text:
(1) Ulah Ngahina, Nyawad Atawa Nyela
Allah SWT ngadawuh:
"yà ayyuhhal ladzìna àmanù là yaskhor qoumum ming qoumin 'asà ay yakùnù khoirom minhhum wa là nisàum min nisà-in 'asà ay yakunna khoirom minhhunna wa là talmizù angfusakum wa là tanà bazù bil alqòbi bi-sal ìsmul fusùqu ba'dal ìmàni wa mal lam yatub fa-ùla-ika hhumuzhòlimùn".
"Heh jalma-jalma nu ariman, ulah arek ngahina ka batur, lantaran bisa jadi nu dihina teh leuwih alus ti maneh (boh awewe atawa lalaki). Ulah arek silih carekan jeung sasama, ulah ngagentraan ku sebutan anu goreng. Ngaran nu panggoreng-gorengna nyaeta pasek saba'da iman. Sing saha anu embung tobat, eta teh jalma aniaya". (Al-Hujarat 11).
Ulah arek ngahina jeung nyaci, sabab boa teuing alus nu dipikangewa tinimbang nu mikangewa. Boa alus nu dicacad batan nu nyacad. Boa alus nu dihina batan nu ngahina. Pikeun ngabendung eta, piceun rasa: alus urang batur goreng, rasa cukup tukang ibadah, nyangka salah bae ka batur, jeung sok agul. Pikeun nga-erem-na nyaeta bersih ati ikhlas rasa.
Poma ulah ngalakukeun ibadah dibarengan ku takabur, ria, ujub jeung puyak-poyok, alatan ibadahna bisa teu jadi. Mun mah dihina, wayahna kudu sabar. Kusababiyahna sabarna eta, sugan we nu ngahina bisa eling deui. Mun mah kakara dipoyok geus ambek, mangka moal aya eureuna.
Mun dihina, pek geura urang teh cicing. Mun dipoyok, pek geura urang teh repeh, tangtu geura aya Perbaikan. Rek kusaha deui atuh dirasakeunana sabar jeung tawekal teh lamun lain ku diri urang sorangan mah.
Tembongkeun sabar jeung antep kana panghina jeung pamoyok batur.
Hasilna tina sabar, nyaeta repeh-rapih mashlahat lahir batin.
Thorekat ieu ulah dipake galideur deui sabab ngarupakeun tugas ti Allah parentah ti Nabi. Mun dipake galideur, tangtu moal aya hasilna.
Nabi SAW ngadawuh:
"Allòhhu robbuna wa robbukum lanà amalunà wa lakum amalukum là hujjata bainanà wa bainakum".
"Allah Pangeran urang sarerea. Amal urang keur urang, amal batur keur batur. Ulah jadi papaseaan di antara urang sarerea".
Omat ulah pacekcokan, eta teh cacad tina amal, matak rungkad amal.
Geura urang nyonto ka Nabi, nalika tabligh di To'if, anjeuna ditalenggoran dugi kabaloboran getih, teras ditawisan ku malaikat supados eta jalma anu nalenggoran teh diancurkeun, ari walerna: "Heh malaikat, lamun eta jalma diancurkeun, kumaha teuing engke anakna? Upama bapana ayeuna embungeun, susuganan atuh incuna daekeun". Tah kitu tabahna Rosululloh SAW.
Jalankeun syareat, thorekat, hakekat jeung ma'rifat, ngarah ngeusi badana, ngeusi nyawana, ngeusi rasanana, jeung ngeusi rasaning rasana. Alat keur ngeusikeunana nyaeta Inget Ka Allah Dzikir Ka Pangeran.
Eusikeun eta dzikir kana tiap-tiap lathifah, tina qolbi, ruhi, sirri, khofi, akhfa, nafsi dugi ka qolab, bulu, kulit, daging, tulang, sumsum, urat jeung getih pinuh ku rasa dzikir.
Eta dzikir moal ngeusi mun tetep balangah.
Ibadahkeun badan kucara ngalaksanakeun fiqih.
Ibadahkeun nyawa kucara ngalaksanakeun tasawuf.
Ibadahkeun rasa kucara ngalaksanakeun tauhid.
Ibadahkeun rasaning rasa kucaraning yaqin sayaqin yaqina.
Teu kasebut yaqin upama can bener-bener percayana, sakapeung percaya, sakapeung cangcaya. Eta teh hartina kosong. Mun keur loba duit percaya sagala meunang Allah, tapi mun keur teu boga duit cangcaya ka Pangeran.
Keur ningkatkeun yaqin, mangka dzikirna kudu sumarambah kana tiap-tiap lathifah ngarah ningkat kana muroqobah.
Isro Mi'roj teh ngandung harti:
Isro: Lumampah Terus Pantang Mundur.
Mi'roj: Naek-naek terus naek.
Hartina Isro Mi'roj teh nyaeta ngalampahkeun ibadah nu teu aya eureuna.
Rek kumaha lumampah dina ibadah anu teu eureun-eureun mun dina dzikir ge sok dipake ngalamun, kulantaran kitu kudu:
"ud khulù fìs silmi kàffah".
"Asup kana islam sagemblengna". (Al-Baqoroh 208).
nyaeta rasa sumerah ka Pangeran, nyanggakeun ka Pangeran, nyerahkeun ka Pangeran.
Amal urang gumantung kana penyerahanana:
"inna sholàti wa nusukì wa mahyàya wa mamàti lillàhi robbil 'àlamìn".
"Saestuna sholat abdi, ibadah abdi, hirup abdi, maot abdi masrahkeun ka Gusti Pangeran sakabeh alam".(Du'a Iftitah).
Pentingna dzikir sing dugi ka aya sorana, ngarah timbul resep. Geuning dawuhan Nabi SAW:
"Alàmatu hubbillàhhi hubbu dzikrillahh".
"Cirina resep ka Allah teh nyeta resep dzikir ka Allah".
Naha nu sok dzikir tos timbul resepna? Mun mah samenit resep sajam teu resep mah can kasebut resep. Kakara ge narik dzikir 3 ka 4-na tos Sayyiduna mah can kaasup resep, lain tara dzikir tapi can resep kana dzikir.
Rasa resep bisa timbul alatan ditumanan. Ari tos resep mah sok ngancik ma'rifat, nyaeta nyerah kabeh ka Pangeran, boh dina keur ibadah, cacak-cacak dina keur dahar-nginum ge atawa keur naon bae teu weleh raga katut nyawa dipasrahkeun ka Pangeran.
Nu ngarana pasrah teh lain badan mendekong hate nukang.
Prak pigawe Thorekat Qodiriyah Naqsyabandiyah ieu teh kalawan enya-enya sanajan ngan kakara rubuh-rubuh gedang ge syareat mah urang pake, sanajan ngan ukur maca-maca bae mah thorekat dijalankeun, sangkan eta syareat jeung thorekatna, badan jeung hatena ngocor kana Lillàhi Ta'àla.
Jalma anu Lillàhi ta'ala teh nyaeta jalma anu salawasna hatena eling dzikir ka Gusti Alah, sakumaha dawuhan Nabi SAW:
"dzikrul khofi afdholu ming dzikril jahri sabi'ina du'fan".
"Dzikir khofi leuwih utama tibatan dzikir jahar, 70 tikeleun alusna". (HR.Baihaqi).
Dawuhanana deui:
"là tasma'ul hafadho".
"Teu kadangueun ku Malaikat Hafadho".
Teu kadangu, teu katulis jeung teu kacatet, anging Allah anu ngadangu, anu nulis jeung anu nyatet amal anu lali tina dzikir khofi, mangka Allah ngadawuh:
"Euweuh gening lillahi-na teh? Euweuh gening ka Aing mah?".
Kapan upama kitu teh dibalikeun deui amal urang teh, malah ditenggorkeun kana beungeutna nu boga amal, sabab pinuh ku ria, ujub jeung takabur. Pikeun jalma nu geus diasupan dzikir khofi kudu "idzabtuliya shobaro wa idza u'thiya syakaro".
"Di mana datang musibah kudu sabar, di mana datang bungah kudu syukuran".
Mun datang musibah, harita keneh kudu karasa yen musibah teh ti Allah, teu kudu ditalengteng deui. Kadongdora atuh mun kapanggihna geus 8 poe atawa saba'dana nyiksa anak jeung pamajikan, bari teu pira musibahna, pedah pare ku beurit.
Mun datang bungah, harita keneh syukuran ka Allah.
Mun geus ajeg dzikir khofina mah, datang musibah sabar, datang bungah syukur, sabab geus ngarasa yen awak sorangan ge loba salahna.
Kaunggel dina hadits qudsi:
"Sing saha nu teu pasrah sumerah kana papasten ti Kami, sing saha nu rek teu sabar kana sagala balai ti Kami, sing saha nu teu syukur tumarima kana anugrah ti Kami, pek bijil ti kolong langit Kami, pek neangan deui Pangeran lain ti Kami".
Sakitu sangetna bendu Allah teh alatan teu tepung rasa urang kana rasa lillah, margi Allah tos ngadawuh dina hadits qudsi:
"Kami teh ingetkeuneun manusa, rasakeuneun manusa, manusa ge rasa ti Kami. Pek rasakeun sagala ge, da kabeh ge beunang Allah".
Dibere kieu lain, dibere kitu lain, atuh mun kitu mah hayang lain.
Pikeun miceun musibat, pek ancikeun dzikir khofi sina sumarambah kana tulang nepi kana sumsum, ameh salawasna asa kaintip terus ku Allah, tah eta anu disebut muroqobah teh.
Eta dzikir pigawe enya-enya pikeun ngeusian rasa, ulah dugi karewong ku sagala aturan. Mun manggih kanyeri atawa kasusah, anggap bae lalab rumbah, sambara ti Allah pikeun ngalatih diri urang.
Inti Sari Wejangan Pangersa Abah, Sya'ban 1393 H.
(2) Tawekal dina ujian
Manusa meunang bagja teh kudu ngalaman heula musibah. Dina nalika nandangan musibah, kudu loba ngucapkeun :
"là ilàhha illa angta subhànaka innì kungtu minadzh dzhòlimìn".
"Teu aya deui Pangeran anging Salira Gusti, Maha Suci Gusti, saestuna jisim abdi kalebet ti golongan anu zalim",sakumaha ngajeritna Nabi Yunus as nalika kenging musibah diteureuy ku lauk Nun, bari ngarumasakeun diri pinuh ku dosa,kucara nginget-nginget dosa anu tos dipilampah (wukuf zamani).
Dina praktekna, karumasaan teh ulah ngan sakadar dina tungtung letah, rumasa salah tapi teu daek ised tina salah,tetep cicing bae teu daek pindah tina salahna,eta teh munapek,zalim kana diri sorangan.
Anu sabenerna kudu diitung dina diri teh ngan wungkul dosa, lain kahadean,sabab kahadean mah geus jadi kawajiban anu kudu dilaksanakeun, sakumaha itung-itungan Nabi Adam as kana dirina:
"robbanà dzholamnà angfusanà wa illam taghfir lanà wa tarhamnà lanakù nanna minal khòsirìn".
"Nun Gusti Pangeran Abdi,abdi teh tos zalim kana diri abdi,mun mah gusti teu ngahapunten ka abdi sareng teu karunya ka abdi,tangtu jisim abdi kagolong jalma anu rugi".
Kalobaanana urang teu ngarasa dosa mun dina ibadah hate ngaler ngidul teu khusyu nyanghareup ka Pangeran, padahal eta teh dosa,jadi ulah bangga mun urang geus bisa ibadah teh,tapi kudu dirumasakeun dina nalika urang ngalaksanakeun ibadah teh acan bener. Tapi sanajan rumasa ibadah acan bener, ulah eureun ibadah,malah kudu tambah soson2 dina ngalaksanakeunana, seperti Kangjeng Nabi SAW dina nalika isro,tetep lempang lumampah ibadah ka Pangeran sanajan setan ngahalangan ti hareup jeung ti kenca katuhuna,tetep bae jalan teu eureun alatan halangan. Kulantaran kitu ulah eureun dina ibadah mun loba halangan,jeung ulah nurut kanu ngahalangan sarta ulah ngahajakeun neangan layan anu matak ngahalangan dina lumampah ibadah ka Pangeran.
Jadikeun peuting teh alat keur isro, lumampah ka Pangeran,sabab bisana urang lumampah ka Pangeran teh alatan kuayana jempling pikiran. Kulantaran kitu pikiran ulah dipake rungsing,sabab bisa ngahalangan kana ibadah. Pake pikiran teh ku ngalobakeun istighfar ku cara dzikir jeung khotaman
Dawuhan Nabi SAW:
"dzikrullòhhi hishnum minasy syaithòni wa baro-atum minan nifàqi".
"Dzikir teh benteng tina setan sarta alat keur ngabebaskeun diri tina sifat munapek"
jadi dzikir teh alat keur nyingkahan gogoda, ngan urangna we sok talangke,nganggap sepi kana dzikir,puguh keur aya gawe dzikir teh ngan tarik 3,cacak keur nyalse ge teu ieuh dilakonan deui,ngeunah bae teu asa boga dosa.
Dawuhan Nabi SAW:
"mang qòla là ilàhha illallòhhu wa madda hhà bit ta'zhìmi hhudimat lahhù arba'atun àlàfi dzambim minal kabà-iri".
"Saha jalma anu ngucapkeun la ilaha illalloh bari dipanjangkeun kalawan ngagungkeun Allah mangka dilebur ku sababiyahna eta kalimah 4 rebu dosa gede".
Ku ngucapkeun sakali eta teh bari ngeusi, lebur 4 rebu dosa gede,komo mun berkali-kali dihampura dosa dirina, kulawargana jeung tatanggana.
Kulantaran kitu ulah saruana lamun tatanggana nyalahkeun,ulah milu nyalahkeun.Mun aya nu moyok,ulah milu moyok,kapan geus sidqoh mere pangampura Allah ka maranehna ku ngucapkeun la ilaha illallah.
Jadi mun datang musibah lobakeun maca istighfarna Kangjeng Nabi Yunus as tea bari rumasa dosa kucara wukuf zamani, sarta mun datang nikmat geuwat syukuran,supaya mingkin ditambah-tambah eta nikmat nyaeta ku dzikir la ilaha illallah anu ngeusi.
Anu dimaksud ngeusi teh nyaeta dina hate teu aya anu lian,anging inget dzikir khofi anu teu kaselang ku inget anu liana.
Dina narik dzikir, mun sorana ngentrung siga lodong nu kosong, mangka jelas dzikirna kosong. Tapi mun ngabep-bep siga lodong nu ngeusi,mangka jelas dzikirna ngeusi. Dzikir teh ulah sakadaek asal dzikir,tapi kudu ditingkatkeun nepi kana khusyu,tegesna ngeusi.
Di mana keur berjamaah,sorana kudu rempeg,ampeg,ulah patarik-tarik, patonjol-tonjol melaan najongan sora batur. Matak ngagokan eta teh. Heug sing sarua,sanada, saimbang,beuki lila ancadna beuki gancang bari tetep nu diarah teh jero ingetan kana dzikir khofi nu aya dina hate,tembuskeun dzikir teh tina ucap kana ati, tina ati kana rasa,tina rasa kana mesra,tina mesra kana cinta,tina cinta kana sadrah pasrah sumerah diri ka Pangeran.
Mangka mun dzikirna seperti kitu,di luar sorana ngabep-bep,agem, di jero dzikir khofi ngeusi dina hate,syetan nu di luar nu teterejel hayang asup,sarta nafsu nu dijero totorojol hayang kaluar,tangtu kahalangan ku dzikir ti luar jeung ti jero, anu hasilna dzikirna jadi benteng jeung ngalebur tina munapek,matak ulah siga bebegig nu aya di sawah mun dzikir teh,dipake nyatu jeung modol ku manuk.


