung nunjang ngidul. minkail. neut malik ti luhur. nya sia mah nya nurmaya.ratu gumilang. dumeh cariosan rek ditukil. isun ring kong koncong. susukan tanjakan bankjaran kembang. cisadane nunjang ngaler.. sup asup kana parungpung buuk. sang karancang na tungtung letah. nyanghulu ka gunung guruh. lain munah. pikeun pageto. nu hejo awaking. tampalirih ngaraning parukuyan. tipadaleman. dua sarerah sagala. sumebar papadang ati. jabrail. Bul putih ngaraning kukus. su-paya berekah salamet. mun bener asuhan aing. munahan jeung nyebutkeun. tangkalna ngaheuleut. ingetan diguratgurat. nu herang di lingga omas. gampang balik. awaking nu seda sakti. guriang tan katingalan. ratna gumilang ngaraning menyan. nyanghulu ka gunung guruh. pepet ka heuleut. ti laer mandele. badag batan merang henca. ti tengah cinembarang herang. disuhunkeun pitulungna. sakaol cet recet. ka sadayana bae. wadukan hulu. putih aing jeung tarima. jisim kuring. keur naon eta diinjeum. keur meujeuh nu ngukus muja.. ret nangkuban. sarang tumeka ning badan. Ahung ku sang rarawana. tilu pangkat majar ahung. eusina dewata dua. bilih luput nyebut. ka betara kabetari. sing kuring na tungtung biwir. nu lungguh di lingga wulung. da herang dijero raga. estuning estulah saeutik. teu kenging kaluluhuran. kang ngelun ka manggung. isun sakti. cit peujit. nunjang ka bukit bu-rangrang. kiruh ti hilir ti girang. geus tueuk ceu-rik. mustakil damel jati kaula. waras waluya.
bisina mada-madawi. raden kian santang. kula mung neda ngaapal. dingaran sumangga wenang. bising aya setan anu ngewa-ngewa. ecekan guguluntungan. tamba sepi nu di bumi. hurip jaya di kurungan. Hurip nu ngarajah.sang ku paeh oray buana. neukteuk beuheung rawana. bumi munah. basa nyusuk cihaliwung. ahung guru sang seda tunggal. nya kacapi nya awaking. Caturkeun. sang tunggal sang rajah punah. hol langit. sang pamunahing rajah. kula teh megat-keun apus. hyang wisesa. babu awah. iku teka gustine raratu galuh. mopoyakeun nu baheula. tukuh buana. mana usik ku pamilih. sunda babut. sumuwuh pamunah ratu. ngadu-dukuh di jambuluwuk. salamet ta kula mipir baribis. ka punah kapara wisesa. sakecap tamba buagan. mulya kara-kara ista. basa mengkong cisadane. usik nyaring sari nu kasih. cacap pangkat disalin deui. sadayana. cuang diajar mupulihkeun nu bihari. tambailang kalagian. diguratkeun. Raden Panji arummangu. aya di handap. Neda agung nya paralun.neda panjang pangam-pura. mangka harus batan calung. langit munah. palias kula ngadatangkeun mah. raden palawiru. sora daek jeung kacapi. tamba lebur pituturan. aya di manggung. roh betan kaula. ahung guru sang seda malela. hyang nu seda mah puguh bae. urang cuang caritakeun. tanah lemah tukuh bumi. sang ku paeh oray buana ti handap. aing nu wisesa di buana pancatengah. da aing mada-madawi. bapa adam. cacap pangkat disalin deui. ratu wisesa. hol bumi. sunda ngawih. manusa lawas. hurip jaya di kurungan. asup sukma bayu ka kurunganana. sunda becik. ka sang ratu teja gelangan. maya lenggang kancana. ahung buta kasunian. kumendeng megat jalan kumarintang. pada sirna. cacap pangkat disalin deui. maya mas. pangmu-nahkeun aing itu. ngaler-ngetan sora nu reh. mangkana tanghi ti peuting. ilang tanpa ka-rana. neda panjang da pangampura. da teu nerus narutus. cacap pangkat disalin deui. ti manggung. setan lawas. hol setan. hurip jaya di buana. nya aing katelahna. diguritkeun. nya aing si anggawenang. ora bayane. mangka hurip nu dilalakonkeun. narajang alas. neda panjang pangampura. Agung kula nya peralun. hol manusa. da puguh
. bising aya jurig anu nyiliwuri. Ahung guruh limanputih lalakina. cacap pangkat disalin deui. hurip jaya di buana. neut hudang sarinu rarang. ngabalungbung tampa puhun. ngababakan di jambudipa. mangkana hudang ti beurang. sang batara susuk tunggal. Ahung guru pucuk hyang bayu. cacap pangkat disalin deui. tamba euwah-euwah da-tang. agung kula nya paralun. mana hudang ku tarima. kantun neda mulus rahayuna. pangmunahkeun aing ieu. sup asup ka pusereun agung. sang batara susuk tunggal. ratu patanjala seda. marteda ka nu kawasa. aing nu wisesa di buana pancatengah. pangaitkeun aing kacapi. mangka ngear batan gangsa. Ahung buta kasundulan. maha mulya. sang punah sang darma jati. dat musna sirna. si dengdang si ngawangngawang. Kun paya kun. aing nu nangtung si nguwung-ngu-wung. sabeulit tamba pamali. tamba rehe nu dibale. ulah sindang barang geusan. isun jaluk sora sia. tes manetes. kawisesa ku awaking. kana pucuk gebang pondok lontar.
nu agung di gunung bubut. agung kula nya paralun. watekna mah bising perang tampa sangkan. tambaga direka kuda.anu gelar urang caritakeun. nu rancage di angenna.. Cupu dicupuan deui. nu calik dina panitih. neda agung kaula nya paralun. merangan geger landesan. watekna mah bilih perang tampa puhun. ku nu bisa ngabujangga. pan luput kula ba-yuan.lungguhing galuring pantun. ti citeres. niat kaula megatkeun ka tampa laranganana. megatkeun kaula ka tampa laranganana. eukeurna kumpul mungpulung. neda panjang pangampura. pating haleuang. pencaring ti mundingwangi. pindingan. merangan geger landesan. niat kaula megatkeun ka tampa laranganana. ti kahiangan. eusina mustika jalma. ngembat papatan caritana nu ba-heula. nu seler ti ranggalawe. Palias kula munnyaturkeun menak ti sabeulah luhur. anu tuhu urang caturkeun. diteundeun di jalan gede. pating derengdeng. diseuweuan da ratu agung. Seja kula rek diajar. ku nu seda tan kabuka. mun bener kula asuhan. pangcalikanana ku kuningan. Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah handap. merangan geger landesan. nu ngancik dina panitih. neda agung nya paralun.
. eusina putra patutan. niat kaula megatkeun ka tampa laranganana. kahudangkeun tihang panggung. ti kahiangan. weruh-weruh wijaksana. ti mendi picaritaeun. diwadahan ku cupu manik. watekna mah bilih perang tampa sadap. paranti neundeun carita. Tanjak barat ka pajajaran. astagina. nyukcruk seuweu ratu nu bahayu. merangan geger landesan. ditilaman ku sarat tangan. tambahan ti citeresan. watekna mah bilih perang tampa pulur. emas direkakeun gajah. tunda eta di hanjuang siang. ngahudang ngaraga wayang. di ngaran panji haleuang. pencaring ti mundingwangi. kakipaskeun taken wayang. palias ditunda dinya. watekna mah bilih perang tampa seler. nu salat dina pangucap. Nyokot bari ninggalkeun. sacekan sareanana. Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah wetan. neda panjang pangam-pura. Salian ti ratu kulon. kajambak tuang paparas. seler patih ranggalawe. sok teundeun di handeuleum sieup. merangan geger landesan. bakalan kajenggut tuang kukuncung. ti citeres. panjangna sadeupa mider. kacokot tuang jojompong. gebyar. dibuka ku nu maliwat. nu tirih ti siliwangi. rek mapaykeun seuweu raja nu baheula. niat kaula megatkeun ka tampa laranganana. mun salah kula pagahan. kuningan direka munding. lamun kulon kadi katon. neda panjang da pangampura. citeres ti kahiangan. Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah kidul. dituruban ku mandepun. putra patimu jeung ratu. nu ngujur dina pangambung. suksila raja betara. direkakeun gajah depa. handapeun caringinkurung. ka sadaya nubakal dicarioskeun. nu menta dilalakonkeunana. Palias kula mun nyaturkeun menak ti sabeulah kaler. eh. nu calik di gajah depa. ku nu sakti tan kabudi. nu muter di karantenan.
"Kakang bakal sim kuringmah. ulah samarganing taun. kakang ayeuna widian.. najan windu kula moal welwh ngantos.." "Inggih duka ayana mah dimana." "Pek ulah undur kalayuan. teu tepang deui jeung raja. kula sanggem ngantosan". nam buru-buru urang bisi kalepasan. terus ka raja. moal daek seba ka raja. biwir handap jeung nu luhur."
