text:
Bopomofo
Bopomofo (ㄅㄆㄇㄈ) atawa ngaran resmina Zhùyīn Fúhào (注音符號, harti harafiah: "Simbol pikeun Nyatet Sada", sakapeung ogé disingget Zhuyin), nyaéta sistem fonétis nasional di Taiwan pikeun ngajarkeun basa Tionghoa, hususna Mandarin Standar pikeun barudak penutur basa Mandarin anu tacan berpendidikan.
Sistem ieu ngagunakeun 37 simbol husus pikeun melambangkan sada-sada dina Mandarin: 21 hurup mati sarta 16 hurup hirup.
Ngaran Bopomofo asalna ti opat suku kecap kahiji sistem fonétis ieu (Bo-po-mo-fo).
Sajarah[édit | sunting sumber]
"Komisi Panyatuan Lafal" anu dipingpin Woo Tsin-hang ti 1912 ku kituna 1913, nyieun hiji sistem ngaranna Guoyin zimu (國音字母 "Hurup Sebutan Kabangsaan") atawa Zhuyin zimu (註音字母 atawa 注音字母 "Hurup Anotasi Sada") anu dumasar tulisan sténo Zhang Binglin. Hiji rangka dikaluarkeun dina 11 Juli 1913 ku Departemen Atikan Republik Cina, tapi tacan diproklamasikan sacara resmi nepi ka 23 Nopémber 1918. Zhuyin zimu dingaranan mimitina minangka Zhuyin fuhao dina bulan April 1930. Pamakéan Zhuyin Fuhao dikekalkan saucul warsih 1949 di Taiwan sarta pulo-pulo laér anu bernaung di handapeun administrasi Republik China. Di Tiongkok Daratan, Zhuyin Fuhao digantian jeung sistem pinyin anu dijieun ku Républik Rahayat Cina, tapi sebutan kecap dina kamus-kamus umum dibéré dina kedua-dua sistem pinyin sarta Zhuyin.
Departemen Atikan Republik China di Taiwan kungsi mecakan salila mangtaun-taun pikeun menghapus pamakéan Zhuyin pikeun méré rohang ka sistem dumasar hurup Latin (tempo MPS II). Tapi kitu, peralihan ieu amat lalaunan kerana timbulna kasulitan dina mengajar sistem Latin anyar ka guru-guru sakola pendék.
37 hurup[édit | sunting sumber]
Citakan:Bopomofo Katut daptar ketigapuluh tujuh abjad Tionghoa kasebut, reujeung cara pengucapannya: (ti katuhu luhur ka katuhu kadua ti luhur dst. Kabéh hurup e dibaca ê, kawas kecap "ke" dina Basa Indonésia)
- Bo (baca: Po), Po (baca: Bo), Mo, Fo
- De (baca: Te), Te (baca: Dhe), Ne, Le
- Ge (baca: Ke), Ke (baca: Ge), He
- Ji (baca: Ci), Qi (baca: Ji), Xi (baca: Si)
- Zi (baca: Ce), Ci (baca: Je), Si (baca: Se)
- Zhi (baca: CHe), Chi (baca: JHe), Shi (baca: SHe), Ri (baca: RHe)
- A, O, Ê, È
- I, U, Ü
- Ai, Ei, Ao, Ou
- An, En, Ang, Eng
- Er (baca: ŒR)


c: text/html

text:
Bonére
- Keur guna lian ti Bonére, tempo Bonére (disambiguasi).
Bonére (Basa Walanda: Bonaire, Papiamentu: Boneiru) nyaéta hiji munisipalitas husus (resmina badan umum) ti Walanda,[3] nu ngawengku pulo Karibia, Bonére, sarta islét nu teu didumukan, Klein Bonére. Bareng jeung Aruba sarta Curaçao, Bonére ngawangun kelompok nu disebut kapuloan ABC dina Antillen Leeward, rantéy kapuloan kidul ti Antillen Leutik. Bonaire baheula bagian ti Antillen Walanda nepi ka pameupeusannana dina 10 Oktober 2010,[4] basa Bonére (kaasup Klein Bonére) jadi munisipalitas husus dina nagara Walanda.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Papiamentu bisa dipaké dina hubungan jeung pamaréntah
"Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba" (dalam bahasa Dutch). wetten.nl. Diakses pada 1 Januari 2011.
- ↑ Domain pikeun Antillen Walanda masih aktip sanggues pameupeusannana. Kode ISO 3166-1 alpha-2, BQ, dibentuk pikeun "Bonére, Sint Eustatius, Saba". ("ISO 3166-1 decoding table". International Organization for Standardization. Diakses pada 17 Désémber 2010.) Hiji ccTLD Internét can dibentuk ku IANA, jeung teu kawanoh upami badé dibuka pikeun pandaptaran.
- ↑ (Basa Walanda) "Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(Law on the public bodies of Bonaire, Sint Eustatius and Saba)". Pamaréntah Walanda. Diakses pada 14 Oktober 2010.
- ↑ "Antillen opgeheven". NOS Nieuws. 18 Nopémber 2009. Diakses pada 10 Oktober 2010.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Pamaréntah
- www.gov.an - portal pamaréntah resmi Antillesn Walanda
- Bonairegov.nl - loka resmi pamaréntah Bonére
- Informasi pulo
Tingali ogé Bonére di Wikivoyage
- TourismBonaire.com - Loka Pariwisata Resmi Bonére
- BONHATA - Bonaire Hotel and Tourism Association
- Lonely Planet - Bonaire
- Bonaireviews.com loka Bonére kalawan poto panorama
- Alam
- Warta
- WebCams
- Breathe Bonaire - webcams langusng ti Bonaire (kaasup webcam megapixel jero laut kahiji)
- BonaireWebCams.com - webcams langsung ti pulo Bonaire
Koordinat: 12°10′N 68°14′W / 12.16°N 68.23°WCitakan:Island territories of the Netherlands Antilles

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Candi Borobudur
Candi Borobudur nyaéta candi panggedena nu aya di Indonesia.[1] Perenahna di Magelang, Jawa Tengah kurang leuwih 40 km ti Yogyakarta.[1] Ieu candi ngawengku 10 undak, nu mana di unggal undak aya sababaraha stupa.[1] Jumlah stupa nu aya nya éta 72 saluareun stupa utama.[1] Di unggal stupa aya patung Buddha.[1] Sapuluh undak ngagambarkeun filsafat Buddha nya éta tingkatan Bodhisattya nu kudu dipilampah sangkan bisa ngahontal kasampurnaan jadi Buddha di kayangan.[1] Ieu kasampurnaan digambarkeun ku stupa utama di undak pangluhurna.[1] Struktur Borobudur upami ditingali ti luhur, wangunna siga struktur mandala nu ngagambarkeun kosmologi Buddha jeung cara mikir manusa.[1] Salian ti jadi obyék wisata, ieu candi ogé jadi puseur ibadah keur nu ngagem agama Buddha di Indonesia, hususna nalika poé Waisak.[1]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Borobudur diwangun kurang leuwih taun 800 M atawa abad ka-9.[1] Ieu candi diwangun ku masarakat nu ngagem agama Buddha Mahayana dina jaman pamaréntahan Wangsa Syailendra nu dipingpin ku Raja Samaratungga.[1] Pangwangunan ieu candi bérés tutas taun 850-an dina jaman pamaréntahan Ratu Pramudawardhani, anakna Samaratungga.[1] Sedengkeun arsiték nu miboga jasa dina ieu pangwangunan candi nya éta Gunadharma.[1] Kecap Borobudur sorangan dumasar kana bukti tinulis munggaran nu ditulis ku Sir Thomas Stamford Raffles, Gubernur Jendral Britania Raya di Jawa.[1] Hiji-hijina dokumén nu ngébréhkeun ayana ieu candi nya éta kitab Nagarakretagama nu ditulis ku Mpu Prapanca dina taun 1365.[1]
Ieu candi geus teu digunakeun salila mangabad-abad. Tuluy alatan gunung bitu, ieu candi katutupan ku taneuh vulkanik jeung rupa-rupa tatangkalan.
Taun 1814 nalika Inggris ngajajah Indonesia, Sir Thomas Stamford Raffles ngadéngé ayana banda purbakala di desa Bumisegoro daerah Magelang.[2] Raffles nitah H.C Cornelius, insinyur Walanda sangkan nalungtik lokasi éta banda purbakala. [2]Taun 1835, ieu candi mimiti digali tur tuluy dipugar nepi ka jaman Walanda ngajajah nagri urang.[2]
Sanggeus Indonesia merdeka, taun 1956 pamaréntah Indonesia ménta bantuan ka UNESCO sangkan nalungtik karuksakan Borobudur.[1] Tuluy dina taun 1963, kaluar kaputusan resmi pamaréntah pikeun ngoméan Candi Borobudur nu bérés dina taun 1984. [1]Ti mimiti taun 1991 Candi Borobudur ditetepkeun minangka World Heritage Site atawa Warisan Dunya ku UNESCO.[1]


text:
Aikido
Aikido (合気道 aikidō?), nyaéta hiji seni béladiri nu asalna ti Jepang anu dimekarkeun ku Morihei Ueshiba. Aikido mindeng dihartikeun sabagé "cara nyampur (jeung) énergi kahirupan" [1] atawa "cara jiwa anu harmonis." [2] Tujuan Ueshiba nyaéta supaya praktisi seni béladiri bisa ngabéla dirina sabari nangtayungan musuhna tina tatu.
Aikido diciptakeun dina jaman modérnisasi Jepang anu lumangsung kira-kira taun 1800-an. Béladiri ieu ngarupakeun kombinasi antara élmu pedang Kénjutsu sarta Jujutsu. Pangaruh Kénjutsu bisa dititénan dina pangaturan gerak atawa léngkah suku. Sedengkeun pangaruh jujutsu bisa ditingali dina pamakéan téknik koncian sarta lémparan.
Seni béladiri ieu diciptakeun kalayan nekenkeun harmonisasi antara ki(tanaga batin) pribadi jeung ki (énergi) alam raya. Aikido ogé nekenkeun kana prinsip kalembutan sarta mikaasih jeung ngabingbing lawan. Prinsip ieu dilarapkeun dina gerak anu henteu nakis serangan lawan ku kakuatan tapi "ngarahkeun" serangan lawan pikeun saterusna nalukkeun lawan tanpa aya niat pikeun natuan lawan. Béda jeung béladiri umumna anu leuwih ngutamakeun latihan kakuatan fisik sarta stamina, aikido leuwih ngagantungkeun latihanana kana pangawasaan diri sarta kasampurnaan téknik. Téknik anu dipaké dina aikido lolobana ngarupakeun téknik pikeun nyingcet, koncian, lémparan, sarta bantingan. Samentara téknik serangan atawa tajongan dina praktékna langka dipaké. Falsafah-falsafah anu jadi dasar aikido nyaéta kaasih sarta konsép ki; ieu pisan anu ngajadikeun aikido hiji seni béladiri anu mandiri.
Aikido ieu ogé henteu mikawanoh sistem adu tanding atawa kompetisi, kawas béladiri séjénna. Tapi sistem kompetisina leuwih boga sifat embukai (pintonan téknik).
Sistem tingkatan anu kudu diliwatan ku saurang praktisi aikido (disebut ogé aikidoka) ampir sarua jeung anu dipaké ku seni béladiri asal Jepang séjénna, nyaéta sistem kyu pikeun tingkat dasar sarta shodan pikeun tingkat mahér. Sacara singket, aikidoka anu aya dina tingkat kyu 6 nepi ka kyu 4 maké tanda mangrupa beubeur warna bodas. Samentara aikidoka anu ngahontal tingkatan kyu 3 nepi ka 1 maké beubeur warna cokelat. Tingkatan saterusna nyaéta shodan. Aikidoka anu ngahontal tingkatan ieu ditandaan ku beubeur anu boga warna hideung sarta aksésoris tambahan mangrupa calana panjang anu ngaranna hakama. Calana kawas kieu mindeng dipaké ku para samurai dina jaman baheula.
Nepi ka ayeuna aikido ogé boga rupa-rupa "téknik" atawa "aliran" anu ogé ngabeungharkeun téknik aikido tapi tetep henteu ninggalkeun téknik dasarna. Contona aliran Nisyo anu leuwih nekenkeun téknik pedang (bokén) sarta iteuk/stik (jo). Ogé aliran Iwama anu leuwih nekenkeun téknik dina laju nungkulan serangan lawan (nagé).
Loba murid Ueshiba anu miboga pendekatan anu béda kana aikido, gumantung kana iraha éta murid diatik aikido ku Ueshiba. Akibatna, kiwari, aikido bisa kapanggih di sakuliah dunya dina sajumlah aliran. Sanajan kitu, rupa-rupa aliran éta mibanda akar téknik anu sarua sarta lolobana boga prinsip "paduli kana kasalametan si anu nyerang".
Daptar eusi
- 1 Étimologi jeung filosofi dasar
- 2 Sajarah
- 3 Latihan fisik
- 4 Latihan méntal
- 5 Ki (Tanaga Batin)
- 6 Saragam jeung tingkatan
- 7 Cawadeun
- 8 Rujukan
- 9 Tumbu luar
Étimologi jeung filosofi dasar[édit | sunting sumber]
Kecap "aikido" diwangun ku tilu kanji:
Istilah dō numbukeun prakték aikido kana konsép filisofi ngeunaan Tao, anu bisa dipanggihan dina seni béladiri saperti judo jeung kéndo, sarta seni anu leuwih pinuh kadaméan saperti kaligrafi Jepang (shodō) jeung ngarangké kembang (kadō). Istilah aiki nujul kana prinsip seni béladiri atawa taktik nyampur jeung gerakan lawan pikeun tujuan ngadalikeun tindakan éta lawan kalayan usaha atawa tanaga anu minimum.[3] Aikidoka ngalarapkeun aiki ku cara nganyahokeun wirahma sarta maksud lawan pikeun nimukeun posisi katut timing (waktu) anu pas pikeun nerapkeun téknik ngalawan. Nurutkeun sajarah, aiki bihari dikawasa pikeun tujuan maténi; sanajan kitu, dina aikido, aikidoka dikudukeun néangan upaya pikeun nganétralkeun saurang lawan tanpa nyababkeun tatu.[2] Anu nyiptakeun aikido ngémbarkeun, "pikeun ngadalikeun lawan tanpa nimbulkeun tatu ngarupakeun seni kadaméan."[4]
Sajarah[édit | sunting sumber]
Aikido diciptakeun ku Morihei Ueshiba (植芝 盛平 Ueshiba Morihei, 14 Désémber 1883–26 April 1969), anu kawentar dina kalangan aikido sabagé Ōsensei ("Maha Guru").[5] Ueshiba ngagambarkeun aikido lain baé sabagé sistésis latihan béladirina, tapi ogé sabagé filosofi pribadina ngeunaan kadaméan sarta rékonsiliasi universal. Ti mangsa hirup Ueshiba tug nepi ka kiwari, aikido geus mekar tina koryū (seni béladiri gaya buhun) anu diteuleuman ku Ueshiba nepi ka jadi rupa-rupa wujud beunang para ahli seni béladiri di sakuliah dunya.[6]
Waktu Tumuwuh Munggaran[édit | sunting sumber]
Ueshiba ngamekarkeun aikido utamana ti mimiti ahir taun 1920an nepi ka taun 1930an ngaliwatan sintésis seni béladiri nu leuwih buhun anu geus diteuleuman ku manéhna.[7] Seni béladiri inti anu jadi indung aikido nyaéta Daitō-ryū aiki-jūjutsu, anu diteuleuman ku Ueshiba sacara langsung ti Takéda Sokaku. Sajaba ti éta, Ueshiba dipikanyaho geus neuleuman Tenjin Shin'yō-ryū ti Tozawa Tokusaburō di Tokyo dina taun 1901, Gotōha Yagyū Shingan-ryū, sarta judo ti Kiyoichi Takagi (高木 喜代子 Takagi Kiyoichi, 1894–1972) di Tanabe dina taun 1911.[8]
Seni Daitō-ryū boga pangaruh téknis anu utama dina aikido. Ueshiba ngasupkeun téknik lémparan leungeun kosong jeung koncian sambungan tulang sarta téknik sanjata, saperti jurus-jurus pikeun maké lembing (yari), ietuk (jō) pondok, malah bayonét (銃剣 jūken?). Sanajan kitu, struktur téknik aikido loba ngindung ka seni élmu pedang(kénjutsu).
