text:
Kabupatén Cianjur
Kabupatén Cianjur nyaéta salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Barat, Indonésia. Ibukotana nyaéta Cianjur. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Bogor jeung Kabupatén Purwakarta di lebah kalér, Kabupatén Bandung jeung Kabupatén Garut di beulah wetan, Samudra Hindia di lebah kidul, sarta Kabupatén Sukabumi di lebah kuloneunnana.
Daptar eusi
- 1 Babagéan Administratif
- 2 Topografi
- 3 Sajarah
- 4 Falsafah
- 5 Khas Cianjur
- 6 Adat jeung Tradisi
- 7 Bupati/Dalem
- 8 Demografi
- 9 Transportasi
- 10 Obyek Wisata
- 11 Réferénsi
Babagéan Administratif[édit | édit sumber]
Kabupatén Cianjur ngawengku 30 kacamatan, nu dibagi deui kana sababaraha désa jeung kalurahan. Pusat pamaréntahannana di Kacamatan Cianjur.
Topografi[édit | édit sumber]
Wewengkon Cianjur umumna mangrupa pagunungan, iwal ti sabagian basisir kidul nu mangrupa dataran handap nu henteu lega. Walungan pangpanjangna nyaéta Walungan Cibuni anu ngamuara ka Samudra Hindia.
Lahan-lahan pertanian tutuwuhan pangan jeung hortikultura, peternakan, perikanan, perkebunan jeung kahutanan nyaéta sumber kahirupan pikeun masarakat Cianjur umumna. Éta kaayaan téh dirojong ku sakitu lobana walungan-walungan gedé jeung leutik anu bisa dimangpaatkeun minangka sumber daya pengairan lahan tatanén.
Tina lega wewengkon Kabupaten Cianjur 350.148 Ha, diantarana dimangpaatkeun pikeun hutan produktif jeung konsérvasi 83.034 Ha(23,71%), lahan tatanén baseuh 58,101 Ha (16,59 %), lahan tatanén garing jeung tegalan 97.227 Ha (27,76 %), lahan perkebunan 57.735 Ha (16,49 %), lahan ngangon/pakarangan 3.500 Ha (0,10 %), tambak/balong 1.239 Ha (0,035 %), lahan imah-imah/pakarangan 25.261 Ha (7,20 %) jeung lahan pikeun nu lianna 22.483 Ha (6.42 %)
Sajarah[édit | édit sumber]
Mangsa Kuna[édit | édit sumber]
Dina naskah-naskah Sunda kuna teu kacaturkeun ayana wewengkon anu ngaranna Cianjur ngan sahenteuna aya sababaraha patempatan di wewengkon Cianjur harita anu kiwari masih bisa dipikawanoh, diantarana Gunung Agung (Gunung Gedé), Citarum, Cisokan[7], jeung Ciranjang[8] [9]
Iwal ti patempatan kasebut, ogé aya hiji ruruntuk wangunan buhun di wewengkon pakidulan Cianjur nyaeta di kacamatan Agrabinta anu dianggap minangka ruruntuk hiji karajaan buhun. Ngeunaan hal ieu, dina naskah Pangéran Wangsakerta disebutkeun hiji wewengkon di lebah kidul karajaan Salakanagara Tanjung Kidul anu dayeuhna di Agrabintapura. Éta wewengkon téh dipingpin ku salahsahiji adi Déwawarman, Raja Salakanagara, nyaéta Swita Liman Sakti.[10] Agrabinta ogé disebutkeun dina naskah Wangsakerta minangka salah sahiji tina 44 wewengkon kakawasaan karajaan Tarumanagara nalika dipingpin ku Raja Wisnuwarman.[10]
Dalah ceuk saurang ahli arkéologi jeung kasajarahan Sunda buhun mah di Cianjur téh aya hiji situs nu mangrupa pangreureuhan pamungkas tokoh Bujangga Manik dina hirupna, nyaéta di patempatan anu kiwari katelah situs Gunung Padang di wewengkon pakidulan Cianjur[11].
Sanajan kitu, ari situs Gunung Padang ceuk hasil panalungtikan sababaraha ahli arkéologi jeung géologi mah geus nyampak ti saméméh jaman Hindu-Budha[12], atawa kira-kira puluhan rébu taun ka tukang dina jaman mégalitikum. Ieu hal téh ngandung harti yén mangrébu-rébu taun ka tukang di wewengkon anu kiwari disebut Cianjur téh geus aya kahirupan manusa kalawan boga pangaweruh luhur anu geus bisa nyieun wangunan sakitu agréngna, nu numutkeun hasil ngabanding-banding jeung situs sarupa di Asia Tenggara mah, ieu situs téh mangrupa situs mégalitikum panggedéna.
Upama ditilik tina tapel wates wewengkon Cianjur kiwari lebah wétan nyaéta walungan Citarum, numutkeun katerangan nu kacatet dina Naskah Wangsakerta[10] Cianjur kungsi aya dina kakawasaan sababaraha karajaan Sunda-Hindu, diantarana karajaan Salakanagara, karajaan Tarumanagara, karajaan Sunda jeung karajaan Pajajaran. Ieu hal téh diwuwuhan ku bukti ayana sababaraha situs anu aya arcaan atawa ciri lian anu nandakeun kapercayaan Hindu-Budha harita di sababaraha pasir nu sumebar di wewengkon Cianjur kayaning situs Pasir Gada, situs Pasir Pogor, situs Gunung Putri, situs Kampung Kuta jrrd.[13].
Mimiti Ngadeg[édit | édit sumber]
Taun 1529 Talaga direbut ku Cirebon ti nagara Pajajaran, dina raraga nyebarkeun agama Islam. Ti harita rahayat Talaga loba nu ngagem agama Islam, tapi [[raja|raja-rajana] mah ngagem kénéh agama karuhunna, nyaéta agama Hindu. Anapon raja-rajana téh nyaéta:
- Prabu Siliwangi
- Mundingsari
- Mundingsari Leutik
- Pucuk Umum
- Sunan Parunggangsa
- Sunan Wanapri
- Sunan Ciburang
Sunan Ciburang kagungan putra Aria Wangsa Goparana. Aria Wangsa Goparana téh nu ngawitan lebet Islam diantara kulawargana. Ku sabab teu disatujuan ku nu jadi kolot, kapaksa Aria Wangsa Goparana ninggalkeun karaton Talaga tuluy angkat ka Sagarahérang. Di dieu Aria Wangsa Goparana ngadegkeun nagari (sansk = Desa, Bld = negorij).
Ku sabab Talaga direbut ku Cirebon ti taun 1529, rahayat Talaga disebut ogé rahayat Cirebon. Ku kituna, daérah Sagarahérang rahayatna disebut rahayat Cirebon. Aria Wangsa Goparana tilar dunya dina tungtung abad ka ka-17, dimakamkeun di kampung Nangkabeurit, kacamatan Sagarahérang, kabupatén Purwakarta. Turunanana nyaéta:
- Djayasasana,
- Wiradwangsa,
- Candramanggala,
- Santaan Kumbang,
- Yudanagara,
- Nawig Candradirana,
- Santaan Yudanagara, jeung
- Nyi Murti.
Aria Wangsa Goparana satuluyna nurunkeun katurunan nu mibanda gelar Wira Tanu jeung Wira Tanu Datar sarta rundayanana. Anakna nu kahiji, Djayasasana, sanggeusna sawawa ninggalkeun Sagarahérang ka Cijagang. Taya katerangan nu leuwih écés perkara pindahna Djayasasana. Tapi aya sababaraha data nu bisa dipaké pikeun ngira-ngira waktu pindahna Djayasasana, diantarana:
- “Suatu cerita rakyat, yang diolah oleh Walbeehm, mengatakan bahwa atas perintah seorang raja dari Mataram batas sebelah barat harus dijaga terhadap banten (demikian juga Van Rees), yang menempatkannya pada masa Tegalwangi. Cerita lain dari Holle, mengatakan bahwa ketika sensus oleh Puspawangsa ternyata ada 1100 cacah dibawah pimpinan Wira Tanu, 200 diantaranya diperintahkan oleh Mataram pergi ke Cianjur untuk menjaga batas, dibawah pimpinan dari Cirebon.”
Kamandang diluhur dipairan ku de Haan kalayan alesan yén Cianjur harita mah can aya, aya dina sajarah sotéh taun 1678, nyaéta dina surat bupati Sumedang ka VOC (D.20 Januari 1678). Pamanggih de Haan kurang leuwih jiga kieu:
- “Pemberian tahu yang pertama kali tentang Cianjur adalah D.20 Januari 1678 dalam surat bupati Sumedang: Mereka dari Cirebon telah menduduki pegunungan Cimapag dan pegunungan Cianjur…….”
Satuluyna de Haan nétélakeun:
- “(………..adalah tidak mungkin bahwa disini yang dimaksud adalah didirikannya Cianjur, dimana tidak perlu dipikirkan sebagai kolonialisasi dari ibu kotanya, Cirebon.)”
Atra di dieu yén pamanggih de Haan museur kana dipakéna ngaran Cianjur. Ceuk pamanggih de Haan mah dipakéna ngaran Cianjur téh gurunggusuh teuing harita mah. Cianjur can aya dina sajarah. Tapi sok sanajan ngaran Cianjur can dipaké, lain hartina yén dina kanyataan Cianjur téh acan ngadeg. Bisa waé cianjur téh geus aya, ngan nu kacatet data sajarah beunang Walanda mah dina D.20 Januari 1678.
Nu perlu diperhatikeun ogé, yén de Haan teu méré pairan ngeunaan sensus nu dilaksanakeun ku Puspawangsa. Kunaon ieu sénsus téh dianggap penting? Ku sabab ku ayana sénsus Puspawangsa ka masarakat nu dipingpin ku Djayasasana, ngabuktikeun yén rahayat Djayasasana geus aya jeung matuh di; sebut waé daérah “X”, nalika dilaksanakeun sénsus. Jeung ieu sénsus téh diayakeun kurang leuwih taun 1655 di daérah “X”. Sakumaha de Haan nétélakeun:
- “Ini mengingatkan perhitungan Puspawangsa tadi telah berlangsung setelah ada periode tenteram yang cukup di bawah Sunan Tegal Wangi:…………….terjadi pada masa Wiradadaha I.”
Dina katerangan di luhur, dé Haan ogé ngahaminan ayana kolonisasi rahayat Djayasasana, samalah numutkeun de Haan, meureun kolonisasi nu dimaksud téh lain ti Cirebon. Sunan Tegal Wangi nyepeng kakawasaan ti 1645-1677 jeung Wiradadaha I taun 1614 – 1674. Atuh saupama kitu mah sénsus Puspawangsa téh mémang lumangsung di daérah “X” dina taun + 1655.
Bisa dicindekkeun yén Djayasasana geus matuh di daérah “X” ti saméméh taun dilaksanakeunna sénsus taun 1655. hasil sénsus Puspawangsa nuduhkeun aya 1100 urang atawa + 300 umpi, mangrupa hiji kumpulan masarakat anu dina basa walanda disebutna volkgemeenschap kalayan Djayasasana minangka pingpinanana. Saréngséna diitung ku Puspawangsa, 200 rahayat Djayasasana diparéntah ku Mataram ngajagaan wates kulon. Senapatina Djayasasana. Ti harita Djayasasana disebut Wira Tanu, nu mibanda harti senapati. Rahayat (cacah)-na disebut ogé cacah Wira Tanu.
“Daérah “X” aya di antara Cisadané jeung Citarum, nu ku Jan Pieterszoon Coen mah asup yurisdiksi Batavia, sok sanajan anggapanna ngan sapihak. Ku kituna, daérah “X” jadi bagian pikeun nahan serangan ka Batavia. Daérah “X” téh asup kénéh kana wengkuan kakawasaan Mataram, ngan kusabab tempatna pangjauhna ti Puseur Dayeuh Mataram, kakawasaan Mataram téh ngan karasa hawar-hawar. Katurug-turug nalika daérah “X” dina taun 1652 dipasrahkeun hak pakaina ka VOC, antukna kakawasaan Mataram beuki nyirorot baé. Préténsi Mataram ka daérah “X” nyirorot pisan nepika level 0 nalika taun 1677, ku sabab dumasar kana kontrak Mataram jeung VOC tanggal 25 Februari 1677.
Terus kumaha atuh jeung rahayat Wira Tanu anu tadi kasabit-sabit salila kurang leuwih 30 taun nyaéta antara taun 1655 - 1584? Ku lantaran kakawasaan Mataram nyirorot, Pasualan-pasualan sosial saperti bencana alam, wabah kasakit, jeung utamana perang téh teu karandapan nepika rahayat Wira Tanu bisa mekar. Jumlah rahayatna nambahan + jadi 2000 urang. Wira Tanu disebut ogé Dalem (wld = regent) dumasar kana jumlah masarakat nu dipingpinna. Éta hal ditétélakeun dina D. 24 Januari 1680, jadi saméméhna ogé Wira Tanu téh geus mingpin “regentschap” (satuan wilayah satingkat pedaleman atawa kabupatén).
Eusi D. 24 Januari 1680 nyaéta saperti kieu:
- “………medebrengende een brieffje of javaanse lontor door gemelte javanen te lande van den regent Aria Wira Tanoe uyt de negorye Tsitanjor,……..” anu pihartieunana kira-kira saperti kieu:
- (……….mawa surat lontar Jawa ku urang Jawa ti regent Aria Wira Tanu ti negorij Cianjur).
Aya sababaraha catetan penting tina katerangan di luhur:
- Nu dimaksud negorij téh nyaéta tempat mukim, ku kituna regenschap téh salasahiji negorij. Jadi regentschap téh mangrupa negorij, sedeng negorij téh can tangtu regentschap. Begorij bisa mangrupa babakan atawa kampung. Ku kituna saupama aya negorij di jero negorij urang sebut waé sub-negorij atawa “onder negorij.”
- Tina poin nu ka-hiji bisa dicindekkeun yén “negorye Tsitsanjor” mibanda harti “regentschap” Cianjur. Teu mungkin sub negorij Cianjur kusabab:
- Wira Tanu nganjrekna di Cikundul (sub-negorij), lain di Cianjur.
- Sub negorij mah Cianjur mah dipingpinna ku “Kingwey” (Ki ngabehi) Santaparana anu gugur dina perang ngalawan Banten (D.24 Januari 1980)
Perlu ditandeskeun, yén mangsa harita kakawasaan wira Tanu diangkat sacara sosial ku masarakatna, jadi moal aya bungkeuleukan surat kaputusana, upamana ti pihak VOC atawa Mataram. Kakawasaan Wira Tanu harita ngawengku +14 Negorij nu biasa disebut umbul atawa cutak. Ku kituna, turunan Wira Tanu nu ka hiji (Wira Tanu II) satuluyna jadi ahli waris dalem anu kadua, tapi anu mimiti dina mangsa kakawasaan VOC sacara de facto jeung de jure Walanda taun 1691 – 1707.
Falsafah[édit | édit sumber]
Cianjur mibanda falsafah nu katelah ngaos, mamaos, jeung maénpo anu ngingetkeun balaréa kana 3(tilu) aspék kaparipurnaan hirup.[2]
- Ngaos nyaéta tradisi ngaji nu méré suasana jeung nuansa Cianjur anu masarakatna ragem. Ieu citra minangka wewengkon agamis téh cenah geus ditaratas ti mimiti Cianjur ngadeg kira-kira taun 1677. Cianjur diadegkeun ku usahana para ulama jeung budayawan jaman baheula anu gencar ngembangkeun syiar Islam. Hal éta nu nyababkeun Cianjur kungsi katelah gudangna santri jeung kyai. Upama ditilik saliwat sajarah pajuangan di tatar Cianjur jauh saacan mangsa perang kemerdékaan, tétéla yén kakuatan-kakuatan pajuangan kamerdékaan mangsa harita tumuwuh jeung ngagolak ogé di pasantrén-pasantrén. Réa pajuang nu ménta widi para kyai saacan mangkat ka médan perang. Aranjeunna kakara ngarasa lengkep jeung percaya diri ka médan juang sabada meunang widi ti para kyai.
