text:
Carpon H. Usép Romli
TEU burung datang nu lila didagoan téh. Layon Obid ti Bandung. Dibawa kana ambulan. Sora héong sirineu geus kadéngé ti kajauhan. Blus ka jalan pilemburan. Heureut. Ukur asup samobileun. Bari gerenjul ku batu. Leuheung usum halodo. Mun usum hujan nyeblok. Pinuh ku leutak.
Beuki tarik sora sirineu. Komo lebah tanjakan. Sora nu nambag kana lamping kénca katuhu lir ngajeritkeun hariring peurih nu lila kapendem satukangeun lulurung waktu.
Tapi éta mah ngan rarasaan Apin sorangan, nu harita milu mapag di sisi jalan. Bareng jeung urang lembur séjénna. Réréana dulur baraya Obid nu kaamanatan ngurus layon. Pikeun Apin, datangna Obid nu geus ngababatang satukangeun boéh, asa nyebit-nyebit tatu nu geus lawas lipur. Tatu nu kungsi gudawang opat puluh lima taun ka tukang.
“Saha nu hayangeun Obid dikurebkeun di dieu?”Nudin, batur sakulah-sakolih Apin, nanya semu panasaran.
Apin ukur ngajawab ku gideug. Kawas nu embung kaganggu, duméh pipikiranana keur kumalayang ka mangsa-mangsa ka tukang. Sanajan geus maot, Obid asa ngingetan Apin pikeun eling kana bingbilangan umur.
“Sabaraha taun umur, Jang?” opat puluh tujuh taun ka tukang, Obid kungsi nanya. Dibarung nyéréngéh, rada nyengir saeutik. Nepi ka tembong huntu caréhamna na nu dilapisan pérak.
Sanggeus ngahuleng sakeudeung, Apin nembalan :
“Tilu belas taun.”
“Tilu belas? Akang dua lima. Béda dua belas taun,” Obid nyéréngéh deui, kawas hayang némbongkeun huntu pérakna.
Dua lima tambah opat tujuh, hartina nepi ka maot téh, umur Obid tujuh puluh dua taun. Apin genep puluh taun.
“Geus papada kolot, “Apin ngagerendeng. Bareng jeung anjogna ambulan. Jalma-jalma pahibut. Rek milu ngagotong layon. Patugas ambulan mukakeun lawang tukang. Metot brangkar sina nolol gagangna. Ku duaan lembur nu geus pangdeukeutna ka dinya, dibetot deui. Duaan asup ka jero.
“Siap?”cék nu ti luar.
“Siap!”jawab nu ti jero.
Regeyeng gotongan layon dijungjungkeun.
“Ka mana ieu téh?”
“Ka masjid jami wé,” salah saurang dulur Obid némbalan.” Da geus dimandian, geus diboéhan. Tinggal nyalatkeun.”
Haté Apin ngageter. Uteukna pinuh ku rupa-rupa wangwangan ka jenatna Obid
“Tungtungna mah, teu burung asup ka masjid. Teu burung disalatkeun, da basa lahir dina kaayaan Islam. Naha keur hirupna kungsi Islam, jeung maotna Islam? Tapi salila mangsa opat puluh tujuh taun, bisa jadi Obid ngalaman parobahan kajiwaan.”
Sanajan geus liwat opat puluh tujuh taun basa mimiti pisan tepung jeung Obid, Apin inget kénéh pisan. Umur dua puluh lima pikeun Obid harita, kacida pisan hargaanana. Manéhna nyicingan imah panggung ukuran sedeng, sisi susukan irigasi. Pamajikanana, tara ka mamana. Beda jeung kabiasaan awéwé pilemburan, nu sok indit ka sawah ka kebon. Jongjon bae ngasuh budak umur tilu taunan. Keur meujeuhna pikalucueun. Bohono donto. Mun keur kikilitikan, ku Apin sok dijawéng. Dicium pipina nu tembem. Najan semu-semu hanyir jeung baseuh ku aday, teu jarijipen teu sing. Geugeut we nu aya.
Imah téh pagigir-gigir jeung tajug. Émpérna, dipasangan ontob. Di dinya Obin muka tempat nyukur. Atuh mindeng kaseundeuhan ku nu lalar liwat. Pangpangna lalaki nu rék ka carai. Ngadon niiskeun heula awak, dina bangku awi nu ngahaja dipasang di sisi émpér kénca katuhu. Boh nu rék dicukur, boh saukur milu ngawangkong, mindeng ngagelek.
Kawilang mindeng Apin datang ka tempat pangcukuran Obin. Diuk dina bangku awi salila-lila. Sakapeung ngahaja dicukur mun buukna geus rogok pisan. Mimindengna mah ngadon milu maca. Sanajan hirup di pilemburan, jeung ukur gawé nyukur nu hasilna teu sabaraha, di imah Obin réa bacaeun. Buku, suratkabar, majalah. Buku-bukuna dijéngjréngkeun dina méja tengah imah. Suratkabar jeung majalah mah,dibarakkeun dina erak panyukuran. Mun Apin datang, geus hideng deui Obin ngasongkeun suratkabar atawa majalah nu kasebut anyar kénéh.
“Ngahaja ti Bandung kamari, Akang mawa majalah jeung suratkabar anyar bacaeun Jang Apin,” kawas sasari Obin nyéréngéh. Némbongkeun huntu caréham ngaborélak warna pérak.
Unggal poé Jumaah Obin sok indit ka Bandung. Balik-balik Saptu soré atawa Minggu pabeubeurang. Nepi ka tara kungsi kapanggih jumaahan di masjid lembur. Ti barang datang sapiri umpi, kurang leuwih dua taun, tacan sakali-kali acan Obin salat jumaah di lembur. Da sok nyaba téa. Ku dulur-dulur jeung barayana sok diaromongkeun. Pajah téh, ngeunah Obin mah, digawéna saminggu sakali. Unggal Jumaah. Tapi teu kungsi nyarahoeun, gawé naon sabenerna.
Apin ge teu kungsi tatanya, gawé naon Obin unggal Jumaah di Bandung. Nu sok ditanyakeun téh, ukur aya euweuhna koran atawa majalah anyar. Ku Obin salawasna dijawab, aya. Nu matak, unggal poé Minggu pasosoré, Apin sok ngahajakeun datang. Ngadekul maca bari sidéngdang dina bangku awi. Teu maliré Obin keur nyukuran batur. Atawa pamajikanana cilingcingcat ti imah ka luar, atawa sabalikna, bari ngéngéngklék budak. Keur anteng maca mah, Apin gé teu hayang pangangguran nyium pipi budak nu tembem, sanajan budakna ngaléndotan kana suku ogé.
“Jang Apin mah resep maca, nya?” Obin ngebing-ngebing lawon paranti nutupan awak nu keur dicukur tina lawang ontob.
“Resep, Kang,”Apin ngarérét sakeudeung. Gancang neruskeun deui hanca.
“Aya perpustakaan di sakola?” Obin nanya deui. Gék diuk dina korsi paranti nyukur. Cekés, cekés, ngahurungkeun bénsin. Nyeungeut udud pahpir nu ti tadi geus dijieun, tapi karék kaburu dikenyot sanggeus bérés nyukur.
“Aya ge kurat-karét. Ukur sababaraha judul buku.”
“Boa pepek kénéh nu Akang, nya, “Obin nyéréngéh. Némbongkeun huntu caréham pérak.
“Rupina mah. Nu Akang, buku-buku naon baé?”Apin panasaran. Najan mindeng milu maca surat kabar jeung majalah di dinya, tacan kungsi dibéré nginjeum maca buku mah.
“Rupa-rupa wé, Jang. Sastra, kabudayaan, politik, elmu pangawéruh. Sabaraha taun umur téh, Jang?”
“Tilu belas.”
“Akang dua lima. Béda dua belas taun. Ceuk aturan mah, karék meunang maca buku-buku sastra, pangpangna roman, lamun geus tujuh belas taun.”
“Opat taun deui atuh?”Opin kerung.
“Nya kitu, lah. Geus di SMA. Ayeuna Jang Apin kelas hiji SMP?”
“Kelas dua.”
“Tapi da di kampung. Hésé bacaeun. Kawasna meunang budak kelas dua SMP maca buku-buku roman atawa politik, ari Jang Apin daék mah,”Obin ngojéngkang ka jero imah.
Puguh wé Apin giak. Diasongan buku Tenggelamnya Kapal van der Wijck karangan Hamka jeung Subuh karangan Pramudya Ananta Toer.
“Baca di dieu wé, satamatna nepi ka iraha. Ulah dibawa mulang”
“Naha?”Apin ngajenghok.
“Dibawa mulang mah sarua jeung nginjeumkeun”
“Naha ari nginjeumkeun, ulah kitu, Kang?”
“Ulah pisan. Sabab, jalma nu nginjeumkeun buku sarua jeung belegug.”
“Kutan?”
“Leuwih belegug deui, jalma nu mulangkeun buku beunang nginjeum.”
Apin nyalakatak. Obin neruskeun caritana :
“Nu matak langka jalma mulangkeun buku meunang nginjeum da sieun dianggap pangbelegug-belegugna. Ari Akang sieun dianggap belegug mu nginjeumkeun buku ka Jang Apin.”
Jadi unggal poé, Apin idek liher di émpér imah Obin. Namatkeun buku Hamka jeung Pramudya, saminggu campleng. Ti barang balik sakola, nepi ka liwat asar. Salat lohor jeung asar gé di tajug gigireun imah Obin wé. Sakapeung sok diajak dahar. Karasa daréhdéh soméahna salaki-pamajikan téh. Budakna gé milu apét. Geus teu asa-asa nirilik mapagkeun mun nénjo Apin datang. Hayang dirawu dipangku. Hayang dicelengok pipina nu tembem semu baseuh jeung hanyir. Geus rada capétang nyarita deuih. Mindeng ngaganggu kaantengan maca ku pertanyaan-pertanyaan nu teu pikahartieun. Sok gancang dicokot ku indungna, atawa ku bapana bari diomonganan:
“Ulah ngaganggu Mamang Apin. Keur maca.”
Tamat Hamka jeung Pramudya, réa deui buku séjén nu kapapay kabaca. Henteu kudu ngadagoan diasongan deui. Obin ngahempékkeun milih sorangan.
“Resep kana politik, Jang?”Obin nanya, biasa bari nyéréngéh, barang nénjo Apin muka-muka buku “Doktrin Politik” susunan Comite Central Partai Komunis Indonesia, nu jilidna beureum. Maké gambar “Palu Arit”.
“Ah, hayang terang wé, Kang,”jawab Apin bari pipikiranana ngabanding-banding jeung buku nu kungsi katénjo dina méja bapana. Buku nu jilidna héjo, maké gambar “Bulan Béntang”. Bapana nyaram. Ngajéwang éta buku. Bus kana laci. Jeprét dikonci. Apin teu ngarti, naha bapana kawas nu ulah kailuan maca. Béda jeung Obin nu terus-terusan méré sumanget sangkan réa maca.
*
SATAUN kalarung. Biasa, Minggu pasosoré, Apin keur jongjon maca di émpér panyukuran imah Obin. Suratkabar “Warta Bandung jeung “Harian Rakyat” nu medal tilu opat poé saméméhna, geus réngsé dipapay. Obin ngasongkeun suratkabar “Warta Bhakti”.
“Tah, Jang kitu geuning kabuktianana mah,” Obin nyarita daria. Henteu nyéréngéh kawas sasari.
“Naon, Kang?”
“éta roman karya Hamka nu dipikaresep ku Ujang téa?”
“Tenggelamnya Kapal van der Wijck?”
“Enya. Sihoréng meunang niron eta téh geuning…!”
“Kutan?”
Tacan béak kahéran Apin, Obin nuduhkeun tulisan dina rubrik “Lentéra” suratkabar “Warta Bhakti”. Di dinya aya tulisan Abdullah Said Patmaji nu nétélakeun yén buku Tenggelamnya Kapal van der Wijck karya Hamka, mangrupa plagiat tina roman Magdaléna karya pangarang Mesir, Lutfi al Manfaluthi.
Balik ka imah, Apin gancang cacarita ka bapana ngeunaan papanggihanana bieu. Wani jeung daék sotéh cacarita, lantaran Apin nyaho, bapana sok katénjo macaan karangan-karangan Hamka. Nu kungsi kapanggih, bapana anteng pisan maca buku “Bohong di Dunia” . Mun tas dibaca, buku téh gancang disumputkeun.
Bari rada nyureng, bapana ngaéyahkeun.
“Pagawéan jalma nu ngéwa ka Hamka jeung ka umat Islam éta mah,” jawab bapana tandes.
Hanjakal ogé Apin enggeusna mah. Sabab isukna barang rék indit ka imah Obin, bapana nyalukan:
“Ulah idek liher teuing di imah Si Obin!”
“Naha?”
“Kominis si éta mah.”
Sakikituna. Taya penjelasan nanaon deui. Nambah panasaran dina diri Apin.
Tapi teu dipaliré. Angger baé datang. Babakuna kataji ku bacaeun. Lantaran geus omhang, selang-selang tina maca téh, basa tempat panyukuran keur suwung, jeung Obin katingal salsé, Apin lahlahan tumanya:
“Kang, ari Akang muhun kominis?”
“Ari kitu?” Obin nyéréngéh. Némbongkeun huntu caréham pérak. Cirining keur lugina.
“Ah. Henteu. Aya wé nu nyarios.”
“Mun enya rék kumaha? Mun henteu rék kumaha?” Obin nyéréngéh deui. Malah dituluykeun ku ngahahah.
“Moal kukumaha. Rék angger wé milu maca.”
“Alus, Jang,” Obin nepakan taktak Apin. “Kudu kitu tah. Boga jiwa progrésip revolusionér. Henteu heureut deuleu jeung sumpek pamadegan. Enya, ku urang dieu Akang dianggap kominis. Pédah tara salat. Ka tajug tara, salat lima waktu unggal poé tara Jumaahan ka masjid jami tara. Da enya Akang mah kominis. Anggota partéy. Malah jadi anggota pangurus “Pemuda Rakyat” di Bandung”.
Karék harita Obin terus terang. Tapi teu matak ngarobah sikep Apin. Malah beuki osog kana maca. Komo sanggeus ku Obin dibébaskeun maca naon baé, jeung meunang mawa buku nu can tamat dibaca dibawa ka imah.
“Sajaba ti réa maca, urang kudu bisa nulis. Nulis naon baé nu aya dina kereteg haté jeung pikiran urang,” cék Obin hiji poé, bari némbongkeun suratkabar mingguan nu dieusi tulisan ngeunaan kahirupan di pakampungan. Nu nulisna tétéla Obin.
“Akang gé sok ngarang?”Apin rada colohok.
“Pasti atuh. Apan kudu téa. Kudu maca, kudu nulis. Pikeun ngabuktikeun diri urang téh aya. Lain ukur aya ku jentul wungkul. Tapi ku karya. Ku kabisa nu katangar ku balaréa. Carana, nulis dina suratkabar, majalah atawa buku. Ujang hayang jadi pangarang? Hayang jadi wartawan?”
Apin unggeuk. Obin asup ka kamarna. Teu lila ka luar deui. Mawa dua buku. Nu hiji Dunia Jurnalistik karya Jawoto. Nu hiji deui Salam dari Kawan Mao. Song ka Apin bari nerangkeun pinuh kareueus :
“Jawoto téh wartawan kahot. Ayeuna Kepala Lembaga Kantor Berita “Antara” di Jakarta. Sakeudeung deui rék diangkat jadi duta besar di Tiongkok. Ari Mao téh, Mao Tse Tung, pamingpin kominis Tiongkok. Duanana barisa ngarang, nulis gagasan-gagasan, di sagigireun pinter nyarita di podium-podium rapat raksasa.”
Buku ditampanan, bari ménta idin rék dibaca di imah. Obin nyaluyuan.
Sajajalan muru balik ka imah—rada anggang ti imah Obin, misah lembur tapi natangga kénéh—uteuk Apin asa mepeg. Hémeng ku rupa-rupa hal. Naha bapana, nu saimah sagulung-sagalang, henteu brukbrak. Mun teu penting-penting teuing, ngobrol gé langka. Ari Obin mani sagala dijéntrékeun. Nepi ka kayakinanana ogé dibalakakeun. Teu lebar ku kaboga deuih. Buku, majalah, suratkabar teu diempét-empét dikokorét. Malah dikubrakeun.
Loba méré béja anyar jeung pararenting deuih. Pangpangna dina ngeunaan kamekaran kabudayaan jeung kasusastraan. Apin jadi wanoh pisan ka Obin ngaliwatan karangan-karanganana nu jadi mindeng kabaca. Boh artikel, sajak, carita, boh bahasan. Obin némbongkeun raga katineung anu gédé pisan kana karaharjaan rahayat. Dina hiji tulisanana Obin ngungkab nasib rahayat di pasisian nu hirupna koréh-koréh cok. Réa nu dahar soré, henteu isuk. Padahal di sisi-sisi lemburna, ngaplak lega pasawahan. Subur tur mucekil. Saban panén ngahasilkeun paré mangketon-keton. Tapi rahayat mah ukur kahieuman bangkong. Da nu baroga éta sawah ayana di kota. Atawa aya ogé di désa, ngan kumed, pedit. Teu daék babagi kalawan adil. Ukur méré garapan nengah mertelu nu leuwih matak ripuh patani tinimbang nu bogana.
“Ieu nu disebut “sétan désa” bungkeuleukan. Guntayangan nyerot getih rahayat. Ieu nu kudu dibabad dibasmi, sangkan rahayat bagja raharja. Bébas tina panandasa para juragan tanah. Ieu nu kudu diléléd ku révolusi sosialis. Révolusi rahayat leutik, kawas révolusi Bolsjewik di Rusia!” kitu eusi tulisan Obin dina hiji suratkabar mingguan wedalan Jakarta, nu kungsi kabaca ku Apin. Nu ngajurung sumanget Apin pikeun bisa nulis kawas kitu.