Ueshiba pindah ka Hokkaidō dina taun 1912, sarta mimiti diajar hiji élmu béladiri kalayan bimbingan Takeda Sokaku dina taun 1915. Mimitraan jeung Daitō-ryū terus lumangsung nepi ka taun 1937.[7] Ngan, dina ahir éta periode, Ueshiba geus ngajauhkeun diri ti Takeda katut Daitō-ryū. Dina waktu harita, Ueshiba nyebut seni béladirina "Aiki Budō". Henteu jelas sacara pasti iraha Ueshiba mimiti ngagunakeun ngaran "aikido", tapi éta ngaran jadi ngaran resmi seni béladirina dina taun 1942, mangsa Masarakat Seni Béladiri Jepang (Dai Nippon Butoku Kai) kalibet dina réorganisasi sarta séntralisasi seni béladiri Jepang anu dialpukahan ku pamaréntah.
Panyebaran sacara internasional[édit | sunting sumber]
Aikido munggaran diwanohkeun ka Éropah dina taun 1951 ku Minoru Mochizuki waktu nganjang ka Perancis, tempat inyana ngawanohkeun téknik-téknik aikido ka murid-murid anu keur diajar judo.[9] Minoru Mochizuki disusul ku Tadashi Abe dina taun 1952, anu datang salaku wawakil resmi Aikikai Hombu, sarta tumetep di Perancis salila tujuh taun. Kenji Tomiki dibaturan ku para wawakil seni béladiri ngulilingan lima belas nagara bagian Amérika Sarikat dina taun 1953.[10] Satuluyna masih dina taun 1953, Koichi Tohei dikirim ku Aikikai Hombu ka Hawaii, pikeun salila sataun, dimana inyana ngawangun sababaraha paguron aikido anu disebut dojo di dinya. Hal ieu dirojong ku sababaraha kali deui anjangsono. Hal ieu dianggap salaku panganteur (bubuka) sumebarna aikido di Amérika Sarikat. Satuluyna, Inggris diwanohkeun kana aikido dina taun 1955; Italia dina taun 1964; Jérman sarta Australia dina taun 1965. Kiwari dojo aikido aya di sakuliah dunya, kaasup di Jakarta katut kota-kota gedé séjénna di Indonésia.
Tumuwuhna organisasi-organisasi indepénden[édit | sunting sumber]
Organisasi aikido panggedéna nyaéta Aikikai Foundation anu tetep dikadalikeun ku kulawarga Ueshiba. Sanajan kitu, aikido boga rupa-rupa aliran, anu sabagian gedé diwangun ku para murid utama Morihei Ueshiba.[10]
Aliran indepénden anu paling mimiti mecenghul nyaéta Aikido Yoséikan, anu diadegkeun ku Minoru Mochizuki dina taun 1931,[9] sarta Aikido Yoshinkan anu diwangun ku Gozo Shioda dina taun 1955,[11] and Shodokan Aikido, founded by Kenji Tomiki in 1967.[12].Tapi, Aikido Shodokan mah kontrovérsial lantaran ieu aliran ngawanohkeun kompetisi (adu tanding) anu ku sabagéan aikidoka dirasa patukang tonggong jeung sumanget aikido.[10]
Sanggeus Ueshiba pupus dina taun 1969, mecenghul deui dua aliran anu gedé. Koichi Tohei ngamekarkeun aliran Aikido Shin Shin Toitsu dina taun 1974, katut organisasi anu ngokolakeunana, anu disebut Ki Society.[13]
Morihiro Saito ngawangun aliran "Iwama". Sanajan aikidoka aliran Iwama tetep jadi bagian Aikikai Foundation nepi ka pupusna Saito dina taun 2002, para pamilon / panganut aliran Iwama kabagi jadi dua kumpulan; anu hiji tetep masih ngindung ka Aikikai Foundation sedengkeun anu lainna ngawangun organisasi mardika “Shinshin Aikishuren Kai” dina taun 2004 anu dipingpin ku anak Saito nyaéta Hitohiro Saito.
Kiwari, aliran-aliran aikido dikokolakeun ku organisasi anu béda-béda, masing-masing boga markas (本部道場 honbu dōjō?) di Jepang, sarta boga wawakil di nagara-nagara lian di sakuliah dunya.[10]
Latihan fisik[édit | sunting sumber]
Dina aikido, saperti dina ampir sakabéh seni béladiri Jepang, aya aspék latihan fisik ogé méntal. Latihan fisik dina aikido aya rupa-rupa, ngawengku kabugaran fisik umum sarta pengkondisian, katut téktik-téknik husus.[14] Lantaran kurikulum aikido eusina lolobana lémparan, hal munggaran anu disuprih ku kalolobaan murid nyaéta kumaha carana ngaragragkeun awak atawa ngagulitik kalawan aman.[15] Téknik husus pikeun nyerang diantarana ngawengku tonjokan sarta cengkraman; sedengkeun téknik pertahanan kaasup lémparan sarta koncian. Sanggeus téknik-téknik dasar dikawasa, para murid diajar pertahanan gaya bébas pikeun nyanghareupan musuh leuwih ti saurang, sarta dina sababaraha aliran, diajar téknik ngagunakeun sanjata.
Kabugaran jeung latihan[édit | sunting sumber]
Tujuan latihan fisik anu ditéang dina aikido nyaéta controlled relaxation, kalenturan, sarta daya tahan, kalawan saeutik tekenan kana latihan kakuatan. Dina téknik aikido, gerak ngadorong atawa ngulur jauh leuwih umum batan gerak narik atawa kakuatan kontraksi otot anu kapanggih dina seni béla diri lian. Gerak ngadorong sarta ngulur ogé dijadikeun tujuan latihan fisik.[2]
Kagiatan kabugaan anaerobik tinangtu, saperti latihan ngangkat beusi, nekenkeun kakuatan kontraksi otot, dimana hiji otot atawa kumpulan otot diisolasi sarta dibéré bangbaluh pikeun ningkatkeun massa sarta kakuatan otot. Latihan dina aikido sabalikna, nekenkeun kana gerakan sarta kasaimbangan sakujur badan anu kakoordinasi, leuwih mirupa yoga atawa pilates. Contona, loba dojo anu ngamimitian latihan maké latihan pemanasan (準備体操 junbi taisō?), anu bisa ngawengku stretching katut ragrag bebas.[16]
Pancén uké jeung nagé[édit | sunting sumber]
Latihan aikido didasarkeun utamana kana prakték jurus (kata) anu geus dirarancang, lain prakték gaya bébas. Pola dasarna nyaéta dua urang jadi mitra latih dimana saurang jadi anu ngirim serangan atawa disebut ogé panarima téknik (uké) sarta anu saurang deui ngirim serangan atawa disebut ogé palémpar (投げ nagé, anu disebut ogé 取り tori, atawa 仕手 shite, gumantung kana aliranana), anu nganétralkeun ieu serangan ku téknik aikido.[17] Contona jurus anu geus dirarancang teh saperti kieu:
Lamun nagé niat nyanghareupan serangan lengeun kana beunget (somenuchi) ku cara koncian pigeulang kotegaeshi (murilitkeun pigeulang), rarancangna saperti keiu:
- dina kaayaan suku kadua pihak aya di hareup (posisi aihanmi), uké ngalancarkeun shomenuchi ku leungeun katuhu.
- nagé nakis ku leungeun katuhu sarta ngalakukeun puteran kaiten, pas satengah puteran kaiten, nagé nyokot pigeulang uké ti luhur ku leungeun kénca sarta saterusna muterkeun leungeun uké kasebut ka luar nepi ka réngséna kaiten.
- nagé mundurkeun suku kéncana bari mawa leungeun uké ka luhur sarta ka tukang sahingga bentukna nyiku.
- nagé ngalakukeun kotegaeshi kana leungeun katuhu uké bari ngalakukeun puteran kaiten.
- lamun uké nyingkahan kotegaeshi ku cara ngaragrageun manéh, waktu uké murag sarta awakna nyanghareup kaluhur, nagé metot leungeun katuhu uké nepi ka awakna nangkuban.
- kalayan bantuan leungeun katuhu nu nyepeng siku uké, nagé ngabengkokkeun leungeun uké sahingga nyiku ka luar; saterusna nagé ngalakukeun puteran tenkan sahingga perenahna aya di tukang leungeun uké anu nyiku kasebut.
- nagé ngalakukeun koncian kotegaeshi bari neueulkeun leungeun katuhu uké ka arah hareup jeung handap kalayan maké suku nagé anu di hareup (suku kénca) salaku dadasar. Koncian ieu ngahasilkeun nyeri nu luar biasa sarta bisa motongkeun leungeun uké.
- leupaskeun koncian kotegaeshi lamun uké sumerah atawa ménta ampun.
Dina latihan, mitra latih silih ganti jadi uké jeung nagé. Hal ieu dianggap penting pisan pikeun latihan aikido.[17] Nagé diajar nyampur/nuturkeun sarta ngadalikeun énergi serangan, samentara uké diajar tenang jeung lentur dina kaayaan anu henteu nguntungkeun, nyaéta posisi henteu saimbang anu diterapkeun ku nagé. Cara narima téknik ieu disebut ukémi.[17] Uké nyobaan meunangkeun deui kasaibangan sarta nutupan kalemah (contona, ku néang lolongkrang), waktu nagé ngagunakeun posisi katut timing pikeun nahan uké tetep dina kaayaan teu saimbang sarta lemah (gampang diserang). Dina latihan anu leuwih luhur tingkatanana, uké sakapeung kudu nerapkeun reversal techniques (返し技 kaeshi-waza?) pikeun meunangkeun deui kasaimbangan sarta ngonci atawa ngalémpar nagé.
Ukémi (受身?) nujul kana tindakan pikeun narima hiji téknik. Ukémi anu alus merlukeun cingcetan / takisan atawa ragrag bébas pikeun nyingkahan rasa nyeri atawa tatu, saperti nyéngsolna sambungan tulang atawa nyingkahan teunggeulan (atémi).[17]
Serangan wiwitan[édit | sunting sumber]
Téknik aikido biasana ngarupakeun pertahanan pikeun nyanghareupan hiji serangan; sahingga, pikeun latihan aikido jeung babaturan, para murid kudu diajar ngirimkeun rupa-rupa serangan. Sanajan serangan henteu diajarkeun sajero saperti dina seni béladiri nu dumasar serangan, serangan nu "bener" (serangan nu kuat atawa cengkraman anu nyababkeun lawan teu obah) diperlukeun pikeun nerapkeun téknik anu bener sarta éféktif. [2]
Réa serangan (打ち uchi?) nu mirupa sabetan hiji pedang, anu nyirikeun yén téknik serangan aikido asalna tina téknik anu dimaksudkeun pikeun jurit maké sanjata.[2] Téknik lianna, anu kaciri jelas anu mangrupa tojosan (tsuki), ogé dilaksanakeun mirupa tojosan anu ngagunakeun péso atawa pedang. Tajongan umumna disadiakeun pikeun téknik dina tingkatan anu leuwih luhur; diantara alesanna nyaéta bahaya lamun ngaragragkeun awak pikeun nyingkahan tajongan, sarta tajongan (hususna tajongan anu luhur) dumasar sajarahna henteu umum dipaké ku urang Jepang mangsa lumangsungna paperangan dina jaman féodal di Jepang. Sababaraha serangan dasar dina aikido diantarana:
- Serangan-ka bagian-hareup-sirah (正面打ち shōmen'uchi?) nyaéta serangan leungeun kosong atawa serangan leungeun maké péso vértikal kana sirah.
- Serangan-ka-bagian-gigir-sirah (横面打ち yokomen'uchi?) nyaéta serangan leungeun kosong atawa serangan leungeun maké péso diagonal kana sirah atawa beuheung.
- Tojosan kana badan (胸突き mune-tsuki?) nyaéta tojosan kana torso. Sasaran husus diantarana dada, beuteung, sarta solar plexus, sarua jeung "tojosan ka tengah" (中段突き chūdan-tsuki?), sarta "tojosan langsung" (直突き choku-tsuki?).
- Tojosan kana beungeut (顔面突き ganmen-tsuki?) nyaéta tojosan kana beungeut, sarua jeung "tojosan ka bagian luhur" (上段突き jōdan-tsuki?).
Para pamula mindeng ngalaksanakeun téknik aikido dimimitian ku cengkraman, lantaran cara ieu leuwih aman sarta lantaran leuwih gampang pikeun ngarasakeun énergi jeung garis kakuatan hiji keupeulan batan hiji serangan tonjokan. Sababaraha cengkraman nurutkeun sajarahna diturunkeun tina kaayaan waktu nahan leungeun lawan waktu rék narik sanjata; téknik ngaleupaskeun cengkraman bisa digunakeun pikeun ngabébaskeun diri tina cengkraman sarta pikeun nyababkeun lawan teu obah atawa pikeun nyerang lawan.[2] Sababaraha conto cengkraman dasar diantarana:
- Cengkraman ku hiji leungeun (片手取り katate-dori?) nyaéta hiji dampal leungeun nyengkram hiji pigeulang lawan.
- Cengrakaman ku dua leungeun (諸手取り morote-dori?) nyaéta kadua dampal leungeun nyengkram hiji pigeulang lawan.
- Cengkraman ku dua leungeun ka dua pigeulang (両手取り ryōte-dori?) kadua dampal leungeun nyengkram kadua pigeulang lawan, sarua jeung "dua cengkraman ku hiji leungeun" (両片手取り ryōkatate-dori?).
- Cengkraman kana taktak (肩取り kata-dori?) sarua jeung cengkraman kana dua taktak ryōkata-dori (両肩取り?)
- Cengkraman kana badan (胸取り mune-dori?) nyaéta dampal leungeun nyengkram kana pakéan dina bagian dada lawan, sarua jeung cengkraman kana kerah (襟取り eri-dori?).
Téknik-téknik dasar[édit | sunting sumber]
Di handap ieu aya sababaraha conto lémparan jeung koncian dasar atawa anu loba dilaksanakeun dina aikido. Sabagian terminologi henteu sarua diantara sababaraha organisasi jeung aliran, jadi conto di handap ieu ngarupakeun istilah-istilah anu digunakeun ku Aikikai Foundation.[18]
- Téknik wiwitan (一教 ikkyō?) nyaéta kadali ku cara hiji dampal leungeun nyengkram (nyepeng) siku samentara dampal leungeun lainna nyepeng pigeulang lawan anu tumerapna ngadorong lawan tikusruk kana lanté. Ikkyo ogé nerapkeun tekenan kana ulnar nerve dina pigeulang lawan.
- Téknik kadua (二教 nikyō?) nyaéta koncian pigeulang anu adductive anu muterkeun leungeung lawan sarta nerapkeun tekenan saraf anu matak nyeri.
- Téknik katilu (三教 sankyō?) nyaéta koncian pigeulang anu pronating anu ngahasilkeun pantengan otot anu nyepiral kaluhur sapanjang leungeun, siku sarta taktak lawan.
- Téknik kaopat (四教 yonkyō?) nyaéta kadali taktak anu mirupa ikkyō, tapi kadua dampal leungeun nyengkram bagian handap leungeun lawan. Puhu curuk (anu bagian jero dampal leungeun) diteueulkeun kana radial nerve nepi ka periosteum tulang leungeun lawan (uké).
