text:
2G
2G (dibaca: tuji, asalna tina kecap-kecap basa Inggris "2nd Generation") nyaéta téknologi telepon nirkabel generasi kadua.
Hal utama anu ngabédakeun 2G tina sistem telepon mobil lianna dina mangsa ka tukang, anu dingaranan 1G, nyaéta kanyataan yén sinyal radio anu digunakeun dina jaringan 1G ngagunakeun sinyal analog, sedengkeun jaringan 2G ngagunakeun sinyal digital.
Daptar eusi
Téknologi 2G[édit | sunting sumber]
Téknologi 2G bisa dipilah kana sababaraha standar dumasar kana wanda métoda aksés atawa multiplexing anu digunakeunana, anu ngawengku Time division multiple access (TDMA) jeung Code division multiple access. Standar-standar utama dina 2G nyaéta:
- GSM (dumasar kana TDMA), asalna ti Éropah tapi digunakeun di sakuliah dunya.
- iDEN (dumasar kana TDMA), jaringan proprietary anu digunakeun ku Nextel di Amérika Sarikat sarta Telus Mobility di Kanada
- IS-136 atawa D-AMPS (dumasar kana TDMA), standar anu di Amérika Sarikat disebut TDMA ieu digunakeun di nagara-nagara di benua Amerika.
- IS-95 atawa cdmaOne (dumasar kana CDMA), standar anu di Amérika Sarikat disebut CDMA ieu digunakeun di nagara-nagara di benua Amérika sarta sabagian nagara di benua Asia.
- PDC (dumasar kana TDMA), digunakeun sacara éksklusif di Jepang.
Layanan 2G mindeng disebut Personal Communications Service atawa PCS di Amérika Sarikat.
Layanan 2.5G ngamungkinkeun pangiriman data kalayan laju nu gancang dina jaringan 2G nu aya. Saenggeus 2G, aya 3G, anu boga laju data leuwih gancang, sarta 4G, anu laju datana leuwih gancang deui, anu ngamungkinkeun layanan anyar pikeun palanggan, saperti pesen gambar sarta telepon vidéo.
Kamampuh, kaunggulan, sarta kalemahan[édit | sunting sumber]
Kamampuh[édit | sunting sumber]
Digunakeunana sinyal digital antara héndsét jeung sél anu aya di munara bisa ningkatkeun kapasitas sistem dina dua cara:
- Data sora digital bisa dikomprés sarta di-multiplexed jauh leuwih éféktif batan pangkodean sora analog alatan pamakéan rupa-rupa CODEC, anu ngamungkinkeun leuwih loba telepon anu dipakétkeun kana sajumlah rubakpita radio.
- Sistem digital dirarancang pikeun mancarkeun daya radio anu ngan saeutik tina héndsét. Hartina, sél dina sajumlah rohangan bisa jadi leuwih leutik ukuranana, sahingga leuwih loba sél bisa ditempatkeun dina hiji rohangan. Ogé, harga alat bisa jadi leuwih murah.
Kaunggulan[édit | sunting sumber]
Sistem digital diboro ku para palanggan kalawan sababaraha alesan:
- Sinyal radio nu maké daya leuwih leutik merlukeun daya bateré anu leuwih saeutik, sahingga telepon bisa dipaké jauh leuwih lila sarta ukuran bateré bisa leuwih leutik.
- Pangkodean sora sacara digital (digital voice encoding) ngamungkinkeun pamariksaan karusakan sinyal atawa error checking anu bisa ningkatkeun kualitas sora ku cara ngurangan dynamic sarta nurunkeun noise floor.
- Pancaran daya anu leuwih leutik ngabantu ngurangan masalah kaséhatan.
- Sistem digital ngamungkinkeun layanan data digital saperti SMS jeung émail.
Kauntungan utama telepon sélulér digital anu henteu mindeng disabit-sabit nyaéta telepon ieu jauh leuwih susah pikeun disadap ku radio scanner. Sanajan algoritma kaamanan anu digunakeun kabukti henteu saaman saperti mimiti diémbarkeun, telepon 2G jauh leuwih pribadi batan telepon 1G anu henteu boga palindung samasakali tina penyadapan.
Kalemahan[édit | sunting sumber]
Sisi goréng sistem 2G, anu jarang disebut-sebut, nyaéta:
- Dina daérah anu kurang padet, sinyal digital anu leuwih lemah moal cukup pikeun ngahontal sél anu aya dina munara.
- Béda jeung sinyal analog nu boga kurva turun anu mulus, sinyal digital mirupa tarajé anu kurvana henteu mulus. Dina kondisi anu alus, sinyal digital bakal kadéngé leuwih alus. Dina kondisi nu rada goréng, komunikasi sinyal digital bakal ngalaman pegat-pegat (dropouts). Mangsa kondisi jauh leuwih goréng, komunikasi digital bakal mimiti ngalaman kagagalan.
- Henteu mungkin pikeun sistem digital pikeun miboga dua atawa leuwih héndsét kembar ("cloned" handset) nu boga nomer nu sarua.
- Sanajan telepon digital condong pikeun bébas tina listrik statik sarta nois dadasar, lossy compression anu digunakeun ku CODEC kudu ngorbankeun hal lain; sinyal sora anu dikirim jadi ngurangan. Urang bakal ngadéngé sora anu kaleungitan sabagian wirahma dina telepon sélulér digital sanajan urang ngadéngé éta sora kalayan leuwih jelas.


c: text/html

text:
Göta Älv
Göta älv (walungan) nyalurkeun situ Vänern ka Kattegat, jeung Laut Kalér, di kota Gothenburg nu aya di basisir kulon Swédia. Ayana di Götaland, numana walungan ieu sorangan geu jadi tempat keur ngajangkau urang Geats jaman baheula. Leuweung Bohus aya di sabudeyreyn walungan ieu di wewengkon Kungälv. Di dieu walungan misah jadi Nordre älv di beulah kalér sarta tetep Göta älv di beulah kidulna.
Di Trollhättan aya dam, pangonci kanal jeung stasion pembangkit tanaga cai di walungannana. Pangonci nyababkeun wlaungan bisa dinavigasi, sanajan keur kapal kargo nu gedé ogé, tur walungan ieu kalolobaannana mangrupakeun jalan cai darat Kanal Göta, sakabéh jalan nu ka Stockholm.
Stasion tanaga nyadiakeun tanaga listrik keur industri waja nu ngumpul di Trollhättan, nu ngontribusi kana révolusi industri. Dina bulan-bulan usum panas, jalan bahéna cai dam dibuka sababaraha menit unggal poé sarta turis bisa nempo cai paheula-heula turun kana walungan(gambar).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
jang jalan kahirupan teu sapanjang na datar aya mudun jeung tanjakan
kudu sabar dina kurang, ulah nepak dada benghar.
jang jadi jalma hade cing jadi jalma gede, benghar harta benghar hate!!
jang hideup cing ngajalma turut parentah agama ulah jauh ti ulama nyobat jeung ahli tobat daif jeung para kyai hirup kena ku owah gingsir ngarah aya nu ngageuing maka lengkah tinggang salah
cing pinter tur bener,cing jujur tong bohong,ulah nganyeurikeun batur ngarah hirup loba dulur,rasa,ucap lengkah,tekad.jeung tabeat,ngarah pinagih bagja salamet dunya akherat janji jang jang jang cing jadi jalmi sholeh :)


text:
Kabupatén Klatén
Kabupatén Klatén (Basa Jawa: Klathèn), nyaéta salasahiji kabupatén di Propinsi Jawa Tengah. Ibukotana Klatén. Kabupatén ieu wawatesan jeung Kabupatén Boyolali di kalér, Kabupatén Sukoharjo di wétan, sarta Propinsi Daérah Istiméwa Yogyakarta di kulon kiduleunnana. Kompléks Candi Prambanan, salasahiji komplék candi Hindu panggedéna di Indonésia, aya di Kabupatén Klatén.
Géografi[édit | sunting sumber]
Sabagian gedé wilayah kabupatén ieu mangrupa dataran handap jeung taneuh nu ngagalura. Beulah kulon kalérna mangrupakeun pagunungan, bagéan tina sistim Gunung Merapi. Ibukota kabupatén ieu aya di jalur utama Solo-Yogyakarta.
Pariwisata[édit | sunting sumber]
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- Foto Seputar Klaten
- (id) Loka resmi
- (id) Milis Klatén


text:
KUMPULAN BABASAN PARIBASA
Adab lanyap Jiga nu handap asor, daek ngahprmat ka batur, tapi boga hate luhur, tungtungna sok ngunghak jeung kurang ajar, temahna batur loba nu teu resepeun.
Adam lali tapel poho ka baraya jeung poho ka lemah cai.
Adat kakurung ku iga adat nu hese digantina.
Adean ku kuda beureum beunghar ku barang titipan atawa ginding ku pakean batur.
Adigung adiguna gede hulu, boga rasa leuwih ti batur, kaciri dina laku lampahna jeung omonganana.
Agul ku payung butut ngagulkeun luluhur sorangan.
Akal koja pinter dina kagorengan atawa kajahatan.
Aki aki tujuh mulud lalaki nu geus kolot pisan.
Aku aku angga ngaku barang batur kalawan ngandung maksud hayang mibanda
ngaku baraya batur anu beunghar atawa jeneng, mamrih kahormatan atawa kauntungan.
Aku panggung darehdeh jeung mere maweh, ngan hanjakal ku ieu aing asa pangpunjulna, pangbeungharna jste.
Alak-alak cumampaka resep jeung hayang dipuji batur, boga rasa pangpunjulna.
Anu handap hayang nyaruaan nu luhur, nu hina hayang nyaruaan nu mulya.
Alak paul tempat anu lain dikieuna, ngeunaan jauhna jeung pisusaheunana.
Alus panggung = alus laur hade ome tegep dedeg pangadegna.
Ambek nyedek tanaga midek ari napsu pohara gedena, ngan masih bisa meper diri
napsu kapegung.
Ambekna sakulit bawang gampang pisan ambek, jeung mun geus ambek teu reureuh sakeudeung.
Anak puputon anak nu kacida didama-damana, nu pohara dipikanyaah.
Anjing ngagogogan kalong mikahayang nu lain lain, nu pamohalan pilaksanaeun (Mikahayang nu moal bakal kasorang).
Ari diarah supana, kudu dipiara catangna Naon bae nu mere hasil ka urang kudu diurus bener bener.
Ari umur tunggang gunung, angen angen pecat sawed ari umur geus kolot tapi hate ngongoraeun keneh.
Asa dijual payu ngungun dumeh nyorangan di panyabaan, jauh ti indung bapa.
Asa ditonjok congcot meunang kabungah nu gede, anu saenyana teu diarep arep.
Asa ditumbu umur Boga rasa kahutangan budi anu pohara gedena.
Asa nanggeuy endog beubeureumna kacida nyaahna.
Asa potong leungeun katuhu leungiteun jalma nu pohara hade galena.
Ati mungkir beungeut nyinghareup palsu, siga sono, tapi henteu. Siga suka, tapi henteu, siga nyaah tapi henteu.
Aub payung, sabet panon sabasoba wewengkon, ngeunaan tanah.
Aya astana sajeungkal anu mustahil oge oge bisa kajadian.
Aya bagja teu daulat arek meunang bagja atawa kauntungan tapi teu tulus.
Aya di sihung maung Kulantaran loba kawawuh gegeden dina aya karerepet atawa kaperluan penting gampang naker meunang pitulungna.
Aya hate kadua leutik naksir.
Aya jalan komo meuntas aya lantaran anu diarep arep ti tadina nepi ka maksud urang gancang kalaksanakeun.
Aya jalan komo meuntas Aya pilantaraneun atawa pijalaneun pikeun ngalaksanakeun atawa ngabulkeun kahayang.
Aya jalan komo meuntas eukeur mah aya maksud, turug turug aya pilantaraneun.
Aya peurah aya komara aya harega, aya pangaji.
Ayakan tara meunang kancra nu bodo jeung nu pinter moal sarua darajatna jeung panghasilanana.
Baleg tampele ari rasa tresna ka lalaki geus aya, ngan lamun papanggih jeung jelemana gede keneh kaera.
Bali geusan ngajadi tempat dilahirkeun. Baca lebih lanjut
babasan paribasa
Babasan nya éta ungkara dina wangun kecap kantétananu susunanna geus matok sarta ngandung harti injeuman.
Paribasa nya éta ungkara dina wangun kalimah anu geus matok, maksudna geus puguh, biasana ngandung harti babandingan atawa siloka lakuning hirup manusa.
Conto babasan:
- Panjang leungun
- Gedé hulu
- Jam karét
- Peujit koréseun
Conto paribasa:
- Adat kakurung ku iga
- Agul ku payung butut
- Jati kasilih ku junti
- Biwir nyiru rombéngeun
-
Arsip
- Februari 2015 (2)
- September 2014 (1)
- Agustus 2014 (2)
- Desember 2013 (2)
- September 2013 (1)
- Juli 2013 (2)
- April 2013 (1)
- Maret 2013 (1)
- Desember 2012 (2)
- Oktober 2012 (2)
- September 2012 (2)
- Agustus 2012 (1)
-
Kategori
-
RSSEntries RSS
Comments RSS


