text:
PEDARAN BASA SUNDA UNDAK USUK BASA DINA KAHIRUPAN SAPOPOE
Didamel pikeun tugas Basa Sunda
Disusun ku
XI IPA 6 SMA NEGERI 1 GARUT Jl. Merdeka No. 91 Tarogong Kaler GARUT 2010
Kata panganteur
Puji sinareng sukur hayu urang dugikeun ka Alloh SWT anu tos masihan rahmat sinareng hidayah ka urang sadayana ,kusabab simkuring saparakanca tiasa ngarengsekeun ieu pedaran basa sunda nu judulna ³Undak Usuk Basa Sunda dina kahirupan sapopoe´. Pedaran ieu ditulis dumasar kana teori-teori nu tos ku simkuring saparakanca dipikagaduh ti sababaraha sumber anu tos dipilarian ku simkuring saparakanca. Pedaran ieu moal tiasa kabentuk upami teu aya pihak-pihak anu tos ngabantos kana didamelna ieu pedaran. Kukituna simkuring saparakanca ngahaturkeun nuhun ka sadaya rerencangan anu tos ngabantu dina ngarengsekeun ieu makalah anu judulna ³perluna basa sunda´ dihareupkeun makalah teh tiasa dimanfaatkeun ku balarea dina perkawis perluna basa sunda dina kahirupan sapopoe ,khususna keur urang sunda . Simkuring saparakanca nyadar dina ieu pedaran masih seeur kalepatan boh dina eusi ,kualitas, atanapi dina kuantitasna ieu pedaran, saran jeung kritikan anu ngabangun dihareupkeun pisan dina ningkatkeun elmu kanggo anu ngadamel ieu pedaran.
BAB I
Bubuka 1.1 Poko Masalah Usaha ngalestarikeun basa sunda teu gampang , tapi usaha sangkan urang Sunda, pangpangna rahayat pépéték, meunang kasempetan sajembar-jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing-masing. Lamun urang niténan balantika nasional, karasa pisan kurangna urang Sunda méh dina sagala widang. Éléh ku urang Minang, Batak, jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. Anu sidik, urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun, hartina henteu tamat SMP-SMP acan. Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur, umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi, anu ngarep-ngarep dijenengkeun ku nu dibendo. Da ceuk pikiranana hirup nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan, sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar 1.2 Ngidentifikasi masalah. Teu aya na rasa ngabogaan kana basa sorangan ,jadi masalah anu kudu di perhatikeunbener bener ku pamarentah ,sabab basa sunda bisa lestari kucara aya anu ngabogaan saha sahana ieu basa teh lamun teu aya anu ngabogaan tangtu ieu basa sunda teh pasti aya anu ngarebut, umumna basa sunda masih kurang di pikaresep ku budak budak ayeuna ,budak ayeuna teu saeutik anu teu apal kana kabudayaan urang sunda ,tangtu urang ulah nyalahkeun sasaha ,tapi urang kudu ilu mikirkeun kuaha carana ieu basa sunda teh teu leungit kaelehkeun ku perkembangan jaman.
1.3 Rumusan Masalah Seueur cara anu bisa dijalankeun dina nerapkeun basa sunda ka urang sunda ,basa sunda perlu keur ciri jang jalma anu asli urang sunda,cara gawanohkeun basa sunda ka jalma sunda diantarana nyaeta kujalur pendidikan ,ayeuna provinsi jawa barat ngadamel peraturan daerah supaya dina pelajaran-pelajaran di sakola di ayakeun muatan local basa sunda .Anu leuwih alus dina kahirupan sapopoe basa sunda kudu di terapkeun supaya laun laun ieu basa teh teu asing kanggo urang sunda .
1.4 Tujuan 1. Nyebarkeun perkawis perluna basa sunda, ka urang sunda 2. Nyiptakeun rasa resep kana basa sorangan
BAB I ISI
a. Basa sunda Basa Sunda minangka basa nu dipaké kurang leuwih ku 27,000,000 jalma di wewengkon kulon pulo Jawa, atawa 13,6% ti populasi Indonésia. Basa Sunda kagolongkeun kana famili basa Austronésia - Malayo-Polinésia - Malayo Kulon-Polinésia - Sundik nu mibanda sababaraha dialék/logat dumasar padumukan jalmana: Banten, Bogor, Parahyangan, jeung Cirebon.
y y y y
Parahiangan, ngawengku sabagian badag Tatar Sunda, minangka dialék utama (basa lulugu) basa Sunda nu diajarkeun ti mimiti sakola dasar (SD) nepi ka sakola menengah pertama (SLTP), nu ayeuna diajarkeun ogé di SMA sanggeusna kaluar kaputusan ti Gubernur Jawa Barat.
i. Wewengkon Parantos kauninga yen Basa Sunda anu diangge di wewengkon Jawa Barat sareng Banten dibagi deui kana sababaraha wewengkon leutik, nyeta: - Priangan: Bandung, Ciamis, Tasik, Sumedang, Subang, Garut, Bogor, Purwakarta, sabudereunana - Banten: Banten sabudereunana
- Kacirebonan: Kuningan, Cirebon, Majalengka, Indramayu, sabudereunana (LBAL=lereskeun bilih abdi lepat=CMIIW)
Pangkakoncarana sunda priangan, sigana pedah diangge di Bandung, Paris van Java tea. Sagedengeun ti eta, wewengkon priangan teh baheula ditempatan ku para pangagung anu kawentar anu ngenalkeun basa sunda ka luar sunda. Janten, urang priangan sok radi imut pami ngadangu basa sundana Banten atanapi sunda pasisir kaler anu kapangaruhan ku basa jawa (dicandak ku para nelayan ti wetan).
b. Sajarah Basa Sunda Mangsa I (saméméh abad ka-16 M) Nepi ka taun 1600 Maséhi, basa Sunda téh mangrupa basa nagara di karajaan Salakanagara, Galuh, Kawali, Sunda, jeung Pajajaran. Dina ieu mangsa, basa Sunda kaasupan ku basa Sansakerta saperti anu katémbong dina prasasti titinggal Purnawarman, malah aksarana ogé maké aksara Pallawa. Basa sunda alam harita dipaké dina widang kanagaraan, kasenian, jeung kahirupan sapopoé, loba kitab ageman anu ditulis dina basa Sunda sarta ngagunakeun aksara Sunda (kuna) saperti Siksa Kanda ng Karesian, Carita Parahyangan, Darmasiksa, jeung Guru Talapakan. Geura titénan basa Sunda nu dipaké alam harita, boh nu aya dina prasasti atawa nu aya dina karya sastrana:
y
Transkripsi prasasti Ciaruteun titinggal Purnawarman
Jayaviclasya tarumendrasya hastinah airavabhasya vibhatidam padadavayam nu hartina: ieu (tapak) dua sampéan airawata anu gagah perkasa, gajah inguan pangawasa taruma nu mawa kadigjayaan.
y
Transkripsi prasasti Pasirmuara di Cibungbulang, titinggal karajaan Sunda
ini sabdakalanda rakryan juru pengambat I kawihadji panca pasagi marsandeca barpulihkan hadji sunda nu hartina: ieu téh ucapan Rakeyan Juru Pengambat dina taun saka 458 nu nétélakeun yén pamaréntahan daérah dipulihkeun ku Raja Sunda.
y
Transkripsi prasasti Astana Gede titinggal karajaan Sunda di Kawali
nihan tapa kawali nu sanghiyang mulia tapa bhagya parebu raja wastu mangadeg dikuta kawali nu mahayuna kadatuan surawisesa nu marigi sakuriling dayeuh nu najur sgala desa. Aya ma nu pandeuri pakena gawe rahayu pakeun heubeul nu hartina: ieu nu tapa di Kawali téh nyaéta tapana nu mulya lir déwa. Gusti nu bagja, Raja Wastu nu ngéréh di kota Kawali, nu parantos mapaés Karaton Surawisésa nu ngadamel kakalén
sakuriling dayeuh, nu nyantosa sakuliah wewengkon, muga-muga kapayunna aya nu kersa midamel kasaéan sangkan punjul sajagat.
Mangsa II (1600-1800 Maséhi) Basa Sunda dina mangsa ieu geus kapangaruhan ku basa Arab jeung basa Jawa, basa Arab asupna kana basa Sunda ngaliwatan pasantrén, ari basa Jawa asupna kana basa Sunda ngaliwatan padaleman (pamaréntahan). Harita di tatar Sunda geus jlug jleg pasantrén, umumna ajengan nu ngadegkeun pasantrén di urang kungsi masantrén di wétan, jadi salian ngasupkeun basa Arab kana basa Sunda pasantrén ogé milu ngasupkeun basa Jawa deuih. Nya di antarana ngaliwatan pasantrén deuih asupna wawacan jeung sarupaning upacarana téh. Kitu deui widang pamaréntahan, harita tatar Sunda kaéréh ku Mataram, para gegedén Sunda (dalem) sataun sakali kudu séba ka dayeuh Mataram, tara sakeudeung di dituna téh, balikna mawa adat cara kadaleman Jawa, nya mangsa harita mimiti asupna "undak usuk basa" kana basa Sunda téh, nu mangrupa pangaruh tina basa Jawa (contono dina naskah Wawacan Sulanjana).
Mangsa III (1800-1900 M) Dina ieu mangsa, basa Sunda mimiti kaasupan ku basa Walanda, ngaliwatan para bupati jeung pagawé Walanda. Mémang harita mah wewengkon Sunda téh geus aya dina genggeman pamaréntah Hindia Walanda, nya harita medalna buku basa Sunda anu ditulis ku aksara Latén téh. Basa Sunda mimiti dijadikeun ulikan bangsa deungeun utamana bangsa Walanda, salian ti éta basa Sunda ogé mimiti kaasupan basa Malayu deuih. Harita aya katangtuan ti bangsa Walanda sangkan bangsa pribumi, kaasup urang Sunda kudu ngagunakeun basa Malayu minangka lingua franca-na (contona aya dina Wawacan Panji Wulung taun 1876).
Mangsa IV (1900-1945 M) Dina ieu mangsa, sakola-sakola beuki réa, basa Sunda terus digunakeun sarta diajarkeun di sakola-sakola. Para panalungtik basa Sunda beuki loba deuih, boh bangsa deungeun atawa urang Sundana sorangan, beuki témbong baé pangaruh basa Walanda kana basa Sunda téh, nepi ka harita mah teu saeutik urang Sunda nu nyaritana direumbeuy ku basa Walanda, utamana kaom palajar. Basa Sunda pacampur jeung basa Arab, Jawa, Malayu, jeung Walanda dipaké dina widang atikan jeung kabudayaan, pikeun nuliskeunana geus prah maké aksara Latén. Dina ieu mangsa, medal pustakamangsa jeung kalawarta dina basa Sunda saperti Papaés Nonoman (1915), Pasoendan (1917), Poesaka Soenda (1923), jeung Sipatahoenan (1923).
Mangsa V (1945-kiwari) Mangsa ti taun 1945 nepi ka kiwari sok disebut ogé mangsa sabada perang, basa Sunda dipaké dina kahirupan sapopoé, pustakamangsa, sastra, kabudayaan, jeung buku-buku atawa kapustakaan. Mangsa ieu basa Sunda loba kapangaruhan ku basa Indonésia. Dina istilah-istilah basa kosta méméh asup kana basa Sunda téh umumna ngaliwatan heula basa Indonesia, utamana nu dipaké ku masarakat kota, nepi ka aya istilah "Sunda kamalayon" geuning, nyaéta basa Sunda anu reumbeuy kapangaruhan ku basa Malayu (Indonesia).
c. Fonologi Kiwari, sakumaha di sakabéh wewengkon Indonésia, basa Sunda ditulis dina aksara Latin. Aya tujuh sora vokal: a, e (pepet), é, i, o, u, jeung eu; tanpa diftong. Konsonan kawakilan ku aksara b, c, d, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w, y, ny, jeung ng. Konsonan séjén nu datang ti basa
deungeun, misalna basa Arab atawa basa Inggris, lolobana dialihbasakeun kana konsonan utama tadi: f -> p, v -> p, sy -> s, sh -> s, z -> j, jeung kh -> h.
d. Tata Basa Tata basa Sunda kaasup anu basajan dibandingkeun basa-basa lainna. Aya sawatara ciri basa Sunda, nyaéta: taya parubahan kecap dumasar waktu, anu dina basa Inggris disebut tenses. Pikeun nangtukeun waktu, kalimah cukup diwuwuhan ku sawatara kecap saperti kamari, ayeuna, tadi, jsb.
y
y
teu ngabogaan gender dina kecap-kecapna. Kukituna taya parobahan dina kecap-kecapna lantaran ditujukeun ka gender nu béda.
e. Sistem Tinulis Dina sajarahna, basa Sunda kungsi ditulis ku rupa-rupa aksara, diantarana: aksara Pallawa atawa aksara Pra-Nagari anu dipaké pikeun nuliskeun basa Sangsakerta, dipaké nepi ka abad ka-7,
y y
y
aksara Sunda Kuna anu diturunkeun tina aksara Pallawa. aksara Cacarakan atawa aksara Jawa, sacara umum marengan asupna Islam jeung kaadaban Jawa ka Cirebon (abad ka-16) jeung Priangan (abad ka-17),
y y
aksara Pegon, utamana di lingkungan pasantrén, ku asupna ajaran Islam ti tatar Arab, aksara Latin, mimiti dipaké ahir abad ka-19, diwanohkeun ku pangjajah Walanda.
Sacara resmi, pamaréntah Jawa Kulon ngaliwatan Perda taun 2003 geus ngarojong aksara Sunda pikeun pakéeun sapopoé.
f. Tata Krama Tatakrama minangka hiji hal anu ogé leket dina basa Sunda, utamana dina dialék utamana (Parahiangan). Sanajan sawatara nonoman Sunda kiwari nganggap yén diajar tatakrama basa Sunda téh hésé, tatakrama tetep diajarkeun di sakola-sakola lantaran ku tatakrama ieu diharepkeun sikep silihormat jeung silihajénan.
g. Gaya Basa Kawas basa Indonésia, dina basa Sunda ogé aya sababaraha gaya basa, contona: ngupamakeun (similé) lalandian (métafora) mijalma (personifikasi) rautan (eufimisme) ngasor (litotés) rarahulan (hiperbol) kadalon (pleonasme) silib-sindir (alégori) mindoan (repetisi)
y y y y y y y y y
h. Sastra Basa Sunda euyeub ku rupa-rupa karya sastra, boh anu klasik atawa anu moderen, diantarana:
y y y y y y y y y y y y y
mantra/jampe jeung jangjawokan sisindiran, [[paparikan], wawangsalan, sésébréd pupuh kakawihan guguritan pupujian wawacan carita pantun dongéng carita pondok nopél drama, jeung sajak atawa puisi.
i. Undak Usuk Basa Aya 3 undak basa dina basa sunda, dibentenkeun palebah nerapkeunana. Biasa disebat: undak usuk basa. - Kahiji, anu lemes. Diangge pami ngobrol sareng anu saluhureun (yuswa atanapi harkat sosial) atanapi ngobrol sopan sareng anu sapantar. - Kadua, basa loma. Diangge dina obrolan sapopoe sareng anu sapantar (umur boh harkat sosial). Tingkatan basa ieu oge diangge dina surat kabar, karangan, atanapi seratan2 kanggo dibaca ku umum.
