text:
Dari : daluang.com (karangan Dadan Sutisna, dimuat dina majalah Manglé, nganggo sandiasama Asép Sundira)
Peran:
1. Marni
2. Maman
3. Bi Darsih
4. Rusman
5. Sudma
6. Somad
7. Bah Dasmin
8. Bu Dewi
9. Jang Unéd
10. Rahim
11. Latar
Latar :
JAM sawelas peuting. Di luar hujan ngaririncik.Maman jeung Marni guntreng kénéh di kamar. Sakapeung hoghag, sakapeung patingcikikik.Marni ngadeukeutan Maman nu keur anteng ngoprék télévisi. Nu ditanya kalah ka muka laci méja, ngaluarkeun VCD sababaraha hiji. Sup diabuskeun kana DVD-Player.
Marni: "Sabaraha dinten deui cuti téh, Kang?" . "Étah, ari ditaros téh sok kalah ka baeud. Moal enya anyar kénéh nikah tos silih baeudan?"
Maman : "Saha nu baeud?" ………………[Maman ngalieuk bari imut.]
Marni: "Geuning ditaros teu ngawaler?"
Maman: "Ari kitu naros naon bieu téh?"
Marni: "Duka, ah!" ………………………[Marni ngajanggilek.]
Maman: "Tuh, pan, Marni anu baeud mah. Tilu dinten deui asana. Mung dipasihan cuti 10 dinten atuda. Sakitu gé tos leuheung, Mar. Batur mah aya nu ukur dipasihan tilu dinten."
Marni: "Jadi panganténan téh tos saminggu?"
Maman: "Muhun."
Marni: "Asa cikénéh, nya?"
Maman: "Naon nu cikénéh téh?"
Marni: "Muhun, nikah. Asa kamari Akang ngalamar téh..."
Latar : Maman nyokot rémot. Tapi gancang dipiheulaan ku Marni.
Marni: "Badé nyetél naon?"
Maman: "Nyetél pilem. Akang gaduh pilem anyar."
Marni: "Pasti pilem horor..."
Maman: "Pilem naon deui atuh, da éta karesep Akang mah."
Marni: "Cik atuh, Kang, ieu téh tos ampir tengah wengi. Malem Juma'ah deuih. Piraku nyetél nu serem-serem. Nu rada romantis gé aya, pan?"
[Marni naleukeum kana tonggong Maman. Rémot dicekelan kénéh.}
Maman: "Panasaran..."
Marni: "Pilem naon, sih?"
Maman: "Wedding Day's Terror!"
Marni: "Teu kénging, ah! Kumaha mun katuliskeun? Pan urang téh anyaran nikah..."
Maman: "Moal nanaon. Cik ka dieukeun rémotna, geulis!"
Marni: "Teu kénging!"
Maman: "Eum, sok hoyong dipaksa waé ieu mah!"
Marni: "Kadé bisi nyetrum, Kang. Tadi cék Bi Darsih aya pagawé PLN ka dieu, ngalereskeun listrik, dugi ka naék ka para sagala rupa..."
Maman: "Da asa teu ku nanaon listrik mah..."
Marni: "Duka atuh, da cék Bi Darsih..."
Latar : Keur guntreng kitu, panto kamar aya nu ngetrokan. Jep duanana jempé.
Bi Darsih: "Néng, Néng Marni!"
Marni: "Aya naon, Bi?"
[Marni ngadeukeutan panto. Bray dibukakeun. Bi Darsih geus ngajanteng lebah lawang.]
Bi Darsi: "Aya nu nyanggakeun ieu..." …………[Bi Darsih ngasongkeun bungkusan dina palastik hideung.]
Marni: "Naon éta téh?" ……………………………[Marni kerung.]
Bi Darsih: "Saurna mah potrét-potrét waktos Enéng nikah..."
Marni: "Euh... cik atuh!" ……..[Marni nyokot bungkusan. Bi Darsih mah terus ngaléos deui.]
[Marni nutupkeun panto kamar.]
Marni: "Kang, potrét tos janten!" …[Marni satengah luncat kana kasur. Gancang muka bungkusan, panasaran tayohna téh.]
Maman: "Telat pisan tukang potrét téh. Saminggu mani kakara jol..." [ Maman bari mencétan rémot. Bray gambar dina télévisi. Sora musik nu mawa keueung mimiti kadéngé.]
Marni: "Kang... teu kénging nyetél pilem horor atuh!" ."Mending ningalan potrét geura..." [Marni ngarenghik. ]
Latar: Éléh déét, télévisi ku Maman dipareuman deui. Terus cengkat ngadeukeutan pamajikanana. Marni anteng mukaan albeum. Panonna sakapeung gigisik.
Marni: "Kang! Aya nu anéh!" [pokna semu reuwas.]
Maman: "Nu anéh naon?
Marni: “ Beungeut Akang jadi beuki kasép, nya?". "Ka dieu heula sakedap!"
Maman: "Apan ieu gé tos gigireun Marni!"
Marni: "Enya, ngan éta soca tong rarat-rérét ka mana waé. Ieu tingali!"
[Maman ngised. Diukna ngaréndéng. Panonna anteng ngimeutan potrét-potrét nu ditunjukan ku Marni.]
Maman: "Asa euweuh nu anéh. Beungeut Akang angger kieu. Beungeut Marni gé angger. Pédah éta meureun, rada pangling sotéh dangdananana béda ti sasari. Ngaranna gé pangantén atuh, piraku mun dapon diwedak téh. Apan Marni mah didangdanan ku salon, lin?"
Marni: "Ih, na ari Akang! Nganggo kaca soca geura, ngarah sidik!" [Marni rada baeud.]
Maman: "Sok atuh wartoskeun, naon nu anéh téh?"
Marni: "Tingali heula nu ieu..." [Marni nunjuk potrét dina lambaran mimiti.]
Marni: "Potrét urang nuju dirapalan. Ieu Akang, ieu Marni, calik ngaréndéng. Payuneun urang, padamel ti KUA, mengkeran kaméra. Bapa sareng saksi-saksi calikna di gigir..."
Maman: "Enya, enya, terus naon nu anéhna?"
Marni: "Tingali pengkereun urang. Aya nu ngajanteng, nganggo tiung hideung, malik ka tukang!"
Maman: "Hahaha!" [Maman ngagakgak. Marni olohok.]
Marni: "Naha bet gumujeng?"
Maman: "Teu matak anéh nu kitu mah. Ngaran-ngaran keur dirapalan, pasti seueur jalmi. Nya kabeneran wé meureun éta mah aya nu ngajanteng di dinya!"
Maman: "Bisa jadi, da urang henteu sidik kana beungeutna. Henteu terang saha-sahana. Tapi titénan nu séjénna..."
[Marni mukaan deui potrét. ]
Marni: "Méh di unggal potrét, aya nu ngajanteng ditiung hideung..."
Maman: "Enya, nya..." [Maman mimiti kerung. ]
Marni: "Nu matak teu kaharti mah nu ieu..." . "Akang gé tangtos émut kénéh, waktos urang dipotrét di kamar pangantén, teu aya sasaha deui. Urang dipotrét bari calik dina kasur. Akang nuju ngaléng abdi. Tapi éta di pengker, nu ditiung bet aya deui. Nuju calik nukangan kaméra. Siga nu adek kana tonggong Akang!"
Maman: "Masya Alloh, naha bet bisa kitu?"
Marni: "Anéh puguh ogé..."
Latar: Duanana patingharuleng. Di luar kadéngé kénéh sora hujan.
Marni: "Boa-boa lain jelema, Kang!" [ Marni tipepereket nyekelan taktak Maman. Awakna ngadadak patingsariak.]
Maman: "Sakedap, ulah ngémut nu teu pararuguh..." "Dina unggal potrét, aya nu ngajanteng ditiung hideung, nukangan, beungeutna henteu sidik. Mun téa mah harita aya nu datang maké tiung hideung, keur nanahaon mani mimilu unggal urang dipotrét. Da geuning dina potrét séjén mah, nu euweuh Marni jeung Akang, henteu katémbong. Hartina manéhna ukur hayang dipotrét jeung urang..." [Maman ngalelemu.]
Marni: "Muhun, tapi saha?"
Maman: "Katingalna mah awéwé..."
Marni: "Awéwé?" [Marni kerung.]
Maman: "Pamohalan aya lalaki indit ka nu kawinan mamaké tiung. Hideung deuih, siga rék jajap nu ma..." [Maman teu kebat nyaritana, biwirna kaburu dibekem ku Marni.]
Marni: "Atos, sok keueung Marni mah..."
Maman: "Énjing urang taroskeun ka nu nampi tamu. Sugan manéhna terangan ka éta awéwé."
Marni: "Enya, Kang. Urang mah apan bororaah nengetan sakur nu datang. Sakitu keur kaweurna. Sigana peryogi ditaroskeun deui ka potograperna."
Maman: "Tapi boa lain awéwé deuih..." [Maman satengah ngomong sorangan]
Marni: "Awéwé-lalakina mah teu penting. Ngan naon maksudna éta mangkeluk pipilueun dipotrét?" [Marni rada baeud.]
Maman: "Enya, énjing urang talungktik. Ayeuna mah geura kulem, tos ampir tengah wengi geuning."
Latar : Marni gancang mérésan albeum, diasupkeun deui kana palastik urutna. Maman mah ngadeukeutan deui télévisi. Keur kitu...
Marni: "Kang...!" [pokna rada tarik.]
Maman:. "Aya naon deui?" [ Maman ngalieuk]
Marni: "Dina palastik téh geuning aya VCD. Sigana hasil suting basa urang nikah."
Maman; "Badé disetél ayeuna?" [ Maman ngalieuk].
Marni: "Kumaha mun énjing?"
Maman: "Panasaran. Cik ka dieukeun!"
Latar: Ku Marni VCD diasongkeun. Maman rurusuhan ngahurungkeun télévisi. VCD geus diasupkeun. Mimiti katémbong gambar. Kredit titél
Nu duaan mencrong kana télévisi mani teu ngiceup-ngiceup. Mimiti katémbong nu keur seserahan, nu biantara, ka dituna rekaman walimahan.
Marni nangkeup tipepereket. Najan samar, dina gambar, tukangeun Maman aya nu ngajanteng nukangeun. Maké baju sarwa hideung. Beungeutna teu écés. Sakapeung, nu hideung ngabelegbeg téh ngageuleuyeung ti kénca katuhu.
JAM dualas peuting. Télévisi geus dipareuman. Marni nangkeupna beuki tipepereket, sabab teuing ti mana jolna, bet kadéngé sora nu ceurik ngabangingik.
GEUS dua peuting Maman jeung Marni ngadéngé sora nu ceurik, ngabangingik, bangun kanyenyerian. Éta sora datangna asa ti luhureun kamar, ti lebah lalangit. Tapi sakapeung semu ngajauhan.
Mistéri potrét gé can kapaluruh. Nu ngabangingik, komo deui, teu kaharti ku akal. Katambah Bi Darsih hariweusweus, cenah basa keur sasapu di pakarangan tukang, katémbong dina témbok aya getih. Enya, getih nu ngalémbéréh, teuing getih nanahaon.
Ku Maman dibuktikeun. Enya geuning. Marni mah geus miheulaan ngayekyek. Tapi Maman nyobaan neger-neger manéh, mikiran éta kajadian maké logika, najan haté leutikna mah sarua nyebut teu kaharti.
Marni: "Mending ngalih ti dieu, Kang. Sigana bumi téh aya jurigan..."
Maman: "His, ké heula. Mending urang paluruh, bisi nu ngaheureuyan,"
Marni: "Ngaheureuyeun kumaha? Potrét, VCD, sora nu ceurik, éta mah lain pagawéan jelema heureuy. Piraku tengah peuting aya nu ngadon ceurik di imah batur. Ieu mah sidik..."
[Maman ngahuleng.]
Latar: Piisukaneun ngantor, Maman nélépon Rusman, babaturanana. Teu kungsi jam-jaman, Rusman geus ngurunyuk maké motor bébék. Marni ngahaja sina asup heula ka kamar. Nu duaan terus ngawangkong di téras hareup.
Rusman: "Jadi ieu imah téh titinggal Aki?"
Maman: "Enya, tapi da tara kacaritakeun pikakeueungeun. Enya gé imah geus kolot, da hadé rawat. Jeung ieu mah siga rék ngaganggu déwék jeung Marni deuih, siga nu teu panuju déwék kawin ka manéhna."
Rusman: "Meunang mun nénjo potrét téa?"
Maman: "Puguh baé..." [Maman nyelang heula nyokot albeum. Terus ditémbongkeun ka Rusman.]
Rusman: "Heueuh, matak teu kaharti," [Rusman bari mukaan potrét. Keur kitu paneuteupna mencrong kana hiji potrét. Maman jeung Marni keur narangtung, nu ngabelegbeg ngajanteng tukangeunana.]
Rusman: "Ké, ké... asa wawuh kana tangtungan kieu mah,"
Rusman: "Nya puguh atuh, da éta mah potrét déwék. Jelemana ngajentul hareupeun silaing.."
"Lain, nu ieu déwék mah, nu ngabelegbeg. Ké heula... Euh, enya, Si Lilis. Déwék yakin, ieu mah tangtungan Si Lilis!"
[Maman katémbong ngarénjag. Terus milu nyidik-nyidik potrét.]
Maman: "Heueuh geuning, kakara sidik. Tapi euy, lain Si Lilis mah geus ma..."
Rusman: "Enya, tilu bulan ka tukang. Silaing nepi ka henteu ngalongok, padahal ka popot..."
Maman: "Tong tarik teuing..." ."Moal kitu arwahna marakayangan, teu panuju déwék kawin ka nu séjén? Silaing nu kitu téa mah, bet nepungkeun déwék jeung Marni," [Maman ngagebés.]
Rusman: "Geus, tong papanjangan. Siga nu kaduhung geuning. Da geus kajadian, kumaha malikanana. Déwék nyaho Si Lilis kagegeringan pédah diputuskeun ku silaing. Putusan yang sepihak, pédah silaing kagémbang ku Marni, nepi ka ngajodona. Tapi déwék nyaho pisan, Si Lilis mah awéwé soléh, pamohalan marakayangan..."
Maman: "Boa nu ceurik gé sora Lilis?" [Maman kerung.]
Rusman: "Can karuhan. Ayeuna mah kieu, saha nu motrétanana basa silaing panganténan? Pénta kliseuna, urang akurkeun!"