text:
- Cangkurileung -
Cangkurileung...cangkurileung
Eunteup dina da rangrang awi
Abdi meulang...abdi nineung
Sok sieun mah teu tepang deui
Cangkurileung...cangkurileung
Eunteup dina dahan kiara
Entong melang entong keueung
Ayeuna mah da geus merdeka
Heulang ngelak dina caringin
Manuk dina dahan kai
Melang lamun da tengah weungi
pikir ngait da ti pandeuri
Puyuh ngungkung sisi gunung
Ngala manjah sisi reuma
nu puguh matak kaduhung
mun nyana kieu jangjina
palasari gunung leutik
Ditema ku gunung kunci
matak ngerik matak runtik
Kamana mah abdi nya nyungsi
Gunung puyuh ti beh kidul
Cipeles malipir nagri
Nu puguh abdi tumawu
Ngahelas mah mikiran diri.
[ www.liriksunda.blogspot.com ]
Ieu lagu teh panasaran ku simkuring pilari lirikna saparantos ngadangukeun di villa kaca Arjasari basa mulang ka lembur lebaran Idul Adha sasih november kamari, kaleresan didinya nuju aya acara pentas seni karya barudak sakola pami teu leupatmah. Tah kaleresan simkuring ayeuna nuju purun kangge kutak ketik update blog, sakanteunan we bade ngacapruk nyaritakeun ngenaan lembur simkuring nu dipicinta deui nyaeta Arjasari…(mugia para wargi teu barosen macana hehe).
Di sebut villa kaca teh kusabab eta villa teh loba pisan kaca jandelana, aya sababaraha villa dina legana tanah pribadi nu cenah ceuk penjagana mah bareto teh (saméméh krisis moneter) teuteundeunan almarhum mantan presiden kadua republik Indonesia, nyaéta pak Soeharto tea. Nu aya di kacamatan Arjasari...legana mang hektar hektar, jalanana ge di aspal tur aya taman jéng kolam hirup paragi pepelakan lauk nu gede pisan...keur ukuran harita di lembur mah eta villa teh kalintang mewahna, dijaga ku pasapon dua puluh opat jam. Kaluargana cendana ceunah mah baréto teh sok mindéng moro ulin refreshing ke eta villa, aya dua...nu hiji deui aya di beulah tonggoh lembur kina nu teu jauh beda mewahna oge. Ngahaja disakulilingna dipelakan tatangkalan sabangsaning bungbuahan jéng herbal tur diléngképan ogé ku Taman bermain anak nu kalintang alusna, da matak jadi bahan cérik barudak disakuliling villa eta nu ninggali bakat ning hayang ulin di eta taman...nu tangtu dilengképan taneuh basisir nu sok aya dilaut tea.
Kungsi oge cindekna langsung pak Soeharto dibaturan ku isterina almarhumah Ibu Tien soeharto nincék eta villa, mun teu salah mah aya kana ngadua kalianana...népi ka ayeuna sok paribasa di omongkén yén eta villa teh hasil tina kakayaan pak Soeharto nu teu ka catet tea.
Aya hiji patung (tinggal gambar di luhur) anu numutkeun simkuring endah kacida, dibangun di palataran jalan saméméh abus ka halaman villa nu disebatna teh Patung Biola, luhurna mérén mun di kira – kira mah aya kana tilu metérna, bentukna teh hiji wanoja nu gélis keur maen biola (sigana ngangge raksukan samodel balutan kaen sari) bari bu’uk na nu panjang ngarumbay rada galing ikeul katebak angin katinggali pisan cetakan awakna nu bayuhyuh demplon lir ibarat cetakan biola ogé. Ngan ti basa Indonesia abus kana jaman krisis moneter tea (mun teu salah taun 1998), tur pak Soeharto teh lengser tina jabatanana jadi presiden Indonesia eta villa teh lila kalilaan béki teu ka urus, ahirna ti taun 2000an dibuka pikén umum, tah dasar masyarakat Indonesia tea nu teu bisa ngajaga fasilitas umum...barang sataun ge gés katinggali amburadul...malahan népi ka ayeuna ti mimiti taman, villa, kolam, jalan, gés teu mangrupa deui kawas bahéla...ngan patung – patung sasatoan ditaman nu rada aya urutna, tur eta patung Awéwé pamaen biola nu masih katinggali alus keneh mah.
Foto – foto pun rayi di taman villa kaca Arjasari…
Baheula mah da mimitina sok aya sababaraha hiji jalma nu ngadon lari jogging atawa ngan sakur rekreasi piknik moro mékél mayoran kadinya teh, lila kalilaan loba tukang dagang, nu antukna unggal poé minggu teh jadi rame kunu jarogging, momotoran, jalan – jalan, barudak ngora bobogohan, atawa pakumpulan ibu – ibu atawa masyarakat pikén ngiluan senam pagi, SKJ, atawa poco – poco tea...osok ogé dipake tempat kemping/ kemah barudak sakola pramuka atawa organisasi lainna...ngan cénah sok mindéng loba nu kasurupan mun barudak sakola ngadon mondok didinya teh ku lélémbutan eta patung Awéwé pamaen biola téa, nu sok hirup mun ti péting cunaaaaaaah, sok kadenge aya sora biola haha (wallohu’alam).
Cag ah,
Baktos simkuring Lilis Mayasari/ LieZMaya.
Gambar foto ti: www.LieZMaya.Web.ID (hapunteun gambarna awon, maklum ngajepretna ngangge kamera HP VGA pas - pasan atuh da haha)
Lirik lagu ti: www.Liriksunda.Blogspot.com
Tutumbu Carita diluhur:


text:
Pulo nu kasebar di Samudra Hindia
Pulo nu kasebar di Samudra Hindia (Basa Prancis: Îles Éparses atawa Îles éparses de l'océan indien) ngawengku 4 pulo karang leutik, 1 atol, jeung 1 karang di Samudra Hindia, jeung geus dinyatakeun salaku distrik ka-5 ti Daratan Kidul jeung Antartika Perancis (TAAF) saprak Pébruari 2007.[1] Wewengkon ieu teu boga populasi permanén. 3 di antarana— Kapuloan Glorioso, Juan de Nova, jeung Europa — sarta atol Bassas da India aya di Selat Mosambik, kuloneun Madagaskar, samentawis nu kaopat, Tromelin, aya kira-kira 450 kilometres (280 mi) wétaneun Madagaskar. Banc du Geyser ogé aya di Selat Mosambik, hiji karang nu dianéksasi ku Madagaskar dina 1976.
Pulo-pulo éta geus dikelompokkeun salaku cagar alam. Iwal Bassas da India, pulo-pulo ieu miboga stasiun météorologi: nu aya di Kapuloan Glorioso, Juan de Nova, jeung Pulo Europa sipatna otomatis. Stasiu di Pulo Tromelin, di sababaraha kapentingan, nyadiakeun pangémutan siklon nu ngancem Madagaskar, Réunion, atawa Mauritius. Masing-masingna, iwal Bassas da India jeung Banc du Geyser, miboga hiji lapangan udara nu leuwih ti 1,000 metres (3,300 ft). Mauritius, Komoro, Seychéll, jeung Madagaskar maséakeun kadaulatan Perancis kana wewengkon ieu. Mauritius ngaklaim Tromelin; Komoro jeung Seychéll ngaklaim Kapuloan Glorioso; Komoro jeung Madagaskar ngaklaim Banc du Geyser; sarta Madagascmr ngaklaim[2] sésana.
Ihtisar[édit | sunting sumber]
Pulo-pulo individual[édit | sunting sumber]
- Banc du Geyser
- Bassas da India
- 10 islét batu tanpa ngaran
- Pulo Europa
- Île Europa
- 8 islét tanpa ngaran
- Kapuloan Glorioso
- Grande Glorieuse
- Île du Lys
- Batu Wreck
- Batu Kidul
- Batu Verte (3 islét)
- 3 islét tanpa nama
- Pulo Juan de Nova
- Pulo Tromelin
Administrasi[édit | sunting sumber]
Ti 3 Januari 2005, Îles Éparses geus diadministrasi dina ngaran nagara Oerabcus ku administratio sénior Daratan Kidul jeung Antartika Perancis (TAAF — les Terres Australes et Antartiques Françaises), markasna di Réunion. Îles Éparses saméméhna aya dina administrasi préfek Réunion ti merdikana Madagaskar dina 1960. Perancis mertahankeun hiji garnisun militér kira-kira 14 pasukan ti saban pulo di Selat Mosambik nu diklaim ku Madagaskar. Kapuloan Glorioso ogé diklaim ku Komoro. Pulo Tromelin diklaim ku Mauritius.
Perancis ngaklaim hiji 200 mil laut(370 km) Zona Ékonomi Éksklusif (ZÉÉ) di sakurilingeun pulo-pulo Îles Éparses. Digabungkeun jeung klaim ZÉÉ pikeun Réunion jeung Mayotte, totalna leuwih ti 1 yuta kilométer pasagi (400.000 mil pasagi). ZÉÉ-na aya sababaraha overlap jeung nagara tatangga ditu.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Téritori jeung departemén peuntas laut Perancis
- Babagian administratif Perancis
- Daratan Kidul jeung Antartika Perancis
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ http://www.taaf.fr/spip/spip.php?article309 French Southern and Antarctic Lands (TAAF) Official website
- ↑ http://www.africa-union.org/root/AU/Documents/Decisions/com/19CoM_1980b.pdf
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Loka resmi (Basa Perancis)
Citakan:Districts of the French Southern and Antarctic Lands Citakan:Scattered islands in the Indian Ocean


text:
Ku Taufik Ampera
Ngagedur dongéng ti Pasantrén. Sigana waé éta kalimah bisa némbongkeun hiji sumanget dina ngamumulé tradisi ngadongéng. Hiji tarékah nu nyata geus ngabukti dina poé Minggu tangal 1 April 2007 ngaliwatan acara Pasanggiri Ngadongéng Carita Sunda pikeun rumaja jeung déwasa sa-Bandung Raya kalayan alpukahna sakumna ais pangampih Pasantrén Babussalam Ciburial Bandung. Anu jadi jejer carita dina éta pasanggiri nya éta sajarah Kangjeng Nabi Muhammad Saw. Ěta pasanggiri mangrupa bagian tina runtuyan acara Gema Pasantrén 1428 Hijriah, kalayan tujuan pikeun ngawanohkeun sajarah Kangjeng Nabi Muhammad Saw., katut ti éta, mangrupa tarékah pikeun ngamumulé basa Sunda sakumaha anu geus diguratkeun dina Perda Propinsi Jawa Barat nomer 5 taun 2003 ngeunaan “Pemeliharaan Bahasa, Sastra, dan Aksara Daerah”.
Lamun dibandingkeun jeung pasanggiri nu sarua, nu kungsi diayakeun ku Disbudpar kalayan gawé bareng jeung PPSS sarta UNPAD dina raraga miéling poé basa Indung Internasional, tanggal 15 Pébruari nu kaliwat tangtuna waé pasanggiri ngadongéng carita Sunda nu diayakeun ku Pasantrén Babussalam aya pola anu béda. Anu ngabédakeunana nya éta jejer carita. Lamun dina pasanggiri ngadongéng dina raraga miéling basa Indung Internasional, anu jadi bahan carita nya éta sakumna carita rakyat bisa mite, sasakala, dongéng sasatoan jeung nu sejénna, tapi dina pasanggiri ngadongéng di Pasatrén Babussalam mah jejer caritana nyaéta sajarah Nabi Muhammad Saw. Aspék sején anu ngabédakeun nya éta jumlah patandang anu ngadongéngkeun hiji carita. Lamun dina pasanggiri ngadongéng nu diayakeun dina raraga miéling basa Indung internasional, tiap patandang nu tandang diwatesanan saurang, tapi dina pasanggiri ngadongéng nu diayakeun ku Pasatrén Babussalam Ciburial jumlah anggota kelompok nu tandang kudu leuwih ti saurang, tiap kelompok antara dua tepikeun ka genep urangna. Jadi cindekna, hiji carita didongéngkeun ku sababaraha urang atawa ngadongéng babarengan. Tapi sok sanajan kitu, panata calagara éta pasanggiri ngahiap oge patandang husus. Anu kaasup kana golongan patandang husus nya éta para calon kapala désa di Ciburial. Aya lima urang anu jadi patandang husus. Ěta nu limaan tandang saurang-saurang, béda jeung patandang sejénna. Ku dihiapna lima calon kapala désa mangrupa hiji tarékah panata calagara anu kawilang motékar, méntés calon pamingpin daérah naha éta para calon pamingpin téh bisa ngadongéng dina basa Sunda atawa henteu? oge naha éta para calon pamingpin téh wanoh kana sajarah nabi? Tangtuna waé nu dipiharep ka sakumna para calon kapala désa lain ngan saukur ngareuah-reuah éta acara, anu leuwih utamana mah kudu mikacinta kana budayana tur panceg dina tatapakan tug nepi ka mampu nangtukeun kawijakan nu merenah keur sakumna kamaslahatan umat manusa. Bral geura tandang makalangan dina PILKADĚS sabada tandang dina pasanggiri!
Diantara nu limaan, aya dua patandang nu kaitung nyongcolang dina nembrakkeun carita boh dina padika ngadongéng boh dina ngagunakeun basa tur ogé dina neuleuman eusi carita. Anu ka hiji nya éta Sobirin midangkeun carita Hajar Aswad kalayan dirojong ku kaparigelan ngaréka carita tur diwuwuh ku tembang Sunda nu payus jeung jentréngna sora kacapi, matak pogot nu ngabandungan. Sanggeus bubuka Sobirin midangkeun lagu Hamdan tur meunang pangbagéa ti nu ngabandungan. Dina guluyurna carita, Sobirin macakeun ayat Al-Qur’an, ogé ngagalindengkeun adan binarung sora nu matak ngageri ati. Dina basana, Sobirin ogé katembong tapis ngaréka-réka basa nu murwakanti tur pinuh siloka. Mungkas carita sabada nepikeun amanat nu nyampak dina carita, lagu Demi Wanci dihaleungkeun éstu matak gantung dengéeun. Tétéla ieu patandang ku ngaliwatan improvisasina geus némbongkeun kamampuhna dina transformasi budaya hiji carita.
Anu kadua nya éta nu katelah Pupung, hiji-hijina wanoja calon kapala désa kalayan ngaguar carita Siti Halimah. Kapunjulan Pupung nya éta dina lebah ngaréka guluyurna carita anu diadumaniskeun jeung jentréngna sora kacapi diselang haleuang tembang. Alatan kitu ngabandungan dongeng nu dicaritakeun ku Pupung mah estu matak pikabetaheun. Tapi hanjakal éta patandang nu duaan teu nyumponan kana sarat anu diguratkeun ku panata calagara, tandang ukur nyorangan.
Patandang nu séjénna nya éta patandang anu tiap kelompokna, anggotana leuwih ti saurang. Dina prak-prakkan ngaguar carita, aya patandang nu maké padika wangkongan atawa gunem catur, umpamana waé patandang ti pangajian As-Salam, Al-Ukuwah, Majelis Ta’lim Sakinah, Majelis Ta’lim Al Inayah, Majelis Ta’lim Baiturrahman Pakar, Guru SMA Babussalam. Malah aya kelompok nu katémbong mampu nyiptakeun suasana anu ngagambarkeun pasamoan, dina éta pasamoan diguar carita ngeunaan sajarah nabi. Tapi aya oge kelompok patandang anu maké padika nu ngadongéng ngalalakon dina éta carita. Tiap patandang boga peran sewang-sewangan. Umpamana waé patandang ti Al Bayan, jeung SMA Babussalam. Carita anu diguar rupa-rupa judulna kayaning; Opat Onta, Manuk Ababil, Hajar Aswad, Siti Halimah, Abu Tholib, Abu Lahab Ngarogahala Nabi Muhammad, Sajarah Nabi, Muhammad Ditukeuran, Robiul Awal, Boikot ka Bani Hasyim jeung Abu Tholib, sarta Abu Zahal Ngarogahala Rosulullah.
Upami niténan kana umur patandang éstu katémbong ayana tarékah ngawiriskeun tradisi titinggal karuhun. Aya rumaja nu bakal nyekel nanjeurna warisan budaya. Pikeun leuwih tandesna tarékah “pewarisan” tradisi tangtuna waé éta tarékah téh kudu lumangsung di antara sasamana. Aya ogé patandang anu geus umuran, malahan teu saeutik patandang anu saumur jeung pun nini atawa pun aki. Dina éta kelompok umur, katembongna aya rasa nu gumulung pikeun mulangkeun panineungan kabiasaan ngadongéng mangsa nu geus kaliwat. Atawa bisa waé hiji tradisi nu tetep mayeng dina mangsa kiwari ; indung ngadongeng ka anak atawa nini (aki) ngadongeng ka incuna.
Pasualan-pasualan nu disanghareupan ku masyarakat dina mangsa kiwari jadi samara dina nembrakkeun carita, umpamana waé guru-guru wanoja ti SMA Babussalam lumayan “peuheur “ nepikeun gerentes haténa ngeunaan pasualan gajih nu teu saimbang jeung pagawean hiji guru. Oge pasualan nyandung jadi papaés hiji carita pangpangna nu diguar ku para wanoja. Atra pisan dongéng jadi alat pikeun nembrakkeun gerentes hate nu aya tumalina jeung pasualan-pasualan hirup.
Nu kapeto jadi girang pangajén dina éta pasanggiri, nya éta Shandy Hadian ti RRI Bandung, Nunuy Nurjanah ti UPI jeung Taufik Ampera ti Unpad. Para pinunjul baris dibéwarakeun ku panata calagara dina pungkasan acara Gema Pasantrén 1428 H.
Kuayana sababaraha kagiatan nu tumalina jeung tradisi ngadongéng nuduhkeun yén dongéng masih kénéh jadi milik masyarakat. Lamun éta tradisi masih kénéh dipiharep hirup huripna, tangtuna waé kudu aya tarékah anu sipatna babarengan pikeun ngamumulé éta tradisi, lain sikep aing-aingan. Lamun téa mah loba intansi, lembaga, paguron luhur katut LSM anu haat binarung ngayakeun pasanggiri nu sarupa, tong teuing dipikarisi sieun kumaonam bakal parebut alas pacorok garapan. Estu matak jadi kareueus keur saréréa, tradisi bakal leuwih jembar jeungna deui budaya mah sipatna umum atawa ”universal”. Cag!
Taufik Ampera
Dosen Sastra Sunda Unpad
mikatineung kana sastra jeung bacaan pikeun barudak.


