text:
Minyak seungit
Kecap Parfum anu dipaké ayeuna asalna ti basa Latin pér fumum nyaéta hartina ngaliwatan haseup.[1] Ngajieun parfum dimimitian ku nagara Mesopotamia sarta Mesir, tapi dimekarkeun di Roma sarta Persia.[1] Sajarah nyatet saurang ngaranna Tapputi nyaéta nu nyieun parfum kahiji asal Mesopotamia.[1] Dina abad ke-9, saurang nu nulis Arab ngaranna Al-kindi, nuliskeun kecap parfum dina bukuna Book of the Chemistry of Perfume and Distillations. Dina buku éta dicutat ogé ratusan resep pikeun nyieun minyak seungit, salep, sarta cai anu ngabogaan seungit ditambah kalayan obat-obatan. Buku kasebut ogé nyatet ngeunaan 107 cara pikeun nyieun parfum, tapi dibuku ieu tacan mencantumkan saripati kembang pikeun penambah seungit.[1] Nepi ka saurang dokter sarta ahli kimia asal Persia, Avicenna (Ibnu Sina) mecakan panalungtikan jeung kembang mawar anu dicampurkan minyak, herbal sarta daun kembang ngahasilkeun seuseungitan anu teu dawam. Saprak waktu éta pisan mimitian dimekarkeun pikeun nyampurkeun sari pati kembang ka dina parfum.[1] Éropa sarta Hungaria anu mimiti ngamekarkeunana dina abad ka 14, kalayan mencampurkan alkohol sangkan tahan lila.[1] Waktu éta seuseungitan ieu dipaké ku Ratu Elizabeth ti Hungaria.[1] Dina abad ke-16 saurang Italia, Rene le Florentin nyieun rohangan rusiah pikeun nyumputkeun resep rusiah ngajieun parfum.[1] Tapi teuing kumaha, kalayan gancang téknik ngajieun parfum beuki sumebar disakumna daratan Éropa.[1] Lila-lila Éropa ngembang jadi puseur industri parfum.[1] Sajaba seungitna anu ngembang, wadah parfum ogé turut ngembang.[1] Ti mulai anu ngan ngagunakeun tabung nepi ka botol-botol jeung rupa-rupa wangun kawas ayeuna.[1] Sabada perang dunya kahiji, soldadu Amérika mawa balik parfum ka nagarana.[1] Sacara gancang parfum ngembang di Nagara kasebut, loba pausahaan anu muka industri parfum.[1] Nepi ka ayeuna, cacak beuki loba industri parfum, tapi rusiah pembuatannya tetep teu dipikanyaho khalayak umum.[1] Tapi, aya sawatara kategori parfum anu kawéntar di antarana nyaéta :
- Bright Floral, mangrupa kombinasi ti sagala rupa kembang.[1]
- Green, mangrupa campuran ti parfum Cyprus anu diwangun ti bahan tangkal cemara sarta damar.[1]
- Oceanic/Ozone, mangrupa jenis parfum panganyarna dina sajarah parfum.[1]
- Fruity, anu nyokot sari bungbuahan minangka bahan utamana.[1]
- Gourmand, mangrupa campuran tina vanilla sarta tonka bean (kawas siki kopi tapi dipaké pikeun bahan parfum).[1]
Bahan penyusun parfum sorangan sabenerna cukup loba.[2] Sacara umum parfum beunang ti dua jumplukan badag, nyaéta bahan alami (anu diekstrak ti alam) sarta bahan sintetis (bahan jieunan anu asalna ti bahan kimia sintetis).[2]


c: text/html

text:
Histogram
Dina statistik, histogram nyaéta tampilan grafis tina tabulasi frékuénsi. Dina hal ieu, histogram nyaéta versi grafis tina tabel nu nembongkeun babandingan kasus kana sababaraha atawa lobana kategori husus. Kategori ieu ilahar mangrupa hal nu husus saperti taya interval nu tumpang tindih dina sababaraha variabel.
Aya dua cara keur nembongkeun tabel nu sarua, sarta dua rupa histogram saperti ditembongkeun di handap ieu. Hiji nemobongkeun jumlah kasus per satuan interval, mangka legana wewengkon di handapeun kurva sarua jeung jumlah sakabéh kasus. Nu séjénna nembongkeun jumlah kasus per satuan interval dibagi ku total jumlah kasus, mangka legana wewengkon di handapeun kurva sarua jeung 1.
Dina conto ieu, data nu dipaké dikumpulkeun ku Biro Sensus Amerika, nyaéta data waktu nu diperlukeun keur indit gawe (sensus 2000, [1], Table 5). Sensus nyatet yén aya 124 juta urang digawe di luar imahna. Nu di sensus nyebutkeun sabaraha lila waktu nu diperlukeun nepi ka tempat gawe, hasilna dibagi kana lima bagéan nyaéta: kurang ti 5 menit, leuwih ti 5 menit kurang ti sapuluh menit, leuwih ti sapuluh menit kurang ti 15 menit jeung saterusna. Tabel di handap nembongkeun hasil sensus dina rebuan, upamana 4.180 hartina 4.180.000.
Data nu aya dina tabel di luhur digambarkeun sacara grafik dina gambar di handap ieu. Aréa unggal "bar" sarua jeung sakabéh nu di sensus dina éta kategori, mangka sakabéh legana "bar" sarua jeung jumlah nu disurvey (124) juta.
Aya nu matak kataji dina éta diagram nyaéta naekna sacara ngadadak dina kategori 30 nepi ka 35 menit. Bentukna saperti artefak: satengah jam mangrupa waktu ukuran ilahar, mangka nu disensus ngarepkeun waktu indit gawena kurang ti atawa leuwih leutik ti 30 menit, bisa ogé méré jawaban ampir "30 menit".
Ayeuna data nu sarua digambarkeun ku cara nu béda. Aréa unggal bar sarua jeung babandingan nu disurvey tina nu sakabéh disurvey aya dina kategori ieu. Mangka total legana "bar" sarua jeung 1.
Tabel di luhur digambarkeun sacara grafis dina gambar di handap. Gambar kadua béda jeung gambar mimiti ngan dina skala nangtung. Gambar ieu bisa dipaké gumantung kana kaperluan histogram; lamun jumlah absolut penting, mangka bentuk mimiti leuwih hade dipaké, sarta bentuk kadua leuwih hade dipaké lamun babandingan leuwih penting.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Journey To Work and Place Of Work (location of census document cited in example)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Comments
Description
bibit salak pondoh banjarnegara adalah bibit salak yang di tanam atau di produksi di kota banjarnegara bibit salak pondoh madu, bibit salak pondoh super, bibit salak pondoh bogor, bibit salak pondoh jantan, bibit salak pondoh lumut, bibit salak pondoh jogja, bibit salak pondoh sleman, bibit salak pondoh unggul, jual bibit salak pondoh, penjual bibit salak pondoh, jual bibit salak pondoh di jogja, beli bibit salak pondoh.
Download HP "0813.2872.0280", Bibit salak pondoh banjarnegara, Bibit salak pondoh bogor


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci miwarangan (1)
- BEREGEJED III
15 May 2002 - 1:56 am
Waktu Ki Sanip keur ngasuh incuna anu umur lima taun, kalayang teh aya langlayangan leupas luhureunana.
"Udag, Ki, Udag!" ceuk incuna bari nyurung-nyurung incuna.
Sabenerna Ki Sanip teh geus kolot, geus bongkok.
Leumpang ge dongko komo ieu kudu lumpat. Tapi dasar nyaah ka incu, ngan beretek we manehna lumpat ngudag langlayangan. Tapi hanjakal teu hasil.
Bari renghap ranjung manehna nyamperkeun incuna.
"Lapur Cu, teu kaudag."
"Tuda Aki mah salah. Lumpatna bari jeung dongko sagala. Pan geus puguh langlayangan mah diluhur, teu kudu dodongkoan siga neangan duit leungit, Ki!" ceuk incuna, ngagelendeng semu nu keuheul pisan.