Maman: "Si Sudma, babaturan di kampus. Jelema lénglé Si Éta mah, nu matak potrétna gé kakara dianteurkeun saminggu sanggeus resépsi.". "Enya, télépon heula, tanyakeun kliseuna!"
[Maman nyokot HP.]
Maman: "Sudma? Di mana, euy? Acan, isukan sigana mah. Lain, déwék butuh kliseu potrét téa... Kumaha? Oh, jadi dihijikeun, nya. Enya, engké urang téang. Tapi mun bisa mah silaing buru-buru ka dieu, aya nu genting. Kumaha? Euh, ngajodo atuh. Didagoan pisan!"
[Maman nutup télépon. Rét ka Rusman]
Maman: "Cenah motrétna maké potona digital. File-na geus di ka dieukeun, dihijikeun jeung albeum, dina CD. Ayeuna manéhna rék ka dieu, da kabeneran rék nepungan..."
Rusman: "Maké poto digital, nya. Tapi engké urang tingal CD-na. Di dieu aya komputer?"
Maman: "Aya, laptop nu kantor. Ukur dipaké ngetik, da déwék mah ukur taram-taram kana komputer téh..."
Rusman: "Sarua. Ngan rarasaan, ari ukur mukaan potrét dina CD mah moal nguyang ka batur. Cik atuh bawa, sakalian jeung CD-na."
[Maman ngaléos. Ngurunyung deui, dibaturan ku Marni. Sok laptop dina méja. Marni ngaluarkeun CD tina kérésék.]
Maman: "Sigana nu ieu, da nu hiji deui mah VCD, geus disetél peuting mangkukna," [Maman nunjukan CD.]
Rusman: "Enya, tah geuning, dina coverna aya ngaran studio poto," [Rusman bari ngahurungkeun komputer. Nu duaan mencrong mani teu ngiceup-ngiceup.
Latar: Eusi CD téh potrét-potrét nu sarua jeung dina albeum. Euweuh nu dipiceun sasieur.
Rusman: "Dina file-na gé nu ngabelegbeg téh aya. Hartina tina kaméra digitalna gé manéhna geus mimilu. Tapi ké ngarah yakin mah urang ngadagoan Sudma!"
Latar: Meunang sajongjongan mah tiluanana patingharuleng.Teu lila jol Sudma. Alangah-éléngéh.
Sudma: "Bagéa nu anyar pangantén. Saraé nya potrétna?" [bari ngodok pésak, ngaluarkeun udud.]
Maman: "Saé, saé, ténjo tah!" [Maman nyodorkeun albeum. Mani tenang naker ku Sudma dibukaan, leungeunna nu kénca nyekelan udud.]
Sudma: "Alus, béngras..."
Maman: "Nya teu katénjo aya nu ngabelegbeg?" [Rusman mairan.]
[Sudma mimiti ngahuleng. Panonna satengah dibelélkeun awahing ku hayang sidik.]
Sudma: "Saha ieu?" [ bari melong ka Maman.]
Maman: "Kuduna gé déwék nu nanya kitu téh!"
Sudma: "Teuing atuh, da déwék mah teu rumasa motrét mahluk ditiung hideung. Teu nénjo-nénjo acan..." Sudma bibirigidigan."Bener teu nénjo?"
Sudma: "Daék medu déwék mah. Kumaha nu dina CD?"
Maman: "Sarua. Apan nu dina albeum téh nyitakna ti nu CD, lin?"
Sudma: "Heueuh. Teu kaharti, euy!" [Sudma ngahuleng.]
Rusman: "Nu dina poto digital aya kénéh?"
Sudma: "Geus dipupus, angkeuhan téh, geus dipindahkeun kana CD. Ongkoh harita terus motrétan nu disunatan, mémorina geus pinuh, jadi dipupusan."
Maman: "Éta deuih, potrét déwék dikeueumna mani saminggu. Siga jaman prasejarah waé, mani mulan-malén. Padahal apan geus diomat-omatan, buru-buru citak!" [Maman rada muncereng.]
Sudma: "Tah, lebah dinya mah ulah nyalahkeun déwék. Si Somad bagéanana..."
Maman: "Naon hubunganana jeung Si Somad?"
Sudma: "Harita poto digitalna dipihapékeun ka Si Somad. Si Éta pan, nu ngaméra maké héndikém téh. Cenah ambéh sakalian dihijikeun jeung VCD-na. Tapi isukna gé geus ngurunyung, mulangkeun kaméra. Ngomongna mah potrét geus dicitak, tinggal ngadagoan ngédit pilemna!"
Maman: "Silaing henteu nénjoan heula poto-poto nu geus dicitak?"
Sudma: "Apan cék manéhna rék langsung dibikeun. Kateueuari dibawa ka dieu ka dieu... Iraha kitu Si Somad ka dieu?"
Maman: "Mangkukna, tapi teu panggih jeung déwék mah. Dibikeunna gé ka Bi Darsih."
Marni: "Kang Sudma, dina VCD gé sami aya nu ngabelegbeg hideung... Sakapeung jojorélatan!" [Marni kakara ngomong.]
Maman: "Jadi ayeuna mah koncina aya di Si Somad. Di mana mangkelukna?"
Sudma: "Keur balik heula ka lembur, kamari. Cenah indungna gering!"
Maman: "Éta deuih nu matak héran téh... unggal tengah peuting aya sora awéwé ceurik ngabangingik!"
Sudma: "Urusanana geus kana supranatural nu kitu mah. Déwék teu pati nyaho!" [ Sudma kalah ka ngabirigidid.]
Latar: SUDMA jeung Rusman maturan nepi ka peuting. Cenah hayang milu ngabuktikeun sora nu ceurik téa. Sugan wé cenah ari réa batur mah jurigna sieuneun.
Maman: "Di patengahan wé ngadéngékeunana, piraku ngagebreg di kamar onaman..."
Rusman: "Terus silaing duaan di kamar? Meunyi, abong-abong..." [Rusman ngaheureuyan.]
Maman: "Lain kitu, urang ngariung di patengahan wé... opatan!"
Latar: Bada isa Somad ditélépon ku Maman. Ngobrol panjang lébar. Enya baé keur luar kota. Enya deuih, manéhna pisan nu mikeun albeum ka Bi Darsih téh. Ngan harita teu wani asup, eukeur mah geus peuting, katambah rusuh rék ka lembur.Somad gé kadéngéna reuwaseun dibéré nyaho perkara potrét téh. Sababaraha kali nyebut teu kaharti. Manéhna cenah rék buru-buru ka kota keur ngayakinkeun.Wanci beuki nyérélék. Sudma siga nu teu sadar ngagabrug ka Rusman, basa panceg jam 12 peuting, nu ngabangingik téh kadéngé deui...
SOMAD mah katémbong tenang sajeroning mukaan albeum téh. Nu ngabelegbeg hideung, disidik-sidik imeut pisan. Sakapeung gogodeg, sakapeung kerung.
Somad: "Saenyana, tilu poé ti acara gé potrét jeung VCD téh geus bérés. Ngan nyelang heula ka lembur, melang ka indung. Jadi minggu ieu téh geus dua kali balik ka lembur..." [ bari ngarérét ka Maman.]
Maman: "Terus kumaha?"
Somad: "Da puguh keur kaweur, harita teu kaburu ngimeutan potrét. Héndikém oge, sanggeus kasétna ditransfer kana VCD mah, dianggap anggeus, teu diédit deui. Ukur dibéré judul jeung krédit titél."
Maman: "Enya, teu nanaon, kuring ngarti. Ngan sugan bisa méré bongbolongan kana ieu kajadian?"
Somad: "Mungkin waé aya pihak katilu anu jadi dalangna. Mun teu kitu, nya meureun urang jadi percaya, hal-hal nu teu asup akal téh bisa waé kajadian..."
Maman: "Maksudna pihak katilu? Naha perlu urang ngalibetkeun pulisi keur maluruhna?" [Maman kerung.]
Sudma: "Sigana jurig jaman ayeuna mah geus mimiti weruh kana barang-barang digital, sabangsaning komputer, héndikém..." [Sudma mairan.]
Sudma: "Pihak katilu téh nyaéta jalma nu ngaropéa ieu poto. Dunya komputer méré kamungkinan pikeun nambahan atawa ngurangan obyék dina poto. Tapi éta gé masih kénéh bisa disalusur maké logika..."
Maman: "Enya, ngan cék Si Rusman, tangtungan nu dina potrét téh sarimbag jeung Lilis..." . "Ari Lilis téh apan geus maot..."
[Maman ngarérét heula ka lebah jero imah. Marni teu katémbong, da tadi téh bébéja rék ka warung]
Somad: "Enya, kuring gé geus meunang béja ti Rusman. Ngan naha silaing yakin, arwah Lilis milu nungkulan basa silaing kawin?"
Maman: "Yakin teu yakin. Tapi bukti mah geus aya, dina potrét jeung VCD. Terus saban peuting sok kadéngé sora nu ceurik. Hartina, déwék kudu néangan cara keur nyampurnakeun arwah Lilis..."
Somad: "Geuning geus lampar kacindekan téh. Tapi kuring mah hayang nyawang heula maké logika, nyaéta pihak katilu téa. Cikan ka dieukeun laptop CD téa..." [Ku Maman terus disodorkeun. Bari ngoprék komputer, Somad teu eureun nyarita.]
Somad: "Tapi euweuh pihak nu bisa dicuriga deuih. Albeum jeung VCD diteundeun di kamar, pamohalan aya nu wani kakaratak. Basa kuring ka lembur, konci kamar dititipkeun ka Bu Déwi, nu boga kontrakan. Lain jalma nu bisa dicuriga Bu Dewi mah, kuring nyaho pisan pasipatanana."
Rusman: "Mungkin waé..."
Somad: "Enya, tapi naon maksudna? Naon kapentinganana?"
[Meunang sajongjongan Somad ngahuleng, panonna neuteup layar komputer.]
Maman: "Keur ngagawéan naon éta téh?" [Maman ngadeukeutan.]
Somad: "File-file poto bisa méré data sagala rupa hal ngeunaan pamotrétan. Cék istilah komputer mah, disebutna téh métadata. Tengetan geura, unggal file méré katerangan ngeunaan waktu dipotrét, jenis kaméra nu paké, ukuran poto, fokusna sabaraha, jeung sajabana. Mun téa mah éta file kungsi aya nu ngoprék, tangtu kabaca aya data nu robah..."
Rusman: "Jadi bener pagawéan jurig?"
Somad: "Ké heula. Sudma ka mana?"
Rusman: "Keur meuli udud..."
Somad: "Asa geus lila ngaléosna téh. Cik susulan..."
Maman: "Paling gé tuluy ngaheureuyan budak nu boga warung,". "Malum atuh, watek cunihinna can leungit,"
BERSAMBUNG
Peluang Bisnis:


c: text/html

text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
28 Januari 2010
Ririwa Asmara
Duka kumaha, kuring sok jol-jol ngarasa teu genah hate, kaganggu pikir lamun geus ngabandungan pamajikan jeung anak, nu keur nanjak parawan, pogot nonton acara Sang Lelaki dina tipi. Asa aya ririwa kokolebatan. Ririwa nu ngabalukarkeun kuring saharita dirurub kasieun. Tapi anyar-anyar mah—ku kasadaran yen naon nu jadi pikir kuring harita (mangsa ngabandungan pamajikan jeung anak) ngan saukur kacurigaan jeung katimburubutaan kuring—naon nu jadi ririwa eta teu haben dipikasalempang. Ngan orokaya, lila ku lila mah kasadaran kuring lebur. Antukna nu timbul gerah hate, bayeungyang pikir.
“Kasebelan!” geremet kuring peuting harita, mangsa di luareun kamar gawe kareungeu presenter Sang Lelaki muka acara. Kabayang pamajikan jeung anak giak, museurkeun pikir jeung konsentrasi kana sagala rupa pamandangan nu rabul nembongan. Kabayang saratus wanoja, harade wanda jeung rupa, ting jarerit, ting kaleprok basa sapuluh urang lalaki pilihan dipanggil asup ka panggung.
“Haramjadol!”
Konsentrasi bubar. Kuring ngahuleng hareupeun monitor. Sababaraha menit. Reup komputer pareum. Monitor ngagebleg hideung. Kurunyung ti beulah katuhu tulisan beureum mucunghul: SEKALI BERARTI SETELAH ITU MATI! Heab hawa panas ngagedurkeun deui sumanget nulis. Tugas kuring nu penting ayeuna lain mikiran masalah tadi, tapi nulis. Enya, nuliskeun masalah tadi jadi hiji carita. Gap moust dicagap. Terus diusik-usikeun. Bray layar hurung deui, nembongkeun lay out kertas nu geus kaeusian tilu parapat ketikan.
Leng kuring ngahuleng basa parat anggeus maca deui carita nu tadi dijieun. Panyakit nulis datang. Magol lamun kosnsentrasi kapegat. Sagala rupa bahan carita nu geus ngagolontor ngadadak racleng. Antukna cos deui pikiran antel kana masalah tadi.
Heueuh, abong zaman ngulik. Jalma teh jadi krareatif. Sagala rupa diulik.Nyieun itu nyieun ieu. Geus jadi breh dipintonkeun ka balarea; kuis, sinetron, reality show, jeung rupa-rupa kaunikan pasesedek jeung iklan. Ana dipikir, geuning dunya teh bet kawadahan ku barang sagede kardus. Euh, Gusti! Jeung eta deui make aya acara model kitu. Naon maksudna? Hiburan? Heueuh ari hiburana mah. Ngan, eta nu nyieuna teu mikir kitu nepi ka lebah dieu? Yen, naon nu dijieun ku manehna teh baris ngabalukarkeun timbulna masalah pikeun nu nempo, samodel kuring ayeuna. Piraku hanteu? Tapi…? Mereun heueuh, maranehna moal narima disalahkeun. Paling-paling malik nyegag: Naha? Sampean we pangna kitu oge nu boga pikiran goreng, teu beres, kacau! Nu matak sing sehat boga otak teh! Ulah sok dirobeda ku pikiran goreng! Bari komo neumbleuhkeun kasalahan ka leungeun batur. Kuring mah pilakadar nyieun media keur ngahibur batur. Tuh tingali buktina! Na, ari ditempo teh bet geuning bener. Eta bae tingal di studio. Puluhan wanoja; parawan, jeung (mereun) randa—da piraku nu boga salaki mah—meuni reuteum pikeun meunteun saurang lalaki nu paling super. Lalaki nu sagala rupana masagi, tagog jeung pangabisana. Tah, lalaki model kitu nu ahirna baris nyongcolak dina lolongkrang pikir jeung kongkolak panon para wanoja tadi. Di studio pon kitu di luar studio. Kaasup dina pikir jeung mata pamajikan sarta anak kuring. Mupus-nyingkahkeun gambaran lalaki sejen, atawa lalaki anu salila ieu geus maturan hirupna. Gebeg hate kuring ngagebeg. Gusti! Leng ngahuleng. Teu lila korejat kasadaran malikeun alam pikir kana perkara nu titadi keur disanghareupan. SEKALI BERARTI SETELAH ITU MATI! Moust kukuring diusikkeun. Layar muka terektek kuring ngetik.