c: text/html

text:
Filem
Film' nya éta gambar hirup, ogé mindeng disebut movie. [1] Film, sacara kolektif, mindeng disebut sinema. [1] Sinema éta sorangan sumberna ti kecap kinematik atawa unggut. [1] Film ogé sabenerna mangrupa lapisan-lapisan cairan selulosa, anu dipikawanoh di dunya para sineas minangka seluloid. [1] Pengertian sacara harafiah film (sinema) nya éta Cinema thographie anu asalna ti Cinema + tho = phytos (cahya) + graphie = grhap (tulisan = gambar = wangwangan), jadi hartina nya éta ngalukis unggut jeung cahya. [1] Ambéh urang bisa ngalukis unggut jeung cahya, urang kudu ngagunakeun pakakas husus, anu dawam urang sebut kalayan kaméra.[1] Film dihasilkeun jeung rékaman ti jelema sarta barang (kaasup fantasi sarta figur palsu) ngagunakeun kaméra, sarta/atau ku animasi. Kaméra film ngagunakeun pita seluloid (atawa sejenisnya, luyu perkembangan téknologi).[1] Butiran silver halida anu adek dina pita ieu pohara sénsitip ka cahya. [1] Waktu prosés kumbah film, silver halida anu geus terekspos cahya jeung ukuran anu pas baris jadi hideung, sedengkeun anu kurang atawa sarua sakali henteu terekspos ngeunaan tanggal sarta larut babarengan cairan pengembang (developer).[1] Definisi Film numutkeun UU 8/1992, nya éta karya cipta seni sarta budaya anu mangrupa média komunikasi massa pandang-dengar anu dijieun dumasar asas sinema tografi kalayan direkam dina pita seluloid, pita vidéo, piringan vidéo, sarta/atau bahan hasil penemuan téknologi séjénna dina sagala wangun, jenis, sarta ukuran ngaliwatan prosés kimiawi, prosés éléktronik, atawa prosés séjénna, kalayan atawa tanpa sora, anu bisa dipertunjukkan sarta/atau ditayangkan jeung sistem Proyeksi mékanik, élétronik, sarta/atau séjénna.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beurit
Beurit téh nyaéta mamalia nu kaasup salasahiji spésiés rodénsia dina genus Mus sarta turunan lianna nu kaasup kulawarga Muridæ (Beurit Dunya Buhun, Old World Mice).
Daptar eusi
Biologi[édit | sunting sumber]
Spésiés beurit nu paling dipikawanoh mah nyaéta beurit imah biasa (Mus musculus), nu ilahar kapanggih di sabudeureun urang di sakuliah dunya, ogé beurit nu sok dipaké di laboratorium, salaku modél organisme na biologi; sarta beurit kukutan (pikeun jalma awam mah, istilah beurit téh disaruakeun jeung "Mus musculus"). Beurit suku-bodas Amérika (Peromyscus leucopus) jeung beurit uncal (deer mouse, Peromyscus maniculatus) ogé kadang hirup di paimahan. Spésiés beurit ieu hirup sacara komensalisme jeung manusa.
Beurit mangrupakeun sato percobaan nu ilahar dipaké dina biologi jeung psikologi utamana kusabab beurit téh mamalia, sahingga loba homologina jeung manusa, nu bisa dimanipulasi sakumaha perluna. Kauntungan séjénna nyaéta kanyataan yén beurit téh leutik, kaitung murah, sarta umurna nu pondok sahingga gampang katengetkeun. Génom beurit runtuyanana geus ditalungtik, némbongkeun lobana homologi jeung manusa. Taun 2006, dina proyék Biosatellite, beurit rék dikirim ka orbit Bumi dina pesawat nu muter pikeun nangtukeun balukar gravitasi Mars (orbitna dipilih nu kira-kira sarua jeung gravitasi Mars). [1]
Di sagigireun kauntungan-kauntungan di luhur, beurit bisa bahya salaku hama nu ngaruksak pepelakan sarta nyebarkeun kasakit ngaliwatan parasit jeung taina. Pikeun nyegah mahabuna gangguan beurit (ngontrol populasina), nya di antarana ku cara ngukut ucing, ngadatangkeun bueuk, atawa masang sentég.
Beurit sok digolongkeun hérbivora, padahal sabenerna mah omnivora: dahar daging, kaasup bangké beurit séjénna, sarta geus kapanggih nganibal buntutna sorangan nalika kalaparan.
Di London, kira aya satengah juta beurit, nu lolobana hirup di solokan-solokan.
Beurit teu bisa maca warna, tapi ari ngabédakeun mah bisa dina rupa gradasi antara hideung jeung bodas.
Najan bisa hirup nepi ka dua taun di lab, rata-rata umurna di luar mah ukur 3 bulanan, utamana alatan dimangsa.
Taksonomi genus Mus[édit | sunting sumber]
Genus Mus ngawengku 38 spésiés.
- Genus Mus
- Subgenus Pyromys
- Mus platythrix
- Mus saxicola
- Mus philipsi
- Mus shortridgei
- Mus fernandoni
- Subgenus Coelomys
- Mus mayori
- Mus pahari
- Mus crociduroides
- Mus vulcani
- Mus famulus
- Subgenus Mus
- Mus caroli
- Mus cervicolor
- Mus cookii
- Mus booduga
- Mus terricolor
- Mus musculus
- Mus spretus
- Mus macedonicus
- Mus spicelegus
- Subgenus Nannomys
- Mus callewaerti
- Mus setulosus
- Mus triton
- Mus bufo
- Mus tenellus
- Mus haussa
- Mus mattheyi
- Mus indutus
- Mus setzeri
- Mus musculoides
- Mus minutoides
- Mus orangiae
- Mus mahomet
- Mus sorella
- Mus kasaicus
- Mus neavei
- Mus oubanguii
- Mus goundae
- Mus baoulei
- Subgenus Pyromys
Beurit dina alam fiksi[édit | sunting sumber]
Beurit ngarupakeun salasahiji sato nu populér dina alam fiksi (dina wujud kawas manusa, nu sipatna pikalucueun). Misalna Mickey Mouse nu kawentar di sakulian dunya. Lucuna téh, ongkoh dianggap hama ogé nu bisa mawa panyakit, tapi dedegan beurit dina alam fiksi mah justru némbongkeun watek anu simpatik & protagonis.
Baca ogé[édit | sunting sumber]
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Mouse, Wikipédia édisi basa Inggris per 26 Oktober 2005


text:
Turaés
Turaés nujul ka sababaraha serangga ti ordo Hemiptera, subordo Auchenorrhyncha, dina superfamili Cicadoidea, nu panonna leutik jeung pajauh sarta jangjang tembus ténjo (transparan). Turaés hirup di wewengkon iklim sedeng jeung tropis, kawentar ku sorana anu nongtoréng.
Daptar eusi
Pedaran[édit | sunting sumber]
Turaés sawawa panjangna 2 - 5 cm, najan di Malaysia mah aya Pomponia imperatoria nu panjangna nepi ka 15 cm. Panon turaés mah pajauh, nonjol di sisi kénca-katuhu huluna, anténeuna pondok, aya di antara/hareupeun panonna, sedengkeun jangjang hareupna mémbranan. Di wewengkon nu tiris, turaés bisa manaskeun awakna sorangan, sedengkeun di daérah sagara keusik nu panas bisa nurunkeun hawa awakna (ku cara ngésangan manéh).
Turaés jalu boga tymbal, sumber sorana nu nongtoréng, dina sisi handap abdoménna. Sorana téh lain stridulasi sakumaha dina jangkrik (nu ngaluarkeun sora tina gésékan jangjang luarna): tymbal téh bagian éksoskeleton nu dirobah jadi mémbran kompléks nu ngandung mémbran ipis. Mémbran ieu digeterkeun gancang pisan ku otot anu kuat, nu lajeng dirésonansikeun ku rongga nu diturunkeun tina trahéa, sahingga sorana narikan. Aya turaés nu sorana bisa ngaleuwihan 106 dB (SPL), pangtarikna ti antara serangga nu ngaluarkeun sora.
- Sora turaés (file info)
- Sora turaés di Lower Hutt, Selandia Anyar, dirékam tengah Pébruari 2006
- Teu kaluar sorana? Mangga lenyepan pitulung média.
Daur hirup[édit | sunting sumber]
Sanggeus jalangan, bikangna bakal nyelapkeun endogna dina sela-sela kai. Nalika megar, bilatungna bakal ragrag kana taneuh pikeun ngamimitian daur hirup lianna, nu katelah kuuk. Daur hirup turaés bisa nepi ka 2-5 taun, malah sababaraha spésiés mah aya nu bisa leuwih (daur hirup Magicicada bisa nepi ka 13-17 taun). Daur hirup nu panjang ieu mangrupakeun adaptasi pikeun nyingkahan prédasi, sangkan pola hirupna teu luyu jeung daur hirup turaés. Nu ahéng téh yén angka 13 jeung 17 téh angka prima; turaés nu daur hirupna 15 taun bisa dimangsa ku prédator nu daur hirupna tilu atawa lima taun. Tina mangsa hirup nu sakitu lilana, turaés téh lolobana aya dina bentuk kuuk, nu hirup na jero taneuh (30 cm nepi ka 2,5 méter).
Sanggeus nincak kana mangsana, ieu kuuk bakal kaluar tina taneuh sarta naék kana tatangkalan di deukeutna. Di dinya kuuk lajeng bakal asup kana hambalan hirupna anu panungtung salaku turaés sawawa.
Taksonomi[édit | sunting sumber]
Aya rébuan spésiés turaés, nu disusun kana dua famili: Tettigarctidae jeung Cicadidae. Spésiés Tettigarctidae nu hirup kénéh aya dua: hiji di Australia Kidul, hiji deui di Tasmania. Famili Cicadidae dibagi kana subfamili Tettigadinae, Cicadinae jeung Tibicininae, nu kabéhanana aya di sakuliah dunya, iwal Antartika.
Spésiés turaés di Amérika Kalér lolobana kaasup genus Tibicen—turaés taunan, tapi nu paling dipikanyaho mah genus Magicicada. Turaés ieu mah daur hirupna téh panjang pisan (13 atawa 17 taun), sarta mucunghul dina jumlah anu mahabu. Spésiés Amérika lianna, di antarana Turaés Apacé (Diceroprocta apache).
Di Selandia Anyar, turaésna kabagi kana 38 spésiés ti 5 genera, nu kabéhanana éndemik Selandia Anyar jeung kapuloan sabudeureunana (Kapuloan Norfolk, Kalédonia Anyar).
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Cicada, Wikipédia édisi basa Inggris (12 Juni 2006)
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Annual Cicada Tibicen linnei - diagnostic large format photographs
- Annual Cicada Tibicen canicularis - large format diagnostic photos
- Cicada and forest mulch
- Cicadas pictures nembrakkeun fakta & gambar turaés katut paripolahna, daur hirup, jeung daharna.
- Cicada Mania ngabogaan warta, NLD, tumbu, gambar, jeung vidéo ngeunaan turaés.
- Audio files of the "songs" of some Cicadas from Florida.
- Cicada Life Cycle loka nu ngadadarkeun daur hirup turaés kalawan lengkep.


