text:
OBAT-OBAT TRADISIONAL DI TATAR SUNDA:
DINA DAUN, AKAR, SIKI, JEUNG GEUTAH GEDANG
ku
Kelompok 9§
Abstrak: ieu tulisan medar ngeunaan obat-obat tradisional nu aya ditatar Sunda. Obat-obatan mangrupa hiji hal anu gumelar dina kabudayaan masarakat. Kabudayaan ieu dipapaykeun ti generasi ka generasi sacara turun-temurun. Obat-obatan tradisional ilaharna dijieunna tina bahan-bahan nu nyampak di éta wewengkon. Di tatar Sunda réa pisan jenis obat-obatan tradisional anu ampir geus sababaraha generasi sumebar di masarakatna. Cara pikeun ngaracik sarta mikanyaho ngeunaan hasiat ngagunakeun éta obat dipimilik tina hasil pangajaran ti kolot-kolot baheula. Salasahiji obat tradisional anu sumebar di tatar Sunda sarta kacida pisan gedé mangpaatna nya éta gedang. Gedang loba pisan gunana timimiti daun, akar, siki, buah nepi ka getahna. Lian ti éta rupa-rupa obat tradisional ieu ogé kacida raket patalina jeung folklor di tatar Sunda.
Kecap Konci (Key Word): obat, tradisional, gedang, folklor.
Bubuka
ahirupan kadangkala teu salawasna tumetep dina hiji kaayaan. Ku ayana muterna waktu, muter ogé rupa-rupa kahirupan nu karandapan ku unggal jalma. Salasahijina dina masalah kaséhatan. Manusa teu salawasna aya dina kacageuran, tapi hiji mangsa tinangtu pinanggih atawa ngalaman katerap ku rupa-rupa kasakit. Kulantaran kitu pikeun ngungkulan éta panyakit, manusa satékah polah néangan piubareunana. Ubar anu paling mujarab sarta gampang dibeunangkeunana, taya lian iwal ti ubat alami anu asalna tina sumber daya alam biotik atawa abiotik. Sumber daya alam biotik ngawengku jasad rénik, flora jeung fauna sarta biota laut. Sedengkeun sumber daya biotik ngawengku sumber daya darat, lautan sarta langit anu nyakup sakabéh kakayaan/poténsi anu aya dijerona. Satiap barang anu diciptakeun ku pangéran, tinangtu sakabéhna ogé aya mangpaatna sarta bisa dijieun alat pikeun ngubaran panyakit. Pédah manusa can bisa maluruh hasiat-hasiat anu nyangkaruk dina éta barang. Ngaliwatan prosés nyoba jeung néangan kacindekan tina sakabéh pangalamanana, lila-lila bisa kapaluruh ogé rupa-rupa ubar nu bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran kasakit.
Poténsi kakayaan anu geus disadiakeun ku alam ieu, lamun henteu dimangpaatkeun kalawan maksimal geus tangtu moal mibanda mangfaat nu gedé, antukna bakal mubadir teu puguh. Tapi lian ti néangan mangpaatna, kudu dipikirkeun ogé dina ngagunakeun tanaman obat ieu kudu dibarengan ku usaha pikeun ngamumulé atawa ngalestarikeunana, anu dipiharep bisa ngilu ngarojong penggunaan anu tuluy-tinuluy (Padmawinata, 1995). Mekarkeun obat-obat alami ieu mémang sakuduna meunang perhatian anu leuwih lain ngan saukur lantaran poténsina anu hadé, tapi ogé maluruh kakawasaan sarta kajembaran ciptaan pangéran.
Pikeun ngaguar leuwih jero ngunaan obat-obatan tradisional, baris disusud timimiti harti ubar tradisional, cara ngolahna, jenis-jenisna, sarta leuwih disokokeun kana pedaran ubar tradisional dina gedang timimiti daun, akar, siki, jeung geutah gedang.
Ubar Tradisional
Ubar tradisional nya éta ubar nu diolah sacara tradisional, diwariskeunna sacara turun-tumurun, saperti resép karuhun baheula, adat-istiadat, kapercayaan atawa kabiasaan daérah éta sorangan. Ubar tradisional biasana diolah saluyu jeung pangaweruh nu nyieuna. antukna unggal daérah hususna unggal jalma mibanda karakteristik béda-béda dina tatacara ngolah éta ubar. Ubar tradisional raket patalina ogé jeung nu disebut ubat alami. Ubar alami dihartikeun salaku obat-obata anu asalna ti alam, taya rékayasa atawa buatan, sarta biasana bisa digunakeun sacara tradisional pédah dina ngolahna leuwih modéren. Ubar alami minangka tindak lanjut tina obat-obat tradisional. Tapi sanajan olahanana leuwih modéren tapi ari sumberna mah asalna tina alam.
Ubar tradisional anu pangréana digunakeun minangka sumber obat nya éta tutuwuhan (hayati). Hal ieu didadasaranan ku hasiat sarta mangpaat tutuwuhan anu kacida diperlukeunna pisan ku awak manusa, sangkan nahan kasaimbangan sarta ngalindungan kakuatan awak manusa. Zat anu pungsina ngawangun diri manusa sangkan kuat pikeun nadah panyakit bisa dibeunangkeun tina tutuwuhan. Kulantaran kitu tutuwuhan bisa dikatagorikeun minangka bahan piobateun kahiji dibandingkeun jeung bahan-bahan séjénna. Tutuwuhan lian ti gedé pisan mangpaatna. Lian ti éta di tatar Sunda leuwih jembar ti éta lantaran tempatna anu kawilang subur sarta méré kahirupan ka alam (tutuwuhan) pikeun loba nu jaradi di tatar sunda.
Cara ngolah ubar tradisional
Ubar tradisional diolah ku cara nu kawilang basajan (sederhana), teu loba di réka-réka. Dina cara ngolahna aya anu ngan ngagunakeun hiji bahan, tapi aya ogé dicampur jeung bahan séjén. Hal éta gumantung kana kakréatifan sarta pangalaman nu ngolahna. Tapi dina nyampurkeun bahan-bahan piobateun éta, teu bisa sagawayah, tapi kudu disaluyukeun jeung zat-zat anu terkandung dina éta bahan. Mun seug salah dina ngalakukeun pencampuran éta, balukarna bisa ngalantarankeun kasalahan nu dampakna bisa nyababkeun nu gering lain cageur tapi leuwih parna dina nandangan kasakitna atwa malahan bisa maot.
Jenis ubar tradisional
Nilik kana bahan dasar olahan atawa pembentukan nyieun ubar, ubar tradisional anu asalna tina bahan hayati bisa dibagi jadi genep jenis, nya éta ubar tradisional anu bahan asalna tina daun, kembang, siki, akar, beuti jeung kulit tutuwuhan.
- 1. Daun nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina daun diantarana:
- Gedang
Gedang mangrupa salsahiji tutuwuhan anu jadi atawa aya di unggal daérah di lemah cai urang. Daun gedang umumna ku urang didahar minangka lalab atawa disayur. Anapon zat nu aya dina daun gedang, diantarana alkoid karpin, glukosa, karposida, saeutik dammar, jeung lazin proteolik papain. Daun gedang mangfaat pikeun ngubaran demam, disentri, sarta alat pikeun ngarangsang sumanget gawé.
- Kemuning
Daun kemuning ngandung zat-zat glukosa uwayin, minyak atsiri, damar, jeung zat penyamak. Daun kemuning alus pisan pikeun ngubaran panyakit haid teu teratur, keputihan, jeung rematik.
- Kumis Ucing
Tutuwuhan ieu biasana jadi di tempat nu rada baseuh. Dina ngamangmanfaatkeun daun kumis ucing biasana nalika keur kembangan. Kandungan zatna nya éta minyak atsiri jeung kalium (0,6%-3,5%) diperlukeun salaku bahan bakal ubar pikeun ngalancarkeun kaluarna cai kiih, batu ginjal, kencing manis katut nyeri cangkéng ku dosis 1-2 gram.
- Seureuh
Daun seureuh geus sacara tradisional digunakeun ku kolot urang. Daun ieu biasana jadi dipakarangan sarta ngareuy. Daun seureuh ngandung minyak atsiri, klavikal, seskriterpen, diastose, zat penyamak, gula jeung pati.
Daun seureuh bisa digunakeun salaku ubar batuk, antiseptic, ubar kekemu, sarta ogé alus khasiat pikeun éncok jeung ibu-ibu nu kakara ngalahir ku cara ngeueumna dina cai panas.
- Arbei
Tutuwuhan ieu jadi di sababaraha tempat di unggal daérah, utamana nu di nu alamna seger. Umumna jalma wanoh kana buahna waé, tapi daunna ogé miboga khasiat pikeun ubar.
Kandungan zat-zat dina daun ieu, diantarana: logam-logam alkali, alkali tanah, uyah, sitrat, molat, gula, jeung pektim. Daun ieu berkhasiat sababaraha bahan bakal ubar ngalancarkeun atawa ngalobakeun kaluarna cai kiih
- Salam
Salam loba jadi diunggal daérah. Masarakat urang dina umumna ngagunakeun daun salam salaku bahan panganteb dina kadaharan. Zat nu aya dina daun salam nya éta minyak atsiri jeung zat penyamak. Daun salam bisa ogé digunakeun jadi bahan bakal ubar astringensia ku dosis nu umum antara 5-15 gram.
- Jambu batu
Jambu batu loba pisan jaradi di tatar sunda. Masarakat lolobana leuwih mentingkeun buahna, padahal daun-daunna ogé miboga ajén ubar nu hadé. Daun-daun jambu batu ngandung zat-zat penyamak, minyak atsiri warnana semu héjo nu ngandung egenol, minyak lemak, damar, jeung uyah-uyah mineral. Daun jambu biji berkhasiat pikeun ngubaran panyakit méncrét jeung astringensia.
- Entéh
Daun entéh umumna geus dipikawanoh ku masarakat, utamana salaku minuman. Kandungan zat dina daun entéh nya éta kafeine, tatin, jeung saeutik minyak atsiri. Daun entéh, di sagigireun pikeun nyegerkeun minuman, ogé mibanda hasiat pikeun ubar autidotum dina karacunan ku logam-logam beurat jeung alkaloida.
- Cincau/Cangcauh
Cingcau atawa sok remen disebut ogé cangcauh, mangrupa salasahiji tutuwuhan anu ilaharna jadi di daérah lembab. Cingcau ieu dina basa laténna nya éta Cyclea barbata Miers. Daun cingcau bisa ngubaran Muriang, karacunan ngadahar hurang, radang lambung, tekanan darah tinggi, jeung tifus.
- Antanan
Antanan mangrupa tutuwuhan anu wangunna téh sok nutupan taneuh. Antanan kaasup tanaman hérba kalawan tangkalna nu horizontal, saperti buku (ruas) anu kaluar akar sarta ngayang na taneuh. Antanan bisa jadi ubar pikeun panyakit maag, beuteung kembung, muriang, bengek (asma), batuk, barusuheun, wasir, nambah napsu dahar, jeung disentri.
- Babadotan
Babadotan mangrupa tutuwuhan anu ilaharna jadi di reuma atawa daérah pagunungan. Dauna anu semu aya buluan sarta mibanda kembang nu warnana bungur. Babadotan bisa dijieun obat raheut.
- Eurih
eurih mangrupa tutuwuhan anu wangun tangkalna lir tangkal séréh. Eurih mibanda daun anu mararéncos tur paranjang sarta disisina aya cucukan. Eurih bisa digunakeun pikeun ngubaran raheut, kalikiben, jrrd.
- Jawér kotok
Jawér kotok mangrupa tutuwuhan anu ilahar jaradi di kebon atawa béh ka béh dieukeun mah sok dijadikeun tanaman hias. Jawér kotok sok digunakeun pikeun ubar radang usus jeung wasir.
- Jarong
Jarong mangrupa tutuwuhan nu loba jaradi di leuweung atawa di reuma. Jarong ilaharna jadina téh di daérah nu ieuh sarta dataran rendah. Jarong biasana digunakeun pikeun ngubaran panyakit nipas jeung haid
- Kélor
Kélor nya éta tutuwuhan anu tangkalna kurang leuwih 8 m. Jadina di daérah anu cukup caina, kalawan panon poé pinuh dina ketinggian 300-900 m. Daun kélor bisa digunakeun pikeun ubar nyeri sirah (rieut), rematik, jeung babareuhan (beri-beri).
- Katuk
Daun katuk wangunna buleud siga endog warnana héjo, nyiripit, sarta loba jumlahna. Warna buahna bodas, leutik sarta napel kana dahanna atawa régangna. Katuk bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit muriang, ngalancarkeun asi muriang, ngalancarkeun ASI.
- Lidah buaya
Lidah buaya ilaharna hirup di daérah anu hawana panas atawa dipelak dina pot di pakarangan imah minangka tanaman hias. Wangun daunna rada seukeut,kandel, getahan sarta rérégéan/cucukan laleutik, sarta warna kembangna semu beureum (jingga).
- 2. Kembang nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina kembang diantarana:
- Cengkéh
Kembang cengkéh geus loba dipikawanoh jeung dikembangkeun di tatar sunda, sarta kembang éta boga hasiat minangka ubar. Kandungan zat-zat tina kembang cengkéh nya éta minyak atsiri, asetilegenol, kariofil, furfural, metal amilketon, vanillin, jeung zat penyamak. Kembang cengkéh bisa jadi ubar pikeun ngaleungitkeun nyalingit, seueul, sarta utah-utahan. Dosis kira-kira 100-600 miligram.
- Jagong
Kembang jagong geus teu anéh deui pikeun masarakat Sunda mah. Zat-zat anu dikandung dina buuk jagong (kembangna) nya éta asam maisenat, minyak lemak, damar, gula, jeung garam-garam mineral. Mun dikumpulkeun, digaringkeun, jeung dibubukeun éta buuk jagong ngabogaan rupa-rupa khasiat sarta alus pikeun jalma nu kaserang dimetika, ngandung dosis antara 4-12 gram.
- Kumis Ucing
Kumis ucing mangrupa tutuwuhan anu batangna téh baseuh, jangkungna bisa nepi ka 1,5 m. Warna kembangna bodas saperti kumis ucing, sarta batangna pasagi opat sarta gampang dipotongkeun. Kumis ucing bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit hese kiih, batu ginjal, kencing manis, nyeri cangkeng.
- 3. Siki nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina siki diantarana:
- Jambé
Jambé bisa hirup dimana waé ogé. Tangkalna sok dimangpaatkeun dina lomba maén rebutan dina acara tujuh belas agustusan. Siki jambé nu asak mangrupa bahan piubareun. Kolot jaman baheula ngamangpaatkeun salaku campuran daun seureuh pikeun nyeupah. Siki jambé ngandung zat-zat alkaloida, tamim merah amuof, jeung lemak. Tipung siki jambé boga hasiat salaku ubar anteluitita, utamana pikeun ngabasmi cacing pita.
- Pala
Buah pala ngandung zat-zat saperti minyak atsiri, misistim, pinen, kamfer, dipentesafrol, eganol, alkohol, lemak, abu, zat putih telur jeung gula. Siki pala dimangpaatkeun pikeun bahan ubar karminativa jeung stimalnsia saluyu kana saluran pencernaan. Pala ogé digunakeun salaku ubar ngabius anu nyababkeun tunduh jeung ngendoran rénghapan. Dosis nu diperlukeun sakitar 0,2-1,2 gram. Pala bisa ogé digunakeun salaku bahan pewangi.
- Jarak
Kandungan nu aya dina siki jarak nya éta minyak lemak, zat beracun risin jeung risimin. Siki jarak berhasiat pikeun ubar nyeri kulit.
- 4. Buah nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina buah diantarana:
- Cabé
Buah cabé biasa dipikawanoh salaku bumbu atawa samara pikeun masak. Tapi buah cabé garing nu dibubukeun mangrupa bahan campuran ubar gosok pikeun ngubaran panyakit éncok atawa reumatik, cararangkeul jeung asup angin. Kandungan zat nu aya dina cabé nya éta koprin, vitamin C, zat-zat warna kapsantin, akpsorukin, zaesantin, koiptosantin, lutein, jeung karoten.
- Katuncar
Zat-zat nu dikandung dina buah katuncar nya éta minyak atsiri, minyak lemak, jeung abu. Buah katuncar digunakeun ku nu menderita karminativa. Ngandung dosis 0,2-1 gram. Dina umumna masarakat ngagunakeun katuncar salaku samara penyedap masak.
- Dalima Bodas
Buah dalima wangunna buleud, diameterna antara 5-12 cm, sarta warnana héjo kakonéng-konéngan. Buah dalima bisa dimangfaatkeun pikeun ngubaran panyakit keputihan.
- Leunca
Buah leunca wangunna buleud, diameterna antara 0,8-1 cm, warnana héjo,tapi lamun geus asak warnana bungur semu hideung, hérang, sarta loba sikian. Rasana renyah sarta rada rangu. Leunca bisa dimangpaatkeun pikeun ubar muriangan, lemah sahwat.
- Jeruk Nipis
Jeruk nipis mangrupa buah anu wangunna buleud rata sarta kulitna ipis, warnana hejo kakonéng-konéngan lamun seug buahna geus kolot. Jeruk nipis bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit batuk, nyeri tikoro, nyeri haid, jeung muriangan.
- Kasumba
Buah kasumba wangunna mirip buah rambutan, katutupan buukna nu warnana téh meureum kolot atawa héjo, panjangna antara 2-4 cm, sarta loba sikian laleutik nu warnana téh kasumba. Kasumba bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit asup angin jeung muriangan.
- Kapulaga
Kapulaga loba pisan ngandung kandungan kimia saperti minyak terbang‑sineol, terpineol jeung alfaborneol, beta-kamper, protein, gula, lemak sarta silikat. Tanaman ieu rasa rada pait tapi haneut. Mangpaatna pikeun nurunkeun panas, anti tusif, ngéncérkeun reuhak dahak sarta anti muntah.