text:
MUN aya nu nanya ka kuring, “Buku naon nu pangpikaresepeunana jeung pangalusna pikeun bacaan barudak di Sakola Ra’yat (Dasar)?”, moal hamham deui kuring tangtu ngajawab, “Buku Rusdi jeung Misnem.”
Tangtu éta jawaban téh ngandung kasangtukang kalawan sabab-musabab. Sabab nu pangutamana atuh pédah kuring urang Sunda; jadi dina nimbang-nimbang jeung nangtukeun jawaban téh maké babandingan jeung ukuran Sunda; jeung deui nya ku lantaran kuring urang Sunda, sakola di Sakola Ra’yat Sunda (sanajan di tapelwates béh wétan) sarta maca buku bacaan keur barudak Sunda. Tah Rusdi jeung Misnem téh ngagambarkeun kahirupan sapopoé barudak Sunda deuih.
Tapi na da salian ti Rusdi jeung Misnem téh aya Gandasari, Sumber Arum, Panggelar Budi jeung lian-lianna apan? Sarta kabéhanana ngagambarkeun urang Sunda; Jang Éman téh urang Sunda lain? Kitu deui Jang Sumitra; Si Empi jeung pada baturna.
Nya jawaban kana éta pananya pisan anu jadi lantaran nu kadua, naon sababna nu matak kuring nyebutkeun yén buku Rusdi jeung Misnem téh buku bacaan barudak pangalusna.
Sanajan Gandasari jeung Sumber Arum nyaritakeun barudak Sunda gé, Jang Éman jeung Jang Sumitra mah béda jeung Si Rusdi. Duanana putra lurah hormat, duanana bageur; duanana “bener” jeung nurut kana piwuruk sepuh. Cindekna duanana ogé hadé jeung alus, budak anu dipiangen-angen ku unggal sepuh. Ari Si Rusdi? Apan Si Rusdi mah budak bangor, ari ka sakola gé ngantongan wajit jeung kadaharan lianna. Dina ieu hal pangarang Rusdi jeung Misnem leuwih wanoh sarta leuwih bisa ngagambarkeun watek jeung kahirupan budak umumna, budak anu réa hojahnya sarta anu ku lantaran teu katuturkeun ku kolotna nya disebut “bangor”. Si Rusdi téh pinter ari pinterna mah, ngan sakarepna teuing. Hirup Si Rusdi mah pikasebeleun sing sakur anu biasa hirup dina lingkungan féodal harita, mutuh pikangéwaeun, tapi matak nineung ku lucuna. Hirup Si Rusdi istuning hirup “budak lembur anu dusun”, tapi bolostrong, budak anu hirupna masih deukeut kénéh ka alam.
Ari watek Jang Éman jeung Jang Sumitra mah rata, taya kaanéhanana pisan, sagalana geus diatur ku sepuhna, atuh anu dicaritakeunana gé istuning rata. Anéhna téh ngan lamun ngadongéng, nepi ka Gandasari mah unggal bab téh dongéng waé.
Nu ngarang Sumber Arum jeung Gandasari mah, katara pisan hayang “ngatik” barudak, supaya bageur, nurut kana piwuruk sepuh, getol diajar, bener, supaya hirupna lulus-banglus, jauh balai parek rejeki, sagalana kudu lumangsung saluyu jeung kahayang anu nyekel lalakon. Pantes pisan lamun anu nyusun Gandasari jeung Sumber Arum meunang béntang ti… gubernemén!
Ari nu ngarang Si Rusdi mah kawas nu rada mopohokeun kana éta hal; maksudna téh lain rék “ngatik”, tapi ngagambarkeun kahirupan sapopoé budak Sunda, adi-lanceuk ngaranna Si Rusdi jeung Si Misnem (aya deui lanceukna Ramlan, tapi tara aya di lembur). Atuh Rusdi jeung Misnem mah leuwih deukeut kana harti sastra manan Gandasari atawa Sumber Arum. Sundana mah Rusdi jeung Misnem literér, ari Gandasari jeung Sekar Arum didaktis.
Ayeuna mah barudak téh di Sakola Ra’yat geus henteu maca deui Rusdi jeung Misnem. Boa angkatan kuring barudak pangahirna maca Rusdi jeung Misnem di Sakola Ra’yat téh. Ari Sumber Arum jeung Gandasari mah dicitak deui sabada perang gé.
Kuring kiwari inget-inget poho kana carita Rusdi jeung adina Misnem téh, saking heubeul-heubeulna henteu maca. Inget sotéh éta kana kabiasaan Si Rusdi ari ka sakola, jeung kana pupuh kinanti dina panungtung jilid katilu, basa Rusdi kudu terus tetep-tumetep di kota nuluykeun sakola ka kelas opat (vervolgschool), ari Misnem katut kolot-kolotna mulang deui ka lemburna:
Rusdi ku Ramlan ditungtun,
dikaléng diajak balik,
diupahan ku tiluan,
ku Ramlan paman jeung bibi,
dipapalér dibubungah,
ulah nyantél ka nu balik.
Inget sotéh pédah baé baheula sering ngahariringkeunana, laguna kinanti buhun. Ana ngong téh Pa Guru méré conto ka barudak kumaha nembangkeunana, kuring mani ngerik, ati asa digerihan, ku karunya Si Rusdi nyorangan di kota, papisah jeung adina Si Misnem… lieuk leuweung lieuk lamping téa meureun. Mun kaduga mah harita hayang hing baé ceurik.
Aya deui dongéng anu nepi ka ayeuna teu bisa poho, sanajan ari susunan caritana mah geus teu inget, tapi aya fragmén tina éta dongéng anu tetep nyantél teu laas ku geus lawas. Mun teu salah mah éta dongéng téh nyaritakeun dua budak pahatu-lalis di leuweung. Lanceukna lalaki ngala buah loa, adina awéwé di handap diteureuy oray, mimitina sukuna heula, nyalukan lanceukna:
“Kang, kang tulungan
aya nu gagarayaman
kana suku jeung ngégélan.
Cing geuwat kuring tulungan.”
Lanceukna keur kapalang ngala loa, ngajawab tina luhur tangkal:
“Usap baé nyai, meureun sireum.”
Macana dikawihkeun, laguna basajan pisan, tapi harita mah mutuh mawa suasana ngenes-ngangres.
Barang éta budak awéwé téa geus kateureuy kabéh ku sakadang oray, kakara lanceukna nyahoeun. Hadéna aya manuk disada kawas nu mapatahan:
“Cukrih! Cukrih! Cukrih!
Turih ku pucuk eurih!”
Sakadang oray diturih beuteungna ku pucuk eurih, si budak awéwé geus taya nyawaan. Tapi da tuluy hirup deui, digeberan ku hihid kabuyutan bari dikawihan:
“Geber-geber hihid aing
hihid aing kabuyutan,
titinggal nini awaking…”
jeung saterusna.
Éta téh kabéh gé diturun saingetna baé, boa aya nu salah. Tapi kakeueung jeung kangenes anu baheula kungsi karasa basa mimiti maca éta dongéng sok karasa deui ari ayeuna inget téh.
II
Kiwari beunang disebutkeun Sakola Ra’yat (jeung sakola-sakola lianna) teu bogaeun buku bacaan basa Sunda. Anu aya ngan nyukupan pikeun ubar puruluk wungkul. Naha kira-kirana moal hadé lamun buku Rusdi jeung Misnem, anu sidik hadé sarta alus, dicitak deui bacaeun barudak kiwari?
Sanajan kuring mikaresep pisan kana éta buku, tapi mun kuring kudu ngajawab éta pananya sarta mun pangna dicitak deui téh diancokeun pikeun bacaan barudak Sakola Ra’yat, kuring bakal ngajawab, “Henteu.”
Tangtu éta jawaban téh ngandung kasangtukang kalawan sabab-musabab deuih. Sabab anu pangutamana, ku lantaran kahirupan barudak Sunda kiwari geus béda pisan jeung kahirupan barudak Sunda dina jaman Si Rusdi jeung Si Misnem. Hirupkumbuh urang Sunda dina jero limabelas taun pangahirna téh ngalaman parobahan anu kacida gedéna. Nepi ka lamun barudak kiwari maca kahirupan Si Rusdi téh, moal ngalartieun. Tangtu haréraneun aya kahirupan cara kitu—taya bédana jeung alam dongéng. Pangaruh ti luar geus ngaraksuk asup ka pakumbuhan urang Sunda di tutugan gunung jeung lamping. Pakumbuhan urang Sunda anu tadina ayem-tengtrem, sepi-tingtrim téh, kiwari kaweur, komo ku ayana kakacowan di padésan anu jauh ti kota mah. Mun baheula kahirupan urang Sunda téh pakumbuhan kahirupan kampung atawa padésan anu masih kénéh “weuteuh”, ayeuna mah geus direumbeuy ku kahirupan kota, tapi ari enya-enya mangrupa kahirupan cara di kota-kota (Éropah) mah tacan deuih. Antara kota jeung désa di urang kiwari mah taya wates-wates anu tétéla. Éta Dua rupa kahirupan téh awor pabaur, kitu deui ku barobahna susunan masarakat padésan di urang, ku ngaraksukna tatacara jeung ukuran-ukuran kahirupan anyar ka jero padésan (jalma-jalmana arindit ka kota lantaran hirupkumbuh di lemburna sorangan kaganggu ku ayana kakacowan gorombolan), ana marulang deui ka tempatna asal, éta jalma-jalma téh geus barobah, boh tatacarana boh kapercayaanana, kitu deui ukuran-ukuran jeung cita-cita hirupna.
Éta prosés téh gancang pisan ngarobah pakumbuhan masarakat padésan urang. Anu baheula mah teu kenal kana lagu-lagu lian kajaba ti lagu-lagu Sunda, Cianjuran, Degung jeung sapadana ayeuna mah milu ngahariringkeun lagu-lagu India jeung Malaya. Anu baheula mah cukup ditarumpah karét (urut ban mobil), ayeuna mah kudu maké sapatu nu disemir bari dikaoskaki nylon nanaon. Anu baheula mah cukup ku lalajo ketuk-tilu atawa pantun, ayeuna mah kudu lalajo bioskop (“gambar iduk” cenah). Anu baheula mah cukup disarung jeung dikamprét, ayeuna mah kudu sing sarwa wolita, didasi sagala. Anu baheula kamamana cukup ku leumpang ayeuna kudu maké karéta mesin, motor, bis atawa karéta api malah kapal udara. Anu baheula mah cukup ku nyaho béja-béja ngeunaan urang lemburna sorangan, ayeuna maké hayang maca suratkabar ngarah terang béja-béja ti sakuliah dunya. Anu baheula mah cukup ku udud kolobot, ayeuna kudu ngaroko “putih”…
Basa Si Rusdi ditinggalkeun ku kolot katut adina di dayeuh, manéhna ceurik, tangtu inget kana sagala pangalaman jeung karesepna basa masih kénéh mangkuk di lembur. Keur Si Rusdi mah harita, antara dayeuh (kota) jeung désa téh lain baé jauh tempatna, tapi ogé aya perbédaan kahirupan. Kahirupan dayeuh jeung kahirupan padésan. Papisahna Si Rusdi jeung Si Misnem téh nya papisahna jeung kahirupan padésan, diganti ku kahirupan dayeuh anu harita mah masih kénéh sing sarwa ahéng pikeun Si Rusdi.
Kasedih, katineung nu harita kaalaman ku Si Rusdi pédah kudu ngumbara nuluykeun sakola di dayeuh, moal kaalaman moal karasa ku barudak padésan jaman kiwari. Barudak kiwari mah ti masih kénéh bau jaringao geus ngimpi ngumbara ka kota. Apan hirupna sapopoé di padésan ogé geus niron-niron kahirupan di kota. Jadi mun sakali mangsa dibéré kasempetan indit ka atawa ngumbara di kota téh, atuh taya bédana jeung umat Islam sina indit ka Mekah.
Tah faktor-faktor éta téh milu nangtukeun kana hadé-henteuna bacaan barudak, komo bacaan munggaran di Sakola Ra’yat, anu tinangtu nyantél dina haté tepi ka maranéhanana galedé.
Tapi sabalikna, na kira-kirana hadé deuih lamun ayeuna aya jalma anu nulis buku bacaeun barudak anu ébréh ngagambarkeun kakacowan jeung kakaweuran hirupkumbuhna?
Bisa jadi hadé, bisa jadi henteu. Hadé ku lantaran hal éta bakal bisa méré gambaran ka barudak nu macana ngeunaan kaayaan kahirupanana sapopoé dina jamanna. Goréngna ku lantaran mun éta buku disusun ku jalma anu teu bisa nénjo kakacowan jeung kaayaan anu pikangeneseun téa kalawan ngristal, bakal méré gambaran salah ka barudak, nya temahna melak binih mumusuhan atawa ngunek-ngunek silih arah.
Tapi mun aya jalma nu usaha ka palebah dinya, di dieu kuring hayang némbongkeun pamapag pangbagéa ka manéhna: “Rampés!”
Jakarta, 1957
(Dicutat tina buku Dur Pandjak! wedalan C.V. Pusaka Sunda, Bandung, 1966, kaca 42-48)


text:
Ahmad H. Zewail
Ahmad Hassan Zewail (Basa Arab: أحمد زويل) (wedal 26 Pébruari 1946) kimiawan urang Mesir, dileler Hadiah Nobel widang Kimia taun 1999 pikeun karyana ngeunaan fémtokimia. Lahir di Damanhur (60 km kidul-wétaneun Iskandariah) sarta digedékeun di Disuq, anjeunna nampa gelar kahijina ti Universitas Iskandariah méméh pindah ka US pikeun ngaréngsékeun PhD-na di University of Pennsylvania. Sanggeus sababaraha karya posdoktorat di UC Berkeley, anjeunna dileler a faculty appointment di Caltech taun 1976, where he has remained since. In 1990 he was made the first "Linus Pauling Chair in Chemical Physics".
Karya penting Zewail nyaéta mitambeyan fémtokimia - ulikan réaksi kimiawi dina jangka waktu fémtodetik. Migunakeun téhnik laser nu gancang (céntangan laser pondok kacida).
Taun 1999, Zewail jadi urnag Mesir katilu nu nampa Hadiah Nobel, nuturkeun Anwar Sadat (1978 in Peace) jeung Naguib Mahfouz (1988 widang Sastra). Pangleler internasional séjénna di antarana Hadiah Wolf (1993) jeung Robert A. Welch Award (1997). Taun 1999 anjeunna nampa panghargaan nagara pangluhurna, Grand Collar of the Nile.