Béda ti sasari, hiji poé bapana nyalukan. Ngajak nyarita daria.
“Ari manéh getol-getol teuing macaan buku kominis. Ti Obin?”
Apin unggeuk. Moal bisa ngahélah, sabab bapana geus nyenyekel buku Salam dari Kawan Mao nu karék dibaca dua lambar kamari.
“Pulangkeun gancang. Mun hayang maca, bacaan buku-buku Bapa nu aya dina peti. Pék ludang tuh dina peti. Tah koncina.”
Geus bapana ngaléos, indit méré pangajian partéy “Nahdlatul Ulama” di désa séjén, Apin gancang ngagusur peti di goah padaringan. Mani pinuh ku kekebul. Tapi eusina mah beresih kénéh. Bangsaning buku jeung majalah Islam. Di antarana beundeul majalah “Al Imtisal” wedalan Tasikmalaya, beundeul majalah “Al Hikmah” wedalan Masyumi, jeung réa-réa deui buku karangan para kekentong Masyumi.
Teu apal pisan Apin ogé. Ukur sasangkaanana dumasar kana ingetan jeung béja hawar-hawar. Baréto inget-inget poho, ku bapana kungsi digandong ka alun-alun kacamatan. Nyaksian kampanyeu “Masyumi”. Nu pidatona Isa Ansyori, jeung “Ajengan Cilik”. Sanggeus “Masyumi” dilarang ku pamaréntah Sukarno—basa Apin karék asup ka SMP taun 1960—bapana aktip di NU. Malah jadi pangurusna di kacamatan.
“Mun ti baréto nitah macaan buku téh. Ari geus dibaladah ku Obin kakarék engeuh,” Apin rada kukulutus. Tapi bungah ogé meunang idin muka peti jeung ngamangpaatkeun eusina. Hartina beuki réa bacaan, jeung lain ti sapihak.
Geus aya bacaan di imah mah, ka Obin teu noron teuing. Heuleut tilu atawa opat poé. Mulangkeun bari nginjeum deui buku anyar. Geus ningkat deuih obrolan gé. Henteu ukur tukang narima béja wungkul. Tapi bisa méré béja, nu engkena bakal dipadungdengkeun jeung Obin.
“Naha ari sakur kominis kudu athéis. Teu percaya ka Gusti Alloh?”Apin nyoba-nyoba ngasongkeun masalah ka Obin. Pertanyaan meunang nyutat tina buku ipis “Hati-Hari Terhadap Ideologi Komunis” wedalan “Front Anti Komunis” Jawa Barat taun 1954.
Saperti biasa Obin nyéréngéh. Némbongkeun huntu caréham pérak. Terus ngajawab kalem pisan :
“Ah, henteu. Aya nu kominis tapi teu athéis. Kitu deui, aya nu athéis, tapi lain kominis.”
“Ari Akang?”Apin semu panasaran.
“Lantaran Akang mah hayang jadi kominis saéstu-éstuna, nya Akang mah athéis wé. Nu matak tara salat ogé. Ieu némbongkeun sikep jujur. Henteu munapék atawa lolondokan.”
“Jujur?”Apin kerung.
“Tangtu, jujur. Sabab dina kahirupan mah, Jang, ukur aya dua pilihan. Halal-haram. Salah-bener. Jujur-hianat. Munapék, hipokrit, mangrupa sikep jahat pisan. Leuwih jahat ti batan hianat. Tah Akang mah hayang jujur. Embung munapék atawa hianat. Akang komunis. Risikona Akang kudu athéis. Kudu kapir. Teu ngigama jeung teu boga agama. Sabab dina Islam ogé, ukur aya dua pilihan. Fal yu’min awu fal yakfur. Iman atawa kapir.
Lantaran Akang komunis, teu iman, Akang kudu kapir. Kudu athéis,” Obin nerangkeun bari terus nyéréngéh. Huntu pérakna beuki katémbong boborélakan.
“Hébat, Kang !”Apin muji.
“Akang embung jiga karéréanana umat Islam,” Obin neruskeun kalawan tatag. “Ngaku Muslim, ngaku iman, tapi teu penceg kamusliman jeung kaimanana. Isuk-isuk iman, soré kapir. Peuting tahajud, ti beurang nganiaya rahayat. Réa babaturan Akang ngaraku Islam. Tapi tara salat, tara jumaah, puasa gé tara. Réa nu ngaku Kristen, ka garéja tara nincak-nincak acan. Akang kataji ku kominis, ku PKI, lantaran jalma-jalmana jalujur. Maranéhna athéis. Kapir. Atuh tara salat, tara puasa, tara ngalakonan ritual ibadah. Cirining jujur étah.”
Ngabandungan logika nu diasongkeun ku Obin, Apin kataji. Sanajan nolak kana bebeneranana. Sajajalan muru balik, haténa nganuhunkeun ka bapana nu geus ngeuyeuban pangawéruhna ku cara méré bahan bacaan nu béda tina bacaan-bacaan ti Obin.
*
GEUS lulus SMP, Apin neruskeun ka sakola guru di Garut. Milu ilubiung dina rupa-rupa kagiatan, Kaasup politik jeung kabudayaan. Jeung Obin mindeng panggih lamun kabeneran di Garut aya kagiatan kabudayaan nu diguguluan ku Lembaga Kabudayaan Rakyat (Lékra). Obin teu weléh ngajak hadir. Sanajan réa kader-kader PKI, pangpangna “Pemuda Rakyat” jeung “IPPI” (Ikatan Pemuda Pelajar Indonesia) nu tingdarilak jeung tingharéwos mun nénjo Apin milu pajemuhan kaum kominis, teu dipaliré. Asa dijamin ku Obin nu tétéla di lingkungan éta mah, lain Si Itu Si Éta. Kungsi aya budak IPPI ngaharéwos tarik ka Obin, yén Apin mah aktivis Gerakan Pamuda Anshor, murid KH Anwar Musaddad, naha bet disina milu aub kana kagiatan PKI?
“Di luar GP Anshor sotéh. Di dieu mah “kawan”, nya Jang?” Obin malik. Biasa dibarung nyéréngéh. Nu ngaharéwos tadi, teu ngemék deui.
Terus terang Apin kataji ku cara kagiatan urang kominis nu teu panta-panta. Harita nyaksian, anggota Lékra ti pasisian Garut Kidul, meunang kasempetan cacarita haréupeun gegeden Lékra ti Jakarta, Hesri Setiawan jeung Hr. Bandaharo nu geus kasebut sastrawan hébat. Tulisan-tulisanana réa kabaca ku Apin. Ampir unggal poé aya dina suratkabar “Harian Rakyat”, “Warta Bhakti”, majalah “Zaman Baru” jeung sajabana. Éstuning produktip pisan. Éta urang pakidulan Garut téh, cukup ku nyebut “Kawan Hésri”, “Kawan Bandaharo”. Teu kurang teu leuwih. Atuh Hésri jeung Bandaharo teu asa diunghak. Malah leleb pisan nyebut “kawan pedésaan” ka anggota Lékra nu aktip dina seni réog téh.
Hiji hal nu teu kapanggih ku Apin dina lingkungan partéy Islam. Nu cacarita téh para kiyai jeung pangurus wungkul. Anggota kuricakan samodél Apin mah, nu kasebut budak kénéh, ti awal nepi ka ahir, ukur semet ngeluk ngabandungan. Kungsi Apin usul ka salah saurang kekentong partéy Islam Jawa Barat, sangkan para mustami nu ngarora kénéh, dibéré kasempetan ngaluarkeun pamanggih di hareupeun forum, kawas nu sok kapanggih di lingkungan PKI.
Ngajawabna singget pisan:
“Justru di dinya bédana partéy Islam jeung PKI.”
Keur kelas dua Apin téh, basa kajadian reuweuh-reuweuh Gerakan 30 Séptémber di Jakarta, nu diluluguan PKI sabalad-balad. Inggeungna karasa ka sakuliah nagara. Kaasup ka padésaaan-padésaan.
Ti bapana, Apin meunang béja, yén di Pasir Geulis kapanggih lombang badag anyar meunang ngali. Ditalungtik, aya nu ngaku, cenah diparéntah ku Kuwu Sumad. Geus kitu mah teu hésé matula-matalikeun. Apan Kuwu Sumad téh PKI. Sarua jeung Obin. Sarua jeung Hunang, jeung Ajut, nu sok ngaréog jeung nyalung.
Teu reuwas teu sing meunang béja kitu téh. Da tina suratkabar gé kabaca. Ti mimiti jéndral-jéndral diculik terus dipaéhan di Lubang Buaya. Mayitna digebruskeun ka sumur. Béja ngeunaan kakacowan pamaréntahan deuih. Bung Karno ngungsi ka Halim Perdanakusumah. Mayor Jéndral Suharto, Panglima Kostrad tandang makalangan ngababad karaman.
Sabulan tas kajadian, Apin teu ngahaja panggih jeung Obin di péngkolan. Awakna begang. Seurina henteu suranyeh. Malah diajak nyarita, biwirna semu-semu balem. Nepi ka teu katémbong naha dina huntu caréhamna aya kénéh lapis pérak atawa geus euweuh.
“Akang mah keur tunggara,” Obin semu ngahalengis. Matak watir nu ngadéngé.
“Abdi ngama’lum, Kang. Sing atos-atos wé,” Apin ngupahan. Ras inget ka budakna. Nu pipina tembem. Nu baseuh jeung semu hanyir. Meureun geus lima taunan. Téréh disakolakeun.
Bisa disebut tepung panungtungan. Sabab saminggu ti harita, Apin kadatangan bapana nu tas rapat di kantor NU Garut.
“Imah Obin diduruk,” béja pangheulana nu katarima, matak ngajewaw.
“Kumaha buku-bukuna?” ujug-ujug éta nu dipikainget ku Apin.
“Lapur teu nyésa. Malah tajug gé milu kaduruk.”
“Ari Obin?”
“Salamet. Da didurukna peuting. Isuk-isukna Obin ditéwak. Dibawa ka Kodim. Anak pamajikanana mah diungsikeun ka imah dulur-dulurna.”
Nyoba-nyoba Apin datang ka kantor Kodim. Hayang ngalongok. Tapi ku nu jaga dilarang. Sakur tahanan anyar anggota PKI, masih kénéh diisolasi. Tacan didaptar saha-sahana jeung ti mana-manana. Jadi hésé néanganana.
“Jeung kudu ati-ati, ulah dapon hayang tepung,” kopral patugas jaga ngingetan. “Bisi hayoh ké énté kababawa di-pé-ka-i-keun. Daék?”
Apin nu harita mamaké jékét KAPI – Kesatuan Aksi Pelajar Indonesia – gideug. Haténa murengked. Kawanina péot. Gura-giru ka luar ti buruan kantor Kodim. Muru pos komando nu jadi panonoban anyar salila kaayaan gunjang-ganjing.
Pleng les teu aya béja teu aya carita. Basa meneran balik, ngalanglang ka urut imah Obin. Tinggal ruruntuk sésa ngahuru. Kabéh geus rénghék géhéng. Nu gampil kateureuy seuneu, tinggal kekebul mangrupa lebu hideung. Meureun pasésaan buku-buku, suratkabar, jeung majalah bogana Obin. Kacipta ku Apin, sut hurung téh enyaan. Asa disuluhan ku keretas.
Tajug gigireun imah Obin, milu kaduruk. Bubuhan kawilang antel pisan. Ceuk Mujab, babaturan Apin nu nyaksian éta kajadian, tajug mah teu tuah teu dosa. Bet angger kababawa.
“Imah katut eusina sapuratina ogé teu dosa. Mun rék disebut dosa, meureun Obin sorangan, da manéhna jadi kominis. Naha mani kudu jeung imahna di sina ledis?”Apin ngaheruk.
“Teu nyaho urang mah. Sakabéh urang dieu gé teu nyaho. Ujug-ujug datang saabrulan jalma. Bada isa harita téh. Tinggorowok “ganyang PKI, ganyang PKI”. Gur baé imah Obin. Imah Kuwu Sumad sarua. Ngan imah Hunang jeung Ajut nu henteu téh. Bubuhan ukur kominis pepetékna meureun,” Mujab nerangkeun.
“Urang dieu teu nyaho. Komo urang jauh, teu nyaho pisan. Naha wani-wani ngaduruk, nya? Lain nanaon urang mah, euy. Kahayang téh ulah dapon émosi. Keun wé imah jeung eusina mah, teu kudu digunasika. Cukup ku jelemana, nu kominisna, ditéwak.”
“Teuing atuh. Pédah usum dudurukan wé meureun. Ilu-iluan.”
Nepi ka opat puluh dua taun pleng les. Apin ukur meunang béja saliwat-saliwat. Cenah, Obin dipindahkeun ka panjara Kebon Waru. Ti dinya ka Nusa Kambangan. Terus ka Pulo Buru.
Aya deui béja kamari. Di pangjumaahan. Yén Obin gering ripuh di Bandung. Keukeuh meredih, mun puput umur hayang dikubur di lembur. Aya titahan kulawargana datang ka Ajengan Muhlis. Nyaritakeun kahayang nu keur nyanghareupan ajal.
“Ari Emang mah, pék téh teuing. Dikubur di mana-mana ogé, sarua jalma mah. Nu béda téh amal-amalanana di dunya, nu baris kabawa ka alam nu bakal datang,” putusan Ajengan Muhlas nu jadi cecekelan kulawarga Obin.
Ayeuna layon datang. Apin milu mapag. Mun bisa hayang muka heula boéhna lebah beungeut. Hayang nyaho rurupaan pamungkas Obin nu kungsi sagulung-sagalang opat puluh tujuh taun ka tukang. Dina henteuna rék milu nyalatan. Sanajan kungsi apal, yén Obin ngaku kapir. Ngaku athéis. Piraku sugan dina mangsa ampir satengah abad, tur ngalaman rupa-rupa pait peuheur kahirupan nu pangpait-paitna jeung pangpeuheur-peuheurna, taya parobahan pamadegan jeung pamanggih. Bari Obin mah ukur saurang pribadi. Sajarah geus ngabuktikeun, kominis nu mangrupa idéologi internasional, jadi anutan nagara jeung bangsa, bisa runtag sapisan. Bangsa-bangsa jeung nagara-nagara komunis réa nu ancur lebur. Uni Sovyét, Yugoslavia, Jerman Wetan, Rumania, Hungaria, jeung sajabana. Komo deui ukur sadirieun Obin nu geus kaluar asup panjara, pangbuangan, terus hirup deui di pakumbuhan nu geus barobah ku perjalanan jaman.
Ti sisi jalan, layon digotong ka masjid jami. Patempatan nu baréto teu weléh disingkahan ku Obin. Sabab unggal poé Jumaah, manéhna indit waé ka Bandung. Apin apal pisan. Sabab kungsi jadi tukang ngarep- ngarep sangkan Obin gancang mulang poé Saptu atawa Minggu. Hayang geura moro oléh-oléhna. Suratkabar, majalah atawa buku bacaeun anyar.
Datang deui mobil séjén. Sababaraha urang turun. Aya nini-nini kolot. Aya awéwé tengah tuwuh umur lima puluhan. Apin geus teg. Nini-nini kolot moal salah pamajikan Obin. Ari nu tengah tuwuh, anakna, nu bareto bohono, pipina tembem, baseuh ku aday jeung semu hanyir ari dicium. Ayeuna jigana geus dituturkeun ku incu-incuna. Aya nu bohono di antarana. Ngan pipina beresih hadé urus. Henteu baseuh ku aday jeung moal semu hanyir. Malum hirup di kota.
Teu lila di masjid téh. Layon gancang dibawa ka pakuburan nu geus réngsé dikali ti tadi. Bada ngurebkeun, Apin teu buru-buru balik. Ngahaja mandeurikeun manéh. Itung-itung jarah. Sakalian tafakur. Neuteup hiji-hiji tutunggul parentul. Neuteup patempatan nu isuk pagéto jaganing jaga, baris jadi panonoban dirina.
“Kitu ge lamun ku Gusti Alloh ditakdirkeun maot di dieu, di lembur, tur aya kasempetan dikubur di dieu. Kawas Obin. Nganclang ka mamana dina kaayaan nandangan lara tunggara, jasadna bisa kénéh mulang ka sarakan baligeusan,” Apin ngaheneng. Rét ka kuburan anyar nu dieusi layon Obin. Nu opat puluh dua taun ka tukang kungsi nyarita yakin pisan. Yén hirup di dunya mah ukur dua pilihan. Kaasup dina soal akidah. Mun teu kapir, nya iman. Ulah satengah sapotong. Sakapeung iman sakapeung kapir.
Apin sorangan teu nyaho. Naha dirina boga pamilih nu panceg kitu? Atawa mindeng luak-léok pucuk awian? Atawa kawas éngkang-éngkang? Rumasa, sapanjang hirup genep puluh taun, tacan boga pamilih nu luyu jeung kanyataan. Ngaku iman, padahal ukur wawayagon. Disebut kapir, nolak entangan-entangan.
Obin mah, ti opat puluh tujuh taun ka tukang geus boga pamilih tur wani ngabuktikeunana dina kahirupan sapopoé. Malah geus deukeut ka maot ogé, wani nangtukeun panonoban pamungkas pikeun ragana nu geus ngababatang. Henteu di Nusa Kambangan. Henteu di Pulo Buru. Tapi di lembur nu kungsi jadi pamatuhanana baheula.
Angin nebak ti lebak. Muragkeun kembang-kembang samoja nepi ka mayak dina astana. Sora situncuing lir nurih langit. Apin ngagerentes :
“Kang Obin, Akang geus tinemu jangji ahir. Pek sing tagen nyangharéupan tanggungjawab pribadi Akang ka Gusti Alloh nu ku Akang baréto dianggap euweuh. Mugi-mugi baé salami Akang ngumbara di dunya, kungsi anjog ka lahan nu nganyatakeun ayana Dzat Nu Maha Kawasa, tur jadi kayakinan anyar nu ku Akang bisa dibuktikeun sabada nyawa katut amal-amalan pegat, jeung awak nyangkorah dina logak sacangkowak”
Dimuat dina
Manglé No. 2133