text:
Gangguan éléktromagnétis
Gangguan éléktromagnétis (dina basa Inggris disebut ogé electromagnetic interference(EMI), atawa radio frequency interference (RFI)) nyaéta gangguan (nu biasana teu dipiharep) dina panarima radio atawa rangkéan listrik liana, disababkeun ku ayana radiasi éléktromagnétis tina sumber luar. [1] Gangguan ieu bisa nyelang, ngahalangan, atawa nurunkeun wates dayaguna éféktif tina rangkéan. Sumberna bisa jadi tina objék, boh jieunan atawa ti alam, nu mangaruhan parobahan arus listrik kalayan gancang, saperti rangkéan listrik, Panonpoé atawa cahya ti kalér.
EMI bisa nginduksi kalayan dihaja, kawas dina sababaraha wangun perang elektronik, atawa henteu dihaja, kawas hasil tina emisi jeung tanggapan nu mahiwal, hasil tina intermodulasi, jeung sajabana. Mindeng mangaruhan panarimaan radio AM di wewengkon urban. Bisa oge mangaruhan panarimaan radio FM jeung tipi, sanajan teu pati gede oge.
Kalonggaran[édit | sunting sumber]
Hal penting pikeun nurunkeun EMI nyaeta: make kapasitor bypass atawa "decoupling" dina unggal alat (divais) aktip (dihubungkeun ka panyadia daya, sadeukeut-deukeutna kana alat), ngadalikeun wanci naek (risetime control) kana sinyal-sinyal nu gancang (high-speed signal) make resistor seri, sarta nyaring VCC. Ngalindungan (shielding) biasana mangrupakeun pakarang pangpandeurina lamun sakabeh tehnik geus teu mempan sabab dibutuhkeun beaya tambahan lamun kudu make gasket RF jeung sajabana.
iki piye to kok nggawe boso sundo..??
Standar[édit | sunting sumber]
Komiteu Internasional Husus keur Gangguan Radio (CISPR) netepkeun standar keur gangguan éléktromagnétik boh tina radiasi atawa konduksi.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Dumasar éntri "interference" dina The Concise Oxford English Dictionary, édisi ka-11, online


text:
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der Waals (23 Nopémber 1837 – 8 Maret 1923) nyaéta saurang élmuwan Walanda anu kawentar alatan karyana dina persaman gas cairan, nu antukna anjeunna meunang panglélér Nobel dina widang fisika taun 1910.[1] Van der Waal nyaéta anu mimiti sadar yén pohara perluna nginget yén volume molekul jeung gaya antarmolekul (kiwari disebut gaya van der Waals) dina ngadegkeun hubungan antara tekanan, volume, jeung suhu gas jeung cairan.[1]
Dina taun 1866 anjeunna jadi diréktur sakola dasar di den Haag.[1] Dina taun 1873 anjeunna meunang gelar doctor di handapeun Pieter Riejke alatan perhatianana anu judulna Over de Continuïteit van den Gas- en Vloeistoftoestand (kana kontiuitas kaayaan gas jeung cair).[1] Dina taun 1876, anjeunna diangkat minangka profésor munggaran di Universitas Amsterdam.[1]
Gaya van der Waals dina élmu kimia ngarujuk kana jenis nu tangtu gaya antar molekul.[2] Ieu istilah téh mimitina mah ngarujuk kana sakumna jenis gaya antar molekuk jeung nepika kiwarikadang-kadang masih dipaké dina harti anu kitu, tapi kiwari mah leuwih umum ngarujuk kana gaya-gaya anu timbul tina polarisasi molekul jadi dipol.[2]
Sumber[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e (id)Johannes Diderik van der Waals, Ilmuwan Belanda (diakses tanggal 15 November 2011)
- ↑ a b (id)Johannes Diderik van der Waals (diaskes tanggal 15 Nopember 2011)


text:
Thursday, July 25, 2013
Monday, December 19, 2011
Bewara
Monday, November 14, 2011
Ebook Sunda: Dalem Boncel
Angger, eBook basa Sunda nepi ka kiwari masih keneh samporet jumlahna. Dalah dikumaha, memang kitu kayaanana.
Tibatan terus-terusan humandeuar bari jeung teu ngayakeun tarekah sama sakali, mending oge nyieun sorangan. Nu kagiliran dijieun ebook ayeuna nyaeta seratan karya Ki Umbara anu judulna Dalem Boncel. Mun urang Sumatera boga Malin Kundang, urang Sunda mah boga dongeng Dalem Boncel.
Kumaha tungtungna nasib Dalem Boncel? Mangga aos bae nyalira. Dijamin moal hanjakal, margi dongengna rame tur ngandung misi pikeun ngalemesan budi.
Undeur eBook Dalem Boncel
Ceramah Agama Islam Dina Basa Sunda
Seueur nu naroskeun perkawis ceramah Islam dina basa Sunda, hapunten nembe tiasa katedunan ayeuna. Nyanggakeun, mugia sing ageung mangpaatna.
- Drs. Jujun Junaedi - Nikah
- KHAF Ghozali - Tugas Risalah
- KHAF Ghozali - Syukur Nikmat
- KHAF Ghozali - Sabagean Ciri Agungna Islam
- KHAF Ghozali - Merangan Napsu
- KHAF Ghozali - Ayat-Ayat Allah
- Drs. Jujun Junaedi - Khitan
- Ceramah Kang Ibing
- Kang Ibing & KH Athian Ali 1
- Kang Ibing & KH Athian Ali 2
- Kang Ibing & KH Athian Ali 3
- Kang Ibing & KH Athian Ali 4
- KH Zakaria - Ni'mat-Ni'mat Allah
Sunday, November 13, 2011
Lebaran poe Juma'ah 2

ku: Ahmad Bakri

C ilamping teh desa gegek tapi sikluk, jauh ka ditu-ka dieu. Pernahna di lamping gunung. Tara pati kasaba ku urang beh tengah, da nya eta jalanna rumpil. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka desa sejen, da di dinya mah taya sakola. Kitu ge teu loba, ukur hiji-dua.

Imah-imahna kabaheulaan keneh, hateup injuk julang ngapak, bilikna kepang anyam satampah. Masjidna nya kitu deuih, ka cungcung-cungcungna ku injuk. Kawilang gede sakitu mah, ngan teu pati kapiara, da nu ngeusianana oge Lebe wae jeung nu dareukeut ka dinya. Barudak lembut waeh nu ngadon ngaji tepung magrib. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok.

Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun teh ngadak-ngadak hegar, bilikna dikapur, buruanana dikored lening.
Tanggal tujuh likur pasosore loba jelema ngarariung di bale malang bari gorgar ngawarangkong. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngaromean terebang pakeeun engke ari nyalawat maleman Lebaran. Lebe andekak nyarande kana tihang, ngagigirkeun boboko tilu wadah beas jeung blek urut minyak tanah, wadah duit.

"Seg-seg atuh rek saletor pitrah mah, meungpeung beurang," cek Lebe, "sor ka dieu, Arjangi, tong asa-asa …. Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?"

"Tilu, Kiai …. Kuring, budak nu cikal jeung indungna …."

"Ari nu opatan deui?"

"Har, ari Kiai, pan can manjing puasa eta mah …. Pitrah kuma urusanana, bolon keneh sasatna!"

"Nya atuh, kuma nyaneh wae ari kitu mah …," cek Lebe, "tilu kulak nyah rek meuli teh?"
"Tilu," cek Arjangi bari ngudar cangreud rajut, dicicikeun, borolo benggol wungkul. Milihan genep, sesana diasupkeun deui, purilit ret dicangreudkeun deui. "Tah, Kiai, kuring seja meser beas tilu kulak ku duit limalas sen …."

"Genep benggol kitu, pan eta duitna ge benggol wungkul!" cek Lebe bari kerung.

"Seug atuh …, kana duit genep benggol," cek Arjangi mindo ijab bari ngentepkeun benggol dua-dua, sakulakeun-sakulakeun.

"Kula ngajual beas tilu kulak kana duit genep benggol …. Tah rawatan, tilu boboko …. Sing percaya, geus meunang ngayon eta teh, jejeg sakulak-sakulak …. Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula …. Setor pitrah kitu!"

"Kuring setor pitrah tiluaneun …. Ieu kawajiban kuring, ngaran Arjangi …. Nu ieu kawajiban awewe, Si Narti …., tah nu ieu kawajiban anak nu cikal, Si Awisah …. Lain kawajiban popotonganana keneh, Kiai…? Dan can lubar idah!" cek Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Lebe, "teu datang-datang si selud teh, katempuhan bapana wae tungtungna teh!"

"Tarima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah …. Sok kadinyah amin urang dungaan," cek Lebe bari nandekeun dampal leungeun duanana.
"Ke heula, Kiai, tobat sanes nyanyahoanan …. Ulah ku dunga indal-maot, kuring mah sok kukurayeun …."

"Ari geus …. Dunga naon kahayang teh …?"

"Indal-salamet wae atuh sugan, ambeh salamet panjang umur …."

Lebe kapaksa ngelehan. Beres ngadunga, benggol nu genep teh dirawatan, goloprak-goloprak diasupkeun kana blek tea.

Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula, rata ukuran sakulak lima sen. Nu ngurung budak wae aya, nu geus rada enyay-enyay ngarti mah, nu nurutan Ki Arjangi wae loba.

"Punten, ah, kuring mah ti dieu wae ti luar, sangeuk sibanyo," cek lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima sen ka nu diuk pangdeukeutna, menta ditepikeun ka Lebe.
"Geuning sia geus udud, Adma? Kakara ge asar ahir, deulu!" cek Lebe.

"Har, ari Kiai, lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah …," cek Adma bari ngenyot rokona.

"Baruk lalay …? Lain gugueun, deuleu, nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan …. Malah cek sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis …!"

"Ari kitu …, matak batal deuih udud teh?" cek Adma bengong.

"Puguh wae, deuleu!" cek Lebe nyereng.

"Ke … ke … ke … Kiai, da cek nu nyarios mah sami sareng nyusur cenah …. eta duit kuring ulah dipesakan, Harip, bisi kapopohokeun," cek Adma bari ngareret ka nu mangnampanankeun duitna tadi.
"Dipesakan soteh lain rek diarah, bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kaleng, pajar geus diijabkeun," cek Sanharip morongos, teu ngeunah disangka boga niat goreng.

"Euh …, heug … heug … atuh …. Bisi wae kuring mah, bisi poho," cek Adma ngelemes era.

"Sarua jeung nyusur kumaha tadi teh, Adma?" cek Lebe panasaran.

"Sumuhun … sami … bako-bako keneh …. Bedana teh dikemil jeung diseuneuan …."

"Ari kitu … teu batal ari nyisig?"

"Pedah wae Pa Mukasan nyisig wae sapopoe bari puasa teh …."
"Paingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah …. Pan si eta mah manggih gaang ge sok dideang dina cempor, ditambul harita keneh …. Sia beuki nya, gaang?"

"Yey … palias nagir, keuyeup ge loba keneh, teu kudu nambulan gaang …. Diturutan soteh pedah wae tukang bilal tukang ngunggahkeun, sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian …."

"Sok dititah nunggahkeun soteh tamba wudu, pedah taya deui nu daekeun," cek Lebe, "baliju-baliju ge lumayan ku sonagarna."

"Mun nyana batal mah, nyatu wae sakalian tadi teh," cek Adma bari miceun rokona.

"Unggal poe nya sia sok udud teh?"

Teu nembal, anggur malik ka Sanharip. "Sok, Harip, serenkeun duit kuring ka Kiai …. Ijabkeun sakalian, kawajiban Si Anisah kituh!"
"Ari kawajiban sia mana, Adma?" cek Lebe.

"Moal tulus kuring mah, Kiai …. Pan cek Kiai ge bareto, pitrah teh nyampurnakeun puasa, sanes? Ari kapalang batal balas udud, nyampurnakeun naon atuh …? Pengkolkeun wae ka Si Anisah …. Tadina mah manehna nu moal, da cek mitoha ge rubiah mah karawu kapangku ku salakina …. Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring teh. Nu matak manehna ayeuna mah nu ka hareup …."