text:
Saha Éta • Kemis, 13 Séptémber 2012 02:04
TEU gampang jadi juru sekar téh. Iwal ti kudu mibanda bakat sora nu hadé téh, perelu daria latihan ngolahna. Bakat sora, upama ceuk basa musik mah istilahna téh timbre. Demi tinbre téh gurat badagna aya dua rupa, nyaéta sora nu halimpu jeung sora anu hégar. Sasarina, nu mibanda sora halimpu, moal bisa mibanda sora nu hégar. Pon kitu deui sabalikna, nu sorana hégar, moal bisa jadi halimpu.
Conto juru sekar nu sorana halimpu, saperti Upit Sarimanah. Demi nu sorana hégar, contona mah Titim Fatimah. Tapi ku cara latihan soson-soson jeung daria kalawan sistematis, hiji juru sekar, bisa waé mibanda éta dua karakter sora.
Nya di antara juru sekar nu geus kataékan ngalap éta pangabisa téh di antarana Tati Salih, Euis Komariah, Ida Rosida, jeung sajabana.
Basa nyaksian langsung Ida Rosida mintonkeun kamahéranana dina widang ngahaleuang, éstuning matak tingsariak kana satungkebing rasa. Jentréng kacapi, marengan léngkah Ida, anu harita mintonkeun lagu Reumis Beureum dina Eurih, anu rumpakana beunang nulis Wahyu Wibisana.
Éta lagu, minangka salah sahiji lagu sanggian Mang Koko, anu nepi ka kiwari masih nganteng dina tungtung sawangan. Malah teu pati loba, sindén atawa wira-swara (juru sekar pameget), anu mampu ngahaleuangkeun Reumis Beureum dina Eurih, kawantu nadana anu luhur.
Mémang teu kudu héran, upama Ida mibanda kamahéran anu sakitu lengkepna, da puguh apan Ida téh salah sahiji putrana Mang Koko. Iwal ti aya paribasana Téng manuk téng anak merak kukuncungan, katambah Ida soson-soson jeung daria ngasah kabisana ti leuleutik mula.
Sabab upama ngandelkeun turunan wungkul mah, dijamin Ida téh moal siga kiwari. Anu hartina, urang nyawang Ida téh, tina sisi anu kacida obyéktipna; Ditilik tina paélmuan karawitan, Ida geus mahir rupaning kamampuan, ti mimiti ngatur nafas, bener atawa henteuna ngagunakeun alat-alat sora, saperti létah, biwir, caréham, jeung sajabana, pikeun ngarojong jéntréna rumpaka (artikulasi), merenahkeun sora keur kaperluan volume (tarikna sora), mancegkeun sajumlah nada, tug nepi ka ngumbar daya imajinasi.
Ida Rosida, lahir di Bandung, 26 Agustus 1954. Ti leuleutik mémang geus diwanohkeun kana seni karawitan, ti mimiti Ida sakola di SD Sejahtera (réngsé taun 1965), SMPN I Bandung (réngsé taun 1968), Kokar/ayeuna SMKI (réngsé taun 1971), tug nepi ka taun 1993 Ida lulus ti STSI Bandung.
Salila kuliah di STSI Bandung, Ida kacatet minangka mahasiswa anu aktip dina rupaning kagiatan kasenian. Geus puguh deui ari aktip di Lingkung Seni Ganda Mekar mah, teu kudu dicaturkeun deui. Kagiatan séjénna, saperti dina taun 1990, Ida kungsi nyieun lagu-lagu keur time song 'Inohong di Bojong Rangkong' (TVRI Bandung), ngolah rumpaka lagu wanda anyar, jeung nyiptakeun gending dina wanda anyar. Teu anéh upama Ida kungsi ditunjuk pikeun jadi juri tingkat nasional dina sababaraha rupa pasanggiri kasenian. Atuh teu munasabah, upama keur mangsana kuliah kénéh ogé, Ida geus biasa jadi asistén dosén di STSI Bandung.
Sanggeus ngaréngsékeun kuliahna, kira taun 1993, Ida meunang kasempetan pikeun ngalanglang nagri Jepang, dina misi kasenian Sunda. Atuh puguh nepi ka kiwari ogé, Ida masih tetep konsistén icikibung dina dunya kasenian Sunda. Iwal ti aktip kénéh di Yayasan Cangkurileung, Ida mindeng mgeusian acara di radio-radio Bandung, saperti Radio Kencana FM, RRI Bandung, jeung sajabana. Taun 1998, Ida dibenum jadi Wakil Kapala SMKI Bandung. Saméméhna Ida kungsi jadi guru Honorer di KOKAR (taun 1971), kakara diangkat jadi PNS taun 1975.
Ieu seniwati anu nga-idolakeun Euis Komariah téh, tetep ngarasa optimis mun yén kabudayaan Sunda bakal nanjung salawasna, salila urang Sunda masih aya jeung daria ngarawat, ngalestarikeun, sarta ngamekarkeunana.
Kitu cenah, saur Ida Rosida, basa ditepungan di bumina, Komplek Pasir Pogor, Blok B. No. 13, Bandung. Malah harita ogé, kaleresan pisan aya ingkang carogéna, Ipep Lesmana S.Pa. Dugi ka kiwari, Ida tos dipaparin tilu urang putra, nya di antarana téh Rully Budiman, Mia Rachmawati, jeung Lastri Puspa Yantini. Namung putrana anu munggaran mah, Rully Budiman, parantos mayunan mulih ka jati, mulang ka asal.***
Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44
Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19
Jumaah, 18 Juli 2014 02:37
Rebo, 28 Méi 2014 01:32
Rebo, 28 Méi 2014 01:09


text:
Kapulaga
Kapulaga atawa kapol (Amomum cardamomum) salila ieu dipikawanoh minangka samara pikeun asakan sarta ogé leuwih réa dipaké pikeun campuran jajamu. Di sawatara wewengkon kapulaga dipikawanoh kalawan ngaran kapol, palago, karkolaka, sarta nu séjén-séjénna.
Di mancanagara, ngaran pikeun kapulaga ti antarana nyaéta pai thou kou (basa Tionghoa). Urang Yunani ngaranan buah ieu téh cardamomom anu saterusna dilaténkan ku urang Romawi jadi cardamomum. Dina basa Inggris kapulaga disebut cardamom. Sedengkeun dina basa Thai ieu disebut krava, elaichi dina basa Hindi, sarta elakkaai dina basa Tamil.
Daptar eusi
Budidaya[édit | sunting sumber]
Kapulaga mimitina kapanggih tumuwuh alamiah di wewengkon Pagunungan Malabar, basisir kulon India. Alatan laku di pasar-pasar di dunya, saterusna réa dipelak di Srilangka, Thailand, sarta Guatemala. Di Indonésia kapulaga mimiti dibudidayakan saprak 1986.
Dina perdagangan saterusna ditawarkeun ogé variétas kapulaga séjén ti pagunungan Mysore (India) anu buah lonjongna leuwih buleud, sarta leuwih dipikaresep alatan leuwih ngeunah. Béda jeung kapulaga Malabar anu turuy kembangna ngarayap, turuy kembang kapulaga Mysore mah tumuwuh ajeg. Ti Srilangka ditawarkeun Elettaria cadamomum var. major minangka Ceylon cardamom. Buahna leuwih rubak sarta gepéng batan kapulaga Malabar, E. cardamomum var. minor. Ti Thailand, saterusna ogé ditawarkeun Siamese cardamom anu masih sawanda jeung kapulaga Indonésia , Amomum cardamomum.
Bentuk fisik[édit | sunting sumber]
Tuwuhan kapulaga kagolongkeun kana tuwuhan ubar (herba) sarta tumuwuh ngawangun rungkun, dedeganana kawas tuwuhan jahé, sarta bisa ngahontal jangkung 2-3 méter sarta tumuwuh di leuweung-leuweung anu leubeut kénéh. Kapulaga hirup subur di padataharan nu luhurna 200-1.000 méter luhureun beungeut laut (lbl).
Kapulaga mimitina memang hirup liar, tapi kiwari kapulaga dibudidayakeun minangka pepelakan samara. Tuwuhan nu tangkalna baseuh ieu ngabogaan palapah daun anu ngabuntel tangkalna. PErenah daunna sulang-seling. Kembangna kasusun ku turuyan anu kaluar tina beutina. Buahna ngawangun buleudan endog, buluan, sarta boga warna konéng kulawu. Buahna ngariung dina turuy leutik sarta pondok. Lamun asak, buahna baris peupeus sarta beulah dumasar rohang-rohangna. Dina jerona aya siki anu ngawangun buleud endog manjang.
Buah[édit | sunting sumber]
Kapulaga buahan dina umur 3 taun. Buah kapulaga mecenghul tina tangkal burung (palsu) deukeut taneuh, sarta ngareuy babarengan jeung turuyna anu panjangna 1 m, kana taneuh sakurilingna. Sangkan henteu kotor kacéprétan taneuh lamun hujan, patani nu bogana nyelapkeun lambaran plastik minangka dasar di handapeun turuy éta buah.
Buah lonjong sapanjang 1 cm anu eusi tilu éta dipetik lamun geus lintuh, mundel eusina, satengah asak. Warna héjona geus robah jadi héjo ngora. Tadina héjo kolot. Sabot robah warna éta pisan ambeuna seungit pisan.
Di India, buah anu geus digaringkeun, dipeting nurutkeun ukuran sarta warnana. Anu geus konéng jarami geulis, dibungkus minangka buah siap jual; sedengkeun anu tacan, dipucetkan tiheula ku saab walirang. Pangjagaan kualitas ieu pisan anu ngajadikeun India pangékspor kapulaga anu dipikaresep.
Buah anu geus garing jadi kérod, guguratan, eusina 4 - 7 siki leutik nu warnana coklat semu beureum. Rasana rada lada kawas jahé, tapi ambeuna henteu.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu ka luar[édit | sunting sumber]
- (id) Artikel di Republika
- (id) Artikel di Intisari


text:
Analisis varian
Dina statistik, analisa varian (ANOVA) nyaeta kumpulan model statistik sarta prosedur nu pakait nu ngabandingan mean ku nukerkeun sakabeh varian observasi kana sababaraha bagian. Teknik analisa varian mimiti diwanohkeun ku statistikawan jeung ahli genetik Ronald Fisher dina taun 1920-an sarta 1930-an. Aya tilu kelas konsep model nyaeta:
- Model efek-fixed nu nganggap yen data asalna tina populasi normal nu mibanda nilai mean beda.
- Model efek-random nu nganggap yen data dijelaskeun sacara hirarki ku bedana populasi nu beda dina konstrain hirarki.
- Model campuran nu ngajelaskeun kaayan boh efek fixed atawa random aya.
Teknik dasarna nyaeta ngabagi total jumlah kuadrat kana sababaraha komopen pakait kana efek dina model. Contona, rek nembongkeun ANOVA sederhana ku make hiji perlakuan dina tingkat nu beda. (Lamun tingkat perlakuan bisa diitung sarta efekna linier, analisa régrési liniér bisa dipake).
Jumlah tingkat kabebasan (disingkat df) bisa dibagi-bagi ku cara nu sarua sarta hususna dina sebaran chi-kuadrat nu ngajelaskeun hubungan jumlah kuadrat.
Model fixed-efek[édit | sunting sumber]
Model fixed-efek analisa varian dipake keur kaayaan dimana nu ngagawekeun percobaan ngabogaan sababaraha perlakuan dina percobaanna, unggal percobaan ngan mangaruhan kana mean sebaran normal tina variabel nu mangaruhan tadi.
Model efek-random[édit | sunting sumber]
Model efek-random dipake keur ngajelaskeun kaayaan beda nu teu bisa dibandingkeun dina percobaan. Conto sederhana nyaeta estimasi mean teu dipikanyaho numana individu kabehanna beda. Dina kasus ieu, variasi antara individu ngabingungkeun kana alat observasi.
Tingkat kabebasan[édit | sunting sumber]
Tingkat kabebasan nunjukeun wilangan observasi efektip nu mere pangaruh kana jumlah kuadrat dina ANOVA, jumlah total observasi dikurangan ku jumlah konstrain linier dina data.
Tes kapercayaan[édit | sunting sumber]
Analisa varian nuju kana tes kapercayaan statistik make sebaran-F Fisher.


