text:
Ku. Kang Fauzi
KAJADIAN alam anu teu asup ku akal, teu kaharti ku pikir mangrupa totonden atawa naon bae bisa karandapan ku manusa dina hirup kumbuh sapopoe. Kajadian aheng anu kungsi ka alaman ku padumuk di wewengkon Desa Majalaya di Kampung leuwidulang dina taun lima puluhan oge mangrupa kajadian alam anu teu kaharti kuakal. Kajadian ieu teh karandapan sarta nyata kaalaman ku balarea sakur padumuk anu aya di sisi walungan Citarum.
Di taun lima puluhan, walungan Citarum anu kokocoranana ti Gunung Wayang dijadikeun pakasaban sarta kaperluan anu teu bisa dipisahkeun jeung para padumuk di sisi walungan Citarum. Caina ngagulidag herang, diparake nyeuseuhan atawa jadi pakasaban para tukang ngala lauk.Sedengkeun ku barudak dipake arulin ,ngojay atawa paparahuan. Teu heran, mun hate ngarasa sedih mun nyoreang mangsa ka tukang nempo kaayaan Citarum mangsa kiwari. Caina kiruh semu hideung, dimana-mana runtah pabayatak, rujit persis cai kolomberan.
Dina hiji poe kurang leuwih jam tiluan ba’da asar, anu keur nyareuseuhan jeung anu keur mancing nempo dua oray sagede leungeun orok, panjangna kira-kira sadeupa laju kagirangkeun. Anehna, eta dua sato teh dina huluna siga make makuta sarta terus ngarendeng teu pisah-pisah. Nu narempo tinggorowok bari nujuk : “Tempo tuh aya oray make makuta !!.” cek tukang mancing ti peuntas. Kabeh sakur nu aya di sisi walungan narempo dua oray aneh make makuta. Teu kungsi lila, katempo bet rea oray deuih nuturkeun ti tukang, persis siga nu ngawal dua raja jeung permaesuri. Bedana oray anu nuturkeun ti tukang garalede , beuki ka tukang beuki gede orayna nepi ka sagede tangkal buah ngabring ka girangkeun siga nu keur baris. Kabeh anu aya disisi walungan, boh nu keur nyeuseuhan atawa anu keur mancing laluncatan hanjat kadarat.
Sigana, geus rea jelema narempo eta kajadian, lantaran abringan padumuk ti beulah kidul ngahaja nutur-nutur iring-iringan oray. Mapay-mapay sisi walungan, teu nempo kana tincakeun, atuh rea anu labuh lantaran jalan nu dipake titincakan rea logak jeung leueur. Mun aya anu keur ngecrik atawa anu nyeuseuhan, buru-buru digorowokkeun. Ngadenge kitu, nu aya di walungan laluncatan ka darat. Abringan teh ngan nepi ka Mene, lantaran ka pegat ku walungan Cimene anu ngocor ka Citarum. Teu waka baralik , tapi ngarogrog nempokeun abringan oray anu teu siga mirosea ting gorowokna jelema anu aya di sisi walungan.
Beak abringan oray, dituturekeun ku mang kibik-kibik kai kabawa caah. Bener we, teu kungsi lila cai bet ngagedean. Beuki lila beuki gede, dibarung ku sora ting gulutukna kai jeung batu. Teu kungsi sajam tiharita ,cai geus meh ka darat. Kabeh padumuk nu aya di sisi walungan pada mereskeun papakean atawa naon bae anu bisa ka bawa, ngarungsi ka tempat anu rada jauh, bari ting gorowok : “banjir !,banjir!!”
Poe geus reup-reupan, tapi cai ti Citarum beuki lebleban nepi ka satengah meter ngeueuman kabeh kampung nu aya di sisi walungan Citarum. Tapi lain deui keur anu warani mah, maranehna ngamangpaatkeun neangan kai anu nyarangsang di sisi-sisi imah. Anehna, sakur kai nu kabawa ku caah rea nu siga meunang ngaragajian. Matak para padumuk didinya harita mah nepi ka aya nu meunang lima nepi ka tujuh kibik sagala.
Mang Sardi jeung Jang Udin anu pakasaban sapopoena tukang beca teu tinggaleun milu neangan kai. Sok sanajan harita geus bada magrib, manehna duaan neangan bari kundang cempor. Di lebah imah Nini Uneh manehna nepo catang kalapa.
“Tah Din kabeneran aya catang kalapa. Sok urang panggul we ku duaan.” Cek Sardi bari ngeserkeun catang anu meh asup ka kolong imah. Catang teh dipanggul kuduaan rek dibawa ka imahna, lantaran imah mang Sardi mah palataranana lega.
“Sardi, catang teh asa bau hangru.” Cek Udin.
“Nya pantes geus taunan sigana mah. “.Jawab Mang Sardi.
“Lukutan deuih.”
“Tong loba bacot Din euy ! buru leumpangna. Geus ieu urang neangan deui.” Mang Sardi semu keuheul. Jang Udin teu ngomong.
Kira sapuluh menit geus nepi ka imah mang Sardi. Catang kalapa anu bawa teh di gubragkeun, dihijikeun jeung kai anu geus numpuk meunang mulung. Tapi duaan ngagebeg, anu disangka catang kalapa teh bet hirup, ngaleor nuju ka walungan. Siga anu geus ngartieun. Teu nyangka anu dipanggul teh geuning oray buntung sigana geus ratusan taun. Anehna deui, eta oray kadenge sada nu ngomong, tapi sorana siga haroshos.
”Pulangkeun deui aing ka walungan!” cenah.
Mang Sardi jeung jang Udin papelong-pelong. Duanana rumegag sieun dipacok, atawa diteureuy. Siga nu surti eta oray ngomong deui.
”Moal nanaon kula mah. Sok anteurkeun kula ka walungan.”
Teu ngaduakalian deui, eta oray digotong deui dibawa ka sisi Citarum. Geus kitu di teundeun di sisi walungan. Eta oray ngaleor, gujubar palid ka girangkeun.
Kajadian saperti kitu teh lain maranehna bae, tapi aya kana limaan padumuk anu ngalaman kajadian saperti harita, ngagotong oray anu disangka catang kai. Mang Sardi jeung Udin teu nuluykeun neangan kai lantaran geugeumeueun sieun kaalaman deui.
Isukna Walungan Cirarum saat, ngan masih rea pasolengkrah catang-catang kai. Aya oge anu kabawa jeung akar-akarna. Ieu teh mangrupa kajadian anu can kaalaman nepi ka mangsa kiwari dimana dua poe ti harita kabejakeun yen gunung Wayang urug (longsor) nepi ka hektaran tanah kabawa kawalungan Citarum. ***.


c: text/html

text:
Jangka sorong
Jangka sorong nya éta alat ukur anu taliti pisan nepi ka seperseratus milimeter.[1] Jangka sorong ngawengku dua bagian, bagian nu cicing jeung bagian nu gerak.[1] Maca hasil ukur gumantung kana kaahlian jeung taliti atawa henteuna anu maké jangka sorong. [1]
Gunana jangka sorong[édit | édit sumber]
- Pikeun ngukur hiji barang tina sisi luar ku cara diapit.[2]
- Pikeun ngukur sisi hiji baranganu ilaharna mah mangrupa liang dina pipa jeung lainna.[2]
- Pikeun ngukur jerona liang dina barang kalan cara ngasupkeun bagian pangukur.[2]
Anapon makéna jangka sorong kasebut, nya éta saperti:
- Ngukur diameter luarna barang.[2] Cara ngukur diaméter, lébar atawa kandelna barang, puterkeun pengunci ka belah kénca, buka rahang, asupkeun barang ka rahang handap jangka sorong, gésér rahang sangkan rahang pas beulah barangna, putar pengunci ka belah katuhu.[2]
- Ngukur diameter jerona barang.[2] Cara ngukur diaméter bagian jerona pipa atawa tabung.[2] Puter pengunci ka belah kénca, asupkeun rahang luhur ka jero barang, gésér sangkan rahang pas kana barang, puter pengunci ka belah katuhu.[2]
- Ngukur jerona barang.[2] Cara ngukur jerona barang.[2] Putarkeun pengunci ka belah kénca, buka rahang sorong nepika sisi lancip antel kana dasar tabung, puter pengunci ka belah kauhu.[2]
Cara maca skala jangka sorong nya éta mimitina perhatikeun skala nonius anu paréréndéng jeung salah sahiji skala utama.[2] Itung sabaraha skala nepi ka angka nol.[2] Satuluyna perhatikeun skala utama.[2] Dina skala utama, sanggeus angka nol mundur ka tukang nénbongkeun angka 4.7 cm.[2] Nepi ka diameter anu diukur sarua jeung 4,7 cm + 0,4 mm = 4,74 cm.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Selasa, 18 Agustus 2009
Gagak Lumayung
Dangdanggula
1. Bismillahi kawit nu ditulis, budi-daya pamedaring Samad, dupi Samad tegesna teh, kawit "dongeng Karuhun", nu berbudi Bujangga asli, tawisna nampi Ilham, waspada saestu, margi nu sipat Bujangga, titi-surti kukuh-pengkuh ati-ati, tulisan ngemban lisan.
2. Ki Bujangga ujaring maranggi, ditampina ku tawis pertanda, tangtos moal sapagodos, gelar-galur dua-tilu, reh nul-nutkeun jalanna dangding, sami gaduh ukiran, tah eta teh kitu, numutkeun pinter rajinna, nu perceka ingkar tina basa Kidib, ngantun kana hianat.
3. Salamina amanat tur Tamblig, Sidik-bener Amanat percaya, Tamblig ngalampahkeun saé. Hak hukumna bener Wujud, bebeneran purwaning Kawit, Kawit babatan Asal, Kama-Kami-Kamu, mangga nyanggakeun terasna, anu nyalin percanten ka parawargi, nyanggakeun saterasna.
4. Kieu kawit ujar ki Musanip, nyarioskeun Ratu nu baheula, aya sahiji Karaton, ngajajah para Ratu, nelahna Prabu Siliwangi, di Pakuan Pajajaran, gaduh putra pamuk, gagah teu aya tandingna, Radén Putra Gagak Lumayung wawangi, katelah Kiansantang.
5. Kakoncara harita sa-Jawi, Majapait sadérékna kalah ku Radén Lumayung jago, sadayana sami taluk, ku gagahna sami alajrih, taya nu wantun ngunghak, ka Radén Lumayung, malah danget harita mah, ku ramana dijenengkeun Sénapati, Pahlawan Pajajaran.
6. Waktos éta Radén runtik galih, tina margi keukeuh hoyong terang, getih salirana tulén, teu acan terang saumur, ti aalit gé can ningali, na kumaha rupina, weléh tacan weruh, gaduh raos panasaran, tina margi pakarang taya nu mahi, bakating ku gagahna.
7. Mangsa éta di sa-Pulo Jawi, tacan aya Islam nu sumebar, Agamana Hindu kénéh, nya kitu Gagak Lumayung, harita téh ujub sareng dir, raosna panggagahna, suwung anu pamuk, n-tung anjeunna anu gagah, anumawi can terang getih pribadi, dugi ka medal sumpah.
8. "Saumur gé moal rék rarabi, mun can nyaho ka getih sorangan." Éta kitu saurna téh, lami-lami teras ngangluh, gulangguling siang lan wengi, damelna gulinggasah, galih teu kaasuh, keukeuh manah panasaran, lajeng baé ngadeuheus ka rama Aji, ku rama dipariksa.
9. Ayeuna téh ama rék meredih, kudu walon anu sabenerna, kusabab béda pasemon, naon nu dianggo ngangluh, bilih hoyong Putri nu geulis, da moal matak susah. Pajajaran mamur, moal kurang mojang lenjang, nu gareulis kapan di dieu ngabaris, nu ginding gé gedongna.
10. Nu lalucu Putri nu maranis, kantun milih rék ka putra saha, lamun di dieu geus poos, geura milih putra Ratu, nu caraket anu tarebih, putra Raja talukan, kénging Radén tarung, pék pilih ka putra saha?" Kiansantang ka ramana nyembah tadim, kinanti nu balaka.
Diposkan oleh hanjuang siang di 05.25
Label: Dangding
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Selamat Datang di blogku, mudah-mudahan tulisan sederhana ini bisa menghilangkan rasa jenuh , bete dan membawa keceriaan dalam mengisi hari-hari yang berat ini (90% Berbahasa sunda)
Wilujeng sumping,.......
hatur nuhun
Kamis, 01 Oktober 2009
ULAH JONGJON TEUING.............
alam urang geus teu bisa ditebak ,geus teu bageur deui urang geus mehmehan kawalahan ku ambekna ....tsunami tea, longsor tea, gempa(lini) ,jrrd
eta teh sabenerna sababiahna mah jelema-jelema keneh
jalma-jalma nu sarakah nu teu batur asal aing , kajeun batur rugi asal aing untung
tuh tempo gunung-gunung geus dirusak, teu dijaga sagala rupana
alam geus diranjah bumi geus teu dipalire , sagara teu diurus dikuras nepi kabeak
eta teh peta jalma-jalma hawek, jalma-jalma nu teu mikiran jaman nu bakal datang keur anak incuna.....
Ayeuna,,,,,,alam geus bosen mepende manusa nu teu nyaho mulang tarima
manehna geus bosen ngalayanan, ngaulaan ,mere ka manusa nu durjana
Alam ayeuna nembongkeun amarah nu rongkah bongan jalma teu bisa ngajenan dirina
kajadian alam nu geus kaalaman teu dipake eunteung ku sabagean jalma
ayeuna gempa keur mahabu di mana-mana , di jawa di sumatera dimana-mana
nu dumukmah korban teh nu teu tuah teu dosa
Gempa nu karasa ku sakabeh jalma diwewengkon jawa barat , kaalaman ayeuna ku urang sumatera nu leuwih rongkah matak waas ningalna...
Baraya ulah jongjon teuing....eta haliyah dunya nu sakitu balatakna , nu sakitu diperebutkeun nepi ka nandonkeun nyawa teh , teu dibawa ka alam kubur mah
hayu urang geura-geura neangan bekel keur aherat.....keur alam nu langgeng
omat ulah jongjon teuing....anggur bantuan batur nu keur butuh , talangan nu keur susah
baraya ulah jongjon teuing pedah urang keur senang keur aya dina kaunggulan boa
isuk geto eta musibah nimpa ka urang pisan''
Gusti.....hampura
nyuhunkeun di lekasan musibah-musibah alam teh
geuning jalma-jalma nu rongkah ,sarakah teu bisa nanaon
kajadian gempa di padang
30sept jam 5 sore --7,9 Scala ritcher
loba nu tiwas dina kajadian ieu......