Hiji mangsa salah sahiji di antara maranehna baris ngajanggelek jadi hiji ririwa. Ngan hanjakala lain ririwa Dasamuka tapi ririwa Arjuna. Ngaran-ngaran Arjuna, sok sanajan wujudna ririwa moal hanteu pada muja, pada micinta para wanoja kaasup pamajikan jeung anak kuring. Naon buktina? Nepi ka wates ieu kuring ngahuleng deui. Memang, lamun disedekkeun kana pananya eta mah kuring kaboler alesan. Euweuh. Euweuh alesan nu kuat pikeun ngadakwa yen pamajikan geus kareundeupan ririwa eta. Kulantaran kitu kuring teu bisa majar kumaha. Kuring teu bisa nyarek komo ngaharamkeun pamajikan nongton acara eta mah.
Tepi kalebah dinya reg deui kuring eureun mencetan huruf. Renghap narik napas panjang. Asa seuseut angin nu disedot teh. Untung rokok jeung kopi masih weuteuh. Suruput kopi diuyup. Kopi Medan pamere babaturan mangsa kuring masih kuliah baheula. Hawa haneut nyaliara dina tikoro. Nyot rokok disunut. Haseup ngelun, ngageol kawas birit biduan nu keur joged luhur panggung, ngimbangan pamikir kuring nu ras inget ka eta nu mere kopi. Nyeh seuri sorangan. Emh, si jeket biru. Jadol, finishing goreng. Kacerek batur ahirna. Da eta tuda biwir jeung letah sok ngadadak peluh ari mangsana tugas teh. Jadi we…! Ah, keun we da geus seubeuh bareng, ubrang-abreng ulin kaditu-kadieu. Nu penting mah persahabatana langgeng nepi kaayeuna. Silih kirim tulisan, boh artikel, essei, atawa sajak. Babakuna kopi nu pasti hadir unggal manehna tas mulang kampung ka Medan. Ah, biru…, jigana moal kasampeur deui peuting-peuting duaan dipanggungan galindengna Norah Jones!
Duka teuing geus sabaraha lila, teuing geus sabaraha urang lalaki super macho nu geus kapilih jadi favourit maranehna kaasup pamajikan kuring. Nu jelas, hiji, dua, atawa tilu urang di antara nu kapilih eta teu bisa ditolak geus jadi ririwa nu salilana ngongkolak dina heherang panon pamajikan kuring.
“Kadal siah!”
Kabayang panon pamajikan nu teu ngiceup basa nempo eta ririwa tandang. Katempo urat pipina nu ngadadak hirup basa nempo rupa jeung dedeg eta ririwa. Amarah lir seuni nu ngahuru jarami gering na jero dada. “Kurang ajar!” Ras inget kana pangalaman nu geus karandapan dina salila waktu katukang. Paingan. Paingan pamajikan ngadadak beda lamun ngalayanan kahayang kuring. Aya gairah nu lain ti sasari, nu ngahuru napsuna lamun tea mah pareng keur gawe saranjang jeung kuring. Beda jeung nu enggeus-enggeus! Heueuh meureun kitu. Eta, da nu aya dina jero pikir manehna lain kuring tapi lalaki lain nu salila eta ngaririwaan pikiranna. Lalaki pilihan. Lalaki super macho. Lalaki unggulan para wanoja kabeh. “Bangsat!”
Amarah beuki nguntab. Kuring ngahegak. Memang kuring meunang kasugemaan waktu harita. Tapi naon hartina kasugemaan eta dibandingkeun jeung penghianatan. Nincak hulu! Teu bisa! Euweuh, euweuh hampuraeun pikeun kuring. Teu ngeunah. Saha nu daek dipalsuan. Jiga nu enya diri berkuasa dan berdaya mangsa harita. Tapi buktina, di hareupeun mata pamajikan nu berkuasa dan berdaya teh lalaki sejen. Najis! Fuck!
Peletak! Teu karasa roko nu tadi dikenyot geus ngalentab pelat pabrikna. Kuring ngagurubug. Ngusap biwir nu karasa panas kapetelan ruhak lantaran kuring ngenyot rokok tarik pisan awahing kaberung napsu. “Jadol!” kuring ngeseken kuntung kana asbak, bari ngabayangkeun nu digesekeun teh hulu si ririwa. “Rasain! Mampus luh!” Regot nguyup kopi. Dada karasa muka.
“Pemirsa di studio, sekarang giliran anda untuk menentukan siapa tiga lelaki yang berhak lolos untuk ikut dalam babak selanjutnya!” bentes sora presenter
Luk saratus wanoja tarungkul, ngumbar leungeun nu pakupek ngetik ngaran lalaki nu jadi idola atawa pilihana dina hp masing-masing. Teu kungsi samenit saratus sms geus racleng, asup kana layar komputer nu aya hareupeun algojo—sapuluh wanoja gareulis, para model kondang, nu garumpay kawas lauk emas.
“Oke, sekarang tiba saatnya kita menyaksikan siapa yang terpilih menjadi sang lelaki kali ini!” jempe sakeudeung. “My angle’s!” gorowokna, nitah para algojo kaluar. Sora musik kadenge marengan ting langgeorna para model nu sakeudeung deui baris jadi algojo pikeun lalaki sial peuting harita. Sora keprok kereungeu. Dua menit beak. Sora tinggujubar kadenge dibarung ku jerit histeris para wanoja nu handeueul lalaki pilihanna cundang.
“Rena!” batin kuring. Kabayang jago nu dipilih ku pamajikan tikerelep dikusrukeun ka jero cai. Kerelep teu tembong. Pucunghul, muncul ka luhur bari sirah rancucut kawas cucurut kabancuh hujan. “Puas!” batin kuring surak. “Kurang kumaha kuring? Kurang naon kuring?”
Tapi dalah dikumaha. Gagal milih nu eta masih keneh aya nu ieu. Lalaki-lalaki sejen nu leuwih berbobot. Teng, pamajikan kuring anteng musatkeun deui konsentrasi pikeun milih lalaki sejen nu baris jadi ceungceuman batin. Kuring ngahuleng basa lalaki nu jadi pilihan pamajikan unggul. “Bangsat!” kuniang amarah nguntab deui. Komo basa nempo pamajikan ngengklak bakat ku suka. Kabayang si kasebelan leumpang dangah, ngaliwat ka hareupeun irung kuring. Seuri sinis bari ngarindatkeun juru mata. Ngaleos bari ngaleng pamajikan. Saterusna, kawas dina India, maranehna silih cacapkeun kasuka. Pakaleng-kaleng. Diuk gegenjangan dina luhur korsi empuk. Kuring boro-boro ditolih. Ibarat panganten anyar atawa sapasang kekasih nu teu patepung maranehna ting kedekes numplakeun kasono. “Satu hari tak bertemu, hati rasa syahdu. Bila kamu di sisiku, hati rasa syahdu. Kuyakin ini semua, perasaan cinta…” Beu, jeung eta lagu deui make nambah mapanas.
“Setan!”
“Ku naon Kang?” tanya panajikan kerung. Matana mencrong kuring nu geus meh parat muka kancing kameja. Kuring reuwas oge. “Teu, teu aya nanaon.” Jawab kuring gugup. “Ieu kancing make ngait sagala. Atuh ngunyed.” Sambung kuring ngadalih.
“Numawi santey geura, Kang. Da moal kusaha atuh.” Walon pamajikan bari ngagelenyu imut. Dibere imut harita kuring boro-boro sadar. Nu jelas hate kalah beuki ngaheab.
“Akang mah kawas nembean bae nanaon teh.” Ceuk pamajikan bari terus ngalangkarak, nalenkeun sirah kana dua dampal leungeun. Suku ngengkang bari tuur rada ditekuk ka luhur. Seblak hate nyeblak. Geus tinggal gepruk lamun hayam diadu mah. Ngan, harita aya popongkol nu gancang nunjel dada. Naha bener nu ditangtang ku pamajikan teh kuring? Atawa si kasebelan nu tadi kapilih jadi lalaki super macho? Serr, getih asa dikompa kana embun-embun basa pikir yakin yen nu ditangtang ku pamajikan harita si ririwa.
Sajongjongan kuring ngahuleng. Lamun kitu carana kudu adil. Dada panas. Pon kitu pengpelangan. Setan bungah meureun nempo kaayaan kitu. Teu lila kurunyung datang nuyun lima urang wanoja. Gebeg rada reuwas oge kuring nempo Lena, Siska, Ratih, Linda, jeung Jaenar geus ajeg hareupeun dina dangdanan siap tempur habis-habisan. Mangga pilih bade nu mana. Kadenge sora setan ngaharewos. Nyeh kuring seuri. Lakadalah geuning ahirna kuring bisa nyacapkeun kasono jeung maranehna nu salila ieu sok rabul ngaleketek mata jeung hate kuring. Heug siah!
“Der-lah!” kuring ngalacat unggah ka luhur ranjang, nemonan hajat pamajikan.
“Pek we rek si Gody, Tomi, Pablo, atawa si Hawi oge. Pek, pek teh teuing da kuring oge boga. Boga deuleu. Yap, kadieu Siska!”
Peuting terus ngarayap. Simpe anteng ngeueum kuring nu ti hothat meruhkeun tanaga Siska. Pamajikan kuring meureundeuy ngarasakeun kanikmatan tina tanaga nu di kaluarkeun Godi. Ranjang ngageret, ngahudangkeun deui sapasang cakcak nu tadi ngarayap, ting sulusup nyamuni. Teuing. Teuing saha nu katempo ku maranehna. Teuing kuring jeung pamajikan kuring, teuing pamajikan jeung Gody, teuing kuring jeung Siska.
“Tos beres damel teh Kang?” pamajikan nanya bari ngelol tina sela panto. Kuring ngarenjag. Malik nempo kalebah manehna.
“Acan, saparapat halaman deui meureun.”
“Tos wengi, Kang!” sora pamajikan ngageter.
“Enya!”
“Pan ayeuna wengi Jumaah. Sunah!”
Kuring ngahuleng. Ngalieuk deui ka lebah manehna. Katempo mata pamajikan ceuleuyeu. Ngajak! Imut manis pisan. Ngiceup ngajak kuring ka luar. Kuring ngarenghap. Kuring moal eleh! Jung cengkat sanggeus mareuman komputer.
Majalengka, 20 Maret 2005

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Modulasi sudut
Modulasi sudut nyaéta salasahiji golongan tina modulasi analog. Téknik ieu dumasar kana dirobah-robahna sudut (atawa fase) sinyal pamawa sunusoida pikeun ngirimpkeun data, béda jeung modulasi amplitudo (AM) anu ngarobah-robah amplitudo sinyal pamawa. Dina AM, spéktrum sinyal modulasi dina dasarna mangrupakeun spéktrum sinyal informasi anu ditranslasi (digésér) sarta bandwidth pikeun pangiriman henteu pernah ngaleuwihan dua kali ti bandwidth sinyal informasi. Dina modulasi sudut, komponén-komponén spéktrum sinyal modulasi henteu pakait jeung spéktrum sinyal informasi. Sajaba ti éta, superposisi henteu lumaku sarta bandwidth sinyal nu dimodulasi biasana sudutna leuwih gedé ti dua kali bandwidth sinyal informasi. Sanajan kitu, paningkatan bandwidth jeung karumitan sistem ieu kaubaran ku dihasilkeunana unjuk gawé nu leuwih hadé dina hal nyingkahan nois jeung interférensi.
Aya dua rupa modulasi sudut, nyaéta:
- Modulasi frékuénsi atawa Frequency Modulation (FM)
- Modulasi fase atawa Phase modulation (PM)
Daptar eusi
Modulasi sudut jeung frékuénsi instan (sakedapan)[édit | édit sumber]
Pikeun modulasi sudut, pamawa modulasi dinyatakeun ku:
... (1)
dimana A jeung mangrupakeun konstanta sarta sudut fase mangrupakeun hiji fungsi tina sinyal informasi m(t).
Lamun urang nulis persamaan di luhur jadi:
... (2)
dimana
mangka urang bisa ngadéfinisikeun frékuénsi radian instan (sakedapan) tina , nu dilambangkeun ku saperti kieu:
... (3)
Perlu dicatet yén upama , mangka
Fungsi jeung dipikawanoh sabagé panyimpangan fase sakedapan (atawa instantaneous phase deviation) jeung panyimpangan frekuensi sakedapan (atawa instantaneous frequency deviation) ti xc(t). Kuantitas anu didéfinisikeun ku:
max ... (4)
disebut panyimpangan frékuénsi radian (atawa radian frequency deviation) maksimum (atawa puncak).
Spéktrum Fourier sinyal modulasi sudut[édit | édit sumber]
pamawa nu dimodulasi sudut anu dinyatakeun ku persamaan (1) di luhur bisa ogé dinyatakeun dina wangun éksponénsial:
... (5)
dimana R hartina "bagian ril tina". Lantaran persamaan ieu, modulasi sudut disebut ogé modulasi éksponénsial.
Lamun ditulis dina wangun dérét, mangka persamaan (5) jadi:
-
-
- = ... (6)
-
jadi sinyal modulasi sudut ngawengku pamawa nu teu dimodulasi ditambah rupa-rupa sélér nu dimodulasi amplitudona saperti , ... jeung réa-réa deui anu boga puseur di .