- 5. Akar nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina akar, diantarana:
- Akar gedang
Salain daunna, akar gedang ogé ngabogaan hasiat pikeun dipaké ubar. Kandungan zat-zat dina akar gedang nya éta papalna, kaliun, midonat, midosim, papayatin, damar jeung tasin. Akar gedang boga hasiat pikeun ngabasmi cacing ku dosis kurang leuwih 6-12 gram.
- Konéng
Kandungan zat nu aya dina konéng nya éta zat kuning kurjunin, minyak atsiri, hidrat arang, damar, goum jeun pati. Konéng alus pisan pikeun ubar diaré, karnimaitva, kologoga jeung stabisida. Dosisna antara 8-12 gram.
- Cikur
Cikur biasa dipaké salaku samara tapi ngabogaan hasiat ogé pikeun ubar. Kandungan zat-zat nu aya dina cikur nya éta alkaloida, minyak atsiri, kanferim, mineral pati jeung goum. Cikur bisa digunakeun pikeun ngahampangkeun reuhak, ngalancarkeun késang, ngalancarkeun miceun hitut sarta ningkatkeun gairah.
- Jahé
Salain dipaké pikeun samara masak, jahé ogé bisa digunakeun pikeun ubar. Kandungan zat-zat dina jahé nya éta minyak atsiri, zingoten, zigibetol, zigi berin, borneol, kanfen, sineol, falandren, pati, damar, asam organic, okoresir jeung gingerim. Jahé alus pisan pikeun ubar ngalancarkeun hitut, ngalancarkeun késang jeung ningkatkeun gairah. Dosis kurang leuwih 0,5-1,1 gram.
Obat-Obat Tradisional dina Daun, Akar, Siki, jeung Geutah Gedang
Gedang mangrupa tutuwuhan nu bisa jadi dimana waé, ti mimiti daérah basisir nepi ka daérah pagunungan. Tangkal gedang ngawangun tangkal, geutah, anu ngalantarankeun bisa jadi ajeg. Jangkungna ntara 2,5-10 m, dahanna buleud aya liangan, dibelah luhur bisa aya sirungan, kulit dahan aya tanda urut gagang daun nu geus leupas.
Gedang ngabogaan rupa-pupa manfat, buahna nu asak bisa didahar sageus dahar atawa sok disebut ogé cuci mulut, lantaran loba vitaminna, sedengkeun buah nu atah atawa ngora kénéh sok disayur.
Salain buahna nu bisa dimanfaatkeun téh nya éta siki, akar, jeung daunna bisa ogé dimanfaatkeun pikeun ubar.
- I. Daun Gedang
- 1. Ubar Malaria
Cara Nyieunna :
- Satengah lembar daun gedang nu masih seger
- Daun dikumbah nepi ka bersih
- Daun gedang ditutu atawa digiling
- Daun nu geus ditutu atawa digiling ditambahan ¾ cangkir cai nu asak jeung uyah sagedé siki kapuk
- Cai tutuan tadi atawa cai gilingan diperes jeung disaring
- Hasilna siap diinum 3 x 1 gelas sapoé
- 2. Ubar Hésé Dahar
Cara Nyieunna :
- Satengah lembar daun gedang nu rada ngora jeung masih seger kénéh
- Daun dikumbah nepi ka bersih
- Daun ditutu nepi ka lemes
- Tambahkeun ¾ cangkir cai jeung madu 1 sendok
- Daun diperes jeung disaring
- Hasilna bisa diinum 2 atawa 3 kali sapoé.
- 3. Ubar Kanker
Cara Nyieunna :
- Satengah lembar daun gedang nu rada ngora
- Saparapat keupeul daun ceremé nu nora kénéh
- Satengah keupeul daun bayem beureum
- Dua siki wortel
- Saparapat keupeul daun balingbing
- Sakabéh bahan dikumbah
- Sakabéh bahan ditutu atawa digiling nepi ka lemes
- Bahan nu geus digiling ditambahan cai nu asak 1 ½ gelas biasa
- Bahan ditambahan madu murni 3 sendok
- Bahan dipereut.
- Bahan disaring
- Hasil ramuan éta diinum 3 kali sapoé ½ gelas
- 4. Ubar Asup Angin
Cara Nyieunna :
- Satengah lembar daun gedang
- Duabelas lembar daun sembung
- Limabelas lembar daun poko
- Satengah ramo rimpang jahé
- Séréh tilu
- Limabelas kuntum cengkéh
- Pala sasiki
- ¾ sendok teh kemukus
- Satengah sendok teh jinten
- Jeruk purut sasiki
- Dua kuntum kembang nu anyar
- Tilu ramo gula enau
- Sakabéh bahan dikumbah
- Bahan ditempatkeun kana panci
- Bahan ditambahan 4 gelas cai
- Bahan digodog atawa dipanaskeun nepi caina kari 2 ¼ gelas
- Cai godogan disaring. Inum 3 kali sapoé. Unggal nginum ¾ gelas.
- 5. Ubar pikeun Ngalancarkeun ASI
Cara Nyieunna :
- Sababaraha lembar daun gedang
- Daun gedang diremes-remes
- Daun nu geus diremes dilayukeun diluhur api
- Tapelkeun daun nu geus dilayukeun diluhur pinareup
- 6. Ubar ngarawat awak sanggeus ngalahirkeun
Cara nyieunna :
- Salembar daun gedang ngora nu masih seger
- Sasendok teh asem seger
- Gula jawa sapotong
- Sakabéh bahan diasupkeun kana panci
- Bahan-bahan digodog ku cai 2 gelas nepi caina jadi sagelas
- Sanggeus tiis cai godogan éta disaring sarta siap diinum.
- 7. Ubar kaki gajah
Cara nyieunna:
- Opat atawa lima lembar daun gedang
- Daun digodog
- Suku dikeueum dina cai godogan nu geus teu panas teuing
- 8. Ubar Jéjéngkoleun
Cara nyieunna :
- Sapertilu palepah daun gedang
- Sapuluh lembar daun kacang panjang
- Genep gagang daun sampeu amis
- Sakabéh bahan dijadikeun hiji
- Sakabéh bahan dikumbah
- Sakabéh bahan ditutu nepi ka lemes
- Bahan ditambah cai ½ cangkir
- Tambahan madu 1 sendok
- Bahan éta diperes jeung disaring. Caina siap diinum. Eueut 1 atawa 2 kali sapoé.
- II. Akar Tangkal Gedang
1. Ubar batu ginjal, radang ginjal, nyeri kandung kemih
Cara nyieunna :
- Tilu ramo akar gedang
- Akar –akar dikumbah
- Akar-akar diteukteuk saperluna
- Potongan-potongan akar digodog ku 4 ½ gelas cai nepi cain jadi 2 gelas
- Sanggeus tiis cai godogan éta disaring
- Tambahan madu
- Siap pikeun dieueuet. Eueutna 3 kali sapoé. Unggal eueut ¾ gelas
2. Ubar dipacok oray
Cara nyieunna :
- Lima ramo akar gedang
- Akar-akar dikumbah nepi ka bersih
- Akar-akar ditutu nepi ka lemes
- Ditambahan cai sacukupna nepi jadi bubur
- Bubur ieu ditempelkeun kana raheut atawa urut dipacok orayna
- Raheut atawa urut dipacok nu geus ditapelan bubur éta dibungkus. Bungkusan diganti sapoé 2 kali
3. Ubar cacing keremian
Cara nyieunna :
- Dua ramo akar gedang
- Tilu sihung bawang bodas
- Dua ramo gula enau
- Bahan-bahan dikumbah
- Bahan digodog ku 3 gelas nepi cai jadi 1 ½ gelas
- Sanggeus tiis, cai godogan disaring
- Eueut 2 kali sapoé. Sakali eueut ¾ gelas
4. Ubar éncok
Cara nyieunna :
- Dua ramo akar gedang
- Daun jeruk nipis 1/3 keupeul
- Sapertilu keupeul daun ketepeng cina
- Sapuluh lembar daun seureuh
- Sapertilu keupeul daun samiloto
- Hiji ramo kulit kayu tija
- Dua ramo akar kepayang
- Tilu ramo akar kelintang
- Sapuluh céngék
- Sakabéh bahan dikumbah
- Sakabéh bahan ditutu nepi ka lemes
- Hasil tutuan dikeueuem dina alkohol 1 liter salila 7 hari
- Sanggeus cukup dikeueum, bahan diperes jeung disaring
- Cai hasil peresan jeung saringan digosokeun jeung diurutkeun dina bagian nu nyeri. Lakukeun 2-3 kali sapoé
- III. Siki Gedang
- 1. Ubar huisan saencan waktuna
Cara ngajieunna:
- tilu puluh siki gedang.
- siki disangrai.
- siki gedang nu geus nang nyangrai ditutu nepi bubuk.
- tambahkeun minyak kalapa sasendok.
- aduk nepi ka rata.
- racikan éta tuluy digosokeun kana kulit sirah nu aya huisan.
- 2. Ubar cacing gelang
Cara nyieunna :
- Siki gedang 2 sendok
- Siki gedang dikumbah
- Siki ditutu nepi ka lemes
- Ditinyuh ku cai panas ½ cangkir jeung tambahan 1 sendok madu
- Inum waktu keur haneut kénéh.
- 3. Ubar Panas
Cara nyieunna :
- Siki gedang sacukupna
- Siki gedang ditutu nepi ka lemes
- Tambahan cuka sacukupna
- Dipaké pikeun ngabalur awak nu panas
- IV. Buahna Gedang nu Asak
- 1. Ubar hésé miceun atawa maag
Cara ngajieunna:
- buah gedang nu asak dina tangkal.
- gedang dipesék.
- gedang dikumbah ku cai asak nu ditambahan uyah.
- gedang dikereutan.
- dahar 2 poé sakali.
- 2. Ubar teu nafsu dahar
Prosedur nyieunna sarua jeung nu ngagunakeun daun gedang, nya éta nu dijelaskeun diluhur, nu béda nya éta bahanna nya éta ngagunakeun buah gedang.
- V. Geutah Gedang
- 1. Ubar Jarawat
Cara ngajieunna :
- Geutah gedang ngora
- Geutah diusapkeun kana jerawat
- Tong nepi ka geutah keuna kana panon
- Mun geutah gedang kana panon buru-buru dikumbah ku cai gula.
- Ubar Kabeuleum
Cara nyieunna :
- Geutah gedang ngora
- Geutah diusapkeun di tempat nu kabeuleum. Khasiatna nya éta pikeun ngaleungitkeun nyeri sarta nyegah munculna lepuh-lepuh.
Patalina Obat-obat tradisional jeung Folklor
Nilik kana sumebarna ubar tradisional di kalangan masarakat Sunda anu kacida réana, mun seug di susud bisa dipaluruh ngeunaan cara nyebarkeun atawa népakeun pangaweruh ngolah obat ieu ti generasi ka generasi penerusna. Dina tilikan folklor obat-obat tradisional mangrupa wangun folklor non lisan. Hal ieu dilantarankeun penyebaran ubar tradisiobal leuih disinekelkeun kana barang (wangun non lisan) hasil obat anu ngalaman prosés olahan (meramu). Padahal teu nutup kamungkinan, dina cara nepakeunna mah teu leupas tina unsur lisan, dina mamatahan jeung ngajéntrékeun sangkan nu narima pangaweruh bisa leuwih ngarti tur leuwih tapis deui.
Pewarisan obat-obat tradisional mun seug diteuleumann leuwih jero mibanda ciri-ciri anu teu béda jauh jeung ciri-ciri folklor. Saperti halna ubar tradisional mangrupa hasil warisan ti kolot-kolot saméméhna, sifatna tradisional, loba varian-varianna (gumantung kanu nyieunna), teu kapaluruh saha nu mimiti nyieun atawa nu manggihanana (anonim), hirup dina wangun nu boga pola nu tangtu (saperti dina cara ngolahna), ngandung fungsi-fungsi nu tangtu (ngubaran nu gering), polos atawa sederhana, sarta ubar tradisional mangrupa milik umum (bersama). Tina kamiripan ciri-ciri diluhur, sacara otomatis obat-obatan tradisional mangrupa salasahiji bagian tina folklor anu nepi ka kiwari masih kénéh aya wujud jeung masih di gunakeun ku masarakat.
Kacindekan
Ubar tradisional nya éta ubar nu diolah sacara tradisional, diwariskeunna sacara turun-tumurun, saperti resép karuhun baheula, adat-istiadat, kapercayaan atawa kabiasaan daérah éta sorangan. Cara ngolah ubar tradisinal kawilang basajan, aya anu ngan ngagunakeun hiji bahan, sarta aya ogé nu dicampur jeung bahan séjénna. Jenis-jenis ubar tradisional dumasar kana bahan tina tutuwuhan nu di gunakeun aya anu bahan asalna tina daun, kembang, siki, akar, beuti jeung kulit tutuwuhan.
Ubar tradisional bisa kapaluruh dina gedang. Gedang mangrupa salsahiji tutuwuhan anu réa jaradi di tatar sunda. Gedang kacida gedé mangpaatna ti mimiti daun, akar, siki, nepi ka geutahna. Ubar tradisional samodél kitu sacara umum mangrupa bagéan tina folklor anu nepi ka kiwari masih sumebar dina kahirupan masarakat.
Daftar Pustaka
Agustin, Widi. 2001. Pepaya sebagai Obat Tradisional. Jakarta. PT. Balai Pustaka (Persero)
Danadibrata. 2006. Kamus Basa Sunda. Bandung. PT. Kiblat Utama.
Danandjaja, James. 2002. Folklor Indonesia. Jakarta. PT. Pustaka Utama Grafiti
Marjo, Y.S. 1990. Aneka Resep Obat Kuno Mujarab.Surabaya. Bintang Timur
Muji, Musaro. ? . Resep Pusaka Tradisional Madura. Jakarta. ?
Murningsih. 2001. Budidaya Tanaman Berhasiat Obat Bagi Anak Luar Biasa. Jakarta. PT. Balai Pustaka (Persero)
- § Kelompok 9:
- Mahasiswa jurusan Pendidikan Bahasa Daerah
Globalisasi VS Kadaharan Sunda[i]
Ku: Kelompok 7[ii]
Abstrak
Zaman kiwari anu kasebutna zaman modern atawa globalisasi, geus loba pisan pangaruhna kana sagala aspék, ti mimiti téhnologi, budaya, agama, pulitik nepika hal anu kawilang leutik nya éta kadaharan geus beunang ku pangaruh globalisasi. Conto leutik dina kadaharan has urang Sunda geus loba pisan parobahan, ti mimiti resép nepi ka panyajian geus ngalaman parobahan. Surabi anu ku urang sok dijadikeun mumuluk ari isuk-isuk geus naék darajat anu biasana mung saukur tipung beas jeung kalapa, ayeuna mah geus loba rupana ti mimiti rasa coklat, keju, strawberry jeung sajabana.
Tangtuna baé éta mangrupa hiji bukti anu nyata ku ayana kamajuan zaman atawa ceuk istilah kerenna mah pangaruh globalisasi. Ku kituna kumaha carana kadaharan urang Sunda anu bisa dipertahankeun kahirupanana dina kaayan anu sakitu ngaglobalna.
Key word (kecap konci): kadaharan, pangaruh globalisasi, kamajuan jaman.
Pangjajap
- Kasang Tukang
Folklor nya éta kabudayaan atawa kabiasaan nu biasa dipaké di masarakat. Salasahiji bagéan tina folklor nya éta kadaharan. Kadaharan mangrupa wangun folklor non lisan nu aya di masarakat. Naon waé pasakan jeung kadaharan nu aya di masarakat nu patalina jeung tradisi, asup kana folklore. Nginjeum istilah tina hiji iklan kadaharan yen kadaharan saukur pasakan tapi geus jadi tradisi, hal ieu bener ayana kusabab dina kadaharan urang Sunda lain ngan saukur pikeun ngawaregkeun beuteung hungkul, tapi aya fungsi nu kakandung dina éta pasakan. Contona waé bubur lolos nu dipaké dina upacara adat nungguan kalahiran, ieu kadaharan dijieun jeung dibentuk supaya gampang pisan ngadaharna. Hal ieu jadi harepan sangkan indung anu ngandung gampang atawa lungsur-langsar dina ngalahirkeun budakna. Salian ti éta, kadaharan geus jadi hiji tradisi, kadaharan geus jadi kabeungharan budaya Sunda nu kacida unikna. Lebar temen saupama kadaharan urang Sunda geus euweuh di alam Sunda sabab kagéléng ku jaman modern. Ku sabab eta loba urang Sunda nu kréatip, manéhna ngahijikeun kadaharan tradisional urang Sunda jeung kadaharan modern, bari jeung teu leupas tina cirri aslina. Contona tina kakréatipan urang Sunda nya éta: ciréng isi, singkong kéju jrrd.
- Watesan Masalah
Dina jurnal ieu aya sababaraha hal anu bakal dipedar diantarana, nya éta:
a) rupa-rupa kadaharan Sunda
b) pangaruh globalisasi kana kadaharan Sunda
c) toponemi (asal-muasal ngaran) kadaharan Sunda
- Globalisasi VS Kadaharan Sunda
Salasahiji kadaharan bakal diaku ku para panguasa pasar anu luas tur ku masarakat umumna, lamun éta kadaharan téh nyumponan faktor panangtu ajén organoleptik anu ngawengku rasa, aroma jeung tampilan.
Rasa jeung aroma ditangtukeun ku bahan baku, sedengkeun panampilan ditangtukeun ku kreativitas anu masak dina ngarancang wangun jeung komposisi warna anu unik dina kemasanana. Ku kituna hiji produk bakal luas ambahan bisnisna jeung ditarima ku masarakat ti unggal nagara.
Dina hiji kasus produk kadaharan ngawasa pasar dunia, saperti conto anu konkrit di urang nya eta ngajamurna restoran-restoran atawa café-café anu ngajualan kadaharan bangsa deungeun. Misal hot dog, spaghetti, hamburger, kebab, jsb. Ku kituna tangtuna baé pangaruh globalisasi téh gedé pisan pangaruhna kana kadaharan Sunda (hususna) jeung kadaharan Indonesia umumna.
Ayeuna geus kabuktian dina masakan-masakan Sunda geus ngalaman anu ngarana modifikasi, misalna surabi anu urang apal dijieunna tina tipung beas anu rasana mung saukur gurih jeung amis, ayeuna mah geus ngalaman modifikasi timimiti rasa kéju, coklat, cheres, strawberry, jsb. Teu saukur dina modifikasi rasa hungkul anu ngalaman parobahan tapi dina masalah panyajian atawa kemasan, ku ayana globalisasi loba kadaharan sunda anu dimodifikasi, conto karedok anu biasana dibungkus make daun cau ayeuna mah geus teu dipaké, di jaman ayeuna mah bungkus karedok téh geus méwah ngagunakeun wadah tina plastik anu unik.