.. kula ngantosan. ngan bae numutkeun ari aya ngaranna mah. jeung bokor salongo.payung agung gelang gading. temen maneh hayang mawa. naon nu dibawa?" "Kakang bakal sim kuring mah. ulah beu-rang peuting ge mangga. da kaula ge teu terang.. cunduk ka ratu seba ka menak. yen kakana teu acan datang. di dieu di mega malang. sebakeun ka nu jadi raja". lamun mawa barang eta. ulah leumpang kalayatan. ti tadi ge moal daek cunduk ka ratu. urang cuang pulang deui bae.Ngariung para nu jangkung.." "Teu langkung sakumaha pangersa sampean. ka nagara urang." "Bener ceuk pangucap mah gampang. tinimbang ka ratu. sing hasil nya pa-maksadan. ngerakeun ku deu-ngeun-deungeun. kakang bakal. kuda bulu landak. papatong jang-jang salaka. disebakeun ka menak. ka nagara urang. mangga ilari. Peklamun maneh tetela. nunjang lemah. lamun bae keresa maha." "Beu. eta kaula daek. sebab lengoh ka-lempohan. si kakang sapanjang namgtung bumi.kakara ngadenge.bayi. mangga urang cuang pulang deui bae. daek-daek dicunduk-keun ka ratu. "mas ratu!. ngajajar … Ujaring cinarios.. embe bulu songket.. mangka daek ngantian di dieu." "Inggih mangga kang bakal. cirining teu acan hasil pamak-sadan." Ditinimbang ku raden.mangga. muga-muga diparinan salamet. nu dikantun kula.teu kersa mah sawios.rek angkat. wirang temen ku deungeun-deungeun. kalicangket jangjang mayang. perkara jimat anjung wesi bagbagan wesi. sarta muga-muga sing laksana paneda. di mega malang!" "Inggih. ulah peuting. lamun mawa anjung-anjung wesi jimat. tapi nu enya di endi ayana eta?. cundukkeun ka ratu. "tutug timus perele panteg.bulan. di mendi atuh nu kitu ayana?..kakang bakal. kajeun teuing te-lat di jalanan. lampah ratu kembang panyarikan.. eusinamunding bulu hiris. muga-muga salamet sampean nu angkat. kudu aya banda barangna. anjung wesi bagbagan wesi jimat.mangga kakang bakal." "Beu. ari ngucap sok sembarangan. hayang dibelakeun ku si ka-kang. kadar mawa puyuh sahiji. sar-ta dungakeun. "tinimbang kami teu tepung deui jeung ratu." "Mangga.ana kitu.
kuda ramenantak!. kana kaluput-lepat kula. sok. bejana nu bogaeun. ulah bobad ula goro. bagea sampean!". diurus ku dewek!" "Ieung. kumis baplang sangga dulang." "Sok bejakeun ka dewek!. sam-pean kang bakal". papatong jangjang salaka.lanceuk. Embe bulu songket. ratu kembang panyarikan." "Sok adi serahkeun ka dewek.. goletrak teu aya naon-naon. ramenantek!. ratu kembang pa-nyarikan. pamugi-mugi hampura. menta beja di mana nu aya. payung agung gelang gading. anjung wesi bagbag jimat.. gadang ngantun-keun saderek.inggih kula mah. ngaranna ge kula kakara nyaho.. kalicangket jangjang wayang. ka nagara buana larang... rek ka mana.Kacarios ratukembang panyarikan. sia serahkeun ka dewek.. gajah ramenantak!. coba-coba dewek menta anjung wesi. bagbagan we-si. diwuluku digagacek… diurus ku dewek!" "Ieung. dipalar modar ku dewek. kacarios buana pancatengah kaliwat. kolear. lamun teu mere barangna. bujeng-bujeng kula ngagaduhan nu kitu. kolear. ulah bohong ulah bobad.. sok bejakeun ka dewek. "neda adi!".. di mega malang.sok!"
. bilih sampean teu percanteun mah. rek namyakeun kamaneh.pangampura. munding bulu hiris.. dewek datang teu dihormat adi!" "Ieung. sok ngaget-ngaget ka kula. eusina kuda bulu landak. jalma nu taya ka-inggis karisi.. bebas nagara disambut. mangga ilari di patempatan kula.. "mangga launan. Kcarios. kolear.... "Adi.. taya karempan taya kasieun..raka ari sampean. ancur lemburna." "Maneh diperih pati. da teu ngadenge-denge beja-na. langlang-lingling. ti mega malang. bebas nagarana disambut.raka? "Dewek nu matak ka dieu datang. "Tas ti mana sampean?". serahkeunadi!" "Inggih kula teu ngagaduhan. anjung wesi bagbagan wesi..kaula nu matak ge teu ngadenge-denge. bening kesit mudunna.. handapeun buana tengah. Sasumpingna raden ka nagara buanan larang. gejlig. paralak. diwuluku… digagacek... kuda ramenantak gajah ramenantak.. kacarios mudunna raden. kolear. teu mere bejana. nu kasebat. ancur leburna." "Piraku adi?. "Permisi mas ratu". ayeuna luput teu bisa nyerenkeun buktina. Ka mana raden nya mudun?. jeung bokor salongo. lamun teu gableg..leuleuyan. bejakeun ka awak sok!" "Ieung. kamana nya ragrag?.lamun gableg.
"ah. kasebat tumenggung rangga walian." "Moal adi!. "ah.. tapi sampean poma-poma. nu gaduh-na tumenggung rangga walian.. bakating ku sieun. "lian ti eta aya deui raka!". kajaba di nagara buananyungcung. "kacaraios ietuk jimat kabuyutan.. ulah bebeja meunang kabar ti awak. lebah mendi adi?".. teuas tulang liat kulit. "sapala-sapira-sipil!". eta nubogaeun anjung wesi. nyiger saputer karaton.. "ayeuna dewek permisi adi!". alamat sieun dirurug nagara ku-la. "aduh.sapala-sapira-sipil!"
. "kacarios aya oray laki.sapala-sapira-sipil!". "naon adi?". totosa bojana kulit.. "aya deui raka!".sapalasapira-sipil!"..kitu adi?". gada racak. masing nyata". lain waja. lain batu. "Ieung.. "naon adi!". nyandak pedang jeung tumbak. ngan sampean upami datang ka sampe bisa.sing heman. "tiwuan ge sagede hayam bibit. kaduana buana nyuncung. dumeh aya ponggawa kitu petana. kapaksa. sagede catang kalapa. bagbagan wesi jimat saeusina. sadaya pada batoton.Kuda ramenantak gajah ramenantak. sok! sok!" "Kula ari terang mah henteu.. kasebat nu bo-gana. "naon adi!". anu gaduhna enjang buana. aya deui buana?" "Inggih ceuk beja mah aya.raka. "naon adi!". "Kacarita kupara ponggawa bae.ari buana nyungcung. pagerna ge paripaos lain awi."aya deui raka!". eta nyandak jimat. ngan ngadenge beja wungkul.. adi!" "Inggih leres alon heula.naha handapeun negara maneh. sampean kira-kira bisa ngarepeh-keunnana?".raka. tohaga perkawis nu jaga negara.adi?". "waliwis putih sagede tampir.. "beu. hiji nagara galendor. "dewek rek ka nagara buana nyungcung. "Na hade. "hileud sagede gulungan kasur!. sampean kinten-kinten sanggup?" "Jah. "naon adi?". "ah. "ah. "enggih. lamun sampe bisa laksana. lain beusi". "enggih leres. "sapala-apira-sipil!". alon heula masing tetela. "kutan? ku naon pagerna. "ieu handapeun buana kula.adi?".... nutup muka ku manehna. "rek ka mana raka?. yen meunang beja ti awak"." "Ceuk beja di dieu nu boga?". salapis deui". matana lir mata simeut.. "aya deui raka!". ngagolang di tengah jalan!".. sampean kinten-kintenna moal sieun?"." "La-la-la. tumenggung rangga walian. sampean moal sieun?". "lian ti dinya aya deui raka!".lain kayu. kocapna gagah. peupeujeuh ulah bebeja. sebab eta tu-menggung rangga walian..leres". "kampaan beusi ngahalangan jalan. saputer karaton nyi-ger. sampean moal sieun?". sok bejakeun!. tapi eta perkara di nagara buana nyungcung.raka!" "Beu. sampean moal sieun?".sagala sapira sipil!".sapala-sapira-sipil!". "aya deui raka!". "naon adi?".raka!.
kapan kula kabawah perentah..ayeuna dewek permisi. "kok! kok!".. lajeng matek ajian panerus bumi. "Aya deui adi?". riab. copong molongpong. meunang kabar beja. goletak mati.. ratu kembang panyarikan mudunna.. aya terus kalakuan pan balik!. "ah.ieu jalma.. bakat kesit. ku urang nagara buana nyungcung. Kacarios. kasebat nagara buana nyngcung... anu katelah rangga walian". jebot!. ti kuda ramenantak gajah rame-nantak. "teu salah ceuk beja. kolear."beu.. ditonjok oray. ti nagara buana rarang.adi!".. sampean moal si-eun."Tah ku kituna raka. blak nangkarak.. jeblag!. maksa-maksa temene sabodo. teu salah cek beja. cek bejana bae. nu gaduhna enjang buana. sakuriling bangking. "enggeus sakaterang kula sakitu. goletak modar. jero atina. handapeun nagara. kan maksa-maksa.. disepak buta. nyandak pedang reujeung tumbak. pada nyandak pakarang.. "Wah.. kolear. ka wani-waningambah ka nagara dieu. ku tumenggung rangga walian. ponggawa saputer karaton. aneh kuda ramenan-tak. ditampiling welis. ti buana rarang.gih.. Datang kanagara.. kaler kidul. dilalarkeun kalimahna. kon ba-lik!" Kacarios teu diitung najan buta sagedena. kulon wetan.. lajeng raden teh mudun. byar. riab cekot. kolear. riab..yeuh!". da kula terang mah henteu". kumaha carana. nyangking keris. matana lir mata simeut bae. nyorang ka nagara galendor. jeblag!. kolear.sapala-sapira-sipil!".raka?" "Ah.. "Wakadalah. "rek ka mana sampean?".. "sebaba kula sieun dirurug. jeung gadana. teu ana paran solonong. pada batoton. Raden rut-ret ningali. lajeng raden mudun terus.mangga raka.. "wah teu sapira kadigjayaanana oray!" Aya welis sagede tampir. barang ningali ka karaton.ponggawa!"