text:
Jenis-jenis Prosa Sunda
Jumat, 23 Desember 2011 | Label: Makalah by Jaka Billal
BAB I
BUBUKA
A. Kasangtukang
Kahirupan sastra Sunda anu aya tepi ka kiwari téh mangrupa hasil kreativitas para pangarang anu sambung-sinambung ti mangsa ka mangsa. Dina awal abad ka-20, sastra Sunda nampa pangaruh tina sastra Barat. Nya terus gelar karya alanyar winangun novel, carpon, jeung roman. Disebut wangunan anyar téh duméh karya sastra anu hirup dina mangsa saméméh namah ukur ngawengku dongéng, carita pantun, mantra, pupujian, jeung guguritan.
Prosa disebut wangun lancaran. Disebut wangun lancaran kusabab wangunna teu kauger ku guru wilangan, guru lagu, jumlah padalisan dina sapadana, purwakanti, atawa ngolah wirahma. Basa nu dipakéna basa sapopoé. Upama nilik kana wujudna, kalimah téh ngaruntuy, henteu dipenggel-penggel mangrupa padalisan atawa diwangun ku sababaraha pada.
Prosa dina basa Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan. Dumasar kana gumelarna, aya prosa buhun jeung prosa modern. Nu kaasup prosa buhun nyaeta dongeng jeung carita wayang. Anu kaasup prosa modern nyaeta carita pondok, novel, jeung esey.
B. Masalah
1. Masih seueur anu teu apal jenis-jenis prosa dina Basa Sunda.
2. Masih seueur anu teu paham kanu jenis-jenis prosa.
3. Masih seueur anu teu apal conto unggal-unggal jenis carpon.
C. Tujuan
1. Keur mikanyaho jeung maham rupa-rupa jenis prosa.
2. Keur mikanyaho conto unggal-unggal jenis prosa.
BAB II
PEDARAN MASALAH
A. Dongéng
Dongéng téh ngaran salasahiji golongan carita, dina wangun prosa (lancaran). Dongéng nyaéta carita rékaan anu méré kesan pamohalan tur ukuranana parondok. Memang aya oge dongéng anu kesan pamohalanna teh teu karasa, nyaeta dongéng-dongéng anu nyaritakeun kahirupan sapopoé. Dongeng kaasup kana carita balarea (folktale) sarta geus jadi milik rahayat.
Dongéng dina sastra Sunda loba anu geus kahot umurna, jeung teu kapaluruh iraha jeung saha anu ngarangna (anonim). Sumebarna sacara lisan, tatalepa ti hiji jalma anu lian, tepi ka mangsa kiwari. Tapi sanggeus aya téknologi percitakan ngambah kasusastraan teu saeutik dongéng-dongéng anu medal téh utamana mah pikeun ngarojong dunya atikan, hususna atikan budi.
Ciri-ciri umum anu aya dina dongéng nyaéta :
1. Caritana basajan jeung biasana pondok. Nya kitu deui basa nu digunakeun oge sok basajan, alesanana mah kusabab dina dongeng mah umumna dengekeuneun barudak, anu tangtu wae kamampuh ngagunakeun basana masih kénéh kawatesanan.
2. Ngandung ajen atikan. Ajén atikan nu ditepikeun dina dongéng mah utamana atikan kaluhuran budi. Cindekna kajadian anu ditepikeun dina dongéng téh mangrupa pieunteungeun. Upamana wae jalma bener tangtu meunang pahala, jalma salah tangtu bakal meunang siksa atawa cilaka; supaya maksudna timekanan kudu ngagunakeun akal: atawa kudu sauyunan ambeh repeh-rapih.
3. Ragem atawa konvensi nyaeta pola dina dongeng dianggap geus maneuh, henteu robah-robah. Contona dina Dongeng Kuya jeung Monyet Ngala Cabe polana anggeur kieu: (a) monyet ngajak ngala cabe ka kuya di kebon patani; (b) waktu keur ngala cabena kapanggih patani, monyet bisaeun kabur, ari kuya katewak ; (c) ku akal jeung tarekahna kuya, ahirna monyet bisa kaolo daekkeun dikurungan; (d) kuya teu tulus dipeuncit; (e) sanggeus nyahoeun yen rek dipeuncit monyet papaehan tepi ka ahirna dipiceun ku patani, jeung (f) monyet kabur ka leuweung.
4. Rineka atawa improvisasi nyaeta robah-robahna wanda dongeng, najan ari polana mah angger. Robahna dongéng nu ditepikeun téh gumantung kana suasana jeung kamampuan jalma anu ngadongéngkeunana. Kusabab dongéng téh umumna ditepikeun sacara lisan, atuh dina prakna ngadongéng téh tangtu waé moal sagemblengna angger. Ku ayana improvisasi téh timbul dongeng sababaraha versi. Contona wae Dongeng Kuya jeung Monyet Ngala Cabe teh leuwih ti saversi, najan ari polana mah angger sakumaha nu tadi geus ditétélakeun.
Nilik kana eusi carita anu dilalakonkeunana, dongeng téh bisa diklasipikasikeun jadi sababaraha rupa, diantarana:
1. Dongéng fabél, nyaéta dongéng anu eusina nyaritakeun paripolah sasatoan nu barisa ngomong kawas manusa jeung barogaeun akal.
2. Dongéng mite, nyaéta dongéng anu eusina nyaritakeun jalma sakti, jaya, jeung gedé wawanen anu béda jeung manusa biasa. Aya kalana kasaktian palakuna téh dirojong ku hal-hal gaib (supranatural). Contona : Nyi Rambut Kasih, Nyi Dewi Sri, Nyi Roro Kidul, Sangkuriang, jste.
3. Dongéng sasakala (legénda), nyaéta dongéng anu eusina nyaritakeun asal muasal hiji tempat, barang, sasatoan, tutuwuhan, atawa kajadian penting anu teu kaharti ku akal. Contona : Sasakala Gunung Tangkuban Parahu, Sasakala Situ Bagendit, jste.
4. Dongéng pamuk, nyaéta dongéng anu eusina nyaritakeun paripolah jalma nu boga kagagahan tur ngandung unsur sajarah. Contona : Sunan Gunung Jati, Prabu Kean Santang, jste.
5. Dongéng farabél, nyaéta dongéng anu eusina nyaritakeun jalma anu mahiwal, teu lumrah jeung batur. Naha sipatna teh pikalucueun, pikasebeleun, atawa pikangéwaeun batur. Contona : Si Kabayan, Abu Nawas, jste.
Unsur carita anu aya dina dongéng téh rupa-rupa, ngawengku :
1. Téma carita. Téma nyaéta jejer atawa ide carita anu dicaritakeun. Téma téh rupa-rupa pisan, aya téma carita saperti moral, kamasarakatan, kaagamaan, kasajarahan, tatakrama, jste.
2. Tokoh atawa palaku carita nyaéta para palaku anu ngalalakon dina carita, bisa palaku jalma atawa palaku lain jalma. Aya dua rupa tokoh carita, nyaéta palaku utama jeung palaku tambahan.
3. Plot atawa galur carita. Carita disusun dina galur atawa plot (alur) nu tangtu. Jaba ti galur carita aya istilah jalan carita. Aya bédana antara galur carita jeung jalan carita. Galur carita leuwih nyoko kana sabab-sabab timbulna hiji kajadian, ari jalan carita mah nyoko kana runtuyan kajadianana. Mémang galur téh ayana dina jalan carita. Aya rupa-rupa galur atawa plot carita , nyaéta :
a. Galur marélé nyéta galur carita anu nyuguhkeun caritana marélé atawa ngaruntuykeun. Eusi caritana diparélékeun sacarita-sacarita, salalakon-salalakon, saépisode-saépisode. Lalakon biasana diheuleut-heuleut atawa ditunda heula, tuluy engke disampeur deui, dituluykeun.
b. Galur maju nyaéta galur carita anu ngagambarkeun lalampahan tokoh ti awal nepi ka ahir kalawan ngaruntuy (kronologis).
c. Galur mundur nyaéta galur carita anu dimimitian tina tungtung carita atawa épisode pamungkas heula. Bagian saterusna mangrupa runtuyan kajadian anu nerangkeun atawa jadi pamuka pungkasan carita anu geus diheulakeun tea.
d. Galur bobok tengah nyaéta galur carita anu langsung kana tengah-tengah carita. Carita henteu maké bubuka atawa manggalasastra, tara ngawanohkeun heula nu ngalalakon. Anu maca ujug-ujug dibawa kana tengah-tengah carita. Sakapeung mah lalakon téh asa teu anggeus. Nutupkeun carita kudu dikira-kira ku nu maca.
4. Latar Carita
Waktu, tempat, jeung suasana lumangsungna kajadian carita disebutna
latar carita (setting). Waktu kajadian nu aya dina dongéng nyaéta jaman bihar atawa jaman baheula. Sabab umumna waktu kajadian dina dongéng mah ngagambarkeun kahirupan jaman baheula. Tempat kajadian nu aya dina dongéng biasana sok di Kahyangan, di Karaton, di Kaputren, di leuweung, jste.
5. Amanat Carita
Amanat carita nyaeta pesan anu hayang ditepikeun ku pangarang ka nu maca atawa ngadengekeun carita.
B. Carita Pondok (Carpon)
Carita pondok sok disingget carpon, nyaéta karangan rekaan (fiksi) dina wangun lancaran (prosa) anu wangunna pondok. Lebah ukuran pondok téa, aya anu di ukur ku jumlah kecapna nyaeta antara 5.000 – 10.000 kecap. Aya ogé anu diukur ku waktu macana nyaeta kurang leuwih saparapat jam, upama dibaca nepi ka réngsé téh. Tapi umumna carpon Sunda, upama diketik dua spasi make kertas ukuran polio téh, antara 4 – 8 lambar.
Carita pondok tèh mèh sarua jeung dongèng. Carita pondok jeung dongèng tèh pada-pada mangrupa carita nu eusina parondok. Bédana, dina dongèng mah loba bagèan carita nu pamohal (teu asup akal) sedengkeun ari carita pondok mah umumna teu midangkeun bagèan nu pamohalan, tegesna eusi carita pondok mah kaharti ku akal. Palaku, jalan carita, tempat, jeung waktu kajadian dirèka siga nu enya kajadian. Lian tièta carita pondok kaasup kana sastra modèrn, sedengkeun dongèng kaasup kana sastra heubeul. Carita pondok kanyahoan saha nu ngarangna, dongèng mah teu kanyahoan saha nu ngarangna sabab sumberna ti masarakat umumna sacara lisan, sedengkeun carita podok sumberna tèh umumna ngaliwatan wangun tulisan. Ayeuna kabèhdieunakeun geus loba dongèng nu dibukukeun tapi tetep nu ngarang mimitian mah teuing saha paling ogè aya katerangan dikumpulkeun/ dicaritakeun deui ku sahana.
Ciri-ciri carpon nyaéta :
1. eusi caritana pondok,
2. palakuna saeutik,
3. latar tempatna saeutik, latar waktuna sakeudeung,
4. nyaritakeun hiji kajadian carita.
Karya sastra prosa tèh nya èta karya sastra wangun lancaran (karangan basa bèbas), hartina teu kauger ku ayana katangtuan jumlah baris dina tiap bait, jumlah suku dina tiap baris (guru wilangan), jeung katangtuan sora dina engang panungtung jajaran (guru lagu).
Buku kumpulan carita pondok munggaran basa Sunda judulna Dog-dog Pangrèwong, karangan G. S. (ngaran samaran) dikaluarkeun ku Balai Pustaka dina taun 1930, genep taun leuwih ti heula batan kumpulan carita pondok basa Indonèsia, nya èta Teman Duduk, karangan Muh. Kasim taun 1963. Mimiti loba carita pondok nu medal sanggeus Bangsa Indonèsia merdèka. Utamana sanggeus loba majalah-majalah nu medal, kurang leuwih dina taun 1951.
Ceuyahna carpon dina sastra Sunda pangpangna sabada merdéka. Sumebarna umumna ngaliwatan majalah-majalah jeung surat kabar sunda.
Pangarang-pangarang carita pondok jeung karyana anu geus dibukukeun, diantarana :
(1) R.A.F. (Rahmatullah Ading Affandi): Carita Biasa, Dongéng Enteng ti Pasantren.
(2) Rusman Sutiasumarga : Papacangan.
(3) Ayatrohaédi : Hujan Munggaran.
(4) Caraka ( Sandiasma Wiranta ) : Néangan.
(5) Tini Kartini : Jurig, Nyi Karsih.
(6) Yus Rusyana : Diluhureun Jukut Reumis, Jajaten Ninggang Papastén.
(7) Ki Umbara : Diwadalkeun ka Siluman.
(8) I. Asikin : Nu Tepung di Imah Dukun.
(9) Godi Suwarna : Murang-maring, Serat Sarwasatwa.
(10) Taufik Faturohman : Kun Fayakun.
(11) Abdullah Mustapa : Nu Teu Kungsi Kalisankeun.
(12) Eddy D. Iskandar : Tali Asih anu Nganteng, Lembur Singkur Panineungan.
(13) Iskandar Wassid : Halimun Peuting
(14) Karna Yudibrata : Kanyaah Kolot.
(15) Usep Romli H.M. : Jiad Ajengan, Ceurik Santri.
(16) Maman MS : Tamba Hanaang.
(17) Ahmad Bakri : Ki Merebot.
(18) Aam Amiia : Panggung Wayang.
(19) Kis WS : Mirah Dalima.
Pangarang carpon anu karyana can dibukukeun, diantarana : Mh. Rustandi Kartakusumah, Wahyu Wibisana, Adang S., Min Resmana, Holisoh ME., Ningrum Julaéha, Sukaésih Sastrini, Saini KM., Johar Éfsa, Aan Mérdéka Pérmana, Ami Raksanagara, A. Kohar, Tatang Sumarsono, Hidayat Soesanto, Sum Darsono, Cecep Burdansyah, Hadi AKS, Darpan Ariawinangun, Usman Supendi, jeung Budi Rahayu Tamsah.
Unsur carita anu aya dina carita pondok teh rupa-rupa, ngawengku :
1. Tema carita.
2. Tokoh atawa palaku carita
3. Plot atawa galur carita.
Aya rupa-rupa galur atawa plot carita , nyaeta :
a. Galur marele
b. Galur maju
c. Galur mundur.
d. Galur bobok tengah
4. Latar Carita
Anu kaasup latar carita nyaéta , waktu, tempat, jeung suasana lumangsungna kajadian carita.
5. Amanat Carita
C. Novél
Novél kaasup salah sahiji carita rékaan (fiksi). Novel nyaeta carita rékaan anu méré kesan lir enya-enya kajadian tur ukuranna panjang. Kajadian anu dicaritakeunana oge loba deuih. Dina novel aya sababaraha kajadian anu sambung-sinambung. Latarna, boh latar waktu boh latar tempat, tangtuna oge leuwih jembar deuih. Palakuna, lian ti palaku utama teh aya palaku panglengkep jeung figuran (palaku panambah). Najan henteu mutlak kitu. Anu jelas, dina novél mah leuwih laluasa nyaritakeun pasipatan jeung paripolah palakuna teh.
Asupna novél kana sastra Sunda téh mangrupa pangaruh sastra Barat, utamana Walanda. Novél munggaran dina sastra Sunda nyaéta Baruang ka nu Ngarora karangan Daéng Kanduruan Ardiwinata (D.K.Ardiwinata), terbit taun 1914. Upama dibandingkeun jeung novel munggaran dina sastra Indonesia, Azab dan Sengsara karangan Merari Sirégar, anu terbit taun 1920, leuwih ti heula genep taun. Jadi kurang merenah upama novel dina sastra Sunda téh mangrupa pangaruh tina sastra Indonesia.
Papasingan novél dina Sastra Sunda nyaéta diantarana :
1. Novél Barudak
Novél barudak nyaéta novél anu diajangkeun pikeun bacaeun barudak. Masalah anu dicaritakeunana, masalah-masalah anu raket patalina jeung kahirupan barudak. Kitu deui dina cara nyanghareupan jeung ngaréngsékeun éta masalah, luyu jeung pikiran katut jiwa barudak. Palakuna ogé barudak deuih.
Novél barudak jeung pangarangna dina sastra Sunda, diantarana:
a. Samsudi : Budak Teuneung, Budak Minggat.
b. Tatang Sumarsono : Miang jeung Kaludeung, Si Paser.
c. Hidayat Soesanto : Guha Karang Legok Pari, Bima Rengkung, jeung seri carita wayang tina Mahabarata.
d. Ahmad Bakri : Nu Seungit Dipulang Asih.
e. Aan Merdeka Permana : Tanah Angar di Sebambam, Kedok Tangkorek, Andar-andar Pangandaran, Paul di Pananjung Paul di Batukaras.
f. Adang S. : Budak Calakan, Neangan Bapa, jeung Dang Umar ti Situraja.
2. Novél Rumaja
Novél rumaja nyaéta novél anu eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja. Kitu deui palaku utamana oge pararumaja. Di urang novél rumaja téh henteu loba. Sawatara conto novél rumaja nyaeta Cinta Pabaliut karangan Eddy D. Iskandar, Rini karangan Yoseph Iskandar, jeung Lalangse karangan Aam Amilia.
Memang nepi ka danget ieu, tacan aya pananglutikkan sacara husus ngeunaan novél rumaja dina sastra Sunda.
3. Novél Déwasa
Novél déwasa, tangtu baé diajangkeun pikeun bacaan anu geus déwasa (sawawa). Eusina nyaritakeun masalah-masalah jalma anu geus dewasa. Kitu deui jeung palaku utamana. Dina sawatara novél aya bagian-bagian anu kurang merenah upama dibaca ku barudak. Upama bae bagian anu nyaritakeun peuting munggaran Karnadi jeung Eulis Awang dina novel Rusiah nu Goreng Patutbeunang Yuhana jeung Sukria; adegan oconna Neng Eha jeung Kosim di jalan kamar Si Boyoh dina novel Asmaramurka jeung Bedog Si Rajapati karangan Ahmad Bakri.
Sanajan henteu saloba novel bahasa Indonèsia, novél basa Sunda nu dipedalkeun mangrupa buku, henteu kurang rèana. Utamana taun 60-an jeung taun 70-an. Sabenerna ayeuna ogè aya kènèh novel basa Sunda nu terbit dina wangun buku tèh, tapi lian ti nyitak novel-novel heubeul, jumlahna saeutik pisan.
Pangarang Sunda jeung novél karyana, di antarana:
D. Roman
Roman nyaéta karangan prosa anu ngagambarkeun paripolah palaku anu sesuai jeung watak jeung eusi jiwa masing-masing. Di wangun sastra, roman dikenal jadi salah sahiji prosa rékaan anu pang panjangna (jeung kandel). Kusabab panjang, gambaran palaku, watak jeung paripolah palaku, kajadian, tempat, jeung waktu kajadianna téh jéntre pisan, jeung ngaruntuy. Aya ogé nu ngartikeun yén roman téh nyaritakeun palakuna ti mimiti lahir nepikeun ka pupusna. Bahasa nu digunakeun pinuh ku gaya basa.
Loba roman anu sabenerna bisa dicaritakeun saderhana tur pondok, tapi teuteup wae loba nu milih wangun nu panjang. Roman anu siga kitu lain roman anu bener. Roman anu bener lain sekedar prosa rekaan anu panjang. Roman anu bener nyaeta roman anu bener-bener lengkeup (kompleks) jeung ngabahas masalahna sacara jelas jeung ngaruntuy pisan, kudu bener-bener ditulis panjang-lebar.
Aya macem-macem roman, diantarana :
1. Roman berangsur (bersambung) nyaeta roman anu caritana saepisode-episode .
2. Roman detektif nyaeta carita roman anu nyaritakeun lalampahan detektif.
3. Roman picisan (kodian) nyaeta roman anu kurang miboga nilai sastra kusabab eusi caritana ngan nyaritakeun masalah percintaan atawa nyaritakeun kajadian anu kurang ngadidik.
4. Roman masarakat nyaeta carita roman anu ngagambarkeun kahirupan di masarakat.
5. Roman sajarah nyaeta carita roman anu disusun berdasarkan kajadian sajarah.
BAB III
PANUTUP
Kacindekan
Dongéng téh ngaran salasahiji golongan carita, dina wangun prosa (lancaran). Dongéng nyaéta carita rékaan anu méré kesan pamohalan tur ukuranana parondok. Ciri-cirina nyaéta, caritana basajan jeung biasana pondok, ngandung ajen atikan, ragem atawa konvensi nyaeta pola dina dongeng dianggap geus maneuh, henteu robah-robah, jeung rineka atawa improvisasi nyaeta robah-robahna wanda dongeng, najan ari polana mah angger. Conto dongéng nyaéta, dongéng fabél, dongéng mite, dongéng sasakala (legénda), dongéng pamuk, jeung dongéng farabél.
Carita pondok sok disingget carpon, nyaéta karangan rekaan (fiksi) dina wangun lancaran (prosa) anu wangunna pondok. Ciri-ciri carpon nyaéta: eusi caritana pondok, palakuna saeutik, latar tempatna saeutik, latar waktuna sakeudeung, jeung nyaritakeun hiji kajadian carita. Novél kaasup salah sahiji carita rékaan (fiksi). Novel nyaeta carita rékaan anu méré kesan lir enya-enya kajadian tur ukuranna panjang.
Roman nyaéta karangan prosa anu ngagambarkeun paripolah palaku anu sesuai jeung watak jeung eusi jiwa masing-masing. Conto-conto roman nyaéta, roman berangsur (bersambung), roman detektif, roman picisan (kodian), roman masarakat, jeung roman sajarah nyaeta carita roman anu disusunberdasarkan kajadian sajarah.
DAPTAR PUSTAKA
Faturohman, T., Hidayat S., Budi R. T. 2007. Pamager Basa XI Pangajaran Basa Sunda pikeun Murid SMA/SMK/MA. Bandung : CV. GEGER SUNTEN
Faturohman, T., Hidayat S., Budi R. T. 2007. Pamager Basa XII Pangajaran Basa Sunda pikeun Murid SMA/SMK/MA. Bandung : CV. GEGER SUNTEN
R. Dede jeung Selavani N. . Bahasa Sunda. Jateng : CV. Grafika Dua Tujuh
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Al 'Adiyat
Surat Al 'Adiyat diwangun ku 11 ayat sarta kagolongkeun kana surat makkiyah, surat ieu diturunkeun sanggeus surat Al Asri. Ngaran Al Adiyat dicokot tina kecap Al 'Aadiyaat anu hartina lumpat tarik anu aya dina ayat kahiji surat ieu.
Poko-poko eusina: Anceman Alloh ka manusa anu jalir sarta anu pohara mikacinta harta bandana yén maranéhanana baris meunang balesan anu satimpal dina mangsa maranéhanana dihudangkeun tina kubur sarta dina mangsa eusi dada maranéhanana diébréhkeun.
Sajarah turunna surat[édit | édit sumber]
Al Bazzar, Ibnu Abi Hatim, jeung Al Hakim ngariwayatkeun ti Ibnu Abbas anu nyaritakeun, "Hiji mangsa, Rosululloh ngirimkeun hiji pasukan. Tapi, nepi ka sabulan kanjeng Rosul henteu ngéngingkeun warta ngeunaan kaayaan pasukan kasebut. Nya, Alloh nurunkeun ieu surat."
Eusi jeung Tarjamah[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Al-Amin Al-Quran Tarjamah Sunda ku K.H. Qamaruddin Shaleh, C.V. Penerbit Diponegoro, Bandung, 2003.
- Al Quran dan Terjemahnya, Departemen agama, C.V. Toha Putra, Semarang, 1971
- Terjemahan buku Sebab Turunnya Ayat Al-Qur'an karya Jalaludin As-Suyuthi, oleh Tim Abdul Hayyie, Gema Insani, Jakarta, 2008