- Mamaos nyaéta seni tembanganu ngagambarkeun lemesna budi jeung rasa anu matak ngaraketkeun tali duduluran jeung patalimarga dina hirup kumbuh sapopoé. Seni mamaos lahir tina hasil cipta, rasa, jeung karsa Bupati Cianjur R. Aria Adipati Kusumahningrat anu katelah Dalem Pancaniti. Anjeunna jadi pupuhu tatar Cianjur kira-kira taun 1834-1862. Ieu seni mamaos téh maké waditra kacapi indung jeung kacapi rincik, sarta suling anu mirig juru tembang. Rumpaka mamaos umumna leuwih réa ngungkapkeun pupujian ngeunaan kaagungan Alloh S.W.T jeung sagala ciptaan-Na.
- Ana pon maénpo nyaéta seni béla diri nu kaasup kana golongan penca silat anu ngagambarkeun kaparigelan jeung kakuatan. Nu nyiptakeun jeung nyebarkeun ieu seni maénpo téh nyaéta R. Djadjaperbata atawa nu leuwih dipikawanoh minangka R.H. Ibrahim. Aliran ieu boga ciri maén rasa nyaéta sénsitivitas anu mampuh maca sagala gerakan lawan nalika anggota awak pada-pada antel. Dina maénpo dipikawanoh élmu Liliwatan jeung Peupeuhan
Khas Cianjur[édit | édit sumber]
Plasma Nutfah[édit | édit sumber]
- Béas Pandan Wangi katelah minangka béas asli khas Cianjur anu mangrupa hiji-hijina béas anu seungit pandan jeug hiji-hijina béas anu kualitasna panghadéna. Béas ieu euweuh di wewengkon séjén, alatan kitu ieu béas téh jadi has Cianjur. Rasana pulen jeung hargana leuwih mahal tibatan béas biasa. Pasawahan Cianjur nu ngahasilkeun ieu béas asli Cianjur téh iwal ti wewengkon kacamatan Warungkondang, Cugenang jeung sawaréh deui di Kacamatan Cianjur. Legana kira-kira 10,392 Ha atawa 10,30 % legana tina sakuliah lahan pasawahan di Kabupatén Cianjur. Produksi rata-rata per héktarna kira-kira 6,3 ton jeung produksi unggal taunna 65,089 ton.
- Hayam Pelung nyaéta hayam has Cianjur nu numutkeun carita mimiti aya di wewengkon Buni Kasih, Warungkondang tuluy dibudidayakeun di sakuliah Cianjur, utamana di wewengkon nu hawana semu tiis. Dedegan hayam pelung jangkung gagah dipapaés ku bulu-bulu hideung-beureum sakapeung hawuk. Jawérna beureum euceuy nangtung ngaramo. Ieu hayam téh boga kautamaan sora kongkorongok anu ngelewung panjang pisan, ku alatan kitu ieu hayam téh sok dikongkurkeun. Upama geus jadi pinunjul dina kongkur, hayam pelung bisa dihargaan nepika mangjuta-juta rupia.
Kaolahan[édit | édit sumber]
Kasenian[édit | édit sumber]
- Seni Tembang Cianjuran, Cianjur
- Maénpo, Cianjur-Cikalongkulon-Mandé
- Beluk, Kadupandak
- Dulag, Kadupandak-Cianjur
- Réak, Cilaku
- Tari Nyalawena, Sindangbarang
- Tari Kuda Kosong, Cianjur
- Tari Pelung Manggung, Cianjur
- Calung rénténg, Sukanagara
- Karinding kawung buhun, Cikalong Kulon
- Rudat
Karajinan[édit | édit sumber]
- Lampu Gentur, Jambudipa
- Mangsi/tinta Gentur, Jambudipa
- Karajinan awi, Ciranjang
Adat jeung Tradisi[édit | édit sumber]
Upacara adat[édit | édit sumber]
- Seserahan Pangantén
- Babad Astana[2]
- Beberesih Cikahuripan [2]
- Ngaruwat[2]
- Mitembeyan Panén Paré[2]
- Ngarak Burayak[14]
- Sukur Pesisiran[2]
- Nyalawéna[2]
Tradisi[édit | édit sumber]
Bupati/Dalem[édit | édit sumber]
- R.A. Wira Tanu I (1677-1691)
- R.A. Wira Tanu II (1691-1707)
- R.A. Wira Tanu III (1707-1727)
- R.A. Wira Tanu Datar IV (1927-1761)
- R.A. Wira Tanu Datar V (1761-1776)
- R.A. Wira Tanu Datar VI (1776-1813)
- R.A.A. Prawiradiredja I (1813-1833)
- R. Tumenggung Wiranagara (1833-1834)
- R.A.A. Kusumahningrat (Dalem Pancaniti) (1834-1862)
- R.A.A. Prawiradiredja II (1862-1910)
- R. Demang Nata Kusumah (1910-1912)
- R.A.A. Wiaratanatakusumah (1912-1920)
- R.A.A. Suriadiningrat (1920-1932)
- R. Sunarya (1932-1934)
- R.A.A. Suria Nata Atmadja (1934-1943)
- R. Adiwikarta (1943-1945)
- R. Yasin Partadiredja (1945-1945)
- R. Iyok Mohamad Sirodj (1945-1946)
- R. Abas Wilagasomantri (1946-1948)
- R. Ateng Sanusi Natawiyoga (1948-1950)
- R. Ahmad Suriadikusumah (1950-1952)
- R. Akhyad Penna (1952-1956)
- R. Holland Sukmadiningrat (1956-1957)
- R. Muryani Nataatmadja (1957-1959)
- R. Asep Adung Purawidjaja (1959-1966)
- Letkol R. Rakhmat (1966-1966)
- Letkol Sarmada (1966-1969)
- R. Gadjali Gandawidura (1969-1970)
- Drs. H. Ahmad Endang (1970-1978)
- Ir. H. Adjat Sudrajat Sudirahdja (1978-1983)
- Ir. H. Arifin Yoesoef (1983-1988)[18]
- Drs. H. Eddi Soekardi (1988-1996)
- Drs. H. Harkat Handiamihardja (1996-2001)
- Ir. H. Wasidi Swastomo, Msi (2001-2006)
- Drs. H. Tjetjep Muchtar Soleh, MM (2006-2011)
- Drs. H. Tjetjep Muchtar Soleh, MM (2011-2016) [19]
Demografi[édit | édit sumber]
Penduduk[édit | édit sumber]
Padetna jumlah penduduk di Cianjur teu rata, nyaéta:
- 63,90 % di wewengkon kalér anu lega wewengkonna 30,78 %
- 19,19 % di wewengkon tengah anu lega wewengkonna 28,25 %
- 17,12 % di wewengkon kidul anu lega wewengkonna 40,70 %
Agama[édit | édit sumber]
Penduduk Kabupaten Cianjur katelah minangka masarakat religius anu mayoritas pendudukna ngagem agama Islam nu ngahontal angka 98 %, ana pon penduduk non muslim ngahontal 2 %, anu wincikanna:
- Penduduk Islam = 1.893.203 urang (98 %)%
- Penduduk Kristen = 32.841 urang (1,7 %)
- Penduduk Budha jeung Hindu = 5.796 urang ( 0,3 %)
Tingkat partisipasi umur sakola[édit | édit sumber]
- Angka Partisipasi Kasar SD/MI Taun 2000 ngahontal 84,52 %
- Angka Pastisipasi Kasar SMTP ngahontal 38,50 %
- Angka Partisipasi Kasar SMTA ngahontal 11,98 %
Indikasi ronjatan derajat kasehatan masarakat[édit | édit sumber]
- Angka Kematian Ibu (AKI) kiwari ngahontal angka 373 per 100.000 kalahiran, turun tina kaayaan taun-taun saméméhna nyaéta 420 per 100.000 kalahiran.
- Angka Kematian Bayi (AKB) ngahontal 62,00 per 1.000 kalahiran hirup, turun tina kaayaan saméméhna nyaéta 65,38 per 1.000 kalahiran hidup.
- Angka Harapan Hidu (AHH) ngahontal rata-rata 66,45 taun, naék tina kaayaan saméméhna nyaéta 62 tahun.
Transportasi[édit | édit sumber]
Ibukota kabupatén Cianjur diliwatan ku jalan nasional (Jakarta-Bogor-Bandung), sarta jalur karéta api Jakarta-Bogor-Sukabumi-Cianjur. Pikeun ka Cianjur bisa ngaliwatan jalan darat, upama ti Jakarta bisa ngaliwatan jalur Puncak, jalur Sukabumi atawa jalan alternatif ngaliwatan Jonggol.
Moda Transportasi[édit | édit sumber]
- Beus AKAP
- Beus AKDP
- Beus trayék Cianjur kidul
- Angkot
- Karéta Api Argo Peuyeum
- délman/kéréték/sado
- Béca
- Ojég
Terminal[édit | édit sumber]
Stasion[édit | édit sumber]
Palabuan[édit | édit sumber]
laut[édit | édit sumber]
darat[édit | édit sumber]
Obyek Wisata[édit | édit sumber]
Objék wisata nu aya di Cianjur diantarana:
Wisata Alam[édit | édit sumber]
- Basisir Apra
- Basisir Sérég
- Basisir Jayanti
- Basisir Batu Kukumbung
- Taman Bunga Nusantara
- Kebun Raya Cibodas
- Kebon entéh Cipanas
- Kebon entéh Gedéh
- Kebon entéh Panyairan
- Curug Citambur
- Curug Cibeureum
- Gunung Gedé
- Talaga Biru
- Danau Leuwi Soro
- Situ Jangari
- Tirta Calingcing
- Walungan Citarum
- Walungan Cisokan
- Pasawahan tradisional has Sunda
Wisata Arkeologi[édit | édit sumber]
- Situs Gunung Padang-Campaka[20][21]
- Situs Agrabintapura-Agrabinta[10]
- Situs Kampung Kuta-Ciranjang[21]
- Situs Gunung Putri-Sukaresmi[21]
- Situs Gunung Mananggél-Cianjur
- Situs Bukit Tongtu-Cikalongkulon[21]
- Situs Bukit Kasur-Pacét[21]
- Situs Lemah Duhur-Sukanagara[21]
- Situs Pasir Pogor-Mandé[21]
- Situs Pasir Manggu-Sukanagara[21]
Wisata Sejarah[édit | édit sumber]
- Istana Kaprésidenan Cipanas
- Pendopo Kabupatén Cianjur[20]
- Stasion Karéta Api Cianjur
- Stasion Lampegan
- Jambatan Pos Cisokan
- Jalan Raya Pos Anyer-Panarukan
- Tata kota Cianjur jeung arsitektur jaman kolonial
- Gedung Wisma Karya[20]
- Gedung Regent Cikidang (kiwari klinik Dr. Toki)
Wisata Religius[édit | édit sumber]
- Masjid Agung Cianjur[22]
- Makam Dalem Cikundul[20]
- Makam Pangeran Hidayatullah[23]
- Vihara Bhumi Pharsija[20]
Réferénsi[édit | édit sumber]
- ↑ Pemkab Cianjur.Sekilas Cianjur [internet].Diakses8 Agustus 2011. bisa ditingali di http://cianjurkab.go.id/Ver.3.0/Content_Nomor_Menu_15_3.html
- ↑ a b c d e f g h Disbudpar.2007. Kearifan masyarakat Jawa Barat dalam pelestarian lingkungan hidup (Wilayah Priangan Barat). Bandung. Disbudpar
- ↑ BPS. 2010. Hasil Sensus Penduduk 2010, Data Agregat per Kecamatan di Kabupaten Cianjur, Angka Sementara [internet]. Diakses 8 Agustus 2011. Bisa ditingali di: www.bps.go.id/hasilSP2010/jabar/3203.pdf
- ↑ Cermin Sejarah.Sejarah Kebudayaan Cianjur [internet]. diakses 11 Agustus 2011. bisa ditingali di: http://cerminsejarah.blogspot.com/2009/06/sejarah-kebudayaan-cianjur.html
- ↑ Telkom.Informasi Kode Area dan Negara"[internet]. diakses 8 agustus 2011. bisa ditingali di: http://www.telkom.co.id/layanan-pelanggan/informasi-kode-area-dan-negara.html
- ↑ Perpres No. 6 Tahun 2011". 17 Februari 2011. Diakses 23 Mei 2011.
- ↑ J. Noorduyn & A. Teeuw. 2009. Tiga Pesona Sunda Kuna. ISBN 978-979-419-356-3. Jakarta:PT Dunia Pustaka Jaya
- ↑ Atja. 1968. Tjarita Parahijangan. Bandung: Yayasan Kebudayaan Nusalarang
- ↑ Wangsakerta, P. (1679-1682). Pustaka Rajyarajya i Bhumi Nusantara, Parwa II Sarga 2 dan Sarga 4, Parwa III Sarga 1,2, dan 3. Bogor: Transliterasi Saleh Danasasmita
- ↑ a b c d Yoseph Iskandar. 2001. Sejarah Jawa Barat (Yuganing Rajakawasa). Bandung:CV Geger Sunten
- ↑ Agus Aris Munandar.2007.Bangunan Suci Pada Masa Kerajan Sunda, Tinjauan Terhadap Kerangka Analisis.prosiding dina Seminar Sejarah dan Kebudayaan Sunda Kuna, Kampung Budaya Sindangbarang, Bogor
- ↑ Budi Brahmantyo.Keagungan Situs Megalitik Gunung Padang. Pikiran Rakyat, Jumat, 20 Januari 2006
- ↑ Haris Sukéndar.-. Peninggalan situs megalitikum di kabupaten Cianjur. Jakarta:Puslit Arkenas
- ↑ Wakil Bupati Buka Festival Situ Janari II tahun 2011 (diakses 1 Oktober 2011)
- ↑ (id)Papajr Tradisi Urang Cianjur dalam Menyambut bulan Ramadhan (diakses 1 Oktober 2011)
- ↑ (id)Nasi Liwet 300 M Meriahkan HJC 334 (diakses 1 Oktober 2011)
- ↑ (id)Parade Kesenian dengan Tradisi Kuda Kosong (diakses 1 Oktober 2011)
- ↑ Yayasan Cikundul. 1988. Riwayat Singkat Dalem Cikundul". citakan ka 2.Cianjur
- ↑ Hari Jadi Cianjur[internet]. diakses 8 Austus 2011. bisa ditingali di: http://cianjurkab.go.id/Ver.3.0/Content_Nomor_Menu_16_3.html
- ↑ a b c d e Disbudpar Jawa Barat.2007. Profil Peninggalan Sejarah dan Purbakala di Jawa Barat dalam Khasanah Sejarah dan Budaya .Bandung:Disbudpar Jawa Barat.
- ↑ a b c d e f g h Haris Sukendar. 2001. Peninggalan Tradisi Megalitik di Daerah Cianjur, Jawa Barat. Jakarta: Puslit Arkenas.
- ↑ (id) Mesjid Agung Cianjur(diakses 1 Oktober 2011)
- ↑ (id) Yayasan Pangeran Hidayatullah Cianjur (diakses 1 Oktober 2011)


c: text/html

text:
Blog Bahasa Sunda Cerita Sunda Dongeng Sunda Sastra Sunda Dongeng Cawokah Puisi Sunda Wawangsalan Pantun Sunda Siloka Sunda, Adat Sunda Budaya Sunda True Storry of Sundanese Sundanese in Indonesia guyon canda bahak koleksi berita tawa humor ngakak guling pingkal komedi Funniest Story Jokes Humor Comedy Cute Amusing Jest Feeding funny Through Laugh Giggle a true story Real Life imagine Stories Crazy Collection gambar lucu foto lucu foto ngakak >> PUGER-NYUNDA.blogspot.com
Friday, 4 March 2011
DI URUT
Hiji dinten ma Erot mulih ti pasar ngagaleuh sampeu, ditaros ku kisunda
Kisunda: "Ma, meser sampeu sabaraha kilo?
Ma Erot: "Sakilo"..
Kisunda: "Naha ngan sakilo, sanes dua kilo"?
Ma Erot: "Tenang ku Ema urang urut jadi dua kilo"
Kisunda??

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Kang, Nyai asa hayang dahar jeung coél leunca wungkul. Bosen dahar jeung daging baé.”