Tempo ogé[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Theory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993


text:
Maqtal Imam Husen
Anggitan: Kang Jalal
- Imam Husen imam kaum mustadafin, Ngocorkeun getihna, Ngajait nasib nu leutik, Ngabela umat tunggara
- Tara sepi pamingpin anu munafik, Ngabobodo rakyat, Majar Islam nu diaping, Padahal mangeran dunya
- Yazid nyebut maneh Amirul Muminin, Raja nagri Islam, Bari solat bari haji, Kalakuwan euwah-euwah
- Rayat ceurik balilihan ting jarerit, Hartana dirampas, Jasmanina dinyenyeri, Jaba batin digerihan
- Imam Husen sumegruk bari lumengis, Di makam eyangna, Bari ngeprikkeun kasedih, Ngemutan umat nu lara
- Islam nu hak kalandih ku Islam batil, Imam ditebihan, Nu ngagem Islam nu asli, Dicempad majarkeun murtad
- Imam Ali nu nyangking wasiat Nabi, Pahlawan khaibar, Kakasih Rabbul Izzati, Dilanat di mimbar-mimbar
- Di Karbala poek mongkleng sepi jempling, Panon poe sirna, Murubut hujan ti langit, Hujan getih jeung cimata
- Di Karbala ngababatang raga suci, Putrana Fatimah, Deudeuh teuing putu Nabi, Ditandasa ku umatna
- Mastaka nu sok diambung Kangjeng Nabi, Kiwari papisahTi jasad kakasih Gusti, Ditancebkeun dina tumbak
- Di Karbala ngagolontor getih suci, Ti para syuhada, Anu tigin kana jangji, Bumela ka Imam Jaman
- Kumaha rek kenging syafaat Jeng Nabi, Umat nu hianat, Ngiclik nuturkeun si iblis, Bahula ka Rasulullah
Nu teu mirosea
Perlaya na putu Gusti
Al-Husen Abu Abdillah
Ku "Ferdi Rosman Feizal"


text:
Kurawa
Kurawa (basa Sansekerta: कौरव; kaurava) nya éta kumpulan antagonis dina wiracarita Mahabarata. Ngaran Kurawa sacara umum hartina "turunan Kuru". Kuru nya éta ngaran Maharaja anu mangrupa turunan Bharata, sarta nurunkeun inohong-inohong dina wiracarita Mahabarata. Kurawa mangrupakeun satru kabuyutan para Pandawa. Jumlah maranéhanana nyaéta saratus. Maranéhanana anak prabu Dréstarastra anu lolong ti permaisurina, Dewi Gandari.
Daptar eusi
Harti[édit | édit sumber]
Istilah Kurawa anu dipaké dina Mahabarata ngabogaan dua harti:
- Harti jembar: Kurawa ngarujuk ka sakumna turunan Kuru. Dina harti ieu, Pandawa ogé kaasup Kurawa, sarta kadangkala disebut kitu dina Mahabarata.
- Harti heureut: Kurawa ngarujuk kana garis turunan Kuru anu leuwih kolot. Istilah ieu ngan kawates pikeun anakna Dréstarastra, sabab manéhna mangrupa turunan anu pangkolotna dina garis turunan Kuru. Istilah ieu henteu ngawengku anak Pandu, anu ngadegkeun garis turunan anyar, nyaéta para Pandawa.
Riwayat singket[édit | édit sumber]
Dina Mahabarata diceritakan yén Gandari, pamajikan Dréstarastra, hayang boga saratus anak. Saterusna Gandari ménta ka Abiyasa, saurang patapa sakti, sarta ditedunan. Gandari jadi ngandeg, tapi sanggeus lila ngandung, anakna teu lahir waé. Manéhna jadi timburu ka Kunti anu geus méré Pandu tilu urang anak. Gandari keuheul, tuluy neunggeulan kandunganana. Sanggeus ngaliwatan mangsa ngajuru, anu lahir tina pianakanana ngan saukur sagumpal daging. Abiyasa saterusna nyiksikan daging kasebut jadi saratus bagian sarta ngasupkeunana kana 100 gentong, anu saterusna dipelak dina taneuh salila sataun. Sanggeus sataun, gentong-gentong kasebut dibuka deui sarta tina tiap gentong, muncul orok lalaki. Anu pangheulana mecenghul nyaéta Duryodana, dipirig ku Dursasana, sarta barayana anu séjén.
Sakumna anak Dréstarastra tumuwuh jadi lalaki anu garagah. Maranéhanana ngabogaan baraya nu ngaranna Pandawa, nyaéta kalima anak Pandu. Sanajan maranéhanana duduluran, Duryodana anu mangrupa baraya pangkolotna para Kurawa, sok ngarasa timburu ka Pandawa, utamana ka Yudistira anu rék dicalonkan jadi raja di Astinapura. Akibatna muncul pacogrégan anu puncakna jadi hiji perang rongkah di Kurusetra.
Sanggeus perang rongkah nu lumangsung salila dalapan belas poé, saratus anak Dréstarastra gugur, kaasup incu-incuna, kajaba Yuyutsu, anak Dréstarastra anu lahir ti saurang dayang. Anu pamungkas gugur dina perang kasebut nyaéta Duryodana, baraya pangkolotna para Kurawa. Saméméhna, adina anu ngaranna Dursasana gugur ku leungeun Bima. Yuyutsu nyaéta hiji-hijina anak Drétarastra anu salamet dina perang di Kurusetra alatan ngabiluk para Pandawa sarta manéhna neruskeun garis turunan bapana.
Para Kurawa[édit | édit sumber]
Di handap ieu nyaéta daftar ngaran-ngaran saratus Kurawa anu dibédakeun jadi dua vérsi, vérsi India jeung vérsi Indonésia. Dua Kurawa utama nyaéta Suyudana landihan Duryodana jeung Dursasana nu disebut leuwih tiheula dina daftar kasebut. Saterusna anu séjén disebut nurutkeun urutan aksara.
Kurawa séjénna[édit | édit sumber]
Para Kurawa nu utama jumlahna saratus, tapi maranéhanana masih miboga baraya nyaéta Yuyutsu, anak Dréstarastra ti wanoja kasta waisya. Satuluyna ti Dewi Gandari ogé lahir anak lalaki nu dingaranan Duskampana jeung anak awéwé nu dingaranan Dursala (atawa Duççala atawa Dussala).


text:
Ari Hyang jeung Pandawa keukeuh Gatotgaca kudu kawin. Puguh wé pakeukeuh-keukeuh. Terus Semar mamatahan Pandawa, tong sok mamaksa batur. Pék téh Semar diciduhan, terus ditajong. Daripada dipaksa kawin, Gatotgaca milih kabur. Hyang nitah Arjuna ngudag Gatotgaca, paksa kadieu deui.
Ahirna Gatotgaca kapanggih ku Arjuna. Arjuna jeung Gatotgaca duél. Arjuna éléh ku Gatotgaca. Gatotgaca kabur deui. Kaburna téh ka Partapan Tutugan Gunung Parasu. Sesepuh di partapan éta téh namina Merakgaca. Merakgaca mamatahan Gatotgaca yén ancurna hiji nagara téh kusabab budayana tos ancur. Jati kasilih ku junti. Jadi Aki Merakgaca ngadirikeun pasantrén supados nagara ieu teu ancur. Si Aki Merakgaca nyarios kitu kusabab ngira yén Gatotgaca badé néwak Aki gara-gara gaduh pasantrén. Padahal mah Gatotgaca ka partapan Aki téh bade nyuhunkeun panarawangan, badé ngabuktikeun dugaan Gatotgaca yén aya maksud liana tina pajodoan Gatotgaca jeung Déwi Lesmining Puri. Pék téh bener, tina hasil panarawangan Aki Merakgaca, Gatotgaca téh sabenerna mah rék diracun ku Kurawa. “Tuh nya pan bener firasat téh”, ceuk Gatotgaca.
Terus Gatotgaca naros ka si Aki, “Saha atuh pijodoeun Abdi téh Ki?”. Si Aki ngajawab yén jodo na Gatotgaca aya di Kidul, di nagri Tirta Dahana. Namina téh Déwi Dahana Wati, putrid Raja Dahana Déwa. Tah di nagri Tirta Dahana nuju diayakeun sayémbara, saha anu bisa ngéléhkeun jago sayémbara rék ditikahkeun jeung Déwi Dahana Wati. Jago sayémbarana téh Patih Nagara Tirta Dahana, namina Tirta Sakti. Tapi Gatotgaca ragu kénéh bener teu sih jodo Abdi téh éta. Supaya bener-bener nguji kabeneranana, Gatotgaca di sulap ku Aki Merakgaca jadi pendék, hideung, hina, tapi jago kénéh gelutna, namina gé diganti jadi Budak Buncir.
Teu lila, Cépot jeung Pétruk datang, néangan Gatotgaca. Tapi da Gatotgaca na tos robah rupa, jadi Cépot jeung Pétruk teu kenaleun. Terus si Aki ngabéjaan Cépot jeung Pétruk yén Gatotgaca keur di kidul, di nagri Tirta Dahana, sigana mah keur lalajo sayémbara anu diayakeun di Tirta Dahana. Terus Cépot jeung Pétruk badé nyusul ka Tirta Dahana. “Engké heula, Aki badé nitipkeun putra Aki, ieu, si Budak Buncir. Hoyong lalajo sayémbara ceunah”. “Hayu atuh, asal tong ngérakeun”, ceuk si Cépot jeung Pétruk. Tiluan arangkat ka Tirta Dahana.


text:
Audy Item
Paula Allodya Item atawa nu lewih kasohor ku sebutan Audy Item nyaéta salah sahiji musisi di Indonesia.[1] Lahir di Jakarta ti kulawarga musisi jazz Jopie Item jeung Evie Aquanthie Aziz tanggal 23 April 1983.[1] Anak katilu ti opat sadudulur.[1] Wanoja nu kungsi kasinugerahan MTV Award kategori Indonesia Favorite MTV Awards 2004 éta, meunang jujuluk ‘diva masa depan’ sanggeus sajumlahing lagu jeung albeumna nu suksés di pasaran.[1][2]
Lagu-laguna nu kungsi dirilis nyaéta Pergi Cinta, Kini Ku Bahagia, Kan Berbinar, Cinta Sejatiku, Kekasih Sahabatku, Tak Kan Menyesal, Biarkanku, Sayang, Terlalu Lama, Untuk Sahabat (duét jeung Nindi), Itu Saja jeung Without You (duét jeung Same Same).[2] Audy ogé ngarilis tilu albeum nu masing-masing albeumna miboga ngaran nu cukup unik.[2] Albeum munggaranana dibéré lebel -18, nu dirilis nalika Audy umurna 18 taun.[2] Albeum kaduana nyaéta 20-02, luyu jeung tanggal rilis éta album.[2] Kitu ogé jeung albeumna nu katilu 23-03 nu dirilis tanggal 23 Maret 2006.[2] Opat taun Audy vakum sarta ngarasa diganggayong, dina bulan Nopember 2009, Audy kaluar ti labelna Sony BMG.[2] Taun 2010, Audy ngaluarkeun single Lama-lama Aku Bosan minangka tanda balikna deui Audy ka dunya musik.[2]
Albeum[édit | édit sumber]
Panglélér[édit | édit sumber]
- MTV Indonesia 2003.[2]
- Most Favorite Female.[2]
- The Most Promising & Outstanding Young Diva (Dolce & Gabbana Awards).[2]
- AMI 2003.[2]
- Solo Wanita Rock Terbaik.[2]
- Solo Wanita Pop Terbaik.[2]
- Album Pop Terbaik.[2]
- CLéaR TOP 10 AWARD 2003.[2]
- Funkiest Female.[2]
- Fabulous Album.[2]
- MTV Asia Award 2004.[2]
- Favorite Artist Indonesia.[2]
- Muri 2004, tanda tangan panglobana dina kartu pos/cover dina waktu 2 jam.[2]


text:
Cipeucang
Kacatur kacaritakeun cak kolot, dihiji tempat anu ayana di Kabupaten Bekasi, Kecamatan Bojongmangu, Desa Sukamukti aya hiji lembur nu ngarana Cipeucang. Kunaon eta lembur teh dingaranan Lembur Cipeucang, cak kolot baheula diieu lembur teh loba sasatoan terutama Peucang, Sato bangsaning embe anu awakna letikan ti embe. Di ieu tempat teh aya cai anu ngocor titungtung kidul nepi tungtung kaler nu di sebut Cipamingkis. Tah di Cipamingkis ieu bangsaning sasatoan ngarinum terutama Peucang. Kusabab cai teh jadi tempat kahirupan mahluk anu harirup sato, tatangkalan oge jalma kabeh ngabutuhkeun cai. Tah kusabab kitu ieu Lemburteh dingaranan Lembur Cipeucang. Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Peucang = sato anu loba baheula didinya. Disebut weh Cipeucang. Nepikeun kiwari oge masi aya keneh Cipamingkis anu ngalir di Cipeucang, jeung masi loba jalma lamun usum halodo kacarainateh ka Cipamingkis eta. Jeung hiji deui di ieu lembur teh lahir saurang jajaka nu ganteng ngalempereng koneng loba nu resep jeung nu bogoh. Tepatna kaping 16 sasih Mei warsih 1987 di lahir keunana. Dugi ayeuna eta jajakateh aya keneh ayeuna kuliah di UPI Kampus Purwakarta nu jenenganana Ojim Suryana tea.
Siluman
Jaman baheula dihiji tempat/werwengkon didinya teh kacaritakeun lembur anu kacida sarienen nana jelema ngaliwat kadinya, yen beja didinya ari peting tara aya lampu, pokona paroek jeng loba begal. Lamun aya jalma peting-peting liwat kandinya cak beja sok dicegat garong/begal pokona sakumaha harta nu dibawa ku jalma teh kudu dibikeun ka garong lamun hente diancam bakal dipaehan atawa disiksa.
Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka leuwi brus ti teleum.Judulna : Kuya Ngagandong Imahna . keur di cai katingali hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna gede nakeranan. Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun. te kuat kena musibah. aya hujan geode bari jeung angina.Watek palakuna : Sakadang Kuya = Getol daek digawe. “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!” “Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Gawena ngahuma.
Kuya Ngagandong Imahna
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Monyet ngomong ka sakadang Kuya. ngarah imah ulah cilakamah dibawa bae.Tempat/latar : Baheula dihiji kebon deket walungan . pantone sakira asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero. ngahumateh indit isuk datang sore magrib. nu ayeuna Desa Siluman. Sakadang Monyet = Daek babantu jeung mere saran . Kuya teh ceurik. Jeung kudu daek babantu ka batur kos sakadang Monyet. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab. Nah ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae. saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna. Keur kitu jol bae Monyet kolot. digagandong. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan. isukana manehna ngieun dei anu leuwih keker supaya te kabawa angina. Sakadang Kuya sedih kacida. Hiji poe manehna balik ti hima. monyet anu memenerna. kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah. ulah ditinggalkeun. penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. lembur Siluman terusnamah. Hiji poe Kuya keur di huma.Palakuna : Sakadang Kuya jeung sakadang Monyet .