- Katilu basa garihal. Diangge ka anu sahandapeun, saleutikeun atawa jang sato. Basa garihal disebat oge basa kasar. Aya budak nyarita ka ibuna, mana anu ceceg: 1. Ibu, gogog nuju tuang 2. Ibu, si tumang keur nyatu
Ah, pastina oge parantos kauningan kusadaya WSAB. Ngan kumaha tah prak-prakanna? Ieu mah sakedik umpama, diangge dina kalimah ngarah kahartos. Bapa nuju tuang Abdi alim neda Embe keur nyatu
Bapa angkat ka pasar (ih, ka kantor biasana oge bapa mah :)) Abdi mios ka sakola Si Juha mangkat ka kebon deuk ngangon embe Bumi anu kiwa kagungan Ibu Entin (kanggo ka batur mah nyebatna bumi) Anu palih katuhu mah rorompok (nuduhkeun imah sorangan, rorompok=rompok nu abdi) Imah si kardun tina hinis (jang batur sahandapeun atawa loma) Kandang maung (ieu mah jelas jang sato, leres?)
Salira keresa nyandak buku sakieu seueurna? (kanggo batur) Abdi ngabantun piring salosin (kanggo nyalira) Si Emod mawa bedog
j Nyerat basa sunda Tah kumaha pami diserat? Sanes nyerat ha na ca ra ka da ta sa wa la, leres... Anu kawentar kakoncara kajanapria saalam dunya yen ciciren basa sunda teh aya "EU". Sing saha jalma anu bisa nyebut "EU" kalayan bener, hartina geus bisa basa sunda, hihihi... *karunya ka si Mas di rorompok...
Tah mun nyebat tos jago, kumaha mun dipiwarang nulis. Ceuk teori, aya 3 jenis "E" dina basa sunda. Kahiji: "é" taling siga dina: émbér (aya curek diluhureunna) kadua: "e" pepet, siga dina: gemes (ih ieu mah sanes sunda), jiga dina... nya dina kecap pepet wee. Matak kitu disebat e pepet oge. Katilu: "eu", siga nida peuyeum
Tah, pami radi sesah nyerat hiji kecap, ulah gurung gusuh, emutan heula. Sebatkeun eta kecap, naha si sakadang "e" teh siga dina émbér, atanapi siga dina pepet, atanapi siga dina peuyeum. Umpama, Aya budak nakal, nu mana anu ceceg: 1. Budak teh teu bener (bener=bageur, leres, sae)
2. Budak teh teu beuneur (beuneur=ngeusi, munel, aya eusian, biasana kanggo pare)Kabayang budak dianggap beuneur... hihihi...
Kuring cicing di Amerika, numana anu ceceg: 1. Kuring tumeuteup di Amerika (tumeuteup=memandang) 2. Kuring tumetep di Amerika (tumetep=menetap) Ih nu kahiji mah hartosna janten: Sayah memandang di amerika (naon ieu teh)
Kuring dangdan di kamber, mana anu ceceg: 1. Kuring ngeunteung di kamber (ngeunteung= bercermin, ngaca) 2. Kuring ngenteng di kamber (ngenteng= ngentengkeung, enteng=ringan, meringankan)
Aya budak mani geulis, mana anu ceceg: 1. Euleuh si eneng mani geulis (euleuh=ekspresi kagum) 2. Eleh si eneng meni geulis (eleh=kalah)
Tah kitu para wsab, kumargi ieu teh mulungan tina emutan 17 taun kalangkung (jaman SMP) teras rumaos sanes urang priangan, umpami bade aya anu nambihan sareng ngelereskeun, mangga email ka wsab2005@yahoo.com, engke di tambihkeun kana handapeun ieu postingan
BAB III PANUTUP
2.1 Kacindekan Urang sunda masih keneh asing kana basa sorangan ,ieu tiasa katingali dina tingkah laku paripolah urang sunda dina ngagunakeun basa sapopoena nu utamana basa sunda .teu sautik urang sunda teu apal perluna basa sunda keur ciri tiap tiap daerah . 2.2 Saran Kanggo ka para bapa ibu guru anu ngawulangan basa sunda kedah mampu ngalestarikeun basa sunda supaya ieu basa teu leungit ku kamajuan jaman atawa ku budaya-budaya asing anu bisa ngaleungitkeun basa sunda.
DAPTAR PUSTAKA


c: text/html

text:
NYOREANG ALAM KA TUKANG TALAGA MANGGUNG
Awal mula timbulna Karajaan Talaga dimimitian ti tokoh Raden Sudhayasa nu katelah Batara Gunung Bitung, anjeuna terahing ningrat ti Karajaan Galuh, putra Rahyang Suryadewata nyaeta putra bungsu Prabu Ajiguna Linggawisesa maharaja karajaan Galuh nu marentah antara tahun 1333 – 1340, anjeuna generasi k.1. ka 20 ti Raja Wreti Kandayun atawa generasi ka 15 ti Prabu Ciungwanara Karajaan Galuh.
Raden Sudhayasa ninggalkeun karaton Suryawisesa di Kawali, saterasna ngisat diri bari diajar kabatinan ti para resi di Gunung Bitung, saparantos ngarasa cukup elmu kalayan anjeuna kenging ilham Budhayanasarwatiwada, anjeuna netep dihiji tempat di daerah suku Gunung Ciremai tepatna deukeut Situ Sangiang ayeuna sambil nyebarkan ajaran Budha ka masyarakat didaerah eta.
Dina perkembangan saterusna padepokan Sanghiang di jadikan sentral ageman Budha sarta puseur pamaréntahan kulantaran loba wewengkon anu hayang ngagabung, nu saterasna ngadeg hiji karajaan anu ngaranna Talaga. Kecap Talaga dicandak tina situ dina basa sangsakerta anu hartina Taiaga. Sedengkeun wewengkon karajaan ngawengku sabagian Majalengka, sabagian Kuningan, sabagian Ciamis oge aya sabagian Cirebon. Karajaan Talaga beuki ngembang Sarta kakoncara kamana mana sanggeus dicepeng ku Raden Darmasuci nu kaceluk gelar Talaga Manggung.
Talagamanggung ngagaduhan putra dua nyaeta; nu kahiji Rd. Panglurah jajaka nu karesepna neangan elmu, unggal paguron, unggal padepokan dijugjug pikeun nyumponan kahayangna jadi jalma nu sugih ku pangarti weruh kupangabisa, anj euna geus teu hasrat ku harta pon kitu deui ku tahta. Nu kadua nyaeta Putri Simbarkancana, wanoja anu geulis kawanti wanti endah kabina bina nu ditikah ku Rd. Sakawiriya alias Palembang Ginung ti negri sebrang, Pelembang Gunung meunangkeun putri tina hasil sayembara kusabab loba pisan para pangeran jeng raja nu mikahayang ka Putri Simbarkancana.
Napsu kakawasaan napsu kalungguhan nimbulkeun huru hara di karajaan Talaga, Raden Palembang Gunung Minantu sang prabu ambisi hayang jadi raja, ku jalan licik jeung tipu muslihat anjeuna hasil ngadeukeutan ponggawa abdi dalem sang prabu nu katelah Centang Barang anu akhima sang prabu ditelasan, saterusna Raden Palembang Gunung mindahkeun puseur karajaan ti Sanghiang ka pasir Walangsujii désa Kagok Banjaran.
Bancang pakéwuh Sarta karuksakan moral dina mangsa pamaréntahan Palembang Gunung laksana suung dina usum hujan, Nyi mas Ratu Simbar Kencana ngarasa nyeri haté waktu sang ratu nyaho yén nu jadi bapa wafat didalangan ku salakina, mangka Nyi Mas Ratu ngabales pati sarta neruskeun pamarentahan Karajaan Talaga ku anjeuna.
Pondok catur Ratu nikah ka Rd Kusumalaya sang Ajar Kutamanggu, bangsawan Galuh putra ningrat kencana, ti pernikahana puputra Sunan Parung, anjena anu saterasna maréntah di Talaga. Mangsa sunan parung Talaga ngalaman kamajuan pesat, wewengkon kakawasaan nepi Majalengka ayeuna, kalayan diwangunna padaleman jero kaso (Maja) santa kulur (Majalengka), anjeuna oge migarwa Nyi Mas Patuakan Simedang anu saterasna numutkeun raja raja Sumedang, diantawisna prabu Geusan Ulun.
Penerus Sunan Parung di Talaga nyaéta Dewi Sunyalarang nu katelah Ratu Parung anjeuna ditikah ku raden Rangga Mantri salah sawios incuna Prabu Siliwangi ti Pajajaran, nyaeta putra Mundingsari Ageung. Rd Ranggamantri dipikawanoh sebutan Prabu Pucuk Umum Talaga, hartina raja panungtung mangsa peralihan ti Hindu – Budha ka mangsa Islam di Talaga.
K.1. tahun 1530 M. putra prabu nu ka-2 nyaéta sunan Wanaperih meluk agama Islam sarta jadi murid Sunan Gunung Jati. Berkat sunan Wanaperih islam ngembang sarta dianut ku masyarakat Talaga ku kituna sunan Wanaperih boga gelar arya kikis. Berkat jasana dina nyebarkeun ajaran Islam. Sunan Wanaperih nyekel tampuk paréntah sarta netepkeun bukit Walangsuji désa Kagok jadi puseur pamaréntahan.
Sunan Wanaperih digentos ku putrana nyaéta pangeran Apun Surawijaya, nu saterasna k.1. tahun 1600 M puseur pamarentahan dipindahkeun ka Kota Talaga ayeuna tepatna ka tanah Kagok nu persisna di Museum Talagamanggung ayeuna, `
P. A Surawijaya digentos ku putrana nyaéta Pangeran Surawijaya sarta saterusna dina tahun 1675 M tampuk pamaréntahan dicekel ku Dipati Suwarga, saprak waktu éta Talaga lain deui hiji karajaan tapi hiji kabupatén bagian ti Cirebon.
K.1. tahun 1715 kalungguhan bupati di cepeng ku Dipati Wiratana jeung Aria Natadilaga alias Sunan Maro, Sanggeus walanda VOC ngawasa Cirebon sacara ” otomatis” Talaga ogé dina kakawasaan VOC. Saterasna dina tahun 1819 M kaluar Surat kaputusan Gubemur Jéndral Hindia Belanda no. 3 th 1819, Talaga anu waktu éta bupatina Raden Aria Sacanata, dikudukeun ngagabung jeung Sindangkasih jadi Kabupatén Maja sarta di tetepkan Sindangkasih jadi puseur pemerintahana, tapi harita Rd. Aria Sacanata nolak pikeun pindah ka Sindangkasih nu akhirna dinyatakeun pangsiun tina jabatan Bupati.
Kitu sajarah singget karajaan Talaga, kirang langkungna neda tawakuf mugia pemaparan ieu jadi aspirasi urang pikeun ngamajukeun Talaga khususna sarta Majalengka umumna. Amin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Selasa, 17 Januari 2012
dongeng,carpon, jeung nove
PANGANTER
Puji sinareng sukur panyusun sanggakeun ka Alloh SWT anu parantos ngamparkeun ni’mat nepi ka jantenna ieu makalah kanggo nyumponan tugas Pendidikan Bahasa Daerah anu judulna “Prosa : Dongeng, Carpon, Novel”. Kalihna ti eta, teu hilap salam kawilujengan mugia ginuluran ka jungjungan urang sadaya Kanjeng Nabi Muhammad SAW, ka kulawargana, ka para sohabatna, tur lelebaranana gubrag ka urang sadaya nu umangken umatna.
Maksad tina nyusun ieu makalah nyaeta nyumponan tugas pendidikan bahasa daerah sareng sarana latihan jeung panyusun kanggo ngadamel makalah anu leuwih mernah dina kahareupna.
Panyusun nyadar yen dina panyusunan ieu makalah teh teu weleh aya wae bangbaluh nu karandapan ku panyusun, dina perkara kirangna buku sumber, margi mung ku pangersa-Na, sareng katut karep panyusun anu kuat sareng bimbingan ti saparakanca ieu makalah tiasa rengse sanajan jauh ti sampurna.
Pamungkas, nu nyusun ieu makalah rumaos masih sisip ku pangarti, ku kituna panyusun kacida nganti-nganti boh saran boh kritik, sangkan ieu makalah teh leuwih munel sakumaha nu dipiharep ku urang sadaya. Nu nyusun ieu makalah teu weleh miharep sangkan sasieureun sabeunyeureun ieu makalah teh bisa mere mangpaaat keur saparakanca.
Sumedang, September 2011
Panyusun
BAB II
Pedaran
Prosa teh nyaeta basa nu dipake sapopoe (basa lancaran) anu teu kabengkeut ku patokan. Prosa dibagi deui jadi dua bagean nyaeta :
1. Prosa Buhun/heubeul :
Dongeng
Prosa buhun ngahasilkeun dongeng, majar ceuk basa kiratana mah ngabobodo budak cengeng, lantaran eusi dongeng loba hal anu pamohalan teu kaharti ku akal upamana nyaritakeun : jalema bisa ngapung, sato bisa ngomong, jalema anu teu lumrah, nyaritakeun sasakala, jeung sajabana.
Dongeng kaasup kana carita rekaan (fiksi), sanajan eusi dongeng loba nu teu kaharti ku akal, tapi gegedena mah dongeng teh ngandung picontoeun jeung atikan.
Dongeng geus jadi milik balarea (carita rayat) dongeng sumebar ku jalan tatalepa, dongeng di dongengkeun, didongengkeun deui, kitu terus terusan.
Numutkeun palaku jeung eusina, dongeng aya sabaraha rupa :
a. fabel
fabel, nyaet dongeng anu nyaritakeun sato bisa ngomong bisa lumampah cara jelema malah make aya rajana sagala.
Contona dongeng fabel : Sakadang Peucang, Kuya jeung Monyet, Si Utun jeung si Uca, Peucang jeung Tutut, Jst.
b. Legenda (sasakala)
Lagenda nyaeta dongeng anu nyaritakeun asal usulna kajadian : hiji tempat, barang sasatoan, atawa tutuwuhan.
Contona dongeng sasakala : Gunung Tangkuban Parahu, Gunung Tampomas, Situ Bagendit, Situ Gede, Talaga Warna, Sanghiang Tikoro, Si Jagur, jeung Sasakala Nini Anteh.
c. Mitos/Mite
Mitos atawa mite, nyaeta dongeng anu eusina patali jeung kapercayaan jelema kana bangsa lelembutan (mistik).
Conto dongeng mitos/mite : Nyi Roro Kidul, Kuntilanak, Nyi Pohaci Sangiang Sri Dangdayang Tresmawati, Lutung Kasarung, Pusaka Ratu Teluh, Munjung, jeung Burak Siluman.
d. Parabel
Parabel, nyaeta dongeng nu eusina nyaritakeun kahirupan jalma. Conto dongeng parabel : Si Kabayan, Abu Nawas, Pa Mohalan,Si Cabol, Kiansantang, Syeh Abdulmuhyi, jst.
e. Sage
Sage, nyaeta dongeng anu eusina ngandung unsur sajarah. Conto dongeng sage : Prabu Siliwangi, Ciung Wanara, Carita Parahyangan, Sajarah Ambia, Sajarah Banten Rante, jst.
2. Prosa anyar :
Karya sastra anyar dina wangun prosa mangrupa :
a. carita pondok
b. novel
c. roman
a. Carita Pondok
Carita pondok anu sok disingket jadi carpon dina sastra sunda nyaeta karangan rekaan (fiksi) dina wangun lancaran atawa prosa. Istilah pondok ieu teh upama carpon dibandingkeun jeung novel anu sarua papada carita dina wangun prosa. Ukuran pondok teh kira-kira 5-10 kaca majalah. Kajadian anu dicaritakeun dina carita pondok ilaharna museur lana kajadian utama, atuh galur (jalan) caritana oge heunteu rea pungkal pengkol cara dina novel. Kitu deui cara palaku anu ngalakonkeun cukup kuduaan atawa tiluan bae. Malah teu saeutikcarpon anu palakuna ngan saurang. Ilaharna pangarang sok ngagunakeun palaku “kuring atawa “manehna”.