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci laukna (7)
- Ngaruat di Ciburuy ku Kaset Ketuk Tilu
20 Feb 2006 - 2:30 am
Mun tas aya nu cilaka di Situ Ciburuy kudu ngaruat bari nanggap ketuk tilu. Ngan ku sabab kasenian ketuk tilu kiwari geus langka, atuh ngaruat teh cukup nyetel kasetna we wungkul.
Sigana pikeun urang Sunda mah pada apal kana lagu "Bubuy Bulan" anu rumpakana : Bubuy bulan, bubuy bulan sangray bentang, panon poe, panon poe disasate, unggal bulan, unggal bulan abdi teang, unggal poe, unggal poe oge hade. Situ Ciburuy laukna hese dipancing.. jeung saterusna.
- Kampung Kuta Pantrang Nanggap Wayang
9 Jan 2003 - 10:19 pm
Dina raraga nyoreang alam katukang, mulangkeun panineungan kaayaan dayeuh Bandung antawis taun 1950-an dugi ka taun '60-an nu tangtos kaayaan harita kalintang tebih pisan bentenna sareng Bandung ayeuna. Dina seratan ieu dicobi dipedar seratan saderek Us Tiarsa R nu sadidintenna mancen tugas salaku redaksi "Pikiran Rakyat Grup" hususna di mingguan "Galura" Bandung nu urang moal bireuk deui, dicutat tina buku "Basa Bandung Halimunan" nu diterbitkeun ku Penerbit Yayasan Galura.
- SISINDIRAN DI MASARAKAT SUNDAKu: Drs. Budi Rahayu Tamsyah
8 Mar 2002 - 7:34 am
Syarif Amin dina bukuna Di Lembur Kuring (1964), kalawan tembres netelakeun kumaha dalitna urang Sunda alam harita, alam sabada merdeka kana sisindiran
Upama caang bulan, diburuan teh rame ku para mojang. Sakumaha biasa, upama aya awewe ngariung di buruan, piraku euweuh lalaki anu ngadeukeutan. Geus puguh anu kabeneran giliran ngaronda, anu lain oge kangaran bujang mah sok bae hayang milu aub.
Dina kasempetan anu saperti kieu, zaman harita mah mojang jeung jajaka teh silih tempas nembrakeun eusi hatena make sisindiran.
- Dongeng Sasakala: GAGAK JADI HIDEUNG
11 Feb 2002 - 2:29 am
Jaman baheula aya oray sanca keur nawu balong. Sungutna ngegel kana tangkal huni, buntutna beulah dieu dibeulitkeun kana pancuh tambakan. Awakna malang dina balong tea, tuluy diayunkeun…geblok, geblok we caina ditawu, cara nawu ku gobang panjang.
- Dongeng Sasakala: LELE PAMATILAN
11 Feb 2002 - 2:28 am
Jaman baheula mah lauk nu pangranggetengna teh mujaer, eukeur mah awakna gede, turug-turug boga pakarang, gerakanana rancingeus. Dina tonggongna aya nu rangseb tur boga pamatil. Tong boro bangsa lauk keneh, dalah jelema oge ngarasa sieun ari dipatil mah.


text:
Di peron halteu karéta api Leuwigoong-Garut,
aya tukang surabi nu keur ningalikeun dua wanoja anu keur paungku-ungku deukeut panto karéta nu ka Bandungkeun.
Triiiiiit ! Gejus... jus... jus... karéta mimiti ngageuleuyeung.
Atuh buru-buru salah sahiji wanoja lumpat ngudag karéta, luncat kana panto.
Nu saurang deui hing ceurik teu eureun-eureun di peron.
Tukang surabi panasaran.
Tk Surabi : " Punten, saha wanoja anu tadi paungku-ungku sareng enéng téh ? "
Wanoja : " Réréncangan abdi kapungkur nu tos lami teu papendak".
Tk Surabi : " Aduh mani nyobat pisan nya. Éta enéng mani sedih kitu. , tos atuh tong nangis teterasan, lebar ku wedak ".
Wanoja : " Ah abdi mah nangis sotéh sanés alatan nyobat pisan ".
Tk Surabi : " Ku naon kitu ? ", rada teu ngarti.
Wanoja : " Éta, kedahna nu tumpak karéta api téh sanes anjeuna, tapi abdi ! "
Tk Surabi : " Haaar..... kutan ? Manawi téh ........".
Di désa Ciburayut keur aya sensus penduduk.
Petugas : " Di rorompok ieu aya saha baé ?"
Nyi Icih : " Randa dua, anak dua, indung wéh dua jang ".
Petugas : " Atuh janten genep nya".
Nyi Icih : " Nya henteu atuh jang. Kabéhna jadi aya tilu"
Petugas : " Kumaha ari Ibu ?"
Nyi Icih : " Gera wéh itung. Randa dua, nya éta sim kuring jeung anak kuring si Romlah. Anak dua, nya éta anak kuring jeung incu kuring si Déni. Atuh indung aya dua, nya éta sim kuring jeung anak kuring si Romlah".
Petugas : " Ari kitu mah, atuh suku ucing aya 8 "
Nyi Icih : " Dalapan kumaha ari ujang, nya opat atuh ".
Petugas : " Cobi wéh étang. Nu hareup dua,nu tukang dua,nu katuhu dua, nu kénca dua ".
Nyi Icih : " Heueuh nya, urang téh sarua bodona atawa sarua pinterna ?.
PALAJARAN BASA ARAB
Imam : " Naon hartosna mama ? "
Dikdik : " bisul dina tuur lamun disuat ripuh ! "
PARAWAN
Pépén : " Kuring mah milih parawan baheula, lantaran pasti aslina "
Deni : Oh ari kitu mah pék kawin nini kuring ku manéh ! "
Abah Téa.


text:
Ngimpen jeung sono
Assalmu'alaikum.
Akhir-akhir ieu abi sok ngimpen wae. Aya nu bingah, aya nu nyurucud cisoca. Duka nuju sono ka teteh abi duka kumaha. Tapi atos dua dinten ngimpen. Yen si teteh abi ngumpul dibumi deui sareng kulawargi. Katinggal bingah pisan. Teh Nani sareng teh Nia. Sugan engkin pas idul-adha aranjeunna uih deui ka bumi. Kos idul fitri kamari.
Pami na impenan mah kadang bingahna sok leuluewiheun. Sareng sedihna meni ngaraheutkeun manah.
Sanes eta wungkul, rencang-rencang nu sanes na oge asok ka candak impenan deuih. Tarutami ka nu dipikasono ku abi. (:
Wilujeng pendak deui.
Wassalam.