Kacarios raden. tutug timus parele panteg.ponggawa. atawakumaha ieu jalma kanyahona?". riab. "o-o-lakada-lah". "rek ka buana nyungcung!". Ngemplang narawangan.. lamun sanggem sampean.tetela nyata. kitu sipilkieu sipil. tapi poma-poma upama sampe dugi ka hasilna. ulah nyebatkeun meunang beja ti awak. gemblung. "moal adi!" Kacarios.ieu ponggawa endi?.. "wah teu sapira kadigjayaan!"
.... ceuk kuda ramenantak. oray sagede catang kalapa!". kolear.. nagara buana pancatengah... nyata wadya bala ponggawa.. jeung eta perkawis nu jagana. "inggih. "moal adi!". "Beu. launa mudun terus. oray sagede catang kalapa!" Raden sanggeus patepang jeung oray. saputer karaton nyiger. ratu kembang panyarikan. siga anu mere jalan ka handap.raka!".
ngong!. diteunggeul ku peureup. ngong!. Yuzar.2006.blogspot.html
. goletak modar.com/2008/06/carita-pantun-kembang-panyarikan-jawa.Aya tiwuan sagede-gede hayam bibit. "tiwuan teu sapira mati!"
Sumber: Purnama. 2005) http://uun-halimah. “Analisa Struktural dan Nilai Cerita Pantun Kembang Panyarikan dari Kabupaten Ciamis” (Laporan Hasil Penelitian Balai Kajian Sejarah dan Nilai Tradisional Bandung. jebot!.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Internét
Dina harti umum, internét (maké aksara leutik "i", singgetan tina inter-network) ngarupakeun jaringan komputer nu nyambungkeun sababaraha jaringan. Salaku hiji istilah nu mandiri, Internét ngarupakeun sistim komputer (kaasup informasi jeung layanan nu disadiakeun pikeun nu marakéna) umum nu kasambungkeun sacara internasional migunakeun suite TCP/IP tina protokol komunikasi panyaklaran paket. Ku kituna, internet panggedena sacara basajan disebut Internet. Seni nyambungkeun jaringan-jaringan ku cara ieu disebutna internetworking.
Dina basa sapopoé, Internét kadang nujul ka layanan World Wide Web, surat éléktronik, jeung ngobrol online nu aya na Internét.
Daptar eusi
Lahirna Internét[édit | édit sumber]
Artikel utama: Sajarah Internét
Ngacambahna bibit Internét dimimitian dina taun 1969 ku ayana ARPANET nu diwangun ku Advanced Research Projects Agency (ARPA), Departemén Pertahanan Amérika Sarikat.
Sababaraha panalungtikan munggaran nu nyumbang ka ARPANET nyéta gawé dina desentralisasi jaringan, teori antrian, jeung packet switching.
Tanggal 1 Januari, 1983, ARPANET ngarobah inti protokol jaringanana tina NCP ka TCP/IP, nandakeun awal Internét sakumaha nu ayeuna urang apal.
Léngkah penting séjén dina ngembangna Internét nyaéta ku ayana National Science Foundation's (NSF), NSFNet, taun 1986.
Internét kiwari[édit | édit sumber]
Internét diadegkeun babarengan ku kontrak komérsil bi- atawa multilateral.
Budaya Internet[édit | édit sumber]
Internét ogé mibanda pangaruh nu nyosok jero ka na pangaweruh jeung sawangan dunya.Dibandingkeun jeung énsiklopédi sarta pabukon tradisional, Internét mintonkeun hiji desentralisasi informasi jeung data nu dadakan sakaligus ékstrim.
Basa nu utama dipaké dina komunikasi di Internét umumna Inggris, dumasar ka bibit buitna, kailaharan basa program software, jeung sabab kalemahan komputer heubeul dina narima karakter-karakter lian ti alfabét kulon.
Asup ka Internét[édit | édit sumber]
Cara akses Internét nu umum digunakeun di imah-imah nyaeta dial-up jeung broadband.
Tumbu jeung rujukan[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Don't Blame the Internet - from the Washington Post
- Death of a Game Addict
- German internet cannibal begins murder trial
Baca ogé[édit | édit sumber]
- Daptar jejer Internét
- bogon filtering
- Catenet
- extranet
- Arsip Internét
- intranét
- NANOG
- Minitel, karuhun Internét Prancis
- Network Mapping
- Open Directory Project
- WebQuest
- Webstacle
- Panyungsi ramat (web browser)
- Web hosting
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- World of Ends, What the Internet Is and How to Stop Mistaking It for Something Else by Doc Searls and David Weinberger
- The Internet Society (ISOC)
- Internet Mapping Project
- TCP/IP switchover anniversary
- RFC 801, planning the TCP/IP switchover
- peepo a graphic portal for people with low literacy
- Web content by language
- Access and usage statistics: [1], [2], [3], [4] (pdf)
- Access at home, by native language
- Internet Directory @ dmoz
- John Walker: The Digital Imprimatur
- addressingtheworld.info - website accompanying a book (ISBN 0-7425-2810-3) on the history of DNS
- V7ndotcom Elursrebmem
- Hobbes' Internet Timeline v7.0
- Internet World Usage Statistics
- Show your IP address


text:
Éstonia
Républik Éstonia (basa Éstonia: Eesti Vabariik) mangrupa hiji nagara di Éropa Tengah. Wates darat nagara ieu nya éta wates 339 km jeung Latvia di kidul jeung 229 km kalawan Rusia di wétan. Di kalér aya Teluk Finlandia jeung di kulon aya Laut Baltik. Nagara ieu minangka anggota Uni Éropa ti 1 Méi 2004.
Politik[édit | édit sumber]
Éstonia mangrupa nagara démokrasi konstitusional kalawan hiji présidén nu dipilih ku parlemén unikameral. Pamiluna diayaan saban opat taun. Pamaréntah atawa badan éksekutifnya kawangun ti perdana menteri nu dinominasikeun présidén jeung 14 urang menteri. Pamaréntah éta kedah disatujuan ku parlemén saméméh diistrénan.
Badan législatifnya nya éta Riigikogu, hiji parlemén unikameral nu miboga 101 korsi. Anggotana dipilih ku rahayat pikeun période jabat opat taun. Voting liwat internét mimiti dilaksanakeun dina pamilu-pamilu lokal di Éstonia.
Babagian administratif[édit | édit sumber]
Maakonnad[édit | édit sumber]
Éstonia dibagi kana 15 maakonnad (tunggal - maakond).
- Maakond Harju (Harjumaa)
- Maakond Hiiu (Hiiumaa)
- Maakond Ida-Viru (Ida-Virumaa)
- Maakond Järva (Järvamaa)
- Maakond Jõgeva (Jõgevamaa)
- Maakond Lääne (Läänemaa)
- Maakond Lääne-Viru (Lääne-Virumaa)
- Maakond Pärnu (Pärnumaa)
- Maakond Põlva (Põlvamaa)
- Maakond Rapla (Raplamaa)
- Maakond Saare (Saaremaa)
- Maakond Tartu (Tartumaa)
- Maakond Valga (Valgamaa)
- Maakond Viljandi (Viljandimaa)
- Maakond Võru (Võrumaa)
Tempo ogé[édit | édit sumber]
Tumbu luar[édit | édit sumber]
Tingali ogé Éstonia di Wikivoyage
- (en) Situs resmi
Albania · Andorra · Arménia1 · Austria · Azerbaijan1 · Bélarus · Bélgia · Bosnia jeung Hérzégovina · Britania Raya (Inggris, Irlandia Kalér, Skotlandia, Wales) · Bulgaria · Céko · Dénmark · Éstonia · Finlandia · Géorgia1 · Hungaria · Irlandia · Islandia · Italia · Jérman · Kazakhstan2 · Kroasia · Latvia · Liechtenstéin · Lithuania · Luksemburg · Makédonia · Malta · Moldova · Monako · Monténégro · Norwégia · Perancis · Polandia · Portugal · Romania · Rusia2 · San Marino · Sérbia · Siprus1 · Slovakia · Slovénia · Spanyol · Suis · Swédia · Turki2 · Ukraina · Vatikan · Walanda · Yunani


text:
Translasi frékuénsi
Translasi frékuénsi, dina pamrosésan sinyal dina sistem komunikasi nyaéta ngagésérna sinyal modulasi ti hiji pita frékuénsi ka pita frékuénsi anyar. Translasi atawa ngagésérna frékuénsi ieu mindeng dipiharep, contona, dina kalolobaan panarima radio AM, sinyal frékuénsi radio (basa Inggris: radio frequency (RF)) nu ditarima (540 nepi ka 1600 kilohertz (kHz)) digésér kana pita frékuénsi antara (basa Ingris: intermediate frequency (IF), 455 kHz) pikeun diprosés. Sinyal nu katarima anu tuluy digésér (ditranslasi) kana IF anu ajeg, bisa sacara gampang digedékeun, disaring, sarta didemodulasi.