“Ah, naha kahayang téh bet anéh? Batur mah hayang dahar téh jeung daging, bosen jeung coél leunca terus.” Prawira gagaro teu ateul ngadéngé kahayang pamajikanna.
“Gugu wé atuh! Adatna nu hamil muda mah, keur ngidam éta téh. Pamali mun teu digugu matak ngacay waé budakna.”
“Ah, da kabéh budak leutik mah sok ngacay. Pantes wé da can aya huntuan.” Ceuk Prawira ngagerentes na haté. Henteu ari poksang diobrolkeun hareupeun mitohana mah. “Tadi ningali tina kaca jandéla mobil, aya ibu-ibu keur dahar jeung coél leunca hareupeun imah nikmat pisan.”
“Enya atuh, naon héséna kari nitah ka pembantu atawa supir.” Prawira neundeun roko na asbak bari terus dipareuman. Haseup bodas nu tadi minuhan ruangan beuki nyingray katebak angin.
“Ngaladénan kahayang nu ngandeg alatan ngidam mah teu meunang ku batur, tapi kudu langsung ku salakina.”
Mitohana rada muncereng ka Prawira. Teu kosi ngomong nanaon deui Prawira ngojéngkang nyokot konci mobil.
“Duh kamana néangan leunca wayah kieu? Warung geus tarutup. Aya kahayang téh aya-aya waé. Kunaon atuh henteu tadi basa beurang kénéh?” Prawira kukulutus bari muka panto mobil.
“Geus beunghar hayang kénéh dahareun jalma miskin. Batur mah kahayang téh apel merah atawa buah-buah impor nu séjén. Duh kamana néangananya?” Prawira masih can eureun kukulutus. Wanci geus mimiti maju kapeutingnakeun. Keur ukuran lembur di rada pasisian mah geus meujeuhna salaré barudak. Arloji mahal meunang pangmeulikeun babaturanna ti luar negeri nu ngajembléng na leungeun kénca Prawira nunjukeun jam satengah salapan. Jangkrik silih patémbalan jeung bangkong sawah nu kahujanan basa saréupna tadi.
Prawira ngajalankeun mobil geus aya kana sapuluh kilométerna, barang nu ditéangan masih can kapanggih. Toko nu nu dituju téh kabeneran tutup. Prawira muter arah rék mulang deui.
“Duh pasti hanjelueun pisan pamajikan téh lamun teu meunang.”
Prawira ngalaunkeun mobil di hareupeun warung kopi. Kaciri aya tulisan “Sedia Karedok Leunca & Soto.”
Dina émpéranna kaciri aya sabaraha urang warga nu keur maraén gapléh. Reg mobil eureun. Nu keur maraén kartu gapleh eureun sakeudeung ningali mobil nu ngarandeg, tuluy jarongjon deui gapléh. Sora kartu nu ting jareplak nyorang palupuh awi patémbalan jeung sora musik dangdut tina radio nu sorana geus rada sembér.
“Géngsi ah lamun barang beuli di tempat nu kieu. Piraku jalma beunghar asup ka warung kopi leutik.” Prawira teu jadi maéhan mesin mobil.
“Urusan ka pamajikan mah kumaha engké.” Prawira ngahuleng mikir néangan alesan.
Gerbang imah Prawira geus katingali kasorot ku lampu mobil. Karék ge rék mencét klakson ménta pangmukakeun gerbang, HP-na nyora aya SMS : “Kang, kadé sing meunang leunca téh !”
“Beu..piraku paséa lantaran leunca…” Prawira muter stir deui nuju ka warung kopi nu tadi.
Teu kacatur lila di jalan, Prawira geus tepi.
“Pa, naha tadi teu janten mung lirén sakedap?” Salah saurang nu keur gapléh nanya.
“Teu kunanaon.” Prawira ngabéléhém rada kaéraan, terus nyampeurkeun nu boga warung.
“Peryogi naon Pa?” Nu boga warung daréhdéh.
“Aya kénéh leunca atah, Mang?”
“Aduh kaleresan dinten ieu mah teu icalan karédok leunca da pun bojo nuju kirang séhat. Sanés tadi Bapa téh nu lirén sakedap payuneun warung téa? Tah pami lungsur mah aya samangkokeun deui mah. Éta ge leunca pamasihan tukang sayur, Ki Sajum. Leunca sésa nu teu pajeng rupina mah. Tah tadi pas Bapa mangkat téh aya tatanggi nu nyuhunkeun. Janten wé ayeuna teu gaduh leunca sapanon-panon acan.” Nu boga warung nerangkeun panjang lébar.
Prawira geus rék ambek tadina mah ngadéngé dongéng nu sakitu panjangna nu padahal mah lain jawaban nu dipiharep, tapi sadar diri da manéhanana sorangan nu salah.
“Mang, cing tulungan kuring lah! Kira-kira saha nu bogaeun kénéh leunca atah?”
“Kanggo naon atuh wengi-wengi kieu? Pami kanggo réncang sangu wayah kieu mah asa kirang enak da peuheur atuh leunca atah mah, Pa.”
“Ah pokona mah perlu pisan. Tapi da kumaha deui ari teu boga mah moal maksa.” Prawira ngaléos bari rada jamedud. Nu boga warung olohok ngembang kadu.
“Pa, antos sakedap!” Nu boga warung ujug-ujug ngagero. Prawira nyileuk.
“Pami peryogi pisan mah cobi ka Nini Arsah. Aya bumi panggung payuneun tajug. Kirang langkung dalapan kilo lah ti dieu mah. Biasana anjeunna mah sok gaduh pelak di buruanna.”
Prawira nyileuk bari teu némbal nanaon terus buru-buru asup deui kana mobil.
“Euh… ari nu beunghar ditulungan ku jalma cacah kuricakan meuni teu nuhun-nuhun acan.” Nu boga warung ngagerentes na haténa bari nyokot gebyog warung rék tutup.
Prawira atoh semu bingung. Atohna barang nu keur ditétéangan téh aya harepan kapanggih, sedengkeun bingungna manéhanana ngarasa géngsi mun asup ka imah réyod bari rék ngadon ménta tulung. Saumur hirup di kota manéhanana teu apal ka tatangga. Budaya ti béh dayeuh nu saperti kitu teh kabawa. Sanajan geus rék sataun pindah ka béh pasisian manéhna can loba nu wanoh ka tatangga sabudeureun imahna, sok komo deui rék ngadon ménta tulung. Prawira gé apal ka lelebahan imah Nini Arsah téh da sabenerna mah teu jauh ti imahna, kira-kira ukur 500 metéran.
Teu lila Prawira nepi ka tempat nu dituju. Prawira turun tina mobil, terus ngarandeg sakejapan. Kaciri di buruan téh aya tangkal sampeu nu pucukna tapak tas dipetik. Daun nu karolotna katingali baseuh ku cai hujan jeung ibun.
“Nini, sora aya mobil eureun hareupeun imah. Cing tempo ka hareup!” Hawar-hawar kadéngé sora aki-aki ti jero tas kebésékan.
Panto muka, kadéngé sora si Aki keur nyuruput cai téh panas bangun nu tas kapiselek.
“Euleuh-euleuh geuning aya Dén Prawira. Mangga atuh ka lebet! Aya pikersaeun naon atuh wengi-wengi kersa rurumpaheun ka saung réyod kieu?” Nini Arsah ngabagéakeun.
“Ah Ni, di dieu wé da moal lila. Ni, aya kénéh leunca atah?”
“Leunca atah? Lebet wé heula atuh! Hawatos, tiris! Da kedah ngoréhan heula di pawon.”
Prawira asup, Ni Arsah mah ngaléos ka dapur. Imah panggung karasa ngarieg katincak ku pangawakan Prawira nu jangkung badag. Di tengah imah kaciri si Aki keur nyanghareupan boboko sangu, leunca atah sapiring, sambel tarasi jeung goréng témpé sakeuruet deui.
“Aéh-aéh Dén Prawira dadanguan téh milari leunca atah? Eh dugi ka hilap. Dén, ngiring tuang atuh! Nini, mawa piring ka dieu keur Dén Prawira!” Si Aki nawaran dahar bari rada ngélémés éraeun nawaran dahar jeung leunca sasat ka jalma jugala.
“Moal Ki. Enya puguh butuh pisan.”
“Kanggo naon atuh wanci kieu milari leunca atah.”
“Ah itu Nyonya keur hamil muda, ngidam hayang dahar jeung coél leunca atah. Ki, naha kakara dahar wayah kieu?” Prawira ngalihkeun topik embung ngabahas soal ngidam coél leunca.
“Kaleresan dinten ieu mah ngider sayuran téh dugi ka Magrib. Sayuran satanggungan téh teu laku sadaya jaba seueur nu nganjuk. Kenging artos sakiloeun béas, samara, sareng témpé sabungkus gé meuni maksa. Artos téh dibalanjakeun wé sadaya ka warung si Juma. Tah pami wengi kieu mah warung si Juma téh sok jadi warung kopi. Tos balanja téh, breg hujan janten wé si Nini masakna kawengian da Akina ngantosan raat hujan heula.”
“Euleuh geuning di pawon mah ngan sakieu Aki, leunca téh.” Si Nini némbongkeun leunca na keupeulanna nu ngan sababaraha ranggeuy.
“Ieu wé atuh nu na piring.”
Teu kalékéd si Nini ngawadahan leunca nu aya na piring hareupeun si Aki kana palastik bari terus ngomong sasadu, “Wios Dén pami mung sakieu-kieuna? Pami siang kénéh mah tiasa milari heula panginten ka kebon. Pami ngala diburuan, masih parentil da nembé tadi siang tos diundeur.”
“Enya lah teu nanaon. Gampang kurang mah bisa kadieu deui ari beurang, Sabarahaeun ieu leunca téh?”
Prawira nampanan palastik wadah leunca bari terus ngodok pésak.
“Ah, teu kedah diartosan Dén. Pira leunca sakitu, candak wé!” Si Aki ngahulag.
“Enya atuh.” Prawira buru-buru ngojéngkang kaluar. Teu lila kadéngé sora mobil distater.
“Uyuhan ku téga leunca ngan sakitu-kituna bari keur dihareupan rék dihuapkeun téh meuni teu nuhun-nuhun acan. Lain ditampanan atuh lumayan duitna? Sidik beurang sayuran téh teu pati payu.” Ni Arsah gegerendeng ka si Aki.
“Ih ulah gegerendeng kitu Nini! Urang mah kudu tutulung kanu butuh tatalang kanu susah. Geuning ceuk ajengan gé basa Rajaban baréto…?
“Ah da Nini mah teu milu Rajaban da keur teu séhat.” Ni Arsah motong, “Kumaha kitu?”
“Heueuh, petani mah harepan asup kana surga téh gedé, sabab petani mah geus ngabudaya meunang hasil tatanén saeutik ge, minimal tatangga sabudeureun téh sok kabagéan ngasaan-ngasaan baé mah. Rék panén leunca, jagong, kacang atawa naon baé, méméh ngajual téh sok ngabagi heula tatangga. Béda jeung pengusaha gedéan atawa pagawe negeri hususna di lembur urang, saha nu daék bébéré ka tatangga siga petani kawas urang. Tah urang bakal gampang asup ka surga soté lamun dibarengan ku ikhlas. Lamun ngaharep paméré deui ti jalma mah sarua wé jeung bohong. Keun ulah gegerendeng! Sugan lamun urang ikhlas mah hasil tatanén urang téh beuki mucekil. Ku Allah téh disuburkeun, hama-hama dieuweuhkeun jeung sajabana.”
“Ah, keur naon hasil tatanén ngaronjat gé ari hésé dijualna mah siga poé ieu. Rajeun aya payu, hargana pejét ari barang ti urang mah. Béda jeung barang ti batur, misalna minyak goréng. Euweuh wé carita hargana kudu turun mah, komo rék nyanghareupan bulan Puasa kieu.”
“Dipikir-pikir mah enya ogé. Sabar wé lah urang mah! Nu penting mah urang séhat. Sanajan hahargaan marahal lamun keur séhat mah, dahar empal daging sapi jeung coél leunca atah gé nikmat. Tuh buktina jalma beunghar gé butuheun leunca. Coba lamun urang keur gering, dahar jeung lolodeh buah paria ge pait he..he..”
“Ah naha kalah heureuy, buah paria mah didahar ku sasaha gé angger wé pait.”
Si Nini ngojéngkang rék nyokot cai panas tina térmos.
Kantos dimuat dina HU Priangan


text:
Endang Kasupardi
SANES ABDI NU TI PAYUN ***
"Eh puntennya, anu ngasms ti payun sanes abdi, janten sanes abdi....", pokna dina jawaban sms ti kuring. Enya jawaban kuring oge ukur ngahaha..."Neng meni ih...emut wae kana sms panungtung eta", jawab teh. Kitu sotenan geus puguh sataun kaliwat. basa kuring anu saratus kalina tetep ditolak ku manehna. "kieu we...", cek kuring harita. enya sms anu panungtung tea. "akang moal ngasms deui neng da puguh anggapan akang neng teu bogoh sanajan akang geus ngabuktikeun sagala rupaning eusi hate jeung tanggungjawabna. tapi mung sakalieun neng ngasms akang. Inget eta hartina neng bogoh ka akang", kitu pok teh. Bener we, ti harita geus sataun nepi ka ayeuna teh. panceg dina poe jumaah ieu. Kuring tara pernah ninggali sms jeung teu wani ngasms manehna. ayeuna wani soteh dumeh geus rada poho piraku onam manjangkeun beda paham.


text:
Do you like this story?
CIPEUCANG
Kacatur kacaritakeun cak kolot, dihiji tempat anu ayana di Kabupaten Bekasi, Kecamatan Bojongmangu, Desa Sukamukti aya hiji lembur nu ngarana Cipeucang. Kunaon eta lembur teh dingaranan Lembur Cipeucang, cak kolot baheula diieu lembur teh loba sasatoan terutama Peucang, Sato bangsaning embe anu awakna letikan ti embe.
Di ieu tempat teh aya cai anu ngocor titungtung kidul nepi tungtung kaler nu di sebut Cipamingkis. Tah di Cipamingkis ieu bangsaning sasatoan ngarinum terutama Peucang. Kusabab cai teh jadi tempat kahirupan mahluk anu harirup sato, tatangkalan oge jalma kabeh ngabutuhkeun cai.
Tah kusabab kitu ieu Lemburteh dingaranan Lembur Cipeucang. Asalna tina ngaran sato nyaeta Peucang jeung cai anu ngalir di eta tempat, Ci = Cai anu ngalir di eta tempat, Peucang = sato anu loba baheula didinya. Disebut weh Cipeucang.
Nepikeun kiwari oge masi aya keneh Cipamingkis anu ngalir di Cipeucang, jeung masi loba jalma lamun usum halodo kacarainateh ka Cipamingkis eta.
Jeung hiji deui di ieu lembur teh lahir saurang jajaka nu ganteng ngalempereng koneng loba nu resep jeung nu bogoh. Tepatna kaping 16 sasih Mei warsih 1987 di lahir keunana. Dugi ayeuna eta jajakateh aya keneh ayeuna kuliah di UPI Kampus Purwakarta nu jenenganana Ojim Suryana tea.
-------------------------------****-------------------------------
SILUMAN
Jaman baheula dihiji tempat/werwengkon didinya teh kacaritakeun lembur anu kacida sarienen nana jelema ngaliwat kadinya, yen beja didinya ari peting tara aya lampu, pokona paroek jeng loba begal. Lamun aya jalma peting-peting liwat kandinya cak beja sok dicegat garong/begal pokona sakumaha harta nu dibawa ku jalma teh kudu dibikeun ka garong lamun hente diancam bakal dipaehan atawa disiksa.
Caritana yen brgal/garong anus sok nyegat ditempat etateh nyaeta jalma anu cicing di tempat eta, penduduk didinya kusabab kitu jalma sarieuneun liwat kadinya teh. Jeung deui anu jalma anu nempatan tempat eta teh jaragoan utamana jago kadugalan.
Kusabab kitu jalma nyarebutna eta tempat Siluman, lembur Siluman terusnamah.
