text:
Agama Hindu Dharma
Agama Hindu Dharma atawa Agama Tirtha ("agama Air Suci") (ku pangagemna disebut salaku "agama Hindu" hungkul.) nya éta agama Hindu nu umumna diamalkeun ku rata-rata urang Bali di Indonesia. Agama Hindu di Bali mangrupa sinkretisme unsur-unsur Hindu aliran Siwa, Waisnawa, jeung Brahma kalawa kapercayaan lokal (local genius) urang Bali.
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Agama Hindu asup ka Indonesia disawang di abad ka-4 Masehi, anu ditandaan ku ayana 7 yupa di Kutai, Kalimantan Timur, sakaligus ogé mungkas zaman prasejarah di Indonesia. [1] Asupna agama Hindu di Bali disawang ti abad ka-8, anu ditandaan ku ayana arca Siwa di Bedulu, Kabupaten Gianyar, [2] anu corakna mirip jeung arca Siwa anu kapanggih di abad ka-8 ti dataran tinggi Dieng, Jawa Tengah.
Catur Warna[édit | sunting sumber]
Di Bali lumaku sistim Catur Varna (Warna), Catur Warna hartina opat pilihan hirup atawa opat bagéan dina kahirupan dumasar kana bakat (guna) jeung kaparigelan (karma) hiji jalma, sarta kualitas gawé nu dipiboga salaku akibat atikan, bakat nu tumuwuh ti dirina jeung dirojong ku katanggeuhan mentalna dina nyanghareupan hiji pagawéan. Opat golongan anu salajengna dipikawanoh ku istilah Catur Warna éta nya éta: Brahmana, Ksatria, Waisya, jeung Sudra.
Poé Ageung Agama[édit | sunting sumber]
Poé kaagamaan keur pangagem agama Hindu Dharma, umumna diétang dumasar wewaran jeung pawukon. Kombinasi antara Panca Wara, Sapta Wara jeung Wuku. Namung aya ogé poé kaagamaan nu ngagunakeun pananggalan Saka.
Poé Kaagamaan dumasar kana Wewaran[édit | sunting sumber]
- Galungan — Ninggang di: Buda, Kliwon, Dungulan
- Kuningan — Ninggang di: Saniscara, Kliwon, Kuningan
- Saraswati — Ninggang di: Saniscara, Umanis, Watugunung. Poé élmu pangaweruh, pamujaan ka Sang Hyang Aji Saraswati.
- Banyupinaruh — Ninggang di: Redite, Pahing, Shinta
- Pagerwesi
Poé Kaagamaan dumasar Kalénder Saka[édit | sunting sumber]
- Siwaratri
- Nyepi
Upacara Kaagamaan[édit | sunting sumber]
Upacara kaagamaan anu dilakukeun di Agama Hindu Dharma, kolaborasi jeung budaya lokal. Ieu jadi kabeungharan sarta kaunikan nu ngan aya di Bali.
Manusa Yadnya[édit | sunting sumber]
- Otonan / Wetonan, nya éta uoacara nu dilakukeun di poé lahir, saperti miéling poé tepang taun, dilakukeun 210 poé.
- Upacara Kikir Huntu, nya éta upacara kaagamaan nu wajib dilaksanakeun keur pangagemna. Upacara ieu dilakukeun ka pangagem nu geus remaja atawa dewasa. Keur awéwé anu geus ngalaman menstruasi, keur lalaki nu geus asup akil baligh.
Pitra Yadnya[édit | sunting sumber]
- Upacara Ngaben, nya éta proses ngabakar jenazah. Sakumaha dina konsep Hindu ngeunaan bakar jenazah, upacara ieu salaku tarékah ngagancangkeun balikna unsur-unsur/zat ngawangun raga/wadag/awak kasar manusa.
Aya opat lontar utama nu méré piunjuk ngeyunaan ayana upacara Pitra Yadnya, nya éta:
- Yama Purwa Tatwa (ngeunaan sajén nu dipaké),
- Yama Purana Tatwa (ngeunaan filsafat ngabebaskeun atawa neangan atma jeung poé hadé jeung goréng ngalaksanakeun upacara),
- Yama Purwana Tatwa (ngeunaan susunan acara jeung wangun rerajahan kajang), sarta
- Yama Tatwa (ngeunaan wangunan atawa sarana upacara).
Pitra Yadnya asal kecapna ti basa Kawai. Pitr hartina karuhun sarta Yadnya nu hartina korban suci anu tulus ihlas. Pitra Yadnya nya éta hiji kawajiban ti preti sentana salaku wujud bakti ka karuhun saluyu jeung Panca Srada nya éta
- Widhi Tatwa,
- Atma (mayit) Tatwa,
- Purnabhawa,
- Karma Phala, jeung
- Moksa.
Anak nu babakti ka sepuhna dingaranan Putra dina basa Sansekertana nya éa Putt nu hartina naraka sarta Ra nu hartina ngahindarkeun atawa nyalametkeun. Ku kituna putra hartina budak nu nyalametkeun sepuh atawa karuhunna ti naraka.