Hiji alat anu ngalaksanakeun translasi frékuénsi sinyal modulasi disebut panyampur frékuénsi atawa frequency mixer.
Masalah umum anu patali jeung panyampuran frékuénsi nyaéta hadirna frékuénsi bayangan. Contona, dina alat panarima superhéterodin AM, frékuénsi anu dibangkitkeun ku osilator lokal dipilih 455 kHz leuwih luhur batan sinyal nu datang. Upamakeun yén urang mikahayang narima setasiun radio AM dina frékunsi 600 kHz. Mangka frékuénsi sinyal anu dibangkitkeun sacara lokal kasebut kudu 1055 kHz. Ayeuna, lamun aya setasiun pamancar AM lianna dina frékuénsi 1510 kHz mangka sinyal ieu ogé baris katarima sarta ngaganggu sabab setasiun pamancar kasebut ogé mancarkeun frékuénsi 1055 kHz (inget yén 1510 kHz - 1055 kHz = 455 kHz). Frékuénsi kadua ieu, nyaéta 1510 kHz (anu sarua jeung 600 kHz + 2x455 kHz) disebut frékuénsi bayangan pikeun sinyal nu dipikahayang kasebut, sarta sanggeus operasi translasi frékuénsi ieu, alat panarima ieu henteu bisa ngabédakeun dua sinyal ieu. Perlu diinget yén frékuénsi bayangan bédana ti frékuénsi sinyal nu dipikahayang persis dua kali frékuénsi antara (IF). Biasana frékuénsi bayangan diatenuasi ku panguat RF seléktif anu diperenahkeun saacan panyampur frékuénsi.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Theory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993


text:
Salasahiji kabiasaan anu teu bisa leupas tina puasa téh nyaéta ngadulag. Ngadulag atawa nakolan bedug maké wirahma anu husus, biasa dipigawé lamun poé geus ngagayuh ka waktu kalangkang satangtung. Atawa reremenna mah dina waktu sanggeus bérés Solat Tarawéh. Dina waktu Solat Tarawéh réngsé, sanggeus sasalaman sababaraha urang barudak atawa rumaja osok ngahajakeun nakolan bedug reujeung kohkol anu ngahaja dijieun saméméh bulan puasa. Cara nakolana miboga cara anu husus, supaya dina nakolanana ngaluarkeun sora anu lumayan ngeunaheun. Lain ngan ukur satakol-takolna. Kusabab kitu, henteu kabéh budak anu bisa ngadulag. Ngan ukur sababaraha urang anu bisaeun téh. Paling lolobana mah jadi pangrojong wungkul ku jalan nakolan kohkol atawa nakola tihang bedug atawa nakolan awak bedugna. Jeung deuih unggal budak anu bisa ngadulag miboga wirahma séwang-séwangan, anu henteu sarua.
Ngan aya waé anu teu resepeun kana ngadulag téh. Malahan mah osok jadi matak piambekeun. Cenah, sora dulagna matak gandéng. Komo lamun ngadulagna dina waktu pasosoré mah. Loba urang lembur anu deukeut ka masigit nyarékan, ulah ngadulag wayah kieu. Kitu cenah. Teu resepeunana téh teuing kusabab matak gandéng atawa kusabab teu ngeunaheun wirahmana. Da teu pernah nanyakeun. Ngan pernah sakali waktu mah, kulit sapi dina bedugna aya anu ngeureut maké péso atawa bedog. Jadi waé teu bisa ngadulag.
Aya-aya waé….


text:
Garis datar
Dina géografi, garis datar atawa garis lintang nyaéta garis rékaan anu dipaké pikeun nangtukeun patempatan di muka Bumi nujul ka garis hatulistiwa (kalér atawa kidul). Posisi garis datar biasana dilambangkeun ku perlambang dina aksara Yunani φ. Garis-garis datar dingaranan luyu jeung sudut anu diwangunna nujul ka hatulistiwa. Garis datar di hatulistiwa ngabentuk sudut 0° sedengkeun garis-garis datar nu aya di kutub ngadeukeutan 90°.
Garis datar anu penting[édit | édit sumber]
Garis datar anu cukup penting nyaéta Tropik Cancer (23°27′ DKa), Tropik Capricorn (23°27′ DKi), Bunderan Arktik (66°33′ DKa), sarta Bunderan Antarktik (66°33′ DKi).
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- navigasi langit
- dead reckoning
- garis nangtung
- sistem koordinat géografi
- navigasi
- sekstant
- zona waktu
- jarak bunderan badag ngécéskeun cara nangtukeun jarak di muka Bumi lamun dua lokasi dipikanyaho garis nangtung jeung garis datarna.
- sistem géodesik


text:
Kabupatén Tuban
- Pikeun Tuban di Bali, Indonésia, tempo Tuban, Bali.
Tuban nyaéta salasahiji kabupatén di Jawa Timur, Indonésia. Ibu kotana aya di kota Tuban. Legana 1.904,70 km². Pangeusina aya sakitar 1 yuta jiwa.
Tuban aya di sisi pulo Jawa beulah kalér, kalayan wates-wates wilayahna: beulah kalér laut Jawa, beulah wétan Lamongan, beulah kidul Bojonegoro, sarta di beulah kulonna Rembang, Jawa Tengah
Pamaréntahan[édit | édit sumber]
Kabupatén Tuban kawengku ku 19 kacamatan nyaéta:
- Bancar
- Bangilan
- Jatirogo
- Jenu
- Kenduruan
- Kerek
- Merakurak
- Montong
- Palang
- Parengan
- Plumpang
- Rengel
- Semanding
- Senori
- Singgahan
- Soko
- Tambakboyo
- Tuban
- Widang
Transportasi[édit | édit sumber]
Tuban diliwatan ku jalur kalér beus antar kota Semarang - Surabaya. Di sababaraha lokasi, jalur ieu aya di pipir basisir laut Jawa.
Industri[édit | édit sumber]
- Pabrik Semén Gresik unit IV
Kadaharan jeung Inuman[édit | édit sumber]
Nu kasohor ti Tuban nyaéta legén
Tumbu Luar[édit | édit sumber]
- (id) Ramatloka resmi


text:
Surat Adh-duhaa ( basa Arab: الضحى) nyaéta surat ka-93 dina al Qur'an sarta diwangun ku 11 ayat. Surat ieu kaasup golongan surat Makkiyah sarta diturunkeun sanggeus surat Al Fajar. Ngaran Adh Dhuhaa dicokot tina kecap anu aya dina ayat kahiji, anu hartina "waktu duha".
Surat Adh Dhuhaa, ngajelaskeun ngeunaan bimbingan
Alloh SWT ka Nabi Muhammad SAW ku cara anu teu kendat-kendatna sarta ngandung ogé paréntah ka Nabi sangkan sukur kana sagala nikmat.
Alloh SWT sekali-kali moal ninggalkeun Nabi Muhammad SAW. Isaarat ti Alloh SWT yén kahirupan Nabi Muhammad SAW sarta dakwahna baris nambahan alus sarta mekar.
Larangan ngécé ka budak
yatim sarta ngusir jalma baramaén. Paréntah ngucapkeun nikmat anu dipaparin ku Alloh minangka tanda sukur.
Ayat ka
Tulisan Arab
Tarjamah basa Sunda
1.
وَٱلضُّحَىٰ Demi waktu duha.
2.
وَٱلَّيۡلِ إِذَا سَجَىٰ Jeung peuting waktu keur sepi jempling.
3.
مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ Pangéran manéh teu ngantep jeung teu ngéwa ka anjeun.
4.
وَلَلۡأَخِرَةُ خَيۡرٌ۬ لَّكَ مِنَ ٱلۡأُولَىٰ Jeung saéstuna ahérat téh leuwih hadé pikeun anjeun batan dunya.
5.
وَلَسَوۡفَ يُعۡطِيكَ رَبُّكَ فَتَرۡضَىٰٓ Jeung saéstuna Pangéran manéh baris maparin kurnia ka anjeun nepi ka anjeun jadi suka.
6.
أَلَمۡ يَجِدۡكَ يَتِيمً۬ا فَـَٔاوَىٰ Lain pan Alloh mendakan anjeundina kaayaan yatim, tuluy nangtayungan?
7.
وَوَجَدَكَ ضَآلاًّ۬ فَهَدَىٰ Jeung Alloh mendakan anjeun dina kaayaan bingung, tuluy maparin pituduh?
8.