Rincian Dongeng: . Sabot masak Kuya kacai hela.Bahasana : Kasar . Pek ngieun dei anu alus tur kuat ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun.Eusi/hikmah nu bisa di cokot : Jadi jalma kudu getol kos sakadang Kuya tapi tong gampang putus asa jeung tong bodo.Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta. Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang. Tah kitu caritana kunaon eta tempat teh disebut Siluman. Kusabab kitu jalma nyarebutna eta tempat Siluman. Kuya teh masak pikeun dahar sore. Kecamatan Pabuaran. gampang putus asa an. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong.
. “gampang atuh.
adigung. jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga.” Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Titinggi = Daek wae di titah sanajan salah. “Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago. sok nipu.Palakuna : Hayam Jago. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa. teboga pamadegan. teu sukur. sok hayang nu batur. anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik. Sakali dua kali titinggi teu datang wae. Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.Watek palakuna : Oray Naga = jahat. tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. gampang dibobodo. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae.Tempat/latar : Hiji tempat jaman bahela nyaeta di leuweung . Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan. Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi. Hayam Jago = Babari percaya. ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago. males pati dumeh kungsi ngabobodo. ulah sok nipu. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung. jiga Oray Naga. Lila-lila naga ngarayu. mangkaning arek ngadeheus ka dewa. engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga. .
. Titinggi jeung Oray Naga . maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi.Judulna : Hayam Kongkorongok Subuh . Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna.Eusi/hikmah nu bisa di cokot : Ari hirup teh ulah sombong.
Rincian Dongeng: . terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago.Bahasana : Kasar .Hayam Kongkorongok Subuh
Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi.
tara barang bere jeung tutulung. Ti harita cai laut jadi asin. Ki Jana poho teu mawa taneuh. atuh karunyaeun diajakan ka imahna. Tapi koret. Tempat/latar : Jaman baheula di hiji lembur. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang. berehan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna sirik .” ceuk aki-aki teh. Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung.
Rincian Dongeng: Tema : Perang Duduluran Judulna : Cai Laut Asin Bahasana : Kasar Alur/plot : Ngagunakeun alur maju Cara Nyarita/ Sudut Pandang : orang ka 3 palaku utama Palakuna : Dua urang adi lanceuk: lanceukna Ki Jana. Ki Jani = Bageur. Nu cikal ngarana Jana. lega sawah lega kebon. sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali. siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. engke tangtu haluna nutu sorangan. Watek palakuna : Ki Jana = Sarakar. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. daek tutulung kanu susah.Cai Laut Asin
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Adina Ki Jani. Memeh indit aki-aki teh mere jimat ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani. Ki Jana ka asup jelema benghar. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun. koret. tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah. ari nu bungsu Jani. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh. hirupna jadi senang tur tentrem
. Eusi/hikmah nu bisa di cokot :Jadi jalma ulah koret jeung jahat. Gancangna carita Ki Jani geus benghar. embung tutulung kanu susah. Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh. adil. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. mangka karajaan teh di titipkeun ka putraputrana. jujur. dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana. anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. tur bijaksana. sareng dua putrana: Raden Sundana sareng Raden Topobrana Watek palakuna : Prabu Rakata = Arip. teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea. ceg kana guci pusaka tea. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek.
Rincian Dongeng: Tema : Perang Duduluran Judulna : Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau Bahasana : Lemes Aur/plot : Ngagunakeun alur maju Cara nyarita/sudut pandang : orang ka 3 palaku utama Palakuna : Prabu Rakata. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Eusi/hikmah nu bisa di cokot : Jadi jalma kudu arif. Raden Sundana = Sarakah Raden Topobrana = Embung ditindes Tempat/latar : Jaman baheula di Pulo Jawa belah kulon. Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan. ulah Sarakah jiga Raden Sundana. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara. Sang Prabu teh ceg ka guci anu tos dieusi cai laut tea. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. adil tur bijak sana kawas Prabu Rakata. atuh Sang Prabuteh langsung gadeg. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana.
. Sang Prabu gaduh dua putra. aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Ningali ramana sumping reg weh perang liren. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji. belah kulon Raden Topobrana.Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon. terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atuh bendu pisan si anjeunanana.
gaaaa!” Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa. gebrus bae gagak teh asup ka jero pijanaan. Pok weh oray sanca nanya. usaha lamun hayang bog amah kos sakadang Oray Sanca. Sungutna ngegel kana tangkal huni. . Barang jol oray sanca teh panglingeun. Oray Sanca = Getol. rajin. tuluy di ayun keun goplak. Kabeneran aya nu keur neleum. goplak dipake nawu baloing tea. Jol datang gagak kadinya haritamah gagak teh buluna bodas ngeplak.Bahasana : Kasar . sok daek nyopet. Awakna malang dina balong tea. da sieunen katara. daek usaha. “mahlik hideung maneh nempo sakadang gagak teu bieu liwat kadieu?” Gagak teh sorana digedekeun. Ulah jiga Gagak baong.
.Watek palakuna : Gagak = Badeur. Gagak teh hiber kuorang diobrot.Tempat/latar : Caritana jaman baheula di hiji balong nu loba laukan . buntutna dibrlitkeun kana pancuh tambakan beulah dieu.Gagak Jadi Hideung
Kacaritakeun baheula dina hiji tempat aya oray naga keur nawu balong. Ku oray sanca katempoen gagak maling lauk. ngomongna oge basa Betawi. Atuh ari muncul deui teh geus lestreng . geuwat digenggereuhkeun. goplak.Eusi/hikmah nu bisa di cokot : Ari jadi jalma teh kudu getol daekan. te bisa digenggereuhkeun. Teu kungsi lila balong teh saat laukna sing kocopok loba.Judulna : Gagak Jadi Hideung .Palakuna : Gagak jeung Oray Sanca . gagak teh bingung da diberik wae sieunen katewak. ulet. “Engga. da jadi hideung lestereng. haying ngenah doing embung gawe. tapi gagak ngalah beuki ngahajakeun. Ujug-ujug corokcok weh laukna dipacokan nepi beak lauk nu baradagnamah. gaaaak!
Rincian Dongeng: . Atuh oray ambek sebrut bae diudag gagakteh.
Nyi Endit nyieun sidekah. sabab aya nu tinggarero. Tungtungna nepi ka nundung. teu aya nu ngabantuan. Nya pok aki-aki téh waléh yén teu kawawa lapar. Ieu téh saenyana mah nénéhna.” Ngomong kitu téh kasaksian ku sakur nu aya di dinya. ku bawaning embung campur jeung batur. teu ngahutang gawé. niat rék nyingkiran cai. Keur meujeuhna balakécrakan. da ngaranna sajati mah Nyi Bagendit. Manéhna téh kacida pisan kumedna. sakur nu mantuan ngakut tuluy diondang ngariung tumpeng. moal taya wawalesna. “Sagala gé boh ka nu hadé boh ka nu goréng. ménta bagian.
. Cindekna mah geus lain picaritaeun wé. Kakara gé patinglaléos. da batur gé sarua ripuhna. nyaéta Situ Bagendit. Nyi Endit ngalelep. rug-reg ngarandeg. Atuh kacida ributna. cai téh beuki gedé baé. di ditu di dieu ceuyah dibaruat. “Caah! Caah!” cenah. Beuki lila. Ka sawah Nyi Endit ogé réa nu gacong. bangun teu nangan. aki-aki dititah nyingkah. nepi ka ngan sakotéap gé geus bérés. sugan aya sih piwelas. solongkrong aya aki-aki bongkok nu nyampeurkeun. Éstuning lain babasan éta mah hirup nyorangan téh. Ngahaja mencilkeun manéh. Nyi Endit angkleung-angkleungan. Maksudna taya lian. tapi barang kaluar pisan ti imahna.SASAKALA SITU BAGENDIT
Di wewengkon Garut aya situ anu ngaranna kawentar ka mana-mana. Aki-aki indit bari jumarigjeug. Henteu kanyahoan deui ti mana datangna cai. Geus taya nu bireuk deui kana kakumedanana téh. Salian ti pakacar-pakacarna mah. Popolahna saniskara ku sorangan. Méméh indit manéhna ngomong kieu. Ku pribumi teu ditari teu ditakon. da sieun kasoro téa. nyék-sék-nyéksékkeun. sakumaha tali paranti. Cék sasakala mah. ngeueum sakabéh pakaya Nyi Bagendit. Imahna terus kakeueum méh laput. Ari réngsé dibuat jeung sanggeus paréna dikaleuitkeun. Tapi sadia tumpengna teu sabaraha. ngan leb wé pakarangan Nyi Endit téh geus kakeueum. tara aya nu larsup ka imahna. Nyi Endit ogé nya kitu. ngababakan di tengah pasawahan anu upluk-aplak. Ngondang lebé jeung sawatara tatangga. cai téh nepi ka lir ombak laut tinggaruling ka palebah Nyi Endit. asal salamet dirina baé. Nepi ka jadi situna. bari tingkarétap kénéh. éta Situ Bagendit téh asal-muasalna kieu: Baheula. Ana gantawang téh Nyi Endit bet nyarékan. Barang geus tarapti. pajarkeun téh taya kaéra. bari satungtung bisa mah teu weléh-weléh sasambat ménta tulung Tapi taya nu nulungan. Atuh anu ngariung téh nepi ka ratusna. Kacaturkeun keur usum panén. Saréngséna nu dalahar tuluy amit rék baralik. aya hiji randa beunghar katelahna Nyi Endit. jalma-jalma geus teu inget ka diri batur.
asa dihina asa ditincak hulu. tapi bet Purbasari. Aya nu sakarupa jeung Ambu. Atuh munasabah baé. Singhoréng Lutung Kasarung téa. geura boro pijodoeun hidep. Tapi barang rék dipeuncit. Amarahna teu katahan. taya pakarang nu teurak. Ka anu katilu. Prabu Tapa Ageung ngersakeun hayang tuang daging lutung. Ngaraos parantos sepuh. teu ditampa. Tapi…ulah torojogan. ari lutung mah sangeuk teuing!” Deregdeg léngsér ka putra nu kadua. saur Ratu. bet kaniaya. Aki Panyumpit téh méh pegat pangharepan. Déwata minda rupa turun ka dunya. nya kitu kénéh.
. Tungtungna mah. Pajarkeun téh. Ari rék disumpit. “Jung. Saur Sunan Ambu. titisan Guriang Tunggal. ngan sieun ku Si Tétéh. dihaturkeun ka karaton. badé tatapa di leuweung. Sang Lutung teu bisa dirogahala. Mun lalaki turunan mantri. Barang rék mulang. ngimpén gaduh garwa anu sarupa jeung Sunan Ambu. Bororaah sato kayaning peucang jeung lutung. putra bungsu. celengkeung téh lutung nyoara: “Éh. Hayang betah di dunya. Nu kahiji kakasihna Purbararang. Guruminda. Ulah disumpit! Kuring téh rék ngaku bapa pulung ka Aki.” Nya atuh ku Léngsér dipasrahkeun ka Purbararang.Lutung Kasarung
Kacaturkeun di nagara Pasir Batang. nu kadua Purbaéndah. nu katilu Purbadéwata. leuweung jadi sepi taya sasatoan. istri wungkul. sugan butuh keur pibujangeun. nu kaopat Purbakancana. anggo heula ieu raksukan…lutung!” Janggélék Guruminda minda rupa jadi lutung. Aki. Kacaturkeun di Kahiangan. hayang nyaho anu dingaranan karaton. Purbararang asa kaunghak. lamun jalma nu utama. Kocap deui di nagara Pasir Batang. putra déwata cikalna. Ari walonna téh bet: “Daék sotéh ngabujangkeun. aya lutung bisa ngomong. Prabu Tapa Ageung ngersakeun ngabagawan. nu kalima Purbamanik. Purbasari diusir ti dayeuh dibuang ka Gunung Cupu. Lutung Kasarung dibawa ku Aki Panyumpit. sireum ogé taya nu ngarayap cék wiwilanganana mah. katelah Lutung Kasarung. Nya nimbalan Léngsér kudu mentés Aki Panyumpit ngala lutung ka leuweung. “Léngsér pasrahkeun baé ka anak kami.” “Sukur atuh. lain teu hayang nampa. sok geura turun. nu kagenep Purbaleuwih jeung nu katujuh Purbasari. Nu dicadangkeun ngagentos ngeuyeuk dayeuh ngolah nagara téh lain Purbararang putra cikal. dina tangkal peundeuy bet kabeneran manggih lutung keur guguntayangan. Prabu Tapa Ageung ti praméswari Niti Suwari kagungan putra tujuh. Aki Panyumpit gasik ngasruk leuweung néangan lutung. Tapi dadak sakala.” walon Aki Panumpit bengong.
tapakur di sisi balé kancana. pangnyokotkeun taropong!” “Ih. anteurkeun Si Lutung ka Si Purbasari di leuweung!” Jut Léngsér turun. nu goréng lampah ti bubudak. leuwih agréng ti nagara. Putri téh nalangsa pisan. Kula mah banget ku tunduh!” “Oaah. kakasépan Guruminda kahiangan. deudeuh teuing. Sang Putri. “Cing lutung pangyokotkeun taropong di kolong balé!” Deregdeg lutung lumpat. bisi geuleuheun!” Reup Putri Purbasari kulem tibra pisan. Purbasari ngagolér dina palupuh sabébék.” Lutung kasarung tetep di karaton. “Cing Adi. “Éh. Tétéh. ari koloprak téh taropong Purbararang moncor ka kolong balé. “Utun. geunig Si Tétéh aya kénéh adilna. sajiadna katurutan. di hateup welit sajalon. taropong aing sabogoh-bogoh dibébékkeun! Léngsér! Teu sudi kami mah. nu goréng budi ti leuleutik. beuki tambah sirik.Léngsér mulang deui ka Purbararang. sangkan aya alesan keur ngarah pati Purbasari. disumpal ku benang emas. tamba suwung. disimbut sutra banggala. Janggélék Gurumiinda jadi lutung deui. Ari béréwék téh dibébékkeun mani jadi lima. Rep Sang Putri disirep. Belenyeng lumpat ngintip para mojang nu lalenjang keur ngagembrang ninun.” Nya sok baé atuh. Hatur nuhun béjakeun ka Si Tétéh. Kabeungharan jeung kamulyaan Purbasari di gunung kasampir-sampir ka nagara. Kajeun goréng. Caturkeun di sisi leuweung. Guruminda mamalihan. bisi pajar nampik pasihan rama. Keur jarongjong ninun. apan boga bujang lutung. neda sapaat para bujangga. Jleg ngajenggléng karatonna. tamba keueung nu di leuweung. top taropong dicokot. beuki tambah ceuceub. lutung mah tara saré jeung manusa. Panejana tinekanan.” Tutas haturan. bray baranang siga béntang. Purbasari dipangku. Ulang-ileng. Aing rék nénéda ka Sunan Ambu. niat misalin Sang Putri meungpeung saré. Rupa-rupa akal dikotéktak. Purbararang. Raksukan digédogkeun. Kajeun hideung. Kajeun lutung. Lutung unggeuk. diébogkeun dina kasur tujuh tumpang.” Cék Purbaleuwih. Lutung Kasarung ditampa ku Purbasari. urang saré jeung kaula. Léngsér mulang ka karaton.” gerentes Lutung Kasarung. Lutung kasarung ngangres ningal kaayaan putri.