text:
Ku: Nano S
Namperkeun sarining basa
Rumpaka teh kekecapan dina lagu. Dina tembang sok disebut dangding, atawa guguritan. Dina lagu kapasindenan, sok disebut kata-kata. Dina lagu kawih sok disebut rumpaka. Dina lagu pop Sunda, sakapeung sok campur jeung istilah musik, sok aya nu nyebut lirik. Para sastrawan, sok aya nu nyebut sastra lagu. Pangpangna kana rumpaka karya para sastrawan.
Tina beda-beda sebutan jeung istilah, katingalina ayeuna mah nyoko kana hiji istilah nu dianggap sisniger tengah, nyeta rumpaka bae disebutna teh. Wangunan eta rumpaka rupa-rupa. Aya anu winangun sisindiran, puisi, wawangsalan, pupuh jrrd. Malah dina perkembangan ayeuna, pangpangna dina lalaguan anyar, sok make sajak bebas bae.
Dina lalaguan tembang Sunda, anu umumna sok make rumpaka/dangding tina pupuh, geus lawas jadi bahan ulikan para ahli sastra. Nu diulikna, lain kumaha tumapelna tur adumanisna eta dangding kana komposisi lagu, tapi leuwih nyindekel kana ajen sastrana. Teu aneh mun dangding dina tembang teh loba nu aralus, maklum seeur kenging para bujangga anu tos kawentar. Salah sawiosna guguritan lagu laut kidul kenging Kalipah Apo, anu terus disandingkeun kana lalaguan, anu manjing dina pupuh dangdanggula.
Lalaguan kawih, saperti barudak/lagu rakyat/kaulinan urang lembur, kapasindenan, kawih kacapian, sanajan jumlahna bisa jadi leuwih loba, masih langka kaguar pikeun jadi obyek penelitian para ahli sastra. Memang eta ge kungsi aya, tapi sipatna ngan teu saukur ngumpulkeun wungkul, henteu dibahas atawa dianalisa sacara gemet.
Padahal naon nu disebat rumpaka teh, sacara teu sadar geus loba andilna kana milu manjangkeun daya inget kana unina kekecapan, sabada awor jeung lagu. Saur Rd Mahyar Angga Kusumadinata mah, (ahli karawitan sunda/sastrawan) rumpaka teh tiasa namperkeun sarining basa, salian ti jadi pangaluwentah (bahan ajar pendidikan basa/sastra) kanggo barudak sakola.
Sigana guguritan laut kidul, budak leutik bisa ngapung, eling-eling mangka eling, pat lapat, trang-trang kolentrang, jaleuleu, jrrd moal manjang dipiinget tepi ka ayeuna, upama henteu napel dina lalaguana. Beh dituna, sanajan eta kekecapan teh geus teu dipiterang hatina, anggeur we dihaleuangkeun, da geus napak dina laguna. Dangdingan dina wawacan anu dicutat jadi rumpaka lagu dina tembang, nyesakeun semplak ingetan sabada sabagian padalisan dina jalan caritana diinjeum jadi hiji lagu.
Ritme
Sabada ngabanding-bandingkeun rumpaka lalaguan Sunda, boh nu napak dina lalaguan nu geus aya, atawa dina kreasi kabinangkitan anyar, karasa pisan ayana beda garap jeung ngareka sanggina. Nu dimaksud hal garap nyaeta, aya kalana rumpaka dipaksa kudu tunduk kana melodi lagu nu geus baku. Nu penting pas dina guru wilanganana. Ngareka sanggi, kumaha rumpaka anyar jadi lagu. Lamun dianggap kurang, sok ditambahan kunu ngarekana atawa ku anu nembangkeunana/ngawihkeunana. Nambahan kecap gening, aduh, dunungan, panutan, etah, mah, geus dianggap biasa tur dianggap genah, dina ngalagukeunana. Salah sahiji contona:
Hiber deui ari kukupu hiber teunangan
(Sabagian tina lagu kukupu)
Perhatikeun kecap ari, dina keur dilagukeun mah teu karasa ningnang. Tapi sabada ditulis, karasa ngaganggu kana kontek kecapna. Hal saperti kieu meh ampir aya di unggal lagu, pangpangna dina lagu nu lawas anu geus dianggap manjing disebut klasik atawa tradisi.
Aya kalana, jajar kecapna teh sok dibalikan deui. Cara ngabalikanana aya nu sabagian tina hiji padalisan, atawa aya oge anu gembleng hiji atawa dua padalisan. Contona dina pupuh Lambang:
Meneran keur caang bulan
Barudak sarukan-sukan
Arulin di pakarangan
Baruna udag-udagan
Padalisan kahiji jeung kadua, laguna diulang deui. Sedeng padalisan ka tilu jeung ka opat, aya nu diulang, aya oge nu henteu. Kusabab lagu nu dibalikan deui teh padalisan ka hiji jeung ka dua, dina aturan pupuh sok disebut yen aturan jumlah padalisan lambing aya genep atawa dalapan. Meralna eta jumlah padalisan, loba diakibatkeun ku lagu anu dibalikeun tea, da ari jumlah padalisanana mah geus dinggap cumpon ku opat padalisan bae.
Nu loba ngarajek kekecapan, pangpangna dina rumpaka sisindiran, loba kapanggih dina lagu kapasindenan. Pangaruh gede karasa lamun dina kekecapan awal diwangun ku 3-2-3. (Tina jumlah dalapan engang) Ieu mah salian dirajek, biasana sok ditambah sisipan. Tapi upama diwangun ku 2-3-3, atawa 4-1-3, biasana sok jadi jauh robah hartina, malah teu saeutik jadi matak mesem nu ngadengena. Contona:
Wangunan 3-2-3
Japati belang jangjangna
Ditambah sisipan kecap:
Japati mah belang jangjangna
Dirajek:
Japati mah japati mah japati belang jangjangna
Wangunan 4-1-3
Kokojayan di muara
Dirajek:
Koko koko koko koko kokojayan di muara
Wangunan 2-3-1-2
Sono papanggih di jalan
Dirajek:
Sono papang sono papang sono papanggih di jalan
Wangunan 3-2-3
Merdeka nyosok walatra
Dirajek:
Merdekanyos merdekanyos merdeka nyosok di jalan
Dina lagu pupuh buhun, sok sanajan biasana teu pati loba nu ditambah ku sisipan kecap, tapi tumapelna rumpaka kana lagu, bisa wae jadi ngarobah harti rumpaka awal, lamun diperhatikeun anu gemet. Contona pupuh kinanti dina padalisan kadua:
Budak leutik bisa ngpung
Babakungnga pungna peuting
Dina pupuh dangdanggula, bagian padalisan kahiji unina saperti kieu:
Ratu Gilingwesi pok ngalahir
Dina waktu ditembangkeun unina robah jadi kieu:
Ratu giling wesi pok nalahir
Conto di luhur ku para panembang atawa juru kawih, langka dipisandar jadi hiji kasalahan, sabab nu dipentingkeun laguna. Lagu mah geus boga ritme sorangan, anu geus pageuh matok dina komposisina. Robahna pedotan anu diakibatkeun ku misalna engang dina hiji kecap, henteu dianggap kasalahan. Tina pangalaman eta, aya alusna upama rek nyieun rumpaka/dangding, keur lagu anu geus aya (lagu sampakan), merhatikeun oge ritme laguna sangkan kasus saperti di luhur henteu kaalaman deui. Ku kituna lagu mah boga wangunan anu mandiri, utamana dina rumpaka anyar nu rek disandingkeun dina melodi. Ka hiji guru wilangan, ka dua pola ritmena. Lamun make pupuh, tangtu aya tambahanana, nyaeta guru laguna. Tapi di luar pupuh mah, bebas bae da teu asup jadi hiji aturan anu baku.
Kakuatan improvisasi tina para pasinden dina lalaguan kliningan (lagu nu dipirigan gemelan pelog/salendro), tambahan kekecapan jadi ngalegaan deui. Para pasinden di Subang upamana, ayeuna geus biasa nambahan kecap anu sabenerna kurang kontek jeung babon rumpaka anu dilagukeun. Contona nataan atawa nyambat ngaran nu lalajo. Eta kekecapan lamun dina wangunan sisindiran mah mungkin masih bisa ditolelir, tapi upama geus kana lagu kreasi anyar anu rumpakana nyender wangunan puisi/sajak, bakal karasa ngagangguna. Baheula Titim Patimah, sohor ku tambahan kecap, eh ibu bapa daramel naon mereunan. Ayeuna Cicih Cangkurileung nambahan deui ku kecap bapa lurah anu bageur. Teu cukup ku sakitu, dina nyambat hiji ngaran ditataan oge ngaran anu sejena, sakaligus jeung alamatna atawa jabatanana.
Dina bajidoran, hal saperti kitu geus jadi mode, sabab datangna duit panyaweran, loba datang ti ngaran nu disambat ku para pasinden. Cenah mun terus disambat tapi heug teu mere, bisa kawiwirangan. Cindekna nyambat ngaran ku nyelipkeun kekecapan dina lagu, salian ti jadi kakuatan improvisasi juru sinden, oge jadi taktik dina nambahan panghasilan. Jadi, masalah kontek atawa henteu, tara jadi masalah nanaon, nu penting tepi jeung bisa ngolahna. Ku kitu tea mah ulah waka ngareka tambahan kecap, dalah dina pirigan oge, nu baheulana jadi lagu bubuka nu maksudna sandak sanduk dipirig tepak melem, ayeuna mah bisa dibarangpakkeun ku kendang, saperti lagu dina lagu Kidung, nu dipirig kendang jaipongan.
Ku saba kitu, upamana tea mah juru rumpaka dina mere rumpaka ka juru sanggi, alusna mah milu nimbang-nimbang, dina seni naon eta rumpaka teh rek disandingkeunana. Upama tea mah dina jaipongan, aya alusna eusi rumpakana mere lolongkrang keur gerak tari, sabab engkena salian ti dihaleuangkeun, biasana sok dijieun bahan tarian. Lagu “Serat salira”, “Langit biru”, genah keur lagu. Tapi waktu eta judul lagu di pake judul tarian, karasana jadi teu nyambung, sabab para koreografer henteu museur kana jiwa rumpaka, tapi kana tepak kendangna.
Juru sanggi jeung sastrawan
Juru sanggi teh sebutan keur nu sok nyipta lagu. Ngaran ciptaana sok disebut sanggian. Lamun dina lagu aya kekecapan aya kekecapan anu unina, sanggian mang Koko, rumpakana kenging Wahyu Wibisana Kailaharanana lamun pandena saperti kitu, geus pasti rumpaka leuwih heula ti batan lagu, sabab jadina lagu sabada aya rumpaka. Bisa wae kajadian lagu leuwih ti heula aya, tapi masih mangrupa hariring anu can aya kekecapanana. Ku sabab juru sanggi ngarasa bingung nya menta tulung ka sastrawan. Ku sabab umumna para sastrawan henteu tiasa maca notasi, juru sanggi sok mere ugeran engang dina kekecapanana, nu dipikabutuh ku melodi lagu nu diciptana. Hal saperti kitu bisa disebitkeun langka, supaya gancang nya dijieun we ku sorangan. Masalahna sok sanajan geus dibere ugeran jumlah engangna, aya kalana jiwa lagu jeung rumpaka patojaiah. Contona, sora melodi laguna luhur metit ngalanglaung, tapi rumpakana ngaharewos lalaunan. Perkembangan gawe bareng antara juru sanggi jeung sastrawan dina dunya kawih Sunda, nu make wangunan sajak bebas, kakara mekar dina katompernakeun taun lima puluhan. Umumna samemeh eta mah, juru sanggi sok loba nu nyieun rumpaka ku sorangan bae, atawa babaturan nu landes diantara sasama pangrawit.
Siti Armilah, RAF, Wahyu Wibisana, kaasup sastrawan nu naratas gawe bareng, ku jalan masihan rumpaka (sajak) ka Mang Koko. Satutas eta kacatet ngaran Agus Sariamiharja (Agus Sur), Winarya Artadinata, Dedy Windyagiri, Sukendar, jrrd. Salah sahijina pangaruhna ka Mang Koko, jiwa laguna nu asalna hegar jeung humor, ayeuna mah jadi leuwih daria tur melankolis. Katingalina dua-duana pada diuntungkeun. Mang Koko nambihan dina apresiasi sastrana, sedeng para sastrawan (satutas rumpakana jadi lagu) jadi kahudang dina neangan wangunan anyar, wangunan rumpaka anu kumaha anu miluyu keur sanggieun lagu. Malah lila-lila mah tina eta pangalaman teh , namper jadi hiji ugeran anu mandiri. Salah sahijina, juru rumpaka milih kecap anu siniger tengah. Salian ti eta, nempatkeun sajak anu ngawirahma jadi hiji bagian anu penting jadi tinimbangan. Wirahma eta, engkena gede patula patalina jeung ritme lagu. Jadi dina proses ciptana juru sanggi, sacara teu langsung geus kaanteur antara jiwa lagu, ritme, laras, jeung pirigana.
Lamun nitanan kana kajadian eta, gawe bareng antara juru sanggi jeung sastrawan nu nyieun rumpaka, beunang disebutkeun geus ngalahirkeun ugeran pupuh-pupuh anyar, anu teu kaugeur ku guru lagu, jeung guru wilangan. Salian ti eta, rumpaka lagu jadi leuwih singget. Contona bae, waktos Mang Koko ngadamel rumpaka ku nyalira, jumlah padana (jumlah padalisan dina hiji komposisi lagu) aya nu dugi ka ngawelas. Paling sakedik antara opat atawa lima pada. Hal ieu bisa jadi kapangaruhan ku kabiasaan dina pupuh, dimana ari jumlahna sabaraha pada, sedeng melodi laguna angger. (Laguna cukup ku sapada oge) Ku sabab kitu teu aneh lamun tepina di masarakat, anu manjang dipiinget jeung awor dina adumanisna, dina pada (koplet) anu kahiji bae. Conto Mang koko ngadamel sabaraha koplet rumpaka dina lagu Karatagan Pahlawan, anu popilerna mah angger bae anu rumpakana: teu honcewang sumoreang, batan koplet anu ka rumpakana: sinatria danalaga.
Hal saperti kieu mangrupa evolusi parobahan dina perkembangan lagu Sunda, sabab umumna rumpaka anu disanggina mah, biasa sok dianggap tamat dina hiji pada wae. Lamun tea mah aya iwalna, sabab dianggap hiji kabutuhan, biasana masih napak dina lagu-lagu anu sipatna hereuy atawa guyon. Dina lagu hereuy atawa sekar caturan, (dialog) rumpaka jadi hiji kakuatan pikeun nuntaskeun udagan eusi, mana komo lamun eusina anu ngahudang sipat kritik sosial. Sabalikna, komposisi lagu hereuy mah kudu leuwih sederhana jeung ulah pangjang teuing. Ku sabab sasaran kakuatanana, ditempatkeun dina rumpakan anu panjang, karasana lamun dibalikeun deui kekecapanana kana rumpaka awal, anu ngadenge jadi teu aneh deui.
Ngabandingkeun nu popiler
Baheula mah umumna rumpaka lagu loba diwangun ku 8 engang, dina tiap jajarna. Hal ieu sigana gede kapangaruhan ku wangunan sisindiran atawa pupuh. Tapi dina lagu-lagu kaulinan barudak, ternyata ngabogaan pola nu mandiri, anu teu kauger ku 8 engang. Sakadar conto, urang bisa merhatikeun pola ritme lalaguan barudak.
Cingcangkeling
Cingcangkeling (4)
Manuk cingkleung cineten (7)
Plos ka kolong (4)
Bapa satar buleneng (7)
Ambil-ambilan
Ambil-ambilan (5)
Turuktuk hayam sametu (7)
Euweuh nu diambil (6)
Aya ge anak minantu (8)
Kawih barudak ciptaan Mang Koko:
Cengcelengan
Sapoe lima sen (6)
Lima poe satelen (7)
Sataun geus puguh (6)
Cengcelengan geus pinuh (7)
Guligah
Rasa guligah (5)
Rapot alus angkana (7)
Seuri gumbira (5)
Ha ha ha ha (4)
Seubeuh pamuji (5)
Irung ge asa beukah (7)
Igel-igelan (5)
Pak pong pak pong gung (5)
Catetan: dina lagu Guligah, baris ka hiji jeung ka dua, katilu jeung ka opat, kalmia jeung ka genep, ka tujuh jeung ka dalapan, dina lagu mah sok di hijikeun. Jadi engangna dina ieu lagu jadi 12-9-12-10.
Pikeun gambaran jeung sakadar conto pola ritme dina lagu-lagu nu geus popiler, diantarana lagu “Es lilin”. Lamun ningali wangunanana, lagu “Es lilin” teh make rumpaka sisindiran. Hal ieu kaciri dina cangkang jeung eusina. Ku sabab Bi Mursih penciptana ngarasa yen jumlah dalapan engang kurang pas jeung kabutuhan melodi laguna, nya ditambahan ku kekecapan tambahan, mah jeung ceuceu.
Es Lilin
Es lilin mah ceuceu kalapa muda
Dibantun mah ceuceu didorong-dorong
Abdi isin ceuceu samar kaduga
Rumaos mah ceuceu seueur kakirang
Ku tambahan eta, (mah ceuceu) anu asalna jumlah engangna dalapan unggal jajarna, ayeuna robah jadi sabelas dina unggal jajarna.
Dikalang aturan goong
Beda jeung musik, dina lagu Sunda anu make irama tandak (ajeg, tetep), geus miboga aturan anu diwatesan ku ragragna sora goong. (Goong gede, goong leutik disebutna kempul). Eta aturan dipitaat jadi ugeran, tur ngabogaan aturan anu mandiri. Contona irama lagu sawilet. Wilet hartina matra, sawilet opat matra. Dina irama sawilet anu diwangun ku opat matra eta, unggal matrana dieusiana ku opat ketuk. Jadi, jumlah ketukan dina irama lagu sawilet teh diwangun ku 16 ketukan. Pungkasan waktu pas ragrag kana ketukan 16, ragrag hiji goong. Lamun digambar kira-kira kieu:
Irama sedeng: / . . . . / . . . . / . . . . / . . . 0/
Katerangan: 0=goong
Pikeun ngagampangkeun mere lelemah napakna kecap (rumpaka) dina lagu, ketukan irama sawilet saperti anu ditulis diluhur, urang rengkep jadi dua kali nu asalna unggal matra 4 ketuk ayeuna jadi 8 ketuk. Kekecapan lagu “Es lilin” urang tandaan ku x, saperti conto di handap ieu:
. . . . x x x x x x . x x x x x . . . . x x x x x x . x x x x x
. . . . es li lin mahceuceu ka la pa mu da di bantunmahceuceu didorongdorong
. . . . x x x x x x . x x x x x . . x x . . x x x x . x x x x x
Ab di I sin ceuceu sa marka du ga ru ma os mahceuceu seueurka ki rang
Lamun ningali pola ritme lagu es llilin, jajar ka 1 tepi ka 3, ritmena sarua. Anu beda, ngan ritme jajar ka opatna. Jajar ka 1 tepi ka 3, sok sanajan ritmena sarua, tapi melodi atawa nadana mah beda, hal lieu bisa katinali lamun ningali notasi, atawa lamun ngadenge laguna.
Dina lagu-lagu kaayeunakeun, loba lagu-lagu anu popilerna di masarakat, diwarnaan ku pola ritme nu sederhana, jeung datar sarua. Maksudna dina eta, ritme laguna mah loba sarua, nu beda ngan jalan melodi laguna bae. Hal saperti kieu sabenerna mah lain barang anyar, da dina lalaguan barudak mah geus napak kitu ti baheula. Perhatikeun bae lagu Cingcangkeling, ucang-ucang angge, ayang-ayang gung, jrrd.
Ku katerangan di luhur muga jadi panganteur, kanu boga niat nyieun rumpaka keur pilagueun, utamana dina unsur wirahma jeung ritmena. Sanajan henteu mangrupa aturan nu dipikudu, alusna mah keur sakadar cacarakan bae mah, merhatikan saperti conto di luhur bakal karasa deui keur bandingan di conto, lamun loba nitenan rumpaka lagu karya Wahyu Wibisana, Dedi Windyagiri, anu sering disanggi jadi lagu Mang Koko.
Pangaruh rumpaka
Sok sanajan ari nu disebut lagu mah, bisa mandiri tanpa make kekecapan, saperti halna dina musik instrumentalia (karawitan gending), dimana lagu diwangun ku sora-sora tatabeuhan wungkul, tapi dina kanyataan umumna masarakat di urang, leuwih resep lagu nu make rumpaka, ti batan lagu-lagu instrumentalia. Di kalangan rumaja, pangpangna dina lalaguan nu mawakeun tema cinta, rumpaka teh jadi daya tarik nu luar biasa, eta kekecapan tek sok di tulis di alus-alus, dijadikeun kata mutiara. Anu keur kasmaran, eta rumpaka asa keur dirina soranagan. Bahkan anu keur kapakan (patah hati), lamun manggih lagu anu rumpakana anu nyeuit-nyeuit kanyeri ati, sok terus dibulak balik, sabab asa lalakon dirina. Nyieun plesetan tina rumpaka lagu, geus biasa jadi mode, nyokot tina lagu-lagu nu popiler.
Dina dunya atikan, mere conto papatah atawa nerangkeun hiji masalah, leuwih gancang katarimana, mun make lagu anu make rumpaka. Sanajan panjang, biasana napel manjang dipiinget. Geura we pendidiken di pasantren, nyaritakeun babar nabi dugi ka pupusna, loba apal ku dilagukeun mah. Kitu deui sipat 20, atawa nataan ngaran poe dina basa Arab.
Rumpaka nu geus dalit jeung laguna, nu alusna bisa mere apresiasi ka para miarsana. Contona bae, aya kekecapan lawas anu umumna teu dipiterang hartina, jadi kahudang deui. Saperti misalna kecap wening, babat raweuy, jrrd. Sabalikna lamun manggih kecap nu salah larap, justru hese di robahna. Nu ngawihkeun daek teu daek kudu ngagugu, yen eta anu bener. Contona waktos Mang koko ngadamel lagu Pasundan Eksiganda. Maksud kecap eksiganda ku Mang Koko nyaeta lemah cai. Barang dipaluruh dina kamus, ternyata yen lemah cai didinya, hartina lemah cai jajahan Mataram.
Sambas nyanggi Manuk Dadali, lamun nitenan eusi rumpakana, manuk dadali teh jadi perlambang sakti Indonesia Jaya. Maksudna mah sarua jeung manuk garuda. Urang sadar yen manuk dadali mah leuwih leutik batan manuk garuda. Sanajan salah, anggeur we eta nu napakna.,
Uko nyieun lagu Maripi. Dikotektak hartina teu aya, barang ditanyakeun ka jinisna harti maripi, jawabna teh duka, da ukur kungsi ngadenge waktu kieur leutik. Judul lagu Budak Ceurik dina panambih tembang, ngagambarkeun rumaja nu keur kasmaran. Nu ngalagukeun tara ngamasalahkeu, nu penting dina lagu kitu kadengena. Hal saperti kieu bisa kapanggih dina lagu Dul Sumbang, anu nyebutkeun samak salambar dina lagu Pangandaran. Robahna tina imut jadi emut. (Imut malati, emut malati) Jati sarakan, jadi sarakan,teu honcewang, jadi ti honcewang. Aya deui rumpaka lagu, waktu caang bulan, anu dilingkung ku bentang baranang. Padahal keur caang bulan mah, bentang loba teu katingal. Raos we!
Pinilih
Ieu mah pamanggih pribadi, jadi sipatna subyektip pisan. Genahna rumpaka keur lagu, anu sederhana bae, kecapna ulah jalimet teuing, atawa nyastra teuing. Salian ngawirahma, oge genah mun murwakanti. Keur judulna, alusna mah anu pondok bae, sangkan gampil dipiinget. Tina judul kana eusi, karasa gampang diolahna jadi lagu. Keur nerangkeun leuwih tembres, sigana kudu aya para ahli sastra anu nyaliksik sacara halus, ngeunaan rumpaka lagu-lagu Sunda. Juru sanggi mah lolobana ngan ukur bisa nyaritakeun, kira-kira nu kitu nu genah dijieun lagu.
Dina tembang Sunda, sok sanajan cenah guguritan kenging Panghulu Hasan Mustopa teh kacida pisan luhung ajenna, tapi waktu diterapkeun kana lagu, karasana asa kurang awor bae. Babasaanana nyastra teuing. Aya dua hal anu jadi alesan, ka hiji hese disanggina, ka dua, dina jadina hese tepina kanu nembangkeunana, atawa masarakat. Mungkin hal ieu disababkeun oge, ku kurangna apresiasi juru sanggi kana ajen-inajen sastra.
Sacara pribadi kuring nyoba nyanggi sajak karya Ajip Rasidi tina kumpulan sajak Jante Arkidam. Lumayan ngesang, mana komo waktu rek direkam, katingalina produser rekaman deukeut-deukeut kana teu resepeun, sabab cenah nu kieu mah moal payu. Kusabab kitu nya nyieun patea sorangan, ku cara ngamodal sorangan, nu peuting si hese teu kabawa hees. Rumpakana sabisa-bisa nyieun sorangan. Laguna jadi ngagebay paranjang, sabab make istilah kawih tembang. (Katem) teu wudu seueur nu bendu.
Sanajan jaman ayeuna barudak geus biasa berciuman, tapi waktu eta kecap diterapkeun dina rumpaka lagu Sunda, karasa jadi kasar ngarihal. Kecap sejen nyaeta kecap randa atawa duda. Alusna mah, memang urang Sunda resep hal-hal anu cawokah, tapi waktu diterapkeun jadi rumpaka lagu, karasana aya kesan nu vulgar.
Naon hal anu diterapkeun dina bahasan ieu, dasarna loba ngahudang tina pangalama pribadi bae, tangtu bakal loba kakuranganana. Sebut we atuh, samentara mah ulah teu aya teuing, ngarah engkena ngarekahan diulik ku para ahli nu leuwih jembar deui. Hatur nuhun!
Pasir Hariring, 16 Mei 2007
Conto-conto rumpaka lagu
I
Diwangun ku 5 engang
Bar ampar-ampar
Panganten anyar
Wilujeng sumping
Restu kairing
II
Diwangun ku 6 engang
Putri citraresmi
Ti taman bihari
Lir kembang malati
Ligar dina ati
III
Diwangun ku 7 tungtung 5
Ampuh lungguh someah
Tara rucah awuntah
Resep cicing di imah
Babalik piker
IV
Diwangun ku 5, 7, 5, 8
Tina jandela
Urang silih kiceupan
Lemu paneuteup
Teuteup jeung geugeut marengan
Tambahan kecap anu ngawelas: Balakbak, conto sejena Imut malati, Anjeun, Potret Manehna, Sagagang Kembang Ros, Samuil Hipu, Tokecang, Bulan jeung bentang, jrrd.
Pasir Hariring, 23 Mei 2007