text:
Carpon Sunda : "Kereteg Manah"
Cahaya bentang pating gurilap, bulan imut
ngagelenyu ninggali kuring keur diuk di jandela kamar bari ngainghak ceurik,
angina ngahiliwir karasa tiis, peuting ieu bet meuni asa endah katempona, tapi
kunaon hate kuring bet meuni asa ripuh, rasa kaambek geus pinuh na ubun-ubun,
kuring haying ngambek tapi teu bias, meureun kusabab kuring awewe jadi naluri
kuring leuwih gede tibatan rasa amarah. Sarebu tanya minuhan pikiran kuring,
naha bet ibu sareng bapa jadi teu ngawidian kuring ngilu pasanggiri eta, teu
pira ngan saukur nulis jeung mikir, asa ku araraneh. Leuheung lamun
diulahkeunnana the mun kuring ngilu pasanggiri model anu gutak gitek di
catwalk, kuring ge rada kaharti mun kitu mah, mung ieu mah aduh… ah pararusing,
dug sek kuring ngarungkup dina simut.
Kongkorongooook….
Tok,tok,tok….
“Teh gugah atos siang” kadenge sora indung
kuring ngagero bari ngetrokan panto, kuring ngaleret kana jam, “Aduh jam
05.00” kuring reuwas, henteu biasana kuring hudang sabeurang kieu kuring
nangtung tur muka panto bari wegah mun kuring keur teu solat jeung sakola
mah mereun kuring moal kaluar ti kamar sapopoe, arek jadi nyi komar we ha,ha.
Kuring kaluar ti kamar tungkul bari jamedud, “Cu, kunaon bageur meuni jamedud
kitu?” pok bapa kuring nanya, kuring ngan saukur imut ngagelenyu bari wegah,
“Neng geulis, ibu mah teu ngawidian teh lain ulah tapi ibu nyaah sieun Neng
kunanaon, apan Neng teh anak nu dipika deudeuh ku ibu sareng bapa jadi
mataksieun lamun aya nanaon mangkaning Jogjakarta teh lain tempat anu deukeut”.
Indung kuring ngadeukeutan bari ramisak ceurik, hal anu teu bias ku kuring
ditempo teh nyaeta nempo ibu jeung bapa kuring ngaluarkeun cimata. Kuring
nangkeup indung kuring tur pok ngomong “Ibu, Neng moal ngiring upami ibu sareng
bapa teu ngawidian mah, hampura Neng tos salah paham ka ibu sareng bapa”.
Kuring ngilu ceurik nginghak “Jung cu, jung bapa sareng ibu ngawidian demi
kasuksesan Neng, doa ibu sareng bapa aya dina tiap langkah Neng”. Kuring
bingah, kuring jangji moal ngecewakeun ibu sareng bapa, kuring pasti berjuang.
* * *
Braaaak… kadenge aya nu ngebragkeun meja
“Nisaaaaa….kerjakeun soal dihareup, ngalamun wae” kuring reuwas, katempo dosen
kuring geus nangtung hareupeun kuring bari melak cangkeng, kuring karek nyadar
yen tadi kuring keur ulin ka hayalan jaman baheula basa kuring SMA, ayeuna
kuring geus jadi panulis, 3 novel jeung 1 kumpulan carpon kuring geus di
publikasikeun jeung meunang respon anu alus ti masarakat. Kuring Annisa, umur
kuring ayeuna 20 taun, kuring kuliah di salah sahiji universitas di kota
Bandung jurusan Sastra jeung Bahasa semester 4. “Nisaaa hayoh kahareup cicing
wae !” dosen kuring ngambek, kuring buru-buru ngajawab bari tungkul sieun “Tapi
pa, kuring teu acan paham” ayeuna dosen kuring ngaleret ka sakabeh murid nu aya
di kelas “Sok, saha anu arek ngabantuan Nisa ngerjakeun soal di hareup?”
tantang dosen eta, jep sakabeh murid jempling “Kuring Pa” ceuk hiji sora ti
tukang, kuring ngaleret ka tukang wahh… saha eta anu arek ngabela kuring,
aya rasa atoh dina hate kuring sabab kuring aya nu ngabela. Sangges kajadian
eta kuring jadi deukeut jeung jalma anu ngabelaan kuring kamari, jalma eta teh
ngarana Sam, biasa di sebut kitu tapi ngaran aslina mah Samuel cenah.
Jadwal kuliah geus beres, kuring buru-buru rek balik tapi pas rek kaluar
gerbang kampus, breeeetttt,, hujan gede jadi kapaksa kuring ngiuhan heula, muga
we hujanna sakeudueng, “Nisa…” kuring reuwas, aya anu nepak taktak kuring, “Eh”
kuring ngereret “Ah, Sam geuning, aya naon?” kuring bingung nempo manehna aya
didieu oge, “Gak apa-apa ko Sa he,he” manehna imut, aduh meuni lucu
katinggalina, aduh kuring mikir naon sih, entong kitu Nisa hayoh istigfar. Sam
lain asli urang Sunda, manehna katurunan Tionghoa jadi teu aneh lamun panonna
rada sipit tur kulitna bodas, manehna can rada bentes ngomong sunda jadi
bahasana sakapeung campuran, Indonesia jeung sunda. Kadenge sora adan
ngumandang kuring niat arek solat heula bari nungguan hujan, “Eh Sam, punten
Nisa bade awoh ashar heula nya ka masjid” kuring ngaleos ninggalkeun Sam anu
katempona rada bingung ngartikeun omongan kuring bieu.
Di mesjid
kampus
“Assalamualaikum wr.wb” astagfirullah, kuring
ngajenghak reuwas pas salam kadua tanda beres solat pameunteu kuring pasangrok
jeung pameunteuna Sam, aduh ti iraha budak ieu di dieu, ;’Haaah, Sam
ngareureuwas” kuring ngagebug leungeunna “Sam terang timana Nisa aya di dieu?
aduh make kadieu sih ieu budak pan ieu mah tempat khusus akhwat” kuring ngomong
bari nyiwit pipina “Aduh Nisa sakit” ceuk manehna bari ngusap pipina nau di
ciwit bieu ku kuring, kuring ngan bisa seuseurian nempo manehna nyerieun,
ha,ha.. “Nisaa kamu lagi apa tadi? Ko pake baju putih kaya pocong aja, hi,hi”
manehna nanya bari ngeleg “Ih Sam, (kuring jamedud) tadi kuring solat, solat
teh ibadah anu wajib di laksanakeun ku sakabeh umat muslim, kin cerita
lengkepna di jalan we nya isin di dieu mah seueur jalmi” kuring jeung Sam tuluy
indit kaluar. Loba pisan pertanyaan anu di ajukeun ku manehna ka kuring soal
agama, kuring malum da kuring jeung manehna mah beda agama, agama manehna mah
keristen.
Lila beuki lila kuring jadi deukeut jeung manehna, aya rasa anu beda dina hate
Lmun kuring ninggali raray na, kuring bingung rasa naon eta, nu jelas rasa ieu
hoyang pisan lamun nempo manehna bagja. Kuring leumpang ka kelas bari ngabogaan
rasa bagja, sabab rek papanggih jeung pujaan hate anu dipikaheman geus saminggu
kuring teu papanggih jeung manehna, sugan we poe ieu mah aya. Satepina di
kelas, kuring lurat-leret ka sakuriling kelas tapi teu katempo anu di
tutungguan teh, ah meureun can datang hate kuring ngabatin. Bet aya rasa
karingrang ngarungkupan. Kaluar ti kelas, kuring buru-buru ka kost an, jarak ti
tempat kuliah ka kost an kuring teh deukeut. Jadi, bisa kalampah ngan saukur ku
leumpang. Rencana na ti kost an kuring rek neang Sam ka imah na, sieun aya
kajadian nu teu dipikahayang nimpa ka manehna, das sms kuring teu di bales,
telepon oge teu di angkat.
Tok,tok,tok…“Punten” kuring ngetrok panto bari ngagero, kadenge panto dibuka
“Iya, eh ini Neng Nisa ya? mari masuk” ceuk nu muka panto ramah, haaaah kuring
reuwas, naha anjeunna nyaho yen kuring teh Nisa apan kuring teu
acan pernah kadie, nyaho imahna ge karek bieu ti babaturan kuring. “Oh
muhun” kuring ngan saukur bisa imut tapi hate mah ringrang maratan langit,
tuluy kuring asup bari olohok waah.. bener ieu teh imah Sam aduh gede pisan
subhanallah kawas istana, “Neng Nisa silahkan duduk, sebentar bibi panggilkan
dulu ibunya” oh jadi eta pembantuna, tapi dangdananna keren kos lain pembantu,
tuluy pembantu eta indit. Teu kungsi lila, “Assalamualaikum” katinggali aya
awewe saumuran indung kuring nangtung di hareupeun kuring “Waalaikumsalam”
buru-buru kuring ngajawab “Oh ini Nisa ya? Samuel sering cerita tentang Nisa,
katanya Nisa baik,cantik, keliatannya Sam sayang sekali sama Nisa, kalau Nisa
gimana sama Sam?” kuring reuwas maratan langit, ieu indungna Sam? Haah.. naha
make kerudung apan keluargana Sam agamana keristen, kuring masih keneh bingung
tur ngajawab “Muhun ibu, Nis age nyaah (jawab kuring bari lingsem) ehm, punten
ibu upami Sam kamana atos 7 dinten teu lebet ka kuliah?” ngadenge pertanyaan
eta indungna Sam cicing, wah aya naon ieu kuring sieun,rasa ringrang balik
ngarungkupan kuring, aya naon? Sarebu tanya jeung kasieun minuhan pikiran
kuring. “Nisa ayo ikut ibu, ada sesuatu yang mau ibu tunjukkan tapi ibu gak
bias bilang sekarang” indung Sam langsung nangkeup kuring, kuring teu ngarti
naon maksudna tuluy indungna pok ngomong “Terimakasih ya sayang” cimata
langsung ngucur ti mata indung Sam. Sam? kamana anjeun?
Sapaparat jalan kuring ngan bisa tungkul sabari maca kalimah kalimah zikir,
sakapeung indungna Sam nyekel leungeun kuring tanda nenangkeun. “Nisa kita
sudah sampai” kuring beunta tuluy luak lieuk kasakuriling tempat eta, naha
indung Sam ngajak kuring ka pasantren kieu, kuring leumpang nuturkeun indungna
Sam, indungna Sam ngetrok ka hiji panto, bray panto eta di buka, kuring olohok
kasengsem “Sam” bener anu diuk eta Sam? subhanallah kasep pisan, manehna make
gamis jeung peci bodas meuni rapih katinggalna, “Nisa” indungna Sam ngagupayan
ngajak diuk ka kuring tuluy indungna Sam nyaritakeun naha Sam bet aya di dieu,
manehna jeung kulawargana ayeuna geus islam, subhanallah kuring bingah kabina
bina, saurna Sam berubah gara-gara kuring, Sam nyaah pisan ka kuring,
kulawargana ge teu nentang basa Sam mutuskeun rek asup islam malah kulawargana
ngilu asup islam.
Di taman kawasan pasantren eta kuring leuleumpangan jeung Sam, aduh kuring teu
kiceup kiceup nempo dirina subhanallah sababaraha kali kuring ngucap kalimah
eta (aduh kuring meuni sungguh terlalu ha,ha) di tengah tengan jalan Sam
ngeureunkeun leumpangna tuluy malik neteup kuring, kuring asa risih di kitukeun
ku manehna “Nisa ayeuna urang tos saagama, Nisa hoyong teu jadi bidadari anu
maturan hirup Sam salilana dunia sarta aherat?” kuring lingsem tanda satuju.
Written
By IFA crpa
Sora Takbir Ngalanglaeu
Pipiet Senja
Peutingan lebaran
di wewengkon pilemburan Depok. Sora
takbir geus ngageder ti beurang keneh, ti keur manehna nguprek di dapur
ngolahkeun asakan. Kupat saukur welasan jeung angeun nangka minangka kuahna.
Daging sapi pamasihan dununganana mah dibistik, da kitu kahayang Anisah.
Pawon
kiwari simpe, imah leutik di tengah kebon awi karasana mingkin rehe. Sanggeus
solat isya, inyana kalah ngangin, sidengdang dina teras. Ret ka palebah kulon,
jalan satapak nu ngembat ti tungtung kebon awi ka imahna marakbrak caang. Duka
ti iraha lampu neon pating baranang di sabudeureun imahna. Padahal, nya saha
anu rek ngulampreng ka palebah dieu? Erte Danih sigana mah, boga pokal nyaangan
lembur dina peuting leubeut ku ampunan.
“Eeeh,
Ema geuning di dieu keneh? Sanes de ngiring ka masjid?” Anisah nyampeurkeun,
jen nangtung hareupeun indung.
“Ema
mah moal ka mamana da,” tembalna halon. Dadak sakala asa aya anu ngagerihan
hatena. Inget kana lalakon hirupna. Meh sataun inyana kudu ngalaman papisah
jeung anu jadi salaki, hirup kadua anakna di pilemburan batur. Kang Iman, mana tega-tega teuing jalma anu
mitenah anjeun… Duuuh, Gusti!
“Takbiran
di bumi oge teu sawios, Ema, malahan husu. Moal aya anu ngabebereg, barudak tea
maraceuh!”
“Iiih,
teu kitu… Ngan ieu mah nyeta haroream ka mamana. Ari Nisah niat ka mesjid mah
henjig wae. Lin rek milu pawey dulag jeung barudak Rohis?”
“Muhun…
Ema kumaha atuh?” Anisah neuteup nu jadi indung. Mojang jekekan, kelas dua SMA
keur meumeujeuhna aktip di masjid. Kapeto jadi pupuhu akhwatna. Sumanget jihad
fillahna ngagegedur mo bina ti bapana.
Saha
anu teu apal ka Iman Wisesa anu kungsi ngageunjleungkeun lemah cai. Mungguh
aheng intrik politik di nagara ieu, gerentesna jadi kasuat-suat deui. Kang
Iman, pagawean purah nunggu masjid, guru ngaji, tukang minyak seungit
ngurilingan kampung. Ujug-ujug dituding sabage teroris, tukang ngabom? Salah saha mun potret teroris teh siga Kang
Iman atuh, salah sahaaa? Heg weh Kang Iman ditibanan hukuman beurat… Ya Alloh,
ya Rob!
“Haaar…
nya teu kukumaha! Barina oge geus kolot, maenya rek miluan pawey, matak
disaleungseurikeun keh!” pokna buru-buru ngabeberah hate, sakuat daya
nyamunikeun sagala kapeurih.
Peuting
ieu mah dipahing juuh cipanon!
Nyeh
Anisah ngabelenyeh, imutna teuing ku nyari. Ceg nyekel leungeun indung,
celengok dicium kalawan deudeuh. “Moal lami da, ieu mah mung de nyumangetan
barudak we… sakedaaap!” cenah samemeh miang, dianteur ku teuteup indung anu
mikadeudeuh tan wangenan.
Gusti
Alloh mah teuing ku Maha Asih, gerentesna sorangan. Sok sanajan kapala
kulawarga dibuang ka Nusakambangan, loba anu mikadeudeuh. Tatangga, babaturan
ngajina jeung barudak rumaja masjid, pangpangna ka Anisah loba naker anu
mikanyaah. Dipikanyaah ku dunungan, tug nepikeun ka nyanggupan ngabayuan sakola
Anisah nepi ka mana wae, cenah.
Teger
hate, enyaan, hirup mah kudu ditawekalan. Kudu istiqomah, apan kitu ceuk Kang
Iman oge. Mawa pikiran kitu inyana ngaringkang, sup ka imah, rek nungguan anak
di jero wae.
“Dungakeun
Nisah, Ema. Nisah hoyong janten mujahidah,” ngajelengeng deui cita-cita anakna.
“Naon
mujahidah teh, Geulis? Ema mah da… esde oge teu tamat.”
“Pahlawan,
Ema… kawas Abah,” cenah mani matak dedengeeun.
Karek
rengse solat subuh basa aya anu gegedor panto. Tibuburanjat, dibarengan ku
Anisah, inyana mukakeun panto. Sugan jeung sugan aya kaahengan. Kang Iman,
jungjunan hate dikaluarkeun ti LP Nusakambangan, dibebaskan tina sagala
tuduhan. Ongkoh taya buktina Kang Iman dalangna bom Bali. Ngaco we tamah, Kang
Iman dijadikeun tumbal nagara adidaya!
“Euh,
patugas ti kapulisian geuning? Aya naon?”
“Iman
Wisesa dieksekusi tengah peuting tadi. Bisi rek mapag layonna,” ceuk Erte
Danih. Sora takbir ngadadak asa ngalanglaeu dina ceulina.
Carpon basa Sunda
Ku: Dadang Sadkar
Sora
piriwit ditiup semu ngalengis. Rieg, karéta ngarieg, tuluy maju.
Mimiti lalaunan, beuki lila ngagancangan. Yuswa ngarérét kana érloji. Tadi,
barang mimiti indit, panceg tabuh genep isuk-isuk. Geuning lain ukur béja, enya
wé ayeuna mah karéta téh tara ngarét. Mun taya halangan harungan, ku manéhna
kaijir pidatangeun ka Jakarta téh kurang leuwih tabuh salapan. Kawasna bakal
cukup, waktu keur nguruskeun urusan kantor. Jadi engké bakal bisa balik deui ka
Bandung maké Parahiyangan anu berangkat jam lima soré ti Jakarta.
Sajajalan Yuswa
anteng neuteup téténjoan saluareun kaca jandéla. Kagareuwahkeun sotéh pédah wé
aya budak ngora nu diuk di bangku hareupeun noél kana pingping lalaunan.
“Punya api, pa?”
cenah.
Sakedapan Yuswa
nelek-nelek budak ngora téa. Pakulitanana beunang disebut konar. Buukna
modél punk-rock, pirang semu beureum. Duka bener asli duka pédah dicét. Ceulina
dianting sabeulah. Papakéanana, ka luhurna kaos oblong hideung aya gambaran
leungeun keur ngacungkeun jempol, curuk, jeung cinggir, bari jajangkung jeung
jari manisna ditekuk. Sarérétan mah badis gambar tanduk banténg. Luhureun
gambar leungeun téa aya tulisan Metalica ku warna beureum. Ari ka handapna, dicalana
blue jeans belél, soéh palebah tuurna. Tapi sok sanajan kacirina rada nyéntrik
ogé ari rengkuh-rengkuhna mah éta budak ngora téh sopan pisan.
Kusiwel leungeun
Yuswa ngaluarkeun zippo tina saku calana, tuluy diasongkeun bari
dipangnyekéskeun. Si budak ngora téh ngarongkong nyeungeutkeun rokona, kelepus
udud.
“Makasih, pa,” pokna
“Sama-sama,” walon Yuswa bari imut
Sugan téh rék ngan
sakitu. Horéng si budak ngora téh kalah terus ngajak ngobrol.
“Mau ke Jakarta?” cenah.
“Iya.”
“Di Jakartanya di mana?”
“Ah, cuma mau ke Tamrin, ada urusan kerjaan sedikit. Nanti soré juga pulang
lagi.” Ti dinya mah der baé ngobrol ngalér ngidul. Malah mah nepi ka milu
mangmikirankeun urusan nagara sagala, abong kabiasaan. Tuluy silih tanya wawuh
ka si itu wawuh ka si ieu. Geus lila uplek mah kakara wéh silih tanya ngaran.
“Saya Yuswa,” ceuk
Yuswa ngawalon panakon. “Sebetulnya nama yang bener sih Yoshua, tapi
orang-orang lebih suka manggil saya Yuswa.”
“Saya Oding,” ceuk si budak ngora téh samemeh ditanya.”Itu kalo nama yang benernya.
Kalo temen-temen sih lebih suka manggil saya meneer Odink van Holland.”
“Loh, émang meneer Oding punya darah Belanda?” ceuk Yuswa bari seuri.
“Ah engga juga. Mereka kan cuman usil doang. Kalo saya sih orang Sunda asli,”
témbalna.
“Ih, geuning? Hanas ti tadi ngawangkong téh ku basa Indonésia. Atuh da ari
sugan téh…”
“Cuman, saya engga bisa bahasa Sunda, pa. Tapi kalo dengerin orang ngomong sih
ngerti,” meneer Oding mani rikat némpas omongan bari nyéréngéh.
“Baruk, naha?”
“Abis dari kecil suka diajakin ngomong Indonésia melulu sih.”
“Bet éléh ku Bapa, atuh. Sanajan Bapa lain urang Sunda gé ayeuna mah geus asa
jadi urang Sunda wé,” ceuk Yuswa rada mapanas. Gap kana roko jeung zippo, cekés
diseungeut. Haseupna ditiupkeun ka luhur mani nyerebung.
“Émang aslinya dari mana?” ceuk meneer Oding bari ngarérét kana gondok laki
Yuswa nu oyag sabot nyerebungkeun haseup.
Carpon Onyet
Rumasa rada
tambélar. Rumasa indit poék datang poék. Kitu téh pedah hayang gawé suhud. Kang
Sabri ngahuleng, diuk dina korsi di hareupeun imah, bari ngararasakeun hawa
tiis isuk-isuk.
Jol pamajikanana, diuk gigireunana.
“Kang, tong diemutan teuing atuh, namina gé budak, can gaduh wiwaha”.
Kang Sabri ukur ngarérét ka pamajikanana, terus neuteup ka jauhna. Jung
nangtung, babatek awak.Kang Sabri nitah pamajikanana nyokot sapatu olah raga.
Kang Sabri ngajigjirg, olah raga lulumputan di jalan komplék imahna. Bari
lumpat lalaunan pikiranana uleng. Enya da lain teu ngarti ka budak, bener budak
mah can boga wiwaha, komo ieu kakara umur tilu taun jalan ka opat taun, balita
kasebutna gé.
Kabisana kakara diajar ngomong capétang, lulumpatan di imah, ruwal rawél kana
naon baé nu bisa dirawél. Ngarti, ngarti pisan, budak mah can boga wiwaha.Moal
kitu mun diomongan ku bi Amah?. Atawa disingsieunan ku bi Amah?
Asa mustahil mun nepi ka kitu. Najan enya bi Amah téh ukur badega di imahna,
asa pamohalan nepi ka kudu ngomongan budak nu teu pararuguh mah, jeung ongkoh
pan budak mah can boga wiwaha.
Kang Sabri téh boga budak tilu, cikal mah awéwé geus kelas dua SMP, pangais
bungsu gé awéwé, kakara kelas lima SD. Nu bungsu lalaki, umurna kakara opat
taun jalan. Tadina mah ngarasa cukup boga anak dua téh, ngan hayang lalaki,
kahayangna téh diparengkeun, borojol nu bungsu, matak umurna gé rada ganjor
jeung lanceukna.
Karasa bagja hirup téh, karir di pagawéan nérékél najan kakara kasubdin di
pamaréntahan, pamajikan bageur, barudak séhat. Ngarasa tanggung jawab ka
kulawarga, nepi ka gawé toh-tohan, indit subuh datang peuting téh enyaan.
Urusan rumah tangga mah sagemblengna ku pamajikanana da teu digawé kantoran.
Aya kagiatan mah, kitu wé kagiatan jeung tatangga sa-RT atawa sa-RW, osok
rajeun ngilu kagiatan ibu-ibu di kantor kang Sabri. Lantaran boga si bungsu nu
leutik kénéh, nya néangan nu babantu, nu kapeto téh bi Amah, urang Ciawi Tasik
wedalan pasantren ti Sukapancar. Awéwé tengah tuwuh, sagala bisa jeung rapékan.
Pamajikan kang Sabri mah kacida nyaaheunana ka bi Amah téh, malah geus teu
dianggap badéga, tapi dianggap kolotna, nepi ka barudak ge dititah nyebut Enin,
nenehna tina nini.
Kang Sabri ngemprid lumpat, ngurilingan taman di komplék imahna. Mimiti mah
diajam hayang bari ngasuh si bungsu lulumpatan téh. Tapi budak magol,
embungeun, dipaksa ge kalah ceurik bari montel ka indungna. Haté kang Sabri asa
digerihan. Rumasa ari kituna mah, tambélar ka budak. Budak téh tara pisan
nyebut ayah, da kitu dibasakeunana di kulawargana, ka bapa nyebut ayah ari ka
indung nyebut ibu. Can kungsi kang Sabri digeroan ayah ku nu bungsu ti saprak
budak diajar ngomong, Tong boro digeroan, dalah dideukeutan gé budak téh ngadon
murengked, siga nu sieun. Pan ari batur mah budak lalaki jeung bapa teh sakitu
sok ruketna, gegelutan téa, silih kélékéték téa. Ieu mah éstu siga nu embung
wawuh. Tapi ari ka batur mah teu bauan, malah ku batur mah sok disebut wanter.
Atuh jeung lanceuk lanceukna sakitu ruketna, lucu mun geus nyebut tétéh, bari
rada cadél téa. Ka lanceuk nu panggedéna sok ménta dipanggambarkeun lauk emas
atawa guramé, da karesepna kana lauk cai. Mun dahar jeung lauk emas atawa
guramé sok cacamuilan siga nu ni’mat.
Sadar kana karumasaan sok tambélar ka kulawarga, kang Sabri ngarobah diri,
unggal poé peré sok ngusahakeun aya diimah, ambih bisa babarengan jeung
anak-anakna. Ngarobah kitu teh geus aya sababaraha bulan kaliwat, ngan can
kaciri aya hasilna utamana ka budak nu bungsu.. Cara poé Saptu ayeuna. Bagja
temen mun bisa olah raga bareng sakulawarga, nungtun budak, meuli surabi sisi
jalan atawa meuli bubur hayam, dahar cacaleuhakan bari gogonjakan, sakalian mépés
késang.
Keur kang Sabri nyigcrig leumpang gancang, bari rada ngahégak, hapéna disada,
tuluy ditembalan. Tong boro keur olah raga, dalah keur mandi gé hapé téh kudu
wé deukeut manéhna.“Pa, kadu tos dikintun opat puluh kilo, biasa ka jalan Buah
Batu” cék nu nelepon.
“Nuhun, tong maké istilah kadu atuh bisi KPK apaleun, ganti ku istilah guramé”
“Siap pa, asal proyékna nu sanés kénging deui ku abdi”
“Bisa diatur, tos nya, nuhun” cék kang Sabri bari nutup hapéna.
Kang Sabri leumpangna beuki gancang, aya rasa bungangang, bari nyusut késang nu
mimiti renung dina tarangna. Aya dua kuriling deui mah, ngurilingan taman,
terus mulang.Di hareupeun imahna leumpang rerencepan da kadéngé budak nu bungsu
ceuceuleukeuteukan, sigana keur diheureuyan ku lanceukna. Enyaan budak téh
hégar, enyaan budak téh capétang, enyaan budak téh sonagar.
Kang Sabri teu kaampeuh hayang ngiluan ka nu keur heureuy, panto dibuka
disakalikeun bari nyebut “Baaa…”. Angkanan mah budak téh rék tambah
nyeuleukeuteuk, tapi kalah ngagoak tarik bari nyebut “Onyééét…” tuluy ngagbrug
ka lanceukna, siga nu sieun. Kang Sabri ngarengkog, nu tadina hayang heureuy
jeung budak téh jadi ceuleumeut. Jep imah jempling, nu bungsu ngingsreuk.
Torojol pamajikan kang Sabri ti dapur “Aya naon?” cenah. Euweuh nu ngajawab,
ngan budak wé nelenjeng ngagabrug ka indungna.
Kang Sabri ngaléos, ucul-ucul baju olah ragana, gebrus mandi. Bérés mandi tuluy
saged, ngaluarkeun mobil, ngaguluyur teuing kamana. Dina pikir kang Sabri naha
budak téh nyebut onyét ka dirina, naon atuh onyét téh.
Ampir tabuh lima soré kang Sabri kakara mulang bari rébo ku babawaan aya
bubuahan, aya lauk guramé, aya kuéh jeung cocooan.
Di imahna kasampak Bi Amah keur ngajar ngaji ka barudak, kitu wé maca Qur’an,
nu bungsu ge milu sila andekak deukeut bi Amah, maké sarung leutik jeung dipéci
bodas. Pantes budak téh jeung kasép deuih.
Kang Sabri gé ngilu diuk deukeut pamajikanana, babawaanana mah cul wé nambru di
tengah imah.
Bi Amah geus biasa ngajar ngaji, atuh kana maca buku umum gé dokoh, pokna gé
“Maca mah naon wé, nu saé kanggo picontoeun, nu awon kanggo pieunteungeun”.
Jeung ongkoh deuih ku pamajikan kang Sabri dipupujuhkeun pisan, supaya barudak
diajar ngaji bari ngadagoan waktuna magrib.
Geus kabiasaan mun bérés ngajar ngaji, bi Amah sok terus ngadongéng, tara lila
paling gé saparapat jam. Mimindengna nu didongéngkeun téh monyét jeung kuya.
Barang ngadéngé rék ngadongéng téh budak mani émprak, atoh sigana. Harita gé Bi
Amah ngadongéng monyét jeung kuya, monyét nginjeum suling tulang maung nu kuya,
tapi teu dibikeun deui.
Cék Bi Amah “Tah urang mah teu kénging siga onyét, teu kenging hawek, teu
kenging cilimit, teu kenging makmak mekmek, teu kenging ngaku barang nu batur,
saur jaman ayeuna mah teu kénging korupsi, margi éta téh haram, komo upami mésér
tuangeun tina artos korupsi mah dipahing pisan”.
Celengkeung téh budak nu bungsu ngomong “Hi hi onyét…” bari nunjuk ka kang
Sabri, terus budak téh maléngos bari ngajebian ka lanceukna.
Lanceuk-lanceukna sareuri, ari Bi Amah jeung indungna mah ngabetem wé, kang
Sabri seuri maur.
Peutingna sanggeus barudak sararé, kadéngé tinggerendeng obrolan salaki
pamajikan, nu kadéngé téh omongan pamajikanana.
“Kang urang candak hikmahna wé, da murangkalih mah suci bersih kénéh, boa urang
nu kirang wiwaha, bilih urang kantos gaduh kalepatan boh saur agama boh
darigama”.