Unsur-unsur atawa ciri-ciri carpon nyaeta :
a. Palaku,
Palakuna teh jalema biasa, lain jalema pamohalan anu bisa ngapung, bisa ngaleungit, jst.
b. Latar
Latar nyaeta tempat anu jadi bahan carita mangrupa tempat kahirupan manusa sapopoe.
c. Galur
Galur nyaeta rakitan (struktur) kajadian nu aya dina carita, anu kaalaman ku tokoh carita. Galur carita disebut oge plot,nyaeta salah sahiji unsur nu ngawangun hiji carita.
Galur teh aya sababaraha rupa, diantarana : galur maju, galur mundur,jeung galur campuran. Galur maju nyaeta runtuyan kajadian nu keur kaalaman ku tokoh carita harita keneh. Galur mundur nyaeta runtuyan kajadian nu kaalaman ku tokoh carita dina mangsa baheula. Ari dina galur campuran mah, tokoh carita teh ngalaman kajadian ayeuna jeung mangsa baheula dina hiji runtuyan kajadian.
d. Tema
Tema teh nyaeta bahan carita estu museur tina kahirupan jalma sapopoe nu jadi inti tangtungan carita anu sipatna teh abstrak.
Carita pondok umumna sok dimuat dina surat kabar, tabloid, jeung majalah. Pangarang carpon dina nyuguhkeun caritana ka anu maca make sabaraha cara diantarana :
1. Marele (ngaruntuy)
Nu maca dikenalkeun ku anu ngarang ka anu boga lalakon (palaku), katut imah pakarangana, indung bapana, anakna, dulurna, lemburna, asal usulna kabeh dikenalkeun ka anu maca.
Biasana anu disusun marele teh karangan-karangan baheula (buhun), upamana bakal kapanggih dina buku Rengganis, Mahabrata, Ciung Wanara, jst.
2. Bobok tengah
Karangan anu dibobok tengah mah geus tara make bubuka, tara make ngawawuhkeun heula nu boga lalakon, ieu mah torolong bae, nu maca jol-jol aya di tengag lalakon.
Sakapeung mah lalakon teh asa can anggeus, nutupkeun carita mah nu maca kudu ngira-ngira, mapantes, atawa disisiga ku anu maca sorangan.
Contona carita anu dibobok tengah : Baruang kanu Ngarora, Gogoda kanu Ngarora, Rahasiah Geulang Rantay, Laleur Bodas.
3. Mangnyaritakeun
Dina cara mangnyaritakeun, leunjeuran carita teh heunteu dicaritakeun ku nu ngarang, tapi ku jalma katilu.
Nu ngarang teh nyaritakeun sawatara jalma, tuluy ieu jalma nu dicaritakeun teh nyaritakeun carita, boh pangalamana, pribadina, boh pamondokanana, boh dongen batur deui.
Anu jadi lulugu mah, dongeng anu didongengkeun deui atawa carita anu dicaritakeun ku jalma ka tilu tea.
Conto buku anu make mangnyaritakeun : Munjung karangan Moh. Ambri, Nunumbuk Disue, karangan Moh. Ambri.
4. Pandeuri ti heula
Dina karangan pandeuri ti heula, nu ngarang ngamimitian ti tungtungna, geus beh luhur, kakara dibalikeun puhuna (awalna), nepi ka carita teh siga anu patepung gelang.
Jadi pangarang teh nyaritakeun heula “buntutna” atawa ahir tina lalakon. Conto bukuna : Pependeman Nabi Sulaeman, jeung buku “Salju Kilimanjaro”.
b. Novel
Sarua jeeung carpon novel oge marupakeun karangan rekaan (fiksi) dina wangun lancaran atawa prosa, anu ngabedakeun novel jeung cerpen teh nyaeta caritaan anu leuwih panjang biasana nepika sabuku atawa leuwih, jeung deui dina novel mah nu ngarang bisa laluasa nyaritakeun kajadian latar atawa watek-watek palaku, aya sababaraha hiji galur anu ngabentuk caritanna. Sarua jeung carpon, novel oge ngawengku unsur-unsur : tema, galur, palaku, jeung latar.
Eusi carita dina novel rupa-rupa pisan, nempo tina eusina novel bisa dibagi-bagi jadi :
1. Novel Sajarah
Novel sajarah, nyaritakeun anu aya hubunganana jeung kajadian anu aya dina sajarah. Nu kaasup kana novel sajarah diantarana : Pangerang kornel, Mantri Jero, supati, robert anak Surapati, Carita Parahyangan,Jst.
2. Novel Ditektif
Novel ditektif nyaritakeun anu matak pikasieuneun, piratugeun hate, jeung nimbulkeun kapanasaran anu maca. Conto-conto buku nu kaasup kana novel ditektif : Rahasiah Gelang Rantay, Pepedeman Nabi Sulaeman, Diarah Pati, Laleur Bodas, Kalajengking, Si Bedog Panjang, Jsb.
3. Novel Barudak
Novel barudak teh nyaeta novel anu ditulisna keur bacaeun barudak. Conto novel barudak upamana : Nunggul Pinang Babalik, Pikir, Jatining Sobat, Pulo Karang, Jsb.
4. Novel Perjoangan
Novel perjoangan caritana ngandung salah sahiji perjoangan upama bae dina perjoangan : Kayakinan politik, Nyebarkeun Agama, Ngarombak Sistem Feodal, Jsb.
Conto novel perjoangan upama : Salah Atikan, Gogoda Kanu Ngarora, Jsb.
5. Novel Asmara
Dina novel asmara, anu nonjol teh bab tresnaningsih (kecintaan) antara awewe jeung lalaki. Conto novel asmara upamana : Roro Mendut, Rengganis, Lain eta, Tresnasena jeung Nyi Putri Sedih Asih, Jsb.
6. Novel Ilahar
Novel ilahar nyaritakeun kajadian di masyarakat sapopoe, sarta ku anu ngarang oge heunteu di aneh-aneh. Conto noovel ilahar : Munjung, Awak Ruksak Banda Beak, Enden Siti, Jsb.
7. Novel Rumaja
Novel rumaja, nyaeta novel anu nyaritakeun kahirupan rumaja. Conto novel rumaja : Sri Panggung, Wilujeng Enjing, Asmara Ngambah Sagara, Jsb.
Anu nyaruakeun novel jeung roman teh nyaeta sarua aya dina papada prosa anyar, jeung nyaritakeun sawatara jalma kalawan carita anu sawajarna atawa sahinasna. Sarua diwangun ku unsur-unsur : tema, galur, latar, jeung palaku.
Anu ngabedakeun antara novel jeung roman heunteu wae aya dina panjang pondokna carita eta. Atawa dina jumlah kecap nu aya dina novel atawa roman. Ieu tabel anu ngajentre bedana novel jeung roman.
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Kacaritakeun aya koruptor urang Indonésia anu paéh alatan lintuh teuing.
Sidang di akhérat geus nangtukeun, yén manéhna kudu asup ka sel naraka
"Héy koruptor ! Didieu aya sababaraha sél. Manéh meunang milih !"
Enya baé mani réa sél téh. Unggal sél dicirian ku ngaran nagara.
Manéhna néangan sél Indonésia, tapi pinuh ku nu antri.
Kapaksa indit ka sél nagara lianna.
"Bapa penjaga. Kunaon sél ieu mah tiiseun, teu siga sél Indonesia ?"
"Sarua kabéh sél ogé ! Kudu diuk dina korsi listrik !"
Manéhna panasaran, ceuk jero haténa, naha kabéh jelema milih
sél Indonesia ? Anu bulé, anu hideung, béda-béda bangsa...
"Sir ! Kunaon anjeun milih sél Indonesia, padahal kudu antri ?"
"Ih, puguh ngeunah sél Indonesia mah"
"Naha kitu ?"
"Korsi listrikna ruksak, teu dioméan, budgetna geus dikorupsi.
Algojona ngan datang sakeudeung, apél pagi,
terus ngaléor ka kantin ngadon ngopi nepi ka waktu balik"
"Paingan atuh..! Ari kitu mah kuring ogé kajeun ngantri di dieu baé lah !"
Wan Abud : " Oh karunya teuing. Yeuh aya buku keur diajar ngojay ! "
Korban banjir : " Rajeun téh nulungan, dasar pelit ! "
Wan Abud : " Yeuh kuring mah lain pelit. Ceuk nu pinter gé, tong méré lauk tapi méré jeujeur ! "
Korban banjir : " Pelit mah, pelit wé !!!"
AKI AKI PINTER
Ujang : " Nuju milarian naon ki ? "
Aki : " Nyéta jang, aki téh keur néangan bako "
Ujang : " Na tadi ragragna di mana ? "
Aki : " Di jero imah ari muragna mah "
Ujang : " Kunaon atuh aki téh milariana di luar ? "
Aki : " Puguh di jero mah poék jang ! "
NULUNGAN
Pa Sarwi : " Bapa anu nulungan pun anak anu kacilakaan téh ? "
Pa Dasman : " Muhun. Ah tos kawajiban urang nulungan anu cilaka sanés ? "
Pa Sarwi : " Muhun. Tapi dina pésak pun anak téh aya artos lima rébu. Kamana nya ? "
TTS
Aa : " Presiden Amérika nu ka opat saha ? "
Oo : " Sabaraha kolom ? "
Aa : Sapuluh kolom, dimimitian ku aksara J "
Oo : " Tulis wéh John Lenon ! "
Aa : " Ah embung, salah pasti ! "
Oo : " Kajeun teuing salah gé, da moal dihukum ! "
Abah Téa.


text:
Blog Bahasa Sunda Cerita Sunda Dongeng Sunda Sastra Sunda Dongeng Cawokah Puisi Sunda Wawangsalan Pantun Sunda Siloka Sunda, Adat Sunda Budaya Sunda True Storry of Sundanese Sundanese in Indonesia guyon canda bahak koleksi berita tawa humor ngakak guling pingkal komedi Funniest Story Jokes Humor Comedy Cute Amusing Jest Feeding funny Through Laugh Giggle a true story Real Life imagine Stories Crazy Collection gambar lucu foto lucu foto ngakak >> PUGER-NYUNDA.blogspot.com
Wednesday, 28 September 2011
"Puisi hitut"
,,Jalma jujur nyaéta jalma nu ngaku lamun geus hitut,,,
,,Jalma nu teu jujur, jalma nu hitut tuluy nyalahkeun batur,,,
,,Jalma nu belegug, jalma nu nahan hitut mang jam jam lilana,,,
,,Jalma nu berwawasan, jalma nu nyaho iraha waktuna kudu hitut,,,
,,Jalma nu misterius, jalma anu hitut tapi batur euweuh nu nyahoeun,,,
,,Jalma nu percaya diri, jalma nu yakin yén hitutna seungit,,,
,,jalma nu sadis, jalma nu lamun hitut tuluy dibekepkeun kabatur,,,
Ku : Agoes Oye's di Forrum PUGER’s Pasundan


text:
Transformasi Box-Muller
Transformasi Box-Müller (diwanohkeun ku George Edward Pelham Box jeung Mervin Edgar Müller 1958)[1] nyaéta metoda keur ngarundaykeun pasangan mandiri ilahar dina sebaran normal (ekspektasi nol, varian hiji) tina wilangan acak, nu sumber wilangan acakna tina sebaran seragam.
Geus ilahar ditembongkeun dina dua wanda. Wanda dasar nyaéta dijentrekeun ku Box jeung Müller nu nyokot dua sampel tina sebaran seragama dina interval (0, 1] terus dipetakeun kana dua sample sebaran normal. Wanda polar nu nyokot dua sampel tina interval nu beda, [−1, +1], terus dipetakuen kana dua sampel sebaran normal tur teu maké fungsi sinus atawa kosinus.
Nu hiji kudu maké metoda sampling transformasi invers keur ngarundaykeun wilangan acak sebaran-normal; tansformasi Box-Müller geus diwangun dina metoda komputasi nu leuwih efektif.[2] Salian ti eta, algoritma Ziggurat ogé bisa dipake.
Daptar eusi
Wanda dasar[édit | édit sumber]
Anggap U1 jeung U2 mangrupa variabel acak mandiri tina sebaran seragam dina interval (0, 1]. Mangka
sarta
Mangka Z0 jeung Z1 nyaéta variabel acak mandiri nu mibanda simpangan baku sarua jeung hiji dina sebaran normal.
Turunanna[3] dumasar kana ieu kanyataan, dia dua-dimensi sistim kordinat Kartesius numana kordinat X jeung Y dijentrekeun ku dua variabel mandiri tur mibanda sebaran normal, variabel acak keur R2 jeung Θ (ditembongkeun di luhur) nu pakait jeung sistim kordinat polar ogé mandiri tur dijentrekeun salaku
jeung
Wanda polar[édit | édit sumber]
Wanda polar ditambahkeun ku Devroye[4] ka Marsaglia. Ieu ogé dianggap bari teu ditambahkeun dina Carter.[5]
Ditangtukeun u jeung v, mandiri tur kasebar seragam dina interval nu deukeut [−1, +1], tina susunan s = R2 = u2 + v2. (Jelasna .) Lamun s = 0 atawa s > 1, kaluarkeun u jeung v sarta coba pasangan sejen (u, v). Teruskeun nepi ka pasangan s dina interval nu kabuka (0, 1) kapanggih. Sabab u jeung v kasebar saragam jeung ngan dina titik sajero buleudan nu dimeunangkeun, nilai s bakal kasebar saragam dina interval kabuka (0, 1) oge. Saterusna bisa gampang katempo ku ngitung sebaran kumulatif s dina (0, 1). Hal ieu teu leuwih tina daerah buleudan nu jari-jarina dibagi . Ti dieu bisa kapanggih fungsi densiti probabilitas nu ngabogaan nilai angger hiji dina interval (0, 1). Sarua jeung sudut θ dibagi katempo jentre kasebar sargam dina interval nu kabuka (0, 1) jeung s nu mandiri.
Saterusna nangtukeun nilai s numana U1 jeung sarta U2 dina wanda dasar. Saperti nu katempo dina gambar, nilai jeung dina wanda dasar bisa digantikeun ku babandingan jeung , sacara ngaruntuy. Kauntunganna nyaéta itungan fungsi trigonometri bisa langsung dipake. Hal ieu kacida ngabantu lamun ngabandingkeun leuwih loba bagian tur digantikeun ku nu sejenna .
Saperti wanda dasar ngahasilkeun dua simpangan normal standar, mangka hal ieu mangrupa alternatif itungan sejen.
jeung
Beda nu jelas antara dua wanda[édit | édit sumber]
Metoda polar beda jeung metoda dasar nyaéta dina nolak nyokot sampel. Cara nyokotna sababara rundayan wilangan normal, sacara tipikal leuwih gancang tinimbanf metoda dasar, hal ieu sabab cara ngitungna nu leuwih sederhana (geus ditembongkeun yén ngarundaykeun wilangan acak leuwih gancang) sarta sacara numerik leuwih tegep.[5] Hal ieu bisa ngagunakeun fungsi trigonometri, numana mindeng dipaké dina kaperluan komputasi. Ieu nyokot 1 − π/4 ≈ 21.46% tina sakabéh asupan wilangan acak sebaran normal nu dirundaykeun, upamana nyokot 4/π − 1 ≈ 27.32% pasangan wilangan acak sebaran normal per Gaussian nu dirundaykeun, merlukeun 4/π ≈ 1.2732 asupan wilangan acak per kaluaran wilangan acak.