Ku ayana perbauran kahirupan antara séké sélér jeung séké sélér séjéna, nyababkeun ayana modifikasi dina rupaning folklor , kaasup kadaharan.hal ieu ogé dialaman ku kadaharan sunda nu kiwari mah geus loba ngalaman modifikasi dina hal:
- Bahan, dina jaman kiwari loba kadaharan-kadaharan sunda anu ngagunakeun bahan-bahan zat kimia, saperti pecin (penyedap), pangawét, pemanis buatan, cuka, jrd.
- Cara ngolahna, anu awalna dina prosés ngolah kadaharan sunda masih tradisional ayeuna mah geus ngagunakeun alat-alat éléktronik saperti: mixer, kompor gas anu baheula mah masih kénéh masak ngagunakeun hawu jeung songsong.
- Kemasan (bungkusan), loba dahareun sunda anu geus teu orisinil deui dina cara panyajianna, misalna anu tadina dibungkus maké daun cau ayeuna mah geus teu usum deui ngagunakeun hal-hal saperti kitu.
Contona deui kadaharan anu ngalaman modifikasi nya éta kadaharan singkong kéju, kadaharan ieu bahan dasarna sampeu dihijikeun jeung kéju, nu saacana mah dua kadaharan ieu saperti bumi jeung langit, atawa kacida pisan jauhna. Tapi sanggeus ayana pangaruh globalisasi ditambah ku daya kréatipitas urang Sunda, dua kadaharan ieu dihijikeun nepika ngahasilkeun hiji wanda kadaharan anyar tina sampeu, nyaéta singkong keju téa.
Ku ayana modifikasi éta ngajadikeun kadaharan sunda kiwari geus teu bener-bener nyunda, sok sanajan di réstoran-réstoraan nu make ngaran réstoran sunda, tapi teu bisa dijadikeun cecekelan yén réstoran éta ngajamin kadaharan sunda 100% nyunda, sabab geus aya modifikasi-modifikasi boh dina bahan, cara ngolahna, atawa kemasana (cara nyajikeunana). Dina hartian ésénsi nu dikandung ku éta kadaharan téh geus teu nyunda.
- Klasifikasi Kadaharan Sunda
Lamun urang rek ngabagi-bagi kadaharan Sunda, urang bisa nitenan tina sababaraha aspek tilikan, diantarana:
1) Dumasar kana ngaranna, kadaharan Sunda lamun ditilik tina ngaranna bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Akronim: cilok, comro, cimol, gehu, cireng, peucang, jrd.
b) Bahan: cilok (aci), comro (oncom), gehu (toge jeung tahu), jrd.
c) Taya hubungan: sorabi, kelepon, koci, papais, jrd.
2) Dumasar kana kemasana, kadaharan Sunda lamun ditilik tina kemasana bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Daun: leupeut, bacang, koci, papais, jrd.
b) Plastik: dodol, cingcaw, wajit, jrd.
c) Teu Pake: bala-bala, gehu, cilok, comro, basreng, jrd.
3) Dumasar kana olahana, kadaharan Sunda lamun ditilik tina olahana bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Digoreng: cireng, basreng, bala-bala, gehu, jrd.
b) Disangray: kacang, kurupuk miskin, sangray aron.
c) Dibubuy: boled, sampeu, hui.
d) Diseupan: papais, koci, leupeut, bacang, jrd.
e) Dipais: lauk cai, hayam, tahu, jrd.
f) Dibeuleunm: lauk, boled, sampeu.
4) Dumasar kana tempatna, kadaharan Sunda lamun ditilik tina asal tempatna diantarana:
a) Kecap Majalengka asalna ti Majalengka
b) Dodol Garut asalna ti Garut
c) Peuyeum Bandung asalna ti Bandung
d) Tahu Sumedang asalna ti Sumedang
e) Nasi jamblang asalna ti Jamblang (Cirebon)
- Toponimi (asal-muasal ngaran) Kadaharan Sunda
Aya sababaraha kadaharan sunda anu dingaranan dumasar kana bahan jeung cara nyajikeunana, dihandap ieu baris ditataan sababaraha kadaharan sunda anu ngaranna dumasar kana bahan, cara ngolah atawa nyajikeuna, jeung tempat, nya éta:
1) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar Kana Bahanna
- Cingcaw bahanna tia daun cingcaw
- Gulali bahanna tina gula
- Géhu bahanna tina togé jeung tahu
- Tutug oncom bahanna tina oncom jeung sangu
- Cipuk bahanna tina aci jeung kurupuk
- Rangginang bahanna tina béas ketan
2) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar kana Cara Ngolahna atawa Cara Nyajikeunana
- Cilok hartina aci anu dicolok
- Misro harina amisna di jero
- Comro hartina oncomna dijero
- Ciréng hartina aci digoréng
- Colénak hartina dicocol énak
- Peucang hartina sampeu jeung kacang
- Gehu hartina togé jeung tahu
- Sukro hartina suuk di jero
- Basréng hartian baso digoréng
- Cipuk hartina aci kurupuk
- Cimol hartina aci digemol
3) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar kana asal wewengkon (tempat)
- Kecap Majaléngka asalna ti Majaléngka
- Dodol Garut asalna ti Garut
- Peuyeum Bandung asalna ti Bandung
- Taleus Bogor asalna ti Bogor
- Tahu Sumedang asalna ti Sumedang
- Tarasi Cirebon asalna ti Cirebon
- Tauco Cianjur asalna ti Cianjur
- Wajit Cililin asalna ti Cililin (Bandung)
- Kue moci asalna ti Sukabumi
- Peuyeum ketan kuningan asalna ti kuningan
- Galéndoh Ciamis asalna ti Ciamis
- Empal gentong asalna ti Cirebon
- Simping Purwakarta asalna ti Purwakarta
- Nasi jamblang asalna ti Jamblang (Cirebon)
- Asinan asalna ti Bogor
- Borondong asalna ti Ciparay (Bandung)
- Gurilem asalna ti Cililin (Bandung)
- Rupa-rupa Kadaharan Sunda
Kadaharan Sunda kaasup “lalab jeung sambel” mangrupa kabudayaan dina kahirupan masarakat di kawasan Pasundan, eta kadaharan the geus panjang ditaratas ku karuhun urang Sunda baheula. Lamun urang Sunda geus lila ka hiji wewengkon, kasonoanna ka kadaharan Sunda tangtu moal leungit, atawa ngurangan loantaran ku lingkungan anu geus béda jeung wewengkonna baheula di tatar Sunda.
Misalna anu kajadian ka sababaraha jalma urang Sunda anu hirupna sukses di kota métropolitan (Jakarta), maranéhanana sanajan mindeng dahar dahareun méwah di luar negeri, tapi haténa mah teu bisa dibohongan kana kasonoana kana kadaharan Sunda.
Dihandap ieu baris ditataan sababaraha kadaharan urang Sundadi antarana:
1) Comro atawa combro nyaéta kadaharan has ti Tatar Sunda. Comro dijieun tina parudansampeu saterusna eta bahan buleud atawa “lonjong” anu bagian jerona dieusian sambel oncom nu saterusna digoréng, kunaon bet comro? Eta the singgetan tina oncom di jero.
2) Cilok atanapi aci dicolok eta ge kadaharan asli ti Tatar Sunda. Cilok dijieunna tina tipung aciwungkul atawa dicampur sareng tarigu terus dicampur cai tuluy dikulub. Pikeun nambahan rasa, umumna adonanna ditambahan bungbu, tai ogé uyah wungkul.
Ayeuna aya istilah anyar cilok gaul, nyaeta cilok anu aya eusina. Eusian bisa rupa-rupa, misalna:abon, sosis, gajih, urat, endog puyuh, jeung sajabana. Cilok biasa didahar jeung sambel kacangsareng kécap.
3) Ciréng wancahan tina aci digoréng, nyaéta kadaharan nu ilahar di Sunda, dijieun tina acisampeu, dibungbuan, tuluy digoréng.
Cara nyieun
Aduk tipung jeung cai, pedes, jeung uyah nepi ka rata. Tambahan ku bahan séjénna, galokeun sing rata. Goréng saséndok-saséndok nepi koneng jeung garing.
4) Koci nyaéta hiji katuangan nu ilahar kapendak di wewengkn pulo Jawa, didamelna tina ketanaya eusina ti parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran kacang hejo sareng gula beureum, dibungkus ku daun cau. Di Madiun, Jawa Timur, koci katelah mbel-mbelan.
Bahan dasar
Bahan dasarna nyaéta adonan ketan jeung gula beureum (kawung) minangka kulitna, minangka eusina tina campuran parudan kalapa jeung gula beureum atawa campuran sari kacang héjo jeung gula beureum. Ari bungkusna, nyaeta daun cau. Bahan pangleuleueur nyaéta minyak kalapa.
Ngokolakeunana
Ngasakan ieu kadaharan téh ku cara diseupan (maké aseupan dina sééng atawa maké langseng).
Bentuk jeung rasa
Bentuk koci nyaéta limas (wangun ruang anu sisina opat segi tilu, bagian handapna segi opat.
Wanci nyieuna
Ari baheula mah koci teh sok dijieun dina waktu bulan puasa nyedek ka lebaran Syawal atawa nyedek ka lebaran Rayagung, tapi ayeuna mah iraha waé ogé sok dijieun, kasup dina hajatan.
5) Misro nyaéta kadaharan has ti Tatar Sunda. Misro dijieun tina parudan sampeu anu dibuleud-buleud lonjong sarta bagian jerona dieusian gula beureum nu saterusna digoréng. Alatan éta pisan kadaharan dingaranan Misro anu mangrupa singgetan tina amis di jero (basa Sunda). Ieu kadaharan leuwih ngeunah lamun didahar mangsa masih kénéh haneut.
6) Oncom nyaéta kadaharan tina kacang anu di-fermentasi-keun. Oncom mangrupakeun kadaharan has rahayat di Indonésia. Loba kamonésan tina oncom, diantarana oncom bisa jadi deungeun sangu ku jalan dipais, dibobotok, digoréng biasa, atawa dipasak jeung ulukutek leunca. Oncom bisa oge dikokolakeun jadi kiripik oncom.
Jenis oncom
Sacara garis badag, oncom aya dua rupa, nyaéta:
- Oncom beureum, ilaharna dijieun tina hampas tahu, nyaéta kacang kadelé nu geus dicokotprotéinna nalika nyieun tahu. Ku kituna, nu dijieun oncom teh mangrupa sésa nyieun tahu. Oncom jenis ieu nyieunna dibantuan ku jamur Neurospora sitophila.
- Oncom hideung, ilaharna dijieun tina bungkil suuk, nu kadang-kadang dicampuran ku hampas (onggok) sampeu atawa tipung sampeu, supaya téksturna leuwih alus jeung leuwih hipu. Bungkil suuk mangrupa hampas tina suuk nu geus dicokot minyakna ku cara diperes atawa diékstraksi Oncom hideung nyieunna dibantuan ku jamur Rhizopus oligosporus.
.
Kandungan gizi
Sanajan bahan-bahan oncom mangrupa panyésaan, tapi tina segi gizi mah masih kénéh padet ku gizi, nu matak kacida lebarna lamun heug dipiceun atawa ukur dibikeun ka ingon-ingon téh.
Bahan baku séjénna nu diperlukeun nalika nyieun oncom nyaeta kapang. Kapang oncom bisa ngaluarkeun enzim lipase jeung protéase nu aktip salila prosés férmentasi tur nyekel peranan penting dina ngawincik pati jadi gula, ngawincik bahan-bahan dinding sél kacang, ngawincik lemak, sarta ngawangun alkohol saeutik tur mangrupa-rupa éster nu bauna enak.
Loba jalma nu kurang ngahargaan oncom tibatan hasil ngokolakeun kakacangan lianna, saperti tahu atawa témpé. Hal ieu teh alatan oncom dijieunna tina hampas tahu atawa suuk. Padahal, sabenerna mah oncom miboga ajén jeung kualitas gizi nu alus minangka hasil tina prosés férmentasi. Lamun dibandingkeun, oncom bungkil suuk mibanda protéin, lemak jeung padetan nu ngaleyur leuwih loba tibatan oncom hampas tahu.
Ku ayana prosés férmentasi, struktur kimia bahan-bahan nu tadina kompléks, bakal kawincik jadisenyawa-senyawa nu leuwih basajan tug nepika leuwih gampang dicerna jeung dimangpaatkeun kuawak manusa. Proses férmentasi ku kapang ogé ngahasilkeun rasa nu dipikaresep ku konsumén.
7) Rangginang (atawa raginang, ranginang, basa Indonésia: rengginang, rengginang) mangrupakadaharan nu kasohor di Indonésia. Teu sirikna di unggal wewengkon, utamana di Pulo Jawa, miboga kamonésan ranginang gumantung kana wewengkonna masing-masing.
Kagunaan rangginang
Rangginang bisa didahar langsung, minangka susuguh keur sémah boh di imah boh dinu kariaan, atawa bisa ogé keur deungeun sangu.
Rupa-rupa rangginang
- Dumasar rasana, rangginang aya nu asin jeung amis. Nu pangilaharna mah rangginang asin.
- Dumasar bentukna, wangun rangginang bisa rupa-rupa, gumantung citakannana, bisa buleud atawa kotak, kadang-kadang henteu dicitak ku citakan, mung diréka-réka ku leungeun waé.
- Dumasar ukurannana, euweuh babagian ranginang nu pasti dumasar kana ukurannana, tapi rangginang bisa variatif ti ukuran pangleutikna nu diaméterna kurang leuwih tilu sénti, nepikeun ka rangginang-rangginang gede nu leuwih ti sapuluh sénti.
- Dumasar nu nyieunna, rangginang bisa dibagi jadi rangginang jieunan sorangan (biasana ibu-ibu di imah sorangan keur nyuguhan sémah atawa kadaharan sapopoé, nyieunna maké parabot saayana, citakannana kadang-kadang ukur dijieun tina awi), sarta rangginang jieunan pabrik (kiwari pabrik rangginang loba di mana-mana kalayan maké citakan nu leuwih hadé)
Bahan ranginang
Ranginang dijieun tina béas ketan anu diseupan sareng dibungbuan. Bungbuna bisa rupa-rupa gumantung kana rasa nu dipikaresep. Pikeun ranginang asin, uyah, bawang bodas jeung sajabana tangtu dibutuhkeun. Kadang-kadang ditambahan tarasi. Keur raginang amis, tangtu kudu makégula.
8) Tahu Sumedang nyaéta tahu nu asalna ti Sumedang, Tatar Sunda. Ieu tahu biasana digoréng nepi ka rada garing, semu coklat, tur asin. Cocog lamun didahar jeung lontong. Sanajan asalna ti Sumedang, tahu ieu kiwari geus loba dijieun di wewengkon lianna di Indonésia.
9) Sambel nya éta kadaharan anu dijieunna tina bahan-bahan, boh tutuwuhan saperti céngék, bawang, jahé, cikur, tarasi (ieu mangrupa bahan utama), oncom, jsb.
Sababaraha jenis sambel anu geus umum pikeun coéleun di masarakat Sunda, nya éta:
a) Sambel Tarasi
Pikeun meunangkeun sambel tarasi anu hadé, kudu dipilih jenis tarasi anu kualitasna alus. Sabab tarasi ogé aya sababaraha jenis.
Bahan pikeun ngieun sambel tarasi tangtuna wae tarasi, boh digoréng, dibeuleum atawa diseupan, terus céngék, bawang, uyah, gula (umumna gula beureum), jeung asem (pikeun panguat rasa jeung aroma anu has).
b) Sambel Oncom
Bahan pikeun nyieun sambel oncom diantarana: oncom (rék digoréng, dibeuleum, atawa langsung atahna), uyah, gula, kencur, cabé rawit, bawang beureum, bawang bodas, sarta asem.
c) Sambel Kemiri (muncang)
Bahan pikeun nyieun sambel kemiri (muncang) nya éta: ésé muncang (digoreng atawa dibeuleum), uyah, cabé rawit, gula beureum, tomat, jeung bawang beureum.
Tabel 1 : Kadaharan Sunda Sacara Alfabeth
- kacindekan
kadaharan lain waé dipandang salaku hal pikeun nohonana kabutuhan fisik manusa, tapi tina tilikan folklor, kadaharan mangrupa cicirén kabudayaan hiji séké sélér bangsa nu ngagambarkeun karakteristik bangsana, kahirupan sosialna, kaayaan jeung sumber daya alamna, sarta tradisi nu dianut ku maranéhna.
Ngaran-ngaran kadaharan di sunda lolobana nyokot tina ngaringkes tina bahan kadaharan (akronim), cara nyieuna atawa ngolahna jeung tempat asalna, misalna cingcaw anu bahanna tina daun cingcaw, comro (oncom dijero) jeung peuyeum Bandung, kécap Majalengka, jrd.
Kadaharan mangrupa hal nu ésénsial pikeun ngadukung kabudayaan hiji séké sélér bangsa. Hal ieu misalna bisa katitén tina upacara adat/ritual nu ngagunakeun kadaharan pikeun ngalaksanakeunana. Upamana waé dina hiji ritual parupuyan sok ngagunakeun cikopi, dawegan, bakak hayam jeung kadaharan téh mangrupa bagéan tina folklor. Hiji séké sélér nu teu bisa dipisahkeun tina kahirupan. Sok sanajan kitu, sakumaha foklor liana, kadaharan dina hiji séké sélér mungkin waé silih pangaruhan jeung kadaharan séké sélér séjenna, bahkan teu ngajadikeun hal nu mustahil hiji kadaharan nu mangrupa bagian tina hiji séké sélér, bisa leungit alatan kedéséh ku kadaharan séké sélér séjénna. Hal ieu nu geus karandapan ku kadaharan sunda kiwari. Dimana kadaharan sunda geus ngalaman parobahan alatan modérnisasi sarta kadéséh ku kadaharan modérn nu lolobana ti nagara deungeun.
- Daftar Pustaka
Danandjaja, James. 2002. Folkor Indonesia. Jakarta: Grafiti.
Ekadjati, Edi S. 1995. Kebudayaan Sunda. Jakarta: Pustaka Jaya
Mariko, Arata. 2001. Masyarakat Petani Sunda dan Acara Makan Bersama. Bandung
Sabana, Setiawan. 2001. Kemasan Makanan Tradisional di Jawa Barat. Bandung
Suriawiria, Unus. 2001. Makanan Sunda. Bandung