"Deulu ituh, Juragan Kuwu ka dieu!" cek nu diuk tukangeun Lebe. Sarerea tinglalieuk ka jalan. Lebe ngesod rada mundur, nu sejen-sejen nyedek ngumpul di juru. Sup Juragan Kuwu ka masjid, jemprak sila nyarande kana sarigsig.

"Geuning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?" cek Lebe, "pan sasarina ge sok diteang ku abdi ka bumi."

"Ah, entong, da rek ditajongkeun …. Dipikir-pikir asa renced. Ayeuna kami setor ka Lebe, engke bulan Hapit, usum dibagikeun, kami narima pancen ti Lebe. Kadang-kadang duit kami keneh pulang deui ka kami …. Tajongkeun wae ayeuna mah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engke tina pancen …."

"Dupi ijabna kumaha atuh ayeuna?" cek Lebe sanggeus ngahuleng sajongjongan.
"Geuning belet Lebe mah …. Ayeuna mah kami bere nganjuk beas dua kulak, bayarna engke nyontang pancen kami keneh …!"

"Euh … leres …, mangga!" cek Lebe bari ngeserkeun boboko dua ka hareupeun Kuwu.

Dirongkong, dirampa beasna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir bear-bearna, pok nyarita, "Tarima kami nganjuk beas dua kulak, bayareun engke nyontang tina pancen kami nu sok katarima dina bulan Hapit …."

Dijawab ku Lebe, "Tarima abdi nganjukkeun beas dua kulak kana harga dua kali lima benggol …."

"Lain dua kali lima sen …? Pan ka batur ge sakitu, lain?" cek Kuwu nyelang.

"Ka Juragan mah ngabantun pangaos pasar, margi … margi …."
"Pedah nganjuk …? Seug atuh, kuma dinya wae, da bayarna oge ti dinya-dinya keneh …."

"Ngeunah kadengena ari kieu mah …. Mun ka urang diragragkeun sarega pasar, kana luput meureun moal setor, nya Harip!" cek Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol.

"Ka somah mah diragragkeun lima sen sakulak soteh sarat wungkul. Wajibna pitrah teh sakulak, ari saletor lima sen wae ti baheula. Diijabkeun waeh kana sakitu …."

"Tuda enya kudu kitu, kudu heman ari ka somah," cek Adhani ti juru, "malah mun nuluy mah unggal poe Kiai dagang beas murah, sarerea ge moal ngaleok ka nu sejen, nya Harip …. Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah."

Lebe ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri koneng. "Dibere sajeungkal hayang sasiku, dirugal-rigel dieentengan sataun sakali hayang mayeng unggal poe …. Ku salebaran sakali ge sabaraha pirugieunana. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah, rugi tilu benggol tina sajiwa, jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan, malah Si Adma mah angkohna rubiahna ge moal disetoran …."

"Tuda cek mitoha kitu …, geus karawu kapangku ku kuring …. Ayeuna onaman da enggeus, lain?"
"Heueuh, meunang mengkolkeun …! Pan salakina belaan henteu!"

"Ari kitu sia teu setor, Adma?" cek Kuwu bari ngareret ka nu nyangheuy dina bilik cabol.

"Ah juragan, da abdi mah puasana ge lapur …. Sugan ari udud teh cara nyisig teu matak batal …."

Ger pada nyeungseurikeun, kayungyun ku beletna.

"Aeh-aeh …, na ieu beas dikukucel wae …. Reungeukeun, Lebe, kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu, sakulak sewang," cek Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko beas.

"Nampi …," cek Lebe bari nampanan. Gorolang, ngadunga, diaminan ku sarerea.
"Horeng babari ari menak mah, teu make duit ge hade ditujang-tajong," cek Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh wae kaserab ku dunungan teh.

"Babari soteh lebah dieuna, pedah boga pancen sampeureun, kituna ge pan regana sabaraha tikeleun ka batur. Kadenge lain tadi?"

"Kakuping …," cek Si Adma, "ngan leuheung wae soteh, Juragan mah teu kudu ngodok saku …."

"Heueuh, lebah dinyana meureun pikabitaeun sia teh, Adma. Tapi lebah gawena mah paralun ampun, aing teh nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sadesa …. Nepi ka teu kaduga … aeh, teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah, da eta cenah matak panas heabna ka somah …."

"Tah geuning, Kiai," cek Si Adma bangun giak, "hadena atuh puasa kuring teu kaci, mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. Mun seug teh cara batur, mana teuing heabna ka si utuh ka si inji …."

"Hih, sia onaman teu ngurung batur, da anak-pamajikan sia ge dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing, pupuhu sadesa ieu …!"
"Rugi atuh nya abdi mah, Juragan. Hanas lentah-lenteh, teu nyatu teu nginum, puasa teu jadi, da kagoda ku udud …," cek Si Adma kerung bangun sedih, "cek abdi ge tadi …, sugan kawas nyisig pedah sarua bako …, kacek diseuneuan wungkul. Duka upami seuneuna nu matak batal teh, nya Juragan!"

"Nyao ah, hese ngomong jeung sia mah!" cek Kuwu bari ngalieuk ka Lebe, "ngadenge guyur-guyur di bale desa pajar Lebaran ninggang kana poe Jumaah?"

"Leres …," cek Lebe.

"Angsrodkeun kana Saptu, ulah sina ninggang poe Jumaah, pamali!"

"Atuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. Teu kenging ongkoh puasa poean Lebaran …."

"Kana Kemiskeun atuh, kajeun ngurangan sapoe …. Matak naon?"
"Panginten moal jejeg sasasih …. Hanas kental-kentel salapan likur dinten …. Abot ongkoh ka abdina, margi seuseueurna nu setor pitrah teh dintenan ka tilupuluhna pasosonten. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Upami dilebarankeun dinten eta teh, mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu …."

"Enya … tapi kami teu idin Lebaran poe Jumaah," cek Kuwu kereng, "meureun kudu hutbah dua kali. Hutbah raya ongkoh, hutbah Jumaah ongkoh. Pantang di desa urang mah, matak dilongokan maung …. Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. Mangkaning kami geus kolot, teu cara baheula keur ngora, diganda lengoh ngudag maung sasiki mah …."

"Kitu wae atuh, Kiai, sered kana Kemis, ti batan kaanjangan urang leuweung mah. Hampang ongkoh ka somah …," cek Adtari.

"Ngomong naon tateh, Tari?" cek Lebe bari malik ka nu ngomong di juru.

"Muhun kitu, Kiai, sakumaha kasauran Juragan Kuwu …. Sae disered kana Kemis …. Hampang ongkoh ka somah, moal harengheng ongkoh, da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun, ari cadu mah di urang sapoe hutbah dua kali …. Leres kitu eta teh, Juragan?" cek Adtari bari neuteup ka Kuwu.

"teu percaya sia ka aing?" cek Kuwu rada kereng. Adtari tungkul, serab ku nu siga nyeuneu.
"Kieu atuh," cek Arjangi bari ngesod meueusan, "urang sina eled wae salasahiji. Hutbah raya atuh entong ari rek ngarah sakali wae mah, boh Jumaahan nu entong teuing, remen ieuh …."

"Ari Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana …? Lumrah ti mana Jumaahan poe Kemis atawa Saptu …! Talung Lebaran, bisa dikasar-keser, da baheula ge tara angger," cek Lebe.

"Tah geuning enteng ari Lebaran bisa poe naon wae mah …. Geus wae lah poe Kemis, kurang sapoe mah itung-itung nyombo wae ka anu tas kental-kentel sakitu lilana …," cek Arjangi.

"Bisa kasar-keser soteh teu kudu matok poena, deuleu, lain hade dikabiri. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh …. Pan cek kitab ge, rumadon salasin …, eu … kuma geuning, poho deui ….. Salasin atawa salasun …?" cek Lebe rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.

"Kuring mah angot atuh nyaho ti mendi …. Boro-boro maca, sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu ge can kawenehan …," cek Anjangi.

"Heueu …, kitu wae …. Kami manggih dalil dina kitab, romadon salasin … nyao … salasun … atawa salasatun kitu …? Aya poho-poho teuing …. Ngan kitu waeh maksudna mah …." Cek Lebe.
"Ah sanes Salasa ieuh," cek Adtari bari ceuleungeung, "inget pisan kuring mah, poe Rebo ngamimitian puasa teh, da basa munggah teh kuring muru saur ka warung Si Iboh, sakalian ka pasar …."

"Lain poe Salasa, deuleu, ari salatun teh. Mun rek basa urang mah hartina tilu puluh. Jadi bulan puasa teh umurna jejeg tilu puluh …. Geura urang itung … Rebo-Rebo Kemis Jumaah …. Sapuluh tah …. Saptu-Saptu Ahad Senen …, sapuluh deui, jadi dua puluh jeung nu tadi …. Salasa-Salasa Rebo Kemis …, sapuluh deui, jadi tilu puluh …. Jejeg waeh dina poe Kemis teh, nu matak Lebaranana ninggang poe Jumaah …. Tah, dalilna aya rengkolna, diitung teu geseh ninggang poe eta … rek kumaha deui …?"

"Jadi keukeuh wae nyah kudu poe Jumaah?" cek Kuwu kereng.

"Sumuhun, upami numutkeun dalil eta mah," cek Lebe.

"Tapi kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah …. Pamali di desa urang mah, pamali, matak dilongokan maung …. Talung ari semet lolongok wungkul, da cek pacaduanana oge tara daekeun balik lengoh."

"Perkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. Juragan, da cek jenatna pun bapa ge pantang soteh upami dihenggoy ku sorangan. Ambeh teu ngarempak pacaduan, hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur …. Kapungkur ge sanggem jenatna pun bapa teh … aeh baheula ketah, jaman tuang eyang ngeuyeuk desa ieu kantos lebaran dinten Jumaah. Hutbah teu dikirangan, hutbah raya hutbah Jumaah ge taya nu dilangkung, salamet wae teu sakara-kara, da hutbah Lebaranana ku tuang eyang tea …. Ayeuna ge mangga wae nyanggakeun hutbah lebaranana mah …," cek Lebe bari ceuleungeung.
"Baruk kami kudu maca hutbah ..? Teu … kami mah teu sararanggup teuing …. Enya wae aki mah jenatna pinter bejana, da kungsi masantren ka Demak ka Jombang naon ku hanteu cenah …. Ari kami apal ti mana aksara Arab, da teu ngaji teu masantren? Teu … kami mah teu sanggup, kajeun ngurangan puasa sapoe kana poe-Kemiskeun, dunya-aheratna tanggungan kami!" cek Kuwu, beungeutna euceuy.

"Hih ari Juragan, perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. Keur naon seueur ponggawa? Pan seba distrik ge ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. Nu matak naon ieu oge digentenan ku nu sanes nu sakira sanggemeun, asal ponggawa desa wae nu merenah ngawakilan Kuwu," cek Lebe ngabongbolongan.

"Meunang kitu disulurkeun ka batur …?" cek Kuwu, beungeutna marahmay, "kuma cik carana sangkan punah kawajiban kami …! Boa kudu mere panajir kawas ari sulur seba?"

"Kieu sanggem jenatna pun bapa mah," cek Lebe bari ngesod maju, "ponggawa nu bade ngawakilan tea kedah didangdanan, sina nyeples anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. Udengna, raksukan hideungna katut solempang emasna, kebat naon ku hanteu. Kitu deui tudung polet teu kenging lesot …. Turun ti rorompokna, muru ka masigit teh dipapag pajeng kamantren, digondeng ku ponggawa-ponggawa nu sanes. Kapaksa Juragan ge harita mah kedah ngiring ngagondeng, ngagentenan gawe itu …. Memeh bring, ikrarkeun heula sing asak … dijenengkeun cindekna mah …. Kitu sanggem pun bapa mah jenatna."

"Saha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?" cek Kuwu, tarangna kerung, "asa euweuh deui ari lain Lebe mah …."

"Hih, abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui."
"Heueuh pan harita mah geus jadi Lebe deui …! Turun imbar ge gawe Kuwu mah geus bubar, lain?"

"Aeh muhun nya …. Kitu sae atuh …," cek Lebe eleh deet.

"Heueuh, kitu wae, pek embarkeun ka sadesa, Lebaran engke mah Kuwu kitu nu rek hutbah teh, nyingkahan pacaduan, pedah lebaran ninggang poe Jumaah," cek Kuwu bari cengkat, leos balik.

"Sihoreng loba pisan unak-anikna nya ari agama teh," cek Adtari ka batur-baturna.

"Rumasa balilu puguh ge kami mah, da teu ngaji, teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan …, tembal Arjangi.

"Tapi kawilang pinter nya Lebe teh …. Juragan Kuwu mah siga nu geus poekeun kacida tadi teh …, ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mesek mas'alah teh …," cek Sanharip.
"Tuda teu samanea, ti buyutna keneh turun-tumurun jadi Lebe. Piraku wae mun teu kakocoran komara teh," cek Adtari.

Lebe jongjon wae mulungan beas nu marurag kana palupuh. Api-api tu ngadenge pada muji teh. Tapi kaciri irungna mah beukah.