Wanda dasar merlukeun tilu kali proses kakalian, hiji logaritma, hiji akar kuadrat sarta tilu fungsi trigonometri keur unggal variasi normal.[6]
Wanda polar merlukeun dua kali proses kakalian, hiji logaritma, hiji akar kuadrat tur hiji bagian unggal hiji variasi. Hal ini nyababkeun ngagantikeun kakalian jeung fungsi trigonometri ku hiji bagian.
Tempo oge[édit | édit sumber]
- Sebaran normal
- Inverse transform sampling
- Marsaglia polar method, optimasi Transformasi Box-Müller
- Ziggurat algorithm, cara nu beda kacida dina ngarundaykeun wilangan normal acak
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ G. E. P. Box and Mervin E. Müller, A Note on the Generation of Random Normal Deviates, The Annals of Mathematical Statistics (1958), Vol. 29, No. 2 pp. 610-611
- ↑ Kloeden and Platen, Numerical Solutions of Stochastic Differential Equations, p. 11-12
- ↑ Sheldon Ross, A First Course in Probability, (2002), p.279-81
- ↑ L. Devroye: 'Non-Uniform Random Variate Generation', Springer-Verlag, New York, 1986.
- ↑ a b Everett F. Carter, Jr., The Generation and Application of Random Numbers, Forth Dimensions (1994), Vol. 16, No. 1 & 2.
- ↑ Note that the evaluation of is counted as a single multiplication because the value of can be computed in advance and used repeatedly.


text:
Harun Yahya
Harun Yahya nya éta ngaran pena ti Adnan Oktar anu lahir di Ankara taun 1956. [1] Salaku saurang da'i jeung ilmuwan kasohor asal Turki, manéhna pohara ngajungjung luhur ajén akhlaq sarta ngabdikeun hirupna pikeun ngadakwahkan ajaran agama ka masarakat. [1] Manéhanana tambah kasohor nalika ngaruntugkeun téori Evolusi Darwin. [2]
Biografi[édit | édit sumber]
Adnan Oktar mimiti perjuangan intelektualna taun 1979, nya éta nalikas sakola di Akademi Seni, Universitas Mimar Sinan. [1] Salila aya di universitas éta, manéhna ngalakonan pengkajian anu jero ngeunaan sagala rupa filsafat jeung idéologi materialistik anu pohara mangaruhan ka masarakatna. [1] Hal ieu ngajadikeun manéhna leuwih nyaho sarta maham dibandingkeun jeung pakar filsafat atawa idéologi éta sorangan. [1] Mawa bekel informasi jeung pangaweruh anu jero ieu, manéhna nulis sagala rupa buku ngeunaan bahaya Darwinisme jeung teori evolusi, anu mangrupa ancaman ka ajén inajén akhlaq, sarta buku ngeunaan runtuhna téori ieu ku élmu pangaweruh. [1] Majalah ilmiah populér New Scientist édisi 22 April 2000 nunjuk Adnan Oktar salaku "pahlawan dunia" anu geus mecahkeun teori evolusi sarta ngébréhkeun fakta ayana penciptaan. [1] Harun Yahya geus ngahasilkeun sagala rupa karya ngeunaan Zionisme jeung Freemasonry, sarta ratusan buku anu nalungtik ngeunaan akhlaq dina Al-qur'an sarta bahasan-bahasan séjén anu aya patalina jeung akidah. [1]
Karyana[édit | édit sumber]
Tangan Rahasia di Bosnia, Kebohongan Holocaust, Di Balik Tirai Terorisme, Kartu-Kurdi Israel, Strategi Nasional bagi Turki, Moral Qur'ani: Solusi, Permusuhan Darwin Terhadap Bangsa Turki, Bencana Kemanusiaan Akibat Ulah Darwinisme, Kebohongan Teori Evolusi, Bangsa-Bangsa Yang Diadzab, Nabi Musa, Zaman Keemasan, Keagungan Warna Ciptaan Allah, Kebesaran Allah di Setiap Sudut Alam Semesta, Hakikat Kehidupan Dunia, Pengakuan Kaum Evolusionis, Kekeliruan Kaum Evolusionis, Sihir Darwinisme, Agama Darwinisme, Al-Qur'an Menuntun Kepada Ilmu Pengetahuan, Asal Usul Kehidupan yang Sesungguhnya, Penciptaan Alam Semesta, Keajaiban Al-Qur'an, Desain Pada Alam, Perilaku Pengorbanan Diri dan Kecerdasan Pada Dunia Hewan, Keabadian Telah Berlangsung, Anakku Darwin Telah Berbohong!, Berakhirnya Darwinisme, Bagaimana Seorang Muslim Berpikir?, Keabadian dan Hakikat Takdir, Jangan Berpura-Pura Tidak Tahu, Misteri DNA, Keajaiban Atom, Keajaiban Sel, Keajaiban Sistem Kekebalan, Keajaiban Mat, Keajaiban Penciptaan Tumbuhan, Keajaiban Laba-Laba, Keajaiban Semut, Keajaiban Nyamuk, Keajaiban Lebah, Keajaiban Biji, Keajaiban Rayap. [1]
Tina sakabéh buku karya Harun Yahya, kabéh topik anu ditepikeun pohara luyu jeung ajaran Al-qur'an. [1] Komo topik-topik anu ditepikeun ngaliwatan basa ilmiah, anu sakapeung dianggap rumit sarta ngabingungkeun, dijéntrékeun kalayan lugas jeung écés.[1] Buku-buku anu ngabahas ngeunaan kaimanan ngajelaskeun ngeunaan ayana jeung kaésaan Alloh, sarta ditulis pikeun nepikeun Islam ka maranéhanana anu laér ti agama sarta muka haté maranéhanana sangkan narima bebeneran.[1] Pikeun Muslim, buku-buku ieu eusina ngeunaan nasehat sarta pépéling.[1]


text:
Wilujeng Sumping di Blog Simkuring ASK Tea !! Jaya di Buwana, Bagja di Aherat silih asah, asih, asuh
Senin, 29 November 2010
Lirik: Kembang Tanjung Panineungan
ASK-PASUNDAN JAYA
(Ciptaan mang Koko, dikawihkeun munggaran ku Ida)
Anaking jimat awaking
Basa ema mulung tanjung rebun-rebun
di pakarangan nu remis keneh
Harita keur kakandungan ku hidep.
Geus opat taun katukang ema nyipta mulung bentang nu marulang peuting tadi,
Bentang seungit ditiiran, pangangguran
Anaking jimat awaking, Basa ema mulung tanjung rebun-rebun,
bet henteu sangka aya nu datang ti gunung rek ngabejakeun bapa hidep
Nu opat poe teu melang ngepung gunung pager bitis cenah tiwas peuting tadi,
layona keur kadieukeun, dipulangkeun.
Harita waktu layona geus datang,
ema ceurik balilihan Ras ka hidep na Kandungan utun inji budak yatim,
deudeuh teuing Harita waktu layon geus digotong,
ema inget ieuh kana tanjung dikalungkeun na pasaran,
kembang asih panganggeusan ieung ti duaan.
Anaking jimat awaking Lamun ema mulung
Tanjung reujeung hidep, kasuat suat nya pipikiran tapina kedalna teh ku hariring,
hariring eling ku eling Kana tanjung nu dipulung
Eh... kembang tanjung nu nyeungitan pakarangan, nu nyeungitan hate urang Panineungan.


text:
Cangkudu
atawa Morinda Citrifolia
nya éta ngaran tangkal
perdu, buahna hampir sakeupeuleun leungeun
, loba benjolan saperti kudis
. Cangkudu kaasup jenis kopi-kopian. Cangkudu bisa tumbuh di dataran rendah nepi ka dina ketinggian 1500 méter diatas permukaan laut. Tutuwuhan
ieu miboga batang
henteu badag teuing kira-kira luhur tangkal
3-8 m. Daunna nyusun pahareup-hareup, panjang daun
20-40 cm sarta lébarna 7-15 cm. Biasana tumbuh di sisi pager atawa di juru tepas di padesaan. Tumbuh sorangan, lain dipelak ku jelema. Numutkeun para ahli, si Noni
téh salian ti bisa mantuan nganormalkeun darah tinggi, bisa ogé keur nyageurkeun kencing manis (''Diabetes Mellitus''
), nyegah jadina sél kanker
, ngalancarkeun pencernaan, jrrd .
Sacara tradisional
, sakumna bagian tangkal
cangkudu bisa dimangpaatkeun keur ubar
. Akarna pikeun ngubaran kejang-kejang
sarta tetanus
, nganormalkeun tekanan darah, ubar harééng
, sarta tonikum. Kulit batang dipaké keur ubar malaria
, tonikum
, antiseptik
dina tatu
, atawa ngempéskeun pembengkakan kulit
. Daunna dipaké minangka ubar disentri
, kejang usus
, lieur
, utah-utah, sarta muriang.
Jaman baheula daun
, akar
, sarta batang
cangkudu memang leuwih loba dimangpaatkeun. Tapi ahir-ahir ieu buahna nu leuwih loba dimangpaatkeun keur ubar. Contona pikeun nungkulan hipertensi
, buah cangkudu nu asak dicokot caina, dicampur madu
, saterusna diinum unggal isuk-isuk
saméméh mumuluk. Pikeun nungkulan panyakit konéng
, dua buah cangkudu dicokot caina, dicampur gula batu
, saterusna diinum (dipigawé saminggu dua kali nepi ka cageur). Pikeun batuk
sarta ateul di tikoro
, buah cangkudu nu asak didahar babarengan ku uyah
.
Tina hasil panalungtikan, buah cangkudu téh ngandung leuwih ti 60 zat anu mangpaat keur kasehatan urang. Buah
sarta daun
cangkudu mangrupa bahan pangan
nu miboga kandungan gizi
lengkep. Sajaba sagala rupa vitamin
, protein
, sarta mineral
, cangkudu ogé ngandung xeronine
nu mangpaatna pikeun ngoméan sél-sél anu ruksak dina awak
, damnachantal
nu mangrupa zat
anu bisa nyegah jadina tumor
, proxeronine
, steroid alami
, alizarin
, lysin
, sodium
, asam kaprat
, asam kaprilat
, asam kaproat
, arginine
, antraquinone
, trace elements
, fenilalanin
, selenium
, magnesium
, metil asetil ester
, senyawa moridon
, senyawa soranjidio
, jeung réa deui.
Di antara zat-zat gizi, kasebut aya zat antibakteri anu bisa maéhan Pseudomonas aeruginosa, Protens morganii, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli
(cukang lantaran diare), Salmonella montivideo, S. scotmuelleri, S. typhii
(cukang lantaran tifus), Shigella dysenteriae, S. flexnerii, S. pradysenteriae
, sarta Staphylococcus aureus
. Senyawa scopoletin
anu loba aya dina cangkudu sajaba boga sipat antibakteri, antiradang sarta antialergi, ngaronjatkeun sistem kekebalan awak (imunomodulator
), ogé bisa ngaronjatkeun fungsi kelenjar tiroid
sarta kelenjar timus. Kadua kelenjar ieu miboga fungsi ngalawan infeksi
sarta ngajaga kekebalan awak. Turunna fungsi kelenjar ieu bisa nyieun awak gampang katerap panyakit
.
Pamakéan cangkudu pikeun pengobatan kanker ahir-ahir ieu beuki populér
kalayan beuki lobana panalungtikan ngeunaan mangpaat mengkudu pikeun
kanker.
Panalungtikan ahli.
Ubar Hipertensi : 2 buah cangkudu dipiceun sikina, parud; hiji bonténg, parud sarta
peureut. Campurkeun cai bonténg ka ramuan cangkudu, béré gula aren sarta
2 gelas cai panas, saring. Diinum 3 kali sapoé.
Ubar Ngalancarkeun Kahampangan : 2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, béré sa sdm garam, peureut ku kaén. Pikeun diinum 3 kali sapoé.
Ubar Batuk : 2 buah cangkudu asak dikumbah, parud, peureut, béré gula batu sarta saeutik cai perasan cai jeruk nipis. Inum 3 kali sapoé.
Ubar Diabetes : Sawatara daun cangkudu dikumbah, kulub nepi ka asak. Dahar minangka lalap.


text:
Foto: Rian Info Gading 2007, Cai Keur Nembongkeun Hak Asasi-na
Ku Sobirin
Salasahiji siklus alam nu gampang kaharti nyaeta siklus cai atawa siklus hidrologi. Cai laut alatan panasna panonpoe jadi uap cai, katiup ku angin kabawa ka darat, jadi pihujaneun tepi ka turunna, cai hujan ngamalir jadi walungan nu ngamuara ka laut, jadi cai laut deui. Kitu saterusna, muter.
Turunna hujan di wewengkon tangkapan hujan atawa mindeng disebut daerah aliran sungai (DAS). Unggal daratan jeung pulo dibagi ku DAS-DAS nu karakteristikna sewang-sewangan. Legana wewengkon DAS gumantung kana kaayaan alamna. Diantarana, kemiringan lereng, jenis tanah, jeung gede-leutikna curah hujan.
DAS nu kawasan lindungna hade, leuweungna hejo ngemploh, bisa neundeun jeung ngadalian cai. Sabalikna, nu kawasan lindungna goreng, leuweungna bulistir, moal mampuh neundeun cai jeung ngadalian cai, malah ngabalukarkeun, mun usum hujan erosi, banjir, caah, urug, atuh usum halodo, tigerat ku cai.
Urang Sunda teh geus bogaeun kaarifan ngeunaan kawasan lindung jeung DAS. Dina budaya Sunda aya nu disebut leuweung titipan, leuweung tutupan, jeung leuweung garapan. Leuweung titipan (leuweung sirah cai, leuweung kolot), leuweung nu teu meunang diganggu pisan, biasana ayana di tempat nu leuwih luhur ti pamukiman, di ponclot gunung atawa pasir, gunana keur ngamankeun sumber cai.
Leuweung tutupan (leuweung awisan), leuweung cadangan nu sawaktu-waktu, mun perlu pisan, bisa dimangpaatkeun, babakuna kaina bisa dituar. Saratna nuar hiji kudu melak tilu. Leuweung tutupan ieu perenahna handapeun leuweung titipan.
Ari leuweung garapan (leuweung baladaheun, leuweung sampalan, leuweung lembur), leuweung nu dibuka keur tatanen jeung paimahan (kampung, desa), perenahna di lahan nu datar. Biasana di dieu teh deukeut sumber cai (cinyusu).
Kaarifan lokal saperti tadi sipatna universal lantaran nu digunakeunana teh bahasa alam. Saha wae nu mampuh maca bahasa alam bakal salamet. Kota New York di Amerika Serikat geus nerapkeun konsep kawas kaarifan budaya Sunda. New York mampuh ngahejokeun leuweung di wewengkon tangkapan hujan sarta mampuh nyadiakeun cai bersih sapoena 1,3 milyar galon keur nyumponan warga New York nu jumlahna 9 juta urang. Kota-kota nu geus nurutan New York, diantarana Tokyo (Jepang), Barcelona (Spanyol), jeung Melbourne (Australia).
Kumaha di urang? Sabalikna!
Kota Bandung, Kota Jakarta jeung kota-kota badag sejena di urang kalah ka tihothat ngancurkeun kawasan lindungna, ngaruksak leuweung titipan jeung leuweung tutupanana. Dipake paimahan mewah, villa, hotel jeung sajabana. Ibarat keong nu keur ngaruksak imahna. Norekkeun maneh kana karifan lokal warisan ti karuhun. Hak asasi alam jeung cai dibaekeun.
Balukarna, usum hujan, caah jeung banjir di mana-mana, kaasup banjir di Jakarta jeung di Pantura Jabar. Sabalikna usum halodo di mana-mana tigerat ku cai, lahan tatanen kasaatan, kakurangan cai. Patani dina usum halodo teu bisa nyawah, sawahna bareulah kagaringan, produksi pare nyirorot. Balukarna, harga beas apung-apungan. Patani rea nu geus teu bogaeun pare, da teu bisa nyawah dina usum halodo.