- Téknik kalima (五教 gokyō?) sacara visual mirupa ikkyō, tapi cengkramanana lain kana tonggong pigeulang tapi kana bagian jero pigeulang, sambungan dampal leungeun lawan diputer satengah, sarta sikuna didorong ka handap. Téknik ieu ilahar digunakeun dina nyanghareupan lawan anu ngagunakeun péso sarta sanjata lianna.
- Lémparan nu dimimitian ku gerak opat arah (四方投げ shihōnage?) nyaéta ngalémpar lawan ku cara ngalipet leungeun lawan ngaliwatan taktakna, tumerapna sambungan taktak kakonci.
- Muterkeun leungeun (小手返し kotegaeshi?) nyaéta koncian pigeulang sopinating nu mébérkeun extensor digitorum.
- lémparan maké kadali nafas (呼吸投げ kokyūnage?) nyaéta istilah pikeun rupa-rupa lémparan nu maké kadali nafas; dina lémparan ieu diperlukeun pangaturan waktu (timing) anu bener sahingga lémparan ieu disebut ogé "timing throws".
- lémparan nu dimimitian ku gerak asup ka posisi lawan (入身投げ iriminage?) nyaéta lémparan dimana nagé gerak ka rohangan anu ditempatan ku uké.
- lémparan langit-jeung-bumi (天地投げ tenchinage?) dimimitian ku ryōte-dori; terus maju ka hareup, nagé nyapukeun hiji leungeun ka handap ("bumi") sarta nu lainna ka luhur ("langit"), nu ngakibatkeun uké teu saimbang sahingga gampang dibalangkeun.
- lémparan luhureun bujur (腰投げ koshinage?) nyaéta lémparan luhureun bujur dimana nagé nurunkeun bujurna leuwih handap ti bujur uké, terus ngangkat awak uké nepi ka ngaliwatan tonggong nagé sarta ngabalangkeun uké kana lanté.
- lémparan muter (回転投げ kaitennage?) dimana nagé nyapu tonggong leungeun uké anu tumerapna ngonci pupundakan uké, terus ngagunakeun tekenan ka hareup supaya uké kabalangkeun.
Téknik[édit | sunting sumber]
Aikidoka ngamanfaatkeun gerak awak (tai sabaki) pikeun nyampur jeung gerak lawan. Contona, téknik atawa jurus "asup" (入身 irimi?) ngagunakeun gerak maju ka arah awak uké, sedengkeun jurus "muter" (転換 tenkan?) ngagunakeun gerak muter dimana hiji suku nagé jadi sumbuna.[19] Sajaba ti éta, jurus "hareup" (表 omote?) diterapkeun ngagunakeun gerak ka hareupeun uké, sedengkeun jurus "tukang" (裏 ura?) diterapkeun kalayan gerak ka arah tukangeun uké, biasana maké gerak muter. Kalolobaan jurus ogé bisa dilaksanakeun dina kaayaan awak keur diuk (seiza). Jurus bari diuk disebut suwari-waza.[20]
Jadi, tina kurang ti duapuluh jurus dasar, bisa dijieun rébuan jurus lianna. Contona, ikkyō bisa diterapkeun ka lawan ku cara maju ka hareup kalayan hiji serangan (mungkin maké wanda gerak ura atawa mungkin make gerak omoté) pikeun ngarahkeun tanaga lawan.[21]
Contona, katate-dori ikkyō nujul kana tiap téknik ikkyō anu diterapkeun mangsa uké nyepeng salahiji pigeulang nagé. Satuluyna teknik ieu bisa disebut katate-dori ikkyō omote, nujul kana tiap gerak maju téknikikkyō.
Atemi (当て身) nyaéta serangan. Sabagian jalma nganggap atemi salaku serangan kana "titik vital" anu dimaksudkeun pikeun ngagunasika.
Sabagian deui jalma nganggap atemi, hususna kana arah beungeut, ngarupakeun métoda pikeun ngalihkeun perhatian. Hiji serangan, boh ditakis atawa henteu bisa ngareuwaskeun sasaran sarta ngabuyarkeun konséntrasi. Targét kasebut ogé bisa jadi henteu saimbang dina upaya nyingkahan serangan, contona ku cara ngadangheuakkeun sirah ka tukang, anu bisa ngagampangkeun lémparan.[20] Réa nu nyebutkeu atemi téh ngarupakeun bagian dasar tina téknik.[22]
Latihan sanjata[édit | sunting sumber]
Latihan sanjata dina aikido sacara tradisi ngawengku iteuk pondok (jō), pedang kai (bokken), sarta péso kai (tantō).[23] Kiwari, sabagian dojo ogé ngasupkeun téknik ngaleupaskeun sanjata api kana latihan; témpo-témpo, cara ngarebut sanjata sarta serangan sanjata diajarkeun sakaligus. Sedengkeun sabagian dojo lianna henteu ngajarkeun téknik sanjata samasakali. Aliran Iwama anu diadegkeun ku Morihiro Saito, biasana méakkeun waktu nu lila pikeun latihan bokken jeung jō, kalayan ngaran aiki-ken jeung aiki-jō.
Lawan leuwih ti hiji sarta randori[édit | sunting sumber]
Hiji ciri istiméwa aikido nyaéta ayana latihan pikeun mértahankeun diri nyanghareupan musuh leuwih ti hiji. Latihan gaya bebas (randori, atawa jiyūwaza) kalawan lawan leuwih ti hiji ngarupakeun bagian penting tina karéréaan kurikulum aikido sarta hal ieu diperlukeun pikeun kanaékan tingkat.[24] Randori ngalatih aikidoka kamampuh pikeun ngalakukeun téknik sacara intuisi dina lingkungan anu henteu kaduga.[24] Pilihan téknik anu stratégis penting pisan dina randori téh. Contona, téknik ura bisa digunakeun pikeun nganétralkeun lawan bari muter pikeun nyanghareupan lawan kasebut ti gigireunana.[2]
Dina aliran Shodokan, randori dilakukeun rada béda, nyaéta randori dilaksanakeun lain ku réaan tapi ku duaan dimana kadua beulah pihak gantian jadi uké jeung nagé sarta ngalakukeun téknik bébas sakahayangna. Dina hal ieu, randori mirupa anu dilakukeun dina judo.[12]
Tatu[édit | sunting sumber]
Dina nerapkeun téknik salila latihan, tanggung jawab nagé pikeun nyegah tatu tumiba ka uké ku cara ngagunakeun laju sarta kakuatan panerapan téknik anu saluyu jeung kamahéran mitra latih dina ukemi.[17] Tatu (hususna dina sendi, lamun bener-bener kajadian dina aikido, mindeng ngarupakeun akibat tina kasalahan nagé dina ngira-ngira kamampuh uké keur narima lémparan atawa koncian.[25][26]
Tatu jaringan halus ngarupakeun modél tatu anu paling ilahar anu kapanggih dina aikido sanajan dilaporkeun cenah aya ogé anu ajal akibat panerapan téknik "shihōnage".[25][26][27]
Latihan méntal[édit | sunting sumber]
Latihan aikido ngarupakeun latihan méntal sakaligus fisik, anu nekenkeun kana kamampuh pikeun nenangkeun pikir jeung badan dina kaayaan tekenan situasi anu matak balai.[28] Latihan méntal perlu supaya para aikidoka wani ngalakukeun gerak asup-jeung-nyampur nu jadi dadasar téknik aikido, sarta dina waktu nyerang, aikidoka bisa ngalakukeun serangan kalayan percaya diri jeung tepat sasaran. .[29]
Morihei Ueshiba pernah ngucapkeun yén urang "kudu daék narima 99% serangan ti lawan sarta neuteup balai nu di hareupen mata" supaya bisa ngalakukeun téknik tanpa ragu.[4] Salaku hiji seni béladiri anu merhatikeun lain waé kamahér tarung tapi ogé ningkatkeun kualitas hirup sapopoé, aspék mental ieu penting pisan pikeun para aikidoka.[30]
Ki (Tanaga Batin)[édit | sunting sumber]
Diajar jeung ngawasa ki (tanaga batin) ngarupakeun unsur nu penting pisan dina aikido. Aksara kanji munggaran pikeun ki nyaéta 氣 (ditingalikeun di beulah katuhu), sarta ngarupakeun perlambang pikeun hiji tutup anu nutupan saboboko sangu; "uap nu kaluar" cenah ngarupakeun ki.[31]
Sifat "ki" dipaké dina istilah-istilah sapopoé dina kahirupan urang Jepang, saperti "kaséhatan" (元気 genki?), atawa "kaéra" (内気 uchiki?). Ki mindeng dihartikeun sabagé sasaran fisik jeung méntal anu ngahiji, sanajan kitu mindeng kapanggih dina seni béladiri tradisional Jepang kalayan harti "énergi kahirupan". Aliran Yoshinkan anu dipupuhuan ku Gōzō Shioda, anu dianggap sabagé aliran aikido nu paling kasar, lolobana nuturkeun ajaran Ueshiba ti mimiti saacan Perang Dunya II, sarta nyindekkeun yén rusiah ki aya dina timing sarta pamakéan sakabéh kakuatan badan museur kana hiji titik.[32] Dina taun-taun satuluyna, Ueshiba nerapkeun ki dina wangun anu leuwih lemes, parasaan anu leuwih lemah lembut. Ieu ngarupakeun Aiki Takemusu sarta para murid saenggeusna nuturkeun Ueshiba ngajarkeun ki tina kamandang. Ki Society boga Koichi Toheisacara sacara éksklusif kalolobaan museurkeun ajaran kana pangalaman empiris (sanajan subjéktif) ki para muridna dimana maranéhna dibéré tingkatan (rangking) kamahéran téknik anu misah tina tingkatan pangawasaan ki.[33]
Saragam jeung tingkatan[édit | sunting sumber]
Saragam anu dipaké ku aikidoka waktu latihan nyaéta (aikidōgi), sarupa jeung saragam latihan (keikogi) anu digunakeun ku seni béladiri modéren asal Jepang lianna; calana anu saderhana jeung baju nu dibeulitkeun ngurilingan badan, biasana warnana bodas. Bagian luhur baju ngagunakeun kaén kandel ("gaya-judo"), atawa kaén ipis ("gaya-karate"). [2] Aya ogé baju husus leungeun pondok nu panjangna teu jauh ti handapeun siku.
Sistem tingkatan kamahéran anu kudu dilakonan ku aikidoka ampir sarua jeung sistem anu dipaké ku seni béladiri asal Jepang liana nyaéta sistem (kyū) pikeun tingkat dasar sarta (dan) pikeun tingkat mahér. Kanaékan tingkatan dilakonan ngaliwatan ujian resmi. Kalolobaan organisasi aikido ngagunakeun sabuk bodas jeung sabuk hideung pikeun ngabédakeun tingkatan, tapi sabagian deui maké sabuk anu rupa-rupa warnana. Contona, aikidoka anyar (tingkatan kyū 6) nepi ka kyū 4 maké tanda sabuk bodas samentara aikidoka anu ngahontal tingkatan kyū 3 nepi ka kyū 1 ngagunakeun sabuk warna coklat sedengkeun aikidoka anu hasil ngahontal tingkatan dan dibéré sabuk warna hideung sarta pakakas tambahan mangrupa calana panjang anu katelah hakama. Calana seperti ieu biasa dipaké ku para samurai dina jaman baheula.
Cawadeun[édit | sunting sumber]
Cawadeun anu paling ilahar ngeunaan aikido nyaéta seni béladiri ieu kurang nyiptakeun kaayaan anu enyaan dina latihan. Contona, serangan anu dimimitian ku uké (anu kudu dilawan ku nagé) dicawad lantaran seranganna henteu enyaan. [34] Hal ieu ngabalukarkeun éfék domino nyaéta teknik pertahanan diri nu dilakonan ku nagé jadi henteu éféktif, sarta henteu numuwuhkeun kakuatan.[34] Pikeun nolak hal ieu, sajumlah aliran aikido ngabeunangkeun latihan bébas. Aliran Shodokan, malah nolak hal ieu ku cara maké latihan pertahanan sagemblengna sarta ngabeunangkeun adu tanding.[12]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Saotome, Mitsugi (1989). The Principles of Aikido, 222, Boston, Massachussetts: Shambhala.
- ↑ a b c d e f g h Westbrook, Adele, Ratti, Oscar (1970). Aikido and the Dynamic Sphere, 16-96, Tokyo, Japan: Charles E. Tuttle Company.
- ↑ Pranin, Stanley (2007). "Aiki". Encyclopedia of Aikido. Retrieved on 2007-08-21.
- ↑ a b Ueshiba, Morihei, trans. by Stevens, John (1992). The Art of Peace, Boston, Massachusetts: Shambhala Publications, Inc..
- ↑ Pranin, Stanley (2007). "O-Sensei". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ Kesalahan pengutipan: Tag
tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama
Aikido
- ↑ a b Stevens, John (1984). Aikido: The Way of Harmony, 3-17, Boston, Massachusetts: Shambhala.
- ↑ Pranin, Stanley (2006). "Ueshiba, Morihei". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ a b Pranin, Stanley (2006). "Mochizuki, Minoru". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ Kesalahan pengutipan: Tag
tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama
Styles
- ↑ Pranin, Stanley (2006). "Yoshinkan Aikido". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ a b c Shishido, Fumiaki, Nariyama, Tetsuro (2002). Aikido: Tradition and the Competitive Edge, Shodokan Publishing USA.
- ↑ Pranin, Stanley (2006). "Tohei, Koichi". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ Homma, Gaku (1990). Aikido for Life, 20, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ Homma, Gaku (1990). Aikido for Life, 43–45, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ Pranin, Stanley (2006). "Jumbi Taiso". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ a b c d e Homma, Gaku (1990). Aikido for Life, 20–30, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ Shifflett, C.M. (1999). Aikido Exercises for Teaching and Training, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ Amdur, Ellis. "Irimi". Aikido Journal.
- ↑ a b Shioda, Gōzō (1968). Dynamic Aikido, 52–55, Kodansha International.
- ↑ Taylor, Michael (2004). Aikido Terminology - An Essential Reference Tool In Both English and Japanese, Lulu Press.
- ↑ Scott, Nathan (2000). "Teachings of Ueshiba Morihei Sensei". Diakses pada 1 Pébruari 2007.
- ↑ Dang, Phong (2006). Aikido Weapons Techniques: The Wooden Sword, Stick, and Knife of Aikido, Charles E Tuttle Company.
- ↑ a b Ueshiba, Kisshomaru, Moriteru Ueshiba (2002). Best Aikido: The Fundamentals (Illustrated Japanese Classics), Kodansha International.
- ↑ a b Aikido and injuries: special report by Fumiaki Shishida Aiki News 1989;80 (April); partial English translation of article re-printed in Aikido Journal [1]
- ↑ a b Pranin, Stanley (1983). "Aikido and Injuries". Encyclopedia of Aikido.
- ↑ Zetaruk, M, M A Violán, D Zurakowski, and L J Micheli (2005). "Injuries in martial arts: a comparison of five styles". British journal of sports medicine 39 (1): 29–33. 15618336.
- ↑ Hyams, Joe (1979). Zen in the Martial Arts, 53-57, New York: Bantam Books.
- ↑ Homma, Gaku (1990). Aikido for Life, 1-9, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ Heckler, Richard (1985). Aikido and the New Warrior, 51-57, Berkeley, California: North Atlantic Books.
- ↑ YeYoung, Bing F.. "The Conceptual Scheme of Chinese Philosophical Thinking - Qi". Literati Tradition. Diakses pada 12 Pébruari 2007.