Eta tempat teh aya di Kabupaten Subang, Kecamatan Pabuaran. Tah ayenamah Silumanteh jadi ngaran Desa nyaeta Desa Siluman. Da ayeunamah aman biasa wae kos daerah nu sejenna eweuh begal eweuh garong, kecuali katukangeun lembur etateh aya trotoang panjang da nepi ayeunage sok sarieuneun jalma liwat kadinya tipeuting mah.
Tah kitu caritana kunaon eta tempat teh disebut Siluman, nu ayeuna Desa Siluman.
-------------------------------****-------------------------------
KUYA NGAGANDONG IMAHNA
Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib.
Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya oge kaapungkeun murag ka leuwi brus ti teleum. Sakadang Kuya sedih kacida, isukana manehna ngieun dei anu leuwih keker supaya te kabawa angina.
Hiji poe manehna balik ti hima, Kuya teh masak pikeun dahar sore. Sabot masak Kuya kacai hela, keur di cai katingali hasep ngebul dina suhunan imahna ku Kuya diburu tapi imah geus angus seneuna gede nakeranan. Kuya teh ceurik.
Keur kitu jol bae Monyet kolot. Monyet ngomong ka sakadang Kuya, “tong ceuri sakadang Kuya ngieun deui imahmah!”
“Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah ulah cilakamah dibawa bae, ulah ditinggalkeun. Pek ngieun dei anu alus tur kuat ke lamun geus anggeus arang tangkodkeun kana tonggong anjeun, pantone sakira asup sirah supaya gampang ngelokeun sirah ka jero.
Eta papatah teh ku Kuya diturutkeun, saenggeus anggeus prak ditengkodkeun dina tonggongna, monyet anu memenerna. Nah ti haritamah imah sakadang Kuya teh sok dibabawa bae, digagandong.
-------------------------------****-------------------------------
HAYAM KONGKORONGOK SUBUH
Kacaritakeun jaman baheula aya oray naga geus lila ngalamun hayang nyaba ka kahiyangan. Unggal isuk eta oray teh osok dangdan mapantes maneh. Tapi keukeuh teu ngarasa ginding lantaran teu boga perhiasan, mangkaning arek ngadeheus ka dewa.
Sanggeus mikir manehna inget ka sobatna sakadang titinggi, maksudna arek nginjeum tanduk ka sakadang jago haritamah jago teh aya tandukan menta di anteur ka titinggi. Sanggeus aprok dicaritakeun sakabeh pamasalahan naga ka jago. Maksudnamah nginjeum tanduk ka jago, engke dianteurkeuna deui ku sakadang titinggi cak sakadang naga.
Hayam jago teu nembalan lantaran apal jahat jeung licikna naga. Lila-lila naga ngarayu, jago oge merekeun tandukna ka sakadang naga. Cak naga ka jago “engke tandukna dibalikeun deui dianteurkeun ku titinggi samemeh balebat, lamun balebat can balik wae bisi kaula poho ngawangkong jeung dewa, anjeun mere tanda weh kongkorongok sing tarik.”
Geus kitumah jung weh naga jenug titinggi the arindit. Isukna samemeh balebat hayam jago kongkorongok satakerna. Sakali dua kali titinggi teu datang wae, terus jago teh kongkorongok sababaraha kali deui, tapi tetep titinggi teu dating keneh bae. Nepi ka brayna berang titinggi teu datang-datang.
“Keun sugan cenah peuting engke” pok hayam teh. Tapi weleh ditunggu nepi kasubuh titinggi teu dating keneh wae. Pohara ambekna hayam jago nepi ka nyancam lamun titinggi dating arek di pacok nepikeun ka paehna.
Ti harita hayam jago teh tiap-tiap subuh kongkorongok sarta mun papanggih jeung titinggi sok langsung dipacok nepi ka paehna, males pati dumeh kungsi ngabobodo.
-------------------------------****-------------------------------
CAI LAUT ASIN
Kacatur jaman baheula aya dua jalma adi lancek. Nu cikal ngarana Jana, ari nu bungsu Jani.
Ki Jana ka asup jelema benghar, lega sawah lega kebon. Tapi koret, tara barang bere jeung tutulung. Tapi Ki Jani mah bari jeung miskin oge ari boga rejeki teh sok mere kanu butuh.
Hiji poe Ki Jani nginjem beas ka Ki Jana tapi manan dibere malah dicarekan. Untung pamajikan Ki Jana karunyaeun. Susulumputan ti salakina mere beas ka Ki Jani sacangkir jeung lauk asin. Bari nalangsa Ki Jani balik ditengah jalan aprok jeung aki-aki awakna begang lempangna rumanggieung, atuh karunyaeun diajakan ka imahna. Nepi imah beas dibubur saenggeus asak didalahar bareng. Isuk-isuk keneh aki-aki teh geus pamitan. Memeh indit aki-aki teh mere jimat ka Ki Jani mangrupa lilisungan jeung haluna tina perak. “Naon wae anu dipikahyang ku ujang, sebutkeun wae bari nyebut Tutu! Tutu! Tutu!’tilu kali,” ceuk aki-aki teh, engke tangtu haluna nutu sorangan, sarta anu dipikahayang kaluar tina jero lisung. Ngereunkeunana lisung kudu dibere taneuh saetik.
Gancangna carita Ki Jani geus benghar, tapi tetep resep ngabantu jeung tutulung kanu susah. Barang Ki Jana ngadenge adina beunghar manehna sirik , bari boga niat jahat hayang miboga jimat eta. Hiji peuting Ki Jana datang Ka Jani, ku Ki Jani dicaritekeun kabeh ka Ki Jana carana make lisung. Terus dibawa minggat ku lanceukna ka alas pentas. Mangsa dina kapal geus eweuh uyah Ki Jana menta kalisung uyah kaluar uyah teh teu ereun-ereun, Ki Jana poho teu mawa taneuh. Nepi ka kapalna kelebuh teleum. Ti harita cai laut jadi asin.
-------------------------------****-------------------------------
SELAT SUNDA JEUNG GUNUNG KRAKATAU
Kacatur jaman baheula di Pulo Jawa Beulah kulon, aya hiji karajaan anu rajana Prabu Rakata. Sang Prabu gaduh dua putra. Anu cikal Raden Sundana anu bungsu Raden Topobrana. Haritamah Pulo Jawa sareung Sumatra teh ngahiji.
Kumargi Prabu Rakata parantos sepuh pisan, mangka karajaan teh di titipkeun ka putra-putrana, tur di bagi dua belah wetan ku Raden Sundana, belah kulon Raden Topobrana. Terus Sang Prabu teh indit ngabagawan anu tempatna dibates dua nagara nu dibagi dua tea, anjeunna teu nyandak nanaon tibang guci pusaka nu dicandak. Hiji mangsa dina taun ka genep Sang Prabu teh ngadangu yen putrana parasea Raden Sundana ngarugrug karajaan raina Raden Topobrana. Sang Prabu teh ceg ka guci anu tos dieusi cai laut tea, terus indit ka medan laga kasampak dua putrana keur perang campuh atuh bendu pisan si anjeunanana.
Ningali ramana sumping reg weh perang liren, dua putrana langsung nyampeurkeun cedok weh nyareumbah ka Prabu Rakata kitu dei para parajuritna. Atuh dua putrana beak bersih diseukseukan pampangnaman Raden Sundana nu wani ngarug-gug nagara raina. Dua putrana anu tarungkul teh nyarek, atuh Sang Prabuteh langsung gadeg, ceg kana guci pusaka tea. Terus cai laut anu dina guci dikucurkeun disapanjang wates dua nagara, teras guci anu tos teh kosong teh disimpen ditapal bates dua karajaan tea, anjeunanana indit deui ka tempat pang tapaanana. Teu lami eta bates anu tilas disiram ku cai laut teh ngajanggelek jadi selat. Nu kiwari disebut Selat Sunda. Nu mawi dinamian Selat Sunda lantaran Raden Sundana sarakah hoyong wilayah anu raina. Dugi ramana ngadamel wates nganggo guci pusaka anu caina dikucurkeun terus jadi selat. Tur guci anu disimpen dina wates teh ngajanggelek jadi gunung, nu katelah Gunung Rakata atanapi Gunung Krakatau. Tah kitu sasakala Selat Sunda sareng Gunung Krakatau teh.
-------------------------------****-------------------------------
GAGAK JADI HIDEUNG
Kacariotakeun baheula dina hiji tempat aya oray naga keur nawu balong. Sungutna ngegel kana tangkal huni, buntutna dibrlitkeun kana pancuh tambakan beulah dieu. Awakna malang dina balong tea, tuluy di ayun keun goplak, goplak, goplak dipake nawu baloing tea.
Teu kungsi lila balong teh saat laukna sing kocopok loba. Jol datang gagak kadinya haritamah gagak teh buluna bodas ngeplak. Ujug-ujug corokcok weh laukna dipacokan nepi beak lauk nu baradagnamah.
Ku oray sanca katempoen gagak maling lauk, geuwat digenggereuhkeun, tapi gagak ngalah beuki ngahajakeun. Atuh oray ambek sebrut bae diudag gagakteh. Gagak teh hiber kuorang diobrot, gagak teh bingung da diberik wae sieunen katewak. Kabeneran aya nu keur neleum, gebrus bae gagak teh asup ka jero pijanaan. Atuh ari muncul deui teh geus lestreng .
Barang jol oray sanca teh panglingeun, da jadi hideung lestereng. Pok weh oray sanca nanya, “mahlik hideung maneh nempo sakadang gagak teu bieu liwat kadieu?”
Gagak teh sorana digedekeun, ngomongna oge basa Betawi, da sieunen katara, “Engga, gaaaa!”
Tah kitu sasakalana manuk gagak buluna hideung jeung sorana gaaa, gaaaak!
-------------------------------****-------------------------------
BADAK JEUNG SAGALA SATO
Hiji mangsa sagala sato dina hiji leuweung daratang nepungan peucang,
Cek Peucang :“ He batur-batur naon pikarepeun sampean daratang kabeh ka kaula?“
Jawab sapi kolot :“ Kieu ujang, kaula teh sabatur-batur nu matak daratang ka dieu rek menta tulung pangmaehankeun badak, karana kekebonan kaula kabeh ruksak diranjah ku badak. Geus
sababaraha kali dicaritakeun tapi teu daek ngagugu bae. Ayeuna kabeh kaula nyanggakeun, sing karunya bae ka kula jeung ka batur-batur“.
Jawab peucang : „Keun bae, eta mah kumaha kaula bae“.
Pareng peucang papanggih jeung badak.
Cek peucang : „Kiyai, naha kiayi geus ngadangu carios yen maung Raja leuweung ieu rek liren tina ngasta karajaan. Kaula hayang pisan dirajaan ku kiayi. Pantes pisan mun jadi raja, aya gagah, sakti, tambah-tambah kaumbang ku dedeganana, geus teu ningnang jadi raja teh.
Jawab badak : „Atuh puguh hayang mah. Ngan kumaha piakalaneunana“
Omong peucang : „Hih gampil, engke wengi urang sarare bae di patapan kuring di gawir Si
Lungkawing, sugan pinareng aya ilapat nurbuat ragrag ka kiayi“.
Geus peuting dug ngaredeng di sisi gawir, ari badak beh tengah. Barang geus peuting pisan peucang pindah lalaunan. Tuluy ngomong lalaunan :“Kiayi, iser ditu, kuring sieun ragrag, ieu tember pisan!“.
Badak teh teu rarat reret deui, tuluy ngeser. Ana gurubag teh badak tiguling ka lebak nu jungkrang pisan, nepi ka hanteuna.
-------------------------------****-------------------------------
MAUNG, EMBE JEUNG AJAG
Ajag ngomong ka embe : „ Bagea sakadang embe, tas ti mana, naon bae nu diseja datang ka kaula teh?“
Jawab embe:“Puguh kaula teh keur meunang kasusah banget pisan. Nu kagungan leuweung geus meunang dua peuting ngulincer bae di pakarangan rek ngarah kaula“.
Jawab ajag : „ Hih tai ceuli teuing sakitu mah. Tah tektek seupah bae sing ngabulaeh. Aing tuturkeun ayeuna ka tempat maung“.
Pek embe dipapatahan piomongeunana.
Barang ajag keur adu hareupan guntreng cacarita jeung maung, embe datang bari cupak capek, sungutna beureum kawas tas nguyup getih bae.
Cek ajag : „ Aeh sakadang embe, tas ti mana, kadieu eureun heula“.
Jawab embe : „Lah puguh tas mumuluk, bieu di lebak manggih maung keur nundutan, gede teh. Diteunggar ku kaula, ngan sakali pisan, sek bae paek. Tuluy bae dikecrokan polona, alah aya pulen. Lamun dewek nyaho yen silaing aya di dieu, meureun dipangjingjingkeun atina. Ayeuna silaing boga eta hiji nya?. Polona bagian dewek, keur nyeubeuhkeun. Dagingna katut tulang-tulangna mah top bae jang silaing“
Barang maung ngadenge omongan embe kitu, ngejat bari ngagaur, sieuneun ku embe, asup ka jero leuweung.
Ti harita maung tara ngintip-ngintip deui ka eta embe.
-------------------------------****-------------------------------
BANGSAT JEUNG GAMPARAN.
Aya bangsat maling munding ti urang lembur. Ku manehna dibawa baris dijual ka sejen tempat. Nu boga nyusul. Ti kajauhan keneh geus katembong, bangsat teh keur nungtun munding. Nu boga bingungeun kumaha piakaleunana sangkan eta munding kapimilik deui. Ari rek dipaksa direbut teu wani, turug-turug teu aya batur sahiji.
Tuluy leumpang gancang motong jalan jajahan, megat pijajalaneun bangsat tea. Sok manehna neundeun gamparan sabeulah di pijajalaneun bangsat tea. Tidinya manehna nyumput. Barang bangsat ngaliwat ka dinya, eta gamparan teh dicokot ku bangsat teh tapi dilesotkeun deui. Tidinya nu boga munding, lumpat maju ka hareup, sok neundeun gamparan sabeulah deui di tengah jalan. Manehna nyumput deui di nu bala.
Barang bangsat nepi ka dinya, tuluy ngarandang nyokot gamparan bari semu mikir. Mundingna dicangcangkeun kana tangkal kai. Bangsat balik deui ka tukang rek nyokot gamparan nu tadi dilesotkeun tea.
Sabot bangsat keur nyokot gamparan, nu boga munding teh gancang nyokot mundingna dibawa balik, salamet nepi ka imahna.
-------------------------------****-------------------------------
ANAK TUKANG BOHONG.
Si Salham anak tukang bohong. Geus kaceluk kamana mendi yen Bapa Salham jelema gede wadul, gede omong, sumawonna tatangga-tatanggana mah geus teu aya nu percaya saurang-urang acan kana omong Bapa Salham teh. Lamun aya jelema ngawadul cek baturna teh “Silaing mah kawas Bapa Salham bae”.
Barudakna ge salembur eta mah geus nyarahoeun kabeh, nepi ka nelah Si Salham anak tukang wadul. Sakali mangsa mah Si Salham kacida ngenes atina, dumeh rek milu ulin ku baturna teu dibawa, pokna:“Montong ulin jeung Si Salham bisi katepaan wadul, da anak tukang bohong, meureun manehna ge gede bohong”. Tina ngenesna, tuluy balik ka imahna bari jamedud. Manehna teh ngomong bae di jero atina ku hayang ngabuktikeun omong batur-baturna, naha enya bapana teh ahli wadul atawa pitenah bae.
Kabeneran barang datang ka imahna, cek bapana :” Salham isukan mah maneh ulah ulin, urang ngala suluh ka leuweung”. Walon Si Salham heug, Di jero atina manehna ngomong:” Nya ayeuna bisa nyelok ka bapa teh”.
Kacaritakeun isukna isuk-isuk bral arindit ka leuweung, mekel timbel, deungeunna oncom jeung sambel, da lalabna mah di leuweung ge loba. Ari Si Salham mawa wajit deui hiji diselapkeun dina calana. Barang nepi ka leuweung, cek Si Salham:”Euleuh, bapa....itu badak”.
Omong bapana:”Euleuh heueuh, deuleu itu anakna aya dalapan”. Cek SiSalham:”Mana bapa?”. Cek bapana deui:” Tuh geuning ka lebak”. Padahal euweuh badak, euweuh naon-naon.