Ku urang, ku pamarentah, ku sakumna masarakat, hak asasi cai kudu ditanjeurkeun. Paripolah nu ngaruksak kawasan lindung kudu dieureunken. Leuweung di kawasan lindung kudu dihejokeun deui, sing jadi leuweung geledegan. Urang kudu prak, prung, der ngomean jeung ngahejokeun deui kawasan lindung.
Urang kudu nyieun konrak ekologi jeung alam, hirup sauyunan jeung alam. Urang ulah ngaruksak alam. Bumi nu keur ditincak ku urang ayeuna lain warisan ti nini-aki urang, tapi meunang nginjeum ti anak-incu urang, nu kudu dipulangkeun dina kaayaan hade.


text:
S/PDIF
S/PDIF (SPDIF,S/P-DIF, Sonny Philips Digital Interface), mangrupakeun singketan tina Sony/Philips Digital Interface Format, katelah oge minangka IEC958 (taun 1998 ngaranna IEC60958 alias IEC 958 tipe II, bagean tina IEC-60958). S/PDIF mangrupakeun kumpulan spesifikasi hardware jeung protokol lével handap pikeun mawa sinyal audio digital stereo PCM antara parangkat jeung komponén.
S/PDIF mangrupakeun vérsi konsumer tina standar AES/EBU; nu diantara ngandung perbédaan leutik dina protokolna sarta mibutuh hardware nu leuwih murah.
Tempo Ogé[édit | édit sumber]
Tumbu luar[édit | édit sumber]
Référénsi[édit | édit sumber]
- (en) J. Watkinson, The Art of Digital Audio, Third Edition, Focal Press, 2001


text:
OBAT-OBAT TRADISIONAL DI TATAR SUNDA:
DINA DAUN, AKAR, SIKI, JEUNG GEUTAH GEDANG
ku
Kelompok 9§
Abstrak: ieu tulisan medar ngeunaan obat-obat tradisional nu aya ditatar Sunda. Obat-obatan mangrupa hiji hal anu gumelar dina kabudayaan masarakat. Kabudayaan ieu dipapaykeun ti generasi ka generasi sacara turun-temurun. Obat-obatan tradisional ilaharna dijieunna tina bahan-bahan nu nyampak di éta wewengkon. Di tatar Sunda réa pisan jenis obat-obatan tradisional anu ampir geus sababaraha generasi sumebar di masarakatna. Cara pikeun ngaracik sarta mikanyaho ngeunaan hasiat ngagunakeun éta obat dipimilik tina hasil pangajaran ti kolot-kolot baheula. Salasahiji obat tradisional anu sumebar di tatar Sunda sarta kacida pisan gedé mangpaatna nya éta gedang. Gedang loba pisan gunana timimiti daun, akar, siki, buah nepi ka getahna. Lian ti éta rupa-rupa obat tradisional ieu ogé kacida raket patalina jeung folklor di tatar Sunda.
Kecap Konci (Key Word): obat, tradisional, gedang, folklor.
Bubuka
ahirupan kadangkala teu salawasna tumetep dina hiji kaayaan. Ku ayana muterna waktu, muter ogé rupa-rupa kahirupan nu karandapan ku unggal jalma. Salasahijina dina masalah kaséhatan. Manusa teu salawasna aya dina kacageuran, tapi hiji mangsa tinangtu pinanggih atawa ngalaman katerap ku rupa-rupa kasakit. Kulantaran kitu pikeun ngungkulan éta panyakit, manusa satékah polah néangan piubareunana. Ubar anu paling mujarab sarta gampang dibeunangkeunana, taya lian iwal ti ubat alami anu asalna tina sumber daya alam biotik atawa abiotik. Sumber daya alam biotik ngawengku jasad rénik, flora jeung fauna sarta biota laut. Sedengkeun sumber daya biotik ngawengku sumber daya darat, lautan sarta langit anu nyakup sakabéh kakayaan/poténsi anu aya dijerona. Satiap barang anu diciptakeun ku pangéran, tinangtu sakabéhna ogé aya mangpaatna sarta bisa dijieun alat pikeun ngubaran panyakit. Pédah manusa can bisa maluruh hasiat-hasiat anu nyangkaruk dina éta barang. Ngaliwatan prosés nyoba jeung néangan kacindekan tina sakabéh pangalamanana, lila-lila bisa kapaluruh ogé rupa-rupa ubar nu bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran kasakit.
Poténsi kakayaan anu geus disadiakeun ku alam ieu, lamun henteu dimangpaatkeun kalawan maksimal geus tangtu moal mibanda mangfaat nu gedé, antukna bakal mubadir teu puguh. Tapi lian ti néangan mangpaatna, kudu dipikirkeun ogé dina ngagunakeun tanaman obat ieu kudu dibarengan ku usaha pikeun ngamumulé atawa ngalestarikeunana, anu dipiharep bisa ngilu ngarojong penggunaan anu tuluy-tinuluy (Padmawinata, 1995). Mekarkeun obat-obat alami ieu mémang sakuduna meunang perhatian anu leuwih lain ngan saukur lantaran poténsina anu hadé, tapi ogé maluruh kakawasaan sarta kajembaran ciptaan pangéran.
Pikeun ngaguar leuwih jero ngunaan obat-obatan tradisional, baris disusud timimiti harti ubar tradisional, cara ngolahna, jenis-jenisna, sarta leuwih disokokeun kana pedaran ubar tradisional dina gedang timimiti daun, akar, siki, jeung geutah gedang.
Ubar Tradisional
Ubar tradisional nya éta ubar nu diolah sacara tradisional, diwariskeunna sacara turun-tumurun, saperti resép karuhun baheula, adat-istiadat, kapercayaan atawa kabiasaan daérah éta sorangan. Ubar tradisional biasana diolah saluyu jeung pangaweruh nu nyieuna. antukna unggal daérah hususna unggal jalma mibanda karakteristik béda-béda dina tatacara ngolah éta ubar. Ubar tradisional raket patalina ogé jeung nu disebut ubat alami. Ubar alami dihartikeun salaku obat-obata anu asalna ti alam, taya rékayasa atawa buatan, sarta biasana bisa digunakeun sacara tradisional pédah dina ngolahna leuwih modéren. Ubar alami minangka tindak lanjut tina obat-obat tradisional. Tapi sanajan olahanana leuwih modéren tapi ari sumberna mah asalna tina alam.
Ubar tradisional anu pangréana digunakeun minangka sumber obat nya éta tutuwuhan (hayati). Hal ieu didadasaranan ku hasiat sarta mangpaat tutuwuhan anu kacida diperlukeunna pisan ku awak manusa, sangkan nahan kasaimbangan sarta ngalindungan kakuatan awak manusa. Zat anu pungsina ngawangun diri manusa sangkan kuat pikeun nadah panyakit bisa dibeunangkeun tina tutuwuhan. Kulantaran kitu tutuwuhan bisa dikatagorikeun minangka bahan piobateun kahiji dibandingkeun jeung bahan-bahan séjénna. Tutuwuhan lian ti gedé pisan mangpaatna. Lian ti éta di tatar Sunda leuwih jembar ti éta lantaran tempatna anu kawilang subur sarta méré kahirupan ka alam (tutuwuhan) pikeun loba nu jaradi di tatar sunda.
Cara ngolah ubar tradisional
Ubar tradisional diolah ku cara nu kawilang basajan (sederhana), teu loba di réka-réka. Dina cara ngolahna aya anu ngan ngagunakeun hiji bahan, tapi aya ogé dicampur jeung bahan séjén. Hal éta gumantung kana kakréatifan sarta pangalaman nu ngolahna. Tapi dina nyampurkeun bahan-bahan piobateun éta, teu bisa sagawayah, tapi kudu disaluyukeun jeung zat-zat anu terkandung dina éta bahan. Mun seug salah dina ngalakukeun pencampuran éta, balukarna bisa ngalantarankeun kasalahan nu dampakna bisa nyababkeun nu gering lain cageur tapi leuwih parna dina nandangan kasakitna atwa malahan bisa maot.
Jenis ubar tradisional
Nilik kana bahan dasar olahan atawa pembentukan nyieun ubar, ubar tradisional anu asalna tina bahan hayati bisa dibagi jadi genep jenis, nya éta ubar tradisional anu bahan asalna tina daun, kembang, siki, akar, beuti jeung kulit tutuwuhan.
- 1. Daun nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina daun diantarana:
- Gedang
Gedang mangrupa salsahiji tutuwuhan anu jadi atawa aya di unggal daérah di lemah cai urang. Daun gedang umumna ku urang didahar minangka lalab atawa disayur. Anapon zat nu aya dina daun gedang, diantarana alkoid karpin, glukosa, karposida, saeutik dammar, jeung lazin proteolik papain. Daun gedang mangfaat pikeun ngubaran demam, disentri, sarta alat pikeun ngarangsang sumanget gawé.
- Kemuning
Daun kemuning ngandung zat-zat glukosa uwayin, minyak atsiri, damar, jeung zat penyamak. Daun kemuning alus pisan pikeun ngubaran panyakit haid teu teratur, keputihan, jeung rematik.
- Kumis Ucing
Tutuwuhan ieu biasana jadi di tempat nu rada baseuh. Dina ngamangmanfaatkeun daun kumis ucing biasana nalika keur kembangan. Kandungan zatna nya éta minyak atsiri jeung kalium (0,6%-3,5%) diperlukeun salaku bahan bakal ubar pikeun ngalancarkeun kaluarna cai kiih, batu ginjal, kencing manis katut nyeri cangkéng ku dosis 1-2 gram.
- Seureuh
Daun seureuh geus sacara tradisional digunakeun ku kolot urang. Daun ieu biasana jadi dipakarangan sarta ngareuy. Daun seureuh ngandung minyak atsiri, klavikal, seskriterpen, diastose, zat penyamak, gula jeung pati.
Daun seureuh bisa digunakeun salaku ubar batuk, antiseptic, ubar kekemu, sarta ogé alus khasiat pikeun éncok jeung ibu-ibu nu kakara ngalahir ku cara ngeueumna dina cai panas.
- Arbei
Tutuwuhan ieu jadi di sababaraha tempat di unggal daérah, utamana nu di nu alamna seger. Umumna jalma wanoh kana buahna waé, tapi daunna ogé miboga khasiat pikeun ubar.
Kandungan zat-zat dina daun ieu, diantarana: logam-logam alkali, alkali tanah, uyah, sitrat, molat, gula, jeung pektim. Daun ieu berkhasiat sababaraha bahan bakal ubar ngalancarkeun atawa ngalobakeun kaluarna cai kiih
- Salam
Salam loba jadi diunggal daérah. Masarakat urang dina umumna ngagunakeun daun salam salaku bahan panganteb dina kadaharan. Zat nu aya dina daun salam nya éta minyak atsiri jeung zat penyamak. Daun salam bisa ogé digunakeun jadi bahan bakal ubar astringensia ku dosis nu umum antara 5-15 gram.
- Jambu batu
Jambu batu loba pisan jaradi di tatar sunda. Masarakat lolobana leuwih mentingkeun buahna, padahal daun-daunna ogé miboga ajén ubar nu hadé. Daun-daun jambu batu ngandung zat-zat penyamak, minyak atsiri warnana semu héjo nu ngandung egenol, minyak lemak, damar, jeung uyah-uyah mineral. Daun jambu biji berkhasiat pikeun ngubaran panyakit méncrét jeung astringensia.
- Entéh
Daun entéh umumna geus dipikawanoh ku masarakat, utamana salaku minuman. Kandungan zat dina daun entéh nya éta kafeine, tatin, jeung saeutik minyak atsiri. Daun entéh, di sagigireun pikeun nyegerkeun minuman, ogé mibanda hasiat pikeun ubar autidotum dina karacunan ku logam-logam beurat jeung alkaloida.
- Cincau/Cangcauh
Cingcau atawa sok remen disebut ogé cangcauh, mangrupa salasahiji tutuwuhan anu ilaharna jadi di daérah lembab. Cingcau ieu dina basa laténna nya éta Cyclea barbata Miers. Daun cingcau bisa ngubaran Muriang, karacunan ngadahar hurang, radang lambung, tekanan darah tinggi, jeung tifus.
- Antanan
Antanan mangrupa tutuwuhan anu wangunna téh sok nutupan taneuh. Antanan kaasup tanaman hérba kalawan tangkalna nu horizontal, saperti buku (ruas) anu kaluar akar sarta ngayang na taneuh. Antanan bisa jadi ubar pikeun panyakit maag, beuteung kembung, muriang, bengek (asma), batuk, barusuheun, wasir, nambah napsu dahar, jeung disentri.
- Babadotan
Babadotan mangrupa tutuwuhan anu ilaharna jadi di reuma atawa daérah pagunungan. Dauna anu semu aya buluan sarta mibanda kembang nu warnana bungur. Babadotan bisa dijieun obat raheut.
- Eurih
eurih mangrupa tutuwuhan anu wangun tangkalna lir tangkal séréh. Eurih mibanda daun anu mararéncos tur paranjang sarta disisina aya cucukan. Eurih bisa digunakeun pikeun ngubaran raheut, kalikiben, jrrd.
- Jawér kotok
Jawér kotok mangrupa tutuwuhan anu ilahar jaradi di kebon atawa béh ka béh dieukeun mah sok dijadikeun tanaman hias. Jawér kotok sok digunakeun pikeun ubar radang usus jeung wasir.
- Jarong
Jarong mangrupa tutuwuhan nu loba jaradi di leuweung atawa di reuma. Jarong ilaharna jadina téh di daérah nu ieuh sarta dataran rendah. Jarong biasana digunakeun pikeun ngubaran panyakit nipas jeung haid
- Kélor
Kélor nya éta tutuwuhan anu tangkalna kurang leuwih 8 m. Jadina di daérah anu cukup caina, kalawan panon poé pinuh dina ketinggian 300-900 m. Daun kélor bisa digunakeun pikeun ubar nyeri sirah (rieut), rematik, jeung babareuhan (beri-beri).
- Katuk
Daun katuk wangunna buleud siga endog warnana héjo, nyiripit, sarta loba jumlahna. Warna buahna bodas, leutik sarta napel kana dahanna atawa régangna. Katuk bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit muriang, ngalancarkeun asi muriang, ngalancarkeun ASI.
- Lidah buaya
Lidah buaya ilaharna hirup di daérah anu hawana panas atawa dipelak dina pot di pakarangan imah minangka tanaman hias. Wangun daunna rada seukeut,kandel, getahan sarta rérégéan/cucukan laleutik, sarta warna kembangna semu beureum (jingga).
- 2. Kembang nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina kembang diantarana:
- Cengkéh
Kembang cengkéh geus loba dipikawanoh jeung dikembangkeun di tatar sunda, sarta kembang éta boga hasiat minangka ubar. Kandungan zat-zat tina kembang cengkéh nya éta minyak atsiri, asetilegenol, kariofil, furfural, metal amilketon, vanillin, jeung zat penyamak. Kembang cengkéh bisa jadi ubar pikeun ngaleungitkeun nyalingit, seueul, sarta utah-utahan. Dosis kira-kira 100-600 miligram.
- Jagong
Kembang jagong geus teu anéh deui pikeun masarakat Sunda mah. Zat-zat anu dikandung dina buuk jagong (kembangna) nya éta asam maisenat, minyak lemak, damar, gula, jeung garam-garam mineral. Mun dikumpulkeun, digaringkeun, jeung dibubukeun éta buuk jagong ngabogaan rupa-rupa khasiat sarta alus pikeun jalma nu kaserang dimetika, ngandung dosis antara 4-12 gram.