c: text/html

text:
- Kampung Kuta Pantrang Nanggap Wayang
25 Jul 2004 - 9:51 pm
NGABAGEAKEUN DIGUNAKEUNANA KALAWAN RESMI AKSARA SUNDA DI SAKULIAH TATAR JAWA BARAT (ka-5)
5. MA'NA ANU SUMBERNA TINA HURUF LATIN
Salajengna ieu di handap dipedar harti/ma'na susunan (abjad) tina Aksara LATIN. Huruf (fonem) Latin nu ayeuna sok digunakeun sadidinten ku urang, dikenal di sakuliah dunya. Susunan abjadna sok disebat ALPHABET, dimimitian ku huruf A (Alpha) dugi ka Z (Zetha), unggal hurup ngalambangkeun hiji sora. A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z
Lambang huruf Latin dina kamekaranana digunakeun jadi simbul widang- widang elmu pangaweruh, upamina kimia/fisika, matematika, geografi, astronomi, kasehatan, komunikasi sste. Contona bae huruf V tiasa dihartoskeun: Unggul (Victory), Eusi (Volume), Vita (Air kehidupan), Vanadium (salasahiji unsur kimia) sste.
Dina kasempetan ayeuna sim kuring teu acan pareng nyusun sagemblengna harti/ma'na susunan Aksara Sunda numutkeun harti/ma'na tina aksara Latin. Mung anu bader dipedar mah nyaeta aksara (huruf) F - Q - V - X - Z margi eta huruf ayeuna dilebetkeun kana susunan Aksara Sunda.
- F > Fa = beusi, kamamuran,
- Q > Qa = nu rek dituju/dihontal (istilah Psykologi), nu ditanyakeun, nu diteangan, "kecerdasan".
- V > Va = kaunggulan, kahirupan, sajatining eusi.
- X > Xa = henteu kaukur, gaib
- Z > Za = kosong, pamungkas, titik ahir, titik pangluhurna, anggeus.
Upama diruntuykeun FA - QA - VA - XA - ZA teh pima'naeunana:
(ngan ku) kakuatan jeung kama'muran, pikeun kahontalna anu dituju teh, (nyaeta) kaunggulan hirup, tur (kudu) apal kana eusi jati diri, sarta pungkasanana (nungtungna) dina kagaiban anu teu kaukur titik ahir nu pangluhurna.
WACANA PAMUNGKAS
Upami nitenan harti/ma'na susunan Aksara Sunda sapertos pedaran di luhur, bade numutkeun pedaran kana ma'na/harti anu mana sumberna timana bae oge, geuning sakitu eces tembresna yen susunan (abjad) aksara Sunda (hususna) tiasa pikeun jadi tuduh laku hirup anu rahayu, geusan jejeran hirup manusa di alam dunya sangkan pinanggih karaharjaan lahir batin, dunya aherat. Bade nu mana bae ti antawis nu dipedar di luhur nu bakal dianggo cecekelan, sadayana oge ageung maslahatna.
Kawuwuh kauninga susunan harti/ma'na di luhur teh sanes kenging tarekah rekayasa sim kuring pribadi, nanging sadayana sumender kana elmu pangaweruh nu parantos nyampak aya; sim kuring mah ukur ngaracik sareng nyurup-nyurupkeun.
Dupi maksad teu aya sanes iwal ti mugia tina ngama'naan susunan Aksara Sunda bakal ngawuwuhan pageuhna jati diri Ki Sunda pikeun "Ngertakeun Bumi Lamba" geusan jadi Rahmatan Lil Alamin.
Alhamdulillah mugia pareng di-ENYA-na. Amin.
Bandung, 1999, 2001, 2004
mkl 118
Dibahas dina riungan DINAS P&K Prop. Jabar. 19-8-1999. Dikintunkeun ka Panitia KIBS I sareng dimuat dina laporan Kongres Basa Sunda VII - di Garut 2001.
- F > Fa = beusi, kamamuran,