c: text/html

text:
Batako
Batako, tras, téraso,téras nya éta sabangsa semén tina taneuh, lamun dicampur apu terus dicaian sok jadi teuas[1].Batu bata nya éta batuan anu dijieunna tina taneuh hideung atawa taneuh beureum[2]. Bahan bakuna nya éta taneuh liat pertanian anu diséwa ku pihak pangrajin batu bata atawa pengepul anu perjanjianana taneuh éta diséwa jang dicokot taneuhna[2]. Tapi aya ogé pengepul anu miboga taneuh pertanian sorangan nepi ka teu kudu nyéwa ka jalma séjén[2].
Cara nyieun Batako[édit | sunting sumber]
Anapon cara nyieun batako mimitina ngali taneuh, dituluykeun ku nyampurkeun éta taneuh anu ditambahan ku bahan baku séjénna anu satuluyna asup kana prosés nyitak, ngagaringkeun, ngaduruk jeung niiskeun batako[2]. Sangkan leuwih jéntré prosés nyieun batu basa bisa digambarkeun kawas ieu dihandap:
1. Nataharkeun bahan maksudna aya atawa henteuna taneuh hideung atawa taneuh beureum nepi ka jang prosés satuluyna bisa dilakonan kalawan lancar[2]. Teu sakabéh taneuh bisa dipaké, anu dipaké jadi bahan baku nya éta taneuh anu miboga unsur nu alus, biasana taneuhna nya éta taneuh anu karék bérés dipelakan paré atawa taneuh sawah[2].
2. Ngokolakeun bahan baku jeung bahan séjénna anu dipaké rupa-rupa luyu jeung pangalaman anu dipiboga ku masing-masing daérah, contona ''sekam'' jeung lebu[2]. Bahan bakuna dicampur jeung bahan séjénna anu dibéré cai saeutik, sanggeus kitu disitak dina citakan anu dijieunna tina kai anu gedéna geus disaluyukeun tuluy digaringkeun di luar rohangan jeung dipoé[2].
Mangpaat Batako[édit | sunting sumber]
Batu bata nya éta bahan bangunan anu loba mangpaatna, nya éta:
1. bahan jang ngamimitian ngagali taneuh, dituluykeun ku nyampurkeun jang nyieun bangunan[2].
2. bahan jang nyieun pot kembang[2].
3. bahan jang nyieun endog asin[2].