- Kumis Ucing
Kumis ucing mangrupa tutuwuhan anu batangna téh baseuh, jangkungna bisa nepi ka 1,5 m. Warna kembangna bodas saperti kumis ucing, sarta batangna pasagi opat sarta gampang dipotongkeun. Kumis ucing bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit hese kiih, batu ginjal, kencing manis, nyeri cangkeng.
- 3. Siki nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina siki diantarana:
- Jambé
Jambé bisa hirup dimana waé ogé. Tangkalna sok dimangpaatkeun dina lomba maén rebutan dina acara tujuh belas agustusan. Siki jambé nu asak mangrupa bahan piubareun. Kolot jaman baheula ngamangpaatkeun salaku campuran daun seureuh pikeun nyeupah. Siki jambé ngandung zat-zat alkaloida, tamim merah amuof, jeung lemak. Tipung siki jambé boga hasiat salaku ubar anteluitita, utamana pikeun ngabasmi cacing pita.
- Pala
Buah pala ngandung zat-zat saperti minyak atsiri, misistim, pinen, kamfer, dipentesafrol, eganol, alkohol, lemak, abu, zat putih telur jeung gula. Siki pala dimangpaatkeun pikeun bahan ubar karminativa jeung stimalnsia saluyu kana saluran pencernaan. Pala ogé digunakeun salaku ubar ngabius anu nyababkeun tunduh jeung ngendoran rénghapan. Dosis nu diperlukeun sakitar 0,2-1,2 gram. Pala bisa ogé digunakeun salaku bahan pewangi.
- Jarak
Kandungan nu aya dina siki jarak nya éta minyak lemak, zat beracun risin jeung risimin. Siki jarak berhasiat pikeun ubar nyeri kulit.
- 4. Buah nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina buah diantarana:
- Cabé
Buah cabé biasa dipikawanoh salaku bumbu atawa samara pikeun masak. Tapi buah cabé garing nu dibubukeun mangrupa bahan campuran ubar gosok pikeun ngubaran panyakit éncok atawa reumatik, cararangkeul jeung asup angin. Kandungan zat nu aya dina cabé nya éta koprin, vitamin C, zat-zat warna kapsantin, akpsorukin, zaesantin, koiptosantin, lutein, jeung karoten.
- Katuncar
Zat-zat nu dikandung dina buah katuncar nya éta minyak atsiri, minyak lemak, jeung abu. Buah katuncar digunakeun ku nu menderita karminativa. Ngandung dosis 0,2-1 gram. Dina umumna masarakat ngagunakeun katuncar salaku samara penyedap masak.
- Dalima Bodas
Buah dalima wangunna buleud, diameterna antara 5-12 cm, sarta warnana héjo kakonéng-konéngan. Buah dalima bisa dimangfaatkeun pikeun ngubaran panyakit keputihan.
- Leunca
Buah leunca wangunna buleud, diameterna antara 0,8-1 cm, warnana héjo,tapi lamun geus asak warnana bungur semu hideung, hérang, sarta loba sikian. Rasana renyah sarta rada rangu. Leunca bisa dimangpaatkeun pikeun ubar muriangan, lemah sahwat.
- Jeruk Nipis
Jeruk nipis mangrupa buah anu wangunna buleud rata sarta kulitna ipis, warnana hejo kakonéng-konéngan lamun seug buahna geus kolot. Jeruk nipis bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit batuk, nyeri tikoro, nyeri haid, jeung muriangan.
- Kasumba
Buah kasumba wangunna mirip buah rambutan, katutupan buukna nu warnana téh meureum kolot atawa héjo, panjangna antara 2-4 cm, sarta loba sikian laleutik nu warnana téh kasumba. Kasumba bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran panyakit asup angin jeung muriangan.
- Kapulaga
Kapulaga loba pisan ngandung kandungan kimia saperti minyak terbang‑sineol, terpineol jeung alfaborneol, beta-kamper, protein, gula, lemak sarta silikat. Tanaman ieu rasa rada pait tapi haneut. Mangpaatna pikeun nurunkeun panas, anti tusif, ngéncérkeun reuhak dahak sarta anti muntah.
- 5. Akar nu Bisa Dijieun Ubar
Salasahiji conto ubar tradisional anu bahan dasarna tina akar, diantarana:
- Akar gedang
Salain daunna, akar gedang ogé ngabogaan hasiat pikeun dipaké ubar. Kandungan zat-zat dina akar gedang nya éta papalna, kaliun, midonat, midosim, papayatin, damar jeung tasin. Akar gedang boga hasiat pikeun ngabasmi cacing ku dosis kurang leuwih 6-12 gram.
- Konéng
Kandungan zat nu aya dina konéng nya éta zat kuning kurjunin, minyak atsiri, hidrat arang, damar, goum jeun pati. Konéng alus pisan pikeun ubar diaré, karnimaitva, kologoga jeung stabisida. Dosisna antara 8-12 gram.
- Cikur
Cikur biasa dipaké salaku samara tapi ngabogaan hasiat ogé pikeun ubar. Kandungan zat-zat nu aya dina cikur nya éta alkaloida, minyak atsiri, kanferim, mineral pati jeung goum. Cikur bisa digunakeun pikeun ngahampangkeun reuhak, ngalancarkeun késang, ngalancarkeun miceun hitut sarta ningkatkeun gairah.
- Jahé
Salain dipaké pikeun samara masak, jahé ogé bisa digunakeun pikeun ubar. Kandungan zat-zat dina jahé nya éta minyak atsiri, zingoten, zigibetol, zigi berin, borneol, kanfen, sineol, falandren, pati, damar, asam organic, okoresir jeung gingerim. Jahé alus pisan pikeun ubar ngalancarkeun hitut, ngalancarkeun késang jeung ningkatkeun gairah. Dosis kurang leuwih 0,5-1,1 gram.
Obat-Obat Tradisional dina Daun, Akar, Siki, jeung Geutah Gedang
Gedang mangrupa tutuwuhan nu bisa jadi dimana waé, ti mimiti daérah basisir nepi ka daérah pagunungan. Tangkal gedang ngawangun tangkal, geutah, anu ngalantarankeun bisa jadi ajeg. Jangkungna ntara 2,5-10 m, dahanna buleud aya liangan, dibelah luhur bisa aya sirungan, kulit dahan aya tanda urut gagang daun nu geus leupas.
Gedang ngabogaan rupa-pupa manfat, buahna nu asak bisa didahar sageus dahar atawa sok disebut ogé cuci mulut, lantaran loba vitaminna, sedengkeun buah nu atah atawa ngora kénéh sok disayur.
Salain buahna nu bisa dimanfaatkeun téh nya éta siki, akar, jeung daunna bisa ogé dimanfaatkeun pikeun ubar.
- I. Daun Gedang
- 1. Ubar Malaria
Cara Nyieunna :
– Satengah lembar daun gedang nu masih seger
– Daun dikumbah nepi ka bersih
– Daun gedang ditutu atawa digiling
– Daun nu geus ditutu atawa digiling ditambahan ¾ cangkir cai nu asak jeung uyah sagedé siki kapuk
– Cai tutuan tadi atawa cai gilingan diperes jeung disaring
– Hasilna siap diinum 3 x 1 gelas sapoé
- 2. Ubar Hésé Dahar
Cara Nyieunna :
– Satengah lembar daun gedang nu rada ngora jeung masih seger kénéh
– Daun dikumbah nepi ka bersih
– Daun ditutu nepi ka lemes
– Tambahkeun ¾ cangkir cai jeung madu 1 sendok
– Daun diperes jeung disaring
– Hasilna bisa diinum 2 atawa 3 kali sapoé.
- 3. Ubar Kanker
Cara Nyieunna :
– Satengah lembar daun gedang nu rada ngora
– Saparapat keupeul daun ceremé nu nora kénéh
– Satengah keupeul daun bayem beureum
– Dua siki wortel
– Saparapat keupeul daun balingbing
– Sakabéh bahan dikumbah
– Sakabéh bahan ditutu atawa digiling nepi ka lemes
– Bahan nu geus digiling ditambahan cai nu asak 1 ½ gelas biasa
– Bahan ditambahan madu murni 3 sendok
– Bahan dipereut.
– Bahan disaring
– Hasil ramuan éta diinum 3 kali sapoé ½ gelas
- 4. Ubar Asup Angin
Cara Nyieunna :
– Satengah lembar daun gedang
– Duabelas lembar daun sembung
– Limabelas lembar daun poko
– Satengah ramo rimpang jahé
– Séréh tilu
– Limabelas kuntum cengkéh
– Pala sasiki
– ¾ sendok teh kemukus
– Satengah sendok teh jinten
– Jeruk purut sasiki
– Dua kuntum kembang nu anyar
– Tilu ramo gula enau
– Sakabéh bahan dikumbah
– Bahan ditempatkeun kana panci
– Bahan ditambahan 4 gelas cai
– Bahan digodog atawa dipanaskeun nepi caina kari 2 ¼ gelas
– Cai godogan disaring. Inum 3 kali sapoé. Unggal nginum ¾ gelas.
- 5. Ubar pikeun Ngalancarkeun ASI
Cara Nyieunna :
– Sababaraha lembar daun gedang
– Daun gedang diremes-remes
– Daun nu geus diremes dilayukeun diluhur api
– Tapelkeun daun nu geus dilayukeun diluhur pinareup
- 6. Ubar ngarawat awak sanggeus ngalahirkeun
Cara nyieunna :
– Salembar daun gedang ngora nu masih seger
– Sasendok teh asem seger
– Gula jawa sapotong
– Sakabéh bahan diasupkeun kana panci
– Bahan-bahan digodog ku cai 2 gelas nepi caina jadi sagelas
– Sanggeus tiis cai godogan éta disaring sarta siap diinum.
- 7. Ubar kaki gajah
Cara nyieunna:
– Opat atawa lima lembar daun gedang
– Daun digodog
– Suku dikeueum dina cai godogan nu geus teu panas teuing
- 8. Ubar Jéjéngkoleun
Cara nyieunna :
– Sapertilu palepah daun gedang
– Sapuluh lembar daun kacang panjang
– Genep gagang daun sampeu amis
– Sakabéh bahan dijadikeun hiji
– Sakabéh bahan dikumbah
– Sakabéh bahan ditutu nepi ka lemes
– Bahan ditambah cai ½ cangkir
– Tambahan madu 1 sendok
– Bahan éta diperes jeung disaring. Caina siap diinum. Eueut 1 atawa 2 kali sapoé.
- II. Akar Tangkal Gedang
1. Ubar batu ginjal, radang ginjal, nyeri kandung kemih
Cara nyieunna :
– Tilu ramo akar gedang
– Akar –akar dikumbah
– Akar-akar diteukteuk saperluna
– Potongan-potongan akar digodog ku 4 ½ gelas cai nepi cain jadi 2 gelas
– Sanggeus tiis cai godogan éta disaring
– Tambahan madu
– Siap pikeun dieueuet. Eueutna 3 kali sapoé. Unggal eueut ¾ gelas
2. Ubar dipacok oray
Cara nyieunna :
– Lima ramo akar gedang
– Akar-akar dikumbah nepi ka bersih
– Akar-akar ditutu nepi ka lemes
– Ditambahan cai sacukupna nepi jadi bubur
– Bubur ieu ditempelkeun kana raheut atawa urut dipacok orayna
– Raheut atawa urut dipacok nu geus ditapelan bubur éta dibungkus. Bungkusan diganti sapoé 2 kali
3. Ubar cacing keremian
Cara nyieunna :
– Dua ramo akar gedang
– Tilu sihung bawang bodas
– Dua ramo gula enau
– Bahan-bahan dikumbah
– Bahan digodog ku 3 gelas nepi cai jadi 1 ½ gelas
– Sanggeus tiis, cai godogan disaring
– Eueut 2 kali sapoé. Sakali eueut ¾ gelas
4. Ubar éncok
Cara nyieunna :
– Dua ramo akar gedang
– Daun jeruk nipis 1/3 keupeul
– Sapertilu keupeul daun ketepeng cina
– Sapuluh lembar daun seureuh
– Sapertilu keupeul daun samiloto
– Hiji ramo kulit kayu tija
– Dua ramo akar kepayang
– Tilu ramo akar kelintang
– Sapuluh céngék
– Sakabéh bahan dikumbah
– Sakabéh bahan ditutu nepi ka lemes
– Hasil tutuan dikeueuem dina alkohol 1 liter salila 7 hari
– Sanggeus cukup dikeueum, bahan diperes jeung disaring
– Cai hasil peresan jeung saringan digosokeun jeung diurutkeun dina bagian nu nyeri. Lakukeun 2-3 kali sapoé
- III. Siki Gedang
- 1. Ubar huisan saencan waktuna
Cara ngajieunna:
– tilu puluh siki gedang.
– siki disangrai.
– siki gedang nu geus nang nyangrai ditutu nepi bubuk.
– tambahkeun minyak kalapa sasendok.
– aduk nepi ka rata.
– racikan éta tuluy digosokeun kana kulit sirah nu aya huisan.
- 2. Ubar cacing gelang
Cara nyieunna :
– Siki gedang 2 sendok
– Siki gedang dikumbah
– Siki ditutu nepi ka lemes
– Ditinyuh ku cai panas ½ cangkir jeung tambahan 1 sendok madu
– Inum waktu keur haneut kénéh.
- 3. Ubar Panas
Cara nyieunna :
– Siki gedang sacukupna
– Siki gedang ditutu nepi ka lemes
– Tambahan cuka sacukupna
– Dipaké pikeun ngabalur awak nu panas
- IV. Buahna Gedang nu Asak
- 1. Ubar hésé miceun atawa maag
Cara ngajieunna:
– buah gedang nu asak dina tangkal.
– gedang dipesék.
– gedang dikumbah ku cai asak nu ditambahan uyah.
– gedang dikereutan.
– dahar 2 poé sakali.
- 2. Ubar teu nafsu dahar
Prosedur nyieunna sarua jeung nu ngagunakeun daun gedang, nya éta nu dijelaskeun diluhur, nu béda nya éta bahanna nya éta ngagunakeun buah gedang.
- V. Geutah Gedang
- 1. Ubar Jarawat
Cara ngajieunna :
– Geutah gedang ngora
– Geutah diusapkeun kana jerawat
– Tong nepi ka geutah keuna kana panon
– Mun geutah gedang kana panon buru-buru dikumbah ku cai gula.
- Ubar Kabeuleum
Cara nyieunna :
– Geutah gedang ngora
– Geutah diusapkeun di tempat nu kabeuleum. Khasiatna nya éta pikeun ngaleungitkeun nyeri sarta nyegah munculna lepuh-lepuh.
Patalina Obat-obat tradisional jeung Folklor
Nilik kana sumebarna ubar tradisional di kalangan masarakat Sunda anu kacida réana, mun seug di susud bisa dipaluruh ngeunaan cara nyebarkeun atawa népakeun pangaweruh ngolah obat ieu ti generasi ka generasi penerusna. Dina tilikan folklor obat-obat tradisional mangrupa wangun folklor non lisan. Hal ieu dilantarankeun penyebaran ubar tradisiobal leuih disinekelkeun kana barang (wangun non lisan) hasil obat anu ngalaman prosés olahan (meramu). Padahal teu nutup kamungkinan, dina cara nepakeunna mah teu leupas tina unsur lisan, dina mamatahan jeung ngajéntrékeun sangkan nu narima pangaweruh bisa leuwih ngarti tur leuwih tapis deui.