text:
Senin, 23 November 2009
biantara
Assalamualaikum Wr. wb.
Mangga urang panjatkeun puji sareng sukur ka Allah SWT. Solawat sareng salam mugi tetep dilimpahkeun ka Kanjeng Nabi Muhammad saw, ka kulawargana, ka para sahabatna, sareng ka urang sadaya salaku umatna tug dugi ka ahir jaman.
Girang pangajen Pasanggiri Biantara Basa Sunda sareng panitia nu ku simkuring dihormat. Ibu/bapak, saderek sadaya, sareng rerencangan rumaja nu ngiringan lomba biantara anu parantos kersa ngaluuhan ieu acara, anu ku simkuring dihormat. Dina waktu ieu simkuring baris medar biantara anu judulna : PERLUNA PARA RUMAJA NGAMUMULE BASA SUNDA DINA RARAGA NGAMEKARKEUN BUDAYA NASIONAL.
Para saderek sadayana,
Unggal bangsa di dunya tangtuna oge boga basa masing-masing anu dijadikeun alat pikeun ngayakeun hubungan antara hiji jelema jeung jelema sejenna dina hirup kumbuh sapopoe. Ku alatan basa jelema bisa muaskeun kabutuhan senina ku jalan ngareka basa sangkan nimbulkeun ajen seni. Ku sabab basa jelema bisa nambahan pangaweruh jeung ngamekarkeun pikiranana. Basa oge mangrupakeun ciri mandiri hiji bangsa. Dina basa kasimpen kabudayaan hiji bangsa. Tegesna mah basa teh nunjukkeun hiji bangsa.
Urang sadaya parantos maphum yen nagara Indonesia teh ngabogaan adat, suku, basa, agama, jeung tata kahirupan anu beda-beda di unggal tempat. Alhamdulillah ku ayana Pancasila anu mangrupakeun dasar nagara jeung palasipah nagara, sanajan beda-beda kabudayaan jeung tata kahirupan oge tapi tetep dina hiji beungkeutan, Negara Kesatuan Republik Indonesia anu ngabogaan motto Bhineka Tunggal Ika.
Salah sahiji unsur tina budaya teh nyaeta basa. Basa Sunda jeung budaya Sunda mangrupakeun hiji hal anu raket pisan hubunganana anu teu bisa dipisahkeun jadi sewang-sewangan. Lamun urang nyaritakeun basa Sunda hartina urang nyaritakeun budaya Sunda.
Sanajan nagara netepkeun basa Indonesia jadi basa nagara, tapi basa daerah tetep dipiara jeung dimekarkeun ku nagara. Atuh rahayatna mah dikudukeun pisan. Basa daerah ku nagara dijadikeun alat pikeun ngamekarkeun jeung ngadukung budaya daerah, alat pikeun ngarojong basa nasional, jeung jadi basa panganteur di sakola dasar. Di daerah sorangan basa teh mangrupakeun lambang kareueus daerah, ciri daerah, jeung alat komunikasi dina kulawarga jeung masyarakat daerah. Salah sahiji cara pikeun nanjeurkeun kabudayaan daerah diantarana ku jalan ngamumule basa Sunda, babakuna mah ku para rumaja.
Lamun ku urang dibandungan dina kahirupan sapopoe, katinggalina para rumaja ayeuna loba anu kurang wanoh kana basa Sunda. Memang, henteu sakabeh rumaja di Jawa Barat ngabogaan sikep saperti kitu. Tapi hal ieu kudu jadi kaprihatinan urang sarerea. Sabab saha deui anu bakal miara basa Sunda teh iwal ti urang sadayana, para rumaja. Ulah nepi ka urang Sunda teu wawuh kana basa Sunda. Kacida teungteuingeunana lamun hal eta karandapan ku urang Sunda.
Naon sababna rumaja ayeuna asa kurang reueus kana basa Sunda. Lamun dipaluruh, salah sahiji sababna nyaeta ayana anggapan yen basa Sunda teh hese diulik, hese dilarapkeun dina kahirupan sapopoe, teu demokratis, kapangaruhan ku feodalisme, basa Sunda teu ngindung ka waktu teu ngabapa ka jaman, jeung rea-rea deui alesan sejenna.
Padahal dina jaman ayeuna anu disebut era globalisasi jeung era informasi, babari pikeun urang neangan sumber, alat atawa literatur keur neuleuman basa Sunda, boh eta dina tipi, radio, buku, majalah, atawa koran.
Da kumaha ieu mah, lamun lalajo tipi nu dilalajoanan teh saukur pilem luar negeri jeung acara musik wungkul. Sinetron basa Sunda, wayang, hiburan tradisional Sunda, jeung acara nu ngagunakeun basa Sunda mah jigana tara ditolih-tolih acan salian ti lalaguan. Atuh dina radio sarua deuih, jigana rumaja ayeuna leuwih nyaho nu ngarana Aghata Christi, Enid Blyton, Ian Fleming, batan pangarang-pangarang Sunda saperti Yus Rusyana, M.A. Salmun, Ajip Rosyidi, Karno Kartadibrata jeung R. Ading Affandi. Kuduna mah urang teh ngarasa reueus kusabab di Jawa Barat, di tatar Sunda loba pangarang anu produktif,anu bukuna bisa dibaca ku urang, aya keneh majalah jeung koran basa Sunda anu bisa dijadikeun alat pikeun ngamekarkeun basa jeung budaya Sunda.
Cindekna mah lain ulah nyaho kana budaya deungeun, tapi ulah nepi ka budaya sorangan ditampolerkeun.
Dina basa Sunda aya nu disebut undak-usuk basa, unggah-ungguh anu luyu jeung tatakrama basa. Hormat ka batur, ka saluhureun jeung ka sahandapeun. Ieu lain hartina basa Sunda kapangaruhan ku feodalisme, tapi nunjukkeun ajen luhur tina basa Sunda anu ngahargaan ka sasama manusa. Ulah nepi ka undak-usuk basa teh jadi hahalang pikeun ngagunakeun basa Sunda dina kahirupan sapopoe.
Ti baheula basa Sunda geus bisa narima pangaruh ti basa nu lain anu disebut basa kosta. Loba pisan basa kosta anu geus jadi basa Sunda. Teu bener lamun aya nu nyebutkeun basa Sunda teh teu demokratis, teu luyu jeung jaman jeung nutup diri tina pangaruh luar.
Dina kasempetan ieu kuring umajak ka para saderek sadaya, hayu urang babarengan miara basa Sunda. Nya rumaja ayeuna nu boga tanggung jawab pikeun ngamumulena. Mun ti ayeuna geus ngapilainkeun ka basa sorangan, eta teh karugian keur urang tatar Sunda hususna, jeung nagara umumnya.
Kacida deudeuhna lamun jaga anak incu urang basa Sundana deet pisan, kabeungharan kecapna bisa diitung ku ramo, komo kamampuan ngarang dina basa Sunda jeung ngapresiasikeun sastra Sunda. Kacida ngagerihna hate urang jeung karuhun-karuhun urang lamun anak incu urang teu nyahoeun deui saha ari udeg-udeg teh, naon ari lengkob, ngaseuk, sapocong, wanci pecat sawed, usum ngijih, jamotrot, bocokol, pagupon, paranje, teu bisa ngabedakeun antara boga, gaduh, jeung kagungan. Boa-boa lamun hayang diajar basa Sunda jeung sastra Sunda oge kudu ngulik ka mancanagara, ka Walanda, kusabab di Indonesia euweuh ahlina. Atuh basa Sunda teh kari waasna wae, kari sajarah, yen di tatar Sunda, di Jawa Barat teh baheulana marake basa Sunda. Deudeuh teuing Ki Sunda.
Sakali deui kuring umajak, ngamumule basa Sunda teh lain tanggung jawab pamarentah wungkul, lain tanggung jawab sastrawan jeung budayawan Sunda wungkul, tapi tanggung jawab urang sarerea, para rumaja. Saha deui nu baris ngajaga hirup-huripna, ngariksa, miara basa Sunda teh iwal ti urang. Lamun urang ngamumule basa Sunda lain hartina urang primordialis atawa provinsionalis, tapi urang geus ngajaga jeung ngamekarkeun budaya daerah, budaya nasional, geus milu partisipasi dina pangwangunan PJP II utamana di Jawa Barat.
Basa Sunda teh milik urang, milik urang Sunda, milik nagara Indonesia. Maju mundurna basa Sunda, mekar henteuna basa Sunda gumantung ka urang, para rumaja.
Mung sakieu biantara ti simkuring. Hapunten pami aya cariosan anu kirang merenah dina manah. Hatur nuhun ka sadayana.
Assalamualaikum Wr. wb.
AT LIBRARY
Bell breaktime sound. Fachra will come to library for reading. In library found a teacher. He is Mr.Nana.
Fachra : Good morning sir, may I read a book..?
Mr.Nana : Sure, yes come in, but don’t forget for wrait the absent,
Fachra : yes ,sir,,!
“when Fachra to choose a book for read, then, Mario and Anwar come to library.
Mario n’ Anwar : “Morning, sir”,
Mr.Nana : “Morning, what do you come to library,?”
Mario : “I will borrow The Indonesian books for study the Indoneian language.
Mr.Nana : “How many books will you borrow ?”
Anwar : “twenty books,sir”
Mr.Nana : “please take books in that table and you must to write
the number of books , ok,.,!”
Mario : “Yes, sir,.,!
“When Mario n’ Anwar doing write a number of book. Suddenly come a girl student. She is Nur Azizah”
Nur.A : “morning, sir !”
Mr.Nana : “Morning”
Nur.A : “Sir. I will borrow a book”
Mr.Nana : “Yes, but what do you bring, nur.?”
Nur.A : “I bring drink”
Mr.Nana : “what do you not read arrangement this library,.,?”
Nur : “ I’m sory, sir”
Mr.Nana : “yes. But you must to accomplish a drink in out side.”
Nur : “ok, sir !”
Mr.Nana : “Nur what do you after to accomplish your drink..?
Nur : “Yes, sir. Can I come in library,,?”
Mr.Nana : “ok, but don’t forget for write the absent,..,.”
Nur : “ok”
Fachra : “what are you doing ,nur,.?”
Nur : “I will looking for the English books..
Fachra : “Oh the English books. The English books over there near Mario and Anwar,,.”
Nur : “thank you”
Fachra : “You’re welcome,”
Nur : “what are you doing Mario,?
Mario : “I will write the number of the books”
Nur : “oh,.,.,.,”
After to take the English books. Nur to approach Fachra.
Fachra : “why do you borrow the English book,,?”
Nur : “because I have some duty to take the advertisement in English language”
Anwar : “Sir, I was write a number of the books..,”
Mr.Nana : “ Yes, how long you borrow this books”
Mario : “one year”
Mr.Nana : “ok, but if this book finished you must to back again,very soon ..”
Mario n’ Anwar : “ok. Sir “
Fachra : “nur, it’s time for come in the classroom a moment, so, We must go in this library..”
Nur : “ok, come on?
Fachra : “sir, we must go”
Nur : “morning,sir”
Mr.Nana : “Morning, eh Nur can you call Mario and Anwar
For come library..?”
Nur : “yes, sir”
“Nur and Fachra go out in library. Suddenly Mario and Anwar come to library”
Anwar : “what happen sir you call me ?”
Mr.Nana : “I’m forget to give you a paper for write name who borrow the books..?
Mario : “where is paper ?”
Mr.Nana : “take on that table”
Anwar n’ Mario : “ok, sir,,!”
Anwar : “sir I will come back to class, morning”
Mr.Nana : “Morning”
LEADER : NANA.F
MEMBERS : M. FACHRA
MARIO.S
ANWAR.Z
NUR.A
ANGGOTA TATA SURYA
ANGGOTA TATA SURYA
A. MATAHARI
Matahari adalah sebuah bintang yang terdekat dengan bumi. Jarak rata-rata bumi ke matahari adalah 149.600.000. Jarak ini disebut sebagai satu satuan astronomi (SA atau AU=astronomigal unit). Dalam tata surya, matahari merupakan pusat dan penggerak anggota-anggotanya. Karena pengaruh
Sumber panas dan cahaya matahari berasal dari reaksi fusi, yaitu penggabungan inti-inti unsur hidrogen dan unsur helium pada suhu yang sangat tinggi. Suhu di pusat matahari adalah sekitar 35 juta derajat Celcius. Suhu dipermukaan matahari adalah sekitar 6000 derajat Celcius. Panas inilah yang dipangarkan ke ruang angkasa.
B. PLANET
Kedudukan planet-planet dangan bintang-bintang tidak tetap. Setiap planet mampunyai periode rotasi dan revolusi yang berbeda-beda.
1. Merkurius
Merkurius adalah planet terdekat dengan matahari. Jarak antara merkurius dengan mataharin tidak tetap, kadang menempati jarak terdekat, kadang juga berada pada jarak terjauh dengan matahari. Jarak rata-rata dengan matahari adalah 57,9 juta km. Secara fisik, diameter Mermurius mengapain4.879 km. Waktu yang digunakan untuk melakukan satu kali putaran pada porosnya (periode rotasi) adalah 58,6 hari. Volume merkurius adalah sekitar 0,055 kali
2. Venus
Venus adalah planet terdekat kedua dari Matahari. Venus memiliki jarak terhadap matahari tidak tetap. Jarak rata-rata antara Venus dengan matahari adalah 108 juta km. Diameter Venus mencapai 12.100 km, sedangkan massanya sekitar 0,815 kali massa bumi. Periode rotasinya adalah 243,2 hari, sedangkan periode revolusinya adalah 225 hari. Bentuk planet ini mirip Bumi dengan permukaan berupa awan
tebal dengan suhu permukaan C. Komposisi pembentuk planet ini terdiri atas besi dan unsur berat lain.
3. Bumi
Bumi adalah planet terdekat ketiga matahari. Jarak rata-rata Bumi dengan Matahari adalah 150 juta km. Diameter bumi adalah 12.760 km. Periode rotasinya adalah 24 hari, sedangkan pariode revolusinya 365,25 hari. Suhu rata-rata permukaan bumi C.
Bumi memiliki
4. Mars
Mars merupakan planet keempat dalam urutan tata surya. Jarak rata-rata dari matahari adalah 228 juta km. Diameter Mars mengapai 6.780 km, sedangkan
massanya 0,11 kali
mengandung CO , sedikit N , Ar, CO, Ne, Kr, dan Xe. Pada musim dingin suhu di plnet ini mencapai C, sedangkan pada musim panas suhunya mencapai C. Jumlah satelit Mars adalah 2.
5. Jupiter
Jupiter adalah planet terbesar dalam tata surya. Mempunyai jarak rata-rata dari matahari 778,3 juta km. Diameternya 14.980 km dan memiliki
6. Saturnus
Saturnus adalah planet terdekat keenam setelah Jupiter. Jarak rata-rata dari matahari adalah 1.429,4 juta km. Diameternya mengapai 120.540 km dan memiliki
mengandung helium (He). Suhu pada puncak awannya C. Planet ini memiliki 18 satelit.
7. Uranus
Uranus memiliki jarak rata-rata dengan matahari 2.875 juta km. Diameternya 51.118 km dan memiliki
8. Neptunus
Neptunus memiliki jarak rata-rata dari matahari 4.450 juta km. Diameternya 49.530 km dan memiliki
C. SATELIT
Stelit adalah anggota tata surya yang ukurannya lebih kegil daripada planet, berputar pada porosnya, beredar mengelilingi planet, kemudian bersama-sama dengan planet, berputar mengelilingi matahari. Satelit melakukan tiga gerakan,
yaitu berputar pada porosnya, berevolusi mengelilingi planet, dan berevolusi bersama planet mengelilingi matahari. Satelit ada dua maoam yaitu :
a. Satelit alamiah
Satelit alamiah sudah ada dalam tata surya dan bukan batan manusia.
b. Satelit buatan
Satelit buatan adalah pesawat kendaraan ruang angkasa masuk ke orbit bumi, baik yang berawak maupun yang tidak berawak.
D. KOMET
Komet adalah benda langit yang diselimuti awan dan gas sehingga tampak seperti bintang berekor ketika mendekati matahari.
a. Bagian-bagian komet
Ø Kepala komet :Inti komet
Koma
Ø Ekor komet
Arah ekor komet selalu menjauh dari matahari, karena ekor komet terdorong oleh radiasi matahari dan angin matahari.
E. ASTEROID
Asteroid adalah benda-benda angkasa yang berada dalam serbuk asteroid, yakni daerah antara orbit Mars dan Jupiter.
1. Asteroid berasal dari planet yang terletak di antara Mars dan Jupiter meledak karena efek
2. Asteroid terbentuk pada awal terbentuk pada awal terbentuknya tata surya terdapat gukup partikel di antara Mars dan Jupiter yang membentuk batu-batu berkelompok.
F. METEORID, METEOR, DAN METEORIT
Meteorid adalah benda-benda padat yang bertebaran di angkasa yang berasal dari pecahahan asteroid, materi ekor komet yang tergeger, atau pecahan benda langit lain.
Meteor adalah benda-benda angkasa yang jatuh ke bumi yang pada saat menembus atmosfer terbakar sehingga timbul nyala yang terlihat dari bumi.
Meteorit adalah meteor yang jatuh ke permukaan bumi.
Berdasarkan materi yang terkandung di dalamnya, meteorit di bedakan menjadi dua yaitu :
1. meteorit besi : terdiri 90% zat besi dan 10% nikel
2. meteorit batu : terdiri 10% besi dan nikel dan lainnya berupa silikon.
KARYA : M. FACHRA
X-8
SMANGAZZ