text:
Kadu
Kadu atawa durén nyaéta ngaran tuwuhan tropis anu asalna ti Asia Tenggara, ogé ngaran buahna anu bisa didahar. Kecap durén dicokot tina ciri kulit buahna anu teuas sarta cucukan seukeut.
Tuwuhan ieu lain spésies tunggal tapi sagolongan tuwuhan ti marga (genus) Durio. Ngaran ilmiah kadu komérsial nyaéta Durio zibethinus. Jinis-jinis kadu séjén anu bisa didahar sarta kadangkala kapanggih di pasar-pasar di Asia Tenggara ngawengku D. kutejensis (lai), D. oxleyanus, D. graveolens (kadu kuya), sarta D. dulcis (lahong).
Warna buahna béda-béda ti mimiti héjo semu konéng, sarta miboga wangun mimiti lonjong nepi ka buleud. Kulit buahna tapasan sarta beungeutna dipinuhan ku cucuk nu seukeut. Buah kadu ngaluarkeun ambeu anu nyegak sarta has. Bagian buah anu bisa didahar nyaéta pamungkus siki anu boga warna semu konéng, anu nangtayungan sikina.
Réa jelema nganggap buah kadu minangka buah anu ngeunah. Tapi sawaréh deui henteu tahan ku ambeuna sarta nganggap ambeuna bau pisan. Richard Sterling (dinaThe Travelling Curmudgoen) nulis: "ambeuna jiga pisan jeung kokotor babi, terpentin sarta bawang, sarta dipapaésan ku kaos kaki kotor ti lapangan olah raga. Ambeuna kaangseu ti kajauhan." Aya ogé anu ngagambarkeun ambeu kadu kawas ambeu anu kaluar tina treuk runtah.
Daptar eusi
Gambaran
Tangkal naun, héjo langgeng (daun ngarangrangan henteu gumantung kana usum) tapi aya waktu nu tangtu pikeun numuwuhkeun daun-daun anyar (période flushing). Tumuwuh bisa ngahontal jangkung 40 méter. Daun wangunna lonjong, boga warna héjo kalawan tambahan konéng, bagian handap leuwih sepa. Tangkal kadu mimiti buahan sanggeus 4-5 taun, tapi dina budidaya bisa digancangan alatan ngagunakeun réproduksi vegetatif.
Kembang (ogé buahna) mecenghul langsung tina tangkal (cauliflorous). Dina D. zibethinus sarta nu séjén-séjénna kembang mecenghul tina dahan lain tina tangkal, tapi dina kadu kuya kembangna mecenghul dina puhu tangkal (ku kituna kuya bisa ngadahar buahna). Kembang mecenghul tina pucuk dorman, ngajumplok, mekar dina wanci soré sarta tahan sawatara poé. Kembangna nyebarkeun angseu seungit pikeun narik perhatian lalay minangka nu mantuan réproduksi.
Buah mekar sanggeus kawinan sarta merlukeun 4-6 bulan pikeun asak. Dina mangsa nunggu asak lumangsung persaingan antarbuah dina hiji jumplukan, sahingga ngan hiji atawa sawatara buah anu baris asak, sésana ngarangrangan. Buah baris murag sorangan lamun geus asak. Umumna beurat buah kadu D. zibethinus bisa ngahontal 1,5 nepi ka 5 kilogram, ku kituna kebon kadu jadi wewengkon anu picilakaeun dina mangsa usum kadu. Lamun murag kana luhur sirah hiji jalma, buah kadu bisa ngabalukarkeun tatu beurat atawa korban nyawa. Kulit buahna kandel, kulitna cucukan seukeut, sanajan ieu téh lain cucuk dina harti botani), boga warna héjo semu konéng nepi ka warna konéng. Saban buah ngabogaan 5 "kamar", anu némbongkeun lobana daun buah anu dipiboga.
Saban "kamar" kaeusi ku sawatara (biasana 3) siki. Siki kabungkus ku pamungkus siki nu warnana bodas nepi ka konéng caang kalawan kandel nu variatif, tapi dina kultivar nu punjul bisa ngahontal 3cm. Budidaya kadu diarahkeun pikeun ngahasilkeun siki anu leutik kalawan pamungkus siki anu kandel, alatan pamungkus siki ieu pisan bagian anu didahar. Sikina boga daging nu kandel sarta bisa didahar sanggeus dikulub. Siki kadu boga sipat recalcitrant, ngan bisa hirup kalawan kadar cai nu loba (di luhureun 30% beurat) sarta tanpa perlakuan nu tangtu ngan sanggup tahan hirup saminggu saméméh tungtungna émbriona paéh.
Sumebarna
Kadu asalna ti Indonésia, Malaysia, jeung Brunei, sanajan tangkalna bisa tumuwuh di sambarang cuaca anu sarupa. Puseur karageman biologi sarta ékologi kadu nyaéta Pulo Kalimantan). Tapi anu jadi éksportir penting kadu nyaéta Thailand, anu sanggup ngamekarkeun kultivar kalawan kualitas nu unggul. Tempat anu séjén di mana kadu dipelak kaasup ti antarana Mindanao di Filipina, Queensland di Australia, Kamboja, Laos, Viétnam, India, sarta Sri Lanka.
Di Filipina, puseur panghasil kadu nyaéta di wewengkon Davao di Pulo Mindanao. Féstival Kadayawan mangrupakeun paraya taunan pikeun kadu di dayeuh Davao.
Di Barat, kadu bisa kapanggih di toko-toko Asia milik urang Viétnam, Tionghoa, Thailand, jeung réa-réa deui.
Masalah ambeu
Alatan ambeuna anu kuat, sajumlah pausahaan ngahulag jelema mawa kadu, contona ka kabin pasawat udara, ka tutumpakan angkutan umum atawa dibawa ka hotél.
Pikeun nu resep kadu, ambéh henteu ngabalukarkeun hal-hal teu nyugemakeun jalma anu teu mikaresep ambeu kadu, aya cara gampang pikeun ngaleungitkeun ambeu kadu tina ramo-ramo leungeun sarta sungut. Carana, beresihkeun ramo leungeun ku cara ngaduk-ngaduk cai dina jero pangsa kadu (nyaéta ceruk kulit buah bagian jero, urut tempat daging sarta siki kadu némpél) sarta cai adukan kasebut ulah dipiceun, tapi dipaké pikeun kekemu. Oen Liang-hie sarta M. Soemartini 1998. The presence of 5-hidroxy-methyl-furfural in the shells of the kadu fruit (Durio Zibethinus Murr.) as minor deodorant and its possible role in the ripening process of the fruit (5-OH-METIL-FURFURAL dina kulit buah kadu salaku déodoran minor sarta kamungkinan boga andil dina prosés asakna buah). Sawatara masarakat ngagunakeun kulit kadu anu geus didahar minangka pangusir (repellent) beurit ku cara nyimpenna dina juru rohangan.
Milih kadu
Saban jelema miboga carana sorangan-sorangan dina milih buah kadu nu pangalusna. Unggal jelema percaya yén cara milihna bisa ngahasilkeun buah pangalusna.
Kadu nyaéta buah musiman anu baheulana dipanen sakali sataun. Ayeuna panén kadu bisa dipigawé nepi ka dua kali dina sataun. Hal ieu ngaronjatkeun persaingan di antara para padagang kéténgan (écéran).
Milih buah anu pas kacida pentingna lamun padagang ngajual buah sakumaha ayana tanpa kaci dibuka. Ayeuna padagang umumna daék muka buah pikeun ngabuktikeun eusina. Ku cara ieu, kaahlian dina milih ogé jadi kurang penting.
Jelema bisa milih kadu kalawan gampang di kebon. Buah tina tangkal anu sarua umumna miboga ciri-ciri anu sarupa. Sawajarna buah di kebon diantepkeun asak sarta murag tina tangkalna ("ragragan").
Pamilihan buah di luar kebon leuwih hésé. Di handap ieu nyaéta sawaréh tina pituduh anu bisa dipaké:
- Kasegaran buah bisa ditangtukeun tina gagangna. Lamun buah geus murag tina tangkal, gagangna baris mimiti ngagaringan. Padagang anu henteu jujur baris mecakan pikeun malur ngecét gagang kasebut supaya nu meuli teu bisa mikanyaho kasegaranana. Padagang anu kurang singer mah bisa jadi baris miceun gagang kadu.
- Lolobana nu resep kadu milih buah kadu anu garing sarta asak. Hiji cara gampang pikeun ngnyahokeun naha eusi kadu éta garing tanpa muka buahna nyaéta ku cara ngoclok-cgoclokkeun buah sarta ngarasakeun geteran leutik. Eusi kadu anu lembab némpél dina kulit buah. Eusi kadu anu garing condong misah tina dingding buah. Urang kudu ati-ati ambéh henteu katurih ku cucuk buah kadu sabot ngalakonan cara ieu.
- Kadu bisa diserang ku hileud anu endogan dina jero buah anu mekar jadi larva. Sabot meuli buah kadu, nu meuli kudu nyingkahan buah anu aya liangan dina kulitna alatan tanda ayana "hileud" dina jero buah.
Meulah kadu
Jelema anu anyar diajar meuli kadu sabisana meuli kadu anu geus siap dibuka alatan meulah kadu rada hésé. Biasana urang bisa kalawan gampang manggihan padagang anu ngaladénan meulah kadu. Lamun nu meuli geus sapuk pikeun meulina, padagang biasana baris meulah kadu minangka pangladénna. Buah kadu anu geus dibeulah perlu gancang didahar alatan buah éta condong ngahasilkeun cai. Lamun eusi kadu mimiti ngahasilkeun cai, buah kadu baris kaleungitan rasana sarta henteu réa gunana.
Urang bisa diajar meulah kadu kalawan ati-ati maké pakakas anu biasa. Pariksa kulit luar buah pikeun manggihan "gurat". Umumna aya nepi ka 5 gurat sapanjang beungeut buah kadu anu patepung dina titik dina dadasar buah. Lalaunan tojoskeun pakakas seukeut (péso) dina titik ieu. Tuluy turihkeun péso éta sapanjang "gurat" anu geus katémbong saméméhna. Leuwih hadé lamun urang maké sarung leungeun atawa salambar lawon anu kandel pikeun nyekel buah kadu ku sabeulah leungeun, samentara leungeun anu hijina deui nurih buah kadu. Urang kudu waspada kana mamala katurih ku cucuk kadu.
Lamun kulit buah kadu geus kabuka jadi dua bagian, eusina geus siap pikeun didahar. Kamar-kamar saleuwihna bisa dibeulah ku cara ngagunakeun dampal leungeun ku cara nyoékkeun tungtung kulit kadu saeutik dina sapanjang puseur titik tengah saméméhna.
Ciri-ciri
Kadu dianggap kadaharan panas, sanggeus dahar kadu biasana awak urang baris karingetan. Pikeun nungkulanana, kucurkeun cai kana bagian kulit buah anu geus kosong. Sajaba ti éta, usum kadu biasana lumangsung babarengan jeung manggu anu dianggap bisa niiskeun awak. Ku sabab éta, dua buah ieu biasana didahar babarengan.
Jelema anu miboga panyakit tekanan darah tinggi, mun bisa mah nyingkahan kadu alatan buah ieu dianggap bisa nambahan tekenan dina getih.
Kadu tanpa cucuk
Sawaréh kadu dijual "tanpa cucuk". Cucuk buah kadu ieu tétéla geus dipiceun sabot kaduna masih ngora. Jadi henteu alami. Sawaréh kadu memang ampir henteu cucukan alatan cucukna kurang ti 5 mm.
Ajén giji
Saban 100g pamungkus siki ngandung 90kkal (377kJ). Kadu ogé réa ngandung vitamin B1, B2, sarta vitamin C.
Kultivar kadu
Aya leuwih ti 55 wanda kadu hasil budidaya. Sajumlah kultivar geus dipilih sarta dianggap punjul oge diréproduksi sacara végetatif. Sawatara ti antarana
Sawatara ras lokal tacan diseléksi, ku kituna kapinunjulanana tacan kajamin. Biasana dingaranan luyu jeung lokasi géografi. Sawatara ti antarana nyaéta
- Kadu parung
- Kadu lampung
- Kadu jepara
- Kadu palembang
- Kadu padang
Di Malaysia, kadu pinunjul hasil seléksi dibéré kode nomer jeung hurup D di hareupeunana. Sawatara ti antarana nyaéta
- 'D24'
- 'D99'
- 'D123'
- 'D145'
- 'D158'
- 'D159' (klon sarua jeung variétas 'Montong').
- 'D169'