وَوَجَدَكَ عَآٮِٕلاً۬ فَأَغۡنَىٰ Jeung Alloh mendakan anjeun dina kaayaan miskin, tuluy maparin kacukupan?
9.
فَأَمَّا ٱلۡيَتِيمَ فَلَا تَقۡهَرۡ Anapon, ari ka budak yatim ulah anjeun lumaku sawenang-wenang.
10.
وَأَمَّا ٱلسَّآٮِٕلَ فَلَا تَنۡہَرۡ Sarta ari ka jalma nu baramaén ulah anjeun ngusir (nyentak).
11.
وَأَمَّا بِنِعۡمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثۡ Jeung ari kana nikmat ti Pangéran anjeun kudu ngucap-ngucapkeunana (ku cara sukur).
Wikisource
mibanda média séjénna nu patali jeung artikel ieu dina kaca


text:
Kimia
Kimia ngarupakeun élmu ngeunaan struktur, sipat, wangunan, jeung réaksi unsur jeung sanyawa kimiawi.
Daptar eusi
Cabang-cabang kimia[édit | édit sumber]
Kimia sacara husus dibagi kana sababaraha cabang utama, sababaraha nu sipatna meuntas-disiplin, sarta cabang-cabang nu leuwih husus.
- Kimia organik
- Kimia organik ngarupakeun élmu struktur, sipat, wangunan, jeung réaksi sanyawa organik.
- Kimia anorganik
- Kimia anorganik ngarupakeun cabang kimia nu patali jeung sipat sarta réaksi sanyawa anorganik. Béda antara disiplin organik jeung anorganik sipatna teu mutlak, malah loba tumpang tindihna, utamana dina subdisiplin kimia organologam.
- Kimia fisik
- Kimia fisik ngarupakeun ulikan ngeunaan dasar fisik sistem-sistem jeung prosés kimiawi. Kimia modern kalawan teges ngadeg dina dadasar fisika sarta kimia fisik salaku tumbu langsungna. Widang ulikan nu penting di antarana térmodinamik kimiawi, kinetik kimiawi, kimia kuantum, mékanik statistis, jeung spéktroskopi.
- Biokimia
- Biokimia ngarupakeun ulikan ngeunaan bahan, réaksi, jeung interaksi kimiawi nu aya na organisme hirup.
- Kimia analitis
- Kimia analitis ngulik analisis sampel/conto bahan pikeun mikanyaho wangunan jeung struktur kimiawina.
- Cabang Minor
- Élmu bahan, Kimia polimér, Kimia lingkungan, Farmakologi, Térmokimia, Kimia inti, Éléktrokimia, Kimia komputasional
Konsép dasar[édit | édit sumber]
Tata ngaran[édit | édit sumber]
Artikel utama: Tata ngaran zat kimia.
Tata ngaran dimaksudkeun kana sistem pikeun méré ngaran sanyawa kimiawi. Sanyawa organik dingaranan nurutkeun sistem tata ngaran organik. Sanyawa anorganik dingaranan nurutkeun sistem tata ngaran anorganik.
Atom[édit | édit sumber]
Artikel utama: Atom.
Atom ngarupakeun bagéan tina sistem kimiawi pangleutikna nu teu bisa dibeulah/dibagi-bagi deui.
Unsur[édit | édit sumber]
Artikel utama: Unsur kimiawi.
Unsur ngarupakeun bahan nu ngawengku atom-atom nu boga wilangan/jumlah proton nu tinangtu dina intina. Wilangan ieu dipiwanoh salaku wilangan atom unsur. Conto, sakabéh atom nu boga 6 proton na intina disebut atom unsur karbon, sedengkeun sakabéh atom nu boga 92 proton na intina disebut unsur uranium.
Pintonan nu pangmerenahna pikeun unsur-unsur aya dina tabel periodik, nu ngagolongkeun unsur-unsur dumasar kamiripan sipat kimiawina. Daptar unsur ogé bisa ditempo dina susunan Daptar unsur dumasar ngaran, dumasar lambang, jeung dumasar wilangan atom.
Sanyawa[édit | édit sumber]
Artikel utama: Sanyawa kimiawi
Sanyawa ngarupakeun zat nu dibentuk tina dua atawa leuwih unsur dina babandingan nu tetep nu nangtukeun wangunanna. Misal, cai ngarupakeun sanyawa nu ngandung hidrogén jeung oksigén dina babandingan dua ka hiji. Sanyawa dibentuk jeung dibeulah ku réaksi kimiawi.
Molekul[édit | édit sumber]
Artikel utama: Molekul.
Molekul ngarupakeun bagéan pangleutikna nu teu bisa dibeulah deui tina hiji sanyawa kimiawi nu mibanda sipat kimiawi jeung fisik unik nu tinangtu. Hiji molekul diwangun ku dua atawa leuwih atom nu kabeungkeut.
Beungkeutan[édit | édit sumber]
Artikel utama: Beungkeut kimiawi.
Beungkeut kimiawi ngarupakeun gaya nu nahan ngabeungkeut atom-atom dina molekul atawa kristal. Dina loba sanyawa basajan, tiori beungkeut valénsi jeung konsép wilangan oksidasi bisa dipaké pikeun ngaduga-duga struktur jeung wangunan molekular. Nu sarupa, tiori-tiori tina fisika klasik bisa dipaké pikeun ngaduga-duga struktur-struktur ionik. Mun diterapkeun ka sanyawa nu leuwih pajeulit, samodél kompléks logam, tiori beungkeut valénsi gagal, jeung kudu aya pangaweruh nu leuwih jero nu dumasar kana mékanika kuantum.
Wujud zat[édit | édit sumber]
Artikel utama: Fase (zat).
Fase ngarupakeun hiji wujud sistem fisik makroskopis nu mibanda wangunan kimiawi jeung sipat fisik nu rélatif sarua/saragam (nyaéta dénsiti, struktur kristal, indéks réfraktif, jsb.). Conto fase nu urang paling wawuh nyaéta padet, cair, jeung gas. Fase nu teu pati dipikawanoh di antarana plasma, kondensat Bose-Einstein, kondensat fermionik, jeung fase bahan magnetik paramagnetik sarta ferromagnetik.
Réaksi[édit | édit sumber]
Artikel utama: Réaksi kimiawi.
Réaksi kimiawi ngarupakeun transformasi/parobahan dina struktur molekul. Réaksi kieu bisa ngahasilkeun napelna hiji molekul ka nu séjénna pikeun ngawangun molekul nu leuwih gedé, beulahna molekul jadi dua atawa leuwih molekul nu leuwih leutik, atawa wangun-ulang atom-atom dina jero molekul. Réaksi kimiawi salawasna ngalibetkeun dibentuk atawa dipegatkeunana beungkeut kimiawi.
Tiori kuantum[édit | édit sumber]
Artikel utama: Tiori kuantum.
Tiori kuantum ngagambarkeun paripolah zat dina skala nu heureut pisan. Ieu téh, prinsipna mah, ngamungkinkeun pikeun ngagambarkeun sakabéh sistem kimiawi ngagunakeun tiori ieu, tapi sacara matematis rumit sarta teu bisa diduga-duga. Praktékna, ukur sistem kimiawi nu pangbasajanna nu bisa réalistis ditalungtik dina kontéks mékanika kuantum murni, ieu gé lumangsung maké loba pendekatan/perkiraan (misalna Density functional theory). Ku sabab éta, pangaweruh mékanika kuantum nu leuwih jero tur mérélé teu pati perlu pikeun kalolobaan kimia, da penting aubna tiori ieu (hususna pendekatan orbital) bisa dilenyepan sarta diterapkeun dina kontéks nu leuwih basajan.
Hukum[édit | édit sumber]
Hukum-hukum kimiawi sabenerna ngarupakeun hukum fisika hu diterapkeun na sistem kimiawi.
Konsép paling fundaméntal dina kimia nyaéta Hukum konservasi massa nu ngunikeun yén teu aya parobahan kuantitas zat nu kaukur dina hiji réaksi kimiawi biasa. Fisika modern mintonkeun yén tétéla énergi nu conserved, jeung yén énergi jeung massa raket patalina. Konservasi énergi saterusna nungtun kana konsép penting ngeunaan kasatimbangan, térmodinamik, jeung kinetik.
Sajarah kimia[édit | édit sumber]
- Alkémi
- Papanggihan unsur-unsur kimiawi
- Timeline of chemical element discovery
- Hadiah Nobel widang kimia
Étimologi[édit | édit sumber]
Prancis Kuna: alkemie; Arab al-kimia: seni transformasi.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Daptar jejer kimia
- Kimiawan jeung Daptar kimiawan
- American Chemical Society
- International Union of Pure and Applied Chemistry
- Téhnik kimiawi
- Tabel periodik
- Daptar sanyawa
- Daptar publikasi penting widang kimia
Tumbu kaluar jeung sumber séjén[édit | édit sumber]
Tumbu[édit | édit sumber]
- Buku téks kimia umum na Bukuwiki
- Rohangan Tata ngaran IUPAC, tempo hususna "Gold Book" nu ngandung pedaran ngeunaan istilah-istilah kimiawi baku
- Lambaran bahan kasalametan pikeun rupa-rupa bahan kimiawi
Bacaeun salajengna[édit | édit sumber]
- Raymond Chang. 1998. Chemistry. éd. ka-6. Boston: James M. Smith. ISBN 0-07-115221-0.