Si Salham ngomong di jero atina:” Beu, enya, manahoreng bapa teh tukang wadul. Tidinya ger maranehna ngala suluh. Kira wanci pecat sawed Bapa Salham jeung anakna areureun di handapeun tangkal kai rek murak bekelna, ari lalabna mah geus ngunduh, bongborosan jeung pupucukan, keur bawaeun balik ongkoh sawareh..
Kacaritakeun deukeut ka dinya aya susukan gede. Sanggeus entep barang daharna, kesang geus pepes jeung geus reureuh capena, Si Salham ngomong, pokna:” Bapa, kula hayang mandi heula, cing anteur”. Tuluy Si Salham jeung bapana ka cai. Barang datang ka cai Si Salham mandi, tapi calanana dipake bae, lep teuleum. Barang bijil deui tuluy hanjat, pok ngomong ka bapana :”Euleuh bapa, mana horeng di jero cau teh aya lembur, di dinya aya nu keur kariaan, kaula ge dibawa ngariung, tah ieu berekatna ngan mawa wajit we hiji”. Walon bapana:”Aeh aeh na enya?. Cing bapa rek kaditu”. Tuluy Bapa Salham turun ka cai, lep teuleum. Ari susukan teh teu kira-kira loba batuna, kawantu susukan di pagunungan. Bapa Salham tidadalagor kana batu, tarangna bancunur. Ari teuleumna mah teu wudu kebel. Tidinya jol deui bijil, tuluy hanjat.
Cek Si Salham:”Kunaon bapa tarang baloboran getih?”. Walon bapana:”Har kapan bapa teh di nu
kariaan ditanggap menca, diadukeun jeung urang ditu, teu wudu rada ripuh diteunggeulan tarang, tapi ari nu eleh mah itu, rubuh ku bapa, teu bisa hudang deui”. Omong Salham:”Na dimana bapa aya nu kariaan?”
“Kapan di ditu di jero cai”
Cek Si Salham:“ Atuh sameureun bapa, kula ku batur-batur sok disarebut anak tukang wadul nepi ka btur teh teu daraekeun dipiluan ulin, kula teh kacida nya ngenes ati. Manhoreng bapa teh lain ka deungeun-deungeun bae ngawadul teh, ka anak ge kitu we. Ari kitu mah bapa teh lain nyontoan bageur ka anak teh. Cing atuh bapa ulah kitu“.
Bapa Salham reup geuneuk ray pias, awahing ku era ku anakna, sarta niat di jero atina rek kapok moal wadul-wadul deui.
-------------------------------****-------------------------------
TILU RUPA PAMÉNTA.
Jaman baheula aya hiji jalma teuing ku malarat, dahar soré henteu isuk. Ari pakasabannana buburuh ngangon domba. Sanajan manéhna kacida getolna, henteu mahi baé, sumawonna cukup keur sapopoé, sabab panghasilanana leutik. Ari buruhannana dina sabulan téh ukur lima geugeus paré jaba dahar. Demi dununganana jalma beunghar, tapi teuing ku korét jeung licik, ka pangangon téh ngan minteran baé. Upama tukang ngangon domba rék indit ngangon, dibekelan téh ngan ukur sangu jeung uyah sambel, langka pisan dibéré deungeun sangu nu séjén. Lamun keur usum panén, dibéré paré buruhan téh sok dipangmilihkeun paré nu gambrang pisan. Atuh mun dijual téh teu sabaraha hargana, teu bisa keur meuli baju nu pangmurahna. Papakéana geus ruwang rawing pisan, cara jalma nu owah baé. Sakali mangsa tukang ngangon téh gering nepi ka teu bisa ngangon, ku dununganana teu diurus. Barang geus cageur sarta keur mamayu, ngan can kaduga ngangon. Ka dununganana ménta barang dahar teu dibéré da can aya hasil gawéna, nepi ka manéhna jajaluk. Liwat saking prihatin sarta ngenes di jero haténa. Beurang peuting manéhna neneda hayang bisa cara deungeun-deungeun, teu kurang ku dahareun, teu kurang ku pakeeun. Ku tina nyeri haténa, antukna miceun manéh ka leuweung, teu dahar teu nginum. Barang geus meunang sababaraha poé saré di leuweung hanpaeun tangkal kai. Ari hudang bet manggih batu gigireunana tilu siki, sagedé-gedé muncang, baruleud laleucir, kawas batu cao. Teu kira-kira manéhna kagéteunana. Ngomong di jero haténa :“ Na saha nu neundeun ieu batu téh, da tadi mah euweuh“. Sabot kitu kadéngé aya sora tan katingalan, pokna : „ Hé jalma miskin, kusabab manéh sakitu prihatinna, ayeuna paménta manéh dikabulkeun. Manéh meunang ménta tilu rupa, naon baé karep manéh, Unggal rupa paménta éta batu anu tilu kudu dialungkuen hiji-hiji“.
Tukang ngangon kacida atohna, batu dicokot, di kana pesakkeun, bari nyembah acong-acongan, pokna : „Nuhun Gusti, nuhun..!!“
Ti dinya tuluy indit rék balik ka lemburna. Sajajalan émut ngaggelenyu seuri sorangan, awahing ku atoh, bari mikir-mikir rék ménta naon.
Di jero haténa : “ Hiji aing rék ménta beunghar, dua rék menta jadi raja, sanajan beunghar gé ari teu boga kakawasaan mah kurang sampurna, katilu rék menta boga loba anak, sangkan aya nu nuluykeun jadi raja, sarta aya nu ngurus banda pakaya” Barang datang ka imahna, manéhna rék nyoba ménta beunghar, tapi cék pikirna leuwih hadé menta duit baé sing loba, sabab ari ménta munding atawa kuda mah amba, jeung deui ari geus boga duit mah hayang naon-naon gé tangtu bisa. Tuluy ngodok batu rék dialungkeun bari ménta téa. Tapi ngomongna kacalétot, maksudna rék menta loba duit ari pok bet ménta loba ceuli. Barang keleweng téh batu dialungkeun, ngan reng wé awakna pinuh ku ceuli, kawas tunggul pinuh ku supa lémbér. Atuh manéhna gogoléran ceurik, awahing ku gila ningali awak sorangan, jeung handeueul paménta geus mubadir hiji. Sanggeus rada leler, ngomong di jero haténa :” Ah keun baé teu kudu menta jadi raja, teu kudu loba anak, dapon beunghar baé, ieu batu nu hiji rék dialungkeun deui, menta supaya ceuli leungit kabéh”. Keleweng batu dialungkeun. Les baé ceuli nu rimbil téh ngiles, leungit kabeh. Manehna bungah liwat saking, sarta niat rék ati-ati dina ménta nu katilu supaya ulah kacalétot deui. Dumadak inget kana ceuli nu dua, nu asalna aya, bet euweuh, kabawa leungit ku ceuli ciciptaan. Atuh ngan hing deui we ceurik, leuwih tarik batan tadi, sabab paménta ngan kari hiji deui.
Ngomong di jero haténa : “Kumaha petana, ayeuna lamun aing ménta beunghar tangtu jadi jelema tanpa daksa, teu boga ceuli. Lamun tetep ménta ceuli nu asli balik deui, meureun tetep jadi jalma malarat”.
Tidinya jorojoy baé aya pikiran nu sampurna, cék atina :” Wah leuwih hadé aing ménta didatangkeun deui baé dua ceuli nu asli, sabab saur sepuh gé nu utama mah badan walagri sarta cageur, éta téh leuwih utama batan kabeungharan. Saenyana jalma nu disebut beunghar téh nyaéta jelema nu narima kana kulak canggeum awakna. Saperti diri kuring da geus milikna kudu malarat, ari usaha mah da geus dilakonan. Hanas éta teu boga dahareun jeung pakéeun nya rék ihtiar wé, da anggahota lengkep, tanaga rosa. Anggur rék néangan deui baé dunungan nu bageur tur haat ka diri kuring.
Tidinya batu nu tinggal sasiki téh dialungkeun, ménta ceulina nu asli balik deui sabihari. Harita kénéh awakna walagri deui.


text:
Marawis
Kasenian hajir marawis ieu umurna kurang leuwih 400 taunanu mimitina asalna ti wewengkon Kuwait, munggaran marawis ngan ngagunakeun 2 jenis pakakas nyaéta hajer sarta marawis jeung ukuran anu henteu kawas ayeuna urang tempo, tapi sarupaning hiji rebana kalayan ukuranana badag anu kadua sisina dilapisan ku kulit Sato.[1] Sarta pakakas ieu ditabeuh ku sawatara urang anu di barengan ku ibingan.[1] Tapi kasenian ieu henteu populér di nagara Kuwait ku kituna saeutik pisan jelema anu nyurtian yén kasenian ieu dimimitian ti nagara Kuwait.[1] Sabot Kasenian ieu mimitian dipikawanoh di nagara yaman mangka kasenian ieu ogé Diadopsi ku nagara Yaman, ku kituna Kasenian ieu jadi populér, hal ieu disababkeun pakakas musik anu aya diropéa sakitu rupa sangkan jadi leuwih metot.[1] Mangka dirobah saeutik saeutik anu dimimitian ukuranana badag jadi ukuran anu leuwih leutik nyaéta ukuran hajir anu cukup badag (kawas kendang) sarta Marawis anu ukuranana leuwih leutik ti hajer.[1] Sajaba di Dayeuh Madura kasenian ieu ogé dibawa ka wewengkon Bondowoso sarta kasenian ieu jadi popluer di dayeuh bondowoso alatan antusias masarakat di bondowoso anu hayang diajar sarta ngaleukeunan kasenian ieu.[1] Pakakas musik ieu téh mangrupa ti pakakas musik Gambus.[1] Kasenian marawis miboga kaéndahan sorangan nyaéta dina cara mintonna anu ngalibatkeun sababaraha urang biasana antara 16 nepo ka 18 jelma, anu kabagi jadi tukang ibing jeung anu nabeuhna.[2]
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d e f g (id)sejarah kesenian marawis (diaksés tanggal 21 November 2011)
- ↑ (id)Kesenian marawis (diaksés tanggal 21 November 2011)


text:
BIANTARA NYÉRÉNKEUN PANGANTÉN
Assalamu’alaikum wr. wb.
Inna hamdalillah Nahmaduhu wa nastai’nuhu wa nastagfiruhu wa na udzubillahi min syururi anfusina wa min sasyyiati a’malina. Mayyadzillahu fala mudzilallah wama yuddiluhu fala hadiyalah. Asyhaduanla ilaha illalah wahdahu la syarikalah, wa asyhadu anna muhammadan ‘abduhu wa rosuluhu, la nabiya ba’dah.
Minangka bubuka pisanggem, sim kuring nyanggakeun sadaya puji ka Alloh Nu Murbeng Alam, anu midamel sareng ngurus bumi-langit katut sapangeusina. Ku ayana widi ti Anjeunna, urang sadaya tiasa kumpul riung di dieu, enggoning nepangkeun sareng manjangkeun tali silaturahmi, antawis kulawargi ti Désa Simpang Kacamatan Takokak sareng kulawargi ti Désa Parakanmanggu Kacamatan Parigi. Mugi-mugi waé ieu pajemuhan téh aya dina rido sareng ginulur rahmat Gusti Nu Maha Widi. Atuh kalih ti éta, urang ngariung téh seja nyakséni kalayan ngadorong ku du’a kana naon rupi anu dipimaksad ku sohibul makosid sakulawargi.
Solawat sinareng salam mugi-mugi dikocorkeun ka jungjunan urang sadaya, habibana wa nabiyana, Kangjeng Nabi Muhammad SAW, kalayan mugi-mugi dikocorkeun ogé ka kulawargina, ka para sohabatna, ka tabi’in tabi’atna kalebet urang sadaya kaom muslimin anu tumut kana ajaranana. Pamugi urang sadaya kalebet umat anu kénging syafaat di yaumil ahir. Amin.
Bapa kalih ibu, hadirin hormateun sim kuring!
Langkung ti payun ngahaturkeun réwu nuhun ka panata acara anu parantos maparin kasempetan ka sim kuring kanggo cumarios dina ieu pasamoan.
Hatur séwu nuhun utamina kasanggakeun ka pangersa Bapa Hasan sakulawargi anu parantos ngangken kalayan nampi ka sim kuring sinareng rombongan, ku panampian anu kalintang nyugemakeunana. Abot nyuhun abot nanggung abot narimakeunana. Teu aya anu tiasa dipisanggem iwal ti seja menekung ka Nu Maha Agung, ngamugi-mugi ka Gusti Nu Maha Suci, pamugi rupining kasaéan Bapa Hasan sakulawargi sing janten amal soléh anu dipirido ku Alloh SWT. Amin.
Bapa Hasan miwah Ibu Hasan sakalih, kitu deui wargi-wargi anu sami ngaluuhan ieu pajemuhan, sim kuring misanggem di dieu téh minangka wawakil pun lanceuk, nyaeta Bapa sareng Ibu Rojiun, ti desa Pager Maneuh kec Manjang Jaya. Sim kuring dipasihan pancen kedah masrahkeun putrana pun lanceuk, wastana Rahmat, anu insya Alloh moal lami deui bade didahupkeun ka putra Bapa sareng Ibu Hasan, nami Neng Nengsih. Kantenan, ieu pancen téh kanggo sim kuring mah teu kinten abotna. Rumaos pisan, sim kuring tuna ku pangabisa. Sok rajeun soteh aya anu ngahiras, ukur purah janten tukang naktak, kurad-kored sareng pucal-pacul. Dupi ayeuna, bet kedah janten wawakil kanggo masrahkeun pipanganteneun. Asa rempan sim kuring téh. Rempan ku dua ku tilu. Boh bilih ieu pancen teu kaawakan ku sim kuring. Boh bilih aya basa anu kirang merenah larapna. Namung, ku margi tos dipasihan kapercantenan anu sakitu ageungna ti kulawargi pun lanceuk, asa awon kasebatna upami eta kapercantenan ku sim kuring dimomorekeun. Nya bade lahlahan wae ieu mah. Bade nyobi-nyobi, etang-etang lauk buruk milu mijah. Jalaran kitu, langkung ti payun neda sih hapunten, bilih aya catur nu teu kaukur, bilih aya basa nu teu kareka.
Bapa miwah Ibu Hasan sakalih, pun lanceuk sawargi-wargi darongkap ka dieu téh seja aya nu dipimaksad. Rupina ku Bapa sareng Ibu Hasan oge parantos kagalih. Namung teu aya lepatna saupami ku sim kuring didadarkeun deui kalawan langkung tandes. Janten kieu gek-gekana mah, wirehna kapungkur sabadana pun alo, Cep Rahmat, patepang nu munggaran sareng Neng Nengsih, rupina ngaraos kapetik ati kapentang asmara cinta. Bubuhan Neng Nengsih apan sakieu sieupna. Saur juru pantun mah geulisna bawa ngajadi endahna bawa ti kudrat. Dedeg sampe rupa hade. Gadona endog sapotong, beungeutna ngadaun seureuh, irungna kuwung-kuwung, tarangna teja mentrangan. Diteuteup ti hareup sieup disawang ti tukang lenjang. Pantes saupami Cep Rahmat teras kagembang kapengpeongan. Atuh kaleresan diwuwuh ku batu turun keusik naek, itu purun ieu daek, dugi ka pasini jangji hoyong cacap jatukrami.
Dina danget ieu, Cep Rahmat téh rupina seja maheutkeun jangji pasinina, gaduh maksud hoyong mungkas alam lalagasan, ngancik di alam rimbitan, teteg jejem rek muru ka bale nyungcung, manawi aya rido ti Gusti Nu Maha Agung.
Dina ieu nkasempetan, kalayan kasakseni ku wargi-wargi, oge diwuwuhan ku para sepuh, sim kuring seja nyanggakeun pun alo, Cep Rahmat, ka ramana Neng Nengsih, pangersana Bapa Hasan kanggo ditikahkeun dina danget ieu.