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Ti simkuring, Paulus, anu jadi rasul Isa Al Masih ku kersaning Allah, jeung ti Sostenes dulur urang. 2Kahatur jamaah Allah di Korinta, — nu kapilih jadi umat percaya, disucikeun ku karana Isa Al Masih — katut sakabeh umat di mana-mana anu sami muntang ka jenengan Isa Al Masih, Gusti Jungjunan urang; nya Gusti Jungjunan maranehna ongkoh. 3Mugi-mugi aranjeun dipaparin rahmat jeung katengtreman ti Allah, Rama urang, jeung ti Isa, Gusti Jungjunan urang tea. 4Simkuring teu kendat muji sukur ka Allah, dumeh dina kamanunggalan jeung Isa Al Masih teh, aranjeun geus nampa sih kurnia-Na. 5Nya ku lantaran ngesto ka Mantenna, aranjeun dikersakeun sakitu jembarna: Perceka ucap jeung rebo ku kanyaho 6anu luyu jeung kanyataan piwuruk Al Masih anu geus diyakinkeun ka aranjeun, 7nepi ka aranjeun pinuh ku sih kurnia sajeroning nunggu-nunggu sumpingna Gusti Jungjunan urang, Isa Al Masih. 8Iman aranjeun dipengkuhkeun, supaya engke ana Gusti Jungjunan urang sumping, dulur-dulur teu aya cawadeunana. 9Eta teh nandakeun, yen Allah, — anu geus ngersakeun aranjeun satunggal jeung Putra-Na, nya eta Isa Al Masih, Gusti Jungjunan urang — maha satia. 10Saterusna, dulur-dulur, simkuring aya pamenta! Demi pajenengan Gusti Jungjunan urang, Isa Al Masih, muga aranjeun tetep sauyunan, ulah pakia-kia. Sing tetep satunggal dina pikir jeung pangrasa. 11Ieu pamenta lantaran simkuring meunang beja ti kulawarga Kloe, magar aranjeun keur pagetreng. 12Ceuk nu saurang, kuring mah golongan Paulus. Ceuk saurang deui, kuring mah golongan Apolos; kuring mah golongan Kepas; kuring mah golongan Al Masih. 13Na Al Masih teh bisa dibagi-bagi? Na Paulus kitu anu nalangan aranjeun nepi ka digantung teh? Na demi ngaran Paulus kitu aranjeun dibaptis teh? 14Nganuhunkeun ka Pangeran, simkuring teu kungsi ngabaptis aranjeun, iwal ti Krispus jeung Gayus. 15Asa pimanaeun aya nu rek ngaku-ngaku dibaptis demi ngaran simkuring! 16Aya deui anu dibaptis ku simkuring teh, nya eta Stepanus sakulawarga. Salian ti eta mah, sainget simkuring, teu aya deui. 17Simkuring diutus ku Al Masih teh, lain pikeun ngabaptis, tapi pikeun ngawawarkeun Injil. Sanajan kitu, lain ku pipinteranan sorangan ngarang carita, bisi matak cambal kana kakawasaan Salib Al Masih. 18Sabab piwuruk hal Salib teh, ari pikeun jelema-jelema anu losna kana picilakaeun mah, siga mahiwal. Sabalikna, pikeun urang mah, — anu geus disalametkeun — eta teh taya lian ti kakawasaan Allah. 19Sabab ceuk Kitab: ‘Anu luhung, pangartina ku Kami baris dimusnakeun, anu pinter, kapinteranana baris dileungitkeun.’ 20Cik mana ahli pikirna, ahli Kitabna, jeung ahli sawalana ieu dunya teh? Lain geus dinyatakeun ku Allah, yen elmu kapinteran ieu dunya teh bodo? 21Ku sabab dunya, katut elmu kapinteranana, tetep teu bisa nyaho ka Allah Nu maha Luhung; lajeng Allah ku manten ngersakeun maparin kasalametan ka umat-Na anu percaya, ku jalan pangwawaran Injil anu dianggap mahiwal tea. 22Urang Yahudi marenta tanda; urang Yunani nyalukcruk elmu; 23ari ku simkuring disodoran wawaran hal Al Masih disalib. Tangtu pikeun urang Yahudi mah, eta teh jadi bahan tatajongan; ari pikeun urang Yunani, eta teh kabodoan. 24Tapi pikeun anu geus percaya mah, — boh urang Yahudi boh urang Yunani — Al Masih teh, tegesing kakawasaan Allah jeung kaluhungan Allah. 25Sabodo-bodoning Pangeran, leuwih luhung batan manusa; sahengker-hengkerna Pangeran, leuwih bedas batan manusa. 26Inget dulur-dulur! Kumaha kaayaan aranjeun waktu mimiti disaur. Geuning nu meunang panyaur teh, lain anu pinter ceuk jelema, lain anu gede pangaruhna, jeung lain menakna. 27Sabalikna, anu ceuk dunya bodo, ku Allah dianggo ngera-ngera nu palinter; anu hengker dianggo ngera-ngera anu baredas. 28Anu ceuk dunya hina jeung laip, eta anu ku Allah dipilih teh. Malah anu sama sakali teu aya pangajina oge, ku Allah mah dipilih pikeun ngalindih anu luhur harkat. 29Eta maksudna, sangkan ulah aya anu adigung dipayuneun Allah. 30Dulur-dulur oge, bisana manunggal jeung Al Masih teh, lantaran kurnia Mantenna. Al Masih, ku Allah didamel hikmah pikeun urang. Nya ku Anjeunna, urang diangken bener, disucikeun, sarta ditebus. 31Ieu sapagodos jeung nu diserat dina Kitab: ‘Upama rek agul, kudu agul dina kamanunggalan jeung Gusti.’
Copyright
Learn More


text:
Kontingen Jawa Barat, dina PON Riau 2012 ieu kakara meunangkeun medali anu munggaran ngaliwatan cabang olahraga Dayung nomer Canoeing K-2 1000 M. Medali emas ieu dibeunangkeun ku Asep Hidayat/Jaslin. Di babak final, atlet Jawa Barat ngelehkeun atlet Kalimantan Tengah jeung Riau anu meunangkeun medali Perak jeung Perunggu.
Salian ti meunangkeun medali emas, rombongan Jawa Barat oge meunangkeun dua siki medali Perak ngaliwatan atlet Andri Agus Mulyana/Sutrisno/Chandra Destia Nugraha/Erik Saf dina nomer Canoeing K-4 1000 M katut Muhamad Yusuf Yunus/Syarifuddin dina nomer Canoeing C-2 1000 M.
Jadi pikeun saheulaanan mah rombongan kontingen Jawa Barat meunangkeun 3 siki medali anu sakabehna ngaliwatan cabang olahraga Dayung.
Hasil babak final Dayung pikeun nomer Canoeing K-2 1000 M, Canoeing C-2 1000 M jeung Canoeing K-4 1000 M:


text:
1Geus kitu, aya deui hiji totonde anu aheng, di langit: Agung sarta matak helok kabina-bina. Aya tujuh malaikat, mawa tujuh rupa balai anu panganggeusan, nya eta kanyataan anu panutup tina bebenduning Allah. 2Breh, aya anu jiga laut kaca pagalo jeung seuneu. Jelema-jelema anu geus ngelehkeun sato, arcana, katut nu make cap angka-angka lambang tina ngaranna tea, narangtung di sisi eta laut kaca, nyarekel kacapi ti Allah. 3Breng ngawihkeun pupujian Musa, — abdi Allah tea — jeung pupujiana-Na Anak Domba: “Nun Pangeran, Allah Nu Murba Wisesa, padamelan Gusti agung aheng teu aya bandingna! Nun Rajaning sadaya bangsa, jalan Gusti estu adil tur sayaktosna! 4Saha anu teu gimir ku Gusti? Saha anu moal ngaku kaagungan Gusti? Anging Gusti Anu suci. Bangsa-bangsa sadayana baris darongkap sumembah, wireh padamelan Gusti anu adil, nyata kasaksi ku sadayana.” 5Ti dinya, katingal Bait Suci nu di sawarga, muka; breh, anu aya di jerona katembong. 6Tujuh malaikat anu mawa tujuh rupa balai, kalaluar ti Bait Suci; papakeanana ngeplak bodas jeung harerang; dadana, marake beulitan emas. 7Salah sahiji mahluk nu opat tea, ngabagikeun tujuh pinggan emas, — anu dieusi ku bebenduning Allah Anu jumeneng salalanggengna — ka malaikat anu tujuh tea. 8Geus kitu, Bait Suci teh pinuh ku haseup ku karana kaagungan jeung kakawasaan Allah. Teu aya saurang-urang acan anu bisa asup ka dinya: Samemeh balai anu tujuh rupa anu dicekel ku tujuh malaikat tea, dilaksanakeun kabeh.
Copyright
Learn More


text:
Papais
Papais nyaèta hiji nami katuangan anu didamel tina tipung bèas. Papais aya nu asin jeung aya ogé nu semu amis. Papais asin mah biasana tara aya eusian, tapi papais nu teu amis teuing, mung semu amis mah, di tengah-tengah papaisna aya potongan cau, biasana mah cau nangka atawa cau sejenna gè sok dianggo. Terus ditèmpèlan daun pandan saalit ditengahna, nu ngajadikeun seungit kana papaisna. Papais amis jiga kieu, sering disebut ogé nagasari.
Papais sok disuguhkeun dina acara-acara raramèan, sapertos hajat nikah, Nyunatan, Tahlilan, Muludan, Rajaban, jeung sajabana. Tapi sok aya ogè anu jualan èta katuangan, umumna mah nu sok masih kènèh ngadamelan èta papais tèh ayana di pilemburan.


text:
Putrasunda.com - Kata bijak sunda tentang kehidupan - Dina ngajalan keun kahirupan di dunya ieu, tangtuna urang pernah ngalaman naon eta rasana kagagalan tina hirup. Kadang oge urang ngarasa putus asa, ngeluh, jeung asa teu pararuguh dina nalika ngajalankeun kahirupan ieu.
10 Kata bijak bahasa sunda tentang kehidupan
Kata Bijak Sunda Kehidupan sebelum kita mengeluh
1. Sateu acan urang ngeluh ku sabab ngarasa teu boga nanaon, coba pikir keun ka jalmi-jalmi nu sok menta-menta di jalanan.
2. Dinten ieu, sateu acan urang nyesel naroskeun omongan anu kurang sae, cobi pikir keun ka salah sahiji jalma anu teu tiasa naros sama sekali.
3. Seteu acan urang ngeluh ka ka-emaman nu rek ku urang emam, coba pikir keun ka marenehana, jalmi-jalmi anu teu pernah boga ka emamam pikeun di emam.
4. Sateu acan urang ngeluh ku sabab ngarasa diri paling buruk, cobi pikir keun ka jalmi-jalmi anu aya ditingkat paling buruk dina kahirupana.
5. Sateu acan urang ngeluh ka pamajikan atawa salaki urang, cobi pikir keun ka jalmi-jalmi anu terus-terusan mohon menta jodo ka gusti alloh.
6. Saencan urang ngeluh ka imah urang anu kotor, ku sabab teu aya pembantu nu nga-bersihkeuna. Cobi pikir keun ka jalmi-jalmi anu hirup di jalanan nu cicing di gubug.
7. Poe ieu, sateu acan urang ngeluh ka kahirupan anu keur dijalan ayena. Pikir keun ka jalmi anu tos pupus tihela, yen pahahal umurna lewih ngora ti urang.
8. Sateu acan urang ngarasa ngeluh ka bararudak (anak-anak) urang, pikir keun ka jalmi anu mandul, nu hoyong pisan bogaeun anak.
9. Sateu acan urang nunjukeun panangan jeung terus-terusan nyalahkeun diri sorangan. Cobi inget! Yen teu aya jalmi saurang oge, anu luput tina kasalahan atawa dosa.
10. Seteu acan urang ngarasa cape jeung ngarasa ngeluh ka pagawean anu keur ku urang lakukeun, cobi pikirkeun ka marenehana nu nganggur, jalmi-jalmi nu cacat, nu ngahareupkeun boga pagawean siga urang.


text:
Vertebrata
Vertebrata mangrupa hiji subfilum chordata, nu sacara husus ngawengku sasatoan nu boga tulang tonggong atawa sungsum tulang tonggong. Numutkeun téori, vertebrata mimiti ngalaman évolusi kira 530 taun ka tukang dina mangsa ledakan Kambrian, nu mangrupa bagian tina yuga Kambrian (vertebrata munggaran nu dipikawanoh nyaéta Myllokunmingia). Tulang dina tonggong (atawa kolom vertebral) disebut vertebrae. Vertebrata mangrupa subfilum chordata pangbadagna, nu ngawengku sasatoan nu ilahar dipikawanoh ku manusa (iwal insékta). Lauk (kaasup belut), ampibi, réptil, manuk, jeung mamalia (kaasup manusa) téh kaasup vertebrata. Ciri lianna subfilum ieu nyaéta ayana sistim otot jeung sistim saraf pusat nu sawaréh aya dina jero tulang tonggong. Ciri nu ngawatesan vertebrata nyaéta tulang tonggong atawa sungsum tulang, uteuk nu kawadahan dina tangkorak, sarta rorongkong internal.
Baca ogé[édit | édit sumber]
Rorongkong internal nu nyirikeun vertebrata diwangun ku tulang atawa kartilage, atawa, kadang, duanana. Rorongkong ieu mangrupa pangrojong organismena nalika tumuwuh. Ku kituna, vertebrata bisa boga awak leuwih badag batan invertebrata. Rorongkongna ngawengku tangkorak, kolom vertebral sarta dua pasang anggota gerak. Aya ogé nu teu boga anggota gerak, kayaning oray jeung paus, nu numutkeun téorina mah ngaleungit dina prosés évolusina.
Sumber rujukan[édit | édit sumber]
- Vertebrate, Wikipédia édisi basa Inggris per 15 Pébruari 2006.


text:
Unimodal
Unimodal atawa SkyTran diusulkeun ku Douglas Malewicki keur hiji sistim kandaraan pribadi nu gancangna 160km/h (100mph). Unggal mobil bakal maju dina luhureun rel ngagunakeun sistim magnet. Sistim magnetik levitasi ngarupakeun sistim "Inductrack" pasip make aturan Halbach, saperti nu diwangun ku ahli fisika William Post di Laboratorium Lawrence Livermore.
Sistem rekayasa ieu leuwih nyaman, aman sarta gampang dipake utama keur sistim transportasi umum saperti mobil jeung beus.
Hal nu istimewa tina Unimodal nyaeta museurkeun kana harga nu murah tur efisien. Jaringan jalan utama dijieun tina waja (lain tina semen/beton iwal ti dina pondasina) nu ngarupakeun hasil produksi masal. Transportasi sejen utamana "mobil dina rel nu miring" sarta sarta kurang efisien keur mobil nu dipake.
Pamakaean magnetik levitasi dimaksudkeun keur ngurangan beaya perawatan. Unggal gerakan dina sistim ieu merlukeun material anu saeutik. Ku sabab itu disebutna "tetapan padat". Kauntungan sejenna nyaeta saeutik gesekan, halus sarta teu gandeng.