text:
NAMA KELAS TUGAS
: Calvin Panca : XI IPA 3 : CARPON SUNDA
NAAAAA……ARI….NANI… Poe Senen, di jurusan harita teh, kuring keur jongjon maca buku. Jol Si Nani sobat kuring ti keur jaman SMP keneh, biasa siga nu riweuh. “ “Cilaka…Cilaka Rani! Cilaka siah urang mah ! “ Datang- datang meni hariweusweus, baku si eta mah ari geus kitu teh, boga sifat teh teu bisa kalem, matak ku barudak reguler mah dilandihna ge si euceu ribut. “ Cilaka kunaon Nan? “ tembal teh bari anteng maca buku. Buku ku manehna dijewang, “ Dengekeun siah Rani ari urang keur ngomong teh! Dengekeun, tuluy pangmikirankeun!” ngomongna kitu teh bari teu sirikna popolotot, gek diuk gigireun, derekdek ngomong bari pepeta. Daek geulis, kuring bingung ngabandunganana. Eta tuda ngomongna teh bangun nu rusuh, jadi teu puguh naon dengekeuneunana, jeung siga nu ambek deuih. “ Nani, cik atuh nu bener ngomong teh, sing beres entep seureuhna, ngarah puguh ngabandunganana!’ cekeng daria. “ Ih ari Si Astahiam! Na saha nu ngomongkeun tukang seureuh? Sugan teh ente benerbener ngadengekeun!” kalah ka nyorongot dibejaan teh “ Ah maneh mah Nan, panyakit saliwang teh dikukut wae!. Lain ngomongkeun tukang seureuh tapi maksud urang , ari ngomong teh kudu merele, susun ti mimiti kalayan imeut. Ngarti teu?” kuring rada nyeuneu. “ Euuhhh sugan teh, kieu atuh Rin ari hayang jelas mah. Derekdek manehna ngadongeng.” Kamari nilai UAS dibuka. Urang kaget, mata kuliah psikologi jeung filsafat nilaina BL. Rani maneh ngontrak henteu mata kuliah eta?” “ Ohh eta mah atuh MKDU. Pan enggeus urang mah semester kamari! Tuluy kumaha geus kitu?” “ Nya ku urang ditanyakeun we ka Pa Alif dosen psikologi jeung Pa Burhan dosen Filsafat. Ceuk Pa Alif heueuh cenah aya tugas nu can asup, rumasa eta mah urang oge. Ngan palebah nanyakeun ka Pa Burhan dosen filsafat, urang kalah ka dicarekan bebeakan. Padahal urang nanyakeun teh, heueuh hayang nyaho we, da rarasaan asa teu boga masalah dina filsafat mah. Tapi naha nilai bet BL. Ari pok teh ceuk Pa Burhan , bongan niron cenah dina ujian! Kapanggihna teh waktu ningali hasil ujian urang, sarua pisan jeung Si Rudi. Malah Si Rudi oge anu pinter sarua dibere BL. Rumasa urang ge lebah dinya mah. Ah Ente ge ngarti meureun Ran!’ Si Nani meni lumengis. “ Nani…Nani… ari maneh kalakauan teh bet teu euih-euih? Cik atuh jeung Pa Burhan mah ulah loba neangan masalah! Pan geus nyaho Pa Burhan mah beda jeung dosen nu lain! Taliti pisan. Da sigana kabeh pagawean mahasiswa ge ku manehna mah dipariksana nepi ka titik-titikna!”
rada lumayan sigana mah. Tapi teu lila pok ngomong “ Heueuh Nya Ran. rek milu Ran?” “ Moal ah. Si Nani kalah ka ngahuleng dikitukeun teh lain buru-buru mere jawaban. ulah mundur sebelum bertempur!” jawab teh mere sumanget. Pageto mah aya ngajar. Komo mun seug manehna nyahoeun mah kana kasus Nani.” Cekeng garo-garo teu ateul. bari jeung nyebut dosen atah adol sagala puguh manehna nu atah adol mah. Karunya kuring ge ningali kitu mah.heueuh nya. Eusina teh nota ti Pa Burhan keur Pa Jaka asistenna nu unina kieu “ Pa Jaka. bisa henteu?” “ Ulah pageto. Lain pinter diplomasi di dinya teh? Jeung deuih sagalak-galakna Pa Jaka da moal nepi ka ngerekeb atuh! Nu penting mah dicoba heula. Ngarah salse ngomongna” “ Naon Rani? Ka imahna dedengean teh? Ari nyaneh ngomong teh sok nu lain-lain! Atuh sarua we jeung nganjang ka kandang singa! Ih teu wararani teuing aing mah!” Si Nani bibirigidigan. song dibikeun. Omat anteur nya Ran? Pageto we nya. “ Nan. pan mata kuliah eta mah ti baheula oge tara aya susulan. kumaha mun bareng we ka Pa Jaka na jeung Rudi. urusan ngajar mah pan sore lin? Isuk mah urangna rek usaha heula. sakeudeung deui aya jangji jeung babaturan. sing bisa we diplomasina. Uang dengerna we nya Nan?” “ Beres lah! Yu Ran. wah matak cilaka kurang-kurangna kuat mental mah. Kajeun rek ngontrak deui we cenah. masalah Bu Nani tolong diurus. “ Kumaha atuh Ran? Sigana kana moal bisa milu ujian sidang ayeuna” omong Nani semu putus asa. Loba mahasiswa kajeun ngalontrak deui tibatan menta tugas ka Pa Jaka. Saya serahkan semuanya kepada Pa Jaka saja karena saya akan berangkat ke Jakarta dalam rangka seminar nasional. cikan sim uing ngilikan!” pok teh hayang nyaho Kusiwel manehna ngaluarkeun keretas sacewir tina jero kantongna. ari lain keur nu gering mah!” “ Aeh .” Kuring seuri leutik sanggeus maca surat eta. na asana teh! Anteur atuh urang nya Ran? Keun we da apal imahna mah di Jalan Saledri. Ah bet jadi milu bingung. ngan kalahka mere nu kieu patut tah dosen atah adol teh! Sarua we jeung bohong!” Si Nani kukulutus. “ Kumaha mun ngilu susulan we minggu hareup?” “ Hih nyasat atuh ari aya mah. “ Menta tugas we atuh?” pok teh mere bongbolongan... “ Enggeus puguh ge.“ Nyeta atuh Rin.” “ Ah pageto we. Ayeuna urang teang heula. Eukeur mah lila keneh manehna mah sidangna ge. “ Ulah kumeok memeh dipacok atuh Nan. “ Kieu we atuh Nan. doakeun sing hasilnya!” ngomongna kitu teh bari celengok nyium
. Menta tugas ka Pa Jaka mah sarua we jeung neangan pipaeheun. kumaha mun urang datangan we Pa Jaka ka imahna. Killer Man disebutna oge ku barudak mah. Ku kuring tuluy dibaca. pan sarua meureun manehna oge kudu beberes nilai! “ “ Nya eta embungeun kamari diajak ge. “ Mere naon. teu sangka bet kieu jadina” manehna tungkul bangun hanjakal. Terimakasih. isuk we ngarah salse. aya obyekan yeuh. Gunakeun kabisa teh. enya ka imahna ulah di kampus. kacipta tuda.
muji kuring mah ku sumangetna. ieu mah bane wae bakat ku hayang sakola luhur jiga batur. anu disebutna mahasiswa regular tea. Lian ti kitu. pajar keur guru mah sakola deui teh moal rugi da bakal meunang kredit poin jeung bisa milu sertifikasi. euweuh pisan tinimbanganana. riweuh ge teu dirasa. Ih palias ari kudu tepi ka kitu mah.. Bongan tuda umur 19 taun kuring geus dikawinkeun. komo barang disatujuan ku salaki sarta hasilna teu nguciwakeun mah. diajar teh asa beuki sumanget. Getolna teh mun usum dibagikeun duit we.pipi. biasa Si Euceu ribut! Nani. didaragoan ku barudak di kelas. kolot aya budak balatak. nempo duit gajih loba potongan.Nani. Siti. Enya eta ge kungsi ngadenge . Atuh barudak katingalina teh saroleh pisan milu ngajurung ka indung. Kateuing bener henteuna mah. Ari kuliah disaruakeun jeung barudak nu asupna make jalur SPMB. Ah nya umumna mah kitu we mahasiswa kolot mah. pek wae nyieun laporan mah kumaha Rani. Matak biayana oge kumaha koprasi bae! Teuing atuh kuring teh ku hayang pisan nuluykeun sakola. Ah teu karana eta kuring mah.Jaba ngurus salon. Geus puguh ari inditna mah kudu pak pik pek heula di imah nyayagikeun barudak jeung bapana. dariuk handapeun tangkal camara. Sakapeung kuring sok nanya ka diri sorangan. Oom jeung Lina nya?