text:
“Wah, moal kaduga yeuh mawana, “ pikir Si Kabayan téh. Tuluy wé nangka téh ku Si Kabayan dipalidkeun ka walungan. Jung waé balik ti heula, da geus kolot ieuh!” ceuk Si Kabayan téh nyarita ka nangka.
Barang tepi ka imah, Si Kabayan ditanya ku mitohana.
“Kabayan, meunang ngala nangka téh?”
“Komo wé meunang mah, nya gedé nya kolot,” témbal Si Kabayan.
“Mana atuh ayeuna nangkana?” Mitohana nanya.
“Har, naha can datang kitu? Apan tadi téh dipalidkeun dititah balik ti heula, ceuk Si Kabayan téh.
“Ari manéh, na mana bodo-bodo teuing. Moal enya nangka bisa balik sorangan!” Mitoha Si Kabayan keuheuleun pisan.
“Wah nu bodo mah nangkana, kolot-kolot teu nyaho jalan balik,” ceuk Si Kabayan bari ngaléos.


text:
- TALAGA BAGENDITKu: R. Satjadibrata
11 Jul 2002 - 7:40 am
Di wewengkon Garut aya talaga nu ngaranna kawentar ka mana-mana, nyaeta Talaga Bagendit. Kacida kajojona the. Saban poe Ahad atawa poe pakanci. Ramena teh luar biasa. Ti nu deukeut ti nu jauh jelema teh munggah merul nu rek ngadon sukan-sukan, babakuna lalayaran.
Cek sasakala mah, cek dongeng nu sok didongengkeun deui eta Talaga Bagendit asal muasalna kieu:
Baheula, geus rebuan taun ka tukang, aya hiji randa beunghar katelah Nyi Endit. Ieu the saenyana mah nenehna, da ngaranna sajati mah Nyi Bagendit. Manehna the kacida pisan kumedna. Geus taya nu bireuk deui kana kakumedanana. Salian ti pakacar-pakacarna mah tara aya nu lar sup ka imahna. Estuning lain babasan eta mah nirup nyorangan the. Kajaba ti teu aya nu ngawawuhan, Nyi Endit the memang jalma nunggul pinang, geus teu kadang warga, hirup the estu nunggelis. Ari beungharna tea mah tetela. Beh kebonna beh sawahna, imahna ge panggedena di salembur eta mah. Turug-turug ngahaja mencilkeun maneh, ngababakan di tengah pasawahan, nu upluk-aplak. Maksudna teu aya lain, ku bawaning embung campur jeung babaturan, da sieun kasoro tea. Teu kitu mah atuh moal disebut medit.
Kacaturkeun keur usum panen. Di ditu di dieu ceuyah anu dibaruat. Ka sawah Nyi Endit oge rea nu gacong. Ari sarengse dibuat jeung sanggeus parena dikaleuitkeun, sakumaha tali paranti, Nyi Endit nyieun sedekah ngondang lebe jeung sawatara tatangga. Popolahna saniskara ku sorangan, teu aya nu ngabantuan. Barang geus tarapti, sakur nu mantuan ngakut tuluy diondang, ngariung tumpeng. Atuh nu ngariung the nepi ka aya ratusna, tapi sadia tumpengna teu sabaraha, nepi ngan sakoteap geus beres bari tingkaretap keneh.
Keur meujeuhna balakecrakan, solongkrong aya aki-aki bongkok nu nyampeurkeun. Ku pribumi teu ditarik teu ditakon, nya pok aki-aki waleh, yen teu kawawa ku lapar, sugan aya sih piwelas. Ana gantawang the Nyi Endit bet nyarekan, nyeklek-nyeklekkeun, pajarkeun the taya kaera, teu ngahutang gawe, menta bagean. Tungtungna nepi ka nundung, aki-aki dititah nyingkah. Cindekna mah geus lain picaritaeun.
Aki-aki indit bari jumarigjeug, bangun teu nangan. Memeh indit manehna ngomong kieu: "Sagala ge boh ka nu hade boh ka nu goring, moal taya wawalesna."
Ngomongna kitu teh kasaksianku sakur anu aya di dinya.
Sarengsena nu dalahar tuluy amit rek baralik. Kakara ge pating laleos, rug-reg ngarandeg, sabab aya nu tinggarero: "Caah! Caah!" cenah.
Henteu kanyahoan deui ti mana datangna cai, ngan leb bae pakarangan Nyi Endit the geus kakeueum/ Atuh kacida ributna, jalma-jalma geus teu inget ka diri batur, asal salamet dirina bae. Nyi Endit ge nya kitu, niat rek nyingkirkeun cai, tapi barang kaluar ti imahna, cai the nepi ka lir ombak laut tinggaruling ka palebah Nyi Endit. Imahna terus kakeueum meh laput.
Nyi Endit angkleung-angkleungan, bari satungtung bias mah teu weleh-weleh sasambat menta tulung. Tapi henteu kungsi lila jep bae jempe, sihoreng geus tikerelep. Imahna ge geus teu tembong. Sumawonna sawahna nu upluk-aplak geus aya di dasar cai. Lembur sakuriling bungking geus salin rupa jadi talaga, anu nepi ka ayeuna disebut Talaga Bagendit tea.
Sumber: LIMA ABAD SASTRA SUNDA (SEBUAH ANTOLOGI JILID 1)
Penerbit: GEGER SUNTEN - BANDUNG
Disarikan dari: Dongeng-dongeng Sasakala III


text:
Wah, anu resep kana olah raga volly siap siap maen yeuh, mun teu tiasa maen nya siap-siap wae nonton pertandingannana.heuheuy…
Nah, di Kabupaten Majalengka rek diayakeun pertandingan atanapi turnamen Bola Volly. Iraha cenah waktunya, waktuna teh ping 20 November dugi ka 13 Desember 2009. Tapi hnteu unggal dinten pertandingannana, waktuna ukur dinten Jumat, Sabtu, jeung minggu.
Nah, mun dinten Jumat sareng Sabtu mah acarana dimulai tabuh 13.00 dugi 18.00. pami Minggu ngawitan tabuh 10.00 enjing dugi tabuh 18.00 sonten. nah, nu resep nonton volly kahade tong katinggaleun nonton pertandingannana.
Oh enya, dimana cenah nonton na? Nah, pami simkuring ningali dina iklan nu di sisi jalan, di payunen SMK nu di Maja tea, acara pertandinganna dilaksanakeun di Aula Tunas Harapan, GOR Kecamatan Maja, Kabupaten Majalengka.
Sok ah, nu bade ngiring bertanding geura siap siap latihan heula.