text:
Tauhid Cecekelan Poko Anu Nangtukeun Kahirupan Manusa
Tauhid éta ngarupakeun cecekelan poko tur nangtukeun pikeun kahirupan manusa, demi tauhid jadi tatapakan pikeun sakabéh amal, numutkeun tungtunan Islam. Saukur tauhid nu bakal nganteurkeun manusa kana kahirupan nu hadé jeung kabagjaan nu sayakti di ahérat engké. Sawangsulna sakabéh amal anu teu ditatapakan ku tauhid, éta bakal hampos tur taya mangpaatna, teu ditampi ku Alloh. Leuwih jauhna, sakabéh amal anu ditatapakan ku syirik éta bakal ngadatangkeun kasangsaraan boh di dunya atawa di ahérat. Pidawuh Alloh: Jeung saéstuna geus diwahyukeun ka hidep jeung ka jalma-jalma anu saméméh hidep, yén upama manéh syirik, tanwandé amal manéh jadi tumpur, jeung pasti manéh kaasup jalma-jalma nu rugi. Malah nya Alloh nu sawajibna ku hidep diibadahan, jeung hidep sing jadi ti antara jalma-jalma nu maruji syukur. (Az-Zumar: 65-66). Tauhid lain saukur nyaho jeung ngarti yén nu nyiptakeun ieu alam murbéng téh Alloh, lain saukur nganyahokeun kana bukti rasional ngeunaan bebeneran wujud (aya)-Na jeung wahdaniyah (kaésaan)-Na, ogé lain saukur nyaho kana asma jeung sipat-Na. Iblis percaya yén pangéranna téh Alloh, malah ngaku kana kaésaan katut kamahakawasaan Alloh ku paméntana ka Alloh ngaliwatan asma katut sipat-Na. Kaom jahiliyyah baheula anu disanghareupan ku Rosululloh ogé yakin yén anu nyipta, ngatur, ngamumulé jeung panguasa ieu alam samakta téh Alloh. Tapi kapercayaan jeung kayakinan maranéhna téh acan ngajadikeun maranéhna minangka golongan jalma nu nyangking prédikat muslim, anu iman ka Alloh. Ana kitu mah naon atuh hakékat tauhid téh? Hakékat tauhid, ngamurnikeun ibadah mung ka Alloh wungkul, nyaéta ngahambakeun diri kalayan sayakti tur panceg saukur ka Alloh wungkul, ku cara to at kana paréntah -Na jeung nyinglarkeun sagala rupa nu dicaram-Na kalayan euyeub ku rasa ajrih, cinta, pangarep tur sieun ku Mantenna. Satemenna tauhid éta témbong tina ikrar yén teu aya Pangéran salian ti Alloh jeung Muhammad éta utusan Alloh. Ma nana, teu aya nu mibanda hak pikeun disembah a nging Alloh jeung teu aya ibadah anu bener kajaba ibadah nu luyu jeung tungtunan Rosululloh nyaéta as -Sunnah. Jalma nu ngaikrarkeunana bakal abus ka sawarga salila teu diruksak syirik atawa kufur badag. Jalma-jalma nu ariman bari henteu ngabaurkeun imanna jeung kazholiman (syirik), nya pikeun maranéhna kaamanan jeung nya maranéhna anu meunang pituduh. (al-An am : 82). Abdullah bin Mas ud ngariwayatkeun, Nalika ieu ayat turun, para sahabat loba anu ngarasa sedih tur beurat. Maranéhna nyararita, Naha aya di antara urang nu teu kungsi zholim ka diri sorangan? Lajeng Rosul ngawaler, Anu dimaksud zholim téh lain zholim anu kitu, tapi syirik. Naha arandika henteu ngadéngé kana naséhat Luqman ka nu jadi anakna, Yeuh anaking, poma hidep ulah nyakutukeun (naon baé ogé) ka Alloh. Saéstuna ari syirik téh éstuning kazholiman nu pohara gedéna . (Luqman : 13) ( Muttafaqun alaih).
Ayat di luhur méré pangbubungah ka sing saha jalma nu iman nu ngaésakeun Alloh. Jalma -jalma nu teu nyampur baurkeun antara kaimanan jeung syirik tur ngajauhan sagala rupa laku lampah syirik. Nya maranéhna bakal tinemu jeung kaamanan nu sampurna tina siksa Alloh di ahérat. Nya maranéhna nu meunang pituduh di dunya. Lamun téa mah manéhna téh hiji muwahid, ahli tauhid nu sayakti tur beresih ti na sagala rupa kokotor syirik bari ikhlas ngucapkeun laa ilaaha illallooh , nya tauhid ka Alloh téh bakal jadi cukang utama pikeun kabagjaan dirina, sarta jadi hambalan poko pikeun di pupusna dosa -dosa katut kajahatanana. Sakumaha nu diécéskeun dina pidawuh Rosululloh SAW nu diriwayatkeun Ubadah bin ash-Shomit, anu hartosna. Sing saha nu nyakséni yén teu aya Pangéran (anu hak pikeun disembah) anging Alloh, teu aya sakutu pikeun Mantenna, jeung Muhammad téh éta hamba katut Rosul Na, jeung (nyakséni) yén Isa téh hamba Alloh, utusan jeung kalimat nu ditempikeun-Na ka Maryam turta ruh ti Mantenna, ogé (nyakséni) yén sawarga téh pasti bener ayana, naraka ogé bener ayana, tanwandé Alloh bakal ngabuskeun dirina ka sawarga, luyu jeung darajat amalna. (HR al-Bukhori jeung Muslim). Maksudna, sakabéh panyakséni anu dilakukeun ku hiji muslim saperti nu kaunggel dina hadits di luhur boga hak pikeun ngabuskeun dirina ka sawarga. Sok sanajan dina sabagian laku lampah amalna aya dosa jeung ma siat. Sakumaha nu ditandeskeun dina hadits Qudsi, Alloh ngandika. Yeuh anak Adam, lamun téa mah hidep datang madep ka Kaula bari mawa dosa sapinuh bumi, tuluy hidep nalika madep ka Kaula téh teu nyakutukeun Kaula saeutik ogé, tanwandé Kaula bakal maparin pangampura ka hidep nu lobana sapinuh bumi . (HR. at-Tirmidzi, kalayan sanad hasan). Hadits tadi nandeskeun ngeunaan kautamaan tauhid. Tauhid éta ngarupakeun paktor penting pikeun kabagjaan hiji abdi. Tauhid ngarupakeun lahan paling luhung pikeun ngalumerkeun dosa jeung ma siat. Lamun téa mah tauhid nu sayakti ieu bisa ngajanggélék dina kahirupan, boh pribadi atawa jama ah, tinangtu bakal ngabébaskeun dirina tina kahinaan jeung kasangsaraan jeung saukur ku tauhid; kahormatan, kamulyaan jeung harga diri Islam katut kaom muslimin bakal kapibanda. Saukur ku tauhid darajat jeung martabat Islam katut kaom muslimin bakal nanjung tina sagala kahinaan nu salila ieu ngungkung tur karandapan ku kaom muslimin.


text:
Widura
Widura (basa Sansakerta: विदुर; Vidura) nyaéta salah saurang inohong protagonis dina wiracarita Mahabarata. Manéhna nyaéta adi téré Pandu jeung Dréstarasta alatan ngabogaan bapa anu sarua, tapi béda indung. Bapana Widura nyaéta Resi Abiyasa sarta indungna nyaéta saurang awéwé ti kasta sudra. Widura henteu milu turun jurit dina médan perang Kurusétra, nyaéta perang antara Pandawa jeung Kurawa.
Kalahiran[édit | édit sumber]
Dina bagian kahiji buku Mahabarata, nyaéta Adiparwa, dicaritakeun yén dina waktu Ambalika dipinang saraya pikeun datang ka Resi Abiyasa pikeun meunangkeun turunan, manéhna nampik alatan ngarasa sieun ku raut beungeut sang resi anu pohara pikasieneun. Demi nyumponan paménta mitohana, nyaéta Satyawati, Ambalika ngirimkeun saurang dayang pikeun manggihan Resi Abiyasa sorangan dina jero hiji kamar. Dayang kasebut ngaladénan sang resi kalayan alus sahingga sang resi ngomong yén jaga anak anu baris dilahirkan ti pianakan dayang kasebut baris milampah mulia. Tapi hiji hal anu ngajadikeun Satyawati kuciwa nyaéta anak kasebut lain turunan minantuna, tapi turunan saurang ladén ti kasta sudra.
Mangsa ngora sarta atikan[édit | édit sumber]
Waktu Widura masih ngora, manéhna diajar kalayan bimbingan Bisma jeung dua urang barayana. Nurutkeun Mahabarata, manéhna pangwijaksanana lamun dibandingkeun jeung dulur-dulurna. Manéhna diajar jadi mantri raja, samentara Pandu diangkat jadi panglima perang, sedengkeun Dréstarastra dipilih jadi putera makuta. Alatan Drétarastra lolong, Pandu ngagantikeunana sarta maréntah atas nama Dréstarastra, sedengkeun Widura jadi panaséhat raja jeung maturan Dréstarastra.
Peran dina Dinasti Kuru[édit | édit sumber]
Widura mangrupa jelema anu waskita mangsa timbul niat jahat dina haté Dréstarastra jeung Duryodana pikeun nyingkahkeun para Pandawa. Mangka saméméh Pandawa miang ka Waranawata pikeun pakanci, Widura ngélingan Yudistira sangkan ati-ati ka para Kurawa jeung bapana Dréstarastra. Waktu kasalametan para Pandawa jeung indungna kaancam di Waranawata, sababaraha-kali Widura ngirimkeun duta pikeun mantuan para Pandawa ngaloloskeun diri tina unggal musibah anu tumiba.
Dina pagétréngan antara Kurawa jeung Pandawa ngeunaan masalah Astinapura, Widura geus usaha pikeun ngadamékeun, pédah dua beulah pihak ngarupakeun hiji kulawarga sarta baraya. Dina usahana néangan katengtreman manéhna ngadatangan para pini sepuh Pandawa jeung Kurawa, diantarana Resi Bisma, Resi Drona, Prabu Dréstarasta, Kresna, Yudistira sarta Duryodana sarta nyarita yén manéhna anu nulis piagem pamasrahan Astinapura ti Resi Abiyasa ka Prabu Dréstarasta minangka pemangku karajaan sanggeus Prabu Pandu mangkat. Sabot perang di Kurusetra lumangsung, Widura tetep cicing di Asstinapura sanajan manéhna henteu ngabiluk para Kurawa.


text:
Alhamdulillah, poe-poe ayeuna keur rame ku santri! Upacara di ditu di dieu! Pawey kaditu-kadieu! kagiatan mawa tema santri jeung kasantrian meriah!Spanduk ucapan ti para panggede euyeub dimana-mana! ngawilujengkeun ka kaum santri. Kuring ngilu bungah! tanda santri beuki nanjeur jeung kaitung!...dina sagala hal! reugreug, sabab kuring yakin beuki loba santri tangtu beuki saeutik jalma anu salah lengkah!
Bakating ku seksina santri, loba jelema nu ngagaya jiga santri jeung hayang diaku santri (kaasup kuring sigana heheheh?). Mun keur ngalamun kadang sok nanya ka dirisorangan, ari kuring teh santri lainnya nya? Meuting di kobong pernah, ngaliwet bisa, Maca kitab bisa paslun-paslun wae ma heheheh! Kieu-kieu ge Kitab Safinah mah kuring teh da tamat, nya alhamdulillah atuh tatacara ngalaksanakeun rukun Islam teu tatag totog teuing. Jurumiah harita mah teu jadi2 wae, padahal kitabna geus meuli harita teh ti Toko Kairo di Tasik. Kitab ta'lim muta'alim jeung tijan mah tamat da kitabna teu pati kandel. Pangalaman harita ngaji kitab koneng mah kadang urang riweuh ku ngalogatna, jeung nginget2 artina sahingga bahasan topikna sok rada poho.
Foto bangunan di luhur minangka na mah pasantren kuring. Pondok Pesantren Al Hikmah! pasti moal loba nu apal ka eta pasantren sabab ngan pasantren basajan di hiji lembur anu rada nyingkur....tapi sok sanajan kitu keur para santrina mah estu mewah tur munel ku elmu jeung pangalaman! Ti baheula ge eta bangunan teh geus dua tingkat, ngan teu dibeton kawas ayeuna. Kobongna ku bilik jeung lantaina papan atuh mun aya nu leumpang teh sok katangen. Sok sanajan Aa Ajengan (kitu kuring nepi ka ayeuna nyebut teh, da di aa keun ku alm bapak) sok nyebut santri jeung santriwati tapi kuring mah asa pas teh disebut barudak ngaji we.
Nyandang status santri teh asa can kamaqoman, can kajiwaan oge can kaawakan Ek kamaqoman kumaha geura maenya aya santri karesepna nonton pilem layar tancep. Dimana aya santri subuh dihudangkeun ke Kang Ajengan, kabeurangan sabab peutingna tas lalajo pilem di Buniasih Landeuh! Ngaji kitab teu konsen mun apal peuting eta aya nu hajat nanggap pilem.
Meuting di kobong mangrupakeun hiji pangalaman anu hese dipopohokeun! loba kajadian lucu! Babaturan kuring harita, Ade Yaya (minangka na mah kokolotna jeung Yudi), Uyeh, Juju, Rohiman, Suhro/Ade Waryo tapi nelahna De Obet, Nana ti Puteresik jeung nu sejenna (rada poho sawareh). Ngaliwet mah pasti pangalaman nu hese dipopohokeun. Harita mah nurut we dicaram dahar liweut ditotor teh (langsung tina kastrolna), sok datang maung cenah.
Hatur nuhun ka pung Guru Almukarom, KH. Didi Maturidi (Aa Ajengan), Kang Encid (anu elmu quro na teu katuturkeun), Aa Dede Engkuh (Tugas ngapalkeun Al Insyirah napel nepi ka ayeuna), Kang Dana, Kang Mamat, Kang Ade Yaya, Teh Ai sareng nu sanesna, Al Hikmah, tempat kuring diajar Agama Islam, Tetengger mimiti bisa ngaji, ibadah jeung ngabedakeun bener jeung salah.
Ciamis, 22 Nopember 2016 (Mieling Poe Santri)