. da asupna ka D1. da kredit poin mah bisa direkayasa. kuliah ge kakara sataun. heueuh apan jangji ayeuna teh rek diskusi masalah semantik di Parter. najan ampir unggal poe sare tara kurang ti pukul satu peuting oge. Enya mun kuring geus lieur . “ Ran. kunaon atuh kuring teh ngariripuh maneh make jeung kuliah deui sagala. Cape. Atuda uyuhan si eta mah bisa kuliah oge. atuh ari ku sakola deui mah sugan jeung sugan hirup teh rada menyat da ilmu nambahan. lulus. imah pageuh. ngajar . Komo lamun ahir bulan mah. Matak pantes ari usum ujian teh meni tibabaradug da eta kuliahna belang betong. “Ngalamun wae!” Gebeg teh. cenah kitu ge. Rido kuring mah. dilieuk . tak-tak aya nu nepak . Atuh nu lulus sertifikasi apan geus lain beja aya guru kedul ka kelas. najan teu sarakola deui oge angger we gening cing terekel nu naraek tingkat mah. leumpangna ngagedig bangun rusuh. pertanyaan kitu teh sok jul jol. Eta we kuring oge ari balik kuliah teh meni asa di udag jurig. bari ngajarna mah asa tara katingali bener da loba ngobrol di kantor. tuluy ngaleos ninggalkeun kuring. Ku kuring diteuteup ti tukang. jadwal kuliah teh pakepuk jeung jadwal ngajar. da kudu buru-buru nepi ka sakola. boga pausahaan catering. Ninggang di mata kuliah nu dosenna siga Pa Burhan… matak neunggar cadas. tinggal nyieun laporanana jeung ngabereskeun makalah keur presentasikeuneun isuk. Dua jam ge geus beres materi teh dibahasna. Heni. Enya da rumasa kuring mah sakola deui teh lain loba duit. salaki boga. atuh puguh we sagalana oge disaruakeun jeung maranehna. Heuyy deuuhh sok teu ngarti puguh ge ari di nagara urang. Atuh bring wae ka Parter. Apan gawe enggeus. horeng sobat-sobat hungkul. Jelema sibuk. anu cenah engkena teh bakal dibere tunjangan sarua jeung gajih poko. alatan nerektek wae ngetik da loba tugas.
geus geulis ieuh barina ge. “ Kaburu lah jam sakitu mah” “ Ari masak keur barudak? Cekeng bari kerung “ Aaahh nu kitu dipikiran. Bedana si eta mah loba duit. hayoh lain rek nganteur? Gening masih keneh di cacalana pondok. buru atuh disalin bisi kaburu beurang! Omongna bari gek diuk dina korsi makan. teu aleg pisan nya pipikiran teh.he. Geus kitu mah leos bae indit jeung Nani. dangdan ge teu sirikna rurusuhan.he…. “ Nani ! Ari maneh nanaonan kalakuan teh kawas jelema teu hideng? “ kuring nanya bakat ku panasaran. Ngan edas. beres kaprak-keprek di imah. Beres dangdan. Urang Cianjur Ria teh. Aya deui batur model Si Nani teh. ti jalan gede teh make kudu kana beca sagala. “ Beres bos! “ tembal Ria bari ngacungkeun leungeun. Isuk-isuk poe Rebo. Da eta we tukang beca ge tangka ohek-ohekan. hayu buru urang anteur bisi kaburu beurang!’ Dikitukeun teh kuring buru-buru ganti baju. basana teh asa ka dulur pet ku hinis cenah. “ Aeh. Ka kampus oge teu weleh unggah turun mobil .cicing tong loba omong! Ieu teh resep ti Bah Dira dukun Citepus. kalah hayoh nyarek ulah loba omong cenah. Malum salakina pejabat.Rani. tah aya gepuk jeung pais lauk keur nyampakeun bapana mah. rek ka mana Nan meni gaya? “ cekeng bari nyidik-nyidik manehna. Keun we soal konsumsina mah bagian urang.supaya mapagkeun si bungsu balik ti TK. nu kabeneran sakola beurang . saha nu ngagepuk Nan? ‘ “ Alaahh loba omong pisan nya. Komo ka kuring mah..hehe. Lumayan ngirit-ngirit ongkos. sapaparat jalan panon teu leupas ningali lalampahanana .. bener ieu teh? Alaahh meni seungit kieu gepukna. Komo waktu aya di jero beca mah make jeung meuleum menyan sagala.. Bageur deuih si eta mah keur geulis teh. “ Montong loba omong. “ Euweuh kuliah pan poe ieu mah Ran? ‘ “ Kosong kuliah mah tapi engke jam 3 sore aya ngajar 2 jam pelajaran” cekeng teh. meunang dangdan pantes naker. Jauh gening imah Pa Jaka teh.. Sarua deuih Ria oge kaayaanana geus riweuh. moto copy na oge nya?” ceuk kuring bari seuri... lain gera dangdan. Ditempo-tempo teh biwirna ngan kunyam kunyem wae. Teuing ajian nanahaon da katingalina teh badis we dukun sebul. ditanya teh manehna kalahka seuri. kateuing ceuk salaki batur mah he. Pek pilih ayam bakar? Gurame goreng atawa nasi kapau? Omong Ria.aeh. padu diwedak we. teu kuat dipuput ku menyan meureun. “ Enak aje! Sakalian atuh jeung ngajilid. boga salaki ka Kapolda. papagah bari jeung ngomat-ngomatan ka si cikal.Urang mah nyaho beres bae.. hemeng ku kalakuan Si Nani. Pajarkeun teh keur mapatkeun ajian. apan rek ka Pa Jaka tea. ceuk salaki kitu ge.he.. ulah salah urang keur mapatkeun jampe pamake supaya bisa ngaleumpeuhkeun hate Pa jaka! Ngarti
. “ Rani.Ari kuring bati olohok bae ningali pamolahna teh. matak bungah keur kuring da bisa milu balik. Diajak ngobrol teh teu diwaro. torojol Nani .. panon rada dipeureumkeun siga hayam rek paeh ku cekak. tuluy gura-giru indit da didagoan cenah ku salakina. engke beurang urang meuli pais hayam di pengkolan!” “ Uluuuhh. meni mabek. am kana roti bakar sesa sarapan barudak.
jeung enyana hayang nyaho dongengna deuih. Imah nu buruanana linduh ku tatangkalan. cenah menta dianteur tapi kalahka nitah ngadagoan di warung. manehna can katingali ka luar keneh wae. Teu diengkekeun deui. beuheung ge asa sosonggeteun balas ngalieukan manehna ka luar ti pakarangan. leos Si Nani indit muru imah Pa Jaka. teu ngarasakeun pisan! Dileg-leg jurig puguh deui atuh!” pok teh rada teugeug bakat ku ambek.” Pok na teh bari lumahlameh ngolo supaya kuring teu ambek. “ Astagfirulloh Nani. diuk nanghunjar lambar. “ Tenang…tenang. ngarendeng jeung si bungsu nu keur anteng lalajo TV. dagoan bae di warung ieu nya? Bisi kuring teu bebas ngomong! Eraeun deuih Pa jaka na ningali Rina mah. keuheul tuda. Sapuluh menit. nya wayahna bae. Puguh kuring reuwas. teu sangka atuda Si Nani kitu peta. Kuring bingung. Mun engke katingali kuring kaluar ti imah Pa Jaka. Rek diteang asa-asa. Weleh teu katingali irung-irungna acan. piraku dileg-leg jurig onaman.” “ Ih ari teun teh. “ Pok atuh ngadongeng.Rani? “ pokna kalem naker. da inget kana talatahna anu omat-omatan pisan ulah neang da kitu cenah papatah ti ki dukun teh. barina ge ketang haroream teuing kudu panggih jeung Pa jaka. Mending ngadagoan di warung. satengah jam. Tungtungna mah leos bae balik. didagoan kesel jaba melang ka barudak di imah. Si Nani can tembong kaluar.’ “ Dilayanan bae atuh. “ Ah keun we di dieu! Kieu nya Rin. Belewer we bungkusan rampe teh dialungkeun.stop. “ Nu bener Nan? Cikan nempo format nilaina”
. “ Geus lah tong ngambek. “ Na eureun di dieu? Pan itu imahna mah ? “ pok teh teu ngarti. mending ge dengekeun dongengna. “ Stop…. omat tong lila nya? Kade deuih poho format nilaina dibawa!”’ kuring eleh deet. dibuka teh horeng rampe.Na tuluy ka mana atuh mangkeluk teh. angger kalem. Bujur asa geus panas balas diuk wae. “ Hampura urang Rin. Tah bari ngadagoan. musrik siah kikituan teh!” kuring morongos bari istigfar. jigana bawa manehna. Pasosore. Bingung jadina teh. omongna. “ Embung ah sieun kababawa musrik urang mah! Pek we awurkeun ku sorangan. Antukna geus ampir tilu jam kuring cinekul di warung. buru-buru eusina awurkeun nya?” ngomong kituna teh bari song ngasongkeun bungkusan ka kuring. kateuing rag-rag di mana. tuh pais hayamna jeung soto geus aya dina meja makan’ kuring eleh deet. Ku kuring langsung ditongtak. kumaha tadi teh hasil henteu?” cekeng bari regot nginum jus alpuket nu aya na meja leutik gigireun TV. pira ge ngawurkeun hungkul!’ “ Heueuh jig atuh buru. ieu cekel. “ Cumlaude atuh Rin! “ omongna bari ngacungkeun jempol. bisa-bisa bari jajan. balik ngajar nyampak Nani aya di tengah imah. kumah atuda ngajak ngobrol wae ituna. Rina mah teu kudu milu asup ka imah Pa Jaka. heup bae di dieu Mang! “ reg beca teh eureun hareupeun warung. apan urang nu butuhna oge. Dituturkeun ku paneuteup kuring. ngomong we saperluna. endah ku kekembangan. tanggung jawab Nani”. ngulinkeun pisan! “ Nani! Ari maneh tadi teh nanahaon heula? Di dagoan meni ngampleng. “ Moal atuh Rin.
manehna rek nganjang ka imah nepungan alo! “ omong Nani semu atoh. tuluy diuk pahareup-hareup. soal naon bae nu ditanyakeunana?” “ Ah. Geus kitu teh tuluy nanya ka urang. Na da eta mah teu sakara-kara. pok-pok atuh” cekeng panasaran. geulis jeung kayungyun. Masyaalloh! Manehna meunang nilai A.” “ Ih. kasep Pa Jaka teh. Da enya atuh. “ Jurig siah nani! Bisaan maneh mah. kolot urang .horeng bujangan keneh gening Pa Jaka teh. Na atuh Ran. eta bae soal alo urang. urang mapatkeun ajian heula.