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cara memasak manisan kolang kaling dengan sirup
Wednesday, June 11, 2014
bahan -bahan sebagai berikut:
1.1/2 kolang kaling
2.1liter air
3.1/4 gula putih(menurut selera)
4.3 tutup sirop marjan(koko pandan)
Cara memasak
1. Cuci kolang kaling,lalu rebus sampai mendidih
2. Masukkan gula putih dan sirop.tunggu sampai 1/2 jam,
3. Lalu angkat,kalau biar lebih seger masukkan ke dalam kulkas biar dinggin.
4. Lanisan kolang kaling siap di hidangkan .
Nb.karena keluarga saya suka yang banyak airnya
Jadi airnya tidak saya asatkan/habiskan.
Ini saya tuliskan resap untuk membuat manisan. resep semur telur semur jengkol resep sayur sop resep perkedel kentang bumbu sayur sop resep bubur kacang hijau resep misoa resep cilok resep bubur kacang ijo tempe bacem semur telor resep kentang balado resep cireng resep keripik sukun resep sawi putih resep ayam serundeng semur telur resep semur jengkol resep kacang kedelai goreng singkong goreng resep rempeyek renyah dapur mba asri cara membuat singkong goreng empuk resep tumis bayam resep tumis kangkung resep rempeyek kacang renyah hunkwe resep lupis cara membuat cireng resep rempeyek resep misoa goreng resep nasi goreng terasi resep bala-bala bacem tempe semur daging betawi keripik pisang resep gorengan tempe resep dapur mbak asri gandasturi sambal terong resep pergedel kentang nasi goreng terasi resep semur telor resep bandeng bumbu bali cara buat cilok resep membuat peyek kacang cara membuat cilok asinan mangga resep onde-onde ketawa resep sambal pecel lele resep cumi saus padang resep membuat rempeyek yang renyah resep terong resep ayam bacem resep sup sayur resep masakan misoa resep ayam goreng serundeng resep kue mendut cara membuat rempeyek renyah resep gulai daun singkong cara membuat gandasturi resep masakan rumah cara membuat kripik sukun cumi saus padang resep sayur oyong resep gandasturi resep puding nangka resep hati ampela cara memasak bubur kacang hijau tumis kangkung sederhana resep dari misoa resep tepung krispi resep telor ceplok kecap aneka resep gorengan membuat singkong goreng renyah sambal kelapa recep cilok blog resep masakan resep opor ayam kuning rujak buah resep kangkung terasi gandas turi membuat gorengan tempe sederhanabumbu semur jengkol singkong goreng pulen resep masakan serundeng ayam belut resep rujak buah dapur mbk asri kluban cilok resepi cara buat mie tiau cara membuat peyek resep berkedel kentang resep mie goreng tiram resep terong sambel ayam goreng serundeng model dan harga cetakan serabi


text:
Ramatloka
Ramatloka (tina ramat jeung loka, Ing. website) nyaéta sakumpulan ramatkaca (webpage), nyaéa dokumén HTML/XHTML nu bisa dibuka ngaliwatan HTTP na Internét. Kaca-kaca ramatloka dibuka tina akar umum (common root) URL, imahkacana (homepage), nu biasana aya/diteundeun dina server fisik nu sarua. URL nyusun kaca-kacana dina rupa hambalan-hambalan/hirarki, najan hyperlink di antarana nangtukeun kumaha nu maca nangkep struktur beuleugeunjeurna sarta kumaha lalu lintas ramat (web traffic) ngalir di antara bagian-bagian lokana.
Sababaraha (bagian) ti ramatloka merlukeun daptar, nu kudu dibayar, misalna, unggal bulan, atawa gratis. Contonya nyaéta loka-loka pornografi Internét, warta, judi/kaulinan, jeung loka nu nyadiakeun data pasar modal real-time.


text:
Badak heuay : potongan wangunan saung anu teu make wuwung, pasambungna hateup tukang jeung hareup saperti badak keur heuay
Capit Gunting : potongan wangunan imah anu tungtung suhunanana make awi atawa kai dicagakkeun kawas gunting rek capit
Julang ngapak : potongan wangunan imah nu dihareup jeung ditukangna make sorondoy kawas janjang julang keur negpak
Parahu kumureb : potongan wangunan imah nu suhunanana mirupa parahu nangkub
Suhunan jolopong : potongan wangunan imah anu suhunanana ngajolopong manjang, sok aya nu nyebut oge suhunan panjang atawa gagajahan
Tagog anjing : potongan wangunan saung anu meh samodel jeung potongan badak heuay ngan tungtung usukna patepung jeung tungtung usuk nu hareup, jadi wangunna ngeluk, kawas anjing keur nagog atawa keur jogo, sok aya nu nyebut oge jogo anjing.
Conto gambar:
Can aya…
NGARAN-NGARAN BABAGIAN IMAH


text:
Sungsum tulang
Sungsum tulang atawa sungsum ("medulla ossea") mangrupakeun jaringan anu ngeusi solobong na tulang-tulang badag. Sungsum téh tempat dijieunna sél-sél getih. Sungsum tulang ngandung dua tipe sél stém: hémopoiétik (nu bida ngahasilkeun sél-sél getih) jeung stromal (nu bisa ngahasilkeun lemak, kartilage jeung tulang). Sél stém stromal bisa robah jadi rupa-rupa jaringan, misalna jaringan saraf. Sél stém hématopoiétik ngahasilkeun tilu kelas sél getih nu aya dina sirkulasi: leukosit, sél getih beureum (éritrosit), jeung platélét (trombosit).
Jaringan sungsum, tempat dibentukna sél stém pluripoténsial hémopoiétik, disebut "jaringan myéloid".
Daptar eusi
Salaku dahareun[édit | sunting sumber]
Sungsum ogé mangrupakeun bahan pangan, boh dituang salaku campuran dina gulé, ogé pikeun ngabeungharan rasa sop. Sungsum ngandung protéin sarta beunghar ku lemak teu jenuh nu bisa nurunkeun kadar koléstérol LDL, sahingga dianggap bisa ngurangan résiko katarajang panyakit jantung koronér. Najan kitu, pangaruh kana kaséhatan anu sabenerna mah can kanyahoan.
Baca ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Bone marrow, Wikipédia édisi basa Inggris per 19 Nopémber 2005


text:
Jumat, 24 Februari 2012
contoh naskah pidato Kanggo Patandang ……….. PASANGGIRI BASA , SASTRA SARENG SENI SUNDA
Bismillahir rohmannir rohim
Assalamu’alaikum warohmatullohi wabarokatuh
Sampurasun ……………..!!
Sugrining Puji rawuh rasa syukur langkung ti payun dihaturkeun kahadirat Alloh Illahi Robbi ,anu murběng alam , anu parantos maparinan mang pirang-pirang kani’matan ka urang sadaya,terutami ni’mat Islam sareng Iman tug dugi ka danget ieu urang tiasa patepung lawung patepang raray dina raraga ngamumulě tur ngaraksa budaya ki Sunda.
Solawat miwah salam mugia tetep digolontorkeun ka jungjunan alam rosululloh solollohu alaihi wasalam ka para sohabatna, ka kulawargina oge ka urang sadaya salaku umatna tug dugi ka akhir jaman. Amin ya robbal ‘alamin.
Para wargi hormateun sim kuring,
Sakumaha anu parantos kauninga ku urang sadaya ti dinten ka dinten , nguntuy minggu ,mapay bulan, ganti taun těh , masarakat urang teu aya kendatna ditaragal ku kabudayaan deungeun .Dina leresan ieu tangtos katitěnan sarta karaos pisan ku urang, kumaha parobahan parobahanana,ti kawit tingkah laku,basa sareng budaya ki Sunda geus loba nu ditinggalkeu ku urang Sundana. Sok komo dina jaman kiwari mah , jaman těhnologi anu sarwa canggih, gampil pisan narekabna budaya deungeun těh nepi ka imah-imah ,sarta dipikawanoh ku anggota kulawarga , tinu leutik nepi ka indung bapana bari jeung taya filter pikeun nyaringna . Malah mah geus jadi kacapangan, mun teu nurutan ti mimiti makě pakěan , kalakuan jeung pola hirup siga nu ditayangkeun dina televisi , dianggap tinggaleun jaman cenah alias kuno.,kuper jeung istilah istilah liana.Sakapeung mah urang těh sok salempang, boa-boa baris karandapan jati kasilih ku junti . tapi ……aaah …palias teuing.!!
Ku hal ieu urang teu tiasa ngantep karep ,meungpeun carang,sok komo ngapi lainkeun kaayan kieu,jalaran hal ieu těh hiji masalah ungkulaneun urang sadaya.
Kanggo ngungkulan ieu kaayaan anu kacida matak pikasalempangeunana,teu aya saněs,urang anu masih keneh mikanyaah tur mikadeudeuh ki Sunda kedah guyub ,akur,sapuk sapamadegan ngahiji sabilulungan , ngawujudkeun hiji beungkeutan kakuatan,pikeun narěkahanana. Sabab rěk ku saha deui Ki Sunda lana ayana lamun teu diropěa,dijaga,diriksa jeung dipiara , lamun lain ku urang sadaya salaku sěkě sělěr ki Sunda .. Hususna masalah nu aya rambat kamalěna sareng seni,budaya katut basa Sunda.Upami urang parantos sapamadegan kana jentulna masalah,urang tangtos bakal mendak jalan pikeun ngungkulanana.
Parawargi sadaya,hormateun sim kuring,
Numutkeun panitěn simkuring ,sabagian ageung masarakat urang, kitu deui para gegeděn nagara,masih kěněh kagungan anggapan yěn seni budaya těh ngan ukur pikeun
hiburan,panglelejar manah .Tebih tanggěh kana tiasa ngajěnan yěn seni budaya těh hiji ciri identitas bangsa ,ajěn diri nu baris ngawujudkeun citra bangsa..
Anggapan sabagian ageung masarakat anu sapertos kitu těh ngagambarkeun yěn wawasan maraněhanana masih kěněh cupet tur heureut .Hal ieu teu tiasa diantep karep,urang kedah satěkah polah nyingraykeun lalangsě paneuteup samoděl kitu.
Sapanjang seni budaya mung dianggap barang kanggo hiburan ,seni Sunda moal pinanggih jeung pamor komara ajěnna.Kukituna paneuteup atanapi pandangan samoděl kitu těh kedah ditarěkahan sina robih.
Parawargi sadaya,hormateun sim kuring,
Upami ngadangu cariosan pun aki sareng pun nini kaayaan seni budaya ki sunda mangsa baheula mah cenah , contona dina taun tujuh puluhan wě nepi ka taun dalapan puluhan .naon rupi kasenian sunda těh di unggal sakola ti kawit Taman kanak Kanak ,SD,SMP,SMA diwulangkeun ka murid-muridna .Sapertos , seni tari,pencasilat,karawitan,gondang ,calung,rěog, pupuh ,angklung jeung sajabana. Malah mah cenah aya taman bincarung,taman cangkurileung sagala ,anu lalaguanana ěstu pinuh ku atikan sareng ajaran budi pekerti, sarta unggal taun diayakeun pasanggirina.Para guru na oge cenah baheula mah parigel pisan kana rupi rupi kasenian sunda těh. Di tiap sakola lamun samen atanapi kenaikan kelas sok diayakeun “ Panggung Gembira ”anu ngagelarkeun kamoněsan tur kaparigelan murid-muridna. Malah mah cenah di tiap instansi pamarentahan ogě aya sanggar atanapi lingkung senina. Hal ěta kiwari ngan ukur jadi carita nu ěndah,tur jadi panineungan para sepuh kapungkur.Tah dina jaman kiwari, naha hal ěta tiasa di hangkeutkeun deui ?.Panginten kaalaman ku sim kuring ayeuna ,kumaha ěndahna hal samoděl kitu těh.
Para wargi sadaya hormateun sim kuring,
Minangka pamungkas sim kuring sasanggem dina ieu kasempetan, sim kuring umajak ka sadayana hayu urang sabilulungan miara ,mirosěa,ngaraksa ngariksa tur ngaropěa seni budaya Ki Sunda sangkan lana ayana ,ku cara karya nyata bari ngawujudkeun silih asah,silih asih silih asuh.
Sakitu anu kapihatur mugia aya mangpaatna . cag …..ah !!!
Billahi taopik wal hidayah wassalamu’alaikum warohmatullohi wabarokatuh.
Tidak ada komentar:
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Avenged Sevenfold
Avenged Sevenfold nya éta grup musik anu dibentuk di Hunnington, Kalifornia, Amerika Serikat taun 1999[1][2]. Personil nu masih aktip nya éta M. Shadows (lead vocals), Zacky Vengeance (rhythm guitar, backing vocals), Synyster Gates (lead guitar, piano, backing vocals) jeung Johnny Christ (bass, backing vocals)[1][2]. Mantan personilna nya éta Dameon Ash, Justin Sane jeung Reverend (maot tanggal 28 Dédémber 2009 alatan panyakit jantung ditambah komplikasi obata-obatan katut alkohol)[1][2]. Avenged Sevenfold biasa dilandi A7X ku masarakat luas[2]
Karir[édit | sunting sumber]
Najan ieu grup dibentuk taun 1999, tapi Avenged Sevenfold karak ngarilis albumna taun 2002 SOUNDING THE SEVENTH TRUMPET anu disusul ku album kaduana WAKING THE FALLEN taun 2003[1]. Dina album kadua ieu, Avenged Svenfold manggung bareng Xl Rose, Kylie Minogue jeung Chris Cornell. Taun 2005, Avenged Sevenfold ngarilis album CITY OF EVIL anu diteruskeun ku album AVENGED SEVENFOLD taun 2007[1]. Lagu Avenged anu judulna City of Evil jadi jawara tangga lagu di salah sahiji stasion TV anu nyababkeun Avenged Sevenfold dilélér minangka artis pendatang anyar pangalusna taun 2006 ku éta stasion TV[2]. Kaayeunakeun aliran msuik Avenged Sevenfold kadéngé leuwih kana pop batan heavy metal[1]