text:
Good Charlotte
Good Charlotte nyaéta grup musik rock asal Waldorf, Maryland, Amerika anu dibentuk tanggal 1 April 1996 ku Joel jeung Benji Madden[1][2]. Madden sadulur-sadulur kainspirasi ku Beastie Boys anu harita keur ngayakeun tur dina taun (1995)[2]. Ngaran Good Charlotte sorangan dicokot tina salah sahiji judul buku bacaan budak GOOD CHARLOTTE: THE GIRLS OF GOOD DAY ORPHANAGE anu ditulis ku Carol Beach York[1]. Aliran musik ieu grup musik loba kapangaruhan ku Blink-182, Sum 41, NOFX, Social Distortion jeung Green Day[1]. Personil Good Charlotte ayeuna di antarana: Dean Butterworth, Joel Madden, Benji Madden, Billy Martin jeung Paul Thomas[1][2].
Diskografi Album[édit | édit sumber]
Album pertama Good Charlotte dirilis taun 2000 anu jadi awal karirna[1]. Ieu album miboga tilu single, di antarana Little Things, Motivation Proclamation jeung Festival Song[1][2]. Aaron Escolopia nyaéta drummer Good Charlotte nalika ieu album dirilis[1]. Escolopio kaluar saacan album kaduana THE YOUNG AND HOPELESS (2002) dirilis sabab Escolopio ngilu jeung grup musik adina, Wakefield, terus posisina digantikeun ku Josh Freese (anu engké diganti deui sacara permanén ku Chris Wilson)[2]. Album kadua ieu kajual nepi ka 4,9 juta kopi[1]. Ngaliwatan ieu album, Good Charlotte aya dina puncak popularitasna[1]. Single anu judulna Lifestyles of the Rich and Famous jadi jawara tangga lagu boh genre rock jeung pop di Sakuliah dunya. Ieu album ogé dilélér triple platinum[1]. Album THE CHRONICLES OF LIFE AND DEATH dirilis taun 2004, diteruskeun ku album GOOD MORNING REVIVAL anu dirilis taun 2007[1][2]. Anu pamungkas, Good Charlotte ngarilis album CARDIOLOGY taun 2010 kamari[1][2].


text:
Dialog Méditérania
Dialog Méditérania nya éta forum kooperasi antara NATO jeung tujuh nagara Méditérania. Tujuan utama ti Dialog Méditérania nya éta "to create good relations and better mutual understanding and confidence throughout the region, promoting regional security and stability and explaining NATO's policies and goals"[1]. (Pikeun nyieun hubungan nu hadé jeung kasakahartian jeung konfidénsi sapanjuru wewengkon, ningkatkeun kaamanan régional jeung stabilitas jeung nerangkeun tujuan jeung aturan NATO)
Nagara nu mangrupakeun bagian ti Dialog Méditérania nya éta:
- Citakan:Country data Algeria Aljazair
- Israél
- Mauritania
- Citakan:Country data Morocco Maroko
- Citakan:Country data Egypt Mesir
- Tunisia
- Citakan:Country data Jordan Yordania
Réferénsi[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Mediterranean Dialogue website NATO.int


text:
Balakutak
Balakutak téh sato laut ordo Sepiida anggota kelas Cephalopoda (nu ogé ngawengku cumi-cumi, gurita, jeung nautilus). Ku kituna, balakutak teu kaasup kana golongan lauk. Di antara ciri-cirina anu penting, nyaéta boga cangkang jero, panon gedé, dalapan leungeun, sarta dua téntakel nu reunceum ku panyoco.
Biologi[édit | édit sumber]
Balakutak boga struktur jero nu loba porina nu disebut cuttlebone, nu eusina kalsium karbonat, sangkan bisa ngambang. Ngambangna ieu diatur ku cara ngarobah babandingan cairan jeung gas nu aya di jerona. Unggal spésiés balakutak téh boga dedegan nu béda-béda, boh ukuran, kelir, atawa 'tulang'na. Tulangna ieu sok diparabkeun ka parkit atawa manuk kukutan lianna pikeun asupan kalsium.
Balakutak kadang disebut ogé londok laut, sabab pinter nyamur ngarobah kelir kulitna luyu jeung lingkunganana. Robahna kelir kulit ieu ogé dipaké salaku isarat pikeun balakutak lianna salaku iber ayana bahya. Kamonésan ieu téh dihasilkeun ku kromatofor sagolongan warna beureum, konéng, coklat, jeung hideung luhureun lapisan eunteung iridofor jeung leukofor, nu ngandung 200-an sél pigmén husus dina unggal samilliméter pasagi kulitna.
Panon balakutak téh kawilang pangmekarna dina karajaan sato mah. Panonna sarupa jeung panon manusa, ngan pupilna ngabentuk kurva "w". Najan teu bisa nénjo kelor, panonna bisa nampa polarisasi cahya nu penting pikeun ngaronjatkeun kontrasna. Dina rétinana aya dua titik sél sénsor (katelah fovea), nu gunana pikeun nempo leuwih ka hareup jeung ka tukang. Robahna fokus béda ti panon manusa nu ngatur lénsana, tapi ku jalan ngarobah panon sagemblengna.
Getih balakutak kelirna bulao semu héjo, ku sabab ayana protéin hémosianin nu ngandung tambaga, nu pancénna pikeun ngakut oksigén (sawanda jeung beusi dina hémoglobin dina getih manusa). Getihna dikompa ku tilu jantung nu misah; nu sapasang pikeun ngompa getih kana insang (masing-masing hiji), sedengkeun nu hiji deui pikeun ngompa getih ka sakujur awak lianna. Aliran getih balakutak leuwih gancang batan lolobana sato lianna, ku sabab kamampuh hémosianin pikeun ngabeungkeut oksigén leuwih leutik batan hémoglobin.
Balakutak boga mangsi kawas cumi-cumi jeung gurita. Baheula, mangsi ieu sok dipaké sakalu panyelup nu disebut sépia.
Kadaharan balakutak di antarana mangrupa moluska leutik, keuyeup, susuh, lauk, atawa balakutak lianna. Sedengkeun nu sok ngamangsa balakutak, nyaéta hiu, lauk, jeung balakutak lianna. Hirupna bisa nepi ka dua taun.
Klasifikasi[édit | édit sumber]
Aya 119 spésiés balakutak nu ayeuna geus dipikawanoh, digolongkeun kana lima genera. Sepiadariidae ngandung tujuh spésiés jeung 2 genera. Sésana kaasup Sepiidae.
- Kelas Cephalopoda
- Subkelas Nautiloidea: nautilus
- Subkelas Coleoidea: cumi-cumi, gurita, balakutak
- Superordo Octopodiformes
- Superordo Decapodiformes
- Ordo Spirulida: Cumi-cumi Tanduk Ram
- Ordo Sepiida: balakutak
- Kulawarga Sepiadariidae
- Kulawarga Sepiidae
- Ordo Sepiolida: cumi-cumi buntet
- Ordo Teuthida: cumi-cumi
Katuangan[édit | édit sumber]
Balakutak ilahar dituang ku masarakat Méditerania jeung Asia. Di Itali, balakutak dipaké dina Risotto Nero, atawa mun di Kroasia mah disebutna téh Crni Rižot. Ciri katuangan ieu taya lian ti rasa jeung panémbong tina 'mangsi'na anu hideung (nero jeung crni téh hartina 'hideung'). Kitu deui di Spanyol, ayana mangsi ieu nyiptakeun 'rasa laut' anu dipikaresep.
Sastra[édit | édit sumber]
Dina dunya sastra, balakutak kawentar alatan judul kumpulan sajak Eugenio Montale nu judulna Tulang Balakutak (Ossi di seppia), medal di Turin taun 1925. Montale, nu gedé di Liguria, wewengkon basisir Laut Méditerania, dileler Hadiah Nobel widang Sastra taun 1975, pikeun ngahirup-huripkeun dunya sastra.
Sumber rujukan[édit | édit sumber]
- Cuttlefish, Wikipédia édisi basa Inggris (11 Oktober 2006).


text:
Lies tjandra Kancana Sudarma.
"Bukit berbunga "
Rendezvous berdua....Kau selalu kesana, seakan dia disana, menantikan dirimu..
Terbayang-bayang manis dalam kenangan... kini baru kau rasa,kasih tiada duanya, Cinta tiada taranya.."
Lagu ieu teh lagu Dewi Yul, sarerea tangtu nyaho, carita hiji lalaki anu kungsi ngulinkeun hate wanoja anu wening kanyaahna. Sanggeus wanoja eta indit manehna kakarak sadar hese neangan kanyaah nu wening siga manehna.
Unggal poe manehna mamawa gitar ngagalindengkeun lagu eta ti Rumah Makan ka Rumah Makan. Nu ngalungkeun duit kana peci nu diasongkeunana, teu aya nu nyaho yen eta nu ngamen teh ceurik hatena. ngamen bari neangan sugan jeung sugan papanggih jeung awewe nu dibobodona ......Saha nu nyaho atuh ???


text:
Sanggeus pamungkas kali diangkat dina wangun film Si Kabayan: Lain Impian (2000), kiwari sipat ikonik masarakat Sunda kasebut coba deui diwanohkeun dina hiji generasi anyar anu béda liwat film karya sutradara Guntur Soeharjanto (Otomatis Romantis, 2008), Kabayan Jadi Milyuner. Kalayan naskah anu ditulis ku Cassandra Massardi, carita Kabayan Jadi Milyuner jigana mecakan ngagabungkeun sawatara carita Kabayan anu saméméhna geus kungsi dihadirkan di layar rubak, mimitian ti carita perkenalannya jeung wanoja anu jaga baris jadi jodohnya, Iteung, nepi ka ngasupkeun saeutik carita ‘kaangseu mistis’ ngeunaan jin anu manéhna piboga, anu saméméhna mangrupa gurat carita utama dina carita Si Kabayan sarta Anak Jin (1991). Bédana, carita Kabayan kiwari ngabogaan kasang tukang carita di mangsa ayeuna sakaligus menghadapkan keluguannya kalayan perkembangan jaman.
Diperankan ku Jamie Aditya, Kabayan kiwari dikisahkan kudu nyalametkeun Pasantrén As-salam lulugu Ustadz Soleh (Slamet Rahardjo) anu kiwari keur kaancam di mana ayana alatan niat saurang pangusaha real estate, Bos Rocky (Christian Sugiono), anu hayang meuli taneuh pasantrén kasebut sarta ngawangun hiji wangunan berfasilitas modern di ditu. Écés Rocky moal meunangkeun taneuh kasebut kalayan gampang. Kabayan sarta réncang alusna, Armasan (Amink), junun ngalakonan sagala cara pikeun bisa nyegah ngimpi Rocky pikeun bisa jadi nyata. Cacak kitu, Rocky tétéla masih nunda hiji pakarang rusiah anu jigana moal bisa ditampik ku Kabayan kalayan gampang.
Rusiah kasebut berwujud saurang wanoja geulis ngaranna Iteung (Rianti Cartwright), akuntan Rocky anu berwajah bule tapi tétéla ngabogaan getih Sunda anu pohara kentel. Nyaho lamun Kabayan reureunceupan memendam rasa ka Iteung, Rocky saterusna merayu Iteung ambéh daék pikeun berpura-pura murag asih ka Kabayan pikeun saterusna membujuknya ambéh daék nandatanganan surat pembelian taneuh. Sarta rencana Rocky kasebut junun kalayan gampang! Kiwari, taneuh pasantrén geus pindah kapimilik sarta apesna, saprak éta ogé Iteung henteu kungsi deui némbongkeun dirina di hareupeun Kabayan. Demi ngudag rasa asihna, sakaligus usaha balik pikeun ngarebut taneuh pasantrén, Kabayan babarengan Armasan pamustunganana nekat pikeun indit ka Jakarta sarta nepungan Iteung.
Aya loba hal anu pohara ngaréwong ti Kabayan Jadi Milyuner, hususna dina naskah carita film ieu. Carita carita anu coba dihadirkan terkesan kawas mangrupa potongan-potongan carita Kabayan di film tiheulana anu coba dihijikeun dina deretan adegan film pikeun jadi hiji kahijian jalan carita. Henteu masalah lamun sang nu nulis naskah junun menyatukannya kalayan nempatkeun unggal carita kasebut sacara teratur sarta menyatu antara carita anu hiji jeung anu séjén. Hanjakalna, carita Kabayan Jadi Milyuner remen ogé karasaeun melompat antara adegan anu hiji jeung adegan anu séjén, kalayan nambahanana durasi beuki nyieun jalan carita film ieu beuki absurd sarta henteu écés kamana arah sarta tujuanana. Kalayan durasi film kira-kira sapanjang 100 menit, Kabayan Jadi Milyuner karasaeun kawas dipanjang-panjangkan sarta leumpang pohara membosankan!
Boga untung, film ieu ngabogaan Amink. Komedian anu hiji ieu junun jadi hiji-hijina peunteun plus anu bisa ditampa salila nyaksian jalan carita Kabayan Jadi Milyuner. Sawatara kali, di waktu anu penting ogé, tingkah polah sarta dialog konyol anu dipiboga ku Armasan, junun ditarjamahkeun kalayan pohara alus ku Amink jadi hiji penampilan anu pohara menghibur. Christian Sugiono ogé sabenerna témbong lumayan minangka saurang inohong antagonis. Hanjakalna, sipat anu manéhna mainkan saterusna kudu terjebak ka dina penceritaan anu usaha kasampak komikal tapi malahan sarua sakali henteu junun.
Jamie Aditya kudu diaku sanggup membawakan sipat Kabayan ku cara anu henteu goréng – Jamie sorangan geus mindeng berperan minangka Kabayan atawa saurang anu getihan Sunda sabot manéhna masih jadi VJ di MTV Indonésia. Tapi, sabot manéhna kudu témbong berdampingan jeung Rianti Cartwright anu berperan minangka Iteung, pohara bisa dirasakeun yén duanana sarua sakali henteu ngabogaan chemistry anu pas. Hal ieu jadi faktor badag naha film ieu karasaeun pohara henteu bisa dinikmati kalayan alus sabot duanana témbong di jero jalan carita. Samentara talenta akting rongkah ti duet aktor sarta aktris senior, Didi Petet sarta Meriam Bellina, anu berpasangan minangka Abah sarta Ambu, kudu nyerah dina karakterisasi déét anu dituliskeun pikeun sipat maranéhanana. Cacak kitu, lelucon pangbadagna ti Kabayan Jadi Milyuner nyaéta penampilan Melly Goeslaw, anu ayeuna henteu ngan meneror panongton kalayan lagu-lagu berlirik cheesy anu bisa didéngé di sapanjang film, tapi ogé kasampak menggelikan kalayan dandanan anu sarua ngaréwongna jeung pangabisa aktingnya di film ieu.
Jeung sipat anu geus pohara familiar sarta jajaran pemeran anu sabenerna cukup ngajangjian, Kabayan Jadi Milyuner kudu diaku kasampak kawas hiji kasempetan badag anu terbuang kalayan percuma alatan goréngna jalan carita anu dihadirkan. Naskah anu dihadirkan bener-bener pohara henteu sanggup pikeun menghadirkan hiji tontonan anu bisa menghibur saban panongtonna. Membosankan sarta kalayan karakterisasi anu pohara déét. Ieu anu saterusna ngajadikeun jajaran pemeran film ieu gagal méré kaulinan terbaiknya, sajaba faktor miscast anu karasaeun lumangsung dina sawatara sipat. Hiji komedi anu pohara nguciwakeun.