text:
Lambang Azerbaijan
Lambang Nagara Azerbaijan[2] nyampurkeun simbul tradisional jeung modérn. Titik fokus dina lambang ieu nyaéta simbul seuneuna. Simbul ieu datang ti fakta yén Azerbaijan miboga loba seuneu abadi nu ogé méré ngaran "lemah seunenu abadi".
Dina bagian handapna aya gandum, perlambang hasil tatanén utami nagara. Tutuwuhan lian nu digambarkeun nyaéta ék.
Pamakéan[édit | édit sumber]
Lambang Azerbaijan ditémbongkeun di:
- Padumukan jeung kantor pribados Présidén Républik Azerbaijan;
- Wangunan Parlemén Républik Azerbaijan, aula konferénsina jeung kantor pribados luluhur parlemén;
- Sadaya pangadilan, wangunan pangadilan militér, aula majelis yudisial; kantor pribados luluhur Mahkamah Ageung jeung Mahakamah Konstitusi Républik Azerbaijan;
- Wangunan lembaga nagara dina katetepan sistem législatif Républik Azerbaijan;
- Wangunan diplomatik jeung pawakilan dagang jeung konsulat Républik Azerbaijan
Tingali ogé[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
Citakan:Coats of arms of Europe Citakan:Coats of arms of Asia


text:
turun?
aya ach tiheula gusdur titah turun soalna teu bisa ninggali mun naek wae ke labuh
bensin khan ke turun cenah mulai januari 2009 teh bari ngan 500 perak turunna :[..]:
tuing ongkos mah cigana anggeur weh
badeur ge mun gawe mah sok naek ka lt 4, tapi turun hula dina motor
teu nyambung nyak (tong dibaca eta na mah)
Nyak sugan weh nu bohay na turun
naha jadi nu bohay nyak? :d
sugan weh obama jadi presiden mah talurun kabeh nu teu baleg
geus ach jadi teu conect yeuh gara2 nu bohay
Tertawalah sebelum dilarang


text:
“….na twah ra(m)pes dina urang, agmani(ng) pare, mangsana jumarun, telu daun, mangsana dioywas, gede pare, mangsana bulu irung, beukah, ta karah nunjuk ka langit, tanggah ka karah, kasep nangwa tu iya ngaranya, umeusi ka karah lagu tungkul, harayhay asak, ta karah candukul, ngarasa mameh kaeusi, aya si nu hayang, daek tu maka hurip na urang reya, agamaning pare pun. Lmun umisi tanggah, harayhay tanggah, asak tanggah, hapa ngarana, pahi deung ayeuh ngwara ngarana, hanteu alaeunana, kitu tu agama di urang rea…”
Kitu deui dina naskah kuno sejenna, bakal kapanggih kabeungharan eusi batin urang Sunda mangsa bihari, keur pieunteungeun mangsa kiwari. Hanjakalna naskah kuna Sunda loba keneh nu can kaguar. Loba alesanana, diantarana , naskah Sunda ditulis dina aksara Sunda kuna, nu bisa maca ngan ukur hiji dua.
Pikeun ngaguar perkara naskah Sunda kuna, Pusat Studi Sunda ngayakeun sawala maneuh poe Jumaah tanggal 8 Mei 2009, jejerna : Transliterasi Naskah Sunda Kuna PNRI (Perpustakaan Nasional RI) nu jadi panyatur nyaeta Aditya Gunawan ti PNRI jeung Mamat Ruhimat ti Unpad.
Naskah Sunda Kuna di PNRI.
Samemeh ngaguar naskah Sunda di PNRI Aditia Gunawan nyebutkeun heula naon nu dimaksud naskah. Nyaeta karya tulis manual dina media lontar, nipah atawa gebang, awi jeung dina media daluang. Aksara dina naskah rupa-rupa aya nu aksara Sunda kuna, aksara Buda, Cacarakan jeung Pegon. Dumasar kana tempat diteundeunna koleksi naskah Sunda di PNRI dibagi dua nyaeta koleksi nu diteundeun dina rak jeung koleksi nu diteundeun dina peti. Unggal naskah ditandaan ku kode naskah jeung nomer koleksi.
Koléksi nu diteundeun dina rak umumna mangrupa koléksi naskah nu geus dijilid, ngawengku (1) koléksi utama naskah Sunda (SD), (2) koléksi utama Koninklijk Bataviaasch Genootschap (KBG), jeung (3) koléksi naskah jilidan Dr. Brandes (BR).
Demi koléksi naskah nu diteundeun dina peti, sumebar dina sababaraha sub koléksi nyaéta (1) koléksi arsip jeung catetan C.M. Pleyte (PLT), (2) koléksi arsip jeung catetan K.F. Holle (KFH), (3) koléksi lambaran arsip Dr. Brandes (NBR), (4) koléksi arsip nu diteundeun dina lomari Brandes (LBR), jeung (5) koléksi naskah Sunda kuna nu ditulis dina daun lontar, nipah jeung awi.
Kajaba ti bungkeuleukan naskahna téh, PNRI mibanda koléksi mikrofilm deuih, ngawengku leuwih kurang 147 naskah Sunda koléksi PNRI jeung naskah-naskah koléksi Lima Lembaga Jawa Barat (dina 50 rol mikrofilm). Di antara naskah-naskah Sunka koléksi PNRI, naskah Sunda kuna (NSK) can dimikrofilmkeun.
Ku tungtutan kamajuan téknologi informasi, kiwari Perpusnas geus ngadigitalisasikeun sababaraha naskah Sunda, jeung sabagian di antarana bisa diaksés ku saha waé kalawan gratis ngaliwatan jaringan internet. Naskah bisa dipulut (didownload) dina format PDF jeung Flash HTML kalawan babari tur gancang. Ramatlokana nyaeta http://digilib.pnri.go.id .
Pikeun maluruh naskah-naskah nu aya di PNRI, panalungtik naskah bisa ngamangpaatkeun rupa-rupa katalog naskah Sunda, boh anu geus diterbitkeun boh anu can diterbitkeun. Katalog naskah Sunda koléksi PNRI nu geus diterbitkeun di antarana susunan Edi S. Ekadjati (LKUP, 1988), Katalog Induk Naskah-naskah Nusantara Jilid IV Perpustakaan Nasional RI: susunan Behrend, spk. (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1998), Jawa Barat: Koléksi Lima Lembaga susunan Edi S. Ekadjati jeung Undang A. Darsa (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1999). Sedengkeun katalog Naskah Sunda Koléksi PNRI nu can diterbitkeun atawa mangrupa sténsilan di antarana Memed Sastrahadiprawira, Fisik Naskah Sunda Koléksi PNRI yasana Ruhaliah, Naskah Sunda Kode SD Koléksi PNRI susunan Ruhaliah. Husus keur NSK mah, nepi ka danget ieu can aya katalog anu lengkep tur informatif.
Dina bulan Mei nepi ka bulan Juli 2008, PNRI ngayakeun kagiatan stock opname kana koléksi naskah. Kagiatan téh dilaksanakeun pikeun maluruh kaayaan fisik naskah. Tina éta kagiatan téh, kapanggih ogé sababaraha NSK nu salila ieu nyumput, teu kadaftar dina katalog, atawa tacan ditalungtik ku para ahli.
Pikeun gambaran aya data naskah nu kungsi ditalungtik jeung nu can ditalungtik (tingali gambar grafik).
Ka hareupna Aditia Gunawan miharep sangkan beuki loba nu nalungtik tur dipiharep pisan sangkan naskah asli geuwat di digitalisasikeun. Tujuanana sangkan kasalametkeun, malum naskah teh geus umuran, bisi kaburu ancur, kacida lebarna lamun can kaguar eusina. Cek Aditia biayana teu gede teuing ngan ukur belasan juta rupia. Itunganana, nu can ditalungtik aya 1214 lempir, ngadigitalkeun cukup make kamera digital, sajepret biayana Rp 35.000,-. Dina sajepret bisa dijejerkeun 5 kaca, jadi tina 1214 lempir atawa 2428 kaca (sanggeus diitung recto verso) ukur 486 jepret dikalikeun 35.000 rupia tuh pan ngan ukur tujuh belas juta rupia. „Keur urang Sunda nu beunghar tur haat kana kabeungharan budaya Sunda mah duit sakitu teh saeutik moal matak leuleuweungan, tibatan duit dipake nyaleg bari jeung teu jadi“ omong Adit bari seuri maur.
Kabuyutan Ciburuy.
Mamat Ruhimat leuwih nyoko ngaguar naskah nu aya di Kabuyutan Ciburuy Bayongbong Garut. Cek pangimeutna nu nalungtik naskah-naskah Sunda kuna kawilang saeutik. Para filolog nu ancrub neuleuman naskah Sunda, ngan aya hiji dua, sedengkeun naskah Sunda kawilang rea, boh nu aya di PNRI, di luar nagri, di kabuyutan jeung nu aya di masarakat umum. Salian ti eta hesena teh pedah aksara Sunda kuna, basana ge sarua kitu, loba kecap nu geus teu loma.
Kabuyutan teh cek Prasasti Kabantenan V tempatna para wiku atawa tempatna para intelektual jaman harita, malah aya nu nyebut scriptorium atawa tempat ngulik tur tulas tulis para intelektual. Lamun aya nu ngaganggu kudu dilawan malah kudu ditelasan pisan.
Ti jaman kolonial keneh Kabuyutan Ciburuy geus kagadabah, malah loba naskahna nu dibawa. Hadena aya nu disimpen di PNRI diantarana naskah Carita Ratu Pakuan, Purnawijaya, Amanat Galunggung. Salah sahiji naskah nu geus ditalungtik nyaeta nu judulna Kisah Putra Rama Jeung Rawana (PRR). Bisa jadi eta teh ngabuktikeun yen kasusastraan Sunda buhun geus kacida mekarna. Naskah Putra Rama jeung Rawana (abad 16) saduran tina Uttarakanda (abad 11).
Naskah PRR nu kapanggih aya dua, nu hiji aya di Museum Sri Baduga, nu hiji deui aya di Kabuyutan Ciburuy. Naskah nu aya di Ciburuy bacacar dina lima koropak.
Dina koropak 17 aya naskah PRR salempir, dina koropak 18 aya 5 lempir, koropak 22 aya 32 lempir tapi salempir lain PRR. Dina koropak 26 aya naskah PRR 2 lempir, koropak 29 nakash PRR aya salempir. Panalungtikan ngeunaan eusi PRR geus dilakukeun ku Noorduyn ti mimiti taun 1971, sanggeus Noorduyn tilar dunya panalungtikan dituluykeun ku A Teeuw. Kakara dibukukeun dina taun 2006, pamedalna KITLV Press, judul buku Three Old Sundanese Poem ( Putra Rama Rawana, Sri Ajnyana jeung Bujangga Manik).
Harepan.
Boh Aditia boh Mamat Ruhimat, boga pamadegan anu sarua sangkan naskah Sunda kuna buru buru didokumentasikeun dina wangun digital, copelna aya tilu mangpaat 1. Eusi naskah bisa kasalametkeun bisi naskah aslina ruksak. 2. Waktu jeung waragadna teu lila teuing jeung teu gede teuing dibandingkeun jeung ditulis ulang. 3. Lamun aya panalungtik nu perlu teu kudu hese ngungkab naskah asli. Salian ti eta kudu aya niat nu panceg pikeun transliterasi, narjamahkeun tur nganalisisna, hasilna bisa dipublikasikeun ka balarea lain bae di kaum akademisi.
Dimuat dina Majalah Basa Sunda Cupumanik No. 71 Juni 2009.


text:
Sampurasun ... Rampes.
Kakus Jamban Empang atawa Walungan
MANGYONO.com - Kakus atawa Jamban geus dipake ti jaman baheula. Malahan di Abad ka-25 SM, masarakat di India miboga jamban di unggal imah anu saluran caina tina batu bata. Di peradaban Mesir jeung Tiongkok kuno oge geus aya jamban.
Kakus Jamban Empang atawa Walungan nya eta jamban anu ayana di luhuereun cai walungan atawa empang atawa kamalirna cai. Jamban eta bakal nimbulkeun panyakit jeung ngotoran cai walungan.
Terima kasih atas kunjungan Anda di Blog Mang Yono,..... "Anda Berminat menulis di Blog Mang Yono?. Punya pengalaman unik, menarik, curahan hati. Kirimkan tulisan anda ke e-mail: blogmangyono@gmail.com atau Contact Us


text:
Doel Sumbang – Polisi Noban
LIRIK LAGU Polisi Nobanpoe kemis keur maraban hayam pelung
kuring nampa beja
nini kuring gering parna
di Rajapolah
kuring indit
maksud rek ngalongok
indit teh isuk isuk ti Bandung
ti Rajapolah
balik teh rada peuting,
bari panon geus rada cepel (da kamari kurang sare pan ngudak setoran, enya bulak balik)
nepi ka Bandung teh geus liwat teungah peuting
kota oge
geus rada jempling...
Samameh ka imah nyimpang heula ka Tegalega (maksud teh pan ieu lapar)
ngan nu dagang geus areweuh
nu aya teh tinggal tenda tenda gongli
di tengah lapang Tegalega
nu poek kawas di guha...
(ceunah mah eta teh tempat lalaki jangar nyiar liang belut, keu ngurek kang usep! ngurek. tukang ngurek mana?? gelap gelap)
nya akhirna kuring balik
padahal panon geus teu kuat, bunceeeulik
jalan hampir teu katenjo
nempo beca siga bemo (padahal jauh jauh nya beca jeung bemo) ku tunduh mah kitu
bakat ku tunduh.....
teu sadar kuring ngalenyap....
gas katincek setakerna
mobil ngoloyong ka kenca
hampir naek kana trotoar
kacida kuring reuwasna
rem di tincak satarikan
nepi ngajeurit sorana..
ngajerit maratan langit
kawas ABG katincak buta.. huehuheuh
eta reuwas ge can beak nya.. dijero teh
ujug ujug torojol weh mobil kijang
nya eusina eta aya polisi tilu
tuluy nu dua turun, nu dua turun, nu hiji mah cicing na jero mobil, teu kaciri da rupana poek
nanya SIM jeung STNK bari PEPELEUKEUK nyarita
" NYUPIRAN TEH TONG BARI MABOK ATUH EUY BISI NABRAK JELEMA EUY"
euh.... nah kedah namah sopan santun pulisi teh, nong make sesentak kitu atuh da sanes jaman na ayeuna HE EUH!.
kukuring geus dijeulaskeun
kuring teh tunduh kacida
ngalenyap henteu karasa
tapi angger, pulisi teu daek percaya..
malah ngomong ngomong menta denda dua puluh rebu
jeung bari setengah maksa
aya ku euweuh ka era...
padahal teu menang eta dina peraturan na kitu teh, ngan pikir pikir lah percuma
pasea oge henteu guna
da pasti nu menang maneh na
bari teru rido hate da kapaksa kuring mere
nya da ari meunang duit tina teu rido tea mah tuh moal jadi daging percuma, moal jadi bekok bekok acan,nu puguh mah jadi dosa, tapi bae lah da eta mah urusan maneh na.
ngan kuring mah jadi hayang nanya naha aya undang undang na jelema nyupiran ngalenyap di denda. tah eta nu can jelas teh, lamun seg aya peraturanna teu nanaon kuring ngarumas, nga lamun aweuh berati eta nu ngaranan OKNUM teh.. kitu...
maka kahatur ka bapak KAPOLDA
nu kitu teh teu kengin g aya
bilih ngareksak citra polisi
kan aya paribahasan
"karena nila setitik rusak susu sebelanga" kulantaran oknum dua Polisi ical wibawa.
teuing pokonamah polisi nateh torojol ti muhammad toha. weh tidinya
tah sakitu panginten, ka bapak bapak anu tiluhur nu gaduh wewenang, hatur nuhun pisan ti simkuring, rumasa simkuring mah rahayat leutik nu loba teu ngarti ku tingkah polah polisi, Wassalam.. abdi DOel SOembang dan Teman Teman...