text:
Amoxicillin
Amoxicillin (International Nonproprietary Name,INN) atawa amoxycillin (British Approved Name, BAN) nyaéta antibiotik spektrum sedeng nu digunakeun pikeun ngaleungitkeun inpeksi baktéri nu disababkeun ku mikroorganisme lemah. Biasana dijadikeun obat pilihan di antara obat-obat anu sakelas ku sabab leuwih hade diserepna, numutkeun administrasi oral, tinimbang antibiotik-antibiotik beta-lactam sejenna. Amoxicillin gampang ruksak jeung turun kaampuhannana lamun manggihan bakteri anu ngahasilkeun B-lactamase, sahingga bisa ditambahan asam clavulanic pikeun ngurangan kalemahannana. Ayeuna dipasarkeun ku GlaxoSmithKline kalayan mérek Amoxil.


text:
Sampurasun ... Rampes.
MANGYONO.com – REBO NYUNDA - Urang Sunda baheula boga kabiasaan neundeun paré di leuit, minangka sasadia'an dina nyanghareupan usum paceklik jeung keur kaperluan séjénna eta kabiasaan teh masih kénéh di paké ku Mang Yono tukang nulis di ieu blogg.
Taneuh anu subur ogé ngalantarankeun Provinsi Jawa Barat jadi leuit paré nasional. Tapi Mung saukur dongéngna ti nini aki. Ayeuna Leuit geus laleungit alatan hasil panén ti taun ka taun terus nyirorot siga heulang turun rék macok anak hayam, salian ti éta patanina mun réngsé panén téh sok langsung dijual waé ka bandar, pajar téh jeung meuli deungeun sangu.... Héhéhé. Posisisi Subang minangka leuit paré di Jawa Barat éstu kudu dipertahankeun ... Mun teu ku urang salaku rahayat Subang deuk kusaka dui coba ...
Sawatara waktu ka tukang, Presiden Joko Widodo méré intruksi ka sakabéh kapala daérah, sangkan ngahangkeutkeun deui swasembada pangan, anu ku pamaréntah baheula dijadikeun udagan dina Rencana Pembangunan Lima Tahun (Repelita).
Terima kasih atas kunjungan Anda di Blog Mang Yono,..... "Anda Berminat menulis di Blog Mang Yono?. Punya pengalaman unik, menarik, curahan hati. Kirimkan tulisan anda ke e-mail: blogmangyono@gmail.com atau Contact Us


text:
KEUR rame-ramena Perang Teluk, loba tentara asing nu kalibet perang, diantarana tentara ti Indonesia. Kabeneran eta soldadu teh bibit buitna ti Sumedang. Eta Soldadu diterjunkeun di tengah sagara keusik, barang jrut kana lemah kasampak aya tentara ti Afrika, awakna hideung pikagilaeun.
Eta tentara Afrika ngokangkeun bedilna ka soldadu Urang Sumedang, saterusna ngancam, “He..! ente kudu nurut kana kahayang kula, ente kudu metot suku onta, nepi ka bujur eta onta kadongkang ku ana, ana geus teu tahan, ana hanaang ku syahwat, sabab, geus dua taun ana teu papanggih jeung bikang, hayoh geuwat!”
Nyaritana teh bari sesentak tur ngamang-ngamang-ngamang bedil. Tumibana ka tentara urang, awakna ngahodhod, bujurna kokompodan, kusabab sieun, nya nurut kana kahayang si tentara Afrika tea. Kakara ge nepi ka tempat onta, teu kanyahoan aya nu terjun sasab, mangkaning pangawakanana awewe.
Ninggali keureut beungeutnamah moal salah eta awewe nu sial teh urang Amerika. Palangsiang, eta awewe pasti diperkosa ku si negro. Enya bae barang jrut, si awewe urang Amerika ditodong ku bedil ku si negro.
“Kabeneran, ana keur hanaang ku syahwat, kari-kari aya andika ka dieu, wayahna sagala kahayang kula kudu diturut ku andika, ngarti?”
Ngomongna sesentak, pikagilaeun. Si awewe urang Amerika katingali pias, ngomongna ngadegdeg.
“Ampun, kula sanggup nedunan kana kahayang andika, asal tong dipaehan bae,” ceuk eta mojang Amerika pasrah.
“Sukur, ayeuna geuwat bantuan tuh soldadu Indonesia, ti tatadi teu metu merod suku onta, sugan dibantu ku andikamah, eta suku onta bisa katarik, gancang! Kula geus teu tahan.”
“Dasar uteukna geus kana onta, aya mojang nu mencrang oge, tetep bae napsuna kana onta,” ceuk soldadu urang Sumedang bari kukulutus.***


text:
Urang Canada keur ngawadul,
"Usum salju di nagara kuring kacida tirisna. Tepikeun ka kudu masang alat pemanas dina awak sapi ambeh maranehna henteu ngahasilkeun es krim susu. "
"Ah, enteng atuh eta mah. Yeuh, usum panas di nagri kuring mah kacida panasna. Nepikeun ka kudu masang AC dina kandang hayam ambeh hayam bikangna henteu ngalurkeun endog kulubna! "
Produser : "Kumaha atuh urang mayarna nya, bisa bangkrut perusahaan".
Sutradara : "Kumaha pa, upami urang nganggo pélor enyaan ?"
GARUDA
Asan :"Puguh wéh reueus. Naon nyah pertimbangan jurina ?"
Adun :"Pesawat Garuda mah moal aya nu masangan bom waktu, lantaran jadwalna sering ngaco !"
Abah Téa.


text:
Atmosfir
Atmosfir nyaéta lapisan gas anu nutupan hiji planét, kaasup bumi, ti beungeut planét kasebut nepi ka jauh di luareun jomantara. Di bumi, atmosfir aya ti mimiti luhur 0 km di luhur beungeut taneuh, nepi ka kira 560 km ti luhur beungeut bumi. Atmosfir kasusun ku sababaraha lapisan, anu dingaranan nurutkeun fénomena anu lumangsung dina lapisan kasebut. Transisi antara lapisan anu hiji jeung anu séjén lumangsung natahap. Ulikan ngeunaan atmosfir mimitina dipigawé pikeun ngajawab masalah cuaca, fénomena méngkolna sinar panonpoé waktu medal sarta surup, sarta kulap-kelipna béntang. Ku nagunakeun parabot anu sénsitip anu dipasang di wahana luar jomantara, urang bisa meunangkeun kanyaho anu leuwih alus ngeunaan atmosfir katut fénomena-fénomena anu lumangsung di jerona.
Atmosfir Bumi diwangun ku nitrogén (78.17%) sarta oksigén (20.97%), jeung saeutik argon (0.9%), karbondioksida (robah-robah, tapi kira-kira 0.0357%), saab cai, sarta gas séjénna. Atmosfir nangtayungan kahirupan di bumi ku cara nyerep radiasi sinar ultraviolét ti panonpoé sarta ngurangkeun suhu ékstrim di antara beurang jeung peuting. 75% tina atmosfir aya dina 11 km ti beungeut planét.
Atmosfir henteu miboga wates nu dumadakan, tapi ngipisan saeutik-saeutik nurutkeun nambahna luhur, euweuh wates pasti antara atmosfir jeung jomantara luar.
Daptar eusi
Troposfir[édit | édit sumber]
Lapisan ieu aya dina tingkatan anu panghandapna, di mana campuran gas-gasna nyaéta anu paling idéal pikeun ngarojong kahirupan di bumi. Di lapisan ieu kahirupan ogé katangtayungan tina sundutan radiasi anu dipancarkeun ku obyék-obyék langit séjén. Dibandingkeun jeung lapisan atmosfir anu séjén, lapisan ieu téh anu pangipisna (kurang leuwih 15 kilométer ti beungeut taneuh). Dina jero lapisan ieu, ampir kabéh rupa cuaca, parobahan suhu anu dumadakan, angin sarta kalembaban anu karasa sapopoé lumangsung.
Luhurna anu panghandapna nyaéta bagian anu panghaneutna ti troposfir, alatan beungeut bumi nyerep radiasi panas ti panonpoé sarta ngirimkeun panasna kana hawa. Biasana, lamun luhurna nambahan, mangka suhu hawa baris ngurangan sacara mantep (steady), ti kira 17℃ nepi ka -52℃. Tapi topografi di beungeut bumi, kawas pagunungan sarta plato (dataran luhur) bisa ngabalukarkeun anomali dina gradién suhu kasebut.
Stratosfir[édit | édit sumber]
Parobahan sacara tatahap ti troposfir ka stratosfir dimimitian ti luhur kira 11 km. Suhu di lapisan stratosfir anu pangtiisna rélatif stabil sarta pohara tiis nyaéta -70o F atawa kira -57o C. Dina lapisan ieu angin anu niup pohara tarik lumangsung kalawan pola ngamalir anu nu tangtu. Awan luhur wanda cirrus sakapeung lumangsung dina lapisan pang handapna, tapi euweuh pola cuaca anu penting anu lumangsung dina lapisan ieu.
Ti bagian tengah stratosfir kaluhur, pola suhuna robah jadi beuki nambahan mangsa luhurna nambahan, alatan nambahanana lapisan nu ngandung konséntrasi ozon anu beuki réa. Lapisan ozon ieu nyerep radiasi sinar ultraviolét. Suhu dina lapisan ieu bisa ngahontal kira-kira 18o C dina luhur kira 40 km. Lapisan stratopause misahkeun stratosfir jeung lapisan saluhureunana.
Mésosfir[édit | édit sumber]
Kurang leuwih 25 mil atawa 40km diluhureun muka bumi aya lapisan transisi nuju lapisan mésosfir. Dina lapisan ieu, suhu balik turun sabot luhurna nambahan, nepi ka jadi kira -143o C di deukeut bagian luhur ti lapisan ieu, nyaéta kurang leuwih 81 km di luhur beungeut bumi. Suhu satiis ieu ngamungkinkeun kabentukna awan noctilucent, anu kawangun ku kristal és.
Térmosfir[édit | édit sumber]
Transisi ti mésosfir ka térmosfir dimimitian dina luhur kira 81 km. Dingaranan térmosfir alatan lumangsung kanaékan suhu anu cukup luhur dina lapisan ieu nyaéta kira-kira 1982o C. Parobahan ieu lumangsung alatan serepan radiasi sinar ultraviolét. Radiasi ieu ngabalukarkeun réaksi kimia ku kituna ngajadikeun lapisan boga muatan listrik anu dipikawanoh kalawan ngaran ionosfir, anu bisa mantulkeun gelombang radio. Saméméh mecenghulna jaman satelit, lapisan ieu kapaké pikeun mantuan mancarkan gelombang radio jarak jauh.
Fénomena aurora anu dipikawanoh ogé kalayan ngaran cahaya kalér atawa cahaya kidul lumangsung di ieu lapisan.
Éksosfir[édit | édit sumber]
Ayana pantulan cahaya panonpoé anu dipantulkeun ku partikel lebu météoritik. Cahaya panonpoé anu dipantulkeun kasebut ogé disebut minangka cahaya Zodiakal
Komposisi atmosfir bumi[édit | édit sumber]
Atmosfir kasusun ku:
- Nitrogén (N_2, 78 \%)
- Oksigén (O_2, 21 \%)
- Argon (Ar, 1 \%)
- Cai (H_2O, 0-7 \%)
- Ozon (O, 0-0.01 \%)
- Karbondioksida (CO_2, 0.01-0.1 \%)


text:
Jejer Buku : Panganten
Penulis : Deden Abdul Aziz
Padamel : Kiblat
Jumlah kaca : 107 kaca
Tanggal Terbit : Agustus 2003
Novel anu di jieun ku Deden Abdul Aziz magrupakeun novel rumaja. Basa nu di anggo dina novel ieu ngagunakeun basa nu kirang sae, soalna kirang di pikangarti jeung loba basa nu kasarna, tapi lamun terus di baca lalaunan ge bakal ngarti. Sanajan basana kirang sae, tapi eusi sareng maksudna mah sae, nyaritakeun karirupan rumaja dimana kahirupan rumaja nu bebas nu bisa jadi enteung kanggo rumaja kiwari, nu teu kedah di turutan ku rumaja kiwari.
Novel ieu nyaritakeun krisis jiwa anu karandapan ku kaum rumaja. Di caritakeun Rinrin, nyaeta tokoh utama jeung kabogohna nu ngarana Gumilang nu sok di sebat Iyang, ngan Gumilang maot saengges nyebutkeun hayang kawin. Hari hari Rinrin jadi sepi saengges si Iyang maot, jeung ngarasa leungiteun. Terus lanjut jeung si Ben, nyaeta babaturan kontrakanna Iyang, tapi teu lana. Terus dalit jeung suminar anu pada- pada resep ka partenon ngan ukur ngalamun jeung ngaroko. Tapi Suminar alias Lisa Kudrow oge maot saenggeus nyebutkeun hayang kawin. Tapi maotna teh ku lantaran Suminar hamil, terus ngagugurkeun kandunganna da teu aya bapana eta budak teh. Akhirna Rinrin ge da hayang kawin nggan teu apal jeung saha. Ngan kahayangna kawin teu bisa kalaksanakeun.
Jadi novel ieu mangrupi novel nu sae di baca kanggo pelajaran nu teu kedah di tiru, ngga saukur gambaran kahirupan bebas rumaja ayeuna. Maksud dina novel ieu teh ngagaduhan maksad anu sae.