Atuh ka Bapa Hasan sarimbit, hususna ka Neng Nengsih, ti danget ieu Bapa sareng Ibu salaku sepuhna nyanggakeun Cep Rahmat, ti luhur sausap rambut ti handap sahibas dampal, ti tengah tina pangkonan. Nyanggakeun rambutna salambar, getihna satetes, ambekanana sadami. Nyanggakeun ti luhur saujung ketu, ti handap saujung sapatu, di tengahna anu kitu, anu sawaktos-waktos sok jiga surutu.
Kalihna ti eta, Cep Rahmat dongkapna ka dieu téh estuning henteu jangjang henteu jingjing. Mung ieu we saurna nu dibantun téh mung sarupi, nyaeta nu ngaringkuk kawas kuuk, nu bosongot kawas marmot, nu ngarengkol osok ngompol.
Numawi Cep Rahmat teras ngareka sisindiran:
Pa Camat nyorang tanjakan
Jalanna maju ka kidul
Wios Cep Rahmat teu cacandakan
Asal etana bedegul
Saur Cep Rahmat, eta nu bedegul lir doran pacul téh tos ngukuntit ti aalit, dicacandak ti bubudak, nanging estu teu acan pisan digolangkeun. Bubuhan dipake pamikul bengkung, dianggo pangeret bingkeng, dianggo tihul teu hurung. Numawi teras dibantun we ka dieu. Manawi di dieumah tiasa dimangpaatkeun ku Neng Nengsih, dianggo geusan nyiptakeun kabagjaan lahir batin. Jadi pamatri asih laki rabi dina ngambah sagara rumah tangga.
Bapa kalih ibu, hadirin palawargi hormateun sim kuring!
Sateuacan nampi kana ieu pamaksadan, pamugi kauninga utamina ku Neng Nengsih, wirehing Cep Rahmat téh mung jangkung luhur salirana wungkul. Ditilik tina harti sareng hartana mah estuning sepi harti tuna harta, suwung ku kaweruh. Atuh ditilik tina rigigna sanes rigig santri, direret tina legegna sanes legeg Bapa Lebe, masih keneh meryogikeun pangatik sareng pangdidik ti para sepuhna, malah mandar tiasa ngawangun rumah tangga sakinah sakumaha anu dipiharep ku urang sadaya.
Bapa kalih Ibu, dongkapna sim kuring sareng rombongan ka ieu tempat téh katingalna mah ngaleut ngeungkeuy ngabandaleut ngembat-ngembat nyatang pinang. Nanging ngaleut téh henteu leubeut ku tanggeuyan, ngembat téh teu rebo ku cacandakan. Ngabringna henteu rimbil ku jingjingan. Estuning keupat eundang ngadaleungdang, indit sirib ngaligincing. Eta cenah aya nu kajingjing sakedik, kabantun bari ngalangkung, duka naon. Duka artos sapeser duka kaen sacewir. Eta mah haturan wae kanggo Neng Nengsih tamba isin ngaligincing.
Minangka pangjajap pangjurung laku ka Cep Rahmat sareng Neng Nengsih, hidep duaan téh mangrupi sekar munggaran anu mekar mangkakna pinuh ku harepan. Beber layar tarik jangkar, ngarencana mungkas mangsa lalagasan, sapuk rek muru ka bale nyungcung. Mugi-mugi pamaksadan hidep duaan sing tiasa tinekanan. Sing teteg henteu galideur dina nyorang paneka rumah tangga.
Sabada diwalimahan, mugi-mugi hidep duaan sing tiasa ngawangun rumah tangga nu ngarunggunuk kawas dukuh, ngarandakah kawas majah, ngarendekeh kawas sereh. Sing ayem tengtrem kutaraharja. Runtut raut sauyunan, sareundeuk saigel sabata sarimbangan sabobot sapihanean. Ka cai jadi saleuwi ka darat jadi salebak. Ka cai sing getol mandi, kadarat sing getol solat. Sing tiasa silih simbeuh ku kadeudeuh, silih kojayan ku kanyaah, titih rintih mupusti kaasih, tebih tina hiri dengki anggang tina pacengkadan. Sing jauh tina salingkuh, guyub akur sauyunan, ngawangun rumah tangga nu sakinah mawadah wa rohmah.
Bapa miwah ibu, hadirin palawargi hormateun sim kuring, rupina pisanggemeun sim kuring urang cekapan sakitu wae. Mugi agung cukup lumur, jembar hapuntenna anu diteda, bilih langkung saur bahe carek. Bilih aya budi anu kajingjing ti tepis wiring, basa anu kacandak ti padfesaan. Bilih aya nu kabadug kalbu kagedak manah, kabentur tuur kabentar taar, kababuk punduk kapangkek kelek, kaciwit imbit katajong tonggong sareng bobokong. Hapuntenna anu kasuhun.
Pamungkas pisanggem, hatur sewu nuhun kana samungkawis perhatosanana.
Wabillahi taufik wal hidayah. Wassalamu’alaikum wr.wb.
BIANTARA NARIMA CALON PANGANTÉN
Assalamu’alaikum wr. wb.
Alhamdulillahiladzi hadzanalihadza wama kunna linahtadiya laula anhadzallah.
Allohumma sholli ‘ala sayyidina muhammadin ‘abdika wannabiyyika warosullikannabiyil ummiyi wa ‘ala alihi washobihi wassallam.
Puji sinareng sukur urang sanggakeun ka Gusti Nu Maha Suci. Kalayan rahmat sareng karunia ti Manten-Na, alhamdulillah dina dinten ieu urang sadaya tiasa riung kempel dina ieu pajemuhan, dina raraga silaturahmi. Kalihna ti éta, urang kempel téh insya Alloh seja tumut kana pidawuh Alloh kalih Rosulna, nyaéta ngalaksanakeun walimatulnikah. Urang sadaya seja nyakseni kalayan ngajurung ku du’a kana naon rupi anu dipimaksad ku sohibul makosid sakulawargi.
Solawat sinareng salam mugi-mugi dikocorkeun ka jungjunan urang sadaya, habibana wa nabiyana, Kangjeng Nabi Muhammad SAW, kalayan mugi-mugi dikocorkeun ogé ka kulawargina, ka para sohabatna, ka tabi’in tabi’atna kalebet urang sadaya kaom muslimin anu tumut kana ajaranana. Pamugi urang sadaya kalebet umat anu kénging syafaat di yaumil ahir. Amin.
Bapa kalih Ibu, hadirin hormateun sim kuring!
Kalayan asamana sohibul makosid Bapa Hasan sakulawargi, langkung tipayun ngahaturkeun réwu nuhun ka panata acara anu parantos maparinan kasempetan ka sim kuring kanggo ngadugikeun naon rupi anu dipimaksad ku sohibul makosid.
Hatur nuhun laksa keti kabingahan kasanggakeun ogé ka para wargi, langkung ti payun ngahaturkeun réwu nuhun ka para sepuh anu sami-sami rawuh, ka dulur anu di lembur, ka baraya-baraya anu araya. Teu hilap ka para tokoh ti palih tonggoh, anu mikadeudeuh ka palih galeuh, ka handai tolan anu ti péngkolan, ka nu ngaranggo tudung ti Bandung, ka para rumaja sareng wanoja anu caket méja, sareng kum ka sadayana warga sinareng wargi anu teu disebat hiji-hiji, anu sami-sami gingsir linggih, nawiskeun kaasih diri, dongkap lengkah nembrakeun katresna manah, pada rawuh mihatur lunturna kalbu, ngahaturkeun nuhun kana kasumpingan sadayana.
Bapa kalih Ibu, hadirin palawargi horamateun sim kuring.
Dina ieu kasempetan sim kuring ngahturkeun wilujeng sumping kalayan ngahaturkeun réwu nuhun laksa keti kabingahan ka Bapa kalih Ibu, ogé palawargi sadayana ti rombongan calon pangantén pameget, anu parantos rawuh ka ieu lembur, parantos sumping ka ieu bumi. Kantenan bae rawuhna para sepuh, sumpingna para wargi téh parantos dianti-anti ti tadina, dianjang-anjang ti anggalna. Hapunten anu kasuhun wiréh dina panampianana éstuning dilalaworakeun. Bapa-bapa lenggahna di patempatan anu kirang sampurna. Wargi-wargi linggihna di pangcalikan anu kirang utami. Ieu panampian téh boa-boa lebet kana paripaos werit ku budi sareng parangi, tebih ti basa utami, heureut pakeun kirang bahan, anggang ti basa utama. Atuh ku kituna luntur kalbu anu kasuhun, jembar manah anu diteda, wening galih anu dipamrih ti sadayana kana rupining katuna sareng kakirangna.
Bapa kalih ibu, sakumaha anu tadi kakuping ku urang sadaya, naon rupi anu parantos didugikeun ku pangersana sesepuh ti pihak calon pangantén pameget, saurna téh seja nyanggakeun Cép Rahmat, ti luhur sausap rambut ti handap sahibas dampal, ti tengan tina pangkonan. Nyanggakeun rambutna salambar, getihna satétés, ambekanana sadami. Nyanggakeun ti luhur saujung ketu, ti handap saujung sapatu, di tengahna anu kitu, anu sawaktos-waktos sok jiga surutu.
Sateuacanna sim kuring nampi kana éta pamaksadan, pamugi kauninga utamina ku Cép Rahmat kalih sepuhna, wiréhna pun anak téh, Néng Néngsih, upamina disebat atah mah éstuning masih kénéh atah. Atah ku pangawarah tebih ku pangatik, meryogikeun kénéh pangaping sareng pangjaring ti para sepuh, malah mandar tiasa ngawangun rumah tangga anu runtut raut répéh rapih.
Salajengna sakumaha anu parantos didugikeun ku sepuh ti pihak calon pangantén pameget nembé, anu nyaurkeun yén Cép Rahmat sumpingna ka dieu téh saurna henteu jangjang henteu jingjing. Mung nyandak nu sarupi, nyaéta ngaringkuk kawas kuuk, nu bosongot kawas marmot, nu ngaréngkol osok ngompol, nu bedegul lir doran pacul. Teu sawios-wios, da di dieuna ogé teu disampakeun nao-naon, mung disampakkeun Néng Néngsih nu kagungan tilas raheut nu kapungkur. Nanging raheut sanés saraheut-raheutna, legok sanés salegok-legokna. Éstuning raheut asli ti ajali, legok candak ti kudratna, paranti neundeun kadeudeuh paranti nunda pelakeun.
Atuh kalih ti éta, sagédéngeun Cép Rahmat, anu jajapna alhamdulillah sakitu seueurna. Ngaleut ngeungkeuy ngabandaleut ngembat-ngembat nyatang pinang. Ngaleut leubeut ku tanggeuyan, ngembat rébo ku cacandakan. Ngabring rimbil ku jingjingan. Sim kuring kalayan asmana pangersa Bapa Hasan sakulawargi, ngahaturkeun réwu nuhun laksa keti kabingahan. Hatur nuhun kana karupining cacandakanana.
Bapa kalih Ibu, hadirin palawargi hormateun sim kuring!
Kalayan asmana pangersa Bapa Hasan sakulawargi, diwuwuh ku rapa sepuh ogé disakséni ku palawargi, kalayan ngucap bismillahirrohmanirrohim sim kuring nampi kana naon rupi anu janten pamaksadan sesepuh ti pihak calon pangantén pameget. Mugi-mugi ieu murangkalih téh, Cép Rahmat sareng Néng Néngsih tiasa kauntun tipung katambang beas, laksana anu diseja, dikobul ka balé nyungcung. Insya Alloh sakedap deui ieu murangkalih téh urang rungrum ku pangdua dina acara anu poko, nyaéta akad nikah.
Rupina sakitu pisanggem ti sim kuring. Bobo sapanon carang sapakan. Langkung saurna bahé carékna, hapunten anu kasuhun.
Wabillahi taufik wal hidayah. Wassalamu’alaikum wr. wb.


text:
Eksplore BAHASA GAUL view SANTAI or back to Front
miel amsor wanayasa-purwakarta
ass! kang,kuring gaduh hp cross CB85. pami ngango kartu mmori sok teu tiasa hurung sreng pami pas dhurungkeun th sok kluar suara ciga prcikan api kitu. kinten2 naon na nu resak nya kang? htur nhun! pami tiasa,jawabna d sms oge ath kang! Hhe
Jawab : Miel...aya peraturan dari Menteri Kesehatan, 'bagi siapa2 yang bertanya ke Hape Bandung, maka jawabannya juga harus dibaca di Rubrik Om Bengkel', tah kukituna saya nggak boleh ngejawab via sms,...Lamun teu dilarang mah, tong boro via sms, ka rumah oge ku sayah didatangan, urang pa amprok, langsung dijawab, kajeun teu nanya oge ku sayah dijawab (hehehe gelo sugan mah...) Kiyeu ceu mimiel....Anu kasebutna hape mah lamun dipasang mmc hapena teu bisa hurung, lamun pake mmc hapena teu bisa startup, teu bisa On, teu daekeun masuk menu? kemungkinan besar Memory card-na rusak, tekor atawa corrupt, atawa mmc pinuh ku virus. Kemungkinan lain hapena oge pinuh ku virus. Tah lamaun geus kitu! usahakeun hurungkeun hape without memory (ari teu ngarti bahasa batur) hidupkan hape tanpa memory card kemudian lakukan reset pabrik, atawa kembali ke pengaturan awal. Ari suara siga percikan api, biasana suara perangkat ic anu dina hape sok kekereketan, atawa suara desis ngajuit tapi laun, etah mah teu kunanaon, biasa anu kitu mah dina elektronik sok aya wae, tong sieun.
Lamun pas dihurungkeun suarana siga angkot? tah... sok wae rek kaget mah.
10:23:00 AMMore About : BAHASA GAUL or SANTAI
Bang Jasmin


text:
Rinto Variasirias
Tilu POE NU geulis
...
Geus tilu poe nu geulis maledog imut ka Kuring, numbles linu kana jantung. Saperti ordinary TIAP selai Tujuh isuk isuk nu geulis Bakal ngaliwat handapeun jandela tempat Kuring nagog diluhur Imah kontrakan.
Nya Geus tilu poe Kuring megat nu geulis. Sayagi udud kopi pikeun maturan Kuring dina raraga Mapag imut gratisan nu ngapung tinu teh ngalangkung.
buuk Kuring Geus meunang ngaminyakan rapi dientep SISIR. Benci kadang-kadang sok tumanya. Naha urang mana eta awewe teh, Keur geulis teh bari Akur deuih? Ngan eta mah nu sidik si cantik teh pagawe anyar dipabrik nu aya di kuloneun tempat Kuring cicing. Aleukh, ITU gening Datang? Kuring asa Bungah pisan Barang nempo manehna ngarongheap.Tapi Kuring ngadadak jadi hareugeu'eun basa katempo manehna nyolendangkeun Aisan bari dibarengan ku lalaki nu mamangku budak. Saliwatan manehna ngarindat tuluy kelinci-kelinci, Kawas api-api teu katinggali. Beugh, teu singna geulis, beungeut kitu mah pasaran! Ceuk Kuring ngabeberah sorangan, bari nguyup cikopi nu Tinggal gegedohna.


text:
Warna Kecap
warna kecap dina basa sunda:
wanda kecap pancen
Kecap panambah nya éta kecap pancén anu umumna jadi panambah kana unsur puseur dina wangunan frasa taributif, jaba ti éta ogé aya nu jadi katerangan dinaklausa.
ü Panganteb, pikeun ngantebkeun babagian kalimah anu dipentingkeun
ü Panganteur, pkeun nganteurkeun kecap pagawéan, sakapeung ngnteurkeun kecap sipat.
ü Panahap, pikeun nuduhkeun tahapan kayaan atawa sipat hiji barang, umumna dibarengan kecap sipat.
ü Panangtu, pikeun nuduhkeun sesebutan, nangtukeun, milang, jeung ngawatesanan kecap barang
ü Aspék, pikeun nuduhkeun lumangsungna kajadian boh geus réngsé boh can réngsé
Modalitas, pkeun nuduhkeun sikep panyatur kana situasi nu karandapan
Kecap panyambung nya éta kecap pancén nu gunana pikeun nyambngkeun babagian kalimah
ü Satata, pikeun nyambungkeun babagian kalimah anu satata
ü Sumélér, pikeun nyambungkeun anu teu satata, antara indung kaimah jeung sélér kalimah
ü Papasangan, pkeun nyambungkeun babgian kalimah satata, biasana sok papsangan cicingna di awal jeung di tengah klausa
ü Anteuran, pikeun nyambungkeun babagian kalmah dina alinéa atawa paragraf.