***

Malem Jumaah, maleman lebaran. Lembur Cilamping nu sasarina combrek tiiseun teh ngadak-ngadak haneuteun. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah, malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar sewu naon ku hanteu. Kolot-budak pada bungah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan oge, nu ngalap cukup ku setor pitrah lima sen ka Lebe, peuting eta mah kawas nu dikariaankeun. Geus lir nu kasebut leket mah, najan loba nu bari udud atawa nyisig oge.

Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambreng sadua-dua. Barudak lembut ngagonyo di hareup, ciweuh narewakan siraru, jorojos-jorojos direrab dina damar, belewek ditambul bari cingeus neangan deui tewakeun.

Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid, takbiran ditabeuhan ku terebang. Luluguna Ki Mukasan, biwirna ngajendol ngemil sisig. Nu nerebang kawas bari narundutan, awak lenjong ngenca-ngatuhu nuturkeun lagu. Beda jeung nu nabeuh dogdog, jaringas pisan eta mah. Dogdog dihompet ku suku kenca, leungeun pakupis duanana, awakna reureundeukan kawas nu ngigel.
Ka-peutingnakeun takbiran ditunda, diganti ku lagu-lagu tandak buhun nu ilahar dina gembyungan. Tamba tunduh cenah. Lagu Dongdonghejo, Rincik Manik, Karembong Lokcan jeung rea deui. Naek kana lagu Kewer-kewer

Juljol nu nganteuran dahareun, aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna, paalus-alus pangeunah-ngeunah, da niatna ge hayang katuang ku nu ibadah di masigit.

Brak dalahar balakecrakan. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarande kana bilik. Rek malikan deui, nerebang kaburu ku tunduh, tinggoledag saurang-saurang, tungtungna gempar samasigit. Nu pandeuri kabagean beberes, sesa dahareun dikumpulkeun, diwadahan ku dogdog.

Tengah peuting loba nu lilir kagebah, ngadenge nu ribut-ribut. Rek hudang hoream ku tunduh, reup waeh tibra deui, parat nepi ka subuh.

Lebaran gede taun eta mah cek sarerea oge. Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna, kakara harita pareng deui ninggang poe Jumaah. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit oge harita mah merlukeun indit, panasaran hayang ngadenge Kuwu hutbah.

Ti janari keneh masigit geus pinuh, barudak bujang kabagian di tukang, ditema ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting keneh. Perbawa poe Lebaran, sora kitu, laguna kitu, ngagalindeng wanci kitu, tingsariak waas pabaur jeung ketir, rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Loba nu teu kawawa ku cipanon.
Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago teh datang, srog ka lawang. Pangheulana Kuwu digondeng kenca-katuhu, make papakean dines. Raksukan takwa kamhar hideung, kancing welem duawelas, solempang ermas, sinjang kebat lepe satampah. Dibendo ongkoh, didudukuy ongkoh, dudukuy dines polet ermas, jaba dipayungan deuih.

Sup ka masigit, nu asa rek kaliwatan hideng meled merean jalan. Jelema-jelema tingkecewis tingharewos pada baturna. Srog ka hareupeun paimbaran, ngajanteng heula ngadagoan anu komat.

Na atuh ari pok teh aya nu ngomong kalepasan, "Geuning siga kiai Lebe …? Lain Juragan Kuwu nu rek hutbah teh?"

Ditembalan ku baturna ti juru, "Puguh heueuh deudeuleuan teh siga Kiai Lebe …. Nanahaonan cenah make dangdanan Kuwu?"

Ari porongos teh nu ngagondeng beulah kenca nyenghor ka nu ngomong pandeui, "Ngomong naon? Baruk Kia Lebe …? Deuleu tah kadinesanana! Nu make dangdanan kitu Kuwu ngaranna …!"

"Ke … ke … ke …," cek nu panasaran ngaludeung-ludeung maneh, "sanes eta Juragan Kuwu mah nu sasauran …?"
"Lain …! Kami mah keur teu jadi nanaon …! Tah ieu Kuwu mah nu disolempang …!"

"Naha da rarasaan mah awas keneh amta teh," cek nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo, tepung jeung Lebe unggal poe, piraku make kalinglap."

"Heueuh ieu ge Lebe … Lebe …! Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari, disaksian ku kokolot-kokolot …!"

"Euh …, duka atuh ari kitu mah …. Teu kawartosan ti tadina."

"Tuda lalawora pisan ngajenengkeun jelema teh, tingharewos maranehanana wae. Mun di dieu mah hareupeun sarerea, moal cekcok," cek nu di gigireunana kukulutus lalaunan.

Reres salat sunat, imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
Srog Ki Mukasan ka paimbaran, tumpa-tempo, katatang-koteteng ….

"Lain geuwat …! Neangan naon?" cek nu diuk panghareupna.

"Ecis …! Ecisna euweuh!" tembal Ki Mukasan.

"Beu edas, gogoda teh aya-aya wae …! Gara-gara Lebaran poe Jumaah!" cek tukang gondeng, "ka manakeun ecis, barudak?"

Taya nu nembal. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si ekom.

"Aya naon …, aya naon?" cek nu panasaran ngaharewos.
"Ku Si ekom peuting dipake ngarojok anjing. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Digebah, nyelap kana sarigsig, rojok waeh!"

"Ari ecisna ka manakeun?"

"Dipiceun …! Geuleuh tuda mani lamokot, da kitu sakadang asuna kabeuratan …. Kasima meureun!"

"Kumaha ari geus kieu?" cek tukang gondeng teh.

"Kumaha upami diganti wae heula ku itu …? Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri," cek Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran.

Tukang gondeng nu nyeples Kuwu tulen teh gogodeg bari camberut. "Gogoda Lebaran poe Jumaah …! Hade kitu digantian ku halu?"
"Tibatan luput mah atuh …. Hutbahna ge teu kaci teu make ecis mah, sanes?" cek saurang ti jajaran panghareupna.

Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran, milihan halu di saung lisung, neangan nu hampang.

"Rek dikamanakeun eta halu kuring?" cek pamajikan Madsahri norojol ti pawon.

"Nginjeum sakeudeung rek dipake ecis!"

"Ulah nu eta, rek dipake nutuan kopi ayeuna …. Tah nu eta, halu panguguran, nganggur eta mah."

Ki Mukasan balik deui ka masigit, manggul halu panguguran, nya badag nya panjang. Telenjeng ka paimbaran rek ngunggahkeun.
"Ke heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung …. Urang ijabkeun heula ambeh rengrem kana hate," cek nu nyeples Kuwu tulen teh bari ngarewak halu tina leungeun Ki Mukasan. Ned … rempod awakna doyong ka hareup, teu nyangka halu sakitu beuratna. "Kaula neda panyaksen," cenah bari tipepereket ngacungkeun halu, ku lantaran ecis leungit, kapaksa diganti ku ieu …. Saayeuna ieu ecis ngaranna!"

"Nyakseniiii …!!!"

"Sebut ku sarerea, ulah kurang ti opat puluh urang ambeh sah …. Ieu naon ngaranna …?"

"Eciiiiissss …!!!"

"Kurang loba nu nyebutna …! Sakali deui …!"

"Eciiiiiiissssss …!!!"
"Hey … tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy wae teu milu ngomong …! Deuleu ka dieu …! Ieu naon …?"

Nu ditanya tingraringeuh.

"Naon ieu …?"

"Haluuuuu !!!"

"Cungur sia! Lain halu, deuleu! Sakali deui sing bener …. Naon?"

"Paranti nutuuuu …!"
"Bangus sia …! Kitu tah ari teu ngajedingkeun teh …! Ecis …. Ecisss cekeng ge egis …! Pok sebut deui ku sarerea …!"

"Eciiiiissss ….!" Cek samasigit mani ngegeder.

"Tah kituh …. Pok geura ngunggahkeun, Mukasan! Yeuh haluna … … eh … ecisna!" cenah bari ngelemes, era tisoledat letah.

"Annutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul …!" cek Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna.

"Cungur sia …!" cek kolot nu diuk gigireunana, "doraka siah!"

Batur-batur Si Sukri narungkup sungut.
Reres hutbah brak dalahar, da ti tadi ge nu nganteuran dahareun geus ngaredes di luar nyaruhun baki. Samasigit recok parewog-rewog. Sidekah Lebaran cenah.

Desa Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung.