Pewarisan obat-obat tradisional mun seug diteuleumann leuwih jero mibanda ciri-ciri anu teu béda jauh jeung ciri-ciri folklor. Saperti halna ubar tradisional mangrupa hasil warisan ti kolot-kolot saméméhna, sifatna tradisional, loba varian-varianna (gumantung kanu nyieunna), teu kapaluruh saha nu mimiti nyieun atawa nu manggihanana (anonim), hirup dina wangun nu boga pola nu tangtu (saperti dina cara ngolahna), ngandung fungsi-fungsi nu tangtu (ngubaran nu gering), polos atawa sederhana, sarta ubar tradisional mangrupa milik umum (bersama). Tina kamiripan ciri-ciri diluhur, sacara otomatis obat-obatan tradisional mangrupa salasahiji bagian tina folklor anu nepi ka kiwari masih kénéh aya wujud jeung masih di gunakeun ku masarakat.
Kacindekan
Ubar tradisional nya éta ubar nu diolah sacara tradisional, diwariskeunna sacara turun-tumurun, saperti resép karuhun baheula, adat-istiadat, kapercayaan atawa kabiasaan daérah éta sorangan. Cara ngolah ubar tradisinal kawilang basajan, aya anu ngan ngagunakeun hiji bahan, sarta aya ogé nu dicampur jeung bahan séjénna. Jenis-jenis ubar tradisional dumasar kana bahan tina tutuwuhan nu di gunakeun aya anu bahan asalna tina daun, kembang, siki, akar, beuti jeung kulit tutuwuhan.
Ubar tradisional bisa kapaluruh dina gedang. Gedang mangrupa salsahiji tutuwuhan anu réa jaradi di tatar sunda. Gedang kacida gedé mangpaatna ti mimiti daun, akar, siki, nepi ka geutahna. Ubar tradisional samodél kitu sacara umum mangrupa bagéan tina folklor anu nepi ka kiwari masih sumebar dina kahirupan masarakat.
Daftar Pustaka
Agustin, Widi. 2001. Pepaya sebagai Obat Tradisional. Jakarta. PT. Balai Pustaka (Persero)
Danadibrata. 2006. Kamus Basa Sunda. Bandung. PT. Kiblat Utama.
Danandjaja, James. 2002. Folklor Indonesia. Jakarta. PT. Pustaka Utama Grafiti
Marjo, Y.S. 1990. Aneka Resep Obat Kuno Mujarab.Surabaya. Bintang Timur
Muji, Musaro. ? . Resep Pusaka Tradisional Madura. Jakarta. ?
Murningsih. 2001. Budidaya Tanaman Berhasiat Obat Bagi Anak Luar Biasa. Jakarta. PT. Balai Pustaka (Persero)
- § Kelompok 9:
– Mahasiswa jurusan Pendidikan Bahasa Daerah
Globalisasi VS Kadaharan Sunda[i]
Ku: Kelompok 7[ii]
Abstrak
Zaman kiwari anu kasebutna zaman modern atawa globalisasi, geus loba pisan pangaruhna kana sagala aspék, ti mimiti téhnologi, budaya, agama, pulitik nepika hal anu kawilang leutik nya éta kadaharan geus beunang ku pangaruh globalisasi. Conto leutik dina kadaharan has urang Sunda geus loba pisan parobahan, ti mimiti resép nepi ka panyajian geus ngalaman parobahan. Surabi anu ku urang sok dijadikeun mumuluk ari isuk-isuk geus naék darajat anu biasana mung saukur tipung beas jeung kalapa, ayeuna mah geus loba rupana ti mimiti rasa coklat, keju, strawberry jeung sajabana.
Tangtuna baé éta mangrupa hiji bukti anu nyata ku ayana kamajuan zaman atawa ceuk istilah kerenna mah pangaruh globalisasi. Ku kituna kumaha carana kadaharan urang Sunda anu bisa dipertahankeun kahirupanana dina kaayan anu sakitu ngaglobalna.
Key word (kecap konci): kadaharan, pangaruh globalisasi, kamajuan jaman.
Pangjajap
- Kasang Tukang
Folklor nya éta kabudayaan atawa kabiasaan nu biasa dipaké di masarakat. Salasahiji bagéan tina folklor nya éta kadaharan. Kadaharan mangrupa wangun folklor non lisan nu aya di masarakat. Naon waé pasakan jeung kadaharan nu aya di masarakat nu patalina jeung tradisi, asup kana folklore. Nginjeum istilah tina hiji iklan kadaharan yen kadaharan saukur pasakan tapi geus jadi tradisi, hal ieu bener ayana kusabab dina kadaharan urang Sunda lain ngan saukur pikeun ngawaregkeun beuteung hungkul, tapi aya fungsi nu kakandung dina éta pasakan. Contona waé bubur lolos nu dipaké dina upacara adat nungguan kalahiran, ieu kadaharan dijieun jeung dibentuk supaya gampang pisan ngadaharna. Hal ieu jadi harepan sangkan indung anu ngandung gampang atawa lungsur-langsar dina ngalahirkeun budakna. Salian ti éta, kadaharan geus jadi hiji tradisi, kadaharan geus jadi kabeungharan budaya Sunda nu kacida unikna. Lebar temen saupama kadaharan urang Sunda geus euweuh di alam Sunda sabab kagéléng ku jaman modern. Ku sabab eta loba urang Sunda nu kréatip, manéhna ngahijikeun kadaharan tradisional urang Sunda jeung kadaharan modern, bari jeung teu leupas tina cirri aslina. Contona tina kakréatipan urang Sunda nya éta: ciréng isi, singkong kéju jrrd.
- Watesan Masalah
Dina jurnal ieu aya sababaraha hal anu bakal dipedar diantarana, nya éta:
a) rupa-rupa kadaharan Sunda
b) pangaruh globalisasi kana kadaharan Sunda
c) toponemi (asal-muasal ngaran) kadaharan Sunda
- Globalisasi VS Kadaharan Sunda
Salasahiji kadaharan bakal diaku ku para panguasa pasar anu luas tur ku masarakat umumna, lamun éta kadaharan téh nyumponan faktor panangtu ajén organoleptik anu ngawengku rasa, aroma jeung tampilan.
Rasa jeung aroma ditangtukeun ku bahan baku, sedengkeun panampilan ditangtukeun ku kreativitas anu masak dina ngarancang wangun jeung komposisi warna anu unik dina kemasanana. Ku kituna hiji produk bakal luas ambahan bisnisna jeung ditarima ku masarakat ti unggal nagara.
Dina hiji kasus produk kadaharan ngawasa pasar dunia, saperti conto anu konkrit di urang nya eta ngajamurna restoran-restoran atawa café-café anu ngajualan kadaharan bangsa deungeun. Misal hot dog, spaghetti, hamburger, kebab, jsb. Ku kituna tangtuna baé pangaruh globalisasi téh gedé pisan pangaruhna kana kadaharan Sunda (hususna) jeung kadaharan Indonesia umumna.
Ayeuna geus kabuktian dina masakan-masakan Sunda geus ngalaman anu ngarana modifikasi, misalna surabi anu urang apal dijieunna tina tipung beas anu rasana mung saukur gurih jeung amis, ayeuna mah geus ngalaman modifikasi timimiti rasa kéju, coklat, cheres, strawberry, jsb. Teu saukur dina modifikasi rasa hungkul anu ngalaman parobahan tapi dina masalah panyajian atawa kemasan, ku ayana globalisasi loba kadaharan sunda anu dimodifikasi, conto karedok anu biasana dibungkus make daun cau ayeuna mah geus teu dipaké, di jaman ayeuna mah bungkus karedok téh geus méwah ngagunakeun wadah tina plastik anu unik.
Ku ayana perbauran kahirupan antara séké sélér jeung séké sélér séjéna, nyababkeun ayana modifikasi dina rupaning folklor , kaasup kadaharan.hal ieu ogé dialaman ku kadaharan sunda nu kiwari mah geus loba ngalaman modifikasi dina hal:
- Bahan, dina jaman kiwari loba kadaharan-kadaharan sunda anu ngagunakeun bahan-bahan zat kimia, saperti pecin (penyedap), pangawét, pemanis buatan, cuka, jrd.
- Cara ngolahna, anu awalna dina prosés ngolah kadaharan sunda masih tradisional ayeuna mah geus ngagunakeun alat-alat éléktronik saperti: mixer, kompor gas anu baheula mah masih kénéh masak ngagunakeun hawu jeung songsong.
- Kemasan (bungkusan), loba dahareun sunda anu geus teu orisinil deui dina cara panyajianna, misalna anu tadina dibungkus maké daun cau ayeuna mah geus teu usum deui ngagunakeun hal-hal saperti kitu.
Contona deui kadaharan anu ngalaman modifikasi nya éta kadaharan singkong kéju, kadaharan ieu bahan dasarna sampeu dihijikeun jeung kéju, nu saacana mah dua kadaharan ieu saperti bumi jeung langit, atawa kacida pisan jauhna. Tapi sanggeus ayana pangaruh globalisasi ditambah ku daya kréatipitas urang Sunda, dua kadaharan ieu dihijikeun nepika ngahasilkeun hiji wanda kadaharan anyar tina sampeu, nyaéta singkong keju téa.
Ku ayana modifikasi éta ngajadikeun kadaharan sunda kiwari geus teu bener-bener nyunda, sok sanajan di réstoran-réstoraan nu make ngaran réstoran sunda, tapi teu bisa dijadikeun cecekelan yén réstoran éta ngajamin kadaharan sunda 100% nyunda, sabab geus aya modifikasi-modifikasi boh dina bahan, cara ngolahna, atawa kemasana (cara nyajikeunana). Dina hartian ésénsi nu dikandung ku éta kadaharan téh geus teu nyunda.
- Klasifikasi Kadaharan Sunda
Lamun urang rek ngabagi-bagi kadaharan Sunda, urang bisa nitenan tina sababaraha aspek tilikan, diantarana:
1) Dumasar kana ngaranna, kadaharan Sunda lamun ditilik tina ngaranna bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Akronim: cilok, comro, cimol, gehu, cireng, peucang, jrd.
b) Bahan: cilok (aci), comro (oncom), gehu (toge jeung tahu), jrd.
c) Taya hubungan: sorabi, kelepon, koci, papais, jrd.
2) Dumasar kana kemasana, kadaharan Sunda lamun ditilik tina kemasana bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Daun: leupeut, bacang, koci, papais, jrd.
b) Plastik: dodol, cingcaw, wajit, jrd.
c) Teu Pake: bala-bala, gehu, cilok, comro, basreng, jrd.
3) Dumasar kana olahana, kadaharan Sunda lamun ditilik tina olahana bisa diwincik deui jadi sababaraha bagian:
a) Digoreng: cireng, basreng, bala-bala, gehu, jrd.
b) Disangray: kacang, kurupuk miskin, sangray aron.
c) Dibubuy: boled, sampeu, hui.
d) Diseupan: papais, koci, leupeut, bacang, jrd.
e) Dipais: lauk cai, hayam, tahu, jrd.
f) Dibeuleunm: lauk, boled, sampeu.
4) Dumasar kana tempatna, kadaharan Sunda lamun ditilik tina asal tempatna diantarana:
a) Kecap Majalengka asalna ti Majalengka
b) Dodol Garut asalna ti Garut
c) Peuyeum Bandung asalna ti Bandung
d) Tahu Sumedang asalna ti Sumedang
e) Nasi jamblang asalna ti Jamblang (Cirebon)
- Toponimi (asal-muasal ngaran) Kadaharan Sunda
Aya sababaraha kadaharan sunda anu dingaranan dumasar kana bahan jeung cara nyajikeunana, dihandap ieu baris ditataan sababaraha kadaharan sunda anu ngaranna dumasar kana bahan, cara ngolah atawa nyajikeuna, jeung tempat, nya éta:
1) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar Kana Bahanna
– Cingcaw bahanna tia daun cingcaw
– Gulali bahanna tina gula
– Géhu bahanna tina togé jeung tahu
– Tutug oncom bahanna tina oncom jeung sangu
– Cipuk bahanna tina aci jeung kurupuk
– Rangginang bahanna tina béas ketan
2) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar kana Cara Ngolahna atawa Cara Nyajikeunana
– Cilok hartina aci anu dicolok
– Misro harina amisna di jero
– Comro hartina oncomna dijero
– Ciréng hartina aci digoréng
– Colénak hartina dicocol énak
– Peucang hartina sampeu jeung kacang
– Gehu hartina togé jeung tahu
– Sukro hartina suuk di jero
– Basréng hartian baso digoréng
– Cipuk hartina aci kurupuk
– Cimol hartina aci digemol
3) Ngaran Kadaharan Sunda Dumasar kana asal wewengkon (tempat)
– Kecap Majaléngka asalna ti Majaléngka
– Dodol Garut asalna ti Garut
– Peuyeum Bandung asalna ti Bandung
– Taleus Bogor asalna ti Bogor
– Tahu Sumedang asalna ti Sumedang
– Tarasi Cirebon asalna ti Cirebon
– Tauco Cianjur asalna ti Cianjur
– Wajit Cililin asalna ti Cililin (Bandung)
– Kue moci asalna ti Sukabumi
– Peuyeum ketan kuningan asalna ti kuningan
– Galéndoh Ciamis asalna ti Ciamis
– Empal gentong asalna ti Cirebon
– Simping Purwakarta asalna ti Purwakarta
– Nasi jamblang asalna ti Jamblang (Cirebon)
– Asinan asalna ti Bogor
– Borondong asalna ti Ciparay (Bandung)
– Gurilem asalna ti Cililin (Bandung)
- Rupa-rupa Kadaharan Sunda
Kadaharan Sunda kaasup “lalab jeung sambel” mangrupa kabudayaan dina kahirupan masarakat di kawasan Pasundan, eta kadaharan the geus panjang ditaratas ku karuhun urang Sunda baheula. Lamun urang Sunda geus lila ka hiji wewengkon, kasonoanna ka kadaharan Sunda tangtu moal leungit, atawa ngurangan loantaran ku lingkungan anu geus béda jeung wewengkonna baheula di tatar Sunda.
Misalna anu kajadian ka sababaraha jalma urang Sunda anu hirupna sukses di kota métropolitan (Jakarta), maranéhanana sanajan mindeng dahar dahareun méwah di luar negeri, tapi haténa mah teu bisa dibohongan kana kasonoana kana kadaharan Sunda.
Dihandap ieu baris ditataan sababaraha kadaharan urang Sundadi antarana:
1) Comro atawa combro nyaéta kadaharan has ti Tatar Sunda. Comro dijieun tina parudansampeu saterusna eta bahan buleud atawa “lonjong” anu bagian jerona dieusian sambel oncom nu saterusna digoréng, kunaon bet comro? Eta the singgetan tina oncom di jero.
2) Cilok atanapi aci dicolok eta ge kadaharan asli ti Tatar Sunda. Cilok dijieunna tina tipung aciwungkul atawa dicampur sareng tarigu terus dicampur cai tuluy dikulub. Pikeun nambahan rasa, umumna adonanna ditambahan bungbu, tai ogé uyah wungkul.
Ayeuna aya istilah anyar cilok gaul, nyaeta cilok anu aya eusina. Eusian bisa rupa-rupa, misalna:abon, sosis, gajih, urat, endog puyuh, jeung sajabana. Cilok biasa didahar jeung sambel kacangsareng kécap.
3) Ciréng wancahan tina aci digoréng, nyaéta kadaharan nu ilahar di Sunda, dijieun tina acisampeu, dibungbuan, tuluy digoréng.
Cara nyieun
Aduk tipung jeung cai, pedes, jeung uyah nepi ka rata. Tambahan ku bahan séjénna, galokeun sing rata. Goréng saséndok-saséndok nepi koneng jeung garing.