Kecap pangantet nya eta kecap pancen nu gunana pikeun ngantetkeun caritaan kana katerangan, ilaharna cicing hareupeun kecap barang. Contona: di, dina, ka, ti, jiga, ku, iwal, nepi ka, keur, jaba, ka.
Kecap panyeluk nya eta kecap pancen pikeun ngebehkeun ngungkapkeun rasa panyatur. Contona: wah, ih, euleuh, nuhun, aduh, hag siah..
Pedaran warna kecap (power point) tiasa di download di handap
3 Komentar »
-
boleh coopy paste kan,, warna kecapnya buat tugas,,,
Komentar oleh marhamah | 4 April 2011 |
-
sok pa lah aya materi naon deuui?
Komentar oleh idham | 5 April 2011 |
Tinggalkan Balasan
-
Arsip
- April 2015 (1)
- Februari 2015 (2)
- September 2014 (1)
- Agustus 2014 (2)
- Desember 2013 (2)
- September 2013 (1)
- Juli 2013 (2)
- April 2013 (1)
- Maret 2013 (1)
- Desember 2012 (2)
- Oktober 2012 (2)
- September 2012 (2)
-
Kategori
-
RSSEntries RSS
Comments RSS


text:
Robot
Robot mangrupakeun hiji alat mékanik anu bisa ngalakukeun tugas-tugas fisik, ngagunakeun pangawasan jeung kontrol manusa, atawa ngagunakeun program anu geus didéfinisikeun (kacerdasan jieunan). Robot biasana digunakeun pikeun tugas beurat, tugas anu ngabahayakeun, pagawéan nu bulak-balik dipigawé jeung pagawéan-pagawéan anu kotor. Biasana robot industri digunakeun dina lén produksi. Kagunaan lianna kaasup pikeun ngaberesihan limbah nu ngandung racun, pangjalajahan ka jero cai jeung luar angkasa, pertambangan, téang jeung tulung (SAR) jeung pikeun néangan bahan tambang. Kiwari robot mulai asup ka pasaran konsumén dina widang hiburan, panyedot kebul jeung pamotong jukut.
Définisi[édit | édit sumber]
Kecap robot digunakeun pikeun mesin nu rentangna lega, nu performa umumna nyaéta bisa pindah sarta bisa dugunakeun pikeun ngalakukeun tugas fisik. Robot-robot bisa béda-béda wujudna, ti mimiti humanoid, nu niron wangun sarta cara gerakna manusa, atawa keur industri, nu panempona diatur ku fungsi nu dijieun keur manéhna. Robot bisa digolongkeun sacara garis badag kana robot mobil (contona tutumpakan nu otonom), robot manipulator (contona robot industrial) jeung robot nu bisa ngonfigurasi sorangan, nu bisa nyaluyukeun manéh jeung tugas nu dibikeun.
Perkembangan kiwari[édit | édit sumber]
Nalika nu nyipta robot mimiti nyoba nyonto manusa jeung sato, anjeunna ngarasa yén hal éta kacida héséna; ngabutuhkeun tanaga pangitungan anu leuwih loba tinimbang anu aya dina mangsa harita. Jadi, panekenan perkembangan dirobah kana widang risét séjénna. Robot sederhana nu maké roda digunakeun pikeun ngalakukeun ékspérimén dina tingkah laku, navigasi jeung perencanaan jalur. Teknik navigasi éta geus ngembang jadi sistim kontrol robot otonom anu kasayogikeun kalayan komérsial; conto sistim kontrol navigasi pangmutahirna anu aya dina mangsa kiwari kaasup dina sistim navigasi dumasar kana laser jeung VSLAM (Visual Simultaneous Localization and Mapping) ti Activmedia Robotics jeung Evolution Robotics.
Nalika para téhnisi siap pikeun nyoba robot nu bisa leumpang deui, aranjeunna mulai tina héksapoda jeung platform sato suku loba lianna. Robot-robot éta nyonto ka serangga jeung arthropoda dina bentuk jeung fungsina. Trén nuju jenis badan éta nawarkeun fléksibilitas anu gedé jeung kabuktian bisa adaptasi jeung sagala rupa lingkungan, tapi béaya tina panambahan karumitan mékanikal éta geus ngahalangan diadopsina ku para konsumén. Ku ayana suku leuwih ti opat, robot-robot ieu stabil kalayan statis anu nyababkeun maranéhannana bisa digawé leuwih gampang. Tujuan tina risét robot suku dua nyaéta nepikeun ka gerakan leumpang ngagunakeun gerakan pasip-dinamik anu nyonto kana gerakan manusa. Tapi, hal ieu mungkin nembé bisa kawujudkeun sababaraha taun ke hareup.
Masalah téhnis séjén nu ngahalangan dipakéna robot sacara luas nyaéta alatan kompléksitas penanganan obyék fisik dina lingkungan alam nu ngaco. Sénsor taktil jeung algoritma paningalian nu leuwih hadé mungkin bisa méréskeun masalah ieu. Robot Online UJI ti University Jaume I di Spanyol mangrupakeun conto nu hadé tina perkembangan bu aya dina widang ieu.
Ahir-ahir ieu, perkembangan hébat geus dijieun dina robot médis, ku gawéna dua pausahaan kusus, Computer Motion jeung Intuitive Surgical, nu narima pangesahan pangaturan di Amerika Utara, Eropa jeung Asia pikeun robot-robotna pikeun digunakeun dina prosédur pembedahan minimal. Otomasi laboratorium ogé mangrupakeun aréa nu berkembang. Di dieu, robot benchtop digunakeun pikeun mindahkeun sampel biologis atawa kimiawi antar parangkat saperti inkubator, mangrupa panyekel jeung pamaca cairan. Tempat lain dimana robot dipikaresep pikeun ngagantikeun pagawéan manusa nyaéta dina éksplorasi laut jero sarta éksplorasi antariksa. Keur tugas-tugas ieu, wangun awak arthropoda umumna dipikaresep. Mark W. Tilden baheulana spesialis Laboratorium Nasional Los Alamos myieun robot murah dkalayan dua suku nu bisa dibéngkokkeun tetapi can nyambung, sedengkeun séjénna nyieun suku kapiting nu bisa gerak tur nyambung.
Robot jangjangan ékspériméntal sarta conto lain nu ngéksploitasi biomimikri ogé dina tahap pengembangan dini. Nu disebut "nanomotor" jeung "kawat cerdas" diperkirakeun bisa nyederhanakeun daya gerak sacara drastis, sedengkeun stabilisasi dina penerbangan katempona bakal ditingkatkeun ngaliwatan giroskop nu kacida leutikna. Rojongan penting pagawéan ieu nyaéta keur risét militér téhnologi mata-mata.


text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
28 Januari 2010
Angling Asih
“Asih geus maot!”
“Asih tilar dunya!”
“Asih modar!”
“Asih jengker!”
“Asih kojor!”
Mani rupa-rupa. Gogorowokan jeung paharus-harus. Padahal ku sakecap ogé piraku teu matak kaharti. Malah najan ukur digerenteskeun jero haté, da bakal pada-pada surti ieuh. Pileuleuyan Asih, nu paturay jeung puseur dayeuh. Geus euweuh! Nu maneuh nyeuseup galeuh dayeuh binarung kebek kadeudeuh. Euleuh-euleuh éta kohkol kuat teu reureuh ditarabeuh. Nu karuleuheu ngaleut ngeungkeuy ngabandaleut, bari leungeun ngagisikan cileuh. Henteu diteureuy, tapi keukeuh geuleuh. Aya deuih nu reuneuh, rumanggieung bari nyekel iteuk pageuh. Nu weureu, nu keur kanceuh teu-teu bureuteu, paadu teuteup. Weuh… éstuning matak sareukseuk deuleu.
Kandaraan tingserebeng tingsalebrut cadu patanya, da kalah silih ségag ku klakson nu éstuning matak rawing ceuli. Di satengahing pabuisna patalimarga, masih kénéh pagaliwota nu baramaén, tukang ngamén, tukang peremén, jeung anu caman-cémén. Lebah parapatan Jalan Gardujati-Kebonjati, lalaki opatan keur ngagugulung pasaran. Teu jauh ti dinya, di terminal St. Hall, opat wanoja geulis keur aduregeng manggul pasaran. Tétéla, di mamana nyayagikeun pasaran. Tangtu baé ngahudang kapanasaran. Malah tadina rék ngahajakeun nanya ka éta wanoja, ngarah laluasa tur rada betah ngajak ngawangkong ka nu gareulis mah. Tapi éstuning matak ngajenghok, da geuning kalah maranéhna nu nyampeurkeun bangun rurusuhan.
“Sumangga, geura tumpak!” cék wanoja anu pangjangkungna.
“Tumpak naon?” puguh ngaranjugna mah. Barang jonghok, ujug-ujug nitah tumpak. Leuheung mun nitah tumpak mobil, motor, atawa komo tumpak manéhna mah.
“Heueuh tumpak pasaran! Ari hég tumpak naon deui atuh?” nu buukna galing nyorongot. Ih, ari rupa tanding widadari, tapi sorana tanding babi.
“His, teu kénging kitu, Geulis. Kieu-kieu gé abdi téh hirup kénéh. Sawios badé mapah baé, da kiat kénéh…” témbal téh kalayan satékah-polah nyabar-nyabar karep.
“Bedegong pisan mayit téh!” nu pangpendékna nyelengkeung. Aéh, aéh, naha bet ngaréken mayit? Sugan teu bisa dileuleuyan mangkeluk téh? Cacak lamun teu gareulis, geus tatadi mula ditalapungan hiji-hiji. Tapi kakara ogé rék nyarita, ana rob téh puluhan wanoja nu leuwih camperenik, nyalampeurkeun bari neuteup seukeut, jajauheun kana geugeut. Teuing ti lebah mana jolna. Nu puguh mah kabéhanana gé manggul rupaning barang nu matak muringkak bulu punduk.
“Sok, geura tumpak kana pasaran!”
“Hayu, mending kénéh numpak cikrak!”
“Mending numpak dongdang!”
“Bisi hayang kana ambulan, geus disiapkeun di Rumah Sakit Iyén!”
Diriung ku puluhan wanoja nu geulisna tanding sélébritis, kalah araringgis. Komo basa nu pangjangkungna ngusapan pipi ku… cokorna.
“Bangkawarah pisan siah, Geulis! Wani-wani nyurilam ka aing! Aing téh masih kénéh walagri!” amarah ngagulidag, méh baé teu katadah.
“Nu matak, sok geura tumpak!”
“Piraku aing kudu tumpak kana paranti mawa mayit!”
“Aéh, aéh, naha bet ngambek? Apan manéh téh mayit!” kituna téh bari srog ngaléngkah leuwih ngadeukeutan, éstuning bangun taya kasieun.
“Aing mah hirup kénéh!”
“Meunggeus lah, tong ngaborongkeun sagala. Kabéh gé geus nyarahoeun, manéh téh mayit!” pokna, kalayan dihaminan ku tingcikikik bari unggeuk kabéhanana. Taya hiji ogé anu gideug.
Basa maranéhna tingcikikik tur arunggeuk, bet ras inget ka sawatara diskotik kelas kakap. Enya, asa beuki natrat narémbongan. Maranéhna pisan ungkluk nu sok marangkal di wangunan agréng kalayan taya nu wani nyisikudi, komo ngabuburak. Ungkluk diskotik! Wah… tangtuna ogé kiwari maranéhna beuki mucekil. Boa-boa maranéhna nu ngadongsok sangkan pacabakan Asih dibuburak, ngarah bisa mulut bati leuwih medah-meduh. Tapi mémang lain lawaneun nu kararieu mah. Walikota ogé pasti mikir sarébu kali lamun kudu ngalawan nu kararieu, da puguh setoranana gé puluhan, boa ratusan tikel ti tempat Asih.
Sakolébat, aya pasang panon nu néwak juringkang Si Malik jeung Si Darno. Duanana alémprak semu nu atoh. Héab, amarah muncak kana embun-embunan.
“Déngékeun ku saréréa! Aing téh hirup kénéh! Naha perelu némbongkeun surat katerangan hirup?!”
“Euweuh gunanana. Sakali mayit, tetep wé mayit! Meunggeus, leuwih hadé ngaku wé!”
“Moal! Nepi ka iraha ogé tetep moal ngaku, da teu rumasa! Bisi hayang nyaho, nu maot mah Asih! Asih! Lain aing! Jung tanyakeun ka urang Saritem atawa ka PKL nu saumur-umur dibuburak!” kapaksa nyentak deui, bonganna mani kamalinaan pisan, teu bisa ngabédakeun nu hirup jeung nu paéh. Padahal asa euweuh nu anéh tina papakéan gé. Calana lévis belél anu keur ngetrén tur ka luhurna maké kaos biru anu tulisanana: Demi Persib Aku Réla Mati! Baju kaos paméré ti babaturan kuliah.
“Hayoh geura naék!” pokna nu galing téa.
“Cék aing gé, aing mah lain mayit! Nu maot mah Asih! Asih! Na teu kadéngé ku jejebir sia? Sok paké ceuli téh!” kabina-bina teuing atuda nuduh téh. Nu jojorowokan patémbalan kénéh hawar-hawar.
“Asih maooot! Asih paéééh! Asih modaaar!” tah, sidik éta mah sora Mang Sarkim, tukang dagang cangcut jeung kutang, nu dituding boga suku lima. Najan Mang Sarkim némbongkeun sukuna nu ukur dua, tapi angger baé disebutna lima. Jelema jaman ayeuna, sok kérok utang-itung.
“Sakali deui, nu maot mah Asih! Kadéngé pan ku maranéh?!” ngahaja ditandeskeun deui, bari rada undur-unduran.
“Tah kitu, mayit jaman ayeuna mah. Geus puguh mayit, kalah nuduh ka batur. Urang rejengan wé ku saréréa!” cék nu pangbegangna bari ngarérét ka puluhan wanoja séjénna.
Aduh, cilaka anjir! Najan awéwé ogé, ari puluhan mah biheung kuat ngayonanana. Hiji-hijina jalan: ngaberetek! Lumpat satakerna, sakulampat-lampét, teu nolih titincakeun, éstuning pager dirurug, lampu beureum dirumpak. Enyaan, diudag-udag ku nu gareulis ogé kalah sepor jantung, ari diajak tumpak paranti mawa mayit mah.
“Ulah kabur siah, mayit!”
“Eureun euuuy! Pamali mayit lulumpatan mah!”
Nu ngudag teu eureun ceuceuleuweungan. Untung wé lumpat ogé ngadadak tanding ucing ari dibarung kasieun mah. Sakolébat karérét aya gang nu rada heureut. Dina lawang gang aya plang kaké tulisan “Gang Buntu”. Teu loba mikir, blus baé asup ka jero gang. Jep, nu hahaok bari ngudag-ngudag téh ngadadak jempé. Kitu deui nu tingceuleuweung méré tangara Asih maot. Simpé. Panasaran, ngarandeg heula bari ngalieuk. Bréh, puluhan wanoja tingjaranteng lebah lawang gang. Taya nu wani ngudag ka jero gang. Puguh baé haté rada ngemplong. Kakara nyaho, horéng gang buntu téh sorangeun sing saha baé nu geus buntu laku.
Tina gang buntu, bras ka jalan satapak sisi sawah. Ah, teu singna buntu geuningan. Malah asa gancang naker anjog ka lembur. Padahal ilaharna mah ti péuseur dayeuh téh kudu numpak beus, disambung ku angkutan padésaan, pleus sésana numpak ojég. Lalampahan nu kuduna opat jam téh ukur memenitan ari ngaliwat ka gang buntu mah. Kira wanci tunggang gunung, angin tingtrim pilemburan geus mimiti karasa ngusapan sakujur awak.