- ↑ Kesalahan pengutipan: Tag
tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernama
Shugyo
- ↑ Reed, William (1997). "A Test Worth More than a Thousand Words". Diakses pada 11 Agustus 2007.
- ↑ a b Pranin, Stanley, Fisher, Alex (Fall 1990). "Aikido Practice Today". Aiki News 86.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- AikiWeb Aikido Information—a comprehensive site on aikido, with essays, forums, gallery, reviews, columns, wiki and other information.
- AikidoFAQ—an informational aikido website, including articles, tips, and multimedia.
- Aikido Journal Website—an extensive source of aikido historical information.
- Aikido—The Way of Harmony Podcast—Aikido based podcast; interviews with high ranking Aikidoka from all styles about philosophy and technique.


text:
Carpon Sunda Carpon Basa Sunda Carpon Lucu
Carpon Sunda | Carpon Basa Sunda | Carpon Lucu - Pada tulisan ini saya ingin menulis tentang Carpon Sunda atau bisa juga disebut dengan Carpon Basa Sunda. carpon bahasa sunda singkat asiaatoddhours Carpon Bahasa Sunda Singkat - Info Terbaru, carpon atau carita pondok adalah salah satu karya sastra yang berbentuk tulisan. Kalau dalam bahasa Indonesia
Rapat Basa Sunda « Adejuve
Posts about rapat basa sunda written by adejuve a basa dina basa sunda danghyang sanghyang rahsa Gaya basa nya éta rakitan basa (kalimah) nu dipaké sangkan nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka nu maca atawa nu ngadangukeun, ku jalan
Basa Sunda Smp Negeri 3 Kota Bogor Dongengsajaksmp
Basa Sunda minangka basa nu dipaké kurang leuwih ku 27,000,000 jalma di wewengkon kulon pulo Jawa, atawa 13,6% ti populasi Indonésia. Basa Sunda kagolongkeun kana adejuve DRAF KI-KD BASA SUNDA KURIKULUM 2013. Kompetensi inti kurikulum 2013 pikeun SMP nya éta: Menghargai dan menghayati ajaran agama yang dianutnya; Menghargai dan


text:
Lamun ayeuna mah jigana titi mangsana tos teu puguh da cuacana oge tos robih pisan atawa anu disebat populer na mah "global warming" tea, ngan ari ceuk budak baheula kolot ayeuna dina sataun urang sunda mah ngagaduhan titi mangsa, nyaeta:
Kasa (kahiji)
Mangsa kahiji mimitina ti tanggal 21 Juni nepi ka 31 Juli, lilana 41 poé. Cicirénna: angindatangna ti kalér wétan, loba tatangkalannu murag dauna,sato-sato laleutik kayaning jangkrik jeung sajabana endogna malegar, kaayaan hawa ti berang karasana kacida panasna ari ti peuting tiris, lauk di walungan henteu laliar, kaayaan taneuh panas, béntang wuluku aya di beulah wétan, kalangkangna nepi ka kidul. Mangsa ieu mah lain waktu keur tatanén sabab usum halodo.
Karo (kadua)
Mangsa kadua mimitina tina tanggal 1 Agustus nepi ka tanggal 23 Agustus, lilana 23 poe. Perlambangna: beutule rengko tanah beulah. Cicirenna: Angin datangna ti kidul kaler nuju ka kulon, ti beurang tetep panas ti peuting tiris, taneuh gararing nepi ka beulah, solokan, walungan, jeung sumur caina orot, kadang-kadang aya anu saraat, tatangkalan barijil daun anyar (pucukan) saperti tangkal karet, atawa jeruk, isuk-isuk bentang wuluku aya di wetan, tatangkalan bungbuahan mimiti karembangan. Nu pepelakan palawija ngurangan, kajaba nu umurna pondok saperti bonteng, jaat, atawa oyong. Patani mimiti miara solokan pikeun kapentingan sawahna.
Katiga (katilu)
Katiga (katilu). Mangsa katilu mimitina ti tanggal 24 Agustus nepi ka tanggal 16 September, lilana 24 poe. Perlambangna: akar-akar mimiti barijil. Cicirenna: angin datangna ti kaler, hawa mimiti tiis tapi karasana seger, tatangkalan daraunan, palawija sedeng dipanen (diala hasilna), di sawah rata-rata nyurup caina tapi tempo-tempo geus aya anu tebar pare. Mangsa ieu waktuna pamupukan pepelakan anu umurna panjang saperti kalapa, kadu, rambutan, peuteuy, cai, jeung sabangsana.
Kapat (kaopat)
Kapat (kaopat). Mangsa kaopat mimitina ti tanggal 17 September nepi ka tanggal 11 Oktober, lilana 25 poe. Perlambangna: gumading resmi (gumbira). Cicirenna: Angin datangna ti kulon niupna muter nimbulkeun hujan atawa datangna hujan, mimiti kadenge sora gugur, sasatoan anu sukunaopat baleger (birahi), manuk-manuk nyarieun sayang rek ngendog, lauk di walungan tina liang-liang leuwi kalaluar (liar), tangkal randu baruahan tempo-tempo geus aya anu kolot buahna, gadung mimiti nyareng, patani sibuk panen palawija jeung ngagarap sawahna.
Kalima
Mangsa kalima mimitina ti tanggal 12 Oktober nepi ka tanggal 7 Nopémber, lilana 27 poé. Perlambangna: pancuran sumawir ing jagat (usum hujan). Cicirénna: Angin niupna tarik, datangna ti kalér kulon bareng jeung hujan, ari hujan datangna soré-soré atawa isuk-isuk, tatangkalan loba anu raruntuh kaanginan, siraru mimiti kalaluar tina hunyurna, oge bongborosan mimiti jadi, tangkal asem mimiti bijil daun anyar, patani giat ngurus huma, sabangsa oray jeung ulam mimiti kalaluar, ogé laleur halaliber. Tebar paré jero bulan Nopémber. Sawah mimiti ditanduran, sabagian patani sibuk ngatur ngagarap sawahna, ogé tebar. Béntang wuluku katémbongna pasosoré. Mangsa ieu waktuna ngagarap sawah.
Kanem (kagenep)
Mangsa kagenep mimitina ti tanggal 18 Nopémber nepi ka tanggal 20 Désémber, lilana 43 poé. Perlambangna: nikmating rasa (ngarasakeun kanikmatan). Cicirénna: Angin niupna tarik, datangna ti kulon, hujan loba, buah rambutan, kadu, dukuh, manggah geus arasak. Béntang wuluku katémbong pasosoré, sawah anu cukup caina waktuna dirambét munggaran, malah di pagunungan mah masih aya kénéh nu keur ngagarap sawahna, sabangsa kutu kuya getok, peupeundeuyan keur arendogan.
Kapitu (katujuh)
Mangsa katujuh mimitina ti tanggal 21 Désémber nepi ka tanggal 1 Pébruari, lilana 43 poé. Perlambangna: guci pecah ing lautan (guci beulah di laut). Cicirénna: Hujan loba nepi ka timbul banjir, di sawah pagunungan bisa ditanduran, angin datangna ti kulon sarta teu tetep, hawa tiis, cai di sawah ngarepér saperti ngagolak, hiji tanda yén taneuh masih panas, sabangsa manuk teu pati disarada, kini-kini, kuang-kuang, getok jeung peupeundeuyan aranakan, béntang wuluku katémbongna pasosoré. Biasana dina mangsa ieu usum panyakit. Di sawah pagunungan masih aya nu keur talandur; jagong jeung kacang di huma meujeuhna diala hasilna.
Kawalu (kadalapan)
Mangsa kadalapan mimitina ti tanggal 2 Pébruari nepi ka tanggal 28 Pebruari, lilana 27 poé. Perlambangna: puspo anjrah (jeroning kayung seungit sajeroning haté). Cicirénna: angin datangna ti kalér kulon niupna muter, hujan mimiti rada ngurangan, sabangsa bangbung, légé, kutu kuya hihiberan ka ditu ka dieu, kuuk kalaluar, ucing balalegér. Dina mangsa ieu waktuna pepelakan umur panjang. Paré di huma mimiti bareukah.
Kasongo (kasalapan)
Mangsa kasalapan mimitina ti tanggal 1 Maret nepi ka tanggal 25 Maret, lilana 25 poé. Perlambangna: wedaling wacono (timbul babasaan). Cicirénna: angin datangna ti kidul, témpo-témpo isuk-isuk sarta ngaruksak kana paré nu keur beukah, hujan beuki kurang tapi sora gugur loba, tongeret kasir disarada. Loba panyakit panas, koreng, atawa nyeribeuteung. Paré huma geus konéng sarta aya nu keur dipanén, nya kitu deui di sawah sawaréh geus mimiti dipanén.
Kadasa (kasapuluh)
Mangsa kasapuluh mimitina ti tanggal 26 Maret nepi ka tanggal 17 April, lilana 23 poé. Perlambangna: gedong ukeb jeroning kalbu (gedong jero haté). Cicirénna: angin datangna ti wétan kidul, sasatoan keur rareuneuh, sabangsa manuk récét disarada, sawaréhna nyarieun sayang. Di pagunungan paréna geus arasak sarta sawaréh paranén, anu subur ku cai mah sawahna keur digarap, sarta mimiti tebar.
Desta (kasawelas)
Mangsa kasawelas mimitina ti tanggal 18 April nepi ka tanggal 10 Mei, lilana 23 poé. Perlambangna: pamungkas sinorowedi (patani sibuk panén). Cicirénna: angin datangna ti kidul wétan, hawa panas, jeung taneuh panas, hama kungkang mimiti ngaruksak pepelakan di sawah atawa di huma, tatangkalan mimiti daunna marurag. Mangsa ieu masih waktuna pepelakan palawija umur pondok. Di sawah sibuk tatandur atawa aya ogé anu malawija saperti melak bako,jagong, jeung sabangsana.
Sada (kaduawelas)
Mangsa kaduawelas mimitina ti tanggal 11 Mei nepi ka tanggal 21 Juni, lilana 41 poé. Perlambangna: tirta syaking saseno (cai ninggalkeun tempatna). Cicirénna: angin datangna ti wétan, hawa ti beurang panas, ari ti peuting tiis (tiris) teu pati kaluar kesang dangdaunan lalayu teu tahan panas, loba panyakit malaria, jalan ngebul, ari watek jelema babari napsu, datang hama paré. Mangsa ieu waktuna tebar nyadon atawa melak palawija.
sumber: FB RiunganCianjur


text: 1Sewaktu Anak Dombe nike bukaq sẽgel saq kepituq, sorge jari sepi kire-kire setenge jam ngonẽqne. 2Terus tiang serioq kepituq malaẽkat saq nganjeng lẽq arepan Allah, dait ie pade teicanin pituq terompẽt. 3Sopoq malaẽkat saq lain, saq jauq sopoq tangkaq dupe emas, rauh dait nganjeng lẽq julu mẽje taoq kurban. Ie teicanin menyan luwẽq gati jari teaturang bareng-bareng kance do'e selapuq dengan saq tehususang bagi Allah lẽq atas mẽje taoq kurban saq tepiaq lẽman emas lẽq arepan tahte nike. 4Bareng kance do'e dengan-dengan saq tehususang bagi Allah, pendet dupe saq kenyeke nyale nike nyempuq taẽk lẽman ime malaẽkat saq nganjeng lẽq arepan Allah nike. 5Beterus malaẽkat nike bait tangkaq dupe nike, dait isiqne siq api lẽman mẽje taoq kurban, terus timpohne ojok gumi. Make kedengahan suare guntur kance kisap dait araq lindur. 6Sesampun nike, pituq malaẽkat saq negel pituq terompẽt nike sampun siep gen niup terompẽtne. 7Malaẽkat penembẽq niup terompẽtne, make ujan ẽs dait api becampur daraq, selapuqne geriq ojok gumi. Sepertelu gumi bis julat; maraq nike ẽndah sepertelu lẽman leloloan, dait selapuq pupaq saq ijo. 8Terus malaẽkat saq kedue niup terompẽtne, terus araq penggitan maraq ruen sopoq gunung belẽq saq kenyeke nyale tesaut ojok dalem segare. Sepertelu segare berobah jari daraq, 9dait sepertelu lẽman selapuq mahluk lẽq segare matẽ; maraq nike ẽndah sepertelu lẽman kapal-kapal musnah. 10Beterus malaẽkat saq ketelu niup terompẽtne, make sopoq bintang saq belẽq, saq nyale maraq obor, geriq lẽman langit, terus nimpe sepertelu lẽman kokoq-kokoq dait pengembulan-pengembulan aiq. 11(Aran bintang nike "Apsintus".) Make sepertelu lẽman aiq jari pait, dait luwẽq dengan ninggal sẽngaq nginem aiq saq sampun jari pait nike. 12Terus malaẽkat keempat niup terompẽtne. Make suare terompẽt nike ngempuk sepertelu lẽman cahaye jelo, sepertelu lẽman bulan, dait sepertelu lẽman bintang-bintang sehingge sepertelu lẽman selapuqne nike jari peteng. Sepertelu lẽman kenjelo ndẽq terang malik dait maraq nike ẽndah sepertelu lẽman kelem. 13Beterus tiang serioq dait dengah sopoq kedit rajewali saq kenyeke kesur lẽq atas langit, bekuih, "Celake! Celake! Celake selapuq dengan lẽq gumi lamun kedengahan suare ketelu terompẽt lainne saq gen tetiup siq ketelu malaẽkat saq lain!"


text:
Guaran ngeunaan Budak Angon jeung Budak Janggotan Dina Uga Wangsit Siliwangi.
Wujud
Budak Angon, ramé ditéangan jeung ditungguan ku
sabagéan rahayat Tatar Sunda. Saluyu jeung Wangsit Prabu Siliwangi. Budak Angon masih teureuh
Pajajaran, boh beresih haténa (wening
galih jembar manah) , muslim nu taat. Nyieun batu cépér minangka ciri panto imahna. Nu ngélingan
manéhna kana gapura kadatuan Pajajaran karuhunna, nu dijieun
tina batu. Imahna di
handapeun tangkal Handeuleum ssarta kaiuhan ku tangkal Hanjuang. Budak Angon teu ngangon ingon-ingon, tapi manéhna terus-ngangon Kalakay & Tutunggul, boh
saméméh atawa sabada kajadian “sagara jadi dangdarat”. Kalayan
harepan Tatar Sunda lémbok deui, rapih, cukup sandang,
murah pangan jeung
kertamukti. Ngageberan
sumanget rahayat Tatar
Sunda keur nguniang deui ngawangun nagara, sabada bancana ronngkah “sagara jadi dangdarat” nu
kajadianana kalayan kahoyong Allah SWT. Engkéna Budak
Angon jeung Budak
Janggotan jadi inohong puseur geunjleungna nu bakal kajadian di Tatar Sunda.
Manéhna kapaksa nyumput ka Lebak Cawéné tina udagan musuhna. Sabab
bakal diteumbleuhkeun( jadi “kambing hitam” )
mu bubarna NKRI.
Nepa ka datangna Ratu Adil nu bakal
nganjrek di Tatar
Sunda. Di mana Budak
Angon jeung Budak Janggotan ngajak kumna rahayat Tatar Sunda bari rjangji satia ka Ratu Adil. Antukna Tatar Sunda jadi salah sahiji
basis
perjuangannya, dina nyebarkeun Islam jeung
Kaadilan ka
sukuliah jagat.
Wujud "Satria Piningit" memang masih kééhn misterius. Geus loba nu nyoba keur
midankeunana ku carana séwang-séwangan. Alhasil, aya nu yakin geus
manggihanana, malahan aya nu geus ngaku yén inyana si Satria Piningit. Lamun
ditalungtik mangka wujud/sosok nu geus dipanggihan ieu masih cangcaya naha mémang inyana calon Ratu Adil téh?