text:
Bagi adik-adik khususnya warga Jawa Barat yang duduk di bangku SMP, SD, SMA yangs edang mencari contoh pidato bahasa sunda, atau siapapun anda baik itu pengurus organisasi, aktifis LSM, tokoh masyarakat, pegawai, pengusaha yang sedang mencari contoh pidato bahasa Sunda tentang memperingati hari Ibu, maka pada kesempatan kali ini Mamen berikan contoh pidato singkat Mieling hari Ibu dina bahasa sunda. Mudah-mudahan Mamen berharap bahwa contoh pidato dibawah ini bisa menjadi acuan untuk materi pidato yang akan anda bawakan di depan publik nantinya, yang mana anda tidak harus menyampaikan pidato ini saklek seperti yang tertera dibawah inim melainkan anda bisa memodifikasinya atau mengeditnya dengan bahasa Anda sendiri, dan sesuai dengan karakter/gaya anda ketika berbicara didepan publik. Sekali lagi ini dia contoh pidato bahasa sunda tentang memperingati hari Ibu yang mudahh-mudahan bermanfaat bagi Anda semua. Hayu urang ngamumule bahasa urang sadayana nyaeta bahasa sunda.
Assalamu'alaikum, Wr Wb
Ibu-ibu, saderek sadayana anu ku sim kuring dimulyakeun. Langkung tipayun mangga urang sami-sami manjatkeun pujisareng syukur ka hadirat Allah SWT, nu parantos ngalimpahkeun rahmatNa, sahingga dina dinteun ieu para Ibu sareng saderek sadayana parantod tiasa nyokongan waktos nunda mangsa tina kasibukan rumah tanggana kanggo ngahadiran pertemuan ieu.
Dina dinten ieu, tanggal 22 Desember ngarupikeun hiji dinten anu ngandung sajarah pikeun para wanita khususna kamu Ibu Indonesia. Ari lahirna hari Ibueta dina hakekatna sami sareng tujuan Sumpah Pemuda, nyaeta ngagalang persatuan jengg kesatuan Bangsa. Ku sabab kitu lahirna oge sababaraha bulan saparantos na lahirna sumpah pemuda, nyaeta tanggal 22 Desember 1928. Ku ayana kongres anu diayakeun dina tanggal 22 dugi ka 25 Desember 1928 di Yogyakarta, para wanita Indonesia ngagaduhan tekad ngahijikeun diri dina hiji wadah, dina harti hiji kasatuan anu bulued nyaeta warnita Indonesia. Anu mana samamehna masih paburencay dina kelompok masing-masing di saban daerah. Masalah eta anu ngarupakeun awal timbulna gagasan pamarentah pikeun netapkeun tanggal 22 Desember eta sebagi Hari Ibu.
Memang hari Ibu ieu ngagaduhan kacenderungan ngeunaaan masalah-masalah anu aya sangkut pautna sareng dunya kaibuan, dimana Ibu ngarupakeun ibu ti para putrana di lebet kulawarga sareng Ibu di kalangan masyarakatna. Dupi kawajiban ibu salaku di kulwargana, nyaeta ngagaduhan tanggung jawab pikeun nhadidik jeng ngabina para putrana sarta ngurus jeung ngatur rumah tanggana sangkan kahontal rumah tangga anu harmonis di lingkungan kulawargana.
Sajabi ti eta kawajiban Ibu sabagi Ibu ti masyarakatna, nyaeta ngabina, masihan pangarahan ka para remaja, sangkan henteu gampil lacandak arus kamorosotan moral anu mana dina saat ieu keur ngalanda para remaja dina umumna. Kalayan harepan sangkan engke maranehna tiasa jadi pribadi-pribadi anu tanggung jawab diwaktu nu bakal datang piekuen ngabela Bangsa katut nagarana.
Dina ngayakeun peringetan atawa mieling Hari Ibu ayeuna, urang salaku kaum Ibu kacida pentingna pikeun ngilu ulubiung dinapangwangunan Nasional, sabagi pembina moral kader-kader tunas bangsa anu ngarupikeun generasi panerus jeung pewaris cita-cita luhur Proklamasi Kamerdekaan bangsa Indonesia. Kaum ibu sawadina usaha sakuat-kuatna pikeun jadi ibu pangwangunan, ngabina moral para remaja. Sakuduna jadi Ibu teladan picontoeun kaum kaum remaja dina nangtukeun nasib Bangsa jeng nagara anu saterasna.
Para saderek sadayana mung sakieu sambutan simkuring dina raraga mieling Hari Ibu, nu mudah-mudahan kaum ibu jadi peolopor dina sagala widang pangwangunan.
Wassalamu'alaikum Wr, Wb
Pidato Bahasa Sunda Memperingati Hari Ibu
Bagi adik-adik khususnya warga Jawa Barat yang duduk di bangku SMP, SD, SMA yangs edang mencari contoh pidato bahasa sunda, atau siapapun anda baik itu pengurus organisasi, aktifis LSM, tokoh masyarakat, pegawai, pengusaha yang sedang mencari contoh pidato bahasa Sunda tentang memperingati hari Ibu, maka pada kesempatan kali ini Mamen berikan contoh pidato singkat Mieling hari Ibu dina bahasa sunda. Mudah-mudahan Mamen berharap bahwa contoh pidato dibawah ini bisa menjadi acuan untuk materi pidato yang akan anda bawakan di depan publik nantinya, yang mana anda tidak harus menyampaikan pidato ini saklek seperti yang tertera dibawah inim melainkan anda bisa memodifikasinya atau mengeditnya dengan bahasa Anda sendiri, dan sesuai dengan karakter/gaya anda ketika berbicara didepan publik. Sekali lagi ini dia contoh pidato bahasa sunda tentang memperingati hari Ibu yang mudahh-mudahan bermanfaat bagi Anda semua. Hayu urang ngamumule bahasa urang sadayana nyaeta bahasa sunda.


text:
Emping
Emping nya éta hiji jenis kadaharan nyamikan anu dijieun ti buah melinjo, emping lain mangrupa kadaharan deungeun pikeun masarakat Indonésia, hususna di Pulo Jawa. Biasana dipaké minangka pelengkap kadaharan kawas loték, soto sarta sajabana.[1] Prosés nyieun emping pohara gampang sarta basajan, nya éta nyangrai siki melinjo babarengan keusik sarta saterusna dipéprék nepi ka ipis. Parabot anu dipaké ogé basajan, nya éta anu dawam dipaké.[2] Biasana emping dipasarkeun dina kaayaan atah atawa bisa dicampur jeung hurang atawa kerang pikeun nambahan rasa sarta rupa anu geus digoréng.[3]
Kapunjulan jeung Kahéngkéran[édit | sunting sumber]
Gnetum gnemon geus lila dipikawanoh minangka pepelakan anu ngabogaan loba mangpaat. Ampir sakumna bagian pepelakan ieu ngabogaan mangpaat pikeun kahirupan manusa, ti mimitian buah, siki, daun, nepi ka watangna. Daun, buah sarta sikina dawam dikulub atawa dimasak, contona waé sayur haseum sarta tongseng kulit melinjo. Sikina bisa disangrai sarta dijadikeun emping melinjo anu ngeunah. Sedengkeun batangna bisa dipaké minangka bahan papan sarta pakakas rumah tangga anu basajan, sarta dahanna anu garing bisa dimangpaatkeun pikeun kai beuleum. Lobana mangpaat ti pepelakan gnetum gnemon atawa melinjo ieu anu nyieunana loba dibudi dayakan jelema.
Sajaba mangpaat kasebut di luhur, dipercaya ogé yén buah melinjo, hususna sikina, ngabogaan kandungan nutrisi anu pohara méré mangpaat nyagerkeun panyakit anu disebabkeun ku baktéri. Nurutkeun panalungtikan para ahli buah melinjo ngahasilkeun sanyawa antioksidan. Aktivitas antioksidan ieu mibogakonséntrasi protéin luhur, 9-10 persén dina unggal siki melinjo. Protéin utamana ukuranana 30 kilo Dalton éfeéktif pikeun maéhan radikal bébas anu jadi cukang lantaran sagala rupa panyakit.
Sanajan buah melinjo ngabogaan mangpaat anu alus dina merangan radikal bébas, tapi mun ngonsumsi anu kaleuleuwihan ogé henteu alus pikeun kaséhatan. Hal ieu kasebut kusabab melinjo ngabogaan kandungan anu ngaranna purin, nya éta zat anu bisa ngabalukarkeun asam urat. Lantaran éta ngonsumsi buah atawa olahan buah melinjo anu kaleuleuwihi. Tapi, lamun henteu dikonsumsi sacara kaleuleuwihan sarta cara ngolahna bener moal ngabalukarkeun asam urat. Mangka saha waé anu resep kana kadaharan atawa olahan ti buah melinjo, contona emping melinjo, kudu tarapti dina meuli sarta ngonsumsi kadaharan anu asalna ti pepelakan gnetum gnemon.[4]


text:
Runtah
Runtah nyaéta sésa bahan nu teu dipikahayang nalika réngsena hiji prosés. "Runtah" mangrupa konsép jieunan manusa lantaran dina prosés alam mah konsép runtah teu dipikawanoh. Nu aya dina prosés alam mah ngan mangrupa produk nu teu aktip atawa inert.
Runtah bisa aya dina unggal wujud bahan: padet, caér, atawa gas. Nalika dileupaskeun dina dua wujud nu disebutkeun pangahirna, utamana gas, runtah bisa ogé disebut émisi. Émisi biasana pakait raket jeung polusi.
Dina kahirupan manusa, runtah lolobana datang tina kagiatan: tambang, pabrik, konsumsi, jrrd. Ampir sakabéh produk industri dina hiji waktu bakal jadi runtah. Lobana runtah kira-kira sabanding jeung gedéna pamakéan (konsumsi).
Daptar eusi
Rupa-rupa runtah[édit | sunting sumber]
Dumasar kana sumberna:
- Runtah alam
- Runtah manusa
- Runtah konsumsi
- Runtah pabrik
- Runtah nuklir
Runtah alam[édit | sunting sumber]
Runtah nu diproduksi dina kahirupan liar bakal diprosés alami, misalna dangdaunan nu garing bakal ngarumbay jadi taneuh. Di luar kahidupan liar, runtah samodel ieu bisa jadi masalah, misalna lamun aya loba dangdaunan garing di padumukan manusa.
Runtah manusa[édit | sunting sumber]
Runtah manusa (Inggeris: human waste) nyaéta istilah nu biasa digunakeun pikeun nyebut kokotor manusa utamana nu mangrupa tai jeung cikiih. Runtah manusa bisa ngabahayakeun kalawan rosa kana kasehatan lantaran runtah bisa digunakeun pikeun tempat ngembangna bibit panyakit nu asalna tina virus jeung baktéri. Aya hal anu ngajadikeun kahirupan manusia bakal leuwih onjoy. Nyaéta ku bisana manusa ngurangan sumebarna panyakit nu disababkeun runtah manusa ieu ku cara ngajalanan hirup higiénis jeung sanitasi. Kaasup ogé ku kapanggihna tiori ngeunaan saluran pipa (Inggerisna: plumbing).
Runtah konsumsi[édit | sunting sumber]
Runtah konsumsi nyaéta runtah nu dihasilkeun (manusa) nu maké barang atawa produk misalna, kalolobaan runtah nu dipiceun kana wadah runtah balaréa. Runtah jenis ieu pisan nu umumna dipikirkeun ku manusa. Sanajan kitu, lobana runtah dina jenis ieu saeutik pisan lamun dibandingkeun kana runtah nu dihasilkeun tina prosés nambang jeung pabrik industri.
Leuwih lengkep dina artikel ngeunaan runtah konsumsi.
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
Référénsi[édit | sunting sumber]
Sabagian eusi kaca ieu dicutat tina:
- http://develop.consumerium.org/. Tingali oge sajarah artikel aslina. Artikel asli diterbitkeun ku lisensi GFDL v 1.2.
- Widang-widang nu ngahasilkeun runtah ? Nagara-nagara EEA 1992-1997, European Environmental Agency, 2005/01/05.
- http://www.jala-sampah.or.id/index.htm
- http://www.walhi.or.id/kampanye/cemar/sampah/peng_sampah_info/
Kompos - Polusi - Treuk runtah - Wadah runtah - Ngokolakeun runtah - Ngamangpaatkeun runtah


text:
Manggu
Manggu (Garcinia mangostana L.) nyaéta sajenis tuwuhan ti wewengkon tropis anu dipercaya asalna ti Kapuloan Indonésia. Tangkalna tumuwuh nepi ka ngahontal 7 nepi ka 25 méter. Buahna, anu ogé disebut manggu, boga warna beureum semu wungu waktu asak, sanajan aya ogé wanda anu warna kulitna beureum. Buah manggu dina dunya jual beuli dipikawanoh minangka "ratu buah", minangka papasangan kadu, si "raja buah".
Manggu sadulur jeung asem kandis jeung asem galugur, samara asakan dina tradisi India jeung Sumatera.
Tumbu ka luar jeung rujukan[édit | sunting sumber]
- (en) Fruits of Warm Climates: Mangosteen
- (en) Know and Enjoy Tropical Fruit: Kadu & Mangosteens
- (en) Garcinia mangostana (Clusiaceae)
- (en) Mangosteen Research Studies
- (en) Five Decades with Tropical Fruit, A Personal Journey (2001) by William Francis Whitman


text:
Hatulistiwa
Dina géografi, hatulistiwa atawa garis hatulistiwa (tina basa Arab: خط الإستوا) nyaéta hiji garis rékaan anu digambar di tengah-tengah planét di antara dua kutubna sarta sajajar jeung sumbu puteran planét kasebut. Garis hatulistiwa ieu ngabagi Bumi jadi dua bagian nya éta beulahan bumi kalér jeung beulahan bumi kidul. Garis musim hatulistiwa nyaéta 0°. Panjang garis hatulistiwa Bumi nya éta kira-kira 40.070 km.
Di hatulistiwa, dina mangsa tengah poé, panonpoé persis aya di luhureun sirah. Di hatulistiwa ogé lila lumangsungna beurang sarua jeung lila lumangsungna peuting nyaeta kira-kira 12 jam.
Bagian bumi anu diliwatan garis hatulistiwa ieu lolobana mangrupa sagara. Sawatara tempat anu diliwatan hatulistiwa nyaéta:
- Brasil
- Ékuador
- Gabon
- Kapuloan Galapagos
- Pulo Gilbert
- Indonésia
- Bonjol, Sumatra Kulon
- Halmahéra sarta pulo-pulo leutik di sakurilingna
- Lingga sarta hiji pulo leutik séjén deukeut Sumatra
- Pini - pulo leutik deukeut Sumatra
- Pontianak, Kalimantan Kulon
- Sulawesi
- Kenia
- Kolombia
- Republik Kongo
- Republik Demokratik Kongo
- [[Kepu]uloan Line]]
- Maladéwa
- Pulo Phoenix
- Sao Tome and Principe - ngaliwatan Pulo Ilhéu das Rolas
- Somalia
- Uganda