. tuluy nuturkeun. pokna téh. “Éh Mama Léngsér. sor disodorkeun! “Jurig lutung. tamba jempé nu nyorangan.
ari Purbararang mah di tempat nu hadé. Sakasép-kasépna beubeureuh Purbasari. tapi teu bisa majar kumaha. pageulis-geulis rupa. da pubuh manusa. Purbaleuwih. Lutung Kasarung manggih putri panyileukanana. Tapi Purbasari unggul kénéh. Cunduk kana waktuna. ngajak pakasép-kasép beubeureuh. Indrajaya ngamuk.
. leuwi Sipatahunan. Sagoréng-goréngna beubeureuh manéhna. Putri nu sasorot jeung Sunan Ambu. dibantu Sunan Ambu jeung para bujangga. kudu bisa mendet parakan Baranangsiang. Lutung Kasarung ngagédogkeun raksukanana. Tuluy Purbasari dititah ngala banténg ti leuweung. Geus tangtu Purbasari dibéré pasir anu pangangar-angarna. Ku pitulung Lutung Kasarung. lutung. jadi praméswari Guruminda. Tungtungna Purbararang pinuh ku haté dir jeung ujub. Purbasari. anu welasan ti baheula ka Purbasari. ciciptaan tina raksukan Lutung Kasarung jadi papatih di Pasir Batang. antukna Purbasari diajak pangeunah-ngeunah olahan. Indrajaya mah dihukum jadi pangarit. papanjang-panjang buuk. Rupa-rupa ékol Purbararang. Mun teu bukti teukteuk beuheung keur tandonna. dihukum kudu jadi pangangon. kaungkulan kadigjayaanana. Ngan anu pangais bungsu. Purbasari ngadeg ratu di Pasirbatang.Mimitna Purbasari diperih pati. Ku kasaktén Lutung Kasarung. tenggekna kari saketokkeun diteukteuk. Ari Purbararang jeung sadérékna nu opat deui. ditikahkeun ka Ki Bagus Lembu Halang. banténg téh katungtun ku Purbasari ka nagara. ieu tanjakan téh laksana. janggélék jadi Guruminda deui. paloba-loba samping. baranyay hurung. Mangka saat sapeuting. jeung ditangtang pahadé-hadé ngahuma. Tapi rayat jeung jaksa nagara mutus teu weléh Purbasari anu unggul. kakasih Indrajaya. Purbasari éléh. Purbasari dipentés nyieun pakarang tatanén étém bingkeng jeung jarum potong. dibekelan arit timah.


text:
geus 3 peuting kabingungan sabab can bisa meulah duren eta pamajikanana
unggal diajak sok nyebut alim da sieun cenah,,,maklum parawan dusun rupa geulis tapi teu sakola...kuper deuih...
hijipeuting eta lalakigeus teukuat,,mikir neangan akal..
jalu ; neng.......
neng ; kah...naon kang?
jalu ; ih ari neng ditarosteh kalahka gugah bade kamana?
neng ; eu..bade ka cai hoyong pipis
jalu ; haduh kabeneran euh(ceuk gerentes hatena)oh nitip atuh...
neng ; ari akang bade pipis kitu?
jalu ; muhun neng,,tapiii.males ka caina,,nitip we nya ka eneng...
neng ; kumaha carana atuh ?
jalu ; gampil sok nengna gera ...bobo heula
ahirna eta sijalu bisa ngaaksanakeun pamaksudanana...bungah kacida,,,
peuting isukna sineng nanya
neng ;akang..
jalu ;kulan neng aya naon geulis?
neng ; ieun eng bade ka cai pipis..bade nitip deui moal
jalu;oh .bade...bade neng..sok atuh.....
hiji poe sapi awewena balik digawe,kasampak salakina keur kawin jeung sapi lain,,,
sapi awewe:kang,,,tega pisan nya ari akang,,,,abi mah cape di gawe geuning kieu balesan akang ka abi,,,!bari ngawiwiw ceurik,,,
sapi lalaki:maneh ge teu mikr,memangna dewek teu cemburu,,,unggl isuk susu maneh di galey ku lalaki lain,,,yeuh urang teh nyeuri hate nempo kalakuan maneh unggl isuk kitu,,,
sapi awewe:lalaki saha kang?abi teu rumasa salingkuh,abi satia ka akang,,,
sapi lalaki:make teu ngaku siah,,,ari eta nu beungeutna beureum huntu na dua jiga jelema tpi teu kasep,unggl isuk ngagaley susu maneh,,,dewek teh nyerrrriiiiiiiii kacida,,,,jujur cemburu dewek teh ka manehna,,,
sapi awewe:oh eta,,,,eta teh arana epot kang,,,,nya hampura atuh kang,,,da dikumahakeun terus terang abi teh bogoh ka mang epot,ngarenah ngagaleyna sok make prasaan mang epot mah,,,,


text:
Tingkeban
Tingkeban nyaéta asalna tina kecap “tingkeb” hartina tutup, maksudna awéwé anu keur ngandung tujuh bulan teu meunang sapatemon jeung salakina nepi ka opat puluh poé sanggeus ngajuru, sarta ulah digawé anu beurat sabab kandunganna geus gedé. Anapon aturan sedekah tingkeban, éta mimitina nangtukeun waktuna biasana alusna mah bulan Hijriyah anu aya tanggal tujuh, saperti tanggal 7, tanggal 17, tanggal 27. Sanggeus netepkeun waktuna, tuluy ditataharkeun. Upacara anu diayakeun nalika nu keur kakandungan nincak umur tujuh bulan.[1] Éta hal dilaksanakeun sangkan orok anu aya di jero kandungan sarta anu ngababarkeunna baris salamet.[1] Lian ti éta maksudna anu keur ngandung tujuh bulan ulah campur jeung salakina nepi ka opat puluh poé sageus babaran, sarta ulah digawé beurat teuing sabab kakandunganna geus kolot, hal ieu pikeun nyingkahan tina hiji hal anu henteu dipikahayang.[1]
Daptar eusi
Maksud jeung Tujuan[édit | édit sumber]
Maksud upacara tingkeban nyaéta sodakoh panutup atawa paméakan. ti mimiti 40 poé saeunggeus bersalin ulah muka saencan nepi kana waktuna. Tebus wateng asalna tina kecap tebus watengan, asalna tina kecap tebus anu hartina mayar, sedengkeun wateng hartina udaka anu aya dina jero kakandungan. Jadi maksudna tebus watengan téh mayar atawa sodakoh pikeun nyalametkeun lantaran anu dijero kandungan téh geus mangrupa manusa, jadi intina rasa syukur ka Gusti Alloh. Babarik asalna tina kecap barik nu hartina babarengan jeung utun inji anu aya di jero kandungan, nepi ka éta budak téh geus jadi jalma ku sabab numutkeun pamadegan kolot-kolot jaman baheula mah éta budak téh geus sampurna kaayaanana.
Waktu jeung Tempat[édit | édit sumber]
Waktu lumangsungna upacara 7 bulan atawa tingkeban biasana kudu diayakeun dina bulan ka 7 tanggal 7, 17 atawa 27 jeung dina jam 07.00 atawa 19.00. Tempat lumangsungna upacara 7 bulan atawa tingkeban dilaksanakeun di jero jeung diluar imah nyaéta di buruan atawadi pipir imah. Di jero imah ngariung tatangga jeung dulur-dulur nu diondang, sedengkeun nu hamil dimandikeun di buruan atawa di tukangeun imah. Di buruan nu hamil nu geus dimandikeun éta ngajual (méré) rujak kanistrén ka barudak.
Lambang anu nyangkaruk dina pakakas upacara tingkeban[édit | édit sumber]
Dina upacara tingkeban loba pakakas nu kudu disadiakeun salaku kalengkepan upacara. Pakakas-pakakas éta ngabogaan lambang:
1. Kembang jambé (mayang) anu ngandung harti “hayang” nyaéta “hayang hadé”, saperti seungitna kembang éta.
2.Kembang 7 warna ngalambangkeun 7 hal nyaéta hirup, kakuatan, panempo, pangrungu, omongan jeung kahayang.
3.Ayakan dijieun tina awi ngandung ma’na yén élmu anu dipiboga ku urang, kudu bisa dipilah-pilah mana nu hadé nu ngabogaan mangpaat pikeun dunya jeung ahérat sarta mana nu teu hadé.
4. Kalapa gading (kalapa ngora) anu digambaran tokoh wayang, srikandi jeung arjuna ngandung ma’na mudah-mudahan anakna nurut, alus rupa jeung kulitna saperti kulit kalapa gading nyaéta konéng langsat.
5. Belut nu diasupkeun ti beulah luhur sinjang nalika ngalaksanakeun upacara mandi kembang ngalambangkeun sangkan engké dina waktu ngalahirkeun lancar, saperti belut kaluar tina liangna.
6. Rujak kanistren nu dijual ka barudak ngandung lambang yén ti mulai harita geus béak mangsa ulin sawaktu budak jeung satuluyna jadi indung. Rujak kanistrén rasana pait, kesed, haseum jeung sajabana ngalambangkeun sangkan sagala kasusah jeung patina hirup diajarkeun ka anakna. Kitu ogé lamun rujak rasana lada ngalambangkeun yén engké orok anu dilahirkeun téh lalaki, jeung lamun teu lada orok anu dilahirkeun téh berarti awéwé.
7. 7 rupa kadaharan, nyaéta beubeutian saperti sampeu, hui, boléd, suuk, kacang tanah, ganyol jeung sagu.
8. Sinjang panjang7 lambar.
9. Jajambaran, tempat cai jeung kendil anu eusina belut. Belutna 7, lamun euweuh cukup ku 1 belut pikeun sarat.
10. Kalapa gading nu digambaran Arjuna ksatria nu gagah jeung tokoh Srikandi tokoh wanoja anu geulis. Lamun teu digambaran kudu ditulis ngaran tokoh wayang éta.
Prak-prakan Tingkeban[édit | édit sumber]
Dina prak-prakanana ieu upacara sok diayakeun pengajian babarengan sarta biasana maca ayat-ayat Al-quran nyaéta surat Yusuf, surat Lukman sarta surat Maryam minangka surat surat anu dianggap mulya.[1] Lian ti éta ditataharkeun ogé parabot pikeun upacara ngamandian nu keur kakandungan, sarta anu utama nyaéta rujak kanistren anu diwangun ti 7 rupa bungbuahan.[1] Nu keur kakandunga dimandian ku tujuh kulawarga deukeut anu dipingpin ku saurang paraji sacara bagilir kalayan ngagunakeun 7 lembar lawon samping batik anu dipaké gunta-ganti unggal guyuran sarta dimandian ku cai kembang tujuh rupa.[1] Sanggeus kitu acara dituluykeun kana siram ibu hamil anu dipingpin ku indung beurang. Ibu hamil dibawa ku paraji ka hareupeun imah. Anu saméméhna geus ditataharkeun aya jajambaran anu eusina duit, jumlah duitna numutkeun kana wedal salaki jeung pamajikan anu ditambahkeun anu geus dicampuran kembang tujuh rupa. Mimitina indung beurang ngebut-ngebutkeun kembang mayang ka awak ibu hamil, tuluy boh gadis boh ibu-ibu nyalampeurkeun, lantaran ceuk sahaol mah bakal téréh boga anak. Sanggeus kitu indung paraji mawa kalapa gading anu geus digambaran bari ngadu’a, doana nyaéta:
Bismilahirohmanirohim
Macakeun Qomat,
Surat Al Fthihah, Al Falaq, Al Fathihah,
Pangéran anu kawasa muga-muga babar sing mulus rahayu berkah salamet, sing lungsur langsar, mun istri sing geulis mun pameget sing kasép, sing soléh manahna, sing pinter mincari élmuna, Bismilahirohmanirohim
Macakeun Sahadat,
Surat Al Kautsar,
Sabulan ngahérang, dua bulan ngalengang, tilu bulan gumulung, opat bulan mangrupa, lima usik, genep malik, tujuh kolot, 8 ngora, salapan medal ka dunya, borosot héor.