Lebaran Poe Juma'ah
Kanggo anu nineung kana karya-karya Ahmad Bakri (alm.), pangarang moyan teureuh Ciamis, kasanggakeun salah sahiji carpon anu diserat ku anjeunna.
ku: Ahmad Bakri
Cilamping t� d�a gegek tapi sikluk, jauh ka ditu-ka dieu. Pernahna di lamping gunung. Tara pati kasaba ku urang b� tengah, da nya �a jalanna rumpil. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka d�a s��, da di dinya mah taya sakola. Kitu g�teu loba, ukur hiji-dua.
Imah-imahna kabaheulaan k��, hateup injuk julang ngapak, bilikna k�ang anyam satampah. Masjidna nya kitu deuih, ka cungcung-cungcungna ku injuk. Kawilang ged�sakitu mah, ngan teu pati kapiara, da nu ngeusianana oge Leb�wa�jeung nu dareukeut ka dinya. Barudak lembut wa� nu ngadon ngaji tepung magrib. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok.
Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun t� ngadak-ngadak h�ar, bilikna dikapur, buruanana dikor� lening.
Tanggal tujuh likur pasosor�loba jelema ngarariung di bal�malang bari gorgar ngawarangkong. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngarom�n terebang pak�un engk�ari nyalawat maleman Lebaran. Leb�andekak nyarand�kana tihang, ngagigirkeun boboko tilu wadah b�s jeung bl� urut minyak tanah, wadah duit.
��-s� atuh r� saletor pitrah mah, meungpeung beurang,�c� Leb� �or ka dieu, Arjangi, tong asa-asa � Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?�BR>
�ilu, Kiai � Kuring, budak nu cikal jeung indungna ��BR>
�ri nu opatan deui?�BR>
�ar, ari Kiai, pan can manjing puasa �a mah � Pitrah kuma urusanana, bolon k�� sasatna!�BR>
�ya atuh, kuma nyan� wa�ari kitu mah ��c� Leb� �ilu kulak nyah r� meuli t�?�BR>
�ilu,�c� Arjangi bari ngudar cangreud rajut, dicicikeun, borolo b�ggol wungkul. Milihan genep, s�ana diasupkeun deui, purilit ret dicangreudkeun deui. �ah, Kiai, kuring seja m�� b�s tilu kulak ku duit limalas s� ��BR>
�enep b�ggol kitu, pan �a duitna g�b�ggol wungkul!�c� Leb�bari kerung.
�eug atuh � kana duit genep b�ggol,�c� Arjangi mindo ijab bari ng�t�keun b�ggol dua-dua, sakulakeun-sakulakeun.
�ula ngajual b�s tilu kulak kana duit genep b�ggol � Tah rawatan, tilu boboko � Sing percaya, geus meunang ngayon �a t�, jejeg sakulak-sakulak � Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula � Setor pitrah kitu!�BR>
�uring setor pitrah tiluaneun � Ieu kawajiban kuring, ngaran Arjangi � Nu ieu kawajiban aw�� Si Narti �, tah nu ieu kawajiban anak nu cikal, Si Awisah � Lain kawajiban popotonganana k��, Kiai� Dan can lubar idah!�c� Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Leb� �eu datang-datang si selud t�, katempuhan bapana wa�tungtungna t�!�BR>
�arima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah � Sok kadinyah amin urang dungaan,�c� Leb�bari nand�eun dampal leungeun duanana.
��heula, Kiai, tobat san� nyanyahoanan � Ulah ku dunga indal-maot, kuring mah sok kukurayeun ��BR>
�ri geus � Dunga naon kahayang t� ��BR>
�ndal-salamet wa� atuh sugan, amb� salamet panjang umur ��BR>
Leb�kapaksa ng��an. B�� ngadunga, b�ggol nu genep t� dirawatan, goloprak-goloprak diasupkeun kana bl� t�.
Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula, rata ukuran sakulak lima s�. Nu ngurung budak wa�aya, nu geus rada enyay-enyay ngarti mah, nu nurutan Ki Arjangi wa�loba.
�unten, ah, kuring mah ti dieu wa�ti luar, sangeuk sibanyo,�c� lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima s� ka nu diuk pangdeukeutna, m�ta ditepikeun ka Leb�
�euning sia geus udud, Adma? Kakara g�asar ahir, deulu!�c� Leb�
�ar, ari Kiai, lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah ��c� Adma bari ngenyot rokona.
�aruk lalay � Lain gugueun, deuleu, nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan � Malah c� sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis ��BR>
�ri kitu � matak batal deuih udud t�?�c� Adma bengong.
�uguh wa� deuleu!�c� Leb�nyereng.
���k��k�� Kiai, da c� nu nyarios mah sami sareng nyusur c�ah � �a duit kuring ulah dip�akan, Harip, bisi kapopohokeun,�c� Adma bari ngar�� ka nu mangnampanankeun duitna tadi.
�ipesakan sot� lain r� diarah, bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kal�g, pajar geus diijabkeun,� c� Sanharip morongos, teu ngeunah disangka boga niat gor�g.
�uh � heug �heug �atuh � Bisi wa�kuring mah, bisi poho,�c� Adma ng��� �a.
�arua jeung nyusur kumaha tadi t�, Adma?�c� Leb� panasaran.
�umuhun �sami �bako-bako k�� � B�ana t� dikemil jeung diseuneuan ��BR>
�ri kitu �teu batal ari nyisig?�BR>
��ah wa�Pa Mukasan nyisig wa�sapopo�bari puasa t� ��BR>
�aingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah � Pan si �a mah manggih gaang g�sok did�ng dina cempor, ditambul harita k�� � Sia beuki nya, gaang?�BR>
�� �palias nagir, keuyeup g�loba k��, teu kudu nambulan gaang � Diturutan sot� p�ah wa� tukang bilal tukang ngunggahkeun, sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian ��BR>
�ok dititah nunggahkeun sot� tamba wudu, p�ah taya deui nu da�eun,�c� Leb� �aliju-baliju g�lumayan ku sonagarna.�BR>
�un nyana batal mah, nyatu wa�sakalian tadi t�,�c� Adma bari miceun rokona.
�nggal po�nya sia sok udud t�?�BR>
Teu n�bal, anggur malik ka Sanharip. �ok, Harip, serenkeun duit kuring ka Kiai � Ijabkeun sakalian, kawajiban Si Anisah kituh!�BR>
�ri kawajiban sia mana, Adma?�c� Leb�
�oal tulus kuring mah, Kiai � Pan c� Kiai g�bar�o, pitrah t� nyampurnakeun puasa, san�? Ari kapalang batal balas udud, nyampurnakeun naon atuh � P�gkolkeun wa�ka Si Anisah � Tadina mah man�na nu moal, da c� mitoha g�rubiah mah karawu kapangku ku salakina � Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring t�. Nu matak man�na ayeuna mah nu ka hareup ��BR>
�eulu ituh, Juragan Kuwu ka dieu!�c� nu diuk tukangeun Leb� Sar�� tinglalieuk ka jalan. Leb�ng�od rada mundur, nu s��-s�� nyedek ngumpul di juru. Sup Juragan Kuwu ka masjid, j�prak sila nyarand�kana sarigsig.
�euning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?�c� Leb� �an sasarina g�sok dit�ng ku abdi ka bumi.�BR>
�h, entong, da r� ditajongkeun � Dipikir-pikir asa r�c�. Ayeuna kami setor ka Leb� engk�bulan Hapit, usum dibagikeun, kami narima panc� ti Leb� Kadang-kadang duit kami k�� pulang deui ka kami � Tajongkeun wa�ayeuna mah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engk�tina panc� ��BR>
�upi ijabna kumaha atuh ayeuna?�c� Leb�sanggeus ngahuleng sajongjongan.
�euning belet Leb�mah � Ayeuna mah kami b��nganjuk b�s dua kulak, bayarna engk�nyontang panc� kami k�� ��BR>
�uh �leres � mangga!�c� Leb�bari ng��keun boboko dua ka hareupeun Kuwu.
Dirongkong, dirampa b�sna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir b�r-b�rna, pok nyarita, �arima kami nganjuk b�s dua kulak, bayareun engk�nyontang tina panc� kami nu sok katarima dina bulan Hapit ��BR>
Dijawab ku Leb� �arima abdi nganjukkeun b�s dua kulak kana harga dua kali lima b�ggol ��BR>
�ain dua kali lima s� � Pan ka batur g� sakitu, lain?�c� Kuwu nyelang.
�a Juragan mah ngabantun pangaos pasar, margi �margi ��BR>
��ah nganjuk � Seug atuh, kuma dinya wa� da bayarna og�ti dinya-dinya k�� ��BR>
�geunah kad�g�a ari kieu mah � Mun ka urang diragragkeun sarega pasar, kana luput meureun moal setor, nya Harip!�c� Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol.
�a somah mah diragragkeun lima s� sakulak sot� sarat wungkul. Wajibna pitrah t� sakulak, ari saletor lima s� wa�ti baheula. Diijabkeun wa� kana sakitu ��BR>
�uda enya kudu kitu, kudu heman ari ka somah,�c� Adhani ti juru, �alah mun nuluy mah unggal po�Kiai dagang b�s murah, sar�� g�moal ngal�k ka nu s��, nya Harip � Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah.�BR>
Leb�ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri kon�g. �ib�� sajeungkal hayang sasiku, dirugal-rigel di殚nt�gan sataun sakali hayang mayeng unggal po�� Ku salebaran sakali g�sabaraha pirugieunana. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah, rugi tilu b�ggol tina sajiwa, jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan, malah Si Adma mah angkohna rubiahna g�moal disetoran ��BR>
�uda c� mitoha kitu � geus karawu kapangku ku kuring � Ayeuna onaman da enggeus, lain?�BR>
�eueuh, meunang m�gkolkeun � Pan salakina b�aan henteu!�BR>
�ri kitu sia teu setor, Adma?�c� Kuwu bari ngar�� ka nu nyangheuy dina bilik cabol.
�h juragan, da abdi mah puasana g�lapur � Sugan ari udud t� cara nyisig teu matak batal ��BR>
Ger pada nyeungseurikeun, kayungyun ku beletna.
��-a� � na ieu b�s dikukucel wa�� Reungeukeun, Leb� kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu, sakulak s�ang,�c� Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko b�s.
�ampi ��c� Leb�bari nampanan. Gorolang, ngadunga, diaminan ku sar��.
�oreng babari ari m�ak mah, teu mak�duit g�had� ditujang-tajong,�c� Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh wa�kaserab ku dunungan t�.
�abari sot� lebah dieuna, p�ah boga panc� sampeureun, kituna g�pan regana sabaraha tikeleun ka batur. Kad�g�lain tadi?�BR>
�akuping ��c� Si Adma, �gan leuheung wa�sot�, Juragan mah teu kudu ngodok saku ��BR>
�eueuh, lebah dinyana meureun pikabitaeun sia t�, Adma. Tapi lebah gaw�a mah paralun ampun, aing t� nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sad�a � Nepi ka teu kaduga �a�, teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah, da �a c�ah matak panas h�bna ka somah ��BR>
�ah geuning, Kiai,�c� Si Adma bangun giak, �ad�a atuh puasa kuring teu kaci, mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. Mun seug t� cara batur, mana teuing h�bna ka si utuh ka si inji ��BR>
�ih, sia onaman teu ngurung batur, da anak-pamajikan sia g�dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing, pupuhu sad�a ieu ��BR>
�ugi atuh nya abdi mah, Juragan. Hanas lentah-lent�, teu nyatu teu nginum, puasa teu jadi, da kagoda ku udud ��c� Si Adma kerung bangun sedih, �� abdi g�tadi � sugan kawas nyisig p�ah sarua bako � kacek diseuneuan wungkul. Duka upami seuneuna nu matak batal t�, nya Juragan!�BR>
�yao ah, h��ngomong jeung sia mah!�c� Kuwu bari ngalieuk ka Leb� �gad�g�guyur-guyur di bal�d�a pajar Lebaran ninggang kana po� Jumaah?�BR>
�eres ��c� Leb�
�ngsrodkeun kana Saptu, ulah sina ninggang po�Jumaah, pamali!�BR>
�tuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. Teu k�ging ongkoh puasa po�n Lebaran ��BR>
�ana Kemiskeun atuh, kajeun ngurangan sapo�� Matak naon?�BR>
�anginten moal jejeg sasasih � Hanas kental-kent� salapan likur dinten � Abot ongkoh ka abdina, margi seuseueurna nu setor pitrah t� dintenan ka tilupuluhna pasosonten. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Upami dilebarankeun dinten �a t�, mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu ��BR>
�nya �tapi kami teu idin Lebaran po� Jumaah,�c� Kuwu kereng, �eureun kudu hutbah dua kali. Hutbah raya ongkoh, hutbah Jumaah ongkoh. Pantang di d�a urang mah, matak dilongokan maung � Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. Mangkaning kami geus kolot, teu cara baheula keur ngora, diganda l�goh ngudag maung sasiki mah ��BR>
�itu wa�atuh, Kiai, sered kana Kemis, ti batan kaanjangan urang leuweung mah. Hampang ongkoh ka somah ��c� Adtari.
�gomong naon tat�, Tari?�c� Leb�bari malik ka nu ngomong di juru.
�uhun kitu, Kiai, sakumaha kasauran Juragan Kuwu � Sa�dis�� kana Kemis � Hampang ongkoh ka somah, moal har�gh�g ongkoh, da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun, ari cadu mah di urang sapo�hutbah dua kali � Leres kitu �a t�, Juragan?�c� Adtari bari neuteup ka Kuwu.
�eu percaya sia ka aing?�c� Kuwu rada kereng. Adtari tungkul, s�ab ku nu siga nyeuneu.
�ieu atuh,�c� Arjangi bari ng�od meueusan, �rang sina �� wa�salasahiji. Hutbah raya atuh entong ari r� ngarah sakali wa�mah, boh Jumaahan nu entong teuing, remen ieuh ��BR>
�ri Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana � Lumrah ti mana Jumaahan po� Kemis atawa Saptu � Talung Lebaran, bisa dikasar-k��, da baheula g�tara angger,�c� Leb�
�ah geuning �t�g ari Lebaran bisa po�naon wa�mah � Geus wa�lah po�Kemis, kurang sapo�mah itung-itung nyombo wa�ka anu tas kental-kent� sakitu lilana ��c� Arjangi.
�isa kasar-k�� sot� teu kudu matok po�a, deuleu, lain had�dikabiri. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh � Pan c� kitab g� rumadon salasin � eu �kuma geuning, poho deui �. Salasin atawa salasun ��c� Leb�rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.
�uring mah angot atuh nyaho ti mendi � Boro-boro maca, sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu g�can kaw��an ��c� Anjangi.
�eueu � kitu wa�� Kami manggih dalil dina kitab, romadon salasin �nyao �salasun �atawa salasatun kitu � Aya poho-poho teuing � Ngan kitu wa� maksudna mah ��C� Leb�
�h san� Salasa ieuh,�c� Adtari bari ceuleungeung, �nget pisan kuring mah, po�Rebo ngamimitian puasa t�, da basa munggah t� kuring muru saur ka warung Si Iboh, sakalian ka pasar ��BR>
�ain po�Salasa, deuleu, ari salatun t�. Mun r� basa urang mah hartina tilu puluh. Jadi bulan puasa t� umurna jejeg tilu puluh � Geura urang itung �Rebo-Rebo Kemis Jumaah � Sapuluh tah � Saptu-Saptu Ahad Sen� � sapuluh deui, jadi dua puluh jeung nu tadi � Salasa-Salasa Rebo Kemis � sapuluh deui, jadi tilu puluh � Jejeg wa� dina po� Kemis t�, nu matak Lebaranana ninggang po�Jumaah � Tah, dalilna aya r�gkolna, diitung teu g�� ninggang po��a �r� kumaha deui ��BR>
�adi keukeuh wa�nyah kudu po�Jumaah?�c� Kuwu kereng.
�umuhun, upami numutkeun dalil �a mah,�c� Leb�
�api kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah � Pamali di d�a urang mah, pamali, matak dilongokan maung � Talung ari semet lolongok wungkul, da c� pacaduanana og�tara da�eun balik l�goh.�BR>
�erkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. Juragan, da c� jenatna pun bapa g�pantang sot� upami dih�ggoy ku sorangan. Amb� teu ngarempak pacaduan, hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur � Kapungkur g�sanggem jenatna pun bapa t� �a� baheula k�ah, jaman tuang �ang ngeuyeuk d�a ieu kantos lebaran dinten Jumaah. Hutbah teu dikirangan, hutbah raya hutbah Jumaah g�taya nu dilangkung, salamet wa�teu sakara-kara, da hutbah Lebaranana ku tuang �ang t� � Ayeuna g�mangga wa�nyanggakeun hutbah lebaranana mah ��c� Leb�bari ceuleungeung.
�aruk kami kudu maca hutbah ..? Teu �kami mah teu sararanggup teuing � Enya wa�aki mah jenatna pinter b�ana, da kungsi masantr� ka Demak ka Jombang naon ku hanteu c�ah � Ari kami apal ti mana aksara Arab, da teu ngaji teu masantr�? Teu �kami mah teu sanggup, kajeun ngurangan puasa sapo�kana po�Kemiskeun, dunya-ah�atna tanggungan kami!�c� Kuwu, beungeutna euceuy.
�ih ari Juragan, perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. Keur naon seueur ponggawa? Pan s�a distrik g�ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. Nu matak naon ieu og�digent�an ku nu san� nu sakira sanggemeun, asal ponggawa d�a wa�nu merenah ngawakilan Kuwu,�c� Leb�ngabongbolongan.
�eunang kitu disulurkeun ka batur �� c� Kuwu, beungeutna marahmay, �uma cik carana sangkan punah kawajiban kami � Boa kudu m��panajir kawas ari sulur s�a?�BR>
�ieu sanggem jenatna pun bapa mah,�c� Leb�bari ng�od maju, �onggawa nu bad�ngawakilan t� kedah didangdanan, sina nyepl� anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. Udengna, raksukan hideungna katut sol�pang emasna, kebat naon ku hanteu. Kitu deui tudung pol� teu k�ging l�ot � Turun ti rorompokna, muru ka masigit t� dipapag pajeng kamantr�, digondeng ku ponggawa-ponggawa nu san�. Kapaksa Juragan g�harita mah kedah ngiring ngagond�g, ngagent�an gaw�itu � M�� bring, ikrarkeun heula sing asak �dijenengkeun cind�na mah � Kitu sanggem pun bapa mah jenatna.�BR>
�aha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?�c� Kuwu, tarangna kerung, �sa euweuh deui ari lain Leb�mah ��BR>
�ih, abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui.�BR>
�eueuh pan harita mah geus jadi Leb�deui � Turun imbar g�gaw�Kuwu mah geus bubar, lain?�BR>
�� muhun nya � Kitu sa�atuh ��c� Leb��� d殚t.
�eueuh, kitu wa� pek �barkeun ka sad�a, Lebaran engk�mah Kuwu kitu nu r� hutbah t�, nyingkahan pacaduan, p�ah lebaran ninggang po� Jumaah,�c� Kuwu bari cengkat, l�s balik.
�ihor�g loba pisan unak-anikna nya ari agama t�,�c� Adtari ka batur-baturna.
�umasa balilu puguh g�kami mah, da teu ngaji, teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan � t�bal Arjangi.
�api kawilang pinter nya Leb�t� � Juragan Kuwu mah siga nu geus po�eun kacida tadi t� � ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mes� mas�lah t� ��c� Sanharip.
�uda teu samanea, ti buyutna k�� turun-tumurun jadi Leb� Piraku wa�mun teu kakocoran komara t�,�c� Adtari.
Leb�jongjon wa�mulungan b�s nu marurag kana palupuh. Api-api tu ngad�g�pada muji t�. Tapi kaciri irungna mah beukah.
***
Malem Jumaah, maleman lebaran. Lembur Cilamping nu sasarina combr� tiiseun t� ngadak-ngadak haneuteun. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah, malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar s�u naon ku hanteu. Kolot-budak pada bungah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan og� nu ngalap cukup ku setor pitrah lima s� ka Leb� peuting �a mah kawas nu dikariaankeun. Geus lir nu kasebut leket mah, najan loba nu bari udud atawa nyisig og�
Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambr�g sadua-dua. Barudak lembut ngagonyo di hareup, ciweuh nar�akan siraru, jorojos-jorojos dir�ab dina damar, belewek ditambul bari cingeus n�ngan deui t�akeun.
Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid, takbiran ditabeuhan ku terebang. Luluguna Ki Mukasan, biwirna ngajendol ngemil sisig. Nu nerebang kawas bari narundutan, awak l�jong ng�ca-ngatuhu nuturkeun lagu. B�a jeung nu nabeuh dogdog, jaringas pisan �a mah. Dogdog dihomp� ku suku k�ca, leungeun pakupis duanana, awakna reureundeukan kawas nu ngigel.
Ka-peutingnakeun takbiran ditunda, diganti ku lagu-lagu tandak buhun nu ilahar dina gembyungan. Tamba tunduh c�ah. Lagu Dongdongh�o, Rincik Manik, Karembong Lokcan jeung r� deui. Na� kana lagu K��-k��
Juljol nu nganteuran dahareun, aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna, paalus-alus pangeunah-ngeunah, da niatna g�hayang katuang ku nu ibadah di masigit.
Brak dalahar balak�rakan. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarand�kana bilik. R� malikan deui, nerebang kaburu ku tunduh, tinggol�ag saurang-saurang, tungtungna gempar samasigit. Nu pandeuri kabag�n b���, s�a dahareun dikumpulkeun, diwadahan ku dogdog.
Tengah peuting loba nu lilir kagebah, ngad�g�nu ribut-ribut. R� hudang hor�m ku tunduh, reup wa� tibra deui, parat nepi ka subuh.
Lebaran ged�taun �a mah c� sar�� og� Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna, kakara harita pareng deui ninggang po�Jumaah. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit og�harita mah merlukeun indit, panasaran hayang ngad�g�Kuwu hutbah.
Ti janari k�� masigit geus pinuh, barudak bujang kabagian di tukang, dit�a ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting k��. Perbawa po�Lebaran, sora kitu, laguna kitu, ngagalindeng wanci kitu, tingsariak waas pabaur jeung ketir, rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Loba nu teu kawawa ku cipanon.
Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago t� datang, srog ka lawang. Pangheulana Kuwu digondeng k�ca-katuhu, mak� papak�n dines. Raksukan takwa kamhar hideung, kancing welem duawelas, sol�pang �mas, sinjang kebat l��satampah. Dibendo ongkoh, didudukuy ongkoh, dudukuy dines pol� �mas, jaba dipayungan deuih.
Sup ka masigit, nu asa r� kaliwatan hideng m�� m��n jalan. Jelema-jelema tingkecewis tinghar�os pada baturna. Srog ka hareupeun paimbaran, ngajanteng heula ngadagoan anu komat.
Na atuh ari pok t� aya nu ngomong kalepasan, �euning siga kiai Leb�� Lain Juragan Kuwu nu r� hutbah t�?�BR>
Dit�balan ku baturna ti juru, �uguh heueuh deudeuleuan t� siga Kiai Leb�� Nanahaonan c�ah mak� dangdanan Kuwu?�BR>
Ari porongos t� nu ngagond�g beulah k�ca nyenghor ka nu ngomong pandeui, �gomong naon? Baruk Kia Leb�� Deuleu tah kadinesanana! Nu mak�dangdanan kitu Kuwu ngaranna ��BR>
���k��k��� c� nu panasaran ngaludeung-ludeung man�, �an� �a Juragan Kuwu mah nu sasauran ��BR>
�ain � Kami mah keur teu jadi nanaon � Tah ieu Kuwu mah nu disol�pang ��BR>
�aha da rarasaan mah awas k�� amta t�,�c� nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo, tepung jeung Leb�unggal po� piraku mak�kalinglap.�BR>
�eueuh ieu g�Leb��Leb�� Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari, disaksian ku kokolot-kokolot ��BR>
�uh � duka atuh ari kitu mah � Teu kawartosan ti tadina.�BR>
�uda lalawora pisan ngajenengkeun jelema t�, tinghar�os maran�anana wa� Mun di dieu mah hareupeun sar��, moal c�cok,�c� nu di gigireunana kukulutus lalaunan.
R�� salat sunat, imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
Srog Ki Mukasan ka paimbaran, tumpa-tempo, katatang-kot��g �
�ain geuwat � N�ngan naon?�c� nu diuk panghareupna.
�cis � Ecisna euweuh!�t�bal Ki Mukasan.
�eu �as, gogoda t� aya-aya wa�� Gara-gara Lebaran po� Jumaah!�c� tukang gondeng, �a manakeun ecis, barudak?�BR>
Taya nu n�bal. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si �om.
�ya naon � aya naon?�c� nu panasaran ngahar�os.
�u Si �om peuting dipak�ngarojok anjing. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Digebah, nyelap kana sarigsig, rojok wa�!�BR>
�ri ecisna ka manakeun?�BR>
�ipiceun � Geuleuh tuda mani lamokot, da kitu sakadang asuna kabeuratan � Kasima meureun!�BR>
�umaha ari geus kieu?�c� tukang gondeng t�.
�umaha upami diganti wa�heula ku itu � Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri,�c� Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran.
Tukang gondeng nu nyepl� Kuwu tul� t� gogodeg bari camberut. �ogoda Lebaran po�Jumaah � Had�kitu digantian ku halu?�BR>
�ibatan luput mah atuh � Hutbahna g�teu kaci teu mak�ecis mah, san�?�c� saurang ti jajaran panghareupna.
Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran, milihan halu di saung lisung, n�ngan nu hampang.
�� dikamanakeun �a halu kuring?�c� pamajikan Madsahri norojol ti pawon.
�ginjeum sakeudeung r� dipak�ecis!�BR>
�lah nu �a, r� dipak�nutuan kopi ayeuna � Tah nu �a, halu panguguran, nganggur �a mah.�BR>
Ki Mukasan balik deui ka masigit, manggul halu panguguran, nya badag nya panjang. Telenjeng ka paimbaran r� ngunggahkeun.
��heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung � Urang ijabkeun heula amb� rengrem kana hat��c� nu nyepl� Kuwu tul� t� bari ngar�ak halu tina leungeun Ki Mukasan. Ned �rempod awakna doyong ka hareup, teu nyangka halu sakitu beuratna. �aula neda panyaks�,�c�ah bari tipepereket ngacungkeun halu, ku lantaran ecis leungit, kapaksa diganti ku ieu � Saayeuna ieu ecis ngaranna!�BR>
�yaks�iiii �!!�BR>
�ebut ku sar��, ulah kurang ti opat puluh urang amb� sah � Ieu naon ngaranna ��BR>
�ciiiiissss �!!�BR>
�urang loba nu nyebutna � Sakali deui ��BR>
�ciiiiiiissssss �!!�BR>
�� �tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy wa�teu milu ngomong � Deuleu ka dieu � Ieu naon ��BR>
Nu ditanya tingraringeuh.
�aon ieu ��BR>
�aluuuuu !!!�BR>
�ungur sia! Lain halu, deuleu! Sakali deui sing bener � Naon?�BR>
�aranti nutuuuu ��BR>
�angus sia � Kitu tah ari teu ngajedingkeun t� � Ecis � Ecisss cek�g g�egis � Pok sebut deui ku sar�� ��BR>
�ciiiiissss �!�C� samasigit mani ngegeder.
�ah kituh � Pok geura ngunggahkeun, Mukasan! Yeuh haluna ��� �ecisna!�c�ah bari ng���, �a tisol�at l�ah.
�nnutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul ��c� Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna.
�ungur sia ��c� kolot nu diuk gigireunana, �oraka siah!�BR>
Batur-batur Si Sukri narungkup sungut.
R�� hutbah brak dalahar, da ti tadi g�nu nganteuran dahareun geus ngar�� di luar nyaruhun baki. Samasigit r�ok parewog-rewog. Sidekah Lebaran c�ah.
D�a Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung.
Saturday, October 22, 2011
Kareueus
Mun seler sejen bisa ngarasa reueus jadi bagian tina seler pituin manehna, naha urang Sunda make jeung teu bisa kitu? Tembongkeun yen urang teh urang Sunda, anu karasep, anu gareulis, anu handap asor (kade, sanes handap asoy..), anu satata jeung seler sejen, anu sarua dahar sangu :) Cara nembongkeun kareueus tangtu rupa-rupa. Soal eta mah tangtu geus teu kudu dibejaan deui. Nu penting mah niat, bari jeung prakna, ulah diengke-engke.
Ngamumule basa Sunda sangkat teu tumpur ku jalan ngabiasakeun ngajak nyarita ku basa Sunda ka anak-anak urang, upamana, bisa dimimitian ayeuna keneh. Teu perlu biaya jeung insya Allah moal matak miskin :) Lian ti ngaraksa basa, oge minangka salah sahiji cara nembongkeun identitas diri yen urang teh urang Sunda.
Prung ah, urang mitembeyan!