Budak Angon atawa "Penggembala" sabenerna ngarupakeun konsepsi ngeunaan
kahirupan jeung kamanusaan. Sajeroning konteks diri manusa,
Budak Angon ngaupakeun konsep ngeunaan
pamangih jati diri jeung pangawasaan keur naon saenyana urang dicipta. Slian ti jasad urang anu sabenerna ngan “tutunggangan" anu kudu ditalukeun, dikadalikeun, jeung diarahkeun
ngaliwatan proses "ngangon", sajeroning diri urang oge aya kumpulan "sasatoan" anu henteu dipaéhan tapi supaya
diangon sahingga jadi potensi jeung tanaga positif keur nimukeun udagan hirup urang.
Dina konteks kahirupan sasama, Budak Angon ngébréhkeun hiju upaya jeung "penertiban", pangwangunan,
kasadaran, sarta , panuduh ubungan antara sasama nu didadasar ku
kacinta jeung kaasih. Sahiji tatanan kahirupan anu leuwih adil. Sajeroning konteks wujud, pribadi-pribadi anu digawé soson-soson dina upaya jeung proses nu kitu anu disebut Budak Angon.
Kacangcayaan anu muncul ngadorong keur nalungtik jeung naliti deui naon nu geus dibuukakeun dina naskah-naskah luluhur ngeunaan wujud/sosok Satria Piningit sajati. Salah sahiji naskah anu biasa ku urang digunakeun minangka rujukan nyaéta Uga Wangsit Siliwangi. Siliwangi dina Uga Wangsitna menyebut si calon Ratu Adil ku sebutan Budak Angon. Sawatara hal nu disebutkeun dina Uga Wangsit Siliwangi ngeunaan Budak Angon nyaéta:
1. Sora nu ménta tulung.
Dina Uga Wangsit Siliwangi disebutkeun “"Hiji mangsa engké, lamun geus tengah peuting kadéngé sora nu mawa panji, nah tah éta cicirénna." Sakabéh katurunan anjeun digero ku nu rek kawin di Lebak Cawéné.” Kecap “sora nu ménta tulung ” sigana sarua jeung “ungkapan Joyoboyo dina 169 nyaéta “senang menggoda dan minta secara nista, ketahuilah bahwa itu hanya ujian, jangan dihina, ada keuntungan bagi yang dimintai artinya dilindungi anda sekeluarga“.
Budak Angon di awal kahadiranana bakal milampah hal-hal minangka tanda kedatanganana. Salah sahiji nyaéta tulung di sabudeureun wewengkon Gunung Halimun. Teu jelas naha inyana ménta tulung ka jalma lian, naha inyana aya dina kasulitan atawa aya kaperluan lianna. Anu pasti lmun geus kitu hartina tandana bakal aya kahadiranana.
Sawatara dina Ramalan Joyoboyo dina bait 169 disebutkeun lamun Budak Angon “suka minta secara nista sebagai ujian”. Kalimat ieu nyirikeun yén “minta tolong itu hanya sebatas ujian bagi yang dimintai pertolongan. Ujian naon? Can kanyahoan ujian naon nu sok dipilampah ku Budak Ango ka nu lian. Hatu urang tungguan baé!
2. Néangan bari ngalawan, ngalawan sabari seuri.
Dina Uga Wangsit Siliwangi kaunggel “Engké bakal réa nu kapanggih, sabagéan-sabagéan. Sabab
kaburu dilarang ku nu disebut Raja Panyelang! Aya nu wani ngoréhan terus terus,
teu ngahiding ka panglarang; ngoréhan bari ngalawan, ngalawan sabari seuri.
Nyaéta budak angon;” Kecap “kaburu dilarang” ieu naon masudna? Naha dilarang dina ngébréhkeun fakta-fakta, atawa dilarang ngalelempeng sajarah? Sigana masih butuh tapsiran deui.
Nu pasti Budak Angon sigana teu paduli ku larangan pamingpin. Malahan lain
ngan wungkul teu paduli ku éta larangan, tapi leuwih ti éta Budak Angon ngalawan larangan si pamingpin sabari seuri. Teu kabayang kumaha rarasan si pamingpin lamun dilawan sabari seuri. Bisa-bisa Budak Angon dina kaayaan bahaya iieu sabab gawéna sok ngalawan raja panyelang.
Dina kekecapan “nu kapanggih, sabagéan-sabagéan, sabab dilarang raja panyelang , nunjukkeun yén nu bakal kapanggih ku balaréa mémang ngan sabagéan wungkul. Ku sabab ngan sabagéan saja mangka nu dipanggihan kasebut tacan lengkep jeung tangtuna can sampurna hasilna. Tapi lain ari keur Budak Angon mah, inyana terus néangan bari ngalawanari sabari seuri. Bisa jadi pamanggih Budak Angon ieu bakal ngarupakeun pamanggih anu paling lengkep jeung ngadeukeutan kana bebeneran.
Ngangon Keretas jeung Kala, (Péna)
Dina Uga Wangsit
SIliwang kaunggel kieu: “ Ari ngangonna? Lain kebo lain embé, lain méong lain banténg, tapi kalakay
jeung tutunggul. Inyana jongjon ngoréhan, ngumpulkeun anu kapanggih. Sabagéan
disumputkeun, sabab acan wayah ngalalakonkeun. Engké mun geus wayah jeung
mangsana, baris loba nu kabuka jeung raréang ménta dilalakonkeun. Tapi, mudu
ngalaman loba lalakon, anggeus nyorang: undur jaman datang jaman, saban jaman
mawa lalakon. Lilana saban jaman, sarua jeung waktuna nyukma, ngusumah jeung
nitis, laju nitis dipinda sukma.
Budak Angon miboga kabiasaan gumpulkeun daun jeung dahan. Kecap daun jeung dahan disebutkan Uga Wangsit
Siliwangi “Kalakay jeung Tutunggul“. Kalakay ngarapuakeun daun lontar nu biasa digunakeun ku jalma jaman baheula minangka lambaran daun keur nulis. Sedengkeun Tutunggul ngarupakeun dahan tangkal nu biasa digunakan jalma urang jaman baheula minangka pena keur nulis enulis. Sahingga Kalakay jeung Tutunggul bisa dihartikan minagka keretas jeung kalamna.
Budak Angon miboga karesep ngangon kertas jeung kalam /péna. Inyana terus ngumpulkeun barang ieu subage angonanana. Teu jelas kunaon inyana resep ngangon kertas jeung pena. Kecap ngumpulkeun ngandung harti kertas jeung kalamna ngan sahiji wujud, tapi jumlahna loba jeung jadi barang nu dipikaresep.
Budak Angon ngangon kertas jeung pena keur manggihan sajarah jeung kajadian. Teuing sajarah jeung kejadian naon nu dikumpulkeunana, tapi bisa dipikaharti yén di Nusantara loba sajarh nu dirobah, bisa jadi ha lieu aya Kakaitanana jeung ngalempengkeun kaayaan sajarah bangsa urang.
Inyana bakal terus gumpulkeun sajarah jeung kajadian-kajadian penting tangtuna pikeun nganggeuskeun masalah di Nusantara. Wajar baé lamun sajarah ditalungtik sabab satemenna keur nganggeuskeun hiji masalah teu meunang henteu kudu miwanoh kana awal sajarahnya kunaon pangna bisa kajadian. Ku karesepna nlungtik sajarah jeung kajadian nu ditulis dina kertas ku kalam engkéna masalah di Nusantara bakal bisa dibébérés kalawan gampil.
Ieu Budak Angon dina saengoning pangabdiannana téh éstuning “sepi ing pamrih ramé ing gawé”, teu pernah ménta buruh atawa ménta naon-naon éstu ikhlas tur rido.
Ari kecap Angon, -nyambung kana bait awal– ngAngonna téh kalakay jeung tutunggul. Naon ari kalakay jeung tutunggul? Kalakay jeung tutunggul dikiaskeun di dieu kana kertas jeung pulpen. Jadi ieu Budak Angon téh jalma anu gawéna ngumpulkeun kertas jeung pulpen, atawa sacara jelasna mah ieu Budak Angon téh jalma anu resep néangan élmu pangaweruh, resep ngumpulkeun sajarah jeung jalma anu nyakola.
Tapi naha anu mawa parobahan nagara jeung sok aya dina unggal-unggal mangsa
téh ngan saukur Budak Angon (abdi/abid)? Lain pamingpin atawa raja? Sabenerna mun urang
pernah maca tulisan salah saurang sosiolog Iran. Anjeuna nerangkeun yén anu
bisa mawa hiji bangsa kana revolusi téh lain ti golongan pamaréntah atau
élmuwan. Jalma anu bisa mawa rahayat pikeun revolusi téh ngan jalma biasa, tapi
ieu jalma biasa téh aya terus di tengah-tengah rahayat, gawé langsung jeung
rahayat, jadi bisa ngagerakkeun rahayat kana
parobahan. Atawa ceuk Antonia Gramsi mah jalma nu disebut
Intelectual Organic.
Nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung.
Dina Uga Wangsit Siliwangi kaunggel; Laju naréangan budak angon, nu saungna di birit leuwi nu pantona batu satangtung, nu dihateup ku handeuleum ditihangan ku hanjuang. Kecapa di birit leuwi nétélakeun yén imah Budak ayana deukeut muara susukan. Prabu Siliwangi teu masihan gambaran sakumaha anggangna antara imah jeung walungan ieu.
Prabu Siliwangi ogé teu nyebutkeun ngaan walungan ieu santukna rada
susah dina nangtukeun palebah manana. Di Tatar Sunda loba pisan walungan anu disisina rapang ku jalma rahayar ti
kalér nepi ka kidul. Jadi susah kacida nangtunkeun kapastian walungan ieu nu
dimaksud ku Prabu Siliwangi. Tapi nu pasti Budak Angon imahna sisi walungan, jadi lamun aya nu ngaku Budak
Angon tapi imahna jauh ti walungan, hartina teu saluyu jeung Uga Wangsit Siliwangi.
Tuluyna dina
kecap “pantone batu satangtung” masih perlu ditaliti, naha suhunan imahna téh dikieun tina batu? Ogé naha panto imahna dijieun tina batu? Bisa kitu bisa henteu!
Kalimah ieu bisa dipikahati yén imah Budak Angon henteu ngan sa-hambal (1 lantai), imah nu aya loténgan. Hal ini dirorong ku ungkapan Joyoboyo dina bait 161 nyaéta “berumah seperti Raden Gatotkaca, berupa rumah
merpati susun tiga“. Tina ungkapan Joyoboyo nunjukkeun aya 3 hambal imahna Budak Angon. Tangtuna lain imah biasa, bisa jadi imah “tingkat ekonomi menengah” atawa mémang Budak Angon téh ti kumawarga nu beunghar? Can bisa dipastikeun.
Kusabab kitu keur nyieun hiji imah anu “bertingkat dengan bahan semen untuk lantai-lantainya, maka dari bahan semen yang padat dengan sendirinya akan membentuk batu yang keras” . Tuluyna bisa dimaklum lamn panto hambal kahiji (lantai pertama( luhurna satangtung (setinggi cor semen lantai dua). Memang kalolobaanana imah anu “bertingkat” pantona pasti bakal satangtung luhurna téh.
Saungna di birit leuwi, hartina saung = imah/tempat cicing; birit leuwi = tungtung leuwi. Ngandung harti ieu Budak Angon mun rék indit atawa balik kudu bisa meuntasan éta leuwi. Ieu téh simbul yén Budak Angon saungna di birit leuwi, cicirén jalma anu bisa leumpang/asup jeung ditarima di rupa-rupa tempat jeung golongan. Jadi ieu Budak Angon téh lain jalma fanatik anu ngan ukur ngaronjatkeun golonganana/parteyna wungkul tapi sanggup bajuang babarengan jeung sagala pihak pikeun kapentingan sakabéh rahayatna.
Aya deui nu nafsirkeun kieu: Pantona batu
satangtung, batu=barang alam anu kacida teuasna. Hartina ieu Budak Angon téh boga pamadegan anu kacida kuat, teguh pancuh
lir ibarat batu, teu gampang gedag kaanginan teu unggut kalinduan. Ieu Budak Angon teu daék diajak kompromi kana jalan anu salah.
Dina Wangsit Siliwangi keunggel yén imahna Budak Angon téh: imahna di birit leuwi, pantona batu satangtungeun, kahieuman ku handeuleum,
karimbunan ku hanjuang. Kecap kahieuman ku Handeuleum jeung karimbunan ku hannjuang ngandung harti di haeupeun imah Budak Angon aya dua yangkal nu kacida suburna jeung jadi cicirén khusus imahna. Di dieu ngan disebutkeun dua tangkal, hartina mémang ngan aya dua tangkal di hareupeun imahna nu ngabédakeun jeung imah
nu liana.
Lamun
ditakungtik dua rupa tangkal ieu euweuh bahasa Indonesiana atawa mémang can kanyahoan naon ngaranna. Kadua kecap ieu siha bsa kuno ti wewengkon Sunda tempat matuhna Siliwangi. Nepi ka ayeuna can aya hiji pihak ogé nu nyaho jinis éta tangkal. Malahan urang Sunda pituin ogé ngaku teu nyaho kana dua jinis tangkal
éta. Urang tunguan baé kahareup bakal kanhyahoan.
Aya sawatara urang nu napsirkeun yeun kecap Handeuleum jeung Hanjuang minngka sasmita wungkul. Naha enya eta dua tangkal the lain tangkal nu tuwuh dina taneuh? tapi sakedar simbul wungkul? Coba urang paliré deui dawuhan Siliwangi anu nyebutkeun Budak Angon: “Ari ngangonna? Lain kebo lain embé, lain méong lain banténg, tapi kalakay jeung tutunggul. Inyana jongjon ngoréhan, ngumpulkeun anu kapanggih. Kecap Budak Angon oge saenyana sasmita/simbum ti Siliwangi. Tuluy ieu sasmita/simbul dijelaskeun laum anu diangonna lain sasatoan tapi kalakay jeung tutunggul. Sedengkuen kekecapan Handeuleum jeung Hanjuang euweuh kateranganana. Antukna ieu dua kecap téh bisa dipastikeun dua tangal nu tuwuh dina taneuh. Lamun mangrupa sasmita tangtu Prabu Siliwangi bakal ngajelaskeun pimaksudeunana.
Tapsiran lian: Dihateupan ku handeuleum di tihangan ku hanjuang, hartina ieu Budak Angon
téh nyumput buni dinu caang, aya bareng jeung urang tapi teu kawentar sakabéh
jalma apal, jalmana sabenerna luar biasa tapi ngaku jalma biasa. Ieu Budak Angon téh ulah dibayangkeun jalma anu kawentar anu sakabéh rahayat apaleun,
malah inyana ogé teu apaleun atawa teu pernah ngaku lamun dirina téh Budak Angon.
Indit bareng jeung Budak Jangotan.
Dina Uga Wangsit
Siliwangi kaunggel : “Naréanganana budak tumbal, sejana dék marénta tumbal. Tapi, budak angon enggeus
euweuh, geus narindak babarengan jeung budak anu janggotan; geus mariang pindah
ngababakan, parindah ka Lebak Cawéné!”
Saha ari Budak Janggotan téh? Sesebutan Budang Janggotan ieu masih jan jelas. Naha
ieu budak téh ngarupakeun sobat, karabat atawa kulawarga atawa pangasuh Budak Angon? Can jelas, sabab dina Uga Wangsit Siliwangi
teu loba ngulas ngeunaan ieu.
Dina naskah-naskah lian ngabéjakeun yén Ratu Adil miboga tukang asuh nyaéta Sabda Palon. Naha mungkin Budak Janggotan téh Sabda Palon? Tai sigana
mahlain sabab Sabda Palon mahmangrupa
wujud Jin, sedengkeun ari sesebutan budak mah keur jelema. Jadi Budak Janggotan lain SabdaPalon.