text:
Gariswanci sajarah Islam abad ka-9
Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Gariswanci sajarah Islam abad ka-9 (801 - 900) (184 SH - 288 H)[édit | édit sumber]
- 803: Runtuhna Barmakids. Éksekusi Jafar Barmki.
- 805: Ngalawan Byzantines. Nalukkeun pulo Rhodes jeung Siprus.
- 809: Pupusna Harun ar-Rasyid, digentos ku al-Amin.
- 810: Muhammad at-Taqi, Imam ka-9 Siah lahir.
- 811: Perang Rayy di Pérsia.
- 814: Perang sipil antara Amin jeung al-Ma'mun. Amin tiwas sarta Ma'mun janten khalifah.
- 815: Baruntakna Siah ku Ibn Tuba Tabs.
- 816: Baruntakna Siah di Mekah; Harsama ngeureunkeun pemberontakan. Di Spanyol Umayyah nyomot pulo Corsica.
- 817: Harsama tiwas.
- 818: Ali ar Rida diracun di Mashhad. Muhammad at Taqi janten Imam. Umayyah di Spanyol meunangkeun pulo Ibiza, Majorca, jeung Sardinia.
- 820: Tahir ibn Husayn ngadegkeun pamaréntahan Tahiriyah di Khurasan.
- 822: Pupusna al-Hakam I di Spanyol; ngangkat Abd-ar-rahman II.
- 823: Pupusna Tahir di Khurasan. Diangkat sarta léngsérna Talha. Diangkatna Abdullah bin Tahir.
- 827: Ali al Hadi, Imamka-10 Siah lahir. Ma'mun ngumumkeun kayakinan Mu'tazili minangka ageman nagara.
- 833: Pupusna Ma'mun. Diangkatna al-Mutasim.
- 835: Muhammad at Taqi diracun. Ali al Hadi janten Imam.
- 836: Mutasim ngalihkeun puseur nagara ka Samarra.
- 837: Pemberontakan Jats.
- 838: Pemberontakan Babak di Azarbaijan diteken.
- 839: Pemberontakan Maziar di Tabaristan. Muslim nalukkeun Itali Kidul. Ngarebut kota Messina di Sisilia.
- 842: Pupusna Mutasim, diangkatna al-Wathiq.
- 843: Pemberontakan Arab.
- 846: Hasan al Askari, Imam ka-11 Siah lahir.
- 847: Pupusna Wathiq, diangkatna al-Mutawakkil.
- 850: Mutawakkil mulihkeun kaortodokan.
- 849: Pupusna pamaréntah Tahiriyah Abdullah bin Tahir; diangkatna Tahir II.
- 852: Pupusna Abd-ar-rahman II ti Spanyol; diangkatna Muhammad I.
- 856: Umar bin Abdul Aziz ngadegkeun pamaréntahan Habbariyah di Sind.
- 858: Mutawakkil ngadegkeun kota Jafariyah.
- 860: Ahmad ngadegkeun pamaréntahan Samaniyah di Transoxiana.
- 861: Dipaténina khalifah Abbasiyah Mutawakkil; diangkatna al-Muntasir.
- 862: Muntasir diracun pati; diangkatna al-Musta'in.
- 864: Nagara Zaidi diadegkeun di Tabaristan ku Hasan bin Zaid.
- 866: Musta'in angkat ti Samarra, léngsér tur digentos ku al-Mu'tazz.
- 867: Ya'qub bin Laith as-Saffar ngadegkeun pamaréntahan Saffariyah di Sistan.
- 868: Ali al Hadi diracun. Hasan al Askari janten Imam. Muhammad al Mahdi, Imam terahir Siah lahir. Ahmad bin Tulun ngadegkeun pamaréntahan Tuluniyah di Mesir.
- 869: Khalifah Abbasiyah Mu'tazz diléngsérkeun, pupusna sarta diangkatna al-Muhtadi.
- 870: Pemberontakan Turki ngalawan Muhtadi, pupusna sarta diangkatna al-Mu'tamid.
- 873: Pamaréntahan Tahiriyah pareum.
- 874: Hasan al Askari diracun. Muhammad al Mahdi janten Imam. Lajeng anjeunna disumputkeun, numutkeun kapercayaan Siah. Nepi ka taun 939 mung 4 jalmi nu tiasa komunikasi sareng anjeunna. Pemberontakan Zanj di Irak Kidul. Pupun pamaréntah Samaniyah Ahmad, diangkatna Nasr I.
- 877: Pupusna Ya'qub bin Laith as-Saffar di Sistan, diangkatna Amr bin Layth.
- 885: Pupusna Ahmad bin Tulun di Mesir, diangkatna Khamar-wiyiah.
- 886: Pupusna Muhammad I pamingpin Umayyah di Spanyol, diangkatna al-Mundhir. Pupusna Abdullah bin Umar pamingpin Habbari di Sind.
- 888: Pupusna Mundhir pamingpin Umayyah di Spanyol, diangkatna Abdallah ibn Muhammad.
- 891: Nagara Qarmatian diadegkeun di Bahrain.
- 892: Khalifah Abbasiyah Mu'tamid pupus. al-Mu'tadid janten khalifah. Pupusna pamingpin Samaniyah Nasr, diangkatna Ismail I.
- 894: Rustamiyah janten pangikut Spanyol.
- 896: Pupusna pamingpin Tuluniyah Khamarwiyiah; diangkatna Abul Asakir Jaish.
- 897: Tiwasna Abul Asakir Jaish; diangkatna Abu Musa Harun.
- 898: Qarmatians nyerang Basrah.


text:
Perepet Jengkol Jajahean.
ReboNyunda - Hayu urang maen perepet jengkol!. Ieu kaulinan di maenkeun ku paling saeutikna dua urang ku cara nyieun lingkaran bari suku katuhu atawa suku kenca dikaitkeun jeung baturna.
Perepet jengkol nya eta kawih kaulinan barudak lalaki atawa awewe tilu urang atawa leuwih, nyarekelan leungeun bari patukang-tukang sewang-sewangan, suku katuhu atawa kencana diangkat tuluy bitisna dianyamkeun atawa lamun cara tali mah ditalikeun sukuna kanu sejenna nepi ka pageuh jeung teu bisa lesot deui muringkel jiga anyaman samak.
Tuluy sanggeus pageuh, leungeun barudak sewang-sewangan dileupaskeun tuluy laluncatan muter ka beulah kenca atawa ka beulah katuhu bari kekeprok nurutkeun wirahma lagu Perepet jengkol. Kitu satuluyna, biasana dilakukeun ku sababaraha kelompok boh tilu kelompok atawa opat kelompok salobana pikeun lomba atawa pasanggiri anu tangtu dina hal kaulinan barudak anu eleh biasana kudu turut ka nu meunang jeung dibere hukuman saluyu jeung pamenta nu meunang, lamun teu nurut biasana sok disurakan atawa digugurkeun tina kaulinan, ulah miluan deui nepi ka nurutna, biasana budak anu sok ambekan jeung pundungan nu tara nurut teh, tapi dina maenna mah sok aya wae nu pundungan teh ngan ari ngaran budak mah pundungna ge sok sakeudeung tara lila, asal ulin sok teu weleh akur deui.
Kieu kawihna:
"Perepet jengkol jajahean, kadempet kohkol jejeretean."
Terima kasih atas kunjungan Anda di Blog Mang Yono,.....
"Anda Berminat menulis di Blog Mang Yono?. Punya pengalaman unik, menarik, curahan hati. Kirimkan tulisan anda ke e-mail: blogmangyono@gmail.com atau Contact Us


text:
Walirang
Walirang mangrupa unsur kimia nu dina tabel periodik lambangna S (sulfur) jeung nomer atom 16; nonlogam multivalén nu jumlahna di alam kawilang loba, tanpa rasa, sarta tanpa bau. Dina bentuk alami, walirang mangrupa padetan kristalin warna konéng, minangka unsur murni atawa minangka mineral sulfida atawa sulfat. Walirang mangrupa unsur ésénsial pikeun kahirupan, sarta aya dina dua rupa asam amino ésénsial. Mangpaat komersilna di antarana pikeun pupuk, mesiu, korék api, inséktisida, jeung fungisida.
Ciri penting[édit | édit sumber]
Dina hawa rohangan, walirang téh padetan warna konéng-caang. Najan walirang téh kawentar ku bauna - kawas bau endog kacingcalang - asal sabenerna mah tina hidrogén sulfida (H2S); walirang unsur mah euweuh bauan. Mun diduruk, bakal ngahasilkeun sulfur dioksida, sahingga seuneuna bulao. Walirang teu leyur dina cai, tapi leyur dina karbon disulfida. Wilangan oksidasi walirang biasana −2, +2, +4 jeung +6. Walirang bisa ngabentuk sanyawaan nu stabil jeung unsur naon waé, iwal gas mulya.
Dina ujud padet, walirang téh tadina mah bentukna makuta siklik molekul S8. Tapi, di sagigireun S8, walirang boga sababaraha alotrop. Mun hiji atomna leungit, jadi S7 nu ngajadikeun kelir konéng walirang. Sabalikna, tatanggana nu leuwih hampang, oksigén, nu penting mah ngan aya dua bentuk: O2 jeung O3. Selenium, analog walirang nu leuwih beurat, bisa ogé ngabentuk cingcin, tapi leuwih mindeng kapanggih dina ujud ranté polimér.
Kristalografi walirang mah kompléks, sabab alotrop walirang kabentuk gumantung kana kaayaan anu husus. Struktur kristalna béda-béda, tapi nu ilahar mah S8 rombik jeung monoklinik.
Nu jadi ciri walirang, nyaéta viskositas walirang lééh nu teu cara cairan séjén: naék nuturkeun hawa alatan kabentukna ranté polimér. Tapi, mun geus nepi kana temperatur nu cukup mah, viskositasna téh nyirorot, sabab aya cukup énérgi nu bisa dipaké pikeun megatkeun ranté polimérna.
Walirang amorp atawa "plastik" bisa dihasilkeun ku cara niiskeun kalawan gancang waliran lééh. Kristalografi sinar X nunjukkeun yén bentuk amorp mibanda struktur héliks nu diwangun ku dalapan atom per kurilingna. Bentuk ieu métastabil dina hawa rohangan, tapi lila-lila bakal balik deui jadi bentuk kristalin. Prosés ieu lumangsung dina jangka sababaraha jam nepi ka sababaraha poé, tapi mun dikatalisan mah bisa leuwih gancang.
Mangpaat[édit | édit sumber]
Walirang loba mangpaatna dina aplikasi industri. Turunan utamana, asam sulfat (H2SO4), walirang kaasup unsur penting pikeun bahan baku utama di industri.
Walirang paling loba dipaké dina produksi asam sulpat, sabab asam sulpat ieu penting pisan pikeun rupa-rupa industri, sahingga konsumsi bahan kimia ieu bisa jadi ukuran kamekaran industri di hiji nagara.
Walirang ogé dipaké dina batré, detergén, vulkanisasi karét, fungisida, jeung pabrik pupuk pospat. Sulpit dipaké pikeun ngabodaskeun kertas jeung minangka pangawét anggur jeung bungbuahan nu digaringkeun. ku sabab watekna nu bisa kaduruk, walirang ogé dipaké dina korék api, mesiu, jeung 'pemadam kebakaran'. Natrium atawa amonium tiosulpat dipaké minangka panyampur pikeun nyitak poto. Magnésium sulpat, dipaké dina rupa-rupa kagiatan, di antarana minangka tambahan asupan magnésium pikeun pepelakan.
Ahir 1700-an, tukang mébel migunakeun walirang lééh pikeun ngahasilkeun inlay hiasan dina karyana. Tapi, ku sabab nalika walirang dilééhkeun téh ngahasilkeun sulfur dioksida, kamonésan ieu ditaringgalkeun.
Peran biologis[édit | édit sumber]
Asam amino sistéin jeung métionin ngandung walirang, nya kitu ogé polipéptida, protéin, jeung énzim nu ngandung asam amino ieu. Hal ieu nunjukkeun yén walirang téh mangrupa komponén penting pikeun sakabéh sél hirup. Beungkeut disulfida antarpolipéptida penting pisan pikeun ngabentuk struktur protéin.
Baca ogé[édit | édit sumber]
- Daur walirang
- Beungkeut disulfida
- Sulfonium S+, S+R3
Rujukan[édit | édit sumber]
- Sulfur, Wikipédia édisi basa Inggris (11 April 2006)
- Los Alamos National Laboratory – Sulfur
- R. Steudel (éd.). 2003. Elemental Sulfur and Sulfur-Rich Compounds. Topics in Current Chemistry (230 & 231). Springer, Berlin.