text:
Gedong Saté
Gedong Saté ayeuna Kantor Kepala Daerah Tingkat I Jawa Kulon (ayeuna Jalan Diponégoro) Bandung, palebah wétan Gedong Saté ayeuna ditempatan ku Kantor Pusat Pos sarta Giro (baheula PTT) sedengkeun wangunan tambahan palebah kulon mangrupa Gedong DPRD Provinsi Jawa Kulon.[1] Dina hakékatna ieu gedong mangrupa bagian leutik (± 5%) tina komplék puseur perkantoran instansi pamaréntahan sipil Hindia Walanda nu nempatan lahan Bandung Kalér salega 27.000 m², anu disadiakeun ku Gemeente Van Bandung liwat Raadbesluit sarta disahkeun 18 Desember 1929.[1] Gedong Saté mangrupa karya monuméntal arsiték Ir.Gerber.[2] Gaya arsitékturna mangrupa gabungan pola arsitéktur tradisional Indonésia sarta téknik konstruksi Kulon, ku kituna disebut Indo-Eropeesche Architectuur Stiil.[2] Masih aya opat wangunan sejénna di Bandung anu gaya arsitékturna sarua, nyaéta De Javasche Bank (Bank Indonésia Bandung), Toko Van Dorp (Landmark), Bioskop Majestic (Gedong Asia Afrika Cultural Centre--AACC), Tehnisce Hoogeschool (Institut Téknologi Bandung--ITB).[2]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Gedong Saté diwangun taun 1920-1924 di Wilhelmina Boulevard , nu ngalepas batu mimiti nyaéta ku Nona Johana Catherine Coops, budak awéwé cikal Walikota Bandung B.Coops jeung Nona Petronella Roelofden nu ngawakilan Gubernur Jénderal Hindia Walanda di Batavia .[2] Gaya arsitéktur Gedong Saté mangrupa gabungan gaya arsitéktur Italia jeung Moor di jaman Rénaisans kalayan gaya arsitektur Hindu sarta Islam.[2] Di bagian handap gedong, aya hiasan nu cirina tradisonal saperti dina candi Hindu, sedengkeun di bagian tengah aya menara umum nu gayana arsitéktur Islam, hateupna tumpak saperti meru di Bali.[2] Faktor iklim tropis diperhatikeun pisan ku cara méré teritis (overstek) nu lega sarta ayana tepas dina lanté handap pikeun sirkulasi hawa sarta sinar panonpoé bisa asup ka jero wangunan sacara hadé.[2] Hateup meru (atap tumpuk) diwangunan utama mangrupa unsur kuat (vocal point) wangunan ieu.[2] Rancangan hateup magrupa usaha ngasupkeun unsur lokal dina wangunan.[2] Hareup wangunan leuwih didominasi ku rincian (detail) arsitéktur Kulon saperti pelengukng dina jandéla, tihang leutik nu maké order klasik.[2] Dr. H. P. Berlage (1923) saurang arsiték nu kasohor ti Walanda, ngajén Gedong Saté mangrupa een groots werk (hiji karya nu gedé).[2] Dina puncak hateup tumpak aya hiasan nu wangunna kalayan genep buleudan nu sarua jeung wangun tusukan saté salaku lambang waragad pembangunan Gedong Sate nu gedena 6.000.000 Gulden.[2] Jaman baheula gedong ieu disebut gedong Gouvernements Bedrijven (GB).[2] Gedong ieu meunangkeun ngaran Gedong Saté tina wangun hiasan di puncak heteup tumpak kasebut.[2] Ayeuna Gedong Saté jadi Kantor Gubernur Jawa Kulon sarta jadi ikon Dayeuh Bandung hususna sarta Jawa Kulon dina umumna.[2]


text:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (pronounced [ˈbe.to.vɘn]) (dibaptis 17 Désémber, 1770 – 26 Maret, 1827) komponis jeung pianis Jerman . Beethoven dianggap salah saurang komponis agung sapanjang sajarah, sarta mere warna nu dominan dina periode transisi antara era musik klasik jeung romantis di musik klasik kulon. Reputasi nu jenius mere inspirasi —sarta dina sababaraha kasus ngintimidasi —ka generasi komponis, musikus jeung pamiarsana.
Lahir di Bonn, Jerman, terus pindah ka Vienna, Austria, dina umur 20-an, sarta terus tumetep di dinya, diajar ka Joseph Haydn tur gancang meunang reputasi salaku pianis. Di ahir umur duapuluh taun, aya gangguan dina "pendengaran" sarta terus ngahasilkeun hasil karya sanajan ngarupakeun awal nu sulit dina kahirupanna. Beethoven salah saurang komponis munggaran nu digawe bebas - nyusun keur konser, ngajual komposisina ka penerbit tur meunang dana dukungan ti nu baleunghar - tinimbang digawe di gereja atawa pangadilan.
Citakan:Multi-listen start Citakan:Multi-listen item Citakan:Multi-listen end
Hirup jeung gawe[édit | sunting sumber]
- Pikeun leuwih jéntré ngeunaan jejer ieu, mangga tingal Life and work of Ludwig van Beethoven.
Beethoven lahir di 515 Bongasse, Bonn, Jerman, ti Johann van Beethoven (1740–1792) jeung Magdalena Keverich van Beethoven (1744–1787). Beethoven dibaptis dina 17 December, tapi kulawarga jeung guruna Johann Albrechtsberger ngarayakeun tepun taunna dina 16 Desember.
Guru musik munggaran Beethoven nyaeta bapana, salah saurang musikus di pangadilan Electoral di Bonn nu kasar tur teu bisa ditebak. Johann remen balik tengah peuting sarta tuluy ngahudangkeun Ludwig keur ulin jeung manehna oge babaturanna. Bakat Beethoven geus diaku waktu umurna masih keneh bunah. Guru mimiti nu pangpentingna nyaeta Christian Gottlob Neefe. Dina taun 1787 Beethoven ngora indit ka Vienna keur munggaran, dimana manehna panggih jeung ngondang Mozart. Manehna kapaksa mulang ka imahna sabab ibuna ngantunkeun ku sabab tuberculosis. Ibu Beethoven pupus waktu manehna umur 16, sarta dina manehna kudu ngurus 2 adin sabab bapana sering mabok ku pangaruh alkohol.
Beethoven pindah ka Vienna dina taun 1792, dimana manehna diajar keur sabaraha lila ku Joseph Haydn nu ngagantikeun Wolfgang Amadeus Mozart, nu pupus sataun samemehna. Manehna narima instruksi tambahan ti Johan Georg Albrechtsburger (instruktur pra-ulung Vienna) sarta Antonio Salieri. Beethoven gancang nembongkeun kamampuhna salaku piano virtuoso. Karya mimitina sababaraha nomer "opus", trio piano, dina taun 1795. Manehna mimiti awalna karir saperti dina sesa hirupna nyaeta: tinimbang gawe di gereja atawa pangadilan (saperti lolobana komponis samemehna), keur kaperluan hirupna tina usaha kombinasi taunan atawa hadiah ti para bangsawa, pangasilan tina tampil di umum, konser, ngajar sarta hasil ngajualan kartya-karyana.
Karir Beethoven salaku komponis dibagi kana Periode Awal, Tengah, jeung Ahir.


text:
Biantara Paturay Tineung Contoh Pidato Contoh Pidato
Biantara Paturay Tineung Assalamu'alaikum Wr. Wb Puji Sinareng Sukur Kasanggakeun ka Gusti Nu Maha Suci. Alhamdulillah dina denget ieu urang sadaya tiasa contoh pidato sunda paturay tineung ti wawakil siswa Contoh Biantara Wawakil Siswa Waktos Acara Paturai Tineung Assalamu’alaikum wr. wb. Puji sinareng sukur kasanggakeun ka Allah Illahi Robbi. Alhamdulillah
Contoh Pidato Sunda Paturay Tineung Ti Wawakil Osis
Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat) Bapa Pupuhu sakola SMP Pasundan Banjar anu kusim kuring dipihormat bapa Pupuhu Komite SMP Pasundan contoh biantara pidato paturay tineung bahasa sunda Biantara Paturay Tineung I Assalamu’alaikum wr. wb. Puji sinareng sukur kasanggakeun ka Allah Illahi Robbi. Alhamdulillah wasyukurilah
Contoh Teks Mc Bahasa Sunda Terlengkap Wd Blog
Perbaikan Printer : Semua artikel tentang perbaikan dan resetter printer dikumpulkan disini silahkan dibaca; Perbaikan Laptop : Laptop anda bermasalah slahkan baca teks tata upacara bendera efull@ma sebuah pengabdian Teks Tata Upacara Bendera. Teks Pembukaan Undang Udang Dasar Tahun 1945. Teks Pancasila. Teks Do’a pada Upacara Bendera. Disusun oleh :


text:
Modalna rumpaka jeung lagu. Ku kaparigelan para seniman Sunda, ngajanggelek jadi rupa- rupa wangun seni sora. Sabagian dipidangkeun dina acara nu diayakeun ku Bale Rumawat Universitas Padjadjaran, malem Salasa nu anyar kaliwat, di Aula Sanusi Harjadinata. Sakitu teh, loba keneh seni sora Sunda anu can bisa kadipangkeun, cek Ir Ganjar Kurnia DDA, salaku pimpinan.
Panggung henteu loba dipapaesan, cukup ku latar hideung. Aya tilu tempat mentas, sisi kenca dieusian ku gamelan jeung tempat nu ngawih Mang Koko-an. Bagian tengah tempat nu mamaos Tembang Sunda Cianjuran, Sinden jeung Juru Pantun. Ari sisi katuhu, tempat mentasna Pantun Jenaka jeung Sekar Anyar. Di tengah ngabedega visual, anu nataan ngaran para seniman. Jadi nu nongton teh jongjon ngabandungan pintonan, ngaguluyur.
Sajeroning ngabandungan kabeungharan seni sora di Tatar Sunda, sakuringeun
loba pintonan nu mulangkeun panineungan ka taun 50-60-an. Sora dalang Asep S. Hudaya dina kakawen, bet asa ngagerihan hate. Waas! Keur jaman wayang golek loba nu nanggap di Kota Bandung. Meh di unggal nu kariaan meresihan budak, kulawarga beunghar, tangtu nanggap wayang. Geus apal lamun balik sakola poe Saptu beurang, aya nu masang balandongan, luhureun panggung, aya gebog ngagoler. Pasti peutingna bakal aya wayang golek. Harita nu nanggap wayang teh di sisi jalan gede, sabudeureun imah kolot kuring di Jalan Buahbatu. Di antarana wae Jalan Gurame, Banteng, Kancra, Gajah, Lauk Emas, Kancil, jste.
Sora kakawen anu minangka pamisah ganti lalakon, salawasna matak ngagerihan hate. Komo lamun dina eta carita teh nu boga lalakon keur sedih kingkin. Napel keneh dina ingetan lalakon Bandung Bandawasa, dalangna Apek Gunawidjaya. Komo basa sora sinden Yoyoh nu ngoncrang, jeung halimpu, katineung kana wayang golek teh asa beuki kahudangkeun. Bray teh Gedong Yayasan Pusat Kebudayaan (YPK), ngajanggelek dina ingetan. Harita keur budak milu jeung Apa lalajo wayang golek teh. Lebah lalaguan sinden kawas harita teh, inget keneh mangsa mimiti lelenggutan antara tunduh jeung hayang nyaho terusna carita. Hawa tiis geus mimiti karasa, sanggeus loba nu lalajo nungtutan. baralik. Aya nu ngaguher, aya nu barangdahar, nu ngobrol, jeung rupa- rupa deui. Ari kuring nu anteng keneh lalajo, diajak balik ku bapa, da teu hade meureun budak SR (ayeuna mah SD), lalajo tepi ka subuh.
Ditema ku pantun Ayi Ruhimat. Bet matak waas deui wae. Asa cikeneh milu kapilanceuk lalajo pantun di bumina kapiaki. Inget keneh lalakonna Lutung Kasarung. Lebah nyaritakeun Purbasari ditundung ku Purbararang, sora juru pantun melas- melis. Kacapi disintreukkan rada bedas, basa mirig sora Juru pantun nyaritakeun lebah ngadu jajaten Purbararang jeung Purbasari. Kaparigelan juru pantun jeung dalang Wayang Golek, sanggup ngahudangkeun imajinasi jeung emosi nu ngabandungan harita. Dalah kuring nu budak keneh ge, bisa nyiptakeun kumaha gagah jeung “ tengil”na Suntenjaya, judesna Purbararang, sabarna Purbasari, jeung kasepna Guruminda. Kitu deui ku kekecapan dalang ngagambarkeun hiji situasi, bisa kagambar dina wangwangan. Sanajan nu katempo ukur wayang tina kai, tapi karasa hirup. Najan beda karasana, tapi cuplikan pantun di Aula harita, keur sim kuring sanggup ngahudang kawaas mangsa budak.
*
Sora Ida Widawati jeung Yus Wiradiredja, nu angger halimpu jeung gandang nyambungkeun katineung kana mangsa nu geus lawas. Asa narembongan pameunteu para panembang nu geus ngarantunkeun. Nyeleke dina ingetan, kumaha colohokna masyarakat Walanda, basa Tembang Sunda Cianjuran dipidangkeun ku Jugala di Tropen Museum Amsterdam, Belanda. Eukeur mah lalaguanana memang ngageuri katambah sound systemna anu kacida hadena, sora teh mani jelas.
TSC nu diajen kaasup musik kamar, ku panitia Indonesia Now, nu lalajo teh diwatesanan, tur kacida dariana. Bet kapanggih di lembur sorangan ge, suasana kawas kitu teh, harita di Aula Unpad. Jempling, khidmat. Nu hayang ngarobrol, ngarariung we di luar. Nepi ka lagu Ceurik Rahwana, jeung Sarakan Pangbalikan, tembres kana batin, tina sora nu duaan. Make rada luak lieuk, sugan teh rek aya tambahna nu tembang teh. Apan cenah loba panembang ti generasi ngora anu geus kasohor. Tapi kawasna cukup diwakilan ku nu duaan.
Suasana nu ngageuri karasa hegar, basa Ida Rosida jeung Atang Warsita, ngahaleuangkeun lagu Bungur Jalan ka Cianjur, sanggian Mang Koko. Emh, geus ka mana boa tangkal Bungur nu ngajajar sapanjang Jalan di Cianjur teh. Kacipta keneh, ari diawaskeun ti jero jandela mobil mah mani asa lalumpatan, daunna asa ngagupayan tangkal teh. Ayeuna mah boro-boro tangkalna, apan jalanna ge geus carang kasaba, da aya jalan tol. Tapi ngaliwatan rumpaka jeung lagu tea, asa hirup deui suasana jaman harita teh, sanajan ukur dina wangwangan. Sarua sim kuring mah rada ngarep- ngarep juru kawih ti generasi nu aranom ka panggung. Sanajan keur conto mah eta ge geus cukup, ngan asa bakal karasa leuwih beunghar we seni sora Sunda teh, ari kawakilan ku sababaraha generasi mah.
Kacapi Jenaka, nembongkeun kaparigelan dina kawih jeung bodor. Asa moal aya sadunya oge, anu mintonkeun cengkok kawas kitu mah. Seni sora Sunda teh mani karasa beungharna. Lagu bisa dibawa kumaha bae. Jauuuh ngalanglaung ka luhur, terus ngagejlok ka handap. Beuki handap, beuki handap, disanggap ku jentreng kacapi. Nu keprok handaruan, tina ku ngarasa kagum. Eukeur mah geus sono kana pintonan sarupa kitu teh, katurug-turug nu maraenna, Agus Dekok jeung baturna geus kacida tapisna. Sanajan ari bobodoranana mah henteu pati loba, tapi cukup ngahibur. Jadi ras ka Mang Utun jeung Mang Ukok. Napel wae dina ingetan gunem caturna harita.
Reugreug, geuning aya generasi nu neruskeun seni kacapi jenaka teh.
*
Mani bungah jeung reueus basa pintonan nincak kana acara pamungkas. Neneng Dinar, Ujang Supriatna jeung Elis dibarengan ku para nonoman, anu kasinugrahan jadi juara pasanggiri Sekar Anyar. Matak reueus jeung reugreug puguh ge, ningali kitu mah. Patandang lagu sanggian Drs Ubun R. Syah saparakanca teh estu nonoman wungkul. Moal hariwang seni sora Sunda teh henteu ngabeungharan. Da geuning sirung harepan teu weleh muncul, ngeusian jagat seni sora Tatar Sunda.
Asa can wareg ngupingkeun lalaguan Sekar Anyar nu kapidangkeun teh. Ditema ku pengumuman. Suasana jadi robah. Wawakil juri maca bejer pangajen jeung nataan para juara, aya sari-sari diselapan guguyon, teu pati daria. Ngarah seger meureunan. Jangji Ir Ganjar Kurnia nu nyebutkeun yen dina bulan Desember rek aya pasanggiri Tembang Sunda Cianjuran dibageakeun ku keprok hadirin nu masih keneh satia ngabandungan ieu acara.***