Misteri ieu masih sulit diébréhkeunana. Basa Angon masih jadi wujud nu misteri, dina mangsa anu sarua wujud lian nyaeta Budak
Janggotan anu jati dirina ogé masih misteri. Tapi nupasti budak ieu the janggotan anu engkéna mun
geus tiba waktuna sabada muncul Budak Angon.
Uga: “ geus mariang pindah ngababakan, parindah ka Lebak
Cawéné!”
Kawana Budak Angon moal waka kapanggih lamjun acan mucul. BAsa jalma-jalma geus manggihan padumkananadi sisi walungan, inyana geus miang bareng jeung Budak Janggotan ka Lebak Cawéné.
Siliwangi teu nyebutkeun satersna jalmma-jalma balak hasil manggihan Budak Angon di Lebak
Cawéné sabada teu magguhan di padumukanana. Teu aya kalimah kasebut dina Uga Wangsit Siliwangi. Kusabab kitu bisa dicindekkeun yén jatak antara
padumukan Budak Angon jeung Lebak Cawéné jauh kacida. .
Siliwangi ogé teu yebutkeun sabada miang ka Lebak Cawéné si Budak Angon terus mulang deui ka imahna. Kusabab kitu hartina Lebak Cawéné mangrupa padumukan anyar Budak Angon sabada
padumukanana di sisi walungan ditinggalkeun. Lamun Budak Angon balik deui ka imahna di sisi walungan, tinangtu Siliwangi bakal nyebutkeun bakal hasil dipanggihan di imahna. Geuspasti lamunjalma manggihan di imahna tangtu bisa ditungguan
iraha pimulanguanana. Tapi nyatana teu aya kalimah ieu dina Uga Wangsit Siliwangi.
Nepi ka ayeuna can kanyahoan di mana saenyana lebahna Lebak Cawéné. Dina peta Jawa atawa peta Indonesia, teu aya wewengkin ni disebut Lebak Cawéné. Kusabab kitu ngaranna ogé masih asing jadi loba nu napsirkeun numutkeun kayakinanana séwang-séwangan.
Aua nu napsirkeun
Lebak Cawéné ayana di suku hiji gunung. Aya ogé nu yakin ayana di patilasan Joyoboyo. Nu lian ngomong aya di hiji tempat nu aya guhaan jeung sajabana, jadi sumakin teu jelas
palebah manana ieu Lebak Cawéné.Tapi laum urang yakom ayana hiji tempat anu mangrupa Lebak Cawéné, tuluyna bisa dipastikeyn urang bakal maksa keur nangtukeun salah sahiji jalma di wewengon ieu anu
bakal jadi calon Ratu Adil.
Sing awas yén Siliwangi henteu nyebutkeun Budak Angon bakal dipanggihan di Lebak Cawéné. Di sisi lian Siliwangi ogé teu maparin
ciri-ciri Lebak Cawéné jadi mustahil Lebak Cawéné
bisa dipikanyaho saméméh Ratu Adil muncul, kajaba urang jalma leuwih sakti ti Siliwangi.
Pamendak lian, Budak Angon kaayanana pikasediheun,
kusabab teu dipaliré jeung dimusuhan waé ku pangawasa, ahirna ngahiji bareng jeung Budak Janggotan miang indit ka Lebak Cawéné misahkeun diri. Misahkeun diri ieu téh bisa ku
sababaraha sabab, bisa kulantaran geus teu tahan ku sistem pamarentahan anu
geus bener-bener ancur. Atawa duanana pindah keur ngajauhan tina kadzoliman pangawasa harita, di
tempat anu anyar ieu Budak Angon jeung Budak Janggotan bisa bisa ngawujudkeun
naon anu salila ieu jadi harepan nyaéta nagara anu gemah ripah loh jinawi.
Uga: “ Nu kasampak ngan kari
gagak, keur ngelak dina tutunggul”.
Kecap “ngelak” (berkoar) bisa jadi manuk Gagak no sok ngelak (berkicau), atawa bisa jadi ngarupakeun sasmita wungkul.
Loba pisan
kamungkinanana nguenaan gagak ngelak ieu. Tapi dina naskah-naskah lian saperti nu diungkap Ronggowarsito
jeung Joyoboyo yén Budak Angon saméméh jadi Ratu Adil hirup sangsara, inyana mindeng dihina batur. Lamun di
kaitkeun jeung ha lieu mangka Gagak ngelak bisa dihartikeun subagţ
jalma-jalma nu sok ngahina Budak Angon.
Kusabab kitu hirupna sok dihina batur, anu ahirna Budak Angon minggat ninggalkeun padumukanana. Terus inyana bareng jeung Budak Janggotan pindah ngababakan di Lebak Cawéné keur muka babakan anyar.
Ngeunaan Budak Angon jeung Budak Janggotan,
aya kapercayaan anu datangna di beulah wétan dicutat tina salah sahiji blog:
“Aura “dua sosok” tersebut ada pada dua orang Jawa berdarah Sunda pengikut Rasulullah Muhammad SAW melalui Prabu Kian Santang, dan dalam menapak menjalankan ajaran Sunan Kalijaga dan Sunan Gunung Jati. Secara hakekat fenomena ini melambangkan bahwa “dua sosok” beliau adalah berasal dari Trah Pajajaran-Majapahit. Sehingga setidaknya terjawab sudah apa yang telah diwangsitkan oleh Prabu Siliwangi dalam “Uga Wangsit Siliwangi” berkenaan dengan sosok “Budak Angon dan Pemuda Berjanggut yang mengenakan pakaian serba hitam bersandangkan sarung tua”. Dua sosok tersebut mewakili keturunan Prabu Siliwangi yang pergi menuju ke arah Timur.” Dalam kitab Musasar Jayabaya bab Sinom disebutkan bahwa kedua sosok tersebut berhati putih namun masih tersembunyi dan Pemuda Berjanggut adalah keturunan Prabu Siliwangi yang Islam dan sangat bertauhid.
Tak perlu penasaran siapa sejatinya beliau. Karena beliau “dua orang” tersebut tidak akan muncul di permukaan sebelum misi yang dijalankannya paripurna. Missi tersebut berkenaan dengan “Persatuan Umat” dan untuk ingat kembali akan “Ke-Tuhan-an Yang Maha Esa”. Jangan dibayangkan “beliau” akan harus berhadapan dengan jutaan umat di nusantara ini. Namun dalil yang berlaku pada “beliau” adalah : “Nglurug tanpa bala, menang tanpa ngasorake”. Sampai kapanpun “beliau” tidak akan mengaku dan tidak mengetahui bahwa dirinya sebagai sosok “Satria Piningit” itu. “beliau” tengah berjalan dari Timur menuju Barat, meluruskan kembali apa yang salah diantara Majapahit dan Pajajaran (khususnya kejadian Perang Bubat). Prinsipnya banyak hal yang perlu diluruskan berkenaan dengan sejarah nusantara ini. Karena kepentingan pihak-pihak tertentu pasca keruntuhan Majapahit. Sampai dengan dekade ini banyak sejarah yang telah diputarbalikkan ataupun dibengkokkan. Secara empirik catatan atau bukti sejarah boleh hilang, namun di alam kegaiban catatan sejarah nusantara ini tidak dapat dihapus.
Tak salah kiranya kembali apa yang tertulis di dalam Uga Wangsit Siliwangi :”Dengarkan! Jaman akan berganti lagi, tapi nanti, setelah Gunung Gede meletus, disusul oleh tujuh gunung. Ribut lagi seluruh bumi, Orang Sunda dipanggil-panggil, Orang Sunda memaafkan. Baik lagi semuanya. Negara bersatu kembali. Nusa jaya lagi, sebab berdiri ratu adil, ratu adil yang sejati.”
Ngan anu jelas ieu Budak Janggotan téh turunan Prabu Siliwangi anu milu ka
beulah wétan, anjeuna bakal mawa ajaran anu ngutamakeun Tauhid ka Allah SWT,
sabab poko pangkal karuksakan ieu nagara téh kusabab manusa geus poho kanu
nyiptakeunnana, loba kamusyrikan di mana-mana, manusa nyarembah pangkat jeung
kadudukan. Ajaran Tauhid anu murni geus jadi barang langka. Budak Janggotan
bakal datang deui pikeun ngélingan tur meresan ieu kaayaan tapi bari tetep
hormat ka karuhunna.
Dina Uga Wangsit Siliwangi kaunggel: “Hadé deui sakabéhanana. Sanagara sahiji deui. Nusa
Jaya, jaya deui; sabab ngadeg ratu adil; ratu adil nu sajati.
Tapi ratu saha? Ti mana
asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho. Ayeuna mah, siar ku dia éta budak
angon! Jig geura narindak! Tapi, ulah ngalieuk ka tukang!
Urang dititah ku Siliwangi keur néangan Budak Angon, sabab inyana nu bakal jadi jadi Ratu Adil nu sajati.
Sigana Siliwangi boga maksud mapari amanah
sangkan urang ati-ati dina néangan Budak Angon. Hal ieu disababkeun ku bakal lobana Budak Angon palsu muncul di Pulo Jawa. Saterusna Budak Angon palsu bisa jadi aya dukungan jalma lian ka
dirina sahingga dipaksa luyu jadi Ratu Adil, tapi
bisa jadi ogé disababkeun ku gurung gusuh yakin yén dirina Budak Angon.
Tinggali ayeuna
geus loba kadéngé di mana-mana ti Jawa bagéan kulon tug ka Jawa bagéan wétab, jalma-jalma anu muncul dipercaya subagé Ratu Adil. Malahan geus loba muncul di mana-mana jalma nu ngaki
dirina subagé Ratu Adil.
Kusabab kitu Siliwangi ngawanti-wanti supaya urang néangan Ratu Adil sajati, sabab Ratu Adil sajati ngan aya hiji, sedengkeun Ratu Adil palsu mah loba pisan. Sanajan loba Ratu Adil palsu, hal ieu moal ngarobah papastén munculna anu asli. Lamun nu asli geus muncul akibatna kabéh bakal kabuktian mana nu asli jeung mana anu palsu luyu jeung dawuhan Siliwangi: “Tapi ratu saha? Ti mana asalna éta ratu? Engké ogé dia nyaraho. Ayeuna mah, siar ku dia éta Budak Angon!
Uga: “ Jaman bakal ganti
deui. Tapi engké, lamun gunung Gede
anggeus bitu di susul ku tujuh gunung. Genjlong deui sajajagat. Urang Sunda
disasambat, urang Sunda ngahampura. Hadé deui sakabéhanana. Bangunan ngahiji
deui. Mangsa jaya, jaya deui; sabab Ratu anu anyar, Ratu Adil sajati.
Ieu bagéan wangsit Siliwangi acan bisa kagambarkeun sacara jelas. Tapi kecap gunung, ieu ngalambangkan hal anu luar biasa, anu rongkah. Mun hiji gunung bitu mamalana luar biasa, komo mun tujuh gunung, bisa génjlong ieu nagara. Mun teu salah ngartikeun, revolusi bangsa urang bakal di mimitian ku kakacowan anu muncul di tanah Sunda/atawa salah sahiji kota/pulo di tanah Sunda (dilambangkan ku gunung gedé), terus ngarémbét ka wewengkon (kota/pulo) séjénna (dilambangkeun ku 7 gunung). Ieu ngandung harti bakal aya kajadian anu ngakibatkeun urang Sunda ngamuk, antukna nusantara jadi ramé.
Kunanon kecap “gunung gedé” bitu teu dihartikeun
saujratna? Sabab bakal teu nyambung jeung kalimat “urang Sunda disasambat, urang Sunda ngahampura” anu hartina di dieu urang Sunda ngambek terus
misahkeun diri tina beungkeutan, terus dipéenta balik deui, urang Sunda ngahampura terus balik deui kana bangkeutan, nusantara jadi ngahiji
deui.
Nya dina mangsa éta, Ratu Adil anu salila ieu ditéangan
bakal kapanggih –ku urang Jawa mah ieu ratu Adil téh sok disaruakeun jeung
Satria Piningit—tangtu munculna Ratu Adil ieu téh kulantaran pituduh ti Budak Angon.
Prabu Siliwangi teu pernah ngabéjaan saha ieu Ratu Adil (saha? Timana?), tapi
ngan méré paréntah pikeun néangan Budak Angon, sabab Budak Angon ieu anu bakal
jadi konci utama jeung nu nungtun urang pikeun manggihan Ratu Adil anu sajati.
Tapi dina mangsa néangan Budak Angon jeung Ratu Adil éta urang ulah sakali-kali
ngalieuk ka tukang anu ngandung hartia ulah ningali ka
tukang, maksudna ka mangsa anu geus kaliwat jeung ulah
ngungkit-ngungkit pangalaman katukang
Kacindekan Budak Angon dina uga wangsit Siliwangi:
Ébréh kagambar dina ieu uga, urang Sunda anu bakal nyekel pancén pikeun mémérés ieu nagara anu geus ruksak.
Iraha? Teuing, ngan nu jelaslah mah urang kudu terus usaha pikeun ngoméan ieu
nagara tapi sakali-kali ulah ngungkit-ngungkit hal-hal anu geus kaliwat. Ayeuna
mah anu paling penting sakabéh urang Sunda kudu baralik deui
ngoréhan élmu karuhunna (Pajajaran). Tah didinya bakal nepi heula kana uga Bandung “Sunda
nanjung mun anu pundung ka Cikapundung geus baralik deui”—hartina mun sakabéh komponen kasundaan geus ngahiji
deui, kakara Sunda bakal nanjung. Jeung pancén penting séjénna nyaéta urang kudu néangan Budak Angon di mana ayana, mun geus
kapanggih kudu dirojong ku saréréa. Muga-muga!
Dina salah sahiji Uga aya unina jiga kieu “Nagara urang bakal aman, mun wong jowo tinggal separo, wong Londo tinggal sejodo, wong cino pada lungo (urang Jawa tinggal satengah, urang Walanda tinggal sajodo, urang
Ti dinya datang Budak Janggotan. Datangna sajamang hideung, bari nyoren kaneron butut, ngageuingkeun nu keur sasar, ngelingan ka nu paroho. Tapi henteu diwawaro !
Da pinterna kabalinger, harayang meunang sorangan. Arinyana teu arengeuh, langit anggeus semu beureum, haseup ngebul tina pirunan.
Boro-boro dék ngawaro, malah Budak Janggotan, ku ariyana di éwak diasupkeun ka pangbérokan. Laju ariyana ngawut-ngawut dapur batur, majarkeun néangan musuh; padahal ariyana nyiar-nyiar pimusuheun. Sing waspada ! Sabab engké arinyana, bakal nyaram Pajajaran di dongéngkeun. Sabab sarieuneun kanyahoan, saenyana ariyana anu jadi gara-gara sagala jadi dangdarat.
Dina mangsa ieu aya sabagéan kalangan Islam (tokoh ulama/ustad =Budak Janggotan) anu nyobaan ngélingan ka raja anu keur sasar. Tapi éta raja anu keur sasar téh tibatan nurut malah malik ngéwa, éta Budak Janggotan téh ditéwak tuluy diasupkeun ka panjara. Ieu balad raja buta mémang lolobana pinter kabalinger, kapinterannana dipaké jang nindes rahayat. Maranéhannana teu sadar yén kajayaan sakeudeung deui bakal runtuh, jaman bakal robah. Sabab rahayat anu kuciwa bakal nungtut ieu raja ngarah diturunkeun.