Dina guyuran katujuh diasupkeun belut nepi ka beunang kana beuteung nu keur kakandungan , ieu hal dipimakdud sangkan lancar dina prosés babaran. Bareng jeung muragna belut, kalapa gading anu geus digambaran ku tokoh wayang ku salakina dibeulah maké bedog.[2] Ieu hal dipimaksud sangkan orok anu dikandung sarta kolotna miboga laku lampah anu hadé.[2] Sanggeus réngsé dimandian biasana nu keur kakandungan didangdanan tuluy dibawa ka tempat rujak kanistrenanu geus disiapkeun.[2] Tuluy anu keur kakandungan ngajual éta rujak ka barudak sarta para sémah anu hadir dina éta upacara , sarta maranéhanana meulina ngagunakeun talawengkar, nyaéta kenténg anu geus dijieun buleud kawas duit kencring.[2] Nalika nu keur kakandungan ngajual rujak, salakina mah miceun sésa parabot mandi kawas cai sésa dina jajambaran, belut, kembang, jsb.[2] Kabéhanana éta kudu dipiceun di jalan simpang opat atawa simpang tilu, sanggeus rujak kanistren béak terjual runtuyan upacara adat tingkeban réngsé dilaksanakeun.[2]


text:
CONT SILABUS KOMPETENSI DASAR NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA O SMA/MA /SMK/MAK Satuan Pendidikan Mata Pelajaran Kelas
/Program Semester Standar Kompetensi : : : : SMA Jawa Barat Basa jeung Sastra Sunda X (sapuluh ) 1 (hiji)
: 10.4 Mampuh nulis pikeun ngebrehkeun eusi pikiran rarasaan jeung kahayang dina wangun narjamahkeun, ngagunakeun aksara s Sarta nulis surat jeung biografi
ALOKASI WAKTU 2 x 45’ SUMBER BAHAN/ ALAT • Alat / Media Notebook dan LCD
KOMPETENSI DASAR 10.4.2 Ngagunakeun aksara sunda
INDIKATOR 1. Latihan nulis aksara ngalagena,sora hirup(vocal),angka jeung rarangken(P2)
MATERI PEMBELAJARAN KEGIATAN PEMBELAJARAN
PENILAIAN
1. Latihan nulis aksara 1. ngalagena 2. Latihan nulis Vokal mandiri 2. 3. Latihan nulis angka 4. Latihan nulis rarangken 3. a. paneleng 2. Latihan nulis b. pamepet kecap,kalimah c. paneuleung ngagunakeun 4. d. panghulu aksara sunda(C3) e. panolong 3. Nyalin kalimah f . panyuku jeung alinea g. pamaeh 5. ngagunakeu aksara h. pangwisad sunda (C4) . i. panglayar 6. j. pamingkal k. panyiku l . panyecek 7. m. panyakra
Latihan nulis aksara Tes te rtulis : essay ngalagena,vokal,angka Non Tes : jeung rarangken 1. Penilaianunjuk Nulis kecap kalimah jeung kerja berupa alinea (performance Siswa piliganti kahareup test) nyaeta nulis kecap,kalimah jeung presentasi jeung alinea laporan tinulis Siswa anu lainna 2. Penilaian ngabenerkeun proses, jeung babaturannana anu masih Portofolio keneh aya kasalahan penilaian Guru jadi fasilitator dina praktek nulis aksara sunda Sisa ngarasa reueus kana budayana sorangan Siswa bisa ngamekarkeun budaya aksara sunda
• Sumber
1. LKS Miara Basa Maryati dkk.(2010 ) , Bandung : CV Wahana Iptek Bandung . 2. Aksara Sunda : Pangajaran Maca Jeung Nulis Aksara Sunda Pikeun 10. Guru Jeung Murid 11. SMP/MTS
6
Evaluasi nulis ngagunakeun aksara sunda 10. Taufiq Hidayat dkk.Bandung : 16. SMA/SMK/MA. 3.M. ( 2010 ).KOMPETENSI DASAR
INDIKATOR
MATERI PEMBELAJARAN KEGIATAN PEMBELAJARAN 5. Latihan nulis angka jeung kecap 6. 17.Idin 14. Latihan nulis kalimah jeung alinea
PENILAIAN
ALOKASI WAKTU
SUMBER BAHAN/ ALAT
8. 21. Peperenian Urang 18.Pd dkk 15. Baidillah. H. Bandung : PT Kiblat Buku Utama
7
. 13.Penugasan mandiri tidak terstruktur 1.kalimah jeung alinea 9. Neangan informasi ngeunaan sajarah aksara sunda 2. Sunda : Rachmat 19. Nyieun data pribadi make aksara sunda
12. 22.
(
20. Ngarumuskeun kacindekan babarengan ngeunaan nulis kecap. Walatra.
2005 ) .
KOMPETENSI DASAR
INDIKATOR
MATERI PEMBELAJARAN KEGIATAN PEMBELAJARAN
PENILAIAN
ALOKASI WAKTU
SUMBER BAHAN/ ALAT
• 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1.
1.
8
. 1. 1. 1. 1. 1.
9
.
Standar Kompetensi : Mampuh nulis pikeun ngebrehkeun eusi pikiran. Rarangken 5.jeung kahayang dina wangun narjamahkeun.angka.angka jeung rarangken.CONTO RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN (RPP) Satuan Pendidikan Mata Pelajaran Kelas/Program Semester Jumlah Pertemuan : SMA Jawa Barat : Basa Sastra jeung Aksara Sunda : X (sapuluh) : 1 (hiji) : 1 x ( 2 x 45 menit)
I. Latihan nulis kecap. Latihan nulis aksara ngalagena.jeung rarangken.sarta nulis surat jeung biografi. Nulis aksara ngalagena. Conto-conto kecap 6. Conto-conto kalimah 7. Aksara ngalagena 2.elaborasi. Materi Ajar
:
1. 3. Alokasi Waktu : 10
.
V. 3.jeung komfirmasi siswa bisa/mampuh 1. Nyalin kalimah jeung alinea make aksara sunda. Conto alinea VI. Nulis kecap jeung kalimah ngagunakeun aksara sunda.( P2 ) 2. 2. Kompetensi dasar III.eksplorasi.ngagunakeun aksara sunda. Vokal mandiri 3.kalimah ngagunakeun aksara sunda ( C 3 ).rarasaan. Angka 4. Indikator : 1. Tujuan Pembelajaran : Ngaliwatan kagiatan ekspositori.sora hirup ( vokal ). Nyalin kalimah jeung alinea ngagunakeun aksara sunda ( C4 ) : Ngagunakeun Aksara Sunda
IV. II.vokal.
Siswa ngarasa reueus kana budayana sorangan.H. Ngimpormasikeun kompetensi anu rek dihontal ( tujuan ) 2. tanya jawab VIII.Bandung : Walatra. 2.vokal. Appersepsi a. Elaborasi a. Penutup
1. Ngarumuskeun kacindekan babarengan ngenaan nulis kecap.Idin Baidillah.kalimah jeng alinea. Nyieun data pribadi make aksara sunda
IX. Skala sikap b. Nyiapkeun /ngondisikeun siswa dumasar kana pangajaran minggu katukang . Kegiatan Pembelajaran
Tahap Kegiatan A. Eksplorasi a. Nilai proses dina prak-prakan diajar. Nepikeun KD anu rek dibahas c. Pendahuluan
:
Aktivitas Siswa/Guru
1. Siswa bisa ngamekarkeun budaya aksara sunda
B. Media dan Sumber Belajar 1. 1. Metoda Pembelajaran :
Diskusi kelas .kalimah jeung alinea b.angka jeung rarangken b. Siswa latihan nulis aksara ngalagena. Siswa piliganti kahareup nulis kecap. 2. LKS Miara Basa Maryati dkk. ( 2010 ) . Evaluasinulis ngagunakeun aksara sunda
3.M. 11
. Tanya jawab ngeunaan pelajaran anu minggu katukang (review) b. Aksara Sunda : Pangajaran Maca Jeung Nulis Aksara Sunda Pikeun Guru Jeung Murid SMP/MTS SMA/SMK/MA. Alat. Alat/ Media : Note book dan LCD 2.2 x 45 menit VII. Konfirmasi a. Bandung : CV Wahana Iptek Bandung . Inti
C. Guru jadi pasilitator praktek nulis aksara dina 3. c. Dihubungkeun jeung KD anu rek dibahas.
2. Tes tertulis 2. Sumber : 1. b. Non Tes : a. Penugasan: a. ceramah. X. Penilaian (terlampir) 1. Siswa anu lainna ngabenerkeun anu masih keneh aya kasalahan. Neangan informasi ngeunaan sejarah aksara sunda b.jeung
alinea. Tiap siswa bisa nulis kecap.kalimah.Pd dkk ( 2010 ).
No 1 2 3 4 5 Pernyataan Naha leres aksara sunda t sesah eh Aksara sunda kudu diwanohkeun timimiti SD Aksara sunda bagian tina budaya teu kapalire anu Aksara sunda kiwari kurang diperhatikeunpara siswa ku Aksara sunda kurang dipikawanoh lantaran budaya buhun SS S N TS STS
12
. N = netral. Ibu nuju tuang 8. S = setuju.( 2005 ) . Imas 2. Essay Tulis kecap-kecap. Peperenian Urang Sunda : Rachmat TaufiqHidayat dkk. TS = tidak setuju. jeung alinea ieu dihandap make aksara sunda 1. Utamana jalma kudu rea batur Keur silih tulungan Silih titipkeun nya diri Budi akal lantaran ti pada jalma 2.nu tukang nyekel taktak nu hareupeunana. kalimah-kalimah. Tes a.3. Ibu 3. Ujang 4. Nontes a. Abdi mah teu acan neda 9. Bapa 6. dan STS = sangat tidak setuju. Skala sikap Format Penilaian Sikap Petunjuk : Bubuhkan tanda silang (X) pada kolom SS= sangat setuju. Bandung : PT Kiblat Buku Utama LAMPIRAN INSTRUMEN PENILAIAN 1. Teteh 5.jst. Imas nuju diajar aksara sunda 7. 10. Barudak nu rek ulin oray-orayan samemehna silih cekel taktak heula.
4 untuk S. 3 untuk N. Cara ngitungna ngagunakeun rumus : Skor yang diperoleh X 100 Skor total Hasil penghitungan tersebut dikategorikan menurut skala interval berikut: 92 – 100 = A (sangat baik) 76 – 91 = B (baik) 70 – 75 = C (cukup baik) 60 – 69 = D (kurang baik). 2 untuk TS. dan 5 untuk STS. 4 untuk TS.
13
. 2 untuk S. Pernyataan negatif : beri skor 1 untuk SS. Gambaran sikap siswa. dan 1 untuk STS. 3 untuk N.Keterangan : Pernyataan positif : beri skor 5 untuk SS.


text:
Lies Tjandra Kancana Sudarma
Carponpis " Kumaha Lamun ?"
Geus lila kuring niis dihiji tempat anu jauh k kota,. Dihiji tempat anu matak ngahenang ngahening. Unggal poe nu kadenge iwal ti sora cai walungan jeung recetna sora manuk sarta ningali kaendahan alam sakuriling. Diditu pisan kuring niis bari hayoh we ramo teh nguyek din key-board Lap Top kuring bari ngadengekeun sora bangkong tikajauhan ari tengah peuting.
Sore kamari kuring dianteur ku si Bungsu jalan-jalan di Bndung. Leuh asa kacida ramena bari jeung macet. Sababaraha kali kuring nempo aya sababarah nonoman anu make iket mani matak resep katempona. Barudak ngora bari suka seuri ari sirahna make iket model Barangbang Semplak ? Kuring ngan sukur ngarasa reueus,
Kumaha nya lamun..eta iket dijadikeun kabudayaan keur Urang Sunda dimana wae? Geuning lucu, moal eleh ku Urang Bali ?


text:
10
Feb
Posted by seorangpemikir9 in baceo, fropecor. 1 Pairan
Sim kuring diondang réncang sapidamelan, nu sami-sami fropécor guru unipersitas, ngawulang di kelas anjeunna, COMM 1101: Panganteur Komunikasi. Kelasna dua jam, aya limabelas menit reureuh di tengahna. Sanajan kuliah abdi dijadwalkeun sanggeus reureuh, abdi tos jangji bakal datang ti mimiti.
Pas dintenna, abdi anjog di aula kuliah persis lima menit saméméh kelas dimimitian, namung teu manggihan si rencang. Gek diuk, abdi calik di baris tengah. Lima menit saterusna, si guru fropécor teh sumping. Sim kuring ngagupayan ka anjeunna. Eh, naha anjeunna teh kalahka melong bari olohok jiga nu wawuh munding. Teu katingaleun kitu? Abdi calik émok andéprok bari heuay. Eh, heunteu kétang, andegleng calik candeluk. Pas nengetan si guru, naha beuki lami beuki teu siga pun réncang. Réréncangan abdi mah kulimis jaba sok make dasi jeung jas; ari ieu mah naha bet rada kucel bin caludih. Alon-alon abdi mapan ngadeukeutan anjeunna. Euleuh-euleuh bray, sim kuring kasasar!
Gedig, abdi mios ngaléos ninggalkeun kelas. Di panto kelas aya seratan badag enjum ngajeplak: ECON 1000: Panganteur Ekonomi.. euy!
1
Jan
Posted by seorangpemikir9 in tembang. 2 Pairan
Ganti taun
ciptaan: Mang Koko Koswara
Ganti taun muga mawa kamajuan
Ganti taun ngawujud karaharjaan
Patani sing mukti babakti gumati
Ngolah tanah laluasa
Patani di sisi sing sepi karisi
Ayem tengtrem lalugina
Ganti taun patani kasinugrahan
Ganti taun ngawujud karaharjaan
Ganti taun muga mawa kamajuan
Ganti taun ngawujud karaharjaan
Padagang sarenang
Pantrang gede hutang
Babakti ka nagarana
Padagang marukti
Kuat ekonomi
Nagara jembar raharja
Ganti taun kama’muran sing ngabukti
Ganti taun sarerea suka ati
Ganti taun muga mawa kamajuan
Ganti taun ngawujud karaharjaan
Kaum buruh kukuh
Teu ripuh rumahuh
Rumah tangga lalugina
Kaum buruh jujur
Hirupna diatur
Nyieun jasa ka nagara
Ganti taun kaum buruh sarugema
Ganti taun nagri pinanggih wibawa
Wilujeng taun enggal sadayana!
18
Apr
Posted by seorangpemikir9 in baceo. 2 Pairan
ladyday (LD) & kabayan (K) ngobrol.
K: Day, basa inggris jeung basa sunda mah beda nya, lalawanan pisan.
LD: lalawanan kumaha?
K: kecapna sarua tapi hartina meni beda pisan.
LD: contona kecap naon tah?
K: contona mah kecap blek.
LD: maksadna naon? kumaha kitu?
K: pan dina inggris mah blek teh hartina hideung nya?
LD: ari basa sunda?
K: dina basa sunda mah blek teh hartina bodas.
LD: ah maenya? ceuk saha blek hartina bodas?
K: Buktina unggal urang ka warung meuli kurupuk blek pasti dibere kurupuk bodas. jadi pan blek teh hartina pasti bodas!
18
Apr
Posted by seorangpemikir9 in baceo. Kantunkeun Pairan
kabayan dititah iteung ka warung.
iteung: kang, pangmeulikeun susu sakaleng, mun aya endog meuli genep.
kabayan ngibrit ka warung, teu lila balik mawa susu genep kaleng.
iteung nanya: ari akang naha meuli susu teh genep kaleng?
kabayan ngawaler: pan tadi di warung aya endog.