text:
Tukang (profési)
Tukang nyaéta jelema anu miboga kaparigelan dina hiji pakasaban leungeun, digawena ku pakakas atawa bahan anu tangtu contona batu, beusi, kai.[1] Tukang oge bisa disebut jelema anu pakasabanana barang jieun (ngajual, ngabenerkeun, jsb) hiji hal anu tangtu: contona ngajual daging (sayur, susu), arloji, pedati (gerobak, béca]]), sarta tukang ogé nyaéta jelema anu pakasabanana ngalakonan hiji hal sacara tetep contona tukang cukur, las, kaput, masak, nyitak jsb.[1]
Ngaran patukangan[édit | édit sumber]
- Anjun: tukang nyieun parabot tina taneuh
- Bujangga: tukang nyieun/nulis carita
- Candoli: tukang ngajaga pabeasan di nu kariaan (biasana awéwé)
- Gending: tukang nyieun parabot tina kuningan
- Kabayan: tukang dititah ka ditu ka dieu
- Kajineman: 1) mandor sakitan 2) tukang ngajaga jinem (nu dihukum)
- Kamasan: tukang nyirun parabot tina emas atawa pérak
- Kabojengkeng: tukang ngagsur padati
- Kulaer: kusir anu tumpakna dina kuda karéta pangagung
- Kuncen: tukang ngurus kuburan
- Legig: tukang ngasruk dina pamoroan
- Malim: tukang nalukkeun sasatoan
- Maranggi: tukang nyieun ladéan jeung sarangka keris
- Marebot: tukang nakol bedug
- Nyarawedi: tukang ngagosok permata
- Pakacar: tukang juru laden
- Palatuk: iber anu tumpak kuda saheulaeun pangagung
- Paledang: tukang nyieun parabot tina tambaga
- Palika: tukang teuleum (ngala lauk)
- Pamatang: tukang moro (nu sok ngagunakeun tumbak)
- Pamayang: tukang ngala lauk dina laut
- Panday: tukang nyriun parabot tina beusi
- Paneresan: tukang nyadap
- Paniggaran: tukang moro ngagunakeun bedil
- Sarati: tukang ngusir gajah[2]