text:
Selasa, 03 September 2013
Artikel Basa Sunda Seni Tari
Do you like this story?
Ronggéng Gunung nyaéta kasenian has Ciamis anu biasa digelar di buruan imah nalika aya anu hajat kawinan, sunatan, atawa samalah di huma, kebon, upamana nalika dibutuhkeun pikeun upacara ngawuluku atawa melak paré. Durasi pamentasan Ronggéng Gunung biasana kaitung lila, kalan-kalan kakara réngsé nalika waktu maju ka subuh.
Jalma anu kagabung dina kelompok kasenian Ronggéng Gunung biasana antara genep tepi ka 10 urang, sanajan kitu osok ogé silitukeun atawa siliinjeum pamaén ti kelompok nu lian. Biasana siliinjeum pamaén téh pikeun meunangkeun sindén lulugu, nyaéta awéwé anu umurna geus kolot, tapi hadé dina ngawihna. Manéhna boga pancén midangkeun lagu-lagu nu geus ditangtukeun anu teu bisa dipidangkeun ku sindén séjén biasa. Waditra anu digunakeun pikeun mirig tari Ronggéng Gunung nyaéta ktuk tilu siki, goong, jeung gendang.
Pikeun jadi ronggéng dina jaman baheula henteu gampang kawas ayeuna. Rupaning sarat kudu dicumponan di antarana pangawakan kudu hadé, puasa 40 poé anu bukana téh ukur ngadahar cau raja dua siki. Latihan napas pikeun ngahadéan sora, raga, jeung rohani, tur diaping ku ahlina. Lian ti éta, umumna ronggéng kudu taat kana aturan teu meunang waka kawin, ku sabab kitu ronggéng téh kudu lanjang atawa randa.
Kamekaran Ronggéng Gunung dina période 1904 tepi ka 1945 loba ngésér ajén-ajénna. Upamana, cara ngahormat anu asalna mah neueulkeun leungeun kana dada diganti ku sasalaman. Tungtungna cara sasalaman ieu loba disalahgunakeun, lalaki anu ngigelan ronggéng lain wungkul sasalaman tapi ogé tepi ka nyium, ngaragap babagian awak séjénna, samalah kalan-kalan ronggéng dibawa ka tempat suni. Ku sabab teu saluyu jeung adat-istiadat, dina taun 1948 kasenian Ronggéng Gunung dilarang minton hareupeun umum. Kakara dina taun 1950 kasenian Ronggéng Gunung dihirupkeun deui kalawan aya parobahan, boh dina ibingna, boh dina organisasina, nepi ka kamungkinan timbulna hal-hal négatif bisa dicegah. Pikeun nyegah pandangan négatif ngeunaan Ronggéng Gunung ieu, dilarapkeun aturan-aturan anu ngalarang ayana kontak fisik langsung antara ronggéng jeung nu ngigelanana. Sawatara adegan anu bisa ngajurus kana laku négatif saperti nyium atawa ngaragap ronggéng dilarang sama sakali. Aturan ieu téh diayakeun sangkan teu aya anggapan masarakat yén ronggéng idéntik jeung awéwé purah ngagoda lalaki.
SISINGAAN
Sisingaan mangrupa atraksi kasenian tradisional urang sunda anu pidanganganana ku cara merenahkeun budak sapasang luhureun sisingaan (singa jijieunan) anu dibarengan ku opat penari,maké iringan tarompét jeung kendang. Sisingaan mangrupa pintonan anu atraktif jeung ngahibur panongtonna. Seni has budaya Sunda ieu ayana di Kabupaten Subang provinsi Jawa Barat[1]. Sisingaan mangrupa seni pintonan rakyat Subang anu masih aya nepi ka kiwari. Sisingaan biasana ditanggap dina acara husus, kayaning penyambutan tamu agung, dina raraga poé kamerdikaan, acara syukuran jeung hajatan warga, jeung dina acara nyunatan. Dina atraksi sisingaan abrug atawa singa buhun, hiasan singa dijieun tina rangkéyan daun pinus anu ditambahan keretas, motifna payung jeung hiasan, tapi dina sisingaan modéren atawa pergosi maké bonéka singa anu nyeplés jeung aslina. Nalika tampil euweuh bébédaan anu atra antara sisingaan modern jeung sisingaan tradisional. Gerakan jeung atraksi nu ngangkat singa, mintonkeun gerakan anu méh sarua. Pintonan sisingaan dibarengan ku sora tarompét jeung kendang jiga musik pencak silat. Sapasang budak leutik anu maké baju adat sunda ditaékkeun kana sapasang sisingaan anu diangkat ku opat penari (hiji singa digotong ku opatan).Gerakan-gerakan jiga jurus silat dipintonkeun bari diseselan ku jaipongan, tarian has Jawa Barat. Baheula pamaén sisingaan téh dalapan urang lalaki anu ngagotong bonéka singa dibarengan ku saurang pamingpin kelompok, sababaraha urang pamaén waditra jeung dua urang nu maénkeun jajangkungan. Atraksi sisingaan ngahijikeun tilu unsur seni anu utama nyaéta gerak tari atawa pencak silat jeung jaipongan, seni sora gamelan kendang jeung gong, sarta seni busana anu dipaké ku para pamaénna. Para pamaén sisingaan mintonkeun akrobat jeung tarian anu atraktif, rupa-rupa gerakan ieu nyieun warga anu ningali pintonan ngarsa kahibur[. Di tengah zaman modérnisasi jeung ayana budaya asing anu asup, sisingaan angger bisa lumaku nepi ka kiwari minangka pintonan rakyat di daérah Subang, Jawa Barat. Simbolisasi budak anu diuk luhureun singa salaku réfléksi perjoangan pembebasan Nasional pikeun ngéléhkeun kakuatan impérialis sarta kompradorna di jero nagri.
KUDA RENGGONG
Cara midangkeunnana nyaéta, hiji kuda atawa leuwih dihias warna-warni, budak sunat ditaékkeun ka luhur tonggong kuda kasebut, budak sunat kasebut dihias kawas Raja atawa Satria, bisa ogé nurun pakéan para Dalem baheula, maké bendo, takwa jeung maké lawon sarta selop.
Di hareupeun rombongan Kuda Renggong aya saurang Pelatuk, nyaéta saiah saurang pamaén Kuda Renggong, anu metak minangka panunjuk jalan sarta pupuhu koordinator iring-iringan kasebut.
Tatabeuhanana mangrupa kendang badag, goong, tarompet, genjring atawa terbang gede atawa dulag, malahan sok dibarengan ku sinden sarta nu ngaribing, lalaki jeung awéwé. Arak-arakan kasebut leumpang nurutkeun arah anu geus ditangtukeun saméméhna.
Kuda Renggongnya meta kawas nu ngibing, alatan geus kalatih sarta biasa ngadéngé tatabeuhan. Gerakanana sawirahma jeung sora anu dimaenkeun. Lamun wirahmana laun, Kuda Renggong baris metakeun awakna kalawan laun ogé, kitu ogé lamun wirahmana gancang Kuda Renggong baris metakeun awakna kalawan gancang ogé
Gerakanana sajaba gerakan suku kuda anu ejrag-ejragan, hulu Kuda Renggong ogé milu ungut-unggutan. Di hareupeun atawa di sisieun Kuda Renggong aya sawatara urang nu ngibing, boh ti rombongan Kuda Renggongna sorangan boh ti para panongton atawa baraya anu boga hajatan. Maranéhanana galumbira milu joged atawa ngibing sabisa-bisa, sarta hal ieu pisan anu nambahan ramena pintonan Kuda Renggong.
This post was written by: Franklin Manuel
Franklin Manuel is a professional blogger, web designer and front end web developer. Follow him on Twitter


text:
Sanyawa organik
Sanyawa organik nyaéta golongan besar sanyawa kimia nu molekulna ngandung karbon, iwal karbida, karbonat, jeung oksida karbon. Studi ngeunaan sanyawaan organik disebut kimia organik. Loba di antara sanyawaan organik, kawas protéin, lemak, jeung karbohidrat, mangrupakeun komponén penting dina biokimia.
Di antara sababaraha golongan sanyawaan organik nyaéta sanyawa alifatik, ranté karbon nu bisa dirubah gugus fungsina; hidrokarbon aromatik, sanyawaan nu ngandung paling henteu hiji cingcin bénzéna; sanyawa hétérosiklik nu ngawengku atom-atom nonkarbon dina struktur cingcinna; jeung polimér, molekul ranté panjang gugus ngulang.
Pangbéda antara kimia organik jeung anorganik nyaéta aya/henteuna beungkeut karbon-hidrogén. Sahingga, asam karbonat kaasup anorganik, sedengkeun asam format, asam lemak munggaran, organik.
Ngaran "organik" nujul kana sajarahna, dina abad ka-19, nu dipercaya yén sanyawa organik ngan bisa disintésis dina awak organisme dina vis vitalis - "life-force".
Lolobana sanyawaan kimia murni dijieun sacara artifisial.
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Kimia organik
- Daptar sanyawa organik
- Daptar sanyawa--daptar sadaya sanyawa nu geus aya di Wikipedia.


text:
Universitas Indonesia
Universitas Indonesia atawa mindeng disingkat UI nyaéta salah sahiji paguron luhur nagri di Indonésia anu mangrupa universitas pangkolotna di Indonésia, anu resmi diadegkeun dina taun 1946 kalawan ngaran "Universiteit van Indonesië".
Dina tanggal 26 Désémber 2000, pamaréntah Républik Indonésia ngesahkeun status otonomi UI dumasar kana PP No. 152. Kiwari, UI keur aya dina mangsa transisi nuju ka universitas nagri anu otonom.
Universitas Indonesia dipingpin ku saurang Réktor. Réktor UI saprak 17 Méi 2013 nyaéta Prof. Dr. Ir. Muhammad Anis, M. Met..
Daptar eusi
Sajarah[édit | édit sumber]
Sajarah Universitas Indonesia bisa disusud saprak taun 1851. Mangsa harita, pamaréntah kolonial Walanda ngadegkeun hiji sakola anu boga tujuan pikeun ngahasilkeun asisten dokter tambahan. Murid di sakola ieu meunangkeun palatihan kadokteran salila dua taun. Lulusanana dibéré sértipikat pikeun ngalakonan perawatan tingkat dasar sarta meunangkeun gelar Dokter Jawa (Javanese Doctor), boga gelar kitu alatan dokter ieu ngan dibéré idin pikeun muka prakték di wewengkon Hindia Walanda, utamana di pulo Jawa. Dina taun 1864, program atikan kasebut ditambah waktuna jadi tilu taun, sarta dina taun 1875 jadi 7 taun. Gelar anu dibikeun ogé robah jadi Dokter Médis (Medical Doctor)
Dina taun 1898, pamaréntah kolonial ngadegkeun sakola anyar pikeun ngalatih tanaga médis, nyaéta STOVIA (School tot Opleiding von Indische Artsen). Atikan di STOVIA lumangsung salila 9 taun: 3 taun satingkat SMP, tilu taun satingkat SMA, sarta tilu taun séjénna satingkat Diploma. Réa lulusan STOVIA anu saterusna boga andil penting dina pergerakan kamerdikaan Indonésia.
Dina taun 1924 pamaréntah kolonial ngadegkeun RHS (Rechts Hogeschool) anu boga tujuan pikeun nyumponan tanaga administrasi sipil tingkat rendahan. RHS ieu pisan anu jadi cikal-bakal Fakultas Hukum UI. Dina taun 1927 pamaréntahan kolonial ngarobah status sarta ngaran STOVIA jadi GHS (Geneeskundige Hogeschool). Gedong atikan sarta palatihan kadokteran anu dipaké GHS jadi gedong Fakultas Kedokteran UI ayeuna. Réa alumni GHS anu saterusna boga andil gedé dina ngadegkeun Universitas Indonésia.
Sanggeus kamerdikaan Indonésia dideklarasikan dina tanggal 17 Agustus 1945, Badan Pendidikan Tinggi Indonesia (BPTRI) diadegkeun di Jakarta. BPTRI ngabogaan tilu fakultas, nyaéta Kadokteran jeung Farmasi, Sastra, sarta Hukum. Dina taun anu sarua, institusi ieu hasil ngaluluskeun 90 jelema salaku dokter. Sabot soldadu kolonial Walanda ngawasa Jakarta dina tungtung taun 1945, BPTRI dipindahkan ka Klatén, Surakarta, Yogyakarta, Surabaya, sarta Malang. Dina tanggal 21 Juni 1946 NICA ngadegkeun hiji Nood Universiteit atawa Universitas Samentara di Jakarta. Dina tanggal 21 Maret 1947, ngaran Nood Universiteit diganti jadi Universiteit van Indonesie (UVI). Ahirna, sanggeus Jakarta hasil direbut deui, pamaréntah mulangkeun BPTRI ka Jakarta sarta ngagabungkeunana jeung Universiteit van Indonesie, sarta dibéré ngaran anyar Universiteit Indonésia (UI).
UI sacara resmi mitembeyan kagiatanana dina ping 2 Pebruari 1950 kalawan présidén (ayeuna disebut réktor) kahijina nyaéta Ir. R.P Soerachman Tjokroadisoerio. Kantor Présidén Universiteit Indonesia awal mulana dumuk di Jakarta, persisina di gedong Fakultas Kedokteran di Jl. Salemba Raya no. 6, satuluyna dipindahkeun ka salah sahiji wangunan urut pabrik madat di Jl. Samlemba Raya no. 4, Jakarta. Tanggal 2 Pebruari 1950 saterusna dijadikeun poé kalahiran Universitas Indonesia.
Mimitina, UI ngabogaan 9 fakultas sarta 3 lembaga anu sumebar di lima dayeuh, nyaéta Fakulteit Kedokteran, Fakulteit Ilmu Hukum dan Ilmu Pengetahuan Masyarakat, sarta Fakulteit Sastra dan Filsafat di Jakarta; Fakulteit Ilmu Alam dan Ilmu Pasti, Fakulteit Ilmu Pengetahuan Teknik, jeung Lembaga Pendidikan Guru Menggambar di Bandung; Fakulteit Pertanian jeung Fakulteit Kedokteran Hewan di Bogor; Fakulteit Ekonomi di Makassar; Fakulteit Kedokteran jeung Lembaga Kedokteran Gigi di Surabaya.
Dina taun 1955, Undang-undang No. 10 ngeunaan pengobahan kecap universiteit, universitet, jeung universitit disahkeun, ku kituna saprak harita Universiteit Indonesia sacara resmi dirobah ngaranna jadi Universitas Indonesia.
Lambat laun fakultas-fakultas anu aya di daérah misahkeun diri nyieun lambaga atikan anu mandiri. Dina tanggal 2 Maret 1959 Fakultas Teknik jeung Fakultas Ilmu Pengetahuan Alam di Bandung kabentuk sarta mekar jadi Institut Teknologi Bandung. Satuluyna dina tanggal 1 Séptémber 1963 Fakultas Pertanian sarta Fakultas Kedokteran Hewan UI misahkeun diri ogé jadi Institut Pertanian Bogor (IPB) anu kiwari jadi paguron luhur widang tatanén nu kasohor dina dunya internasional. Fakultas di Surabaya jadi Universitas Airlangga sarta nu di Makassar jadi Universitas Hasanuddin. Dina taun 1964 Fakultas Keguruan dan Ilmu Pendidikan jadi Institut Keguruan dan Ilmu Pendidikan (IKIP) Jakarta sarta kiwari robah jadi Universitas Negeri Jakarta.
Sabot Orde BAru dimimitian dina taun 1966, pamaréntah nunjuk sawatara guru besar UI pikeun nyicingan kalungguhan menteri kalayan tujuan pikeun nyéhatkeun deui kaayaan ékonomi nasional. Saprak harita, UI sacara konstan geus méré kontribusi nu nyata dina usaha-usaha pamaréntah pikeun ngahontal kamakmuran nasional.
Dina tanggal 26 Désémber 2000 ngaliwatan Aturan Pamaréntah RI Nomer 152 taun 2000, UI ditetepkeun salaku paguron luhur nagri mandiri nu boga status Badan Hukum Milik Negara (BHMN). Dina status kasebut, UI wajib leuwih ngahareupkeun unjuk gawé dina ngokolakeun hiji universitas publik kalawan prinsip-prinsip éfisiensi, éféktivitas, akuntabilitas, sarta transparansi.
Kampus[édit | édit sumber]
Salémba[édit | édit sumber]
Kampus Salémba perenahna di wewengkon Salémba, Jakarta Pusat Péta Kampus Salémba bisa ditempo di dieu [1].. Fakultas anu aya di kampus ieu téh Fakultas Kadokteran, Kadokteran Huntu, sarta sawatara program pascasarjana, program Éksténsi sarta Magister Manajemén Fakultas Ékonomi, sarta laboratorium Fakultas Téknik.
Dépok[édit | édit sumber]
Kampus Depok, perenahna di Dépok, Jawa Kulon Péta Kampus Dépok bisa ditempo di dieu [2]., diwangun dina pertengahan taun 1980-an pikeun nampung modérnisasi universitas. Ayeuna, Kampus Dépok mangrupa kampus utama Universitas Indonesia. Kalolobaan fakultas di UI (MIPA, Téknik, Psikologi, Hukum, Ékonomi, Élmu Sosial sarta Élmu Pulitik, Élmu Komputer, Kaséhatan Masarakat, Élmu Kaperawatan) aya di dieu. Kampus Dépok diliwatan ku rél karéta Jakarta-Bogor ku kituna mahasiswa meunangkeun kamudah dina hal angkutan.
Pabukon Pusat Universitas ogé perenahna di dieu. Sajaba ti éta aya ogé sagala rupa fasilitas séjén kawas Puseur Administrasi Universitas, Puseur Kagiatan Mahasiswa, gimnasium, stadion, lapang hoki, pamondokan (Wisma Makara), agén perjalanan Makara Tour & Travel, sarta asrama.
Program Studi[édit | édit sumber]
Program studi di UI dikokolakeun ku 12 fakultas sarta 1 program pascasarjana. Fakultas-fakultas kasebut nyaéta:
Lambang[édit | édit sumber]
Lambang Universitas Indonesia diwangun ku dua unsur, nyaéta tangkal jeung rangrang, sarta makara. Ideu dasar wangun lambang Universitas Indonesia nyaéta kala-makara. Kala nyaéta kakuatan ti luhur (Panonpoé), samentara makara nyaéta kakuatan ti handap (Bumi). Dua kakuatan éta saterusna digalokeun sarta distilir ku Sumaxtono nu ngaran aslina nyaéta Sumartono, mahasiswa Angkatan 1951 Seni Rupa Fakulteit Teknik Universiteit Indonesia, jadi makara anu ngalambangkeun Universitas Indonésia anu élmu sarta karyana sumebar ka sagala juru.
Harti lambang Universitas Indonesia nyaéta kieu:
- Tangkal katut rangrang sarta pucuk ngalambangkeun tangkal élmu pangaweruh kalawan cabang-cabang élmu pangaweruhna, samentara pucuk kasebut hiji mangsa baris mekar sarta jadi cabang élmu pangaweruh anyar. Pucuk-pucuk éta baris mekar salila tangkal élmu pangaweruhna hirup. Ku kituna, Sumaxtono hayang ngagambarkeun yén cabang-cabang élmu pangaweruh baris mekar luyu jeung kaperluan sarta kamajuan jaman.
- Makara anu ngocorkeun cai ngalambangkeun hasil anu mancer ka sagala juru. Harti anu dimaksud ku Sumaxtono nyaéta Universitas Indonesia minangka asal élmu pangaweruh, baris ngahasilkeun sarjana-sarjana anu calakan, parigel, pinuh katakwaan, luhur budi, boga kapribadian sarta boga sikep terbuka, tanggep kana parobahan sarta kamajuan élmu jeung téknologi sarta masalah anu disanghareupan balaréa, sarta sanggup ngabéréskeunana luyu kalawan kaédah-kaédah akademik, di mana ogé maranéhanana aya.
Rarancang desain katut hartina dipintonkeun ku Sumaxtono ka Srihadi (mahasiswa Seni Rupa FT-UI, Bandung Angkatan 1952) dina taun 1952. Tapi, henteu dipikanyaho iraha sarta saha anu ngesahkeun lambang UI kasebut.
Buku anu munggaran ngagunakeun lambang Universitas Indonesia dina sampulna nyaéta buku Universiteit Indonesia, Fakulteit Teknik, Bandung: Rentjana Untuk Tahun Peladjaran 1952-1953 (Percetakan AID, Bandung, 120 kaca.)
Unit Kagiatan Mahasiswa[édit | édit sumber]
Unit Kagiatan Mahasiswa mangrupa organisasi kamahasiswaan di tingkat Universitas anu fungsinya nandéan sagala rupa minat sarta bakat ti para mahasiswa UI. Unit Kagiatan Mahasiswa kasebut antara diantarana:
- UKM Seni
- Marching Band Madah Bahana
- Orkes Simfoni Mawaditra
- Paduan Suara Paragita
- Liga Tari Krida Budaya
- Teater Mahasiswa
- UKM Olah Raga
- Badminton
- Softball
- Hockey
- Bal Voli
- Atletik
- Tenis Méja
- Tenis Lapang
- Sépak Bal
- Bal Baskét
- Ngojay
- Catur
- Bridge
- Némbak
- UKM Béla Diri
- Inkai/Karaté
- Taé Kwon Do
- Sin Lam Ba
- Merpati Putih
- Bangau Putih
- Pencak Silat Tanaga Besar
- Judo
- Tapak Suci
- Kémpo
- Satria Muda Indonesia
- Perisai Diri
- Aikido
- UKM Séjénna
- Wira Makara (urut Résimen Mahasiswa)
- Mapala UI (Mahasiswa Pecinta Alam UI)
- Kelompok Studi Mahasiswa Eka Prasetya
- Koperasi Mahasiswa
- Perhimpunan Fotografi
- Komunitas Debat Bahasa Inggris
- CEDS (Kewirausahaan)
- Nuansa Islam Mahasiswa (SALAM)
- Persekutuan Oikumene Universitas Indonesia (PO UI)
- Kulawarga Mahasiswa Katolik UI (KMK UI)
- Suara Mahasiswa UI
- Radio Mahasiswa
- Keluarga Mahasiswa Buddhis Universitas Indonesia (KMBUI)
Fasilitas[édit | édit sumber]
Asrama[édit | édit sumber]
UI ngabogaan dua asrama, nyaéta Asrama Mahasiwa UI Dépok sarta Asrama Mahasiswa UI Wismarini. Asrama nu kahiji perenahna di kampus Dépok, kalawan kapasitas 480 kamar pikeun mahasiswa sarta 615 kamar pikeun mahasiswi, anu saban kamarna bisa dieusi ku hiji nepi ka tilu urang. Samentara asrama anu séjén perenahna di Jl. Otto Iskandardinata no. 38 Jakarta Wétan kalawan kapasitas 72 kamar keur mahasiswa sarta 111 kamar pikeun mahasiswi. Asrama Mahasiswa UI Wismarini ieu husus disadiakeun pikeun mahasiswa anu kuliah di Fakultas Kadokteran, Fakultas Kadokteran Huntu, sarta program séjén anu aya di kampus UI Salémba.
Balé Mahasiswa[édit | édit sumber]
Balé mahasiswa UI Salémba mangrupa salah sahiji fasilitas anu aya dina panangtayungan Direktorat Kemahasiswaan dan Hubungan Alumni. Gedong nu bisa ngawadahan 300 jelema ieu mindeng dipaké pikeun sagala rupa kagiatan kawas seminar, rapat, jeung lain-lain. Sajaba pikeun para mahasiswa jeung warga UI, gedong ieu ogé diséwakeun pikeun umum.
Beus Kampus[édit | édit sumber]
Beus kampus disadiakeun pikeun ngaladénan kaperluan transportasi mahasiswa di jero kampus UI Dépok. Pikeun warga UI, beus ieu leuwih dipikawanoh ku sebutan Beus Konéng (Bikun), alatan beus ieu ngabogaan warna dominan konéng. Nepi ka taun 2005, UI geus ngabogaan 20 unit Beus Kampus. Beus-beus kasebut sacara rutin ngaladénan rute di jero kampus dina poé Senén—Jumat, mimiti pukul 07.00-19.00.
Fasilitas jeung sarana olahraga[édit | édit sumber]
Fasilitas jeung sarana olahraga nu dipiboga ku UI diantarana:
- Stadion
- Lapang Sépak Bal
- Lumpat Jangkit
- Atlétik
- In Door (Gimnasium)
- Lapang Badminton
- Lapang Voli
- Lapang Bal Baskét
- Luar Gedong
- Lapang Hoki
- Lapang Ténis ( 4 baris )
- Lapang Baskét (3 baris )
- Lapang Voli (3 baris)
- Lapang Badminton (sabaris)
Puseur Kagiatan Mahasiswa[édit | édit sumber]
Puseur Kagiatan Mahasiswa (Pusgiwa) UI mangrupa tempat sagala rupa kagiatan mahasiswa UI. Di dieu aya sekretariat sagala rupa organisasi kamahasiswaan anu aya di UI. Sajaba ti éta, aya ogé sagala rupa fasilitas anu bisa dipaké ku para mahasiswa UI. Fasilitas éta antara séjén aula anu bisa nampung kurang leuwih 300-400 jelema.
Wisma Makara[édit | édit sumber]
Wisma Makara perenahna di palebah Asrama Mahasiswa UI Dépok. Tempat ieu dipaké minangka sarana akomodasi di wewengkon Jakarta Kidul sarta Depok, jeung mindeng dipaké pikeun kagiatan kawas seminar, palatihan, workshop, lokakarya, sarta séjén-séjénna.
Lagu[édit | édit sumber]
Di handap ieu aya rumpaka lagu anu dijadikeun lagu wajib di Universitas Indonesia. Lagu-lagu ieu ilahar ditembangkeun dina acara-acara resmi universitas, panyambutan mahasiswa anyar (maba), sarta wisuda.
Cutatan suku[édit | édit sumber]
- ↑ Dahulu, lirik lagu baris ini adalah "Buku, pesta, dan cinta"