text:
Sabtu, 09 Oktober 2010
NOVEL
Wangenan Novel
Kecap Novel asalna tina basa latén. Asal kecapna nyaéta novus nu hartina anyar, robah jadi novellus, tuluy robah deui jadi novel. Pangna disebut anyar lantaran dina kasusastraan Barat wangun novel leuwih pandeuri ayana batan wangun roman (Sumarsono, 1996:2).
Sakapeung istilah novel jeung roman dina sastra Sunda téh sok matak ngabingungkeun, saolah-olah dina sastra Sunda aya karangan nu disebut novel jeung aya karangan nu disebut roman. Hal ieu téh lain dina sastra Sunda waé, tapi ogé dina sastra Indonesia. Sakapeung ieu dua istilah téh sok nimbulkeun pabeulit harti. Ieu dya istilah téh kabéh ogé asalna ti nagri deungeun, nya éta Inggris. Istilah roman téh aya bédana. Éta hal ditétélakeun ku Clara Reeve dina Rene Wellek jeung Austin Warren saperti dihandap ieu :
“Teh novel is a ficture of real lifer and manner, and or teh time in wich it is writen. Teh romance, in lofty and elevated language, deskribes what happened nor is likely happen.”
”Novel merupakan gambaran kehidupan dan kebiasaan-kebiasaan yang nyata pada masa novel itu ditulis . roman, dengan bahasanya yang agung dan diagungkan, menggambarkan kehidupan yang tidak akan pernah terjadi.” (Budiaanta,1990 : 128).
Dumasar kana katerangan diluhur, nu ngabédakeun roman jeung novel téh nya éta novel mah ngagambarkeun kahirupan manusa sapopoé nu eusina (caritaan) leuwih réalistis, ari roman mah ngagambarkeun kajadian ahéng tur luar biasa, jeung dina eusina leubeut ku hal-hal nu sifatna imajinatif.
Dina sastra Sunda jeung sastra Indonesia mah istilah novel jeung roman téh dianggap sarua. Ieu hal saluyu jeung pamadegan jakob Sumardjo (1991:2) nu nétélakeun yén novel jeung roman téh saenyana mah éta-éta kénéh. Patali jeung hal nu kasebut diluhur, najan hartina sarua istilah nu rék dipilih téh novél. Hal ieu téh sangkan teu timbul pabeulit harti.
Sangkan écés ieu dihandap aya sababaraha pamadegan ngeunaan novél upamana:
a. Iskandarwassid (1992: 91) nyebutkeun novel nya éta prosés rékaan (fiksi) nu naratif (ngawuhud lalakon) umumna panjang sarta galur caritana atawa plot na kompleks (ngaran cabang).
b. Jakob Sumardjo jeung Saini K.M. (1996: 29) nyebutkeun:
“ Dalam arti yang luas novel adalah cerita berbentuk prosa dalam arti yang luas. Ukuran yang luas disini dapat berarti cerita dengan plot (alur) yang kompleks, karakter yang banyak, tema ynag kompleks, dan suasana yang beragam pula. Namun ukuran yang luas disini juga tidak mutlak demikian, mungkin ukuran yang luas hanya salah satu ansur fisiknya saja, misalnya temanya, sedang karakter, setting, dan lain-lainya hanya satu saja.
c. Tatang Sumarsono (1986: 63) nyebutkeun novel téh nya éta karangan fiksi anu ngagambarkeun kahirupan manusa sapopoé jalan caritana, loba bagian bagianna tapi angger gumulung dina hiji leunjeuran, dina eusi caritana digambarjeun watek para palaku, suasan, waktu, jeung tempat lumangsungna kajadian (carita).
d. Taufik Faturrahman (1983: 49) nyebutkeun novel nyaéta carita rékaan anu panjang, ditulisna dina basa lancaran, eusina ngagambarkeun kahirupan manusa anu lumangsung dina waktu jeung tempat anu dumuk.
e. Jakob Sumardjo (1981: 22) nyebutkeun yén novel téh diwengku ku ayan hiji carita poko sarta ditambah ayan sababaraha carita panglengkep, palakuna loba, ogé loba pasualanana. Tapi gumulung dina hiji leunjeuran.
f. Yus Rusyana (1981: 125) nyebutkeun yén novel téh carita nu panjang dina wangun lancaran, jalan caritana loba bagian- bagianana. Kitu deui palakuna loba. Atuh mangsa anu kacaturna ogé lila. Dina novel mah langka aya hal anu pamohalan. Palaku, jalan carita, tempat jeung waktu kajadian téh kaayaanana bisa katarima ku akal.
g. Nurutkeun “ The American College Dictonary” (1980: 830) nu dicutat ku Tarigan (1985:164) ditétélakeun yén “ Novel adalah suatu cerita fiktif, dalam panjang yang tertentu, yang melukiskan para tokoh, gerak, serta adgan kehidupan nyat yang representatif dalam suatu alur atau suatu keadaan yang agak kacau atau kusut”.
Dumasar tina sababaraha pamadegan diluhur, katangén yén teu sakabéh unsurna novel ngarancabang(kompleks), hal ieu katangén diluhur nurutkeun Jakob Sumaedjo jeung Saini K.M.
Nurutkeun Tarigan (1985: 165) biasana legana ukuran novel bisa ditilik tina jumlah kecapna. Hiji novel biasana jumlah kecapna paling saeutik 35.000 kecap, atawa 100 kaca, atawa leuwih kurang 2 jameun upama dibaca.
Unsur Intrinsik novel
Unsur-unsur anu aya di jero novel
Tema
Iskandarwassid (1992: 158) nyebutkeun anu disebut téma téh nya éta hiji tangtungan atawa hiji ageman anu sifatna abstrak, dipageuhan dian racikan karangan rékaan pikeun ngayakinkeun nu maca, bisa jadi ku pangarang ditembrakeun (ditulis) tapi mimindengna mah implisit.
Saterusna, Aminuddin (1991: 91) nétélakuen, “Tema adalah ide yang mendasari suatu cerita sehingga berperanan juga sebagai pangkal tolak dalam memaparkan karya fiksi yang diciptakannya.”
Pangarang dina nulis hiji karya sastra mibanda tujuan pikeun hal ka nu maca, lain ngan ukur nyarita. Nu dicaritakeun téh bisa mangrupa pasualan kahirupan jeung sawangan kana éta pasualan.
Téma mangrupa unsur penting lantaran bisa nunjukkeun pasualan nu rék nepikeun ku pangarang dina éta karyana. Tema anu dipilih bisa ngeunaan tangtungan hirup, ajaran agama, adat istiadat, ajaran moral, jeung sajabana.
Nurutkeun William Henry Hudson (Esten, 1990: 22), téma nu hadé nya éta hiji téma kudu hiji pasualan manusa anu lega tur leleb sarta bener-bener karasa jeung ditarima salaku pasualan kamanusaan.
Jadi, cindekna nu disebut téma téh nya éta anu jadi jejer utama atawa ide utama pamikiran pangarang anu timbul tina pasulan hirup.
Latar (setting)
Latar atawa setting nya éta gambaran waktu, kaayaan pajamanan, patempatan, lingkungan, suasana, jeung saterusna nu ngalantarankeun kajadian carita. Tegesna mangrupa salah sahiji dina adegan karangan. Merenah henteuna milih latar jeung ngadeskripsikeunana milu nangtukeun ajén karangan (Iskandarwassid, 1992: 75).
Amanat
Pesen anu nyangkaruk dina hiji carita nu haying ditepikeun panulis kanu maca. Unggal carita, pasti pangarang mibanda maksud atawa hal-hal anu hyng ditepikeun ka nu maca, éta maksud pangarang téh mangrupa amanat. Amanat aya anu langsung nembrak karasa ku nu maca, aya anu dibalibirkeun henteu togmol. Amanat biasana nepikeun hiji ajaran moral, atawa pesen sangkan masarakat robah kaayaanana, boh kahirupan fisikna boh kahirupan batinna atawa rohanina.
Galur/ plot
Runtuyan kajadian atawa kagiatan nu aya dina hiji carita
pangarang ngamiitian carita ngaliwatan hiji kajadian anu matak panasaran atawa nimbulkeun pananya, atawa suspense. Atawa mungkin baé henteu, Sanggeus kitu maju kana klimaks, sarta ahirna nepi karéngséna masalah.
Palaku/tokoh
Palaku/ tokoh anu ngalalakon
Wangun Ekstrinsik
Sudut pandang pangarang
Sudut pandang nu maca
Asupna novel kana sastra Sunda teh mangrupa pangaruh sastra Barat, utamana Walanda. Novel munggaran dina sastra Sunda nyaeta Baruang ka nu Ngarora karangan Daeng Kanduruan Ardiwinata (D.K> Ardiwinata), terbit taun 1914. Upama dibandingkeun jeung novel munggaran dina sastra Indonesia, Azab dan Sengsara karangan Merari Siregar, anu terbit taun 1920, leuwih ti heula genep taun. Jadi kurang merenah upama novel dina sastra Sunda teh mangrupa pangaruh tina sastra Indonesia.
Papasingan Novel
1. Novel Barudak
Novel barudak nyaeta novel anu diajangkeun pikeun bacaeun barudak. Masalah anu dicaritakeunana, masalah-masalah anu raket patalina jeung kahirupan barudak. Kitu deui dina cara nyanghareupan jeung ngarengsekeun eta masalah, luyu jeung pikiran katut jiwa barudak. Palaku utamana oge barudak deuih.
Novel barudak jeung pangarangna dina sastra Sunda, di antarana:
a. Samsudi: Budak Teuneung, Budak Minggat
b. Tatang Sumarsono: Miang jeung Kaludeung, Si Paser
c. Hidayat Soesanto: Guha Karang Legok Pari, Bima Rengkung
d. Ahmad Bakri: Nu Sengit Dipulang Asih
2. Novel Rumaja
Novel rumaja nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah-masalah rumaja. Kitu deui palaku utamana oge pararumaja. Sawatara conto novel rumaja nyaeta Cinta Pabeulit karangan Eddy D. Iskandar, Rini karangan Yoseph Iskandar, Lalangse karangan Aam Amilia.
3. Novel Dewasa
Novel dewasa, tangtu bae diajangkeun pikeun bacaeun anu geus dewasa (sawawa). Eusina nyaritakeun masalah-masalah jalma anu geus dewasa. Kitu deui jeung palaku utamana. Conto novel dewasa Rusiah nu Goreng Patut beunang Yuhana jeung Sukria.
Dumasar kana temana jeung masalah anu dicaritakeunana, novel Sunda bisa dipasing-pasing jadi:
1. Novel Silihasih
Novel silihasih nyaeta novel anu eusina nyaritakeun cinta asmara palaku utamana. Contona: Lain Eta karangan Moh. Ambri, Cinta Pabaliut karangan Eddy D. Iskandar, Lalangse karangan Aam Amilia, Manehna karangan Syarif Amin.
2. Novel Kulawarga
Novel rumah tangga nyaeta novel anu eusina nyaritakeun masalah kulawarga palaku utamana. Contona: Pipisahan karangan R.A.F., Puputon karangan Aam Amilia.
3. Novel Sosial
Novel sosial nyaeta novel anu eusina nyoko kana masalah sosial, saperti kateuadilan, kateureugeujeungan, atawa gejolak sosial dina hiji mangsa. SI palaku bisa jadi mangrupa subyek, korban, atawa saksi eta kaayaan. Contona: Lembur Singkur karangan Abdullah Mustappa.
4. Novel Misteri
Novel misteri nyaeta anu eusina nyaritakeun hal-hal anu ngandung rusiah, anu biasana kabuka dina bagian ahir eta novel. Upamana bae nyaritakeun neangan palaku rajapati atawa palaku kajahatan sejenna. Contona: Laleur Bodas karangan Samsu (Sambas jeung Susangka), Si Bedog Panjang karangan Ki Umbara.
5. Novel Sajarah
Novel sajarah nyaeta novel anu eusina ngandung unsur-unsur sajarah. Boh palaku utamana boh kajadianana nyoko kana sajarah. Contona: Pangeran Kornel jeung Mantri Jero karangan R. Memed Sastrahadiprawira.
6. Novel Jiwa
Novel jiwa nyaeta novel anu eusina nyaritakeun hal-hal anu patali jeung jiwa palaku utamana. Contona: Arca beunang Ningtun Julaeha.
1 komentar:


text:
Audy Item
Paula Allodya Item atawa nu lewih kasohor ku sebutan Audy Item nya éta salasahiji musisi di Indonesia.[1] Lahir di Jakarta ti kulawarga musisi jazz Jopie Item jeung Evie Aquanthie Aziz tanggal 23 April 1983.[1] Anak katilu ti opat sadudulur.[1] Wanoja nu kungsi kasinugerahan MTV Award kategori Indonesia Favorite MTV Awards 2004 éta, meunang jujuluk ‘diva masa depan’ sanggeus sajumlahing lagu jeung albeumna nu suksés di pasaran. [1] [2]
Lagu-laguna nu kungsi dirilis nya éta Pergi Cinta, Kini Ku Bahagia, Kan Berbinar, Cinta Sejatiku, Kekasih Sahabatku, Tak Kan Menyesal, Biarkanku, Sayang, Terlalu Lama, Untuk Sahabat (duét jeung Nindi), Itu Saja jeung Without You (duét jeung Same Same).[2] Audy ogé ngarilis tilu albeum nu masing-masing albeumna miboga ngaran nu cukup unik.[2] Albeum munggaranana dibéré lebel -18, nu dirilis nalika Audy umurna 18 taun.[2] Albeum kaduana nya éta 20-02, luyu jeung tanggal rilis éta album.[2] Kitu ogé jeung albeumna nu katilu 23-03 nu dirilis tanggal 23 Maret 2006.[2] Opat taun Audy vakum sarta ngarasa diganggayong, dina bulan Nopember 2009, Audy kaluar ti labelna Sony BMG.[2] Taun 2010, Audy ngaluarkeun single Lama-lama Aku Bosan minangka tanda balikna deui Audy ka dunya musik. [2]
Albeum[édit | sunting sumber]
Panglélér[édit | sunting sumber]
- MTV Indonesia 2003.[2]
- Most Favorite Female.[2]
- The Most Promising & Outstanding Young Diva (Dolce & Gabbana Awards).[2]
- AMI 2003.[2]
- Solo Wanita Rock Terbaik.[2]
- Solo Wanita Pop Terbaik.[2]
- Album Pop Terbaik.[2]
- CLEAR TOP 10 AWARD 2003.[2]
- Funkiest Female.[2]
- Fabulous Album.[2]
- MTV Asia Award 2004.[2]
- Favorite Artist Indonesia.[2]
- Muri 2004, tanda tangan panglobana dina kartu pos/cover dina waktu 2 jam.[2]


text:
SILSILAH PAGUYUBAN SUNDAWANI
adalah Organisasi persaudaraan dan persatuan kekeluargaan antar element kesundaan yang mengabdikan diri
pada masyarakat sekitar khususnya dan masyarakat luas pada umumnya. Lambang
Sundawani berlambang Harimau dengan bola dunia sbg wujud semangat dan
kekuatan ke-Siliwangian yang keberadaannya telah melekat pada masyarakat
Sunda. Paguyuban Sundawani Disahkan pada tangal 21 Juni 2007 dibandung.
Paguyuban Sundawani mempunyai Arti sebagai berikut :
1. SUNDA
Merupakan semua element masyarakat yang berada di tatar sunda
dan atau memiliki kepedulian terhadap tatar sunda.
2. WANI
Merupakan pemersatu
untuk kebangkitan akan keberanian dalam
memperlihatkan potensi menjadi
kompetensi diri
khususnya dan setiap element ke-Sundaan pada umumnya.
3.
HARIMAU
Melambangkan kedisiplinan, kekuatan, kemandirian, dalam berpikir
dan bertindak.
4. BOLA DUNIA
Melambangkan bhw Sundawani ikut serta dalam
era globalisasi.
5. PITA
Dengan warna kuning emas sebagai ikatan yg harmonis untuk
menuju pencerahan.
6. TULISAN
Dengan warna hitam menunjukan ketegasan dan
kedewasaan dalam
bertindak.
Moto dari pada Paguyuban Sundawani
" NGAJAGA LEMBUR, AKUR JEUNG BELA KA
DULUR, PANCEUG NA GALUR.."
Paguyuban Sundawani bertempat :
• Sekretariat Dewan Pimpinan Pusat
Jl. Reog No. 20, Kecamatan Batununggal,Bandung
KETUA UMUM :
Lucky Lesmana alias Kang KIKI MEDFO
• Sekretariat Dewan PImpinan Daerah Kota Bandung
Jl. Terusan Martanegara No. 31 Turangga, Kecamatan Batununggal, Bandung
KETUA DPD Kota Bandung :
Achmad Nugraha alias Kang MEMET
Amanat ti Sepuh !
Sampurasun Hei..rahayat sunda, iyeu kula datang, rek neupikeun hiji pamenta kula ka arandika.....kula hayang nenjo sunda ngahiji dina lampah jeung paripolah, sadogdog saigeul sapihanean, kacai jadi saleuwi kadarat jadi salogak kacai keur susuci kadarat keur ibadah...Hiji amanat kula sing inget jeung kade poho, "PAKUSARAKAN", ulah paaing-aing, asa aing pang jayana asa aing pang kakoncarana, arandika salaku urang sunda hirup teh kudu yuni kembang ulah julid atiRahayat sunda sakabeh, sadaya seuweu putu SILIWANGI boh nu di priangan, nu di cirebon, nu di banten oge seuweu putu sadaya anu aya dibuana pancatengah..kula mihape kade pisan ualah silih pagetreng jeung sasama putu SILIWANGI, hade goreng masih dulur sorangan, munsalah ganjang omean mun bener geuwat tutuekeunKade ulah jadi putu SILIWANGI anu munafek, pohon kalembur matuh banjar karang pamidangan, poho kageulung kade yeuhh arandika sing inget timana keur di mana jeung rek kamana Nitip kula nagri sunda anu endah, mihape nya barudak...
Dikutip ti Kakang Betrik Orangsunda Pasisian
ari Batur mah cita" teh Hayang boga tanah anu hegar jeung luas ,.,.,
Ari kami mah cukup ku tanah pas saawak keun weh lah ,.,.,Ari batur mah cita" hayang kabeuli baju anu alus tur mahal,.,Ari kami mah cukup ku kaen kapan ( boeh ) ,.,Ari batur mah cita" hayang kabeuli Jaguar jeung mescedes mercy ,.,Ari kami mah cukup ku bisa nyewa karanda, jang mawa kamakam ,.,Hirup bakal endah lamun bisa nyukuran kanu nikmat pangeran ( ALLOH .S.W.T. )
Pituah ti Sepuh !
Urang hirup di dunya moal lana, kadang urang sok ti suksruk ti dungdung sibuk neangan dunya sampe kapoho keur pibeukeulan urang hirup di kalanggengan.Dulur - dulur..Teu salah memang mun urang neangan dunya tapi kahade tong poho kanu pancen utama nyeta seja ibadah Ka Mantena. Dulur - dulur di mana wae ayana..
Mumpung urang masih keular di alam dunya, jieun kahadean sa loba - lobana. Jadikeun diri urang anu manfaat boh keur diri sorangan boh keur batur.
* " Bikeun naon nu bisa dibikeun , sok sanajan saleutik naon bae lamun eta memang aya manfaatna keur jalma nu lian (tutulung kanu sangsara tatalang kanu tunggara )"
* "Kudu akur jeung saha bae ( lobakeun dulur ) entong malah pakia - kia ". Cek kolot urang kapan aya paribasa kieu babaturan sarebu can cukuptapi musuh hiji asana loba teuing. Kapan oge lain ari ngarana silaturahmi teh bakal manjangkeun rejeki jeung majangkeun umur"
Sakitu heula ti simkuring, hapunteun pisan bilih aya basa anu teu merenah sareung teu leureus saur agama. Mun beuneur nya etamah kaluar na tinu agama , mun salah nya etamah leureus - leureus tina kahilapan simkuring..
Kutipan Sukandar Raharja


text:
Cendrawasih Biru
Cendrawasih Biru atawa dina ngaran ilmiahna Paradisaea rudolphi nya éta sajenis manuk cendrawasih ukuranana sedeng, miboga panjang kira-kira 30cm, ti genus Paradisaea. Daérah sebaran Cendrawasih Biru aya di leuweung-leuweung pagunungan Papua Nugini bagian wétan sarta tenggara, umumna ti jangkungna 1.400 méter nepi ka jangkungna 1.800 méter di luhur permukaan laut.[1]
Manuk ieu boga warna hideung sarta biru, miboga paruh bodas kabiruan, suku dawuk, iris panon boga warna coklat kolot, di sakuriling panon aya dua buah satengah bunderan bodas sarta jangjang boga warna biru caang.[2]
Manuk jalu nu geus dewasa ngabogaan bulu-bulu jumbai hiasan dina sisi harigu anu boga warna biru kaunguan lamun ditempo ti handap sarta boga warna coklat kabeureum-beureuman lamun ditempo ti luhur. Dina bagian hariguna aya bunderan oval hideung kalayan boga warna beureum. Buntutna aya dua tali panjang, warnana hideung jeung tungtung boga warna biru. Cendrawasih awéwé ukuranana leuwih leutik, henteu dipapaésan bulu hiasan sarta awak bagian handap boga warna coklat kabeureum-beureuman.[1]
Cendrawasih Biru nya éta ngawayuh spésiés. Manuk jalu mikat pasangan kalayan ritual tarian anu mamérkeun bulu-bulu hiasanna. Henteu kawas manuk cendrawasih Paradisaea séjénna, Cendrawasih Brui jalu ngalakonan tarianna henteu dina jumplukan. Jalu ngagantungkeun awakna ka handap, muka mamérkeun bulu hiasanna kawas kipas biru bari berkicau jeung sora nyarupaan dengungan pendék. Dideketna aya buntut awéwé. Sanggeus kopulasi, manuk jalu ninggalkeun awéwé sarta mimitian néangan pasangan anu séjén.[1]
Cendrawasih Biru kapanggih ku Carl Hunstein dina salasahiji ékspédisina di pulo Irian dina taun 1884. Ngaran ilmiah spésiés langka ieu miéling saurang putra makuta ti Austria ngaranna Rudolf von Ésterreich-ungarn.[1]


text:
Ngojay
Ngojay nya éta olahraga cai anu geus dipikawanoh jaman pra-sejarah. [1] Ti gambar-gambar anu asalna ti jaman batu dipikanyaho ayana gua-gua pikeun nu sok ngojay di deukeut Wadi Sora palebah kulon daya Mesir. [1] Di Jepang,ngojay nya éta pangabisa anu kudu dipiboga ku para samurai. [1] Sajarah nyatet, pertandingan renang kahiji diayakeun ku Kaisar Suigui dina 36 saméméh Masehi.[1] Pasanggiri ngojay anu madungdengkeun gelar jawara geus dimimitian di Éropa kira-kira warsih 1800 sarta kalolobaan ngagunakeun gaya harigu. [1] Ngojay gaya leupas mimiti dikenalkan ku Arthur Trudgen. [1] Gaya ieu saterusna mimitian dikombinasikeun jeung gaya suku anu nalapung ku Richard Cavill dina 1902. [1] Di abad pertengahan, ngojay kaasup dina tujuh kamahéran anu kudu dipiboga ku para ksatria kaasup ngojay kalayan mawa pakarang.[1] Olahraga ngojay mimiti ditandingkeun dina Olimpiade modern 1896 di Athena, Yunani. [1] Dina Olimpiade ieu, ngan opat nomer anu ditandingkeun tina rarancang mimitina genep nomer. [1] Unggal nya éta nomer 100 méter, 500 méter, 1.200 méter, nomer leupas, sarta 100 méter pikeun Pamayang. [1] Olimpiade kadua diayakeun di Paris, Perancis dina 1900 sarta madundengkeun nomer 200 m, 1.000 m, 4.000 m, nomer leupas, 200 m gaya harigu, sarta 200 m nomer kelompok.[1]
Mangpaat Ngojay[édit | sunting sumber]
- Nyieun otot
Waktu ngojay, urang ngusikkeun ampir sakabéh otot-otot dina awak, mimitian ti sirah, beuheung, anggota unggut luhur, harigu, beuteung, tonggong, cangkéng, anggota unggut handap, sarta telapak suku. [2] Waktu usik di jero cai, awak ngaluarkeun energi leuwih badag alatan kudu ‘ngalawan’ beurat cai anu sanggup nguatkeun sarta ngaleuleuskeun otot-otot awak.[2]
Gerakan nyorong sarta nalapung cai jeung anggota awak utamana leungeun sarta suku, bisa ngaronjatkeun aliran getih ka Jantung, pembuluh getih, sarta Bayah. [2] Hartina, ngojay bisa dikategorikan minangka latihan aerobik dina cai.[2]
- Nambahan luhur awak
Ngojay sacara alus sarta bener baris nyieun awak tumuwuh leuwih luhur (pikeun anu masih dina pertumbuhan tinangtu).[2]
- Ngalatih Napas
Pohara dianjurkan pikeun jelema anu kakeunaan panyakit mengi pikeun ngojay alatan sistem crdiovaskular sarta pernafasan bisa jadi kuat. Penapasan urang jadi leuwih cageur, lancar, sarta bisa pernafasan jadi leuwih panjang.[2]
- Ngabeuleum kalori leuwih loba
Waktu ngojay, awak baris karasaeun leuwih beurat usik di jero cai. [2] Otomatis energi anu diperlukeun ogé jadi leuwih luhur, ku kituna bisa sacara éféktif ngabeuleum kira-kira 24% kalori awak.[2]
- Self safety
Kalayan ngojay urang henteu perlu salempang lamun hiji waktu ngalaman hal-hal anu henteu dipikahayang hususna anu nyambung jeung cai (murag ka sagara).[2]
- Ngaleungitkeun stres
Sacara psikologis, ngojay ogé bisa nyieun haté sarta pikiran leuwih relaks. [2] Gerakan ngojay anu dipigawé kalayan antaré sarta lalaunan, sanggup ngaronjatkeun hormon endorfin dina uteuk. [2] Kaayaan haté jadi sejuk, pikiran leuwih adem, awak ogé leupas hareudang.[2]