text:
Papatah Kolot Baheula
Paribasa / papatah kolot ka anak-anakna nu sering di dugikeun, sababaraha diantarana tiasa di tinggal dihandap ieu nu parantos di cutat tina sababaraha sumber, sumangga nyanggakeun :
1. Ngeduk cikur kedah mihatur nyokel jahe kedah micarek (Trust – ngak boleh korupsi, maling, nilep, dlsb… kalo mo ngambil sesuatu harus seijin yg punya).
2. Sacangreud pageuh sagolek pangkek (Commitment, menepati janji & consitent).
3. Ulah lunca linci luncat mulang udar tina tali gadang, omat ulah lali tina purwadaksina (integrity harus mengikuti etika yang ada)
4. Nyaur kudu diukur nyabda kudu di unggang (communication skill, berbicara harus tepat, jelas, bermakna.. tidak asbun).
5. Kudu hade gogod hade tagog (Appearance harus dijaga agar punya performance yg okeh dan harus consitent dengan perilakunya –> John Robert Power melakukan training ini mereka punya Personality Training, dlsb).
6. Kudu silih asih, silih asah jeung silih asuh (harus saling mencintai, memberi nasihat dan mengayomi).
7. Pondok jodo panjang baraya (siapapun walopun jodo kita tetap persaudaraan harus tetap dijaga)
8. Ulah ngaliarkeun taleus ateul (jangan menyebarkan isu hoax, memfitnah, dlsb).
9. Bengkung ngariung bongok ngaronyok (team works & solidarity dalam hal menghadapi kesulitan/ problems/ masalah harus di solve bersama).
10. Bobot pangayun timbang taraju (Logic, semua yang dilakukan harus penuh pertimbangan fairness, logic, common sense, dlsb)
11. Lain palid ku cikiih lain datang ku cileuncang (Vision, Mission, Goal, Directions, dlsb… kudu ada tujuan yg jelas sebelum melangkah).
12. Kudu nepi memeh indit (Planning & Simulation… harus tiba sebelum berangkat, make sure semuanya di prepare dulu).
13. Taraje nangeuh dulang pinande (setiap tugas harus dilaksanakan dengan baik dan benar).
14. Ulah pagiri- giri calik, pagirang- girang tampian (jangan berebut kekuasaan).
15. Ulah ngukur baju sasereg awak (Objektivitas, jangan melihat dari hanya kaca mata sendiri).
16. Ulah nyaliksik ku buuk leutik (jangan memperalat yang lemah/ rakyat jelata)
17. Ulah keok memeh dipacok (Ksatria, jangan mundur sebelum berupaya keras).
18. Kudu bisa kabulu kabale (Gawul, kemana aja bisa menyesuaikan diri).
19. Mun teu ngopek moal nyapek, mun teu ngakal moal ngakeul, mun teu ngarah moal ngarih (Research & Development, Ngulik, Ngoprek, segalanya harus pakai akal dan harus terus di ulik, di teliti, kalo sudah diteliti dan dijadikan sesuatu yang bermanfaat untuk kehidupan).
20. Cai karacak ninggang batu laun laun jadi dekok (Persistent, keukeuh, semangat pantang mundur).
21. Neangan luang tipapada urang (Belajar mencari pengetahuan dari pengalaman orang lain).
22. Nu lain kudu dilainkeun nu enya kudu dienyakeun (speak the truth nothing but the truth).
23. Kudu paheuyeuk- heuyeuk leungeun paantay-antay tangan (saling bekerjasama membangun kemitraan yang kuat).
24. Ulah taluk pedah jauh tong hoream pedah anggang jauh kudu dijugjug anggang kudu diteang (maju terus pantang mundur).
25. Ka cai jadi saleuwi kadarat jadi salogak (Kompak/ team work).
Mulih kajati mulang kaasal (semuanya berasal dari Yang Maha Kuasa yang maha murbeng alam, semua orang akan kembali keasalnya).
26. Dihin pinasti anyar pinanggih (semua kejadian telah ditentukan oleh Yang Maha Kuasa yang selalu menjaga hukum-hukumnya).
27. Melak cabe jadi cabe melak bonteng jadi bonteng, melak hade jadi hade melak goreng jadi goreng (Hukum Yang Maha Kuasa adalah selalu menjaga hukum-2nya, apa yang ditanam itulah yang dituai, kalau kita menanam kebaikan walaupun sekecil elektron tetep akan dibalas kebaikan pula, kalau kita menanam keburukan maka keburukan pula yg didapat…. kira-2 apa yang sudah kita tanam selama ini sampai-2 Indonesia nyungseb seeeeeb
28. Manuk hiber ku jangjangna jalma hirup ku akalna (Gunakan akal dalam melangkah, buat apa Yang Maha Kuasa menciptakan akal kalau tidak digunakan sebagai mestinya).
29. Nimu luang tina burang (semua kejadian pasti ada hikmah/ manfaatnya apabila kita bisa menyikapinya dengan cara yang positive).
30. Omat urang kudu bisa ngaji diri (kita harus bisa mengkaji diri sendiri jangan suka menyalahkan orang lain)
31. Urang kudu jadi ajug ulah jadi lilin (Jangan sampai kita terbakar oleh ucapan kita, misalnya kita memberikan nasihat yagn baik kepada orang lain tapi dalam kenyataan sehari- hari kita terbakar oleh nasihat-2 yang kita berikan kepada yang lain tsb, seperti layaknya lilin yang memberikan penerangan tapi ikut terbakar abis bersama api yang dihasilkan).
32. Gunung teu meunang di lebur, sagara teu meunang di ruksak, buyut teu meunang di rempak (Sustainable Development ~ Gunung tidak boleh dihancurkan, laut tidak boleh dirusak dan sejarah tidak boleh dilupakan… harus serasi dengan alam.).
33. Tatangkalan dileuweung teh kudu di pupusti (Pepohonan di hutan ituh harus di hormati, harus dibedakan istilah dipupusti (dihormati) dengan dipigusti (di Tuhankan) banyak yang salah arti disini).
34. Leuweung ruksak, cai beak, manusa balangsak (hutan harus dijaga, sumber air harus dimaintain kalo tidak maka manusia akan sengsara).
35. Kalayan hapunten bilih kirang tata kirang titi duduga peryoga cologog sareng sajabina. Maklum ciri sabumi cara sadesa, bilih aya cara nukacandak ti desa nu kabantun ti kampung nukajingjing ti patepitan, bilih teu sapuk sareng mamanahan. Punten nu kasuhun.
36. Jeng dulur mah tong nepikeun tileletik silih ala pati, tilelemet getreng, tilelembut silih ala umur, tibubudak silih ala nyawa.
37. Ulah nuduh kanu jauh, ulah nyawang kanu anggang, nu caket geura raketan nu dekeut geura deueusan. Moal jauh tina wujud moal anggang tina awak, aya naon jeung aya saha? Tina diri sorangan, cirina satangtung diri. Pek geura panggihan silaturahmi teh jeung diri sorangan, ulah waka nyaksian batur, saksian heula diri sorangan kusorangan weh.
38. Sing diajar nulung kanu butuh, nalang kanu susah, ngahudangkeun kanu sare, ngajait kanu titeuleum, nyaangan kanu poekeun., mere kanu daek, nganteurkeu kanu sieun
39. Saban-saban robah mangsa ganti wanci ilang bulan kurunyung taun, sok mineng kabandungan manusa sanajan ngalamun salaput umur kahayang patema-tema kareup hanteu reureuh-reureuh, dageuning anu bakal karasamah anging kadar ti pangeran, manusa kadar rencana, Kabul aya tinu maha agung, laksana aya tinu maha kawasa.
40. Beurat nyuhun beurat nanggung beurat narimakeunnana. (Kecap nuhun)
41. Nyumput buni tinu caang, negrak bari teu katembong. (Tawadhu)
42. Tong Kabobodo tenjo, kasemaran tingali.
43. Najan Buuk hideung jadi bodas, dada antel kana bumi, buluan belut, jangjangan oray. moal waka wangsul saacan kenging ridho Gusti.
44. Indung anu ngandung bapa nu ngayuga, indung ngandung salapan bulan melendung, tapi indung henteu pundung sabab taqdir tinu maha Agung.
45. Urang kabeh teh Reket dengdeng, papak sarua. (Sarua)
46. Teu ngakal moal ngakeul, teu ngarah moal ngarih, teu ngoprek moal nyapek.
47. Eta dina hate maneh leungitkeun sifat sirik, pidik, jail, kaniaya, iren, pangasten, dudupak, rurumpat, ngumpat, simuat, ujub, takabur, nyaci, maki, jeung pedit
48. Pangarti nu jadi ciri, kagagahan anu rongkah, kapangkatan nu dipiwegah, geuning percuma tanpa dibarengan ku kaimanan jeung kataqwaan kanu kawasa.
49. Kade loba jalma nu jadi Bibit rurujit. Indung rurusuh. (provokator)
50. Bakal bagja dimana hiji nagara geus Sepi paling, towong rampog, nudigawe simpe hate, kaum buruh teu ripuh, karyawan sarenang, para tani sugih mukti, nu dagang ge sugema.Rakyatna dititah gotong royong teu popolotot, dititah bebersih teu cecerengir, dititah nyumbang teu nararantang.
51. Bru dijuru, bro dipanto, ngalayah di tengah imah, buncir leuit, loba duit, ngenah nyandang, ngenah nyanding, ngenah nyandung.
52. Para ratu mikayunyun, para menak mikaserab, kolot ngeso, budak era, deungeun-deungeun mikadeudeuh.
53. Tong Kumeok memeh dipacok, biyuni hayam kabiri, bodas ceuli. (mundur sebelum berperang)
54. Indit kudu bari cicing, lumampah ulah ngalengkah.
55. Alam nirwana, alam asal, poe panjang, Nagara tunjung sampurna, nu baheula ka alaman, ngan kahalangan ku poho, sabab poe kamari lain poe ayeuna. (Akherat)
56. Wayang nyaeta gambaran kahirupan manusa Nu dipipindingingan ku silip sindir, dihalangan ku siloka sareng sasmita, kalayan dirimbunan ku gunung simbul.
57. Geus loba pangarti nu kapimilik, pangabisa nu geus kapibanda, elmu nu geus katimu. kari diamalkeun
58. Mipit amit, ngala menta, nyukcruk walungan, mapay wahangan, nete taraje, nincak hamalan, ipis lapis, kandel tapel. (malapah gedang)
59. Sing waspada jeung permana tinggal. (Waspada)
60. Inditna ulah ngagidig, nyokotna ulah ngaleos, mawana ulah ngalengkah.
61. Meredih tina ati, menta tina manah. Menekung kanu Maha Agung, muja brata kanu Maha Kawasa
62. Pasti teu bisa dipungkir, kadar teu bisa di singlar, papasten nu tumibar.
63. Sing bisa nilik kana diri, bisa ngukur kana kujur.
64. Elmu teh bakal ngancik tinu nyaring, bakal cicing dinu eling
65. Niti wanci nu mustari, ninggal mangsa nu sampurna, kahirupan di dunya taya lian keur taqwa.
66. Bagja dimana boga sobat medok, istri denok, sawah ledok.
67. Nu geulis jadi werejit, nu lanjang jadi baruang.
68. Nyukcruk galur nu kapungkur, mapay laratan anu baheula, nitih wanci nu kamari, ninggang mangsa nu sampurna. Sanajan urang beda tapi sarua, sanajan teu ngahiji tapi sa ati, milari ridho gusti nu Sajati.
69. Tunggul tong dirurud, catang tong dirumpak, hirup katungkul ku umur, paeh teu nyaho dimangsa. Sing inget kana purwadaksi, purwa wiwitan, daksi wekasan. Hartina sing apal kana diri, asal timana?, cicing dimana? Balik kamana?
70. Urang teh bakal pinanggih jeung poe akhir, nu ngandung harti poe pamungkas, raga ditinggalkeun nyawa, maot pingaraneunana. Bakal digiring kurung keur kuring, bakal dibulen saeneng-eneng, bakal ngagebleg deui jeung mantena.
71. Hirup katungkul ku umur, paeh teu apal dimangsa, numatak rinik-rinik kulit harti, cicing harti ngawincik diri, mun nyaah kana raga sing nyaho kana dasar agama.
72. Positip x posotip= positip. Negative x negative= positip. Positip x negative=negative. Nu bener dibenerkeun eta bener, nu salah disalahkeun eta bener. Nu bener disalahkeun eta salah, nu salah dibenerkeun eta salah.
73. Ratu tara ngahukum, raja tara nyiksa, melak cabe jadi cabe, melak bonteng jadi bonteng, melak hade jadi hade, melak goreng jadi goreng.
74. Ulah taluk pedah jauh, tong hoream pedah anggang, tong cicing pedah tebih jauh kudu dijugjug, anggang kudu diteang, tebih kudu di sungsi
75. Kudu paheuyeuk- heuyeuk leungeun paantay-antay tangan
76. Neangan luang tipapada urang
77. Ulah nyaliksik ku buuk leutik
78. Ulah lunca linci luncat mulang udar tina tali gadang, omat ulah lali tina purwadaksina
79. Ulah pagiri- giri calik, pagirang- girang tampian
80. Bengkung ngariung bongkok ngaronyok
81. Nyaur kudu diukur nyabda kudu di unggang
82. Hirup di alam dunya sembaheun anging Gusti nu kagungan urang sadaya, nu ngajadikeun bumi, langit, sawarga, naraka jeung sagala eusina
83. Hate nu Kalingkung ku wawangunan, kalingker ku papageran.
84. Miindung ka waktu, mibapa ka zaman
85. Sabar teh lain Ditampiling cicing, ditajong morongkol, digebug murungkut.
86. Sagolek pangkek, sacangred pageuh, teu unggut kalinduan, teu geudag kaanginan.
87. Meredih kana asihna Gusti, menta kana murahna nu Kawasa.
88. Jeung dulur mah Jauh silih tepungan, anggang silih teangan, gering silih ubaran, paeh silih lasanan, salah silih benerkeun, poekeun silih caangan, mun poho silih bejaan.
89. Dedeg sampe, rupa hade, patut teu nganjuk, rupa teu menta, na kalakuan teu beda ti euwah-euwah?
90. Bisi aya elmu kasungkur-sungkur, pangabisa nu can ka talaah, ajian nu kasingkir-singkir, geura taluktik ti kiwari, geura kotektak ti ayeuna.
91. Ulah jalir janji lanca-linci luncat mulang udar tina tali gadang
92. Zaman kiwari mah Anu dakwah kari pertentangna, anu ngaji kari hariringna, tapi kajahatanmah beuki meuweuh
93. Dimana-manahurung nangtung siang leumpang, caang jalan, lugina hate, kakait ati anu sajati, gagantar rasa anu sampurna, nun gusti .. teupangkeun kuring jeung manehna, meureun aya rasa, rasa bagja anu sampurna salamina
94. Kateter basa, kalangsu mangsa, katinggaleun poe, nyasab dina waktu, ayeuna, isuk jeung kamari, hiji niat na diri, miharep, ngapimilik anu sajati
95. Dina sawatara isuk, dina sawatara wanci haneut moyan, dina sawatara poe anu keur dilakonan, dina sawatara harepan, dina sawatara impian, mugi aya dina cageur jeung bageurna, panceg jeung ajegna, hirup jeung huripna, waluya balarea, prung tandang makalangan marengan caang jalan pasampangan
96. Peun we ah papait ka tukang, kaseudih anu kamari, tunggara anu mangkukna, rek dipendem ameh balem, disimpen cing rikip, ditunda, diecagkeun, moal di teang, moal di ingeut, geus wayahna nyampeur kabagja, geus wayahna ninggali kahareup, ajeug nangtungan hirup, ngabageakeun anjeun anu aya, anjeun anu nyanghareup, anjeun anu aya sajeroning rasa
97. Panon poe geus moncorong, indung beurang geus nyaangan, gearkeun hate anu aleum, heabkeun rasa anu tiis, bray hibar cahyana ka sakuliah alam dunya, mawa bagja keur urang sararea
98. Pajajaran kari ngaran, Pangrango geus narikolot, Mandalawangi ngaleungit, Nya dayeuh geus jadi leuweung.
99. Lamun neda kudu ka Pangeran, mustang ngeumbing mung ka Gusti. Sabab lamun menta ka manusa, matak bosen nganti-nganti
100. Amit ampun nya paralun, ka Gusti Nu Maha Agung, ka Nabi anu linuhung, Muhammad anu jinunjung
101. Kaluhur neda papayung, papayung Nu Maha Agung, kahandap neda pangraksa, pangraksa Maha Kawasa
102. Ampun ka anu Maha Agung, Nu kagungan Kun fayakun, Jleg ngadeg sakur kersa-Na, Bral gumelar kawasa-Na
103. Lain rek mamatahan nerekel ka monyet, mamatahan ngojay ka soang.
104. Geura menta hampura kanu jadi bapa, geura menta ampun kanu jadi indung, sabab duanana pangeran urang di alam dunya.
105. Hariring lain nu kuring, haleuang lain nu urang. Hariring kagungan Nu Maha Wening, Haleuang kagungan Nu Maha Wenang
106. Jelema mah tungkul tumpuk kalalaputan, tanggah tempat kalalepatan. Samenit ganti sajam robah, sore janji isuk teu dipake
107. Lain sia kudu melaan agama, tapi agama nu kudu melaan sia. Sabab agama bakal nyalametkeun urang dunya akherat
108. Sakur nu rek ngarugikeun kana diri, bangsa jeung nagara, cegah ku diri sorangan
109. Jalma nu iman ka Pangeran, dimana datang bala sobar, datang untung sukur
110. Geura leungitkeun sirik pidik nu ngancik dina ati, aral subaha nu nyayang dina dada
111. Ditarima ku panangan dua, disuhun dinu embun-embunan, ditampi ku ati sanubari
112. Hirup kudu sauyunan, mun cai jadi saleuwi, ka darat jadi salogak. Sapapait samamanis, sabagja satanggung jawab, sareuneuh saigel
113. Ari nu ngaranna hukum adil teH teu ninian, teu akian, teu indungan, teu bapaan, teu sobat-sobat acan
114. Dimana urang doraka ka indung bapa, lir ibarat Lamun di lembur kai randu, lamun di leuweung kai dander. Dipake pangorek bingkeng, dipake pamikul bengkung. Dipake suluh matak teu ruhai, matak beuleuweung kanu niupna
115. Ulah gugur samemeh tempur, ulah perlaya samemeh perang. Indit ka medan jerit ulah dengki, lumampah ka medan dadalaga ulah dendam, lumaku ka medan tempur ulah ujub
116. Taat sumembah kanu janten rama, sumujud tumut kanu janten ibu
117. Dihareupeun aya kasusah, ditukang pasti aya kabungah
118. Dahareun anu asup kanu awak, bakal jadi kulit, jadi daging, jadi sumsum, jadi balung, matak sing ati-ati
119. Mudah-mudahan urang kakungkung ku rohmat pitulung nu Maha Agung.
120. Sasanget-sangetna leuweung, moal leuwh sanget tibatan sungut
121. Manusa mah beda jeung anjing budug di jarian, dimana paeh ngan saukur bilatungan, tapi manusa sajabana ti bilatungan bakal anggih jeung balitungan
122. Kudu mampu tungkul kanu jukut, ulah tanggah ka sadapan, sing awas kana tincakan
123. Amit kanu mangku lembur, kanu nyungsi dinu sepi, nu keur genah tumaninah
124. Sanajan urang paanggang, hatemah paanjang-anjang. Sanajan urang papisah, kanu Maha Kawasa urang sumerah pasrah