text:
Dédén
Dédén atawa Deden téh nyaeta hiji ngaran nu ilahar dipaké keur ngaranan urang Sunda lalaki.
Asal kecap[édit | édit sumber]
Ngaran Dédén atawa Deden dipaké keur ngalandikeun budak turunan ménak atawa jalma nu dipihormat
Dimimitian tina kecap “ra” anu hartina pohara atawa punjul sarta kecap “hadian” anu hartina "manusa nu boga haté mulya", karuhun urang Sunda jeung urang Jawa nyieun gelaran “rahadian” pikeun ménak. Satuluyna, sawatara generasi saterusna, kecap “rahadian” karasa panjang teuing diucapkeunana sahingga disingket jadi rahadén. Generasi satuluyna masih ngarasakeun yén kecap rahadén ogé panjang teuing, ku kituna dirobah ucapanana jadi “radén”. Kecap “radén” loba kapanggih di kapuloan anu ayeuna jadi Indonésia, kaasup di pulo Jawa bagian kulon.
Masarakat di bagian kulon pulo Jawa ti mangsa bihari mindeng nyingket sebutan “radén” jadi “adén” atawa "dén". Kadieunakeun kecap-kecap ieu sok dilarapkeun ka budak leutik kalayan ucapan "dédén". Kiwari kecap dédén dijadikeun ngaran urang Sunda.
Inohong-inohong nu make ngaran Deden[édit | édit sumber]
- Balik deui ka Ngaran Urang Sunda