text:
Dréstajumena
Dréstajumena (Sansakerta: धृष्टद्युम्न, dhrishtadyumna) nyaéta salah saurang inohong dina wiracarita Mahabarata. Manéhna téh lanceukna Drupadi jeung Srikandi, turunan Raja Drupada anu asalna ti Karajaan Pancala. Manéhna aya di pihak Pandawa waktu perang di Kurusétra. Manéhna anu maéhan Resi Dorna. Waktu Sang Resi tungkul leuleus sarta kaleungitan daya kekuatanana alatan béja bohong ngeunaan perlayana Aswatama (anakna), Dréstajumena maju sarta nunggel beuheung Sang Resi ku pedangna.
Daptar eusi
Harti ngaran[édit | sunting sumber]
Dina basa Sansakerta, ngaran Dhristadyumna sacara harfiah boga harti "diagung-agung alatan wawanénna".
Kalahiran[édit | sunting sumber]
Waktu Dorna hasil ngarebut satengah Karajaan Pancala ti leungeun Drupada, kangéwa Dorna ka Drupada lenyap, tapi sabalikna Drupada jadi ngéwa pisan ka Dorna pikeun salawasna sarta boga kahayang pikeun ngabales dendam. Manéhna nyaho yén Dorna hésé diéléhkeun sabab Dorna mangrupa murid Bargawa sarta ngabogaan pakarang ampuh. Tungtungna Drupada mutuskeun pikeun ngalaksanakeun upacara yadnya anu disebut Putrakama sangkan boga anak lalaki anu bisa maéhan Dorna. Kalayan dibantuan ku para resi, upacara kasebut kalaksanakeun kalayan lancat. Tina seuneu upacara, mecenghul saurang nonoman gagah, pepek jeung baju beusi sarta pakarang. Nonoman kasebut dibéré ngaran Dréstajumena.
Pati[édit | sunting sumber]
Sanggeus perang rongkah di Kurusétra lekasan, anak Resi Dorna, nyaéta Aswatama, babarengan jeung Krépa sarta Kertawarma, ngalakonan bales dendam sarta hasil ngabinasakeun ampir kabéh putera-puteri, incu, sarta baraya Pandawa, kaasup anu jadi korban nyaéta Dréstajumena sorangan, Srikandi, sarta Pancawala. Laku kasebut dipigawé dina waktu peuting, sabot prajurit Pandawa keur saré tibra. Carita kasebut aya dina buku Sauptikaparwa.
Dréstajumena dina pawayangan Sunda jeung Jawa[édit | sunting sumber]
Dina pawayangan Sunda jeung Jawa, Arya Dréstajumena atawa Trustajumena nyaéta anak bungsu Prabu Drupada, raja nagara Pancala ti permaisuri Déwi Gandawati, putri Prabu Gandabayu jeung Déwi Gandini. Manéhna miboga lanceuk kandung dua urang nu ngaranna Déwi Drupadi (pamajikan Prabu Yudistira) jeung Déwi Srikandi (pamajikan Arjuna).
Cenah Arya Dréstajumena lahir tina seuneu menyan hasil pamujaan Prabu Drupada ka Déwata anu hayangeun ngabogaan anak lalaki anu bisa ngabinasakeun Resi Dorna anu geus ngéléhkeun sarta ngahina manéhna. Dréstajumena boga rupa nu kasép, ngabogaan sipat wanian, cerdas, tangkas sarta tanginas. Manéhna ngadahup ka Déwi Suwarni, putri Prabu Hiranyawarma, raja nagara Dasarna. Tina lakirabi jeung Déwi Suwarni, manéhna boga dua urang anak lalaki nu dingaranan Dréstaka jeung Dréstara.
Dréstajumena milu turun dina médan perang Baratayuda. Manéhna tampil salaku sénapati perang Pandawa, nyanghareupan sénapati perang Kurawa, nyaéta Resi Dorna. Dina waktu éta lelembutan Ékalaya, raja nagara Parangggelung anu hayang ngabales dendam ka Dorna nyalusup kana diri Dréstajumena. Sanggeus ngaliwatan perang campuh, ahirna Resi Dorna bisa dibinasakan ku Dréstajumena ku cara nigas beuheungna.
Dréstajumena tiwas sanggeus perang Baratayuda lekasan. Manéhna tiwas ku Aswatama, anakna Dorna, anu hasil nyalusup asup ka karaton Astina dina upayana nungtut bales tiwasna bapana.