text:
Mantra
Mantra nyaéta rakitan basa anu mibanda unsur-unsur puisi saperti purwakanti jeung wirahma, anu dianggap mibanda kakuatan gaib. Mantra jelas lain kecap nu asalna tina basa Sunda. Mantra asalna tina kecap basa Sanskerta. Mantra asalna tina tradisi Hindu kuna. Mantra diwangun ku kekecapan nu ngandung wirahma, jelas patokanana, puguh itungan engangna, tungtung kalimah ngalagena.
Awalna mantra dijieun ku para pandita. Kalimah nu diwangun mangrupa getering rasa paménta manusa ka sang Murbawisésa. Mantra awalna aya dina kitab Sutra para pandita.
Di tanah Pasundan, mantra ngajirim jadi rajah, jampé jeung jangjawokan.
Salian ti ngandung ajén-inajén kaéndahan (éstétis) jeung ngandung kakuatan gaib (magis), basa anu digunakeun dina mantra ogé mibanda sifat nu hésé ditangkep maksudna (éksitoris). Mantra dipapatkeun ku nu boga maksud hayang meruhkeun nu séjén atawa nanjeurkeun komara pribadi.
Aji Mantra “Paripolah Magi”[édit | sunting sumber]
Mantra téh sabenerna lain kecap pituin urang Sunda, tapi salah sahiji kecap hasil kaseundeuhan ku basa Sanskerta. Dina Kamus nu disusun ku Charles Rockwell Lanman, A Sanskrit Reader. Cambridge-Massaschussettes, Harvard University Press. 1955:212, disebutkeun mantra teh nyaéta:
- thought, esp. thought as utteredin formal address in a prayer or song of praise or in pious text;
- usual desiganation of the hymns and texts of the Vedas,later when these Vedic texts came to be used as magic formulas, spell, charms;
- Like mantra, deliberation, plan, “magic spell”
Mantra, ceuk nu kacatet di luhur bieu téh ngandung harti “pikiran, angen-angen anu dikedalkeun dibarengan ku tujul, dina waktu keur muji, muja atawa ngadeuheusan nu disembah”, oge ngandung harti “ajian, jampé, jimat, ajian nu magis”. Nurutkeun harti nu dikandungna éta, nya mantra téh patali jeung nu dicatet ku Joseph T. Shipley, dina Dictionary of World Literature. Littlefield, Adams & Co Patterson-New Jersey, 1962:259, nyaéta “Indian pamtomimed religious chant, probable origin or Indic Natya; the mantrapatha or prayer book contains 590 mantras for domestic rites and ceremonials”
Beuki tétéla kecap mantra henteu béda jeung harti anu kungsi dipakwanoh dina kabudayaan urang Sunda, leugeut pakait reujeung anus sok dihaleuangkeun dina puisi-puisi, pantun-pantun nu disebut “Asihan, Jangjawokan, Ajian, Singlar, Rajah, Jampé” kaasup “puisi anu patali reujeung upacara, paneneda, puji anu ditujukeun ka rupa-rupa sesembahan nu ku urang disebut aji-mantra.
Dina Kamus Jonathan Rigg, A Dictionary of The Sunda Language of Java, Lange & Co, Batavia. 1862, aya katerangan yén mantra téh “incantation, charm, secret prayers, thus mantra is also a mystical verse or incantation, a formula sacred to any individual deity”. Ogé leuwih dikuatkeun hartina ku R.Satjadibrata, dina Kamus Basa Sunda, Citakan ka-2. Djakarta: Perpustakaan Perguruan Kementrian P & K. 1954 yen aji-mantra téh lain ngan saukur sarua jeung keuna nu diterangkan di luhur, ogé geus ilahar keuna jeung matuh dina kecap basa Sunda.
Malah Suhamir dina “Tjatetan Sadjarah Sunda II: Hidji Encyclopedia Sunda” Madjalah KUDJANG Tn.VI.no.288 méré katerangan anu meunang nyutat tur ditarjamahkeun tina Sanghiyang Siksa Kanda Ng Karesian ( 1518 ) téa, nu unggelna kieu: “…hajang njaho bab adji-adjian djeung djangdjawokan (di sakehning adji mantra), djampa-djampyan, susuratan (isim?), sasaranaan, kasarangan, pawajagahan, puspaan, susudaan, hurip-huripan, tu(n)duk ijem, pararasan (horoskop, tina Skrt. Rači=zodiac>), pasakwan? Tanyakeun ka Sang Brahmana.
Hartina sakehning cutatan ogé puisi-puisi kaasup aji-mantra kayaning Asihan, Jangjawokan, Ajian, Rajah, Jampé téh sok di”kum”keun ku hiji istilah nyaéta aji-mantra. Anu osok diucapkeun lisan baé, diapalkeun, diajarkeunana nurutkeun warisan nu diturunkeun “leluri” sabab aji-mantra téh sipatna rusiah jadi kudu diapalkeun tur ditengetkeun. Ku kituna aji-mantra téh kaasup sastra milik balaréa anu disebut Tradisi Lisan téa, geus awor jeung masarakat pendukung Budayana. Malah mah Bujangga anu kasebut “leuit” Tradisi Lisan oge geus teu apaleun deui yén maranéhna anu ngahasilkeun seni sastra éta. Keur umumna masarakat “tradisional” ogé keur urang Sunda aji-mantra téh ngabogaan sipat magis anu kentel. Lain baé ku mangsa harita (baheula) ogé ku jaman kiwari masih kénéh aya nu miboga anggepan cara kitu, kusabab aji-mantra téh biasana diwaris satutur sarundayanana. Ari nu disebut “magi” nyaéta pamaké manusa pikeun ngahontal paneja ku cara-cara istiméwa, duméh ku cara biasa mah moal mateuk. Sacara téori “magi” téh sarupaning tarékah keur ngajawab masalah kahirupan anu aya diluareun wates kamampuhan akal manusia, utamana masalah-masalah anu dianggap gaib (Koentjaraningrat, Metode Antropologi, Penerbitan Universitas Indonesia, Djakarta: 1958: 184-187).
Numutkeun P.J.Bouman (terjemahan Sugito-Sujitno), Sosiologi: Pengertian dan Masalah-Masalah, Jajasan Pendidikan Masjarakat. Djakarta l957: 132, nerangkeun aji-mantra nyaéta paripolah ‘magi” anu maksudna pikeun ngahontal pasejaan nu ceuk pangrasa manusa aya di alam supernatural. Kusabab alam Supernatural téh digeugeuh ku kakuatan sakti, paripolah “magi” téh dasar-dasarna mah mangrupa “usaha pikeun murba jeung ngagunakeun éta kakuatan sakti téa, oge pikeun miceun rereged dina jiwa manusa, anu asalna tina kahayang kaleuleuwihi. Kukiktuna paripolah “magi” téh teu bisa dibéré alesan anu logis sabab dadasarna aya jeung gumantung dina kapercayaan anu disebut sistem réligi téa.
Salah saurang ahli réligi E.B.Taylor nétélakeun aji-mantra téh nu ngandung “magi” dadasar napakna dina kapercayaan anu kasebut sistem réligi, anu intina kasadaran manusa kana ayana jiwa. Yén obahna alam téh aya jiwa nu ngalantarankeun disatukangeun kajadian-kajadian di jagat ieu: walungan ngocor, gunung bitu, lini ginggeung, angin lilimbungan, srangéngé nu nyaangan ogé ngobahkeun tilu waktu di dunya (isuk – beurang – peuting) nepi ka tutuwuhan harirup. Jiwa alam téh tuluy dipijalma (personifikasi) dipercaya ngabogaan kahayang jeung pikiran nyaéta nu satuluyna disebut déwa-déwa alam. Déwa-déwa nu disambat dina ajimantra nginjeum tina basa Sanskerta keur nyebut ‘dzat” lemes anu méré kakuatan jeung bisa ngobahkeun anu ngabadan dina badan manusa, sasatoan, tutuwuhan jeung sarupaning banda-banda lianna.
Nurutkeun Claude Levi-Strauss (ditarjamahkeun ku Hedy Ashri Ahimsa-Putra, Strukturalisme Levi-strauss; Mitos dan Karya Sastra, diterbitkan atas Kerjasama Yayasan Adikarya IKAPI dan The Ford Foundation, 2001 Cetakan pertama). Kapercayaan ayana “dzat” lemes anu diistilahkeun “déwa-déwa” téa nétélakeun yén sacara “nirsadar” dina pikiran manusa sanajan dina enyana kasebut ti mangsa awal “anu sok disebut primitif atawa cenah méntalitet primitive” padahal mah teu kitu. Anu sabenerna mah aya akta-akta katut prosés-prosésna anu pohara bédana jeung akta-akta katut prosés-prosés nu aya dina alam pikiran manuna dina mangsa mikir sacara ilmiah. Jadi anu kasebut “mentalitet primitive” mun dipulangkeun deui kana ugerna sabenerna mah “kaistiméwaan” manusa anu motekar tina mangsa alam primitif nepi ka ayeuna.
Ajimantra di Urang Sunda[édit | sunting sumber]
Salah sahiji ajimantra oge diwanohan dina kasadaran (budaya) Sunda anu tembong pisan dina istilah oge babasan sapopoe jeung tali parantina “lelembutan, pangacian, nyawa, ngabaju, sukma” ku ayana kayakinan “nyawa anu tara pisah tina badan satungtung hirup di dunya keneh mah, pisan-pisah soteh dimana manusa paeh”; ayana kayakinan jeung kapercayaan yen nu disebut “lelembutan dina keur hirup keneh bisa pisah ninggalkeun raga, nyaeta dina waktu sare. Papanggihan lelembutan salila kumalayang the aya nu disebut impian. Pangacian mah ku reuwas apan osok kabur, ku sieun nya kitu keneh; oge Sukma teh bisa nyurup atawa nitis oge bisa ditepungan.
Nu disebut tali paranti nyaeta upacara, rupa-rupa pantrangan jeung kapamalian. Pantrangan teh aya nu kasebut pantrangan laku, pantrang barang, pantrang tempat jeung lian-liana. Ngajauhan pantrangan teh pikeun ngajaga anu maksudna taya lian ngajauhan balai anu teu bisa ditulak ke daya upaya biasa, anu datangna boh ti nu kaciri (bungkeuleuk ngabelegedeg), boh ti lelembut. Nya ngajauhan patrangan teh ku ngayakeun upacara (salametan). Bisa disebutkeun yen upacara, pantangan jeung pamali teh ngadahup jeung ajimantra dina paripolah ritus upacara. Anu disartaan ku rajah, tumbal, kias, ruwat, siglar, parepeh tea kaasup paripolah magis.
Ajimantra antawa mantra-mantra Sunda nyaeta kayaning asihan, jangjawokan, ajian, singlar, rajah, jampe, pamake anu dipakena teu sagawayah, hungkal ngan dina paripolah magi bae, nyaeta dimana rek ngahontal pasejaan anu ceuk pangrasa manusa aya di alam gaib. Ajimantra teh dipapatkeunana kalayan tujuan pikeun murba jeung ngagunakeun kakuatan sakti anu ngageugeuh alam gaib tea, mangka kekecapan nu diucapkeun teh ngandung kakuatan magis.
Ajimantra digunakeun pikeun:
- komunikasi jeung sukma
- pinunjul lan rahayu – salamet
- pada mikaasih ku sasama
- saliring laku lampah, pinareng jeung hasil: dina leumpang, nyeupah, midang, nganjang, masamoan, nguseup, tatanen jrrd.
Jeung nu pangreana tumali kana laku tatanen: nyacar, ngaduruk, macul, ngaseuk, tebar, tandur, pae lilir, pare mapak daun, nyawer, dibuat, mupul eundan, ngageugeus, ngakut, ngukusan pare, unggah ka leuit, muka panto leuit, ngelep pare, nyokot pate tina leuit, nutup pare tina leuit.
- nu maot sampurna
- bedas, tohaga jeung awet ngora
- rahayu lembur, rajakaya (pepelakan jeung ingon2)
- lian ti eta aya oge paranti mergasa nu lian, sangkan paeh atawa gering. Utawa parabot neluh the aya antarana puputrian tina lamak, endog kacingcalang, rarwen, merang awi, harupat, hinis awi tali, jarum. Mantra paneluhan the dipapatkeunana di jarian wanci sareupna. Jalma nu rek dipiteluh teh disambat ngaranna, lemburna jst.
- ngariksa kebon, pepelakan, pare, atut diri sangkan hanteu diganggu ku sasaton, sato leuweung, hujan angin, subaya ti nu lian, guludug, hama tur angin
- nyinglar jurig, kultianak, lelembut2 anu sok jail tur ngaganggu
- nyieun babakan, nyicingan tempat,
- naklukeun siluman sileman
- nulak gawe nu jail kaniaya
- ngaruat
- Caah, hujan
- pamunah impian goreng
- ngajampe nu gering wales tur nyageurkeun panyakit
- ngajampe nu kacilakaan
Ngan mantra-mantra Sunda mah saeutik pisan anu sipatna magi hideung (black magic) anu tujuanana “nyilakakeun, atawa deleka” tapi sipatna leuwih kanu sipatna mantra bodas, anu tujuanana pikeun karahayuan pikeun nyageurkeun , pikeun kapunjulan, jeung pikeun dipikaasih. Oge mahluk-mahluk lemes anu disambat the rereana mahluk lemes anu hade anu gegedena asli pribumi, tapi aya oge sa-eutik anu kaseundeuhan ku Islam tapi ukur dina kecap-kecapna bae.
(jampe = sunda Jampi =Indonesia)
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Drs. Budi Rahayu Tamsyah, Spk., Kamus Istilah Tata Basa jeung Sastra Sunda, Pustaka Setia, Bandung, 1999
- Richadiana Kartakusumah, makalah, 2008


text:
Hampru
Hampru (atawa cholecyst) téh organ nu nyimpen bili nepi ka wancina diperlukeun ku awak pikeun nyerna. Hampru nyambung kana ati (liver) jeung duodenum ngaliwatan biliary tract.
Daptar eusi
Anatomi[édit | sunting sumber]
Teu sakabéh mamalia boga hampru. Beurit jeung kuda misalna, teu boga organ nu husus pikeun neundeun bili. Hampru nyambung ka bile duct ngaliwatan ductus cysticus (saluran hampru). Biliary tract utama ngalir ti ati ka duodenum, sedengkeun saluran hampru mangrupakeun lawang larsup hampru. The surface marking of the gallbladder is the intersection of the mid-clavicular line (MCL) and the transpyloric plane, at the tip of the ninth rib. Asupan getih datangna ti artéri jeung véna hampru, nu paralél jeung saluran hampru.
Anatomi mikroskopis[édit | sunting sumber]
Hampru boga hiji pinding épitél nu dicirikeun ku recesses (katelah Aschoff's recesses), nu mangrupa "kanjut" di jero pinding. Handapeun épitél aya lapisan jaringan konéktif, lajeng otot lemes nu bakal kontraksi alatan dirangsang kolésistokinin.
Fungsi[édit | sunting sumber]
Hampru téh tempat neundeun bili, nu dileupaskeun nalika dahareun nu ngandung lemak asup saluran pencernaan, ngarangsang sékrési kolésistokinin (CCK).
Kasakit[édit | sunting sumber]
Koléstasis[édit | sunting sumber]
Koléstasis téh kapeungpeukna asupan bili ka saluran pencernaan, boh "intrahépatik" (kapeungpeuk dina ati) atawa "ékstrahépatik" (di luar ati). Balukarna nyaéta nu katelah kasakit konéng, nu cirina mangrupa kadar bilirubin nu naék.
Kolélitiasis[édit | sunting sumber]
Kolésistitis[édit | sunting sumber]
Kolédokolitiasis[édit | sunting sumber]
Gallstone ileus[édit | sunting sumber]
Sumber rujukan[édit | sunting sumber]
- Gallbladder, Wikipédia édisi basa Inggris per 7 Désémber 2005.