text:
1Samangken sampeyan sareng kaula sadaja ampon sae pole sareng Allah, polana sampeyan sareng kaula sadaja parcaja. Ban lantaran gapaneka, sampeyan sareng kaula sadaja odhi' ta' amosowan sareng Allah kalaban parantara'anna Guste Isa Almasih. 2Polana parcaja ka Isa sampeyan sareng kaula sadaja eparenge Isa jalan kaangguy bisa ahayadi kataresna'anna Allah; ban sampeyan sareng kaula sadaja samangken paneka odhi' kalaban kataresna'an gapaneka. Daddi sampeyan sareng kaula sadaja perak polana gadhuwan pangarebban bakal arassa'agiya kasennengngan paparengnga Allah! 3Kong-langkong sampeyan sareng kaula sadaja gumbira e dhalem kasangsara'an, polana oneng ja' kasangsara'an gapaneka agabayan oreng taronggu abakte ka Allah, 4ban katarongguwan e dhalem abakte ka Allah gapaneka andaddiyagi oreng tahan oji; gapaneka se madhateng pangarebban. 5Pangarebban se kadi ganeka ta' kera makoceba sampeyan sareng kaula sadaja sabab atena sampeyan sareng kaula sadaja ampon eesse'e kataresna'an sareng Allah. Allah alampa'agi gapaneka kalaban parantara'anna Errohna se eparengngagi ka sampeyan sareng kaula sadaja. 6E bakto sampeyan sareng kaula sadaja gi' ta' bisa apa-ponapa, Almasih seda kaangguy sampeyan sareng kaula sadaja e bakto se ampon etantowagi sareng Allah; mangkana sampeyan sareng kaula sadaja paneka reng-oreng se jau dhari Allah. 7Malarat oreng se porona seda maske kaangguy oreng se adil sakale. Olle daddi badha jugan oreng se bangal seda kaangguy oreng se sae. 8Nangeng Allah anyata'agi kataresna'anna ka sampeyan sareng kaula sadaja e bakto sampeyan sareng kaula sadaja gi' dusa. 9Samangken sampeyan sareng kaula sadaja ampon sae pole sareng Allah, polana sedana Almasih; daddi tanto sampeyan sareng kaula sadaja epasalamet jugan dhari babendunna Allah sareng Almasih. 10Manabi e bakto sampeyan sareng kaula sadaja gi' amosowan sareng Allah, hubungan sareng Allah gapaneka epasae pole kalaban parantara'anna Pottrana, ponapa pole samangken, saamponna hubunganna sampeyan sareng kaula sadaja sareng Allah ampon sae, tanto sampeyan sareng kaula sadaja padha epasalamet jugan kalaban parantara'anna sedana Almasih. 11Kong-langkong, sampeyan sareng kaula sadaja gumbira jugan lantaran kasaeyanna Allah kalaban parantara'anna Guste Isa Almasih. Sabab kalaban parantara'anna Almasih, sampeyan sareng kaula sadaja samangken arassa'agi kobassana hubungan se sae sareng Allah gapaneka. 12Dusa maso' ka dunnya lebat oreng kasorang, ban dhari dusa gapaneka dhateng pate. Daddina, pate alatlat ka sadajana manossa, sabab manossa padha dusa sadaja. 13Sabellunna hokomma agama Yahudi eparengngagi, dusa ampon badha e dunnya paneka, nangeng dusa gapaneka ta' egugat, sabab tadha' hokom se bisa ta' etoro'. 14Tape, dhari jamanna Adam kantos ka jamanna Mosa, pate ngobasae sadajana ommat manossa. La'-mala' oreng se ta' nerrak hokom akantha carana se ejalannagi Adam, oreng gapaneka noro' ekobasae pate jugan. Adam paneka gambaranna Salerana se rabuwa jang budhiyan. 15Tape se kadhuwa ganeka ta' padha, sabab paparengnga Allah araja'an parana mon ebandhing bi' kasala'anna Adam se nerrak dhabuna Allah. Dusana oreng settong se nerrak dhabu daddi lantaranna bannya' oreng mate. Tantona sanget araja'an pole ollena rahmadda Allah ban papareng kasalameddan se etarema oreng se talebat bannya'na dhari Allah kalaban parantara'an kabecce'anna atena settong oreng, enggi paneka Isa Almasih. 16Paparengnga Allah gapaneka jugan talebat araja'an dhari dusana oreng se settong gapaneka. Sabab saamponna settong oreng nerrak dhabu, kalowar ponis, "sala". Nangeng saamponna bannya' oreng se agabay dusa pas dhateng papareng dhari Allah se anyata'agi, "ta' sala". 17Polana oreng kasorang se nerrak dhabu, pate alatlat ka man-ka'dhimman lebat oreng se settong gapaneka. Tantona talebat araja'an pole ollena se elampa'agi oreng settonganna, enggi paneka Isa Almasih. Kalaban parantara'anna Salerana, Allah apareng rahmadda se ta' sakera-kera ka oreng sabannya'na, sarta kalaban ma-coma apareng jalan ka reng-oreng gapaneka se bisa'a masae pole hubunganna sareng Allah; reng-oreng gapaneka bakal kobasa'a e dunnya paneka kalaban parantara'anna Almasih. 18Daddi, manabi lantaran salana oreng settong se nerrak dhabu andaddiyagi sadajana ommat manossa eokom, sapaneka jugan se elampa'agi oreng settong se atoro' ka kasokanna Allah andaddiyagi sadajana oreng epabebas dhari kasala'anna ban eparenge odhi'. 19Ban akadi bannya' oreng daddi oreng dusa lantaran oreng settong se ta' ta'at, sapaneka jugan bannya' oreng se bisa masae pole hubunganna sareng Allah polana settong oreng se ta'at ka Allah. 20Se apareng hokomma agama Yahudi paneka Allah dibi'. Nangeng sajan raja ehteyarra manossa kaangguy ngestowagi hokom gapaneka, la'-mala' sajan nerrak hokom gapaneka ban sajan bannya' dusana. Sanare sapaneka, sajan dusa manossa, sajan raja panganeserra Allah ka manossa. 21Daddi sampeyan sareng kaula sadaja kodu mate polana dusa. Namong Allah neser ka sampeyan sareng kaula sadaja, ban apareng jalan ka sampeyan sareng kaula sadaja kaangguy masae pole hubungan sareng Salerana. Ban lantaran hubunganna sampeyan sareng kaula sadaja sareng Allah ampon sae pole, Salerana apareng jugan odhi' se salerressa sareng se langgeng kalaban parantara'anna Isa Almasih, Pangeranna sampeyan sareng kaula sadaja.
Copyright
Learn More