text:
Minggu, 27 September 2009
Gendig Karesmen
Gending Karesmén mangrupa salah sahiji kasenian Sunda anu nepi ka kiwari masih kénéh kapiara kalumangsunganna. Bisa dititénan dina sababaraha pintonan anu mindeng diayakeun di gedong-gedong kasenian, atawa di tempat séjénna. Saperti anu digelar di Taman Budaya Jawa Barat sawatara waktu katukang, Gending karesmén Pangéran Jaya Karta, Aki Nini Balangantrang, Pangéran Samudra, Ngabungbang, Si Kabayan jeung Raja Jimbul, jeung sajabana. Iraha jeung kumaha atuh sajarahna Gending Karesmén téh? SB ngahaja midangkeun sausap-saulas catetan ngeunaan Gending karesmén, dumasar kana katerangan Wahyu Wibisana, jeung sumber-sumber séjénna.
Sajarah
LAHIRNA Gending Karesmén teu leupas tina pangaruh Belanda, mangsa keur jaman penjajahan. Malah nurutkeun Wahyu Wibisana, wangunan Gending Karesmén téh kailhaman ku wanda kasenian anu jol-na ti Barat: Opera. Harita para seniman Sunda, ngayakeun torobosan anyar pikeun nyioeun kasenian anu luyu jeung kabudayaan Sunda. Nepi ka ahirna kurang leuwih 1902, aya istilah anu disebut Tunil Tembang. Ari istilah Tunil, asal kecapna tina basa Walanda. Pihartieunna téh taya lian Tunil anu ditembangkeun. Pangna nyokot tina basa Walanda, asup akal pisan, sabab anu harita jadi luluguna téh taya lian Menir Saleh, hiji guru anu percéka dina widang kasenian. Wahyu teu pati apal, lalakon naon anu harita dipintonkeun ku Menir Saléh. Tapi lamun dianalisis mah wangunanna téh nya kaasup kana wangunan tembang. Lirikna mangrupa pupuh, anu saterusna diluyukeun jeung lalakon. Sebut baé sandiwara anu ditembangkeun.
Kira taun 1924, istilah Tunil Tembang téh diganti jadi Dogér Tembang. Pang kitu téh ku sabab istilah Tunil téa, anu lain basa Sunda asli. Nya harita mimiti pisan mintonkeun Dogér Tunil Ciung Wanara, dina acara Kongres Bahasa Sunda I. Saterusna taun 1926, dina Kongrés Bahasa Sunda ka-II, dipintonkeun deui Gending Karesmén anu lalakonna Sarkam-Sarkim, karya Raden Mahyar Angga Kusumadinata jeung Dalem Cikundul, karya Raden Méméd Sastrahadiprawira.
Istilah Gending Karesmén jolna ti Raden Mahyar Angga Kusumadinata (musicoloog Sunda), anu dipaké tug nepi ka kiwari. Tapi saméméhna mah, nurutkeun Tatang Benyamin Koswara, Radén Machyar Angga Kusumadinata boga pamanggih mun yén istilah anu loyog téh nyaéta “Rinéngga Sari”, nyaéta gabungan sakur rupa-rupa kesenian, saperti Seni Karawitan (Boh karawitan Vokal, atawa karawitan Instruméntal), seni gerak, seni sastra, seni rupa ,tata lampu, tata suara, tata rias / busana, seni peran, jeung sajabana. Ti baheula sok disebut téater naskah. Hartina téater anu ngagunakeun naskah. Naskahna heula ditéangan. Laju néangan laguna. Puguh baé ari téater naskah mah, kaasup kana téater modérn, ku sabab ngagunakeun naskah téa. Béda jeung téater tradisi, anu ngandelkeun improvisasi ti sakur pamaén.
Dina taun 1930-an, aya pagelaran Gending Karesmén anu nyokot lalakon Lutung Kasarung, karya Raden Karta Brata. Nya mémang dina taun 30-an pisan, mimitina katelah pagelaran Gending Karesmén.
Nyaritakeun perkara Gending Karesmén Dalem Cikundul, ceuk Wahyu Wibisana, wangun naskahna tembang atawa pupuh. Jadi prak-prakanana, Nangtukeun heula pupuh naon nu rék dipaké, satuluyna dilaguan. Atawa sebut baé ngarumpakaan lagu. Kacida bédana jeung Gending Karesmén Sarkam-Sarkim, karya Raden Mahyar Angga Kusumadinata, anu wangunanna téh lain mangrupa tembang atawa pupuh, tapi mangrupa kawih. Béda pisan oriéntasi antara Radén Méméd sareng radén mahyar téh. Ari Radén Méméd mah nuluykeun tradisi Menir Saléh. Sabalikna Radén Mahyar nyokot lagu nu geuis nyampak dina sinden.
Kabéhdieunakeun, RTH Sunarya ogé kungsi ngagarap Gending karesmén. Tapi eusina téh Henteu ngan saukur lagu. RTA Sunarya mah nyempalkeun dialohg. Da puguh ceuk pamanggihna ogé, lamun Gending Karesmén hayoh baé maké lagu, tinangtu bakal bosen.
Wahyu Wibisana kakara taun 1960-an mimitina ngagarap Gending Karesmén. Ecésna taun 1962, Wahyu mintonkeun Gending Karesmén Mundinglaya Saba Langit di Bandung. Disusul taun 1964, ngagarap deui Gending Karesmén anu lalakonna Inten Déwata di Garut. Tuluy ngagelar Gending Karesmén dina lalakon Galunggung Ngadeg Tumenggung di Tasik Malaya. Saméméhna mah boga karep rék mintonkeun Gending Karesmén Aki Nini Balangantrang di Ciamis dina taun 1965. Hanjakal pisan, harita téh keur mahabuna G 30 S/PKI. Dina taun éta, Mang Koko ngagarap Gending karesmén Mang Koko menyebut Gending Karesmen, kalayan istilahna dirobah jadi Drama Swara. Anu nilik kana prinsipna mah sarua pisan jeung Gending Karesmen, nyaéta pintonan Drama anu dialogna dinyanyikan/dilagukeun
Dina taun 1967, Wahyu Wibisana nyieun naskah Gending Karesmén anu lalakonna Aki Nini Balangantrang. Satuluyna dipasrahkeun ka Mang Koko, pikeun dipigawé laguna, sarta dilagukeun ku para pamaénna. Ari naskahna Aki Nini Balangantrang, loba nyokot tradisi baheula, winangun pupuh. Aya bagian nu lebet kawih, atawa lebet ruimpaka nu kedah dilagukeun.
Basa dipentaskeun di Taman Budaya Jawa Barat sawatara waktu katukang, Aki Nini Balangantrang henteu sagemblengna digelar. Lalakon dipintonkeun téh sebut baé dibobok tengah. Ti mimiti nalika Ciung wanara dipalidkeun kana kandaga, teras kapendak ku Aki Nini balangantrang. Ceuk Wahyu, naskah Aki Nini Balangantrang henteu mangrupa winangun pupuh. Estuning mangrupa sajak, anu saterasna disanggi ku Mang Koko.
Upama Wahyu nitenan lagu-lagu Mang koko anu henteu lebet kana Gending Karesmén, katingali aya wanda anu has dina unggal lagu. Saperti lagu Reumis Beureum Dina Eurih, kacida bédana jeung lagu Samoja. Boga wanda séwang-séwangan. Teu béda jeung Ismail Marzuki. Saperti lagu ‘Sepasang mata bola’, kacida bédana jeung lagu ‘Melati di Tapal batas’. Lebah dinya diantara kaistiméwaan Mang Koko. Ceuk Wahyu kénéh, Mang Koko mah lamun nyanggi lagu téh sok diluyukeun jeung teks rumpakana. Saperti upama nyaritakeun Bulan Purnama, Mang Koko mah bisa pisan mawa suasana laguna, nepi ka bisa katingali jeung karasa. Hartina, ceuk Wahyu, Mang Koko mah nyieun lagu téh, henteu pararadu, komo dapon henteu mah. Tapi sok neuleuman heula eusining rumpakana. Dilenyepan heula kalayan daria. Malah aya kalana sok ngahajakeun konsultasi heula jeung Wahyu, lamun rék nyanggi rumpaka meunang Wahyu Wibisana. Teu anéh upama nepi ka kiwari, karya Mang Koko tetep bisa ngakar di masarakat. Boh karya Gending Karesmén atawa lagu-lagu lepasna. Sebut baé ‘Kembang Tanjung Panineungan’. Upama téa mah éta rumpaka sajak henteu disanggi ku Mang Koko, can tangtu bisa ngakar nepi ka kiwari. Puguh baé antara nu ngarang rumpaka jeung nu nyanggi, sarua pentingna. Pada-pada nangtukeun kana kualitas hiji karya.
Gending Karesmén mangrupa salah sahiji kasenian Sunda anu nepi ka kiwari masih kénéh kapiara kalumangsunganna. Bisa dititénan dina sababaraha pintonan anu mindeng diayakeun di gedong-gedong kasenian, atawa di tempat séjénna. Saperti anu digelar di Taman Budaya Jawa Barat sawatara waktu katukang, Gending karesmén Pangéran Jaya Karta, Aki Nini Balangantrang, Pangéran Samudra, Ngabungbang, Si Kabayan jeung Raja Jimbul, jeung sajabana. Iraha jeung kumaha atuh sajarahna Gending Karesmén téh? SB ngahaja midangkeun sausap-saulas catetan ngeunaan Gending karesmén, dumasar kana katerangan Wahyu Wibisana, jeung sumber-sumber séjénna.
Sajarah
LAHIRNA Gending Karesmén teu leupas tina pangaruh Belanda, mangsa keur jaman penjajahan. Malah nurutkeun Wahyu Wibisana, wangunan Gending Karesmén téh kailhaman ku wanda kasenian anu jol-na ti Barat: Opera. Harita para seniman Sunda, ngayakeun torobosan anyar pikeun nyioeun kasenian anu luyu jeung kabudayaan Sunda. Nepi ka ahirna kurang leuwih 1902, aya istilah anu disebut Tunil Tembang. Ari istilah Tunil, asal kecapna tina basa Walanda. Pihartieunna téh taya lian Tunil anu ditembangkeun. Pangna nyokot tina basa Walanda, asup akal pisan, sabab anu harita jadi luluguna téh taya lian Menir Saleh, hiji guru anu percéka dina widang kasenian. Wahyu teu pati apal, lalakon naon anu harita dipintonkeun ku Menir Saléh. Tapi lamun dianalisis mah wangunanna téh nya kaasup kana wangunan tembang. Lirikna mangrupa pupuh, anu saterusna diluyukeun jeung lalakon. Sebut baé sandiwara anu ditembangkeun.
Kira taun 1924, istilah Tunil Tembang téh diganti jadi Dogér Tembang. Pang kitu téh ku sabab istilah Tunil téa, anu lain basa Sunda asli. Nya harita mimiti pisan mintonkeun Dogér Tunil Ciung Wanara, dina acara Kongres Bahasa Sunda I. Saterusna taun 1926, dina Kongrés Bahasa Sunda ka-II, dipintonkeun deui Gending Karesmén anu lalakonna Sarkam-Sarkim, karya Raden Mahyar Angga Kusumadinata jeung Dalem Cikundul, karya Raden Méméd Sastrahadiprawira.
Istilah Gending Karesmén jolna ti Raden Mahyar Angga Kusumadinata (musicoloog Sunda), anu dipaké tug nepi ka kiwari. Tapi saméméhna mah, nurutkeun Tatang Benyamin Koswara, Radén Machyar Angga Kusumadinata boga pamanggih mun yén istilah anu loyog téh nyaéta “Rinéngga Sari”, nyaéta gabungan sakur rupa-rupa kesenian, saperti Seni Karawitan (Boh karawitan Vokal, atawa karawitan Instruméntal), seni gerak, seni sastra, seni rupa ,tata lampu, tata suara, tata rias / busana, seni peran, jeung sajabana. Ti baheula sok disebut téater naskah. Hartina téater anu ngagunakeun naskah. Naskahna heula ditéangan. Laju néangan laguna. Puguh baé ari téater naskah mah, kaasup kana téater modérn, ku sabab ngagunakeun naskah téa. Béda jeung téater tradisi, anu ngandelkeun improvisasi ti sakur pamaén.
Dina taun 1930-an, aya pagelaran Gending Karesmén anu nyokot lalakon Lutung Kasarung, karya Raden Karta Brata. Nya mémang dina taun 30-an pisan, mimitina katelah pagelaran Gending Karesmén.
Nyaritakeun perkara Gending Karesmén Dalem Cikundul, ceuk Wahyu Wibisana, wangun naskahna tembang atawa pupuh. Jadi prak-prakanana, Nangtukeun heula pupuh naon nu rék dipaké, satuluyna dilaguan. Atawa sebut baé ngarumpakaan lagu. Kacida bédana jeung Gending Karesmén Sarkam-Sarkim, karya Raden Mahyar Angga Kusumadinata, anu wangunanna téh lain mangrupa tembang atawa pupuh, tapi mangrupa kawih. Béda pisan oriéntasi antara Radén Méméd sareng radén mahyar téh. Ari Radén Méméd mah nuluykeun tradisi Menir Saléh. Sabalikna Radén Mahyar nyokot lagu nu geuis nyampak dina sinden.
Kabéhdieunakeun, RTH Sunarya ogé kungsi ngagarap Gending karesmén. Tapi eusina téh Henteu ngan saukur lagu. RTA Sunarya mah nyempalkeun dialohg. Da puguh ceuk pamanggihna ogé, lamun Gending Karesmén hayoh baé maké lagu, tinangtu bakal bosen.
Wahyu Wibisana kakara taun 1960-an mimitina ngagarap Gending Karesmén. Ecésna taun 1962, Wahyu mintonkeun Gending Karesmén Mundinglaya Saba Langit di Bandung. Disusul taun 1964, ngagarap deui Gending Karesmén anu lalakonna Inten Déwata di Garut. Tuluy ngagelar Gending Karesmén dina lalakon Galunggung Ngadeg Tumenggung di Tasik Malaya. Saméméhna mah boga karep rék mintonkeun Gending Karesmén Aki Nini Balangantrang di Ciamis dina taun 1965. Hanjakal pisan, harita téh keur mahabuna G 30 S/PKI. Dina taun éta, Mang Koko ngagarap Gending karesmén Mang Koko menyebut Gending Karesmen, kalayan istilahna dirobah jadi Drama Swara. Anu nilik kana prinsipna mah sarua pisan jeung Gending Karesmen, nyaéta pintonan Drama anu dialogna dinyanyikan/dilagukeun
Dina taun 1967, Wahyu Wibisana nyieun naskah Gending Karesmén anu lalakonna Aki Nini Balangantrang. Satuluyna dipasrahkeun ka Mang Koko, pikeun dipigawé laguna, sarta dilagukeun ku para pamaénna. Ari naskahna Aki Nini Balangantrang, loba nyokot tradisi baheula, winangun pupuh. Aya bagian nu lebet kawih, atawa lebet ruimpaka nu kedah dilagukeun.
Basa dipentaskeun di Taman Budaya Jawa Barat sawatara waktu katukang, Aki Nini Balangantrang henteu sagemblengna digelar. Lalakon dipintonkeun téh sebut baé dibobok tengah. Ti mimiti nalika Ciung wanara dipalidkeun kana kandaga, teras kapendak ku Aki Nini balangantrang. Ceuk Wahyu, naskah Aki Nini Balangantrang henteu mangrupa winangun pupuh. Estuning mangrupa sajak, anu saterasna disanggi ku Mang Koko.
Upama Wahyu nitenan lagu-lagu Mang koko anu henteu lebet kana Gending Karesmén, katingali aya wanda anu has dina unggal lagu. Saperti lagu Reumis Beureum Dina Eurih, kacida bédana jeung lagu Samoja. Boga wanda séwang-séwangan. Teu béda jeung Ismail Marzuki. Saperti lagu ‘Sepasang mata bola’, kacida bédana jeung lagu ‘Melati di Tapal batas’. Lebah dinya diantara kaistiméwaan Mang Koko. Ceuk Wahyu kénéh, Mang Koko mah lamun nyanggi lagu téh sok diluyukeun jeung teks rumpakana. Saperti upama nyaritakeun Bulan Purnama, Mang Koko mah bisa pisan mawa suasana laguna, nepi ka bisa katingali jeung karasa. Hartina, ceuk Wahyu, Mang Koko mah nyieun lagu téh, henteu pararadu, komo dapon henteu mah. Tapi sok neuleuman heula eusining rumpakana. Dilenyepan heula kalayan daria. Malah aya kalana sok ngahajakeun konsultasi heula jeung Wahyu, lamun rék nyanggi rumpaka meunang Wahyu Wibisana. Teu anéh upama nepi ka kiwari, karya Mang Koko tetep bisa ngakar di masarakat. Boh karya Gending Karesmén atawa lagu-lagu lepasna. Sebut baé ‘Kembang Tanjung Panineungan’. Upama téa mah éta rumpaka sajak henteu disanggi ku Mang Koko, can tangtu bisa ngakar nepi ka kiwari. Puguh baé antara nu ngarang rumpaka jeung nu nyanggi, sarua pentingna. Pada-pada nangtukeun kana kualitas hiji karya.
Diposkan oleh hanjuang siang di 23.41
Label: Ngabejaan bulu tuur
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Nah, saencana urang tos nulis kumpulan percakapan bahasa sunda lucu. Nah.. Dina kasempatan ieu, hayu urang teruskeun dei bobodoran sundana dina judul kumpulan humor lucu bahasa sunda. Mudah-mudahan bobodoran ieu bisa ngahibur dulur-dulur sakalian nu aya di imah masing-masing tentuna.
Kumpulan humor bahasa sunda lucu
Berita Humor Sunda lucu
Nyeri hate
Diduga nyeri hate ku sabab sering dititah-titah wae ku majikan na, saurang pembantu di Jakarta, nekat nyetrika baju majikan na.
Maling
Maling nu tos ngabobol imah jeung mawa duit Rp. 50 juta di daerah jakarta, di bebaskeun deui ku polisi!!! Lantaran, imah anu di bobolna nyaƩta imah manehna sorangan.
Akibat kalaparan
Diduga akibat kalaparan, saurang bapa-bapa asal bandung tega pisan ngabeakeun sangu goreng anak na.
Astronot
Diduga sieunen kena panasna panon poe matahari. Astronot asal amerika, rek nyobaan ngadarat ka matahari peuting-peuting..
Tukang donat
Saurang pedagang donat nu keur operasi di sisi jalan, ditewak polisi..!! Lantaran sangaja ngabolongkeun heula donatna terus di jualan
Prediksi jakarta
Prediksi jakarta dina tahun 2016 ieu dipastikeun moal bakal banjir. Para ahli tos ngabuktikeun eta tina musim kemarau.
Tukang roti
Saurang bapa-bapa anu gawe jadi tukang roti di duga ngalakukeun penipuan, lantaran ngajual roti tawar, anu nyatana teu bisa ditawar!
AQUA palsu
Saurang pamuda ditewak polisi di sisi jalan. lantaran dituduh ngajual AQUA palsu, nu padahal mah isina bensin.
Hemat listrik
Demi ngahemat listrik, pamarentah kota tos mulai nerapkeun mulai ti ayena, sakabeh bioskop di indonesia arek bakalan di pararoekan kabeh lampu studiona pas filmna nuju di stel.
Uji nyali
Jurig-jurig langsung ngambaikeun lengen pas ker aya uji nyali keur malam jum'at kamari, lantaran peserta anu miluan uji nyalina nyaeta ustadz.
Katembak pestol
Budak leutik nu karak umur 2 tahun, akhirna bisa diselametkeun ku dokter di rumah sakit, nu saecanna katembak pake pepestolan cai boga kaka na.
(Baca: Carita pondok (carpon) bahasa sunda lucu!)
Ujian nasional
Ajang ngahindarkeun bocorna soal ujian nasional (UN), pamarentah kota rencanana arek make No Drop, Pelapis anti bocor, engke tahun harep.
Nelaktir kabogoh
Diduga teu bogaen duit ajang ngajakan kabogohna dahar di lestoran, saurang pamuda asal bogor nekat ngajakan kabogohna mangkat ka ondangan.
Pemborong donat
Di garut jawa barat, aya bapa-bapa pemborong donat nu protes, lantaran donat anu tos dipeserna bolong tengahna kabeh.
Motor khusus jomblo
Alhamdulilah.. Perusahaan yamaha jeung suzuki ayena bade nyiptakeun motor teknologi anyar, nyaeta motor anu ngan make 1 ban, khusus ajang para jomblo.
Ngajual mobil
IKLAN: Dijual Mobil Jenazah tahun 2002, dijual Rp. 45 juta, bisa nego. Full AC jeung sound sistem. Tapi mayatna dijual misah.
Gas oplosan
Info: Kahade sadayana.. Ayena mah tos mulai usum gas ukuran 3kg nu sok di oplos ejeung hitut, nu gampang pisan meledug na..!
Sisindiran Humor Sunda lucu
Ya allah.. Pasihan keun abdi sakedik rizki, jang saukur sasuap sangu, mun bisa sakalian oge jang meser laptop, motor, jeung cicilan mayar mobil. Ya alloh... Mun bisa sakalian oge jeung imah gedong"(Baca: Kumpulan pantun lucu bahasa sunda bikin cengar cengir!)
Muka toko
Maneh butuh modal jang muka toko??? Yeh, abdi pasihan modal pikeun maneh jang muka toko nyaeta ngarupa linggis, obeng, ragaji besi.. (Jang muka toko batur.)
Malam minggu
Neng, malam minggu ayena akang pasti datang, sanajan aya badai anu ngahadang, guludug nu sing jelelegur, gempa bumi, sunami, Pokona mah akang moal pernah gentar! Kecuali mun peting gerimis, akang teu bisa datang nya neng?"
Babaturan siga ompol
Babaturan, ibaratkeun ngompol dina calana. Bisa di tingali, tapi ngan urang hungkul anu bisa ngarasakeun kahanetan nana. Nuhun nya, tos daek jadi ompol!
Gara-gara duit
Gara-gara duit ayena loba jalma anu akhirna balangsak. Memang, duit bisa meser sagalana, tapi moal bisa meser babaturan jiga maneh!
Jadi, kuring sabagai babaturan maneh alim ningali maneh balangsak gara-gara duit!! Nah ku kitu, pasihkeun duit maneh kabeh ajang kuring. Kajeun teuing kuring nu balangsak.
Ditilang polisi
Dina hiji mangsa, aya bapa-bapa anu protes ka pa polisi lantaran manehna teu narima di tilang ku polisi, nah kie caritana:
"Pa..! Naon ieu maksudna abdi di tilang ku bapa kie! Kuring kan tos pake helm, make jaket oge, SIM lengkap, STNK oge aya, tapi kunaon masih keneh di tilang ku bapa!!!"
Ceuk polisina teh, bari nyantai ngajawabna: "Lain kitu kang, abdi sebel weh ningali akang, titadi putar-puter kadieu kaditu pake helm, pake jaket, tapi teu aya motorna!"
Tukang dagang
Pedagan anu sok bohong nyaeta tukang roti, ngomongna roti tawar padahal mah teu bisa ditawar. Nah, pedagang anu teu aya pagawean nyaeta tukang sangu goreng, tos nyaho sangu na tos asak tapi masih keneh weh di goreng.
Sedangkeun, tukang dagang anu tara pernah nyesel nyaeta tukang bubur sangu. Tos nyaho sangu tos jadi bubur, tapi masih keneh weh di jualan.
Jam tangan anyar
Neng, buru kadieu asup ka kamar, akang tos teu kuat yeh..! Tong poho tutupan pantona, tutupan oge hordengna, jeung pareman weh lampuna.
Buru kadieu..! Asup kana jero selimut jeung akang..!!! Tah.. Neng.. "Tingali ieu jam tangan anyar akang, alus pisan nyah? Bisa hurung di tempat poek neng!!!" *PLOK*
Surga
Aya hiji budak leutik nanya ka indungna kieu: " Ema, naha sih kunaon kudu aya surga sagala?" Ceuk indungna teh, bari santai ngajawabna: "Namun teu aya surga, arek dikamanakeun ieu anu maca tulisan ieu jang?" (Amin..)
Jadi sukses
Ceuk batur mah sukses teh awalna tina cita-cita, ari cita-cita teh awalna tina ngimpi. Nah, mun kitu.. Hayu atuh urang sadayana salare wae lah wayahna ayena mah.. Beh sukses!
Tebak-tebakan (Tatarucingan Sunda)
Aya rebuan gajah dina hiji lapangan, nah cing kumaha carana misahkeun antara gajah nu letik jeung nu gede?
# Jawaban: Make ayakan, nu khusus ajang gajah
Botak di harep tandana pinter, botak di tukang tandana loba teing mikir, nah kumaha lamun jelema botak tukang jeung hareupna?
# Jawaban: Eta tandana, manehna pikir manehna pinter!
Nu asli teu laku, tapi nu palsu malah laku. Naon cing?
# Jawaban: Huntu palsu, (henteu laku apan ari huntu aslina mah)
Kunaon tangkal anu gede nu aya di harepeun imah kudu ku urang tuar?
# Jawaban: Lamun dicabut mah da hese, jadi kudu di tuar lur!
Aya pasar malem terus aya dangdutna segala, jadi naon hayo..?
# Jawaban: Nya Jadi rame, atuh.
Pepatah sunda - Papatah kolot baheula dan artinya!
Cerita Lucu Bahasa Sunda Yang Bisa Bikin Kamu Ketawa!
Kata Kata Lucu Bahasa Sunda Terbaru 2016
Nah mungkin sakitu wae hela kanggo humor bahasa sunda lucuna, engkin urang tambahan deui humor sunda na, mudah-mudahan bisa ngahibur pikeun urang sadayana, hatur nuhun tos ameng ka blog putrasunda.com, Permios dulur-dulur sakalian.


text:
Dongéng kalebet kana wangun prosa heubeul. Sumebarna sacara lisan di balaréa tatlépa ti hiji jalma ka jalma nu lian. Dina dongéng loba pisan unsur pamohalan, saperti sato bisa nyarita jeung mikir. Dongéng ogé tara kanyahoan saha nu ngarangna (anonim). Lamun kitu ciri khas dongéng aya tilu nya éta sumebar sacara lisan, loba unsur pamohalan, jeung anonim.
Dongéng bisa dipasing-pasing deui jadi:
1. Dongéng sasatoan (fabél)
Dongéng anu palaku utamana sasatoan kayaning kuya, monyét, sieum, peucang jsb. Sasatoan-sasatoan éta bisa nyarita tur mnagrupa perlambang pasipatan manusa sabenerna mah. Conto dongéng fabél nya éta Sakadang Kuya jeung sakasang Monyét, Peucang Keuna ku Leugeut, Peucang jeung Maung.
2. Dongéng jalma biasa/teu lumrah (farabel)
Dongéng anu nyaritakeun kahrupan jalma biasa, tur biasana mah pasipatanna mahiwal ti batur. Contona Dongéng Si Kabayan, Abu Nawas, Si Congcorang.
Dongéng sasakala/legenda
3. Dongéng anu nyaritakeun asal muasal kajdian hiji tempat, ngaran gunung, sasatoan.
Contona sasakala gunung tangkuban parahu, sasakala situ bagendit, sasakala japati sukuna beureum.
Dongéng mite/mithos
4. Dongéng anu aya hubunganna jeung kapercayaan masarakat kana bangsa lelembut atawa hal-hal gaib.
Contona dongéng Nyi Roro Kidul, Nyi Dewi Sri, Dongéng Kuntilanak.
Dongéng babad /sage
5. Dongéng nu aya patalina jeung kajadian atawa tokoh-tokoh nu ngandung unsur sajarah.
Kayaning Dongéng Prabu Siliwangi, Dongéng Keansantaang, Dongéng Séh Abdul Muhyi.
Saupama urang mendakan dongeng, maka teu kenging diyakini nyata kajadianana. Eta teu aya lian ngan saukur bahasa sastra pikeung ngabubungah atanapi ngaramekeun wungkul.
Ngenaan Dongeng Bahasa Sunda |Ragam Nami-nami Dongeng
Dongéng kalebet kana wangun prosa heubeul. Sumebarna sacara lisan di balaréa tatlépa ti hiji jalma ka jalma nu lian. Dina dongéng loba pisan unsur pamohalan, saperti sato bisa nyarita jeung mikir. Dongéng ogé tara kanyahoan saha nu ngarangna (anonim). Lamun kitu ciri khas dongéng aya tilu nya éta sumebar sacara lisan, loba unsur pamohalan, jeung anonim.