text:
K
K nyaéta hurup ke-11 dina alfabét Latin. Dina basa Indonésia, ngaranna disebut ka; dina basa Inggris disebut kay, dibaca [ˈkɛɪ].
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Hurup K asalna ti hurup K (kapa) Yunani, anu dicokot ti hurup kap dina abjad basa Semitik, anu ngawangun lambang leungeun kabuka.[1] Hurup kap éta meureun diinjeum ku kaum Semit anu cicing di Mesir ti hiéroglif wangun "leungeun" anu melambangkan sada /d/ dina kecap "leungeun" dina basa Mesir Kuna, nyaéta d-r-t. Urang Semit netepkeun sada /k/ pikeun hurup ieu alatan kecap "leungeun" dina basa maranéhanana dimimitian jeung sada kasebut.[2]
Dina prasasti kuna babasa Latin, hurup C, K sarta Q dipaké pikeun melambangkan sada /k/ sarta /g/ (anu henteu dibédakeun dina penulisan). Dina hal ieu, Q dipaké pikeun melambangkan /k/ atawa /g/ saméméh vokal buleud, K saméméh /a/, sarta C sajaba ti éta. Saterusna, pamakéan C (sarta G minangka variannya) ngagantikeun loba pamakéan K sarta Q. K cangkaruk ngan dina sawatara éjahan anu tinggaleun jaman kawas Kalendae, 'poé kahiji unggal bulan'.[3]
Sabot kecap-kecap Yunani diserep ka dina basa Latin, hurup Kapa dirobah jadi C, jeung sawatara pengecualian kawas praenomen Kaeso.[1] Sawatara kecap ti alfabét séjénna ogé dialihaksarakan jadi C. Mangka ti éta, rungkun basa Roman ngan ngandung K dina kecap-kecap ti basa séjén. Rungkun basa Keltik ogé condong ngagunakeun C batan K, sarta pangaruh kasebut kabawa ka dina basa Inggris Kuna. Di mangsa kiwari, basa Inggris nyaéta hiji-hijina basa ti rungkun basa Jermanik anu giat ngagunakeun hurup C teuas di gigireun / sabeulah hurup K (sanajan basa Walanda ogé maké hurup C dina kecap pinjaman basa Latin sarta nuturkeun hukum pembedaan "lembut teuas" dina kecap-kecap kasebut, kitu ogé basa Perancis sarta Inggris, tapi henteu pikeun kosakata Walanda pituin).
Sawatara ahli basa Inggris condong membalikkan prosés alih aksara Latin pikeun kecap-kecap has Yunani, contona mengeja Hecate jadi "Hekate". Penulisan basa-basa anu henteu ngabogaan sistem tulisan sorangan ku kituna ngagunakeun alfabét Latin biasana milih K pikeun sada /k/, kawas Kwakiutl.
Dina Alfabet Fonetik Internasional, [k] mangrupa lambang konsonan letup wiati-wiati tukang nirsuara.
Sawatara aksara séjén ogé némbongkeun aksara bersudut seukeut anu nandakeun sada /k/ atawa suku kecap anu dimimitian jeung sada /k/, contona: ك abjad Arab, כ abjad Ibrani, sarta ㄱ Koréa. Hubungan fonétik-visual kawas ieu kungsi dikaji ku Wolfgang Köhler. Kumaha ogé, loba ogé conto-conto hurup berbunyi /k/, kawas ค dina aksara Thai sarta Ք dina alfabét Arménia.
Kode komputasi[édit | sunting sumber]
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ a b "K". The Oxford English Dictionary, 2nd ed., 1989, online [1]
- ↑ Cyrus H. Gordon: The Accidental Invention of the Phonemic Alphabet
- ↑ Sihler, Andrew L. (1995). New Comparative Grammar of Greek and Latin, illustrated, 21, New York: Oxford University Press.


text:
Friday, April 15, 2011 0 comments
Contoh Naskah Pidato Bahasa Sunda Tema Kebersihan di lingkungan oge kabersihan diri urang sautuhna. Pidato ieu manawi cocok kanggo nu nuju meryogikeun bahan kanggo conto dina ngadamel pidato bahasa sunda.
Assalamualaikum wr wb
Langkung tipayun urang panjatkeun puji sinareng syukur kailahiirabbi nu mana kalayan hidayah sareng inayahna, urang sadaya tiasa kempel dina ieu tempat kalwan dina kayaan sehat walafiat.
Para wargi anu ku simkuring dipikahormat.
Dina ieu waktos, abdi bade nerangkeun sakumaha pentingna hirup sehat kanggo urang sadayana. Janten, urang sadaya kedah atawa wajib ngajaga lingkungan sareng awak nyalira pikeun urang sadaya tiasa ngajaga tina sagala panyakit. Ku margi kitu, urang kedah ningkatkeun pola hirup sehat kanggo kapayunna di kawitan ti ayuena.
Dina salah sahiji hadits diterangkeun...
Inna dhofatu minal iman
Nu hartosna : “Kabersihan teh sabagian tina Iman”
Tina hadits eta, urang tangtu tos ngartos maksad sareng tujuannana, nyaeta urang teh umat muslim anu ngagaduhan iman dina jero hate urang. Upami urang sadaya iman ka Allah, berarti urang kudu bersih atanapi suci tina sagala kokotor boh hadas alit atawa hadas ageung, nu nyebabkeun urang teu suci. Bersih eta sadaya teh nu didasarkeun tina bersihna jeung sucina urang sareng lingkungan di sakitar urang. Kabersihan sakola oge kudu urang jaga. Urang kudu mikacinta kabersihan sangkan hate urang ge milu bersih.
Kabersihan teh aya marupi-rupi macemna, nyaeta aya bersih hate, bersih jiwa, bersih raga, sareng bersih rohani. Tah, urang kudu janten jalmi anu kaasup kana jalma anu bersih sadayana. Allohumma, amien... Hayu urang sami-sami ningkatkeun pola hirup sehat kanggo kasaean urang sadaya sangkan tiasa leuwih getol kana ibadah ka Gusti nu Maha Welas tur Maha Asih.
Para wargi anu mulya.
Cekap sakitu abdi nyanggakeun pihatur, pamungkas pisanggem, bilih aya basa anu kirang entep saeureuhna atanapi kecap anu kirang merenanh larapna, mugi kersa ngahapunten.
Wassalammu’alaikum Wr. Wb.


text:
Teu kudu ngarasula mun urang can diparengkeun pinanggih jeung kabagjaan. Naon sababna? Da hirup mah lain keur senang-senang, kitu saur pa Ustad oge. Ari geus keur naon atuh saestuna urang hirup teh?
Jawaban idealna, hirup teh lir ibarat sakola. Unggal poe urang kudu terus-terusan diajar. Kudu perih, teu kaci ogoan, teu kaci melencing, mumul, babarian jsb. Ku naon make kudu tipoporose diajar? Pan sangkan lulus ujian. Eta tujuan jangka pondokna. Cukup nepi ka dinya? Tangtu bae henteu ngan ukur tepi ka dinya, sabab tujuan jangka panjang sarta anu pangpentingna pisan mah bisa nyangking tur ngamalkeun naon-naon anu ku urang diundeuran di sakola. Ku naon pangna kudu lulus ujian? Pan nya di dinya pisan urang bisa ngukur kamampuh urang sangkan kanyahoan nepi kamana nyerepna elmu.
Sanajan hirup memang lain keur senang-senang, tapi lain hartina hirup teh bakal susah salilana. Cek si Kabayan, hirup mah heuheuy jeung deudeuh. Maksudna, tara senang salilana, oge sabalikna tara susah salilana. Aya waktuna urang seuri bungah, sanajan kadang-kadang urang kudu ngarandapan kasedih, katugenah jeung sajabana. Hanjakalna, kalolobaanana urang mah sok sarakah, hayang senang salilana, nepi ka lamun ngarandapan kasusah teh sok aral, malah sakapeung mah jiga nu mangloh ka Pangeran. "Duh Gusti, na hirup teh mani asa susah-susah teuing atuh?" Padahal mun keur senang mah boro-boro inget kana sukuran, nganuhunkeun ka nu Maha Masihan Kasenangan.
Mun urang daek diajar, sabenerna loba hal anu bia diconto tina carita-carita si Kabayan. Tokoh rekaan nu hirup dina budaya Sunda ieu teh, saestuna lain ngan saukur tokoh pangedulan nu kabisana ngan ukur nipu batur, calutak ka mitoha jsb. Si Kabayan mah ngan ukur wayang. Sikep, rengkak paripolah, katut pamikiranana ditangtukeun ku dalang nu ngigelkeunana. Ajip Rosidi dina salah sahiji essayna kungsi nyebutkeun:
"...pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua. Sakapeung digambarkeun pangedulan, teu nyaho di cedo, wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna."
Hanjakalna, cek pamanggih kuring, aya nu kaliwat dina statement Ajip. Si Kabayan teu salawasna digambarkeun ngabogaan sipat negatip. Lamun urang leukeun ngalenyepanana, saenyana dina dongeng si Kabayan loba siloka nu bisa dijadikeun luang. Upamana wae tina carita di handap ieu:
Hiji poe si Kabayan jeung si Lamsijan jalan-jalan ngajugjug ka hiji tempat. Sapanjang jalan si Lamsijan teu weleh gogodeg sabab teu ngarti ku lalampahan si Kabayan. Unggal manggih tanjakan si Kabayan ngagakgak seuseurian siga nu manggih kabungah rongkah. Sabalikna, unggal manggih pudunan manehna ceurik ngageunggeuik jiga nu kanyenyerian. Banget teu ngarti, tungtungna si Lamsijan nanya.
"Kabayan, kami mah teu ngarti, ku naon unggal manggih tanjakan silaing kalah seuseurian, padahal kami mah kacida susahna sabab nanjak teh cape? Ari manggih pudunan, hayoh kalah curik jiga nu susah, padahal kami mah bungah, sabab leumpang ge ngareunah teu matak cape. Henteu siwah mah silaing teh?"
"Ah, teu gelo teu sing. Silaing we nu bodo. Ieuh Lamsijan, pangna kami seuseurian mun manggih tanjakan teh, kami mah nyaho mun geus nanjak pasti manggih pudunan. Pan lain matak bungah eta teh? Nu matak kami kalahka seuseurian. Sabalikna mun keur leumpang dina pudunan, kami kacida sedihna, sabab yakin sanggeus beak pudunan, pasti bakal manggih tanjakan. Na dikira ngeunah kitu leumpang di nu nanjak teh? Nu matak tong heran mun kami ceurik sajeroning leumpang mapay pudunan."
Sabengbatan, carita di luhur siga carita lelewodeh ti jelema nu teu pati jejeg. Padahal saestuna ieu teh siloka nu kacida lantipna. Aya pesen moral yen urang salawasna kudu siap nyanghareupan kajadian naon bae nu bakal tumiba ka urang. Mun ayeuna kabeneran keur nanjung jadi pejabat, ulah nepi ka poho yen hiji mangsa mah urang bakal turun tina kalungguhan nu keur dicangking kiwari. Mun urang keur beunghar lubak libuk loba dunya, ulah poho yen eta teh ukur titipan, tur kudu rido mun sawaktu-waktu dipundut ku nu Kagungan. Sabalikna mun urang keur aya dina kasusahan, omat ulah putus pangharepan, sabab pasti dina hiji mangsa mah urang bakal kasinugrahaan ku kasenangan.
Pan cek tadi ge, hirup mah heuheuy jeung deudeuh.


text:
Basa
Nepi ka danget ayeuna aya sawatara tarékah manusa pikeun nyieun wates wangen nu disebut basa tina sawatara jihat, nya éta:
- hiji sistim keur ngawakilan banda, tindakan, gagasan jeung kaayaan.
- hiji alat nu dipaké keur nepikeun konsép riil maranéhannana kana pikiran manusa séjén
- hiji kesatuan sistim harti
- hiji kodeu nu digunakeun ku pakar linguistik keur ngabédakeun antara wangun jeung harti.
- hiji ucapan nu cocog jeung tata basa nu geus ditetepkeun (conto: kecap, kalimah, jeung séjén-séjénna.)
- hiji sistim ngecapkeun nu bakal dipikaharti ku masarakat linguistik.
Basa manusa mangrupakeun wangun nu patali jeung "basa". Élmu nu neuleuman basa disebut linguistik.
Netepkeun perbédaan utama antara basa manusa nu hiji jeung nu séjénna sering kacida. Chomsky (1986) ngabuktikeun yén sabagéan dialék Jérman ampir sawanda jeung basa Walanda tur teu pati béda sahingga henteu gampang pikeun dipikawanoh minangka basa séjén, hususna Jérman.
Aya sawatara basa artifisial (jijieunan) nu dipikawanoh, salasahijina nya éta bahasa Esperanto. Basa nu dijieun ku L. L. Zamenhof ieu téh nyaéta basa nu mangrupakeun campuran tina sababaraha unsur basa, hususna basa-basa Roman nu dicampurkeun jeung unsur-unsur Basa Slavia jeung basa-basa Éropa lianna, sarta dipaké pikeun ngagampangkeun diajarna basa marga lantaran tata basana nu basajan.
Basa artifisial séjénna nu mangrupakeun conlang (constructed language) diantarana nyaéta Basa Interlingua jeung Basa Lojban.
Sawatara pakar kabasaan, kayaning J.R.R. Tolkien, geus nyiptakeun basa rékaan, pikeun tujuan dina widang sastra. Salasahijina basa Quenya, nyaéta hiji wangun basa nu digunakeun ku kaom Elvish. Quenya mibanda abjad jeung istilah husus sarta bisa digunakeun ku manusa. Di sagédéngeun basa Quenya, ogé diciptakeun basa Klingon nu kungsi digunakeun dina film Star Trek.
Basa unggal jalma nu rinéka nyababkeun manusa narékahan pikeun nepikeun éta basa ku sagala rupa cara. Salasahijina ku cara ngagunakeun komputer pikeun narjamahkeun hiji basa ka basa séjénna. Perangkat kawas kieu téh biasa disebut Mesin Panarjamah.
Mesin Panarjamah mangrupa hal nu kalintang diarep-arepna ku para pakar komputer salila ieu. Mimitina mah maranéhna ngiker-ngiker, yén hal sarupa kitu téh bisa dilakonan kalawan babari. Tapi, tétéla karasa hésé dina prak-prakanna mah, nepi ka para pakar komputer téh ngarasa peunggas harepan. Sanajan kitu, kabéhdieunakeun, dina mangsa kiwari perangkat-perangkat panarjamah geus sumebar di pasaran, samalah sawaréhna mah aya nu dikomérsilkeun.