“Nyaram Pajajaran di dongéngkeun” ieu geus jadi rahasia umum, yén di jaman Suharto ampir kabéh sajarah téh loba anu kasingsal, loba anu dirobah, loba anu diputerbalikeun keur kapentingan jeung kakawasaannana. Sajarah anu asli tur lempeng bener satékah polah dihalangan atawa dileungitkeun (sejarah Supersemar, Sejarah Gerakan G30S/PKI, sajarah Perang Bubat, jrrd). Sabab lamun ieu sajarah kabuka terus dilempengkeun deui, maka raja Buta bakal kanyahoeun sagala talajak goréngna, sabab manéhanana anu sabenerna jadi pangkal sabab kaancuran ieu nagara.
Buta-buta nu baruta; mingkin hareup mingkin bedegong, ngaleuwihan kebo bulé. Ariyana teu nyaraho, yén harita téh jaman geus asup kana jaman: jaman sato. Jaman manusa dikawasaan ku sato !
Jayana buta-buta henteu pati lila; tapi, bongan kacida teuing nyangsara ka somah, loba somah anu pada ngarep-ngarep caringin rentas di alun-alun. Buta bakal jaradi wadal, wadal pamolahna sorangan.
Ieu buta-buta balad raja buta sasar teh beuki ngagalaksak wae, kalakuanna dina nyangsarakeun rahayat teh étuning geus ngaleuwihan para penjajah bangsa deungeun anu baheula ngajajah urang. Ieu jaman mémang teu béda ti jaman sato, hukum anu aya ngan hukum rimba, halal-haram geus teu dipaliré, anu aya buta-buta téh terus-terusan ngumpulkeun harta jeung kakawasaan. Tapi……..rahayat anu geus teu tahan mimiti ngalawan, tahun 1998 partéy caringin jeung sagala kakawasaannana runtuh, di mimitian di Jakarta (gedong MPR) terus ngarémbét ka sakuliah nusantara (caringin reuntas di alun-alun). Ieu raja buta diturunkeun sacara paksa. Buta-buta anu baheula kawasa téh antukna mah ayeuna jaradi wadal, wadal pamolahna sorangan, aya anu ditéwak di asupkeun ka pangbérokan, aya anu ngajuralit tina kakawasaanana.
Uga: ” Iraha mangsana ? Engké mun geus témbong Budak Angon !
Tapi nu pasti urang bakal nyaho mana Ratu Adil palsu jeung mana Ratu Adil nu sajati tangtuna lamun geus waktuna muncul. Hayu urang tungguan, da ari geus waktuna muncul mah pasti muncul. Iraha? “Sapoé-sapeuting deui”…..
Panutup
Jéntré kagambar dina ieu uga, urang Sunda anu bakal nyekel pancén pikeun mémérés ieu
nagara anu geus ruksak. Iraha? Teuing, ngan nu jelaslah mah urang kudu terus
usaha pikeun ngoméan ieu nagara tapi sakali-kali ulah ngungkit-ngungkit hal-hal
anu geus kaliwat. Ayeuna mah anu paling penting sakabéh urang Sunda kudu baralik deui ngoréhan
élmu karuhunna (Pajajaran) tah didinya bakal nepi heula kana
uga Bandung “Sunda nanjung mun anu pundung ka Cikapundung geus baralik deui”— hartina mun sakabéh anasir kasundaan geus ngahiji deui, kakara Sunda
bakal nanjung. Jeung pancén penting séjénna nyaéta urang kudu néangan éta Budak Angon di mana ayana, mun geus kapanggih kudu didukung ku
saréréa. Mugia!
Dina salah sahiji Uga aya mu unina kieu “Nagara urang bakal aman, mun “ wong Jowo tinggal separo, wong Londo tinggal sejodo, wong Cino pada lungo”
Cag!
Ki
H Ihwan Natapradja, (Jagasatru 6)
Ki
Manik Sundayana
Ki
Wiratmadja Subakusumah


text:
Beungeut cai taneuh
Beungeut cai taneuh atawa phreatic surface nyaeta wates pangluhurna nu kakeueum ku cai taneuh. Dina zona vadose, saluhureun beungeut cai taneuh, rohangan antara partikel taneuh dieusi ku hawa, atawa hawa jeung cai (iwal ti di daerah capillary fringe). Sahandapeun eta, sakabeh rohangan taneuh kakeueum ku cai. Harti beungeut cai taneuh nyaeta wewengkon numana pressure head sarua jeung atmospheric pressure (numana gauge pressure = 0).
Lobana cai dina jero taneuh atawa batu sahandapeun beungeut cai taneuh disebutna aquifer. Nu disebut "perched aquifer" (atawa perched water table) dimana muterna cai saluhureun wewengkon nu kahalangan nu batu padas (batu nu teu bisa ngalirkeun cai).


text:
Al Fil
Surah Al-fil nyaéta surat ka-105 dina Al Qur'an sarta diwangun ku 5 ayat. Surat ieu kagolongkeun kana surat makkiyah. Ngaran Al Fiil sorangan hartina Gajah anu dicokot ti ayat kahiji tina ieu surat. Jejer surat ieu téh nyaéta carita gagalna usaha ngancurkeun Ka'bah ku Abrahah (raja Yaman) jeung 60.000 soldaduna kaasup diantarana 13 gajah (atawa 9 dina vérsi séjén). Waktu lumangsungna kajadian ieu ogé dicatet dina sajarah Islam minangka Taun Gajah.
Eusi jeung Tarjamah[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Tafsir Ibn Kathir
- Maudoodi
- The text
- Al-Fil at Altafsir.com
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Al-Amin Al-Quran Tarjamah Sunda ku K.H. Qamaruddin Shaleh, C.V. Penerbit Diponegoro, Bandung, 2003.
- Al Quran dan Terjemahnya, Departemen agama, C.V. Toha Putra, Semarang, 1971


text:
Akselerasi
Dina fisika, akselerasi atawa percepetan nyaéta gedéna robahan (atawa derivasi laju, anu mangrupa véktor) kalawan diménsi panjang/waktu². Dina hijian SI nyaéta méter/detik².
Akselerasi dilambangkan ku a (aksara panghareupna dina kecap akselerasi). Akselerasi bisa boga harga positif sarta négatif. Lamun harga akselerasi positif, hal ieu némbongkeun yén laju barang anu ngalaman akselerasi positif ieu nambahan (digancangkeun). Sabalikna lamun harga akselerasi téh négatif, hal ieu némbongkeun yén laju barang ngurangan (dilaunkeun). Conto akselerasi positif nyaéta: gerak muragna buah tina tangkalna anu dipangaruhan ku gravitasi. Sedengkeun conto akselerasi négatif nyaéta: gerak mobil anu dierém.
Rumus[édit | sunting sumber]
Rumus rata-rata akselerasi dina hiji perioda waktu nyaéta
dimana
- mangrupakeun laju ahir
- mangrupakeun laju awal
- mangrupakeun waktu awal sarta mangrupakeun robahan waktu.
Rumus akselerasi instan (sakedapan) dina waktu nyaéta
Jadi akselerasi mangrupakeun derivasi (turunan) tina laju. Perlu dicatet yén pernyataan (Posisi ahir - Posisi awal) / (Jumlah waktu nu diperlukeun) mangrupakeun laju rata-rata, sarta wates mangsa interval waktu ngadeukeutan enol mangrupakeun laju sakiceup. Ku kituna, laju mangrupakeun derivasi kahiji tina posisi, sedengkeun akselerasi mangrupakeun derivasi kadua tina posisi.
Perlu dicatet ogé yén akselerasi rata-rata jeung akselerasi sakiceup dina hiji perioda waktu dipatula-patalikeun ngaliwatan téorema harga rata-rata pikeun integral:
Nempatkeun kabéhanana babarengan hartina:
dimana
- nyaéta akselerasi
- nyaéta laju
- nyaéta posisi
- nyaéta waktu
Patali jeung hukum gaya Newton, , akselerasi sarua jeung kabéh gaya nu nimpah kana hiji barang dibagi ku massa barang kasebut:
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu ka luar[édit | sunting sumber]
- Acceleration and Free Fall - a chapter from an online textbook
- Trajectories and Radius, Velocity, Acceleration on Project PHYSNET (ERROR - PAGE MOVED)
- Science aid: Movement
- The physics classroom
- Science.dirbix: Acceleration
- Acceleration Calculator
- Motion Characteristics for Circular Motion
- Practical Guide to Accelerometers
{{Kinematics


text:
Téoréma Cochran
Dina statistika, téoréma Cochran digunakeun dina analisis varian.
Anggap U1, ..., Un ngarupakeun standar variabel random bebas nu kasebar normal, sarta dina bentuk identitas
bisa dituliskeun yen unggal Qi nyaeta jumlah kuadrat kombinasi liniér tina U. Mangka lamun
numana ri ngarupakeun rangking tina Qi, teorema Cochran nangtukeun yen Qi bebas sarta Qi ngabogaan sebaran chi-kuadrat nu mibanda tingkat kabebasan ri.
Téoréma Cochran ngarupakeun konversi téoréma Fisher.
Conto[édit | sunting sumber]
Lamun X1, ..., Xn ngarupakeun variabel random bebas nu kasebar normal mibanda mean u sarta simpangan baku σ mangka
ngarupakeun standar normal keur unggal i.
Ieu mungkin keur nulis
(didieu, jumlahna ti 1 nepi ka n, dumasar kana observasi). Keur nempo ieu identitas, kalikeun ku sarta catet yen
sarta legaan keur manggihkeun
Watesan katilu sarua jeung nol sabab ieu angger kana waktu
sarta watesan kadua ngan watesan n identik nu ditambahkeun babarengan.
Kombinasi di luhur ngahasilkeun (sarta dibagi ku σ2), urang mibanda:
Ayeuna rengking Q2 ngan 1 (ieu ngarupakeun kuadrat tina hiji kombinasi linier variabel normal standar). Rengking Q1 bisa ditembongkuen jadi n − 1, sarta kondisi teorema Cochran kapanggih.
Teorema Cochran netepkeun yen Q1 and Q2 ngarupakeun bebas, mibanda sebaran chi-kuadrat n − 1 sarta 1 tingkat kabebasan.
Ieu nembongkeun yen sampel mean sarta sampel varian bebas; sarta
Keur estimasi varian &sigma2, hiji estimator nu biasa digunakeun nyaeta
- .
Teorema Cochran nembongkeun yen
nu nembongkeun yen nilai ekspektasi nyaeta σ2n/(n − 1).
Dua sebaran ieu ngarupakeun proporsi kana varian sabenerne tapi teu dipikanyaho σ2; mangka ieu rasio ngarupakeun σ2 bebas sabab duana bebas, mangka urang miboga
numana F1,n ngarupakeun sebaran-F nu mibanda 1 sarta n tingkat kabebasan (tempo oge sebaran-t student).


text:
Pamendak H.Rachmat M.A.S.
Saban bangsa ngabogaan filsafat anu jadi kayakinan sabagean gede ti bangsa eta. Filsafat ieu anu jadi pangdorong jeung anu nungtun perjoangan bangsa eta ngudag cita-citana. Biasana filsafat teh disimbulkeun dina barang anu dianggap sakral, saperti falsafah Panca Sila disimulkeun dina Lambang Negara Garuda .
Lantaran filsafat aya pakuat-pakaitna jeung udagan jeung perjoangan bangsa , mimindengna mah filsafat teh disimbulkeun dina pakarang utama bangsa eta, saperti pedang atau sabangsana. Urang Sunda nyebutna teh pakarang atawa ageman.
Pakarang teh parabot anu sifatna fisik pikeun ngagampangkeun perjoangan. Ageman oge pakarang keneh, tapi sipatna spiritual. Ageman teh kapercayaan atawa kayakinan anu geus pageuh nancleb dina batin, anu satereusna bakal jadi mesin pangdorong, jadi kompas pikeun ngelelempeng kana tujuan, jadi obor pikeun nyaangan jalan jeung jadi kakuatan jeung kapercayaan diri ka anu nyekelna dina berjoang nudag cita-cita.
Urang Sunda anu jumlahna henteu saeutik jeung ngabogaan sajarah anu cukup panjang, tangtu ngabogaan filsafat sorangan, Karuhun Sunda nyiptakeun jeung ngaboga-an filsafat anu kungsi nganteurkeun aranjeunna kana kajayaan jeung kahormatan di jamanna, sarta tangtu ngaharepkeun seke-selerna ngaronjatkeun ajen hasil aranjeunna.
Filsafat Sunda mah mangrupa peureutan tina galeuh-galeuhna harti jeung maksud hirup manusa. Karuhun Suinda paham sarta yakin nyaan yen hirup jeung kahirupan, kaasup manusana anu diciptakeun ku Allah SWT Anu Nyebat Anjeun kagungan sifat lahir jeung batin. ( AQ; Al Hadid; 3 ), pasti ngabogaan sipat lahir-batin oge anu duanana kudu dicumponan pangabutuhna.Pamahaman jeung kayakinan ieu pisan anu jadi bibitna filsafat Sunda. Filsafat bibit ieu teh disimbulkeun dina Kujang, pakarang utama utrang Sunda.
Kujang teh dua pangadekna. Ku kitu para karuhun Sunda rek mere isarat ka seke-selerna yen dina jamanna aranjeunna kagungan dua cecepengan anu gumulung ngajadi hiji. Nu hiji pakarang, nu hiji deui ageman.Ku kujang, para karuhun Sunda seja ngelingan sangkan seke-seler Sunda paham pisan kana harti hirup di alam dunya ieu jeung dina ngajalananana kudu ngabogaan dua pakarang anu ampuh, anu kudu gumulung ngajadi hiji na jero diri, nyaeta elmu kadunyaan jeung elmu kaaheratan. Atawa elmu lahir jeung elmu batin. Ku elmu anu dua ieu Ki Sunda bakal ngabogaan SDM anu luhung.
Eta tandana karuhun Sunda paham jeung yakin nyaan kana harti hirup, sarta ngabuktikeun aranjeunna paham pisan kana kawajiban utama hiji manusa nyaeta ihtiar nyiar karaharjaan lahir jeung batin.Ku agama Islam disebut jihad fii sabilillah ngudag kahadeaan dunya jeung kahadean aherat keur dirina jeung keur nu lian.
Kuring henteu terang iraha filsafat eta lahirna. Naha samemeh atawa sabada Islam asup ka Sunda ? LamuN lahir sabada Islam, cirina roh Islam geus nyangkaruk dina diri karuhun Sunda. Lamun samemehna, eta ciri anu tetela pisan yen Sunda teh Islam jeung Islam teh Sunda. Naha bisa kitu Sunda geus Islam samemeh Islam asup ka tatar Sunda? Teu mustahil.
Agama anu dianggap bener jeung lempeng teh ( hanif ) agama anu dicandak ku Nabi Ibrahim, nyaeta agama tauhid, agama anu ngayakinkeun yen Allah teh Nunggal.tur Maha Kawasa Jalma anu ngayakinkeun kitu sarta masrahkeun maot jeung hirupna ka Allah Anu Maha Tunggal, disebut muslim.Sakabeh Nabi anu dilungsurkeun ku Allah SWT, teu aya anu dibedakeun sadayana disebut muslim.najan henteu ngajalankeun sareat Islam anu dicandak ku Nabi Muhammad saw. Rasulullah saw kagungan tugas nyampurnakeun agama anu dicandak ku karuhunna ku anjeun, anu saterusna diisebut agama Islam.
Kayakinan atawa agama urang Sunda samemeh aya Islam sok disarebut agama Sunda. Agama Sunda lain animisme anu migusti ka karuhun, oge lain polytheisme, nyembah sababaraha ilah, tapi monotheisme, agama anu nyembah Allah Anu Teu aya Duana.Sesembahan itu teh disebut Sanghyang Tunggal. Jadi agama Sunda teh agama tauhid, sajalan jeung agama Nabi Ibrahim as. Lantaran kitu henteu aneh lamun, malah asup akal pisan, lamun roh agama Sunda jeung roh agama Islam loba sasaruaanana anu hakiki.