4) Koci nyaéta hiji katuangan nu ilahar kapendak di wewengkn pulo Jawa, didamelna tina ketanaya eusina ti parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran kacang hejo sareng gula beureum, dibungkus ku daun cau. Di Madiun, Jawa Timur, koci katelah mbel-mbelan.
Bahan dasar
Bahan dasarna nyaéta adonan ketan jeung gula beureum (kawung) minangka kulitna, minangka eusina tina campuran parudan kalapa jeung gula beureum atawa campuran sari kacang héjo jeung gula beureum. Ari bungkusna, nyaeta daun cau. Bahan pangleuleueur nyaéta minyak kalapa.
Ngokolakeunana
Ngasakan ieu kadaharan téh ku cara diseupan (maké aseupan dina sééng atawa maké langseng).
Bentuk jeung rasa
Bentuk koci nyaéta limas (wangun ruang anu sisina opat segi tilu, bagian handapna segi opat.
Wanci nyieuna
Ari baheula mah koci teh sok dijieun dina waktu bulan puasa nyedek ka lebaran Syawal atawa nyedek ka lebaran Rayagung, tapi ayeuna mah iraha waé ogé sok dijieun, kasup dina hajatan.
5) Misro nyaéta kadaharan has ti Tatar Sunda. Misro dijieun tina parudan sampeu anu dibuleud-buleud lonjong sarta bagian jerona dieusian gula beureum nu saterusna digoréng. Alatan éta pisan kadaharan dingaranan Misro anu mangrupa singgetan tina amis di jero (basa Sunda). Ieu kadaharan leuwih ngeunah lamun didahar mangsa masih kénéh haneut.
6) Oncom nyaéta kadaharan tina kacang anu di-fermentasi-keun. Oncom mangrupakeun kadaharan has rahayat di Indonésia. Loba kamonésan tina oncom, diantarana oncom bisa jadi deungeun sangu ku jalan dipais, dibobotok, digoréng biasa, atawa dipasak jeung ulukutek leunca. Oncom bisa oge dikokolakeun jadi kiripik oncom.
Jenis oncom
Sacara garis badag, oncom aya dua rupa, nyaéta:
- Oncom beureum, ilaharna dijieun tina hampas tahu, nyaéta kacang kadelé nu geus dicokotprotéinna nalika nyieun tahu. Ku kituna, nu dijieun oncom teh mangrupa sésa nyieun tahu. Oncom jenis ieu nyieunna dibantuan ku jamur Neurospora sitophila.
- Oncom hideung, ilaharna dijieun tina bungkil suuk, nu kadang-kadang dicampuran ku hampas (onggok) sampeu atawa tipung sampeu, supaya téksturna leuwih alus jeung leuwih hipu. Bungkil suuk mangrupa hampas tina suuk nu geus dicokot minyakna ku cara diperes atawa diékstraksi Oncom hideung nyieunna dibantuan ku jamur Rhizopus oligosporus.
.
Kandungan gizi
Sanajan bahan-bahan oncom mangrupa panyésaan, tapi tina segi gizi mah masih kénéh padet ku gizi, nu matak kacida lebarna lamun heug dipiceun atawa ukur dibikeun ka ingon-ingon téh.
Bahan baku séjénna nu diperlukeun nalika nyieun oncom nyaeta kapang. Kapang oncom bisa ngaluarkeun enzim lipase jeung protéase nu aktip salila prosés férmentasi tur nyekel peranan penting dina ngawincik pati jadi gula, ngawincik bahan-bahan dinding sél kacang, ngawincik lemak, sarta ngawangun alkohol saeutik tur mangrupa-rupa éster nu bauna enak.
Loba jalma nu kurang ngahargaan oncom tibatan hasil ngokolakeun kakacangan lianna, saperti tahu atawa témpé. Hal ieu teh alatan oncom dijieunna tina hampas tahu atawa suuk. Padahal, sabenerna mah oncom miboga ajén jeung kualitas gizi nu alus minangka hasil tina prosés férmentasi. Lamun dibandingkeun, oncom bungkil suuk mibanda protéin, lemak jeung padetan nu ngaleyur leuwih loba tibatan oncom hampas tahu.
Ku ayana prosés férmentasi, struktur kimia bahan-bahan nu tadina kompléks, bakal kawincik jadisenyawa-senyawa nu leuwih basajan tug nepika leuwih gampang dicerna jeung dimangpaatkeun kuawak manusa. Proses férmentasi ku kapang ogé ngahasilkeun rasa nu dipikaresep ku konsumén.
7) Rangginang (atawa raginang, ranginang, basa Indonésia: rengginang, rengginang) mangrupakadaharan nu kasohor di Indonésia. Teu sirikna di unggal wewengkon, utamana di Pulo Jawa, miboga kamonésan ranginang gumantung kana wewengkonna masing-masing.
Kagunaan rangginang
Rangginang bisa didahar langsung, minangka susuguh keur sémah boh di imah boh dinu kariaan, atawa bisa ogé keur deungeun sangu.
Rupa-rupa rangginang
- Dumasar rasana, rangginang aya nu asin jeung amis. Nu pangilaharna mah rangginang asin.
- Dumasar bentukna, wangun rangginang bisa rupa-rupa, gumantung citakannana, bisa buleud atawa kotak, kadang-kadang henteu dicitak ku citakan, mung diréka-réka ku leungeun waé.
- Dumasar ukurannana, euweuh babagian ranginang nu pasti dumasar kana ukurannana, tapi rangginang bisa variatif ti ukuran pangleutikna nu diaméterna kurang leuwih tilu sénti, nepikeun ka rangginang-rangginang gede nu leuwih ti sapuluh sénti.
- Dumasar nu nyieunna, rangginang bisa dibagi jadi rangginang jieunan sorangan (biasana ibu-ibu di imah sorangan keur nyuguhan sémah atawa kadaharan sapopoé, nyieunna maké parabot saayana, citakannana kadang-kadang ukur dijieun tina awi), sarta rangginang jieunan pabrik (kiwari pabrik rangginang loba di mana-mana kalayan maké citakan nu leuwih hadé)
Bahan ranginang
Ranginang dijieun tina béas ketan anu diseupan sareng dibungbuan. Bungbuna bisa rupa-rupa gumantung kana rasa nu dipikaresep. Pikeun ranginang asin, uyah, bawang bodas jeung sajabana tangtu dibutuhkeun. Kadang-kadang ditambahan tarasi. Keur raginang amis, tangtu kudu makégula.
8) Tahu Sumedang nyaéta tahu nu asalna ti Sumedang, Tatar Sunda. Ieu tahu biasana digoréng nepi ka rada garing, semu coklat, tur asin. Cocog lamun didahar jeung lontong. Sanajan asalna ti Sumedang, tahu ieu kiwari geus loba dijieun di wewengkon lianna di Indonésia.
9) Sambel nya éta kadaharan anu dijieunna tina bahan-bahan, boh tutuwuhan saperti céngék, bawang, jahé, cikur, tarasi (ieu mangrupa bahan utama), oncom, jsb.
Sababaraha jenis sambel anu geus umum pikeun coéleun di masarakat Sunda, nya éta:
a) Sambel Tarasi
Pikeun meunangkeun sambel tarasi anu hadé, kudu dipilih jenis tarasi anu kualitasna alus. Sabab tarasi ogé aya sababaraha jenis.
Bahan pikeun ngieun sambel tarasi tangtuna wae tarasi, boh digoréng, dibeuleum atawa diseupan, terus céngék, bawang, uyah, gula (umumna gula beureum), jeung asem (pikeun panguat rasa jeung aroma anu has).
b) Sambel Oncom
Bahan pikeun nyieun sambel oncom diantarana: oncom (rék digoréng, dibeuleum, atawa langsung atahna), uyah, gula, kencur, cabé rawit, bawang beureum, bawang bodas, sarta asem.
c) Sambel Kemiri (muncang)
Bahan pikeun nyieun sambel kemiri (muncang) nya éta: ésé muncang (digoreng atawa dibeuleum), uyah, cabé rawit, gula beureum, tomat, jeung bawang beureum.
Tabel 1 : Kadaharan Sunda Sacara Alfabeth
- kacindekan
kadaharan lain waé dipandang salaku hal pikeun nohonana kabutuhan fisik manusa, tapi tina tilikan folklor, kadaharan mangrupa cicirén kabudayaan hiji séké sélér bangsa nu ngagambarkeun karakteristik bangsana, kahirupan sosialna, kaayaan jeung sumber daya alamna, sarta tradisi nu dianut ku maranéhna.
Ngaran-ngaran kadaharan di sunda lolobana nyokot tina ngaringkes tina bahan kadaharan (akronim), cara nyieuna atawa ngolahna jeung tempat asalna, misalna cingcaw anu bahanna tina daun cingcaw, comro (oncom dijero) jeung peuyeum Bandung, kécap Majalengka, jrd.
Kadaharan mangrupa hal nu ésénsial pikeun ngadukung kabudayaan hiji séké sélér bangsa. Hal ieu misalna bisa katitén tina upacara adat/ritual nu ngagunakeun kadaharan pikeun ngalaksanakeunana. Upamana waé dina hiji ritual parupuyan sok ngagunakeun cikopi, dawegan, bakak hayam jeung kadaharan téh mangrupa bagéan tina folklor. Hiji séké sélér nu teu bisa dipisahkeun tina kahirupan. Sok sanajan kitu, sakumaha foklor liana, kadaharan dina hiji séké sélér mungkin waé silih pangaruhan jeung kadaharan séké sélér séjenna, bahkan teu ngajadikeun hal nu mustahil hiji kadaharan nu mangrupa bagian tina hiji séké sélér, bisa leungit alatan kedéséh ku kadaharan séké sélér séjénna. Hal ieu nu geus karandapan ku kadaharan sunda kiwari. Dimana kadaharan sunda geus ngalaman parobahan alatan modérnisasi sarta kadéséh ku kadaharan modérn nu lolobana ti nagara deungeun.
- Daftar Pustaka
Danandjaja, James. 2002. Folkor Indonesia. Jakarta: Grafiti.
Ekadjati, Edi S. 1995. Kebudayaan Sunda. Jakarta: Pustaka Jaya
Mariko, Arata. 2001. Masyarakat Petani Sunda dan Acara Makan Bersama. Bandung
Sabana, Setiawan. 2001. Kemasan Makanan Tradisional di Jawa Barat. Bandung
Suriawiria, Unus. 2001. Makanan Sunda. Bandung


text:
Abkhazia
Abkhazia (basa Abkhaz: AҧcHы/Apsny, basa Géorgia: აფხაზეთი/Apkhazeti, basa Rusia: Aбxáзия/Abkhazia) nyaéta hiji nagara républik nu sacara de facto merdika, saluas 8.600 km², aya di Kaukasus. Géorgia nglaim Abkhazia salaku wewengkon kadaulatanna. Kadaulatan républik ieu teu diakuan sacara internasional, iwal Rusia nu ngakuanna dina 26 Agustus 2008 bareng jeung pangakuan kadaulatan Ossétia Kidul.[1] Abkhazia aya di basisir wétan Laut Hideung, tepung wates jeung Rusia di kalér. Jeung Géorgia, watesna dina wewengkon Samegrelo-Zemo Svaneti di beulah wétan.
Lihat pula[édit | édit sumber]
Réferénsi[édit | édit sumber]
- ↑ Rusia Akui Kemerdekaan Ossetia Selatan dan Abkhazia, MediaIndonesia.com, 26 Agustus 2008
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- President of the Republic of Abkhazia. Official site (en, ru, ab, tr)
- (en) Abkhazia.org
- (en) Profil di BBC


text:
SHINee
SHINee umumna diucapkeun "shnyy" nya éta boy band anu aliranna R&B Kontémporér koréa selatan . Di bentuk ku SM Entertainmen dina taun 2008, maranéhna nyipatakeun debut dina tanggal 25 mei 2008 di SBS popular Songs dina singgle promosi. Noonan Neoumu Yeppeo (Replay). Grup ieu miboga lima anggota nya éta Onew, Jonghyun, Key, Minho, jeung Taemin. Saprak debut, SHINee geus menangkeun sajumlahing panghargaan. Maranéhna ogé maén dina reality show lagu maranéhna, Noonan Neoumu Yeppeo (Replay). SHINee dianggap jadi icon fashion nu mimiti miboga gaya "Tren SHINee". Najan karir SHINee di dunya KPOP karék dua taun leuwih, tapi maranéhna suksés jadi salasahiji grup anu kasohor di Koréa.[1]
Karir[édit | édit sumber]
Dina 7 Juni 2008, SHINEE berpartisipasi dina Dream Concert di Stadion Olimpiade Seoul babarengan jeung artis-artis Koréa séjénna kawas Epik High, Girls' Generation, Super Junior, TVXQ, sarta Wonder Girls. Pangajén Artis Pendatang anyar pangalusna maranéhanana bisa ti Cyworld Digital Music Award, 22 Juni 2008.
SHINEE kungsi ogé miluan dina SMTOWN Live 08 anu diayakeun 18 Agustus 2008. Maranéhanana babarengan jeung batur-batur sasama SM Entertainment kawas Boa, Cheon Sang Ji Hee the Grace, Girls' Generation, Super Junior, sarta TVXQ. Dina 23 Agustus 2008, SHINEE ngaluuhan acra penyerahan MNET's 20's Choice Awards 2008, sarta ngameunangan pangajén Béntang Anyar Terpanas. Albeum pepek kahiji ti SHINEE dijudulan THE SHINEE WORLD', sarta dirilis 28 Agustus 2008. Albeum asup langsung asup kana runtuyan ke-3 tangga albeum Koréa sarta terjual saloba 30.000 kopi. Dina 15 Nopémber 2008, SHINEE ngameunangan pangajén Artis Lalaki Pendatang Anyar Pangalusna di Festival Musik MNET KM ke-10, ngagéhan pendatang kakara séjénna kawas U-kiss, 2PM, 2AM, sarta Mighty Mouth. Shinee kungsi ogé jadi béntang dina acara reality show, SHINEE's Yunhanam anu tayang di télévisi kabel MNET. Acara ieu ngan lumangsung 12 épisodeu ti 8 Agustus 2008 nepi ka 16 Oktober 2008. Dina saban épisodeu, anggota SHINEE ditugaskeun pikeun deket jeung wanoja anu umurna aya di luhur umur maranéhanana, saméméh pamustunganana wanoja kasebut milih sorangan anggota anu bener-bener baris diajak kencan duaan.
SHINEE ogé ngarékam lagu Stand By Me anu jadi soundtrack serial drama populér Boys Before Flowers anu diadaptasi ti manga Boys Over Flowers ku Yoko Kamio.
19 Juli 2010 SHINEE ngaluarkeun albeum duanana anu dijudulan LUCIFER. Sawatara jam sanggeus dirilisna albeum ieu, LUCIFER junun jadi top chart pikeun sawatara acara musik sarta chart di dunya digital. Dina albeum kadua ieu lagu-lagu maranéhanana dipilih, sarta pamustunganana albeum ieu bisa ngawowoy pamiarsa pikeun ngarasakeun sipat anu béda sarta skill nyanyi anu leuwih dewasa ti anggota SHINEE. Onew nyieun debut di track nomer 9 anu dijudulan Your Name, sedengkeun Jonghyun menyumbangkan lirik dina salah sahiji lagu di albeum ieu. Pikeun track no 7 ditulis babarengan ku kabéh anggota SHINEE, pikeun lagu anu dijudulan Love Still Goes On ditempo minangka sekuel terusan ti lagu Love Should Go On ti debut mini albeum REPLAY.
Albeum daur deui SHINEE anu dijudulan Hello dirilis dina tanggal 1 Oktober 2010 babarengan kalayan comeback maranéhanana di KBS musik.[2]