text:
Minggu, 13 Mei 2012
KEMBANG SOCA KADATON SURAWISESA
Kembang Soca Kadaton Surawisesa
Muka tutungkusan carita Pasundan di tatar Galuh, sangkan euyeub na versi sewang sewangan, meunang nyiaran, nyaliksik ti saban nagari, malikan paguneman, noel carita, nu geulis boga asma Diah Pitaloka.
Karajaan nu pinuh ku karaharjaan, ayem tengtrem, sugih mukti, dipirig dangiang nu mangku kaprabon, beh wetan di tatar Pasundan. Leuleunjeur ajeg Galuh nu kaseundeuhan para luluhur, nyekel pakem silih ajenan, sangkan waluya sakabeh rahayat, salaras kiceupna dina uga punjungeun gelar linuhung, tapak karuhun nu luhung kaguyur anugrah jucung.
Wanci haneut moyan nyuaykeun ibun, Prabu Lingga Buana nitrenan sagegebeng karaton, leumpang anca dibarengan Uyut Leuit ka beh kaler, ngaliwatan wangunan kaputren nu dipager awi tunjung, paselang runggunuk kembang malati, kaambung seungit ngadalingding.
“Uyut, pantesna dipelakan kembang Congkok nya, hareupeun kamer Nyi Ayu Diah Pitaloka teh?” Sang Prabu naros ka Uyut Leuit bari ngarandeg.
Uyut Leuit milu ngarandeg, terus nempo ka hareupeun kamar Nyi Putri, “ Sumuhun Gamparan, pantes nyurup kana rupa bilik kamer, komo pami ditambih ngamparna jukut rane mah deuih!” Harita Uyut Leuit ngawalon.
“Kula teh, lain rek muji sorangan, ieu mah banget ku reueus Uyut, nyaah ku someahna, asih ku andalemina, Nyi Ayu Citraresmi puputon kami, kula sok rempan sieun inyana katideresa, ingggis ku bisi.” Sang Prabu nyariosna semu ngalimba.
“ Aeh-aeh Gamparan mah sok ka mana bae ari sasauran teh!” Uyut Leuit nempas sapadaharita, bari terus ngagalantang deui nyarita, pokna : “ Si Eulis nu amis budi mah, bakal ngahibaran ieu kadaton, mawa waluya ka rahayat, ulah rempan ulah inggis, Gamparan!”
Sang Prabu teras nyarios deui :” Mangka kitu Uyut, Si Nyai kudu nyangking atikan surti, mibanda pakaya elmu panemu, sangkan ajrih dina ngambah kahirupan, nu pinuh ku tarahal jalan sorangeun. Kula teh boga maksud Si Nyai rek diungsikeun ka hiji padepokan, inyana sina diatik, diaping bagbagan kahirupan.”
Uyut Leuit kagugu ku cariosan Sang Prabu bari terus ngawalonan : “ Sae pisan eta kamandang teh Gamparan, Nyi Ayu mah da calakan, pada mikaresep, geura moal teu ditampi ku Sang Wiku, komo ieu mah kembang Kadaton, pigadangeun prameswari agung.”
“Ku kituna Uyut, mangka gentraan si Nyai, diangkir ka Padaleman, Kula hayang papanggih, geus asa dina juru mata.” Sang Prabu nyarios bari melong leleb ka Uyut Leuit.
Uyut Leuit surti tuluy ngawalon : “ Mangga Gamparan, tinangtu ku uyut Nyi Ayu diistrenan ka Padaleman.”
Harita Sang Prabu teu kebat ka Kaputren, ngadon nguliwed ngaler, jog anjog ka hiji kulah leutik, nu caina herang canembrang, breuk anjeunna calik na batu nu lemprah handapeun tangkal teureup bari ngadaweung. Uyut Leuit teu ingkah, inyana terus marengan Sang Prabu, hariwangeun pedah tara-tara ti sasari, nempo ulat asuhanana kitu peta. Uyut Leuit bari rada ngaharewos, pok nyarita ka Sang Prabu : “ Gamparan teu kenging seueur emutan, Nyi Ayu mah wanoja atikan ingkang ibu, buktosna teu pedah terah kusumah, ka sing saha teu weleh tumanya tur handap asor, kayungyun murangkalih teh, asa hese mendakan nu sami sareng Nyi Putri mah, estu ieu mah kembang soca kadaton Surawisesa, budi parangi nurun ti tuang ibu, lungguh timpuh andalemi bari calakan, nyarios kewes pertentang mawa komara, sigana mun pareng jeneng nyakrawati ieu dayeuh teh bakal kaseundeuhan rahayu, nerap bagja balarea. Sanes bade ngalem da ieu mah kabuktosan.”
Sang Prabu ngareret ka Uyut Leuit neruskeun obrolan :”Ah, Uyut ngan Uyut nu ku kuring bisa diajak nyarita teh, ieu mah kahariwang jeung kainggis kula ka inyana. Harepan kula, malah mandar si Nyai boga salaki nu nyaah lain pupulasan, piajangeun ngarundaykeun turunan, sangkan ieu Galuh jaya di buana.”
Teu kebat Uyut Leuit nyarita, harita Ki Lengser norojol tanpa larapan, bari sideku ka payuneun Sang Prabu, pok nyarita : “Gamparan, ieu Kadaton teh kasumpingan tamu, utusan Raja Agung ti Majapahit!”
Hareugeueun nu ngadadak, bari mencrong ka Ki Lengser Sang Prabu nyarios semu teu percanten, pokna : “Nu bener Mamang Lengser, naha enya, aya semah ti nagari anu sakitu jauhna?”
Ki Lengser ngawalon bari pegat-pegat lantaran kasima tara-tara ti sasari Sang Prabu nyarios rada tarik : “ Su…mu…hun… Gamparan.”
Sang Prabu jung cengkat, terus nyarios ka Uyut Leuit : “ Uyut, hanjakal ngobrol teh kapegat, kula rek nemonan heula semah!”
Sang Prabu bari diiring ku Ki Lengser muru pancaniti, hiji tempat paranti narima semah kanagaraan. Teu lila tuluy anjog ka dinya sarta ngagentraan pangawal nitah asup ka semah utusan tea.
Sang Prabu calik murbayeksa disarengan patinggi karajaan, marentahkeun ka Ki Lengser sangkan semah nemonan kana panyaur Sang Prabu. Uluk panyaur lima semah gentra unjuk salam, Sang Prabu narima uluk salam bari terus cumarios : “Mangga lalinggih sanak baraya, anjeun nu ti mana?”
“Haturan na ucap ihlas sim kuring banget ku bingah kana panampian nu sakitu someahna… Nepangkeun sim kuring saparakanca, jauh dijugjug anggang diteang taya sanes sim kuring teh ti Majapait, sim kuring piwarangan Kangjeng Raja.” Saurang wawakil semah nyarita.
Sang Prabu sajongjongan ngahuleng na emutanana galecok “…boa boa …dasar nagara nu sarakah ku dunya, ke heula lamun enya rek ngajajah ka nagara aing…” Kitu nu aya dina manah Sang Prabu, nya kitu deui katut para patinggi molohok bari patingrareret. “geura pok kedalkeun naon nu diemban ku anjeun, dasar kana duta ti Raja sampean.”Sang Prabu nalek ka para utusan dina pasemon pinuh ku harisma. Aria Boma pupuhu jagabaya karajaan Galuh milu ngandelan pananya “ Enya geura pok omongkeun naon pamaksudan datang nyemah ka dieu teh?”
Somah ti Majapait nu jadi lulugu diukna ngangsrod ka beh hareup bari tungkul terus ngomong: “ Kangjeng Raja nu dipisanjung kuring moal panjang nu dicarioskeun, mangga ieu, geura tampi seratan dina daun lontar, tawis cariosan Raja sim kuring Raja Hayam Wuruk nu nyakrawati Majapait.” wawakil ti semah ngasor diukna ngadeukeutan Sang Prabu bari tungkul kalayan dua leungeunna ngangkat bari nanggeuy surat tina daun lontar,
Eyang Danu Natapradja sesepuh karajaan Galuh, nu luhung ku panemu, jembar ku panalar, wacis ku harti, jero panenjo, cengkat tina diukna seja narima eta surat nu saterusna didugikeun ka Sang Prabu. Sang Prabu narima surat ti Eyang Danu sarta pokna : “Eyang mangga calik deui…”
Satutas Eyang Danu calik, Prabu Lingga Buana muka surat lalaunan, breh surat na daun lontar, natrat seratan Raja Hayam Wuruk kalih ditawis oge dicap Karajaan, terus ditingali turta diilo gemet tepi ka rengse. Paroman Sang Prabu ngebrehkeun kabungah tapi teu lila siga ngemu kabingung. Pangeusi kadaton nu keur murbayeksa kabeh malencrong ka Sang Prabu, bari ngadago-dago eta surat diaos malah mandar sadayana uninga kana eusi surat. Ngong aya nu sumaur:“ Rai, pupuhu nagari, papayung sakabeh rahayat, nu wajib dijungjung tur diturut, geura mangga aos eta serat, supaya abdi sadaya uninga kana eusi jeung pamaksadan raja Majapait” Ingkang raka Ngabehi nu gaduh jenengan Dungkut Muntila nu sumanggeum teh.
Prabu Lingga Buana ngadeg tina calikna teras nyarios : “ Dulur-dulur kabeh, kula ngucapkeun sampurasun ka balarea, nu utama kula nyeluk ka ieu pagempungan, lain wanci lain waktuna, tapi arandika datang nemonan panyaur kula, eta tawis andika mihormat, kana pancen jeung kawajiban,…atuh nu saterusna urang kadatangan tatamu ti nu jauh, enya ti beh wetan ti nagara Majapait. Sakumaha anu geus dipipinyaho ku urang sarerea!“ Prabu eureun heula bari paningalna nempo ka sakabeh nu aya di eta rohangan, terus misaur deui : “kula ayeuna arek maca ieu surat mangka rareungeukeun masing telik !“ Sang Prabu turun satangga, para patinggi nagari heran, tara biasana Sang Prabu lamun biantara tetep ajeg deukeut korsina, tapi ayeuna dina arek maca surat, geuning Sang Prabu turun satangga.
“Sampurasun,
Anugrah keur urang Galuh nagara anu sawates ti beh kulon, Kula Hayam Wuruk raja nagara Majapait nepikeun kedaling pamaksudan, nitah duta sangkan mikeun ieu surat. Kula seja mikameumeut tur mikanyaah ingkang putra Kang Pangersa, nyatana nu gaduh wasta Citraresmi Diah Ayu Pitaloka, pikeun dijadikeun garwa ngadeudeul pangeusi kaputren. Mangka kula menta waleran ku digambarna ingkang rai citraresmi putri Kang Pangersa. Kalayan ditutup ieu warkah mugia paniatan aya dina panyambung jadi tali dua karajaan.” Satutas maca surat Sang Prabu calik deui kana korsi, terus cumarios :“ Tah kitu eusi surat teh, cik kumaha ceuk para sesepuh sadaya!”
“ Gamparan, ieu hiji kahormatan pikeun urang sadaya nyatana putra Sinuhun putri nu jadi kembang nagari, rundayan kusumah tatar Pasundan, gurat jeung coretna pinasih siring kayangan, na uga nu pinuh ku kabagjaan. Namung teu kitu, cobi geura angkir incu nu lungguh, wanoja tedak menak, pameunteu mustika kaendahan, pikeun ditaros kumaha jinisna sanggeus ditarosan, urang pada reungeukeun kumaha walerannana.” Uyut Leuit tipayun nu cumarita, dina wanda nu pinuh ku kabungah. “Lain kitu para dulur sakabeh mugia sapamadegan!” Uyut Leuit nalek ka sadayana. Sarerea pada nyatujuan.
Sora kacapi eces kakupingna dina wirahma nu halimpu kalan naek kalan turun disimbutan ngagelikna suling mawa lulugu lagu dangdanggula, dibawa angin ngahiliwir selengseng kaambeu seungit malati, tur dijajap sorot pononpoe nu seseleke nembus runggunukna caringin papak. Langgeor nyi putri sumping diaping pangasuhna teras tedak munjungan ka ibu ramana. ”Mangga calik geulis…..” Sang Prabu miwarang calik. Waktu nu geulis ngalangkung para duta ti Majapait molohok mata simeuteun ningali nu ayu ngalangkung, kataji ku kageulisannana, awak sampulur, sampurna napel na raga bandanna. Sadaya ngembang kadu bari ngagerentes na pikirna sewang sewangan “…na aya ku geulis, estu euweuh cawadeun, lain cenah lain beja sarua jeung seah iburna di Majapait, paingan Panutan kula kuat ngirim surat seja ngalamar. Pantes matak betah nu ningali, poho kana sagala karibed dunya, ituh geura ana imut hate jalma pasti seseblakan…”
“Rama… aya pikersaeun naon nyauran Nyai sanes dina waktosna? Sarengna deui euleuh-euleuh geuning sadaya para sesepuh karempel, ditambih aya semah nu ti palih mana Rama…? Nyai banget ku reuwas. ” Nu geulis Citraresmi naros ka tuang rama.
“Sukur geulis anaking pupujan ati ieu nagari, enggal tumaros, teu kenging reuwas tur gimir. Rama ngangkir salira taya sanes pedah geus tilu kaliwon Nyai nyungsi diri, kumaha cageur?” Sang Prabu malik naros.
“ Aya hibar pangdua ti sepuh sadaya tur kinasih ti para luluhur Galuh nu ngasuh kana kolbu sumarambah ngaping putra nyatana Nyai, damang teu kirang sawios-wios.” Nyi Putri ngawaler kana panaros ramana.
“Anaking buah hate ama jeung ibu, diangkir linggih lain wanci, diondang datang lain waktuna, taya lian urang sadaya kadatangan semah ti Majapait mawa surat anu eusina panglamar ti rajana, nu gaduh ngaran Hayam Wuruk, mileuleuheungkeun hidep, seja dijadikeun prameswari. Ama, ambu oge para sepuh sadaya teu bisa mutuskeun gancang narima, da kaputusan aya di hidep. Anaking …” Sang Prabu liren heula cumariosna, teras neuteup ka putrana, nu diteuteup luk tungkul bari ramo-ramo pananganna ngome tungtung karembong. Sang Prabu nyusul saur: “ Anaking Ama hoyong nguping waleran ti Nyai, heug geura wakca ayeuna…!”
Sakedapan Nyi putri ngahuleng ngaraga meneng nguping kasauran nu janten ramana, manahna galecok antara narima jeung nolak panglamar nu mileuleuheungkeun dirina, hese pijawabeun nu merenah. Sang Prabu surti kana naon nu dikemu ku nu janten putrana sarta pok deui nyarita: “ Anaking teu pisan-pisan Ama bade maksa hidep, ieu mah sakadar neruskeun pamaksudan utusan semah ka ieu kadaton.”
Dasar tedak menak, asak ku atikan sang Ibu, Nyi Putri bari halimpu ngagalindeng, pok sasauran : “ Ama sembaheun sim abdi di dunya, Ama oge Ambu nu parantos ngurus Nyai ti awit alit tug dumugi ka kiwari, Nyai moal baha piwejang sepuh, Nyai rumaos hiji istri nu masih keneh tebih tina harti jauh panemu, sateuacanna neda dihapunten bilih aya talajak sareng ucap nu teu sapagodos sareng manah Ama. Dina leresan ieu Nyai ngiringan sapangersa Ama katut sadayana.” Kitu kasauran nu geulis Citraresmi ka nu janten ramana, Atuh Prabu Linggabuana mesem leleb bari sasauran basana kieu : “ Sukur geulis, ari Nyai geus boga kaputusan mah Ama jeung sakabehna moal maksa, l;amun Nyai teu panuju, pameunteu Sang Prabu marahmay, atuh sarerea oge nu nyaraksekni harita milu bungah.
Dina waktu anu tangtu tur meunang ngitung paririmbon karuhun, juru gambar kahot kadaton Surawisesa mimiti nembongkeun kaparigelanana pikeun ngalukis Nyi Putri. Dibarengan ku hate deg-degan lantaran loba kapaur sieun nyalahan, juru gambar kalayan tarapti jeung telik, harita Nyi Putri dilukis dina tilu posisi, pameunteu imut ngagelenyu, tembong dangiang galeuhna Galuh.
Juru gambar ngarengsekeun eta lukisan kurang leuwih dina waktu sabulan, balas ku hamtem bae dipupusan inggis teu sarua jeung aslina. Estu kageulisan Nyi Putri lain cawadeun, bari timpuh andalemi teh ana sasauran matak dedengeeun. Atuh leungeun Ki juru gambar teu weleh geumpeur tur kaweur saban neueulkeun paragi ngagambarna.
Lukisan Nyi Putri didangdanan dina pigura, sarta dibungkus ku kaen sutra warna koneng, nu ditaretes sulam kembang malati. Sang Prabu Linggabuana ku anjeun nu mikeun eta lukisan ka semah utusan tea.
Teu kacatur di jalanna, lukisan Nyi Putri parantos aya di payuneun raja Hayam Wuruk, kalayan rintih lalaunan bungkus pigura teh dibuka, ana breh katingal eta lukisan nu aya di jerona. Raja Hayam Wuruk sajongjongan ngembang kadu, bari mencrong anu teleb kana eta lukisan. Sakedet netra aya nu nyeredet kana hate nu moal bisa dikobet, sumarambah kana bayah, ratug tutunggulan na jajantung teu kabendung. Nu nyarakseni di dinya bati elekesekeng ngemu kapanasaran, naon nu sabenerna ditingali ku Sang Prabu.
Sumirat sarangenge dina wanci haneut moyan karaos ku Sang Prabu matak nyegerkeun salira, teras angkat teu pati lami jog anjog ka hiji patamanan anu harita katingalna keur marakbak kembang nu ligar. Anjeunna jen ngajanteng paningalina awas ka sabudeureun, ana ret ka tebeh kulon socana ngarijep sakedapan, neges-neges naon anu katingal, bet siga aya wanoja nuju calik dina batu lemprah, eta wanoja teras ngadeg, langgeor angkat bari kepat eundang ngajugjug ka hiji talaga leutik nu aya di patamanan, breuk calik andalemi sisi talaga, pameunteu nu ngadaun seureuh teh luk tungkul kana luhur beungeut cai, ramo-ramona nu lelencop tingborelak katojo cahaya panon poe nyuaykeun cai, teras tamas, teu karaoseun ti beh wetan aya nu nyerangkeun. Sang Prabu ngaraos panasaran saha eta wanoja teh, nya anjeunna teras nyampeurkeun maksudna rek tumanya, siga nu terus rasa nyi wanoja nu nuju tamas teh lalaunan nyengkatkeun pameunteuna, barang breh… paadu teuteup… duanana molohok ngembang kadu, masing-masing na dirina sewang-sewangan pada-pada ngemu rasa nu aheng. Soca nyi putri nu cureuleuk, sorotna lir inten tinggurilap nembus kolbu, neumbag rasa, ngendagkeun rasa guligah manah Sang Prabu, sadar ku anjeun pok bae Sang Prabu naros nyi putri tapi teu kebat kabujeng aya nu nyalukan hawar-hawar.
Pinisepuh karajaan Majapait reuwaseun pok nyarita bari rada asa-asa :’ Ngger Sinuwun, ku naon bobor karahayuan salira bet kapidara, geura uningakeun ka sadaya abdi-abdi, gambar naon anu katingal ku salira teh?”
Prabu Hayam Wuruk ngarenjag, sawanganana ka tanah Pasundan kagareuwahkeun sapadaharita, bari ngelemes semu isin anjeunna sasauran : “Ah, sanes nanaon ieu mah Eyang.” Ngan sakitu ngawalonna eta Sang Raja teh, lantaran teu kaampeuh geter rasa nu aheng tadi nyaliara sakujur awak, mapay urat nu teu parat, neundeun liwung kapigandrung ka nu geulis Nyi Ayu Diah Pitaloka, wanoja tanah Pasundan, ngolebat mumbul na embun-embunan hemeng satungtung deuleu. Aduh Gusti geuning kieu karasana katarik ati kapentang duriat, teu wasa lamun teu laksana, asa moal aya gantina. Kitu nu aya dina galecokna manah Sang Prabu. Nu nyarakseni beuki bingungeun kana polah Sang Prabu, antukna pinisepuh karajaan nu tadi nalek mere bewara, sangkan nu araya di dinya mulang ka satempatna-satempatna. tuluy eta sesepuh karajaan teh nyampeurkeun sarta miwarang ka Raja Hayam Wuruk kedah ka pajuaran, ngarasa hariwang bisi raja anom katiwasan sarta ngarasa panasaran gambar naon nu ditempo ku Sang Prabu teh? Satutas nempo eta gambar, pinisepuh karajaan Majapait surti sarta terus rasa kana naon nu nuju digalih ku asuhanana, nya anjeunna sasauran rada halon malar teu ngabaribinan : “ Ngger, boh bilih bae janten emutan, geura wakca anaking naon nu dikemu ku salira, Eyang moal ngabibisanii, bawiraos Ngger ku anjeun dugi ka kiwari teu acan kagungan prameswari, pami tea mah eta wanoja nu aya dina gambar parantos cop sareng lelembutan salira, tangtos Eyang ngiringan naon nu janten putusan Ngger.” Prabu Hayam Wuruk sakedapan ngahuleng teu lila pok sasauran, basana kieu : “ Eyang, geus waktuna kula ayeuna rek wakca naon nu disidem dina hate, sabenerna samemeh nempo ieu gambar Nyi Putri Pasundan, kula geus neundeun hate ka ieu nyi mojang sanajan can papanggih jeung dirina, miharep sangkan rido dipibojo malar rek didama-dama piajangeun ngarundaykeun turunan Majapait, kula banget hayang geura panggih ngan kudu kumaha carana, Eyang? Muga dina hiji mangsa kula jeung nyi putri baris tepung lawung, mageuhkeun jangji pasini.
“Ngger, ieu mah manawi bahan katampi, saur pamendak Eyang mah ulah dilami-lami, Ngger enggal geura ngintun utusan kanggo nangtoskeun tali wiwitan dua karajaan agung ,ngalangkungan dahupna Salira sinareng Enden Putri, putraIng Pangersa Sinuwun Prabu Lingga Buana kembang Kadaton Surawisesa”. Harita pinisepuh Majapait masihan pamadeganana.
Jatinagara GALUH, April 2010
Written by nimasgaluh
Diposkan oleh RENGGANIS MIPIT ASIH di 05.21
Indonesia Jalan Raya Kawali, Kawali, Indonesia
Langganan: Poskan Komentar (Atom)