text:
Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan, mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana, tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana, belah kulon Raden Topobrana. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea, anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu tos dieusi cai laut tea, terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atuh bendu pisan si anjeunanana.
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek, atuh Sang Prabuteh langsung gadeg, ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara, teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea, anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
Rincian Dongeng:
Tema : Perang Duduluran
Judulna : Selat Sunda Jeung Gunung Krakatau
Bahasana : Lemes
Aur/plot : Ngagunakeun alur maju
Cara nyarita/sudut pandang : orang ka 3 palaku utama
Palakuna : Prabu Rakata, sareng dua putrana: Raden Sundana sareng Raden Topobrana
Watek palakuna :
Prabu Rakata = Arip, adil, tur bijaksana.
Raden Sundana = Sarakah
Raden Topobrana = Embung ditindes
Tempat/latar : Jaman baheula di Pulo Jawa belah kulon.
Eusi/hikmah nu bisa di cokot : Jadi jalma kudu arif, jujur, adil tur bijak sana kawas Prabu Rakata, ulah Sarakah jiga Raden Sundana.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung, atuh karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng. Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-aki teh mere jimat ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ceuk aki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah. Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna sirik , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin.
Rincian Dongeng:
Tema : Perang Duduluran
Judulna : Cai Laut Asin
Bahasana : Kasar
Alur/plot : Ngagunakeun alur maju
Cara Nyarita/ Sudut Pandang : orang ka 3 palaku utama
Palakuna : Dua urang adi lanceuk: lanceukna Ki Jana, Adina Ki Jani.
Watek palakuna :
Ki Jana = Sarakar, koret, embung tutulung kanu susah.
Ki Jani = Bageur, berehan, daek tutulung kanu susah.
Tempat/latar : Jaman baheula di hiji lembur.
Eusi/hikmah nu bisa di cokot :Jadi jalma ulah koret jeung jahat, siga Ki Jana anu tung-tungna bakal cilaka. Kudu kos Ki Jani bageur sok daek nulungan batur, hirupna jadi senang tur tentrem
Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi, maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago, engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga.
Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Lila-lila naga ngarayu, jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat, lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.”
Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.
“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna.
Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo.
Rincian Dongeng:
- Judulna : Hayam Kongkorongok Subuh
- Bahasana : Kasar
- Palakuna : Hayam Jago, Titinggi jeung Oray Naga
- Watek palakuna :
Oray Naga = jahat, sok nipu, teu sukur, sok hayang nu batur.
Titinggi = Daek wae di titah sanajan salah, teboga pamadegan.
Hayam Jago = Babari percaya, gampang dibobodo.
- Tempat/latar : Hiji tempat jaman bahela nyaeta di leuweung
- Eusi/hikmah nu bisa di cokot :
Ari hirup teh ulah sombong, adigung, ulah sok nipu, jiga Oray Naga. Ulah sok daek wae di titah lamun salah jiga Titinggi. Ulah gampang di bobodo bisi kaduhung, ulah gampang percaya ka jalma jiga sakadang Hayam Jago


text:
Salah sahiji nu matak nineung nyeta rupa kaulinan nu kajamanan ku sim kuring di sisi lembur , yu urang pedar, itung-itung ngubaran kasono sareng nuliskeun tapak geusan turunkeuneun ka barudak...
ari dulur-dulur sadayana masih keneh emut teu kana kaulinan jaman baheula ???
alhamdulillah kuring mah ngalaman, bari jeung sakeudeung oge, beda jeung kaulinan barudak jaman ayeuna anu geus malodern, saperti pees, sega, vidio gim, jeung sajabana.
yeuh ayeuna urang balik deui ka waktu harita, saeutik diantarana kaulinan nu ku kuring kaalaman. ucing sumput atawa ucing pancakan, engkle, boy-boyan, ngadu gambar, ngadu kaleci, ngadu karet, gartik, sorodot gaplok, momobilan tina awi, jujungkungan, atawa jinis kaulinan usum-usuman, saperti bedil lodong keur usum puasa, langlayangan keur usum angin gede.
biasana kaulinan eta raramena lamun keur udum halodo pasosore.
wah loba pisan euy, paroho deui sawarehna mah!!!!
sok atuh saha nu masih keneh inget??
1. Ucing sumput atawa ucing pancakan
Ucing kudu cicing dina hiji tanda nu geus ditangtukeun bari meungpeung ngitung nepi ka 10. Nu sejen lalumpatan nyumput. Si ucing kudu neangan pamaen lain bari ngajagaan tanda ulah nepi ka ditijek ku nu sejen. Lamun nu nyumput kapanggih ucing bakal nyebut Hong . Lamun pamaen lain nijek tanda, ngabongohan si ucing, kudu nyebut pancakan.
2. Sorodot gaplok
Alat; kenteng laleutik jeung Bal Kasti (biasana palastik digulung2 terus ditalian)
Kenteng sababaraha siki disusun kaluhur, terus dibaledog ku bal kasti, waktu kenteng acak-acakan, pamaen lalumpatan ngajauhan, sedengkeun si ucing nyusun deui eta kenteng. Tah saterusna si Ucing ngupayakeun maledog pamaen lain ku bal kasti lamun keuna, pamaen tadi teu bisa maen deui. Si Ucing kudu maledogkeun deui balna ka pamaen2 sejen nepi ka beresna, bari ngajagaan si kenteng ulah nepi ka acak-acakan deui. Tah pamaen sejen bisa ngabongohan si ucing najong eta kenteng nepi ka acak-acakan deui, nu hartina si ucing bakal terus jadi ucing nu disebut dikere.
3. Engkle
Nyieun gambar husus dina taneuh mangrupa dua jajar pasagi opat atawa nu bentukna iimahan, aya nu disebut gunung, dimana dieta tempat pameun bisa ninceukeun dua sukuna. Di tempat lain mah acleng2an ku hiji suku (hopscotch mun basa inggris mah, mun dina basa indonesia naon nya?)
Engkle ieu, pamaenna dibagi 2 grup. Maenna dimimitian ku nunda kenteng dina tempat nu mimiti diliwatan (duh naon nya istilahna? hilap deui tuluuuungggg), tah terus tempat eta diajlengan.
4. Cacaburange
Nu jadi ucing, kudu tapak deku (sujud) tonggongna dipake tempat ku pamaen sejen keur ngalaksanakeun kaulinanna. Carana, batu leutik dikurilingkeun bari nembang, laguna kieu
caca burange burange tali gobang,
gobang pancarange anak gajah tulalean
Jing gojing lewe lewe
jing gojing lewe lewe
Tah pas dina kecap lewe lewe batu geus aya dina keupeulan salah sahiji pamaen. Si ucing kudu neguh dimana ayana eta batu. Lamun kateguh berarti nu nyepeng batu jadi ucing, lamun teu kateguh si ucing tetep jadi ucing.
5. Pangpring
Pamaen ngajajar bari nangunjar. Terus ngalagu, bari masing2 suku pamaen ditepakan giliran. Ieu tembangna;
Pangpring pangpring sabulu bulu gading
gadingna semu peurah tikukur diadu
semplak gadona dikurungan ku si kica
si kica gede hutangna
dugel mintel hiji...
Suku nu katepak pas dina kecap mintel hiji, kudu mintel...terus kitu nepi ka kabeh suku nu ditepakan mintel...
Eta diantarana kaulinan sim kuring jaman baheula keur busdak...teu kakumpulkeun sadayana dina implengan sim kuring. Biasana masing2 daerah di taneuh sunda ngabogaan rupa kaulinan nu mirip, ngan sesebutan jeung tembangna nu beda.


text:
Kacapi Rincik
Kacapi rincik nyaéta waditra Sunda wangun kacapi anu méh sarupa jeung jentréng atawa kilung biasana sok dipaké bareng jeung kacapi indung dina pidangan kasenian mamaos tembang Sunda Cianjuran. Kacapi rincik sok disebut ogé kacapi anak. Ukuranna kawilang leutik, kira-kira panjang 80-100 cm, jangkungna 20-25 cm, lébarna 20-23 cm. Dina tungtung-tungtung bagian luhurna sok aya gelung an, aya nu gelungna dua atawa ngan ukur hiji. Jumlah kawat kacapi rincik biasana 15 siki anu boga nada-nada anu luhur. Pungsina pikeun meulit pola tabeuhan kacapi indung dina lagu-lagu jalan atawa panambih, sakapeung sok dipaké pikeun mélodi.
Titi laras anu dipaké dina kacapi rincik nya éta degung, saléndro, madenda jeung mandalungan, disaruakeun jeung setélan laras kacapi indung gumantung kaperluan sarta setélan pamirigna. Sakapeung setélan laras kacapi rincik sok dibédakeun jeung setélan laras dina kacapi indung pikeun meunangkeun komposisi paréasi nada anyar, contona upama kacapi indung dina laras saléndro, kacapi rincikna dina laras madenda. Dina élmu karawitan, ieu hal téh disebut transposisi.
Kacapi rincik asup kana klasifikasi chordophone, sub klasifikasi zither anu wangun résonansina pasagi (kotak), board zither. Upama ditilik tina cara maénkeunna, Kacapi rincik asup kana kelompok plucked chordophone.
Bahan anu dipaké pikeun nyieun kacapi rincik ilaharna sarua baé jeung bahan anu sok dipaké pikeun nyieun kacapi kayaning albiso, campaka, kananga jrrd.


text:
Kebul
Kebul nyaéta ngaran nu ilahar pikeun sajumlah partikel padet leutik kalawan diaméter kurang ti 500 mikrométer (tempo ogé keusik atawa granulat). Di atmosfir Bumi, kebul asalna tina sajumlah sumber: loess anu disebarkeun ku angin, bituna gunung api, pencemaran, jeung réa-réa deui. Kebul dina hawa dianggap aérosol sarta bisa ngabogaan tanaga radiasi lokal anu kuat di atmosfir sarta boga pangaruh kana iklim. Di sagigireun éta, lamun sajumlah partikel leutik disebarkeun kana hawa di wewengkon nu tangtu (kawas tipung tarigu), dina kaayaan nu tangtu ieu bisa ngabalukarkeun bahaya bitu.
Pangaruh kana kaséhatan[édit | sunting sumber]
Kebul bisa ngabalukarkeun panyakit paru-paru kawas pneumokoniosis, panyakit anu anu lumangsung di antara sajumlah pagawé tambang.