Ajaran Islam ngajarkeun yen sajaba ti anu 25 masih keneh loba nabi sejenna anu sarua dilungsurkeun ku Allah SWT anu henteu didongengkeun. Jadi di mana mustahilna pikeun Allah Anu Maha Kawasa kantos ngalungsurkeun nabi agama Sunda ?
Jadi keur anu awam mah teu pati penting nganyahokeun naha filsafat Sunda teh lahir samemeh atawa sabada Islam. Keun eta mah bagean para ahli sajarah nalungtikna. Anu penting mah, urang Sunda ayeuna wajib ngarasa reueus jeung tumarima ditinggalan warisan ageman anu pangampuh-ampuhna pikeun sagala rupa masalah di saban jaman jeung tempat. Pantes lamun disebut ageman anu adiluhung teh.
Tapi lain maksudna supaya reueus kitu bae saperti jalma agul ku payung butut , ngarasa nikmat terhormat ku kahebatan karuhun, bari sorangan teu aya naon-naonana.Sikep kitu mah moal nguntungkeun, anu pasti mah matak ngajongklokkeun urang kana kacilakaan.
Rasa reueus teh kudu nyambung kana syukur tumarima. Nembongkeunana, seke-seler Sunda anu ayeuna kudu bisa ngamangpaatkeun ageman anu adiluhung teh pikeun karaharjaan lahir-batin Ki Sunda khususna, keus kajayaan Indonesia dina jembarna.
Pikeun ngajaga sangkan ageman tetep ajeg, gampang kahartina jeung gampang ngamangpaatkeunana, karuhun Sunda ninggalan filsafat-filsafat sejenna anu nerangkeun filsafat bibit. Nu kieu teh kapanggih dina carita-carita rayat anu pabalatak di mana-mana. Conto anu pangutamana, lalakon Lutung Kasarung.
Lutung Kasarung dibalangkeun ti kahyangan ka alam dunya dina wujud sato, lantaran ngajalankeun anu dilarang. Di dunyana. LK nu goreng patut teh dipanggihkeun jeung Purbasari, putri geulis anu suci atina , lambang elmu kapangeranan /agama anu harita keur dihina jeung disiksa ku dulur-dulurna anu jarahat. LK ngabela Purbasari.Hakekatna mah ngabelaan bebeneran, ngadegkeun kaadilan jeung kahadean, ngaruntuhkeun kabatilan jeung kamungkaran. Migawe kitu teh hakekatna ngaajalankeun parentah harian Allah SWT ka saban manusa, hususna pisan mah ka anu ariman. Jeung singsaha anu daek ngajalankeunana, dijangjian ku Allah SWT bakal dihormat ku MantenNA.
Bareng jeung rengsena nyalametkeun sarta mihukum Purbasari.LK dipulangkeun deui kana wujudna anu asli, satria kasep pilih tanding. LK anu sajati teh lalaki langit lalanang jagat. Lalaki anu religius, satria anu perceka. Satria-pinandita atau pandita sinatria. Mujahid, cek basa agama Islam mah. Samemeh mulang deui ka kahyangan LK kungsi meunang kahormatan jeung martabat anu luhur di dunya. Kitu kayakinan karuhun Sunda dina jamanna jeung kitu panyileukan aranjeunna, hoyong ningali seke-seler Sunda, para nonomanana jaradi satria pinandita, anu tiheulana jaradi pandita-sinatria. Duanana digawe babarengan di satempat-tempatna sacabakna-sacabakna.
Bandingkeun lalakon LK ieu jeung lalakon Nabi Adam as anu sarua pada tijengkang ti sorga lantaran ngajalankeun anu dilarang. Anjeunna katalangsara di dunya . Saterasna ditepangkeun jeung Siti Hawa anu cek sakaol diciptakeun tina tulang iga anjeunna ku anjeun. Adam jeung Hawa sasarengan berjoang ratusa taun. Sabada ngalaksanakeun pituduh ti Allah SWT nembe ariasa mulih deui ka sorga sarta kenging kahormatan jeung martabat Nabi Allah.
Hakekatna mah sakabeh manusa sarua jeung lutung anu kasarung. Manusa anu polos tina ajen-ajen karohanian taya bedana ti sato. Kasarung, hartina nyasab. Nyasab di jero sarung Asa mustahil bisa nyasab di tempat anu sakitu heureutna. Tapi da kitu manusa mah ti baheula tepi ka jaga oge. Taya bedana ti lutung, kasarung di dunya anu cenah lega padahal saenya leutik pisan dibandingkeun jeung alam jaga, komo jeung Anu Ngadamelna mah. Jalma kasarung ku sabab biasa mikir jauh teuing , nyimpulkeun yen hirup teh sulit-pabeulit , kudu kieu kudu kitu tepi ka jadi bingung. Ari geus bingung mah nyasab teh beuki jauh. Nu pinter jadi sato galak, no bodo jadi hakaneun nu pinter.Padahal sabenerna mah basajan pisan jeung koncina teh teu jauh-jauh teuing, nyaeta percaya jeung taat ka Anu Agung.
Nya kitu pisan anu disindirkeun ku Si Kabayan oge basa manehna dititah ngala tutut ki mitohana. Manehna keukeuh embung da nyangka sawah teh jero pisan.Buktina ,cenah, bakat ku jero langit oge katembong. Tapi sabada digebruskeun mah ku mitohana sarta sabada ngalaman sorangan , bari nyerengeh purunyus , tapi beuneur, pokna teh : el da deet.
Karuhun Sunda ngarepkeun ku kawalan filsafat karuhun, seuweu-siwi Sunda ulah tetep jaradi lutung kasarung, tapi kudu jaradi lalaki langit lalanang jagat, ngabogaan jatidiri satria-pinandita atawa pandita-sinatria di sagala widang, saperti anu aya di LK atawa Guruminda. Ciri-cirina, cageur, rohani jeung jasmanina, bageur, hade akhlak, pinter, seukeut uteukna, bener, prak-prakanana luyu jeung aturan agama. Lamun jatidiri ieu geus maneuh , Insya Allah cahaya karaharjaan lahir-batin Ki Sunda bakal ngahi-baran buana tatar Sunda, leuwihna bakal gumebyar ka tatar luar.
Tina diri anu raharja lahir jeung batin moal henteu bakal tumuwuh karya jeung kreativitas anu sarwa hade. Nagara jadi raharja, rea ketan rea keton, anu tani pada mukti sodagar pada beunghar, nu jareneng pada senang teu loba kahariwang, somah pada betah tumaninah di lemah anu genah tur merenah. Seni jeung budaya baranang nyongcolang tembong ka awang-awang.
Sabalikna pisan, tina batin anu garing taya anu bisa diarep-arep. Eta sababna kuring yakin pisan di mana karaharjaan lahir jeung batin Ki Sunda geus kahontal, atawa sakurang-kurangna geus deukeut ka dinya, sagala rupa anu ayeuna karasa teu pikapa-nujueun, teu pikareueuseun jeung anu sejen-sejenna deui, bakal nungtutan laleungitan. Insya Allah.
Jaba ti dina carita-carita rayat, filsafat Sunda bakal loba ketembong nembres dina paribasa-paribasa,dina ungkara keung babasan,di antarana saperti silih asih,silih asah, silih asuh.Herang caina beunang laukna.Teu langkung anu dibendo. Someah hade ka semah. Ulah pupulur memeh mantun.Kabehanana karasa pisan ngandung roh Islam sabab ngait kana ayat-ayat Al Quran atawa hadits Nabi saw.
Silih asih maksudna silih pikanyaah karna Allah. Rasa nyaah meunang nadean tina sifat Allah Anu Maha Rahman. Dina titincakan ieu pisan ngadegna silih asah jeung silih asuh
Asa pamohalan pisan aya jalma bisa mikanyaah anu sejen karna Allah lamun dina dirina teu nyampak rasa nyaah anu jolna tina Sifat Rahman. Pamohalan aya jalma kakecretan sifat Rahman, lamun jalma eta lain jalma tauhid. Jadi ungkara eta, pangheulana pisan ngudukeun urang Sunda tauhid.Di mana geus aya rasa tauhid,pasti muncul rasa nyaah ka sasama. Tina tauhid eta keneh datang elmu, sabab anu tauhid dijangjian ku Allah baris dipaparinan elmu. Lamun geus berelmu aya kawajiban ngabagikeun ka batur. Eta sababna filsafat Sunda nitah silih asah. Silih asah uteuk, silih asah rasa, silih asah budi-pekerti. Cindekna silih simbeuhan ku pangarti jeung ku budi.Kumaha bisa aya silih simbeuhan ku pangarti jeung budi di antara anu sarua tunana.
Ti dinya bakal datang kahayang silih asuh anu hartina, lamun antara anu papada dewasa, silih ayunkeun silih senangkeun, ngajauhan pacengkadan. Antara anu dewasa jeung sahandapeunana aya kawajiban di anu dewasa ngajaga kasalametan, ngadidik jeung nganteur nu ngora kana kadewasaan.
Lamun dilenyepan baris kaharti yen ungkara , atawa paribasa atawa naon bae ngaranna silih asih,silih asah,silih asuh teh, ngandung isarat ti karuhun sangkan urang Sunda kudu jadi jalma anu tauhid, jalma anu berelmu, jalma anu mandiri atawa sawawa, sangkan bisa jadi jalma anu mangpaat pikeun sasama jeung alam sabudereunana. Lamun nyosok deui ka beh jero, moal salah sigana lamun urang narik kasimpulan yen eta teh mangrupa bagean tina harti ayat rahmatan lil ‘aalamiin.= mawa rahmat ( kahadean) keur sakuliah alam. ( Al Anbiya’ ; S 21; 107)
Herang caina beunang laukna. Ieu teh nasehat , dina digawe atawa dina perjoangan kudu bisa hasil maksud bari henteu nyababkeun karuksakan atawa kakiruhan anu ngarugikeun. Cindekna mah kudu ati-ati .kudu boga wiwaha, kudu wijaksana. Sedeng ari wijaksana teh kapan aya dina shirothol mustaqim.
Teu langkung anu dibendo. Nu dimaksud nu dibendo teh anu kawasa. Jaman ayeuna mah, loba pisan anu nyangka yen ungkara ieu teh geus teu merenah deui, geus teu usumna, geus meujeuhna ditinggalkeun sabab pohara ngarugikeunana. Malah dituding, lantaran pageuh teuing nyekel kana filsafat ieu urang Sunda ayeuna jadi tinggaleun dina sagala rupa urusan.
Ungkara ieu nembongkeun kasatiaan karuhun urang ka anu jadi raja atawa pamingpin, da puguh jadi kawajiban anu dipingpin mah satia ka anu mingpin.Sikep ieu teh taya bedana jeung parentah Al Quran ka sakabeh anu ariman supaya satia ka Allah, ka Rasul jeung ka nu mingpin. ( An Nisa’ ; S 4; 59) Jadi teu bisa dihartikeun ieu parentah teh pikeun jadi kodomoyo atawa boga sipat sumuhun dawuh, sabab kasebut urang Islam mah, komo pikeun anu yakin yen Islam teh Sunda , Sunda teh Islam, parentah ieu teh kudu dijalankeun salila anu mingpin masih tetep aya dina bebeneran ilahi. Di mana geus nyimpang mah teu aya kawajiban taat, malah lamun wasa mah kudu daek ngarobah kaayaan.
Someah hade ka semah oge sarua ajaran agama Islam . Tamu kudu dihormat dipupujuhkeun paling lila tilu poe. Liwat ti dinya mah taya deui kawajiban. Tapi oge lain kudu diusir atawa dimusuhan . Da lamun anu jadi tamuna urang Islam mah, baris nyaho naon hak jeung kawajibanana.
Sipat someah hade ka semah teu bisa disalahkeun jadi sabab Ki Sunda jadi lain pribumi di imahna sorangan pedah loba tempat anu dieusian ku lain urang Sunda. Ditingal tina jihat daratangna , maranehanana teh lain semah. Atuh diitung tina lilalana, lamun tea mah kungsi jadi semah ayeuna geus lain semah deui.Salaku warganegara Indonesia maranehanana oge teu bisa disanggap semah. Ongkoh deuih urangna sorangan teu kungsi nempatkeun maneh jadi pribumi. Lamun urang ngantep, lain pedah urang someah. Lamun ayeuna karasa saperti jati kasilih ku junti,bongan urang sorangan, naha atuh tempat-tempat anu saenyana bisa dieusian ku uarng sorangan henteu ditempatan. Deungeun anu nenjo aya tempat kosong tur nguntungkeun terus rikat ngarebut lantaran taya hukum anu ngalarang, naha bisa disalahkeun? Tah dina ngungkulan masalah-masalah saperti kieu urang dipentes digawe make filasafat herang caina beunang laukna.
Ulah pupulur memeh mantun. Maksudna basajan pisan, ulah sok ngaheulakeun hak memeh kawajiban. Ieu teh ajaran Islam jeung kitu dicontokeunana ku Nabi saw. Lain saperti anu dihartikeun ku sabagean inohong Sunda kiwari. Pajahkeun teh cenah, ayeuna mah geus lain jamanna deui digawe kitu teh. Kudu menta dibayar ti heula, sakurang-kurangna menta dipersekotan. Pikeun sababaraha urusan mah bisa jadi bae urang kudu kitu, tapi ari sacara umum mah tetep kudu ngaheulakeun kawajiban batan hak. Kapan ruksakna nagara urang ayeuna oge lantaran loba teuing jelema anu ngaheulakeun kawajiban batan hak.
Kiwari, loba pisan inohong Sunda anu boga angkeuhan mundurna Ki Sunda ayeuna lantaran masih keneh nyekel filsafat anu geus tinggaleun jaman. Padahal, asa pamohalan pisan aya ajen-ajen Islam make geus teu mahi deui keur ayeuna. Ngan lantaran kurang ngarti atawa frustrasi bae anu bisa mengkolkeun tina harti anu sabenerna mah. Tapi oge lain mustahil lamun aya anu ngewa atawa sirik ka Ki Sunda terus ngahaja mengkolkeun harti sabenerna pikeun kapentingan sejen, saperti kaom orientalis baheula mengparkeun harti Islam keur kapentingan penjajah. Sakuringeun mah yakin, pangna Ki Sunda mundur teh awal-awalna pisan mah aya hiji generasi anu ninggalkeun filsafat Sunda anu adiluhung tea. Kasalahan ieu pada ngantep tepi ka kiwari.
Filsafat anu dijalankeun sapopoe bakal jadi ciri mandiri anu ngajalankeunana, atawa nu jaman ayeuna mah disebut jatidiri. Jadi, lamun aya anu natanyakeun jatidiri Ki Sunda, jawabna anu panggampangna mah, lenyepan bae pakarang/ageman kujang, paribasa,ungkara jeung papatah-papatah Sunda.
Pikeun mungkas kuring seja nembrakkeun sajak basajan :
LAMUN ENYA KUJANG DUA PANGADEKNA.
Lamun enya kujang dua pangadekna,
pantesna,
sabeulah keur naratas di pawenangan,
sabeulah deui geusan meuntas ka kalanggengan.
Lamun enya kujang dua pangadekna,
Kuduna,
Ka ayeuna mawa nyatria,
Ka jaga mawa mandita.
Lamun enya kujang dua pangadekna,
Jatidiri Sunda,
nu ayeuna satria -pinandita,
nu tiheula pandita - sinatria.
Lamun rampak anu ayeuna .
meta bareng jeung anu tiheula,
Sacabakna-sacabakna,
Jati kasilih ku junti ukur paribasa,
Sunda digjaya di mana-mana.
Dimuat ku PR 143 Juli 2002.
Disundakeun 17 Februari 2003.
H.Rachmat M.A.S.
Jumat, 11 Desember 2009
KUJANG DUA PANGADEKNA
Pamendak H.Rachmat M.A.S.