17
Jan
Posted by seorangpemikir9 in baceo. Tagged: radio. 2 Pairan
Teubih ti lembur ge, sim kuring tiasa ngadangukeun radio Sunda…. radio-na urang Sunda.
http://radiobarayasunda.caster.fm/
Hatur nuhun kanggo kang Asep Iqbal, tos nga-bewara-keun link-na Radio Baraya Sunda.
23
May
Posted by seorangpemikir9 in baceo. Tagged: kinanti. 5 Pairan
Budak leutik bisa tweeting
Babaku tweeting-na peuting
Nguriling kakalayangan.
Retweeting nu aneh-aneh.


text:
Tatang M. Amirin, 2 Oktober 2010
Salah sahiji raja Karajaan Talaga (sok salah disebut Karajaan Talaga Manggung) teh nganggo jujuluk Prabu Talaga Manggung (Tah, Talaga Manggung teh ngaran salah sahiji rajana, lain karajaanana!). Nami aslina mah (eta oge tangtos saentosna janten raja) nyaeta Prabu Darmasuci II. Jadi, saha nami alitna? Teu kasebut-sebut.
Mun dicaritakeun ku basa sejen, “Raden titik-titik” diangkat (diistrenan) jadi raja di Karajaan Talaga. Ku sabab jadi raja, namina ganti jadi Prabu Darmasuci II, nuluykeun “wawangina” Prabu Darmasuci I, jiga Sri Sultan Hamengku Buwono X ayeuna, pan nami aslina teh lain Hamengku Buwono. Bedana, ari Sultan Hamengku Buwono X mah saharita langsung neruskeun ramana Sultan Hamengku Buwono IX, ari Prabu Darmasuci II mah teu saharita ngaganti Prabu Darmasuci I, sabab nu jadi raja teh rakana heula, nyaeta (Pandita) Prabu Garasiang (aya nu nyebut oge Bagawan Garasiang anu nami alitna naon, duka da teu kasebut-sebut). Disebut Prabu (Pandita) atawa Bagawan Garasiang teh dumeh ngabagawan jeung (atawa) dikurebkeun di Garasiang di perbatasan Talaga jeung Argapura. Sesebutan Garasiang teh bisa tina Grha Sang Hyang = bumina/patempatan para dewa; atawa tina Arga Sang Hyang = gunung para dewata; saperti Argapura nu ngandung harti “kota/nagara di pagunungan.” Bisa oge tina “Nagara Sang Hiyang“, tapi “nagara” lain dina harti karajaan, tapi kota gede, atawa ibu kota (puseur dayeuh)–mun Karajaan Talaga puseur dayeuhna harita di Garasiang.
Prabu Darmasuci II teh dipasihan jujuluk Prabu Talaga Manggung, jigana, ku sabab samangsa anjeunna jadi raja teh “maher” kacida, tepi ka Karajaan Talaga teh kakoncara ka mana-mana. Jiga Prabu Wangi jadi jujuluk ramana Dyah Pitaloka ku sabab jadi “wangi” ku wawanenna toh pati melaan harga diri, putrina, jeung nagara Sunda, na Perang Bubat. Jiga Sri Baduga Maharaja dipasihan jujuluk Prabu Siliwangi ku sabab ngagantian (jadi sisilih) Prabu Wangi dina “kawangianana” ngeuyeuk dayeuh ngolah nagara Pajajaran.
Ku kituna bisa ditebak yen jujuluk Prabu Talaga Manggung teh dipasihkeun ka Prabu Darmasuci II saenggeus anjeunna teu aya. Pan waktu jadi raja mah sesebutanana teh Prabu Darmasuci II. Jadi, samemeh Prabu Darmasuci II ditelasan ku Palembanggunung mah, jigana, tetep wae namina teh Prabu Darmasuci II, lain Talaga Manggung.
Naha Prabu Darmasuci II dipasihan jujuluk Prabu Talaga Manggung? Moal lah jiga aya nu nulis supaya Karajaan Talaga jadi “manggung” kakoncara ka mana-mana. Cenah:
Pada masa pemerintahan Prabu Darmasuci II kerajaan Budha Talaga ini mengalami kemajuan yang sangat pesat dalam mengembangkan pengaruh pemerintahan dan agama di tatar sunda. Sebutan Talaga Manggung merupakan sebuah pemberian nama kepada Prabu Darmasuci II dengan harapan setelah dinobatkan menjadi raja di Talaga kelak menjadi seorang pemimpin yang manggung, yaitu seorang raja yang adil dan bijaksana dalam menjalankan pemerintahannya. Harapan ini menjadi kenyataan, terbukti setelah Prabu Darmasuci II dipercaya menjadi raja ke-11 di Talaga, kerajaan Talaga mengalami kemajuan dan perkembangan yang sangat pesat.
Kahiji, ari nyebutkeun “supaya” teh pan kawas mere ngaran ka budak karek lahir (mun teu diganti) saacanna gede. Diaranan Slamet Lestari (Jawa) teh supaya engkena jadi jalma nu “salamet jeung panjang umur.” Prabu Talaga Manggung teh pasti jujuluk saenggeus “teu aya” sabab waktu diistrenan jadi raja mah pan namina (jujulukna) teh Prabu Darmasuci II tea. Jadi, dipasihan jujuluk Prabu Talaga Manggung teh lain ku sabab diharepkeun Sang Raja tiasa “manggung” bari istilah manggung dihartikeun bisa adil palamarta jeung sabangsana. Pan jauh pisan, dan “manggung” teh hartina (mun ayeuna mah): (1) pentas di panggung, (2) makalangan di “kalang” alias arena (mandala peperangan, contona).
Kadua, istilah (kecap) manggung harita tangtu beda jeung ayeuna. Harita pasti can aya panggung, nu aya pakalangan (arena). Kasenian can dipanggungkeun, kabeh digelar di pakalangan. Jadi, sebutan “manggung” teh ulah dikaitkeun ka panggung, sok sanajan “panggung pemerintahan,” dan can aya tradisi nyieun panggung tea.
Kecap manggung teh aya dina ngaran Temanggung. Temanggung teh, ceuk nu nyarita, cenah tina Demang Agung, salah sahiji demang nu dititipan wewengkon eta ku rajana mangsa rek merangan musuh. Tina Demang Agung robah jadi Demanggung, tuluy robah deui jadi Temanggung.
Pasti Talaga Manggung mah lain tina Demang Agung nu jadi de-MANG-a-GUNG, nu terus jadi MANGGUNG. Jadi, naon atuh ari “manggung” teh?
Kahiji, bisa jadi tina “Ma-Hyang” (Ma-Hyang-Agung), jiga “Ra-Hyang” (Rahyang) jeung “Da-Hyang” (Dayang-Sumbi). Tina “Ma-Hyang-Agung” robah jadi MAYANGAGUNG, terus robah deui jadi MANGGUNG. Tapi, kecap “ma-hyang” teu dijelentrekeun naon hartina.
Nu deukeut ka “manggung” teh aya na filosofis kahinduan, lain kabudaan. Apan cenah ceuk sakaol Talaga teh karajaan Budha, lain Hindu. Dina filosofi Hindu teh aya tilu dewa nu disebut Trimurti, nyaeta Brahma, Wisnu jeung Siwa. Ieu nukilanana nu aslina ngeunaan Candi Prambanan.
- Tiga candi utama disebut Trisakti dan dipersembahkan kepada sang hyang Trimurti: Batara Siwa sang Penghancur, Batara Wisnu sang Pemelihara dan Batara Brahma sang Pencipta.
- Candi Siwa di tengah-tengah, memuat empat ruangan, satu ruangan di setiap arah mata angin. Sementara yang pertama memuat sebuah arca Batara Siwa setinggi tiga meter, tiga lainnya mengandung arca-arca yang ukuran lebih kecil, yaitu arca Durga, sakti atau istri Batara Siwa, Agastya, gurunya, dan Ganesa, putranya. Arca Durga juga disebut sebagai Rara atau Lara/Loro Jongrang (dara langsing) oleh penduduk setempat. Untuk lengkapnya bisa melihat di artikel Loro Jonggrang.
- Dua candi lainnya dipersembahkan kepada Batara Wisnu, yang menghadap ke arah utara dan satunya dipersembahkan kepada Batara Brahma, yang menghadap ke arah selatan. Selain itu ada beberapa candi kecil lainnya yang dipersembahkan kepada sang lembu Nandini, wahana Batara Siwa, sang Angsa, wahana Batara Brahma, dan sang Garuda, wahana Batara Wisnu.
Pakait jeung Trimurti eta aya simbul-simbul “swastika” kawas dicutat ieu di handap:
- Gaya kekuatan mencipta (Utpatti) ditandai dengan aksara A yang pengucapannya menjadi ANG manifestasi Tuhan yang berwujud Brahma. Kekuatan memelihara U yang pengucapannya menjadi UNG adalah menifestasi Tuhan yang berwujud Wisnu. Dan akhirnya kekuatan untuk menghancurkan dunia ini (pralina) dilambangkan dengan aksara M yang pengucapannya menjadi MANG adalah [sebagai] manifestasi Tuhan yang berwujud Ciwa. A.U.M. (ANG, UNG, MANG) ini dinamakan tri aksara [yang] mempunyai kekuatan gaib yang gunanya untuk menentramkan tri kaya atau tri pramana (bayu, sabda, hidep) kalau diwujudkan dalam Bhuana Alit yaitu raga sarira sendiri.
Urutan ANG (Brahma), UNG (Wisnu), MANG (Siwa), lamun nempatkeun Siwa di tengah (jiga Candi Siwa di candi Prambanan), jadi ANG-MANG-UNG (Angmangung). Tah, saha nyaho, sabenerna “manggung” teh sinusun ti tilu lambang (simbul) Trimurti, A (ang), M (mang), U (ung), jadi “angmangung” nu ku sabab rada susah ngalapalkeunanan nya jadi “amanggung” terus jadi “manggung” (sabab keur basa ayeuna kecap “manggung” teh leuwih kaharti–sanajan teu pati ngarti naon maknana). Sakali deui, eta teh ku sabab diduga sesebutan Prabu Talaga Manggung teh pandeuri ayana, lain waktu harita keur jamanna marentah Karajaan Talaga. Kajaba aya “prasasti” nu memang nulis (ku aksara Palawa atawa Sunda kuno) diberi jujuluk “Manggung” (tulisanana “eces pisan “manggung.”)
Naha disebut Prabu Talaga “Angmangung”? Jigana ku sabab na diri Prabu Darmasuci II teh ngumpul tilu sifat dewa Trimurti, nyaeta bisa ngayakeun (ang), bisa ngarawat (mang), bisa ngancurkeun (ung), “angmangung.”
Jiga geus disebutkeun di hareup, tina kecap angmangung teh, da rada susah na letah, robah jadi “amanggung” nu terus jadi “manggung.” Allahu a’lam.
Kamungkinan lain, “manggung” teh tina kecap “ma-agung.” Kecap “ma” ngandung harti muga-muga, jadi “muga-muga agung.” Jiga ieu aya na prasati Kawali (nurutkeun Danasasmita):
Prasasti I: Nihan tapa kawali nu siya mulia tanpa bhagya parebu raja wastu mangadeg di kuta kawali nu mahayu na kadatuan surawisesa nu marigi sakuliling dayeuh nu najur sagala desa aya ma nu padeuri pakena gawe rahayu pakeun heubeul jaya dina buana.
Dalam bahasa sunda: Nu tapa di Kawali ieu teh nu mulya nu tapa nu bagja Prabu Raja Wastu nu jumeneng di kota Kawali nu mapaes karaton Surawisesa, nu nyusuk (kakalen) sakuriling dayeuh, nu ngaraharjakeun sabudeureun nagri. Muga-muga aya nu pandeuri nu ngabiasakeun migawe karahayuan malar lila jayana di buana.
Dalam Bahasa Indonesia : Yang bertapa di Kawali ini yang mulia yang bertapa yang bahagia Prabu Raja Wastu yang berkedudukan di Kota Kawali yang menghiasi keraton Surawisesa, yang menggali parit sekeliling kota, yang mensejahterakan sekeliling negri. Mudah-mudahan ada yang dibelakang yang membiasakan mengerjakan kebajikan supaya berjaya di buana.
Prasasti II: Aya ma nu ngeusi bhagya kawali bari pakena bener pakeun najeur na juritan.
Dalam Bahasa Sunda: Muga-muga aya nu pandeuri nu ngeusian nagara kawali ku kabagjaan bari ngabiasakeun diri migawe karaharjaan sajati supaya tetep unggul dina pangperangan.
Dalam bahasa Indonesia : Mudah-mudahan ada yang dibelakang yang mengisi negara kawali dengan kebahagiaan, dengan membiasakan diri mengerjakan kesejahteraan sejati agar tetap jaya dalam peperangan.
Ngan, nyaeta, mun tina “ma-agung” (muga-muga, mudah-mudahan) agung teh apan eta mah harepan samemeh (wiwitan) jadi raja, lain saenggeusna. Tegesna harepan muga-muga Prabu Darmasuci II teh jadi prabu (raja) di karajaan Talaga nu agung.
Jadi, aya kamungkinan asal-usulna teh nu kadua (ANG-MANG-UNG). Tapi eta bakal kabantah ku “Talaga” teh karajaan Budha, lain Hindu. Ceuk Danasasmita:
Kerajaan Talaga daerah Talaga (Majalengka) besar kaitannya dengan Kawali. Kerajaan Talaga ialah salah satu (satu-satunya) yang menganut Agama Budha. Na tulisan lain, kaasup nu resmi dina situs Kabupaten Majalengka, Talaga teh disebut karajaan Hindu (make judul “Majalengka” Masa Hindu). Jadi, ku sabab Budha, tangtu moal aya sesebutan “Ang- Mang-Ung” Trimurti Brahma, Siwa, Wisnu nu jelas-jelas Hindu. Kajaba aya sinkretisme (percapuran) ajaran, jadi Hindu-Budha.
Aya kamungkinan lain, nyaeta “masnggung” teh tina kecap “maha-agung” (mahagung–>manggung). Prabu Darmasuci II teh, ku sabab janten raja nu agung, jadi Prabu Talaga Maha Agung. Tegesna Prabu (raja, ratu) di Karajaan “Sanghyang” Talaga anu Maha Agung–>Prabu Talaga “Mahagung”–> Prabu Talaga “Manggung.” Apan raja di Karajaan Talaga nu pang(maha)-agung-na teh nya anjeunna, Prabu Darmasuci II tea.
Wallahu a’lam.