Saurang suputra (su hartina hadé) nu ngalaksanakeun pitra yadnya boga tujuan nyucikeun arwah atawa roh nu geus maot. Atma ogé kudu disucikeun supaya dina hiji mangsa bisa manunggal (ngahiji) jeung Parama Atma (Brahman atawa Hyang Widi). Nyucikeun atma sanggeus manusa maot dihartikeun salaku upaya ngabebaskeun atma ti beungkeutan-beungkeutan nya éta Stula Sarira (Panca Maha Butha) jeung Sukma Sarira (Panca Tan Matra).
Panca Maha Butha nya éta awak anu kasusun ti unsur-unsur padet (tulang jeung daging), cair (getih, cai kiih, jeung cairan di jero awak), hawa (nya éta bayah), panas atawa cahaya (nya éta sinar panin jeung panas awak), ether atawa langit-langit (nya éa urat syaraf).
Panca Tan Matra nya éta pangaruh sakabéh panca indera (panon, ceuli, irung, létah, jeung kulit) ka atma nalika masih hirup bisa dilaksanakeun ku unggal manusa kalawan ku cara awak diberesihan ku cai, pikiran diberesihan ku kajujuran, jiwa diberesihan ku élmu pangaweruh jeung tapa (ngendalikeun sad ripu), akal diberesihan ku kadyatmikaan atawa kawijaksanaan dumasar ageman Hindu. Aya ogé pahala ti saurang suputra bisa dijabarkeun saperti kieu:
- Kirti nya éta meunang pujian jeung karahayuan atawa kasejahteraan.
- Mahayusa nya éta umur nu panjang.
- Bala nya éta tanggeuh nyanghareupan ombak kahirupan.
- Yasa Patitingal Rahayu nya éta jasa mulia anu dipiémut, dituladanan, sarta nyieun kasejahteraan keur tungturunanna.
Pitra Yadnya kawengku ku tilu tahapan sakumaha saperti kieu: Ngaben,Nyekah, jeung Mapaingkup. Lamun tilu tahap éa direngsékeun dina waktu sapoé atawa 12 jam, éta disebut Nandang Mantri. Sedengkeun dina upacara anu biasa, aya tenggang waktuna sababaraha poé antara Ngaben,Nyekah, jeung Mapaingkup.
Ngaben kalawan ngebet tulang dingaranan Asti Wedana, sedengkeun anu teu ngebet tulang atawa kangsung ti jenazah nu anyar maot dingaranan Sawa Sedana. Upacara ngaben ngabogaan kecap Ngaben nu asalna ti kecap ngabuin (huruf u jeung i dipolahkeun jadi e) anu hartina ngajadikeun jadi hawu (dihawukeun). Upacara ngaben mangrupa runtuyan upacara keur malikkeun uncur-uncur Panca Maha Butha ka tempatna masing-masing nya éta unsur padet ka lemah (Pertiwi), unsur cair ka Apah, unsur udara ka Bayu, unsur panas atawa cahya ka Teja, jeung unsur ether ka Akasa.
Upacara ieu dimimitian ku Ngulapin di pura Dalem, ngaMungkah di Setra, Meseh Lawang di Catus Pata atawa Cangkem Setra, Masiram, tuluy Ngaskara, Narpana, tuluy Ngeseng jeung Ngayut ka Sagara Agung atawa Alit. Dina masalah ieu, aya filosofi dina unggal runtuyanna, nya éta:
- Ngulapin di pura Dalem tujuanna méta widi ka Ida Bethara Durga salaku sakti Siwa yén sang Suputra bakal ngalaksanakeun Pitra Yadnya.
- Mamungkah di Setra tujuanna nyieun simbul Siwa mangrupa kayu (cendana biasana) kalawan widin ti Ida Bethara Mrajapati. Keur mayit anyar simbol ieu teu dipaké.
- Meseh Lawang nya éta tujuanna ngabalikkeun sacara simbolis cacat-cacat awak mayit nu dipimeunang nalika hirup.
- Masiram atawa Mabersih tujuanna nya éta ngabersihkeun sawa (mayit) kalawan ku cara ngamandikeun mayit.
Ngaskara nya éa upacara nyucikeun atma tahap mimiti.
- Narpana nya éta ngahaturkeun sang Lina (nu geus maot) sasajén saperluna.
- Ngeseng Sawa nya éta ngabeuleum sawa di Setra kalawan nyepit, nguyeg, jeung ngereka hawu mayit.
- Upacara ngaben dipungkas ku nganyutkeun hawu ka segara atawa laut salaku cara malikkeun unsur cair ka Apah.
- Sanggeus ngaben, status sang Lina naék jadi sang Pitara.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Midastra, I Wayan; dkk. (2007). I.G.B. Widyantara Widya Dharma Agama Hindu untuk SMP Kelas VIII, Jakarta: Ganeca Exact.
- ↑ Midastra, I Wayan, dkk