Ké, ari di lembur geus nyarahoeun kitu yén Asih maot? Boa can nyarahoeun. Kabeneran lebah pertelon aya pos ronda. Nu pangpentingna, di hareupeun pos ronda ngagantung kohkol. Kop kana panakol, kohkol ditakol, kentrong tilu. Urang lembur mah tangtu bakal surti, kentrong tilu téh hartina tangara aya nu maot. Tapi anéh, mani jempling. Biasana Mang Ahro, Bi Iroh, atawa Bi Nasih, sok tuluy nyorowok nanya: Saha nu maooot? Tapi boa maranéhna geus leuwih ti heula nyarahoeun. Ana kitu mah kentrong tilu téh ukur ngabéjaan bulu tuur.
“Héy, Cép Darma, geuning di dieu kénéh? Itu geus ngadaragoan di imah! Hayoh geura mulang!” teuing ti lebah mana jolna, Hansip Baron geus ngajega hareupeun.
“Éh, Mang Baron. Kumaha damang, Mang?” pok téh bari nyolongkrong ngajak sasalaman.
“Pangésto. Enya, heug, dihampura pisan. Sok ayeuna mah geura mulang! Karunya nu ngadaragoan…” témbal Hansip Baron bari leungeun katuhuna nampanan dampal leungeun. Sasalaman téh asa béda. Naon maksudna leungeun kénca Hansip Baron ngusapan sirah? Jeung deui, tadina mah réa nu rék ditanyakeun ka Hansip Baron. Boh kaayaan nu ngadaragoan di imah, atawa lembur opat taun ditinggalkeun ngumbara. Hanjakal Hansip Baron bangun ngarurusuh nitah balik. Antukna léos baé ninggalkeun Hansip Baron, muru jalan ka imah anu geus réa robahna.
Teu karasa, dampal suku geus ngagaléntoran lemah pakarangan imah. Ké, naha batur bet ngarumpul di imah? Naha? Jalma mani ngagimbung tur ngantay lebah lawang panto. Mang Amanta leumpang semu rurusuhan ka sisi jalan bari mawa bandéra hideung anu ditalikeun kana suluh. Ceb, ditancebkeun sisi jalan, teu pati jauh ti pakarangan imah. RT Lili nuturkeun bari mawa bandéra warna konéng. Srog, ka hareupeun Mang Amanta.
“Ulah ku warna hideung atuh! Tangara nu maot mah warnana kudu konéng!” pokna RT Lili, rada muncereng.
“His, di mamana ogé tangara nu maot mah kudu hideung. Bisi teu percaya, hayu urang lalajo sinétron. Lamun adegan ngalayad anu maot, pasti maké baju hideung!” témbal Mang Amanta.
“Lain! Salah kabéh ogé! Anu bener mah maké bandéra bodas! Bodas téh apan lambang kasucian. Sok wé cirikeun, nu maot mah pasti dibungkus boéh. Ari nu ngaranna boéh, tara aya nu rupana konéng di lembur urang mah!” teuing ti lebah mana jolna, Kadus Ukar ujug-ujug ngaronghéap bari mekel bandéra bodas.
“Pa Kadus, di mamana ogé pami aya nu pupus mah sok nancebkeun bandéra konéng…” RT Lili keukeuh kana pamadeganana.
Panasaran. Anu keur hog-hag téh disampeurkeun.
“Pa Kadus, Mang RT, Mang Amanta, kumaha daramang? Punten badé tumaros, dupi anu maot téh saha?” tanya téh bari nyolongkrong ngajak sasalaman.
“Enya, heug, dihampura pisan. Geus ulah loba tatanya. Tuh, anu ngalayad geus narungguan ti isuk-isuk. Sok, ayeuna mah buru geura ngajepat di tengah imah!” témbal Kadus Ukar.
“Kumaha maksad Pa Kadus téh? Asa kirang ngartos abdi mah…”
“Ilaing pan geus maot, naha masih kénéh kulayaban?” pokna RT Lili bari mencrong seukeut naker.
“Maot? Abdi mah teu acan maot, Mang RT! Nu maot mah Asih! Sanés abdi…” témbal téh bari kerung. Teu di kota, teu di lembur, bet nyebut maot ka nu masih kénéh hirup.
“Enyaan, nu maot jaman ayeuna mah sok loba nyarita…” Mang Amanta ngagerendeng bari ngusap beungeut.
Rét ka lawang panto. Beuki teu hayang baé ngadeukeutan imah. Padahal tadina mah geus diniatan rék munjungan ka kolot, ménta dihampura tina sagala rupa dosa. Tapi naha saréréa bet ngaduduh maot? Fitnah éta téh! Fitnah!
Asa leuwih hadé nyalingker ka pipir, rék noong kaayaan di jero imah. Tapi di pipir imah éstu matak ngagebeg deui baé. Pangna kitu, aya sawatara ahli ngaweredonan keur ngabadamikeun téknis ngamandian mayit.
“Urang kudu nyiapkeun gayung jeung dreum anu badag…” ceuk Mang Sarkowi.
“Henteu perelu, cukup jambangan jeung cérét wé!” témbal RW Uloh.
“Ké, ké, ari sabunna geus disiapkeun?” Mang Dasmin nyelengkeung.
“Teu perelu maké sabun sagala. Malah hadéna mah dimandian ku salapan sumber cai jeung diawuran tujuh rupa kembang!” pokna Mas Tono.
“Ké, punten, dupi anu maotna saha?” antukna ngawani-wani karep tumanya ka nu keur meujeuhna guntreng.
“Apan ilaing! Meunggeus, nu maot mah ulah loba tatanya, kumaha anu hirup wé! Jig, geura asup ka imah!” témbal RW Uloh. Enya, ti baheula ogé mémang RW Uloh mah kakoncara arogan, otoritér, hayang meunang sorangan. Moal aya benerna ngadebat ogé. Leuwih hadé indit.
Ras inget ka Makam Jambu. Panasaran deui baé, hayang ngalongok kaayaan di makam. Léos indit, muru jalan satapak anu brasna ka Makam Jambu. Saparat jalan, kabandungan loba anu keur guntreng nyaritakeun nu maot. Angger nyarangka maot ka nu hirup. Sanajan geus diécéskeun sababaraha kali, anu maot mah Asih. Anéh, saréréa tetep cangcaya. Matak, isuk jaganing géto, leuwih hadé ieu jalan téh dingaranan Jalan Cangcaya.
Bras, ka Makam Jambu. Jang Among jeung sababaraha pamuda geus mimiti ngali kuburan. Malah nu séjénna ogé aya nu keur nyieun tutunggul jeung paésan. Aya ogé nu nataharkeun padung, dalika, keteb, tataban tug nepi ka anu nataharkeun gegelu jeung gandu. Teu lila, torojol Jang Ook jeung Si Aték kalayan langsung nyampeurkeun ka nu keur digarawé.
“Ulah dikubur euy! Mending urang palidkeun wé ka walungan!” pokna Jang Ook.
“His, naha kalah dipalidkeun? Di mamana ogé, nu maot mah kudu dikubur!” témbal Jang Among.
“Tapi ceuk sayah mah asa alus kénéh disimpen di guha!” ceuk Si Aték bari nyerebungkeun haseup udud.
“His, ari taeun téh lalawora pisan!”
“Ti jaman pendékar ogé, mayit mah alusna dimumikeun, laju disimpen jero guha…” Si Aték keukeuh kana pamanggihna.
“Ayeuna geus lain jamanna atuh euy!” Jang Among muncereng.
“Ké, ké, saha sabenerna anu maot téh? Aing mah bingung tatadi mula. Cik atuh béjaan aing lah…” bubuhan ka babaturan saentragan, nanya téh henteu asa-asa.
“Aya wé… moal dibéja-béja!” témbal Jang Among bari ngiceupan ka Si Ook. Tétéla, Jang Among ogé saruana pisan jeung nu séjén, pasti nuduh maot. Padahal manéhna téh sobat dalit ti jaman keur budak.
Teu hayang lila di Makam Jambu. Komo bari teu diwaro ku babaturan. Nyeri pisan ieu haté. Rék kumaha deui lalakon hirup, lamun babaturan baé geus henteu daék ngawaro! Kajeun teuing kétang, kari néangan deui nu sakira-kirana daék ngawaro. Cik, susuganan di warung Ceu Enung mah aya kénéh nu bisa diajak nyarita. Sasarina wanci pasosoré pisan warung Ceu Enung keur meujeuhna haneuteun.
Teu salah tina ijiran, barang srog ka buruan warung Ceu Enung, loba pamuda ngagimbung. Malah lain pamuda wungkul, da pakolot ogé siga nu embung éléh. Cikopi jeung lalawuh buatan Ceu Enung mémang dipikalandep ku urang lembur. Teuing pédah rasana anu ngeunah, atawa bisa jadi alatan Ceu Enung anu gamuleng tur saumur-umur rarandaan, saprak diserahkeun ku Aom Kusmin. Kuwu Amas ogé sok ngersakeun ngopi di warung Ceu Enung. Tuh, kabeneran ayeuna Kuwu Amas keur anteng ngaregot cikopi bari sakapeung maling rérét kana imbit démplon Ceu Enung.
“Asih geus maot! Asih geus maot!” ngahaja nyelengkeung, ngarah saréréa langsung ngadéngé.
“Naon? Saha nu ngomong Asih geus maot? Jaga létah manéh siah! Aing teu narima lamun Asih dituduh maot! Asih masih kénéh hirup!” Kuwu Amas tibuburanjat nangtung bari tuluy nulak cangkéng.
“Ku naon abdi teu kénging nyebat maot? Padahal tos jelas, Asih parantos maot…”
“Jaga omongan manéh! Manéh kudu buru-buru tobat! Manéh kudu nyaho yén Asih moal maot, saméméh aya perang campuh antara dua golongan rongkah anu kayakinanana sarua!” pokna Kuwu Amas.
“Abdi satuju, Pa Kuwu. Margi, perang téh ayeuna nuju lumangsung. Kiwari urang keur ngayonan perang budaya, perang komunikasi, perang ékonomi, jeung perang-perang séjénna! Asih tos maot. Tapi Asih teu perelu dikubur! Malah lamun bisa mah Asih kudu dihirupkeun deui. Asih pasti bisa hirup deui!”
“Meunggeus, ulah loba ngabacot siah! Budak kamari soré manéh téh! Sangkilang geus jadi mayit, masih kénéh loba nyarita. Hayu urang rarejeng ku saréréa!” Kuwu Amas nyerenteng bari hahaok.
“Hayu! Sok urang téwak mayit kulayaban téh!” nu séjénna mani raéng. Taya kasempetan keur lumpat. Kabéhanana mani napuk ngarejengan. Awak pasiksak mani hésé usik, mangkaning aya nu marieuskeun leungeun sagala. Kocéak dengék geus taya nu miroséa.
“Ampuuun! Aing mah hirup kénéh! Aing mah lain mayit! Hirupkeun deui Asih! Asiiih…!”
Kaayaan ngadadak simpé. Nu ngarejengan mimiti laleupas. Nyah, beunta lalaunan. Panon ngulincer ka sabudeureun, nengetan hiji-hijina anu keur ngariung. Méh kabéhanana ngadadak cengkat bangun nu kagét. Anu narangtung di lawang panto tingburiak ka luar bari semu nu soak. Ka mana Kuwu Amas? Ka mana Jang Among? Ka mana Ceu Enung? Nu dariuk ngariung téh geuningan ema jeung bapa, katut duduluran anu panonna beueus kénéh ku cimata. Rét ka nu keur sarila di kéncaeun, aya Ustad Otong, Mama Iking, Lebé Doya, Kadus Ukar, jeung RT Lili. Anu leuwih hémeng, naha awak téh ujug-ujug nangkarak di tengah imah bari disimbutan kaén bodas. Awak karasa pasiksak, teu puguh rasakeuneunana.
“Bapa-bapa, ibu-ibu, ogé para hadirin sadaya. Omat, sanés jurig ieu téh Numutkeun pamendak simkuring mah, rupina Cép Darma téh ngalaman anu disebat mati suri téa. Jadi, Cép Darma mémang teu acan pupus,” kitu pokna Ustad Otong.
Mati suri? Boa enya nu diomongkeun Ustad Otong téh? Ras inget basa keur galungan jeung puluhan anggota Satpol PP (Satuan Polisi Pamong Praja). Mimitina teu niat riributan. Tapi amarah ngahéab basa nyaksian Asih keur direjengan ku sababaraha urang anggota Satpol PP. Euweuh kaéra pisan lalaki téh, wanina ukur ngahurup awéwé. Anu keuheul pisan mah ka Si Darno. Sababaraha poé saméméh lokalisasi Saritem ditutup, Si Purunyus téh kungsi nyaréan Asih. Jaba hayang meunang diskon minangka layanan husus keur anggota Satpol PP. Kari-kari Si Kéhéd milu nyégel Saritem. Bener omongan Ceu Rokayah, tukang kios di Alun-alun. Si Darno mah pagawéanana méntaan udud, dahareun, duit, pajarkeun téh ngarah henteu dibuburak mangsa rajia PKL. Kanyataanana mah tai pedut. Kios Ceu Rokayah diringkid jeung eusi-eusina, ditaékkeun kana treuk anu dibeuli jeung dibéngsinan ku duit rayat. Hanjakal maké jeung cangcaya kana pangéling Ceu Rokayah. Hanjakal Si Darno henteu digampleng, basa ménta diskon nyaréan Asih. Hanjakal jeung hanjakal anu mémang datangna tara ti awal.
Deudeuh teuing, Asih. Di mana anjeun ayeuna, Asih? Mangkaning bapa anjeun keur gering parna. Disalametkeun ku Si Malik kitu anjeun téh? Ah, pamohalan teuing. Geus sababara poé ogé Si Malik mah teu katingali irung-irungna acan. Padahal saméméhna mah teu sirikna pulang-anting ka Saritem, ngamar jeung Asih bari gratis. Enya, gratis, da manéhna ngaku pulisi. Angkanan Asih, susuganan lamun mangsa karerepet bisa dipuntangan tulung. Tapi tétéla, hésé dicepengna geuning omongan jelema terhormat mah. Boa Si Malik ogé kalah milu jeung pasukan anu ngabubarkeun Saritem. Lamun kitu, hartina salawasna Saritem bakal jadi saksi kamunapékan Si Darno jeung Si Malik.
“Duh, Asih. Mayang Asih. Camperenik pisan ngaran anjeun téh. Rupa anjeun, sikep anjeun, sagalana anjeun sing sarwa camperenik. Asih, ulang cangcaya lamun ieu haté teu weléh micangcam anjeun. Aya cinta dina ieu sagara rasa. Salaku lalaki, tangtu boga hak micinta wanoja nu kumaha baé satungtung luyu jeung kereteg ciptaning ati. Sabalikna, anjeun ogé, salaku wanoja anu sarua manusa, tangtu boga hak dipikacinta. Nepi ka iraha baé, ukur ngaran anjeun anu rék dipiara dina ieu dada…” aya gerentes jeroning dada anu henteu diréka-réka.
“Cép… Cép Darma! Sok geura istighfar, sanés molohok baé…” Ustad Otong ngabuyarkeun rupaning sawangan.


text:
Asmarandana
Asmarandana mangrupa tembang pupuh nu ngagambarkeun rasa sikep kahirupan di Buana atawa Bumi alam. Pupuh téh jumlahna 7 padalisan. Guru wilangan jeung guru laguna nyaéta 81, 8a, 8o/e, 8i/a, 7i/a, 8u, 8a
Conto tembang[édit | édit sumber]
- Éling-éling mangka éling
- Rumingkang di bumi alam
- Darma wawayangan baé
- Raga taya pangawasa
- Lamun kasasar lampah
- Nafsu nu matak kaduhung
- Badan anu katempuhan
-
- Éling-éling masing éling
- Di dunya urang ngumbara
- Laku lampah nu utama
- Asih ka papada jalma
- Ucap tékad reujeung lampah
- Tingkah polah sing merenah
- Runtut rukun sauyunan
- Hirup jucung panggih jeung kamulyaan
Sumber rujukan[édit | édit sumber]
- Tujuh Welas Pupuh, ti Sundanét.com
- Pupuh Asmarandana
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Tembang Buhun Pupuh 17, ti Kusnét