. sugan teh rek ambek. tah ieu hasilna!” omong Nani bari song ngasongkeun format nilai ka kuring. pagawean urang. nu muka panto teh manehna pisan. nini. Ku kuring teu sirina direbut tina leungeunna. Song nota nu ti Pa Burhan ku urang dibikeun. Ayeuna keur bingung cenah sabab kolotna di lembur ngaburuburu nitah kawin. teu kedah rurusuhan pan kedah diwartosan heula ituna. haturan BuNani aya pikersaeun naon? Kuring sorangan ge asa teu percaya ningali sikep Pa Jaka kitu” “ Geus kitu tuluy kumaha?” bet jadi milu panasaran. teu sirikna hayang indit harita. hayang gera ditepungkeun.’ “ Euleuh. Padahal mun di sidik-sidik mah.“ Is ulah waka. kawit ti mana. Geus kitu mah teu sakara-kara. Pok na teh. tuluy dibaca ku Pa Jaka. paingan atuh barudak meni marijah ari pareng aya Pa Jaka di kelas teh. ih sigana cadu kudu surungah serengeh ka mahasiswa. kabeh kalaluar. Kabeh diobrolkeun. urang ge geus jangar ngabadunganana. siapa dulu dooong. Ngan ceuk urang teh. eh kalahka serengeh seuri!” “ Bogoheun meureun Nan!” kuring motong omongan “ Dengekeun heula Rani. dengekeun heula mending ge” “ Heueuh. barang ngadenge kitu. “ Waktu urang ngetrok panto imahna. “ Urang asup. ku urang dijawab. Komo ka mahasiswa kolot samodel kuring mah. Aki. Nanniii….’ “ Ari Nani ngobrolkeun pribadi Nani deuih?” “ Nya saperluna wae. kucem bae beungeutna teh. nya…kasep we ketang da normal kuring ge. naon anu ditanyakeun ku manehna. tapi rek balik kumaha atuda ari can hasil mah. heran kuring ge ari ngadenge sikep Pa Jaka kitu mah.” omongna bari nagadangah-dangah beungeut. kotret bae Pa Jaka nulis dina format nilai nu disodorkeun ku urang. kitu ge ceuk barudak nu nalaksir da ari ceuk kuring mah. Ku kuring dicoba rek diwawuhkeun ka Pa jaka. di mana linggih cenah meni lemes naker. manehna meni bungaheun pisan. buyut kum ka seke selerna. nya tungtungna mah pageto cenah manehna rek nganjang ka imah nepungan alo. Da di kampus mah.Kasimpulanana mah pageto. urang jadi nyaho pribadi Pa Jaka. bet asa ningali si cepot keur manggung.. Tapi Ran. “ Gening meunang nilai A. Kuring gogodeg teu percaya. Seug komo mun keur pareng ngawas ujian. komo barang dibejaan alo dijilbab mah. aya untungna oge. malah ditingalikeun poto-poto kabogohna teh ka urang. Amis budi bear marahmay. Kuring ngomong boga alo nu keur kuliah di Unisba. matak soak. Atuh ti dinya mah der ngobrol ngaler ngidul. kumaha tah geus kitu?” “ Ngadenge manehna bujangan keneh teh. Geus tilu kali cenah diputuskeun ku kabogohna. jorojoy kuring boga gagasan.
da teu kitu mah pasti Pa jaka moal daek mere nilai. apan Rani lain boga alo? Widuri budak geulis anu kuliah di Unpad tea? Kumaha tah mun diinjeum ku Nani. Aya oge Si Oci anak urang. lain pageto rek nganjang ka imah?” “ Puguh eta nu jadi masalah. Biasana boro-boro mere nilai A manehna mah. jaba teu ditanya materi kuliah. anu geus kasawang. Bingung. Widuri geulis. Matak asa teu percaya bisa meunang peunteun A.
. “ Ran. tulungan atuh Ran. mun engke jadi nganjang ka imah kumaha?” “ Naa make jeung kumaha sagala.” Pusing tungtungna mah ku kalakuan Si Nani teh. tugas ngajar oge sarua deuih ditempatkeunana teh. moal bisa ngajawabna. “ Puguh eta nu jadi pikiran teh. ngan urusan urang can beres. “ Beres ari urusan nilai mah Ran. kuring apal pisan kumaha Nani sapopoena.Ah nyaan teu ngarti kuring mah. urang pasti dibere soal-soal heula.” omongna lumengis. Etah gera wani kitu ka dosen. Lieur urang mah Nan. da leutik keneh kakara ge kelas tilu SD. ‘ Lieur urang mah ah! Kumaha nulunganana barina ge. da kitu gening jaman ayeuna mah sagala rupa oge loba nu katarik ku milik batan ku prestasi. satuju henteu?” “ Teuing ah! Kumaha dinya we. Atawa dina merena oge. kari tepungkeun we jeung alo Nani!” “ Alo-alo tujuh puluh! Alo ti mana horeng. pan Rani nyaho sorangan. kuliah bareng. omat kudu ditulungan deui nya. “ Heueuh sukur we beres mah Nan. ngan tuluy mengkol palebah kamar Si Cikal. sugan we jadi ngajodo. “ Kapaksa we Ran. kuring ge anu ti suk-suk ti dungdung diajar.” Omongna semu bingung. rek menta dianteur nepungan Widuri jigana mah. Bae da Pa Jaka mah moal nyahoeun ieuh. Kumah Ran. filsafat tea atuh. api-api we lah rek diakukeun alo Nani. urus we ku sorangan. Si Nani ngiclik nuturkeun. Pedit pisan atuda Pa Jaka mah kana meunteun teh. Nani mah teu boga dulur. kumaha atuh ari geus kieu? Kumaha lamun Pa Jaka nyahoeun Nani ngabohong?” kuring jadi milu manghariwangkeun. bet dibere A. Da heueuh atuh lain teu ngabibisani pantar Si Nani meunang nilai A dina filsafat mah. Teu kitu kumaha. Jaba materi kuliahna teh matak jangar deuih.’ “ Aduh Nani. Doraka siah Nani.” Leos we kuring mah ka cai. jeung buku wae manehna mah musuh. naha pantar Pa Jaka bet gampang kitu mere nilai ka Si Nani. ukur dibere B. Emh. mun seug barudak di kampus arapaleun. kuring bati bingung! Teu kacipta alo kuring kudu jadi korban diplomasi format nilai. Ari ieu jaba nilai susulan. “Naon deui atuh?” kuring teu ngarti “ Eta Pa Jaka! Cenah teu kendat nyaritana.” “ Jadi Nani teh ngabohong nya ka Pa Jaka?” pok teh rada reuwas. moal teu dalemontrasi tah. “ Haaarr apan geus beres. Aya deui persoalan teh. matak guyur kampus. eukeur mah batur sakola ti SMA keneh. mun kudu kitu teh hampura bibi. teu hayang miluan ah.Barina ge Si Duri mah da geus boga papacangan. bisa atuh ayeuna mah milu sidang ” pok teh milu bungah. Ah geus milik Si Nani we meureun. Komo barudak mah loba anu dibere D jeung E. sok sieun nilai dibatalkeun deui.


text:
Irian
Irian (Basa Inggris: New Guinea) nyaéta pulo kadua panggedéna di dunya nu aya di kaléreun Australia.
Pulo ieu dibagi jadi dua wilayah nu masing-masing dikawasa ku Indonésia (beulah kulon nu disebut Papua) sarta beulah wétanna mangrupakeun bagéan nagara Papua Gini Anyar.
Istilah Papua ogé digunakeun keur ngarujuk ka pulo ieu sakumna. Nugini mangrupakuen istilah New Guinea, ngaran kulon nu diindonésiakeun. Maranéhannana baheula boga pamanggih yén lemah Papua siga Guinea, hiji wilayah di Afrika. Jadi wéh disebutna ogé Guinea anyar.
Di pulo ieu aya gunung pangluhurna sa-Indonésia, nyaéta Puncak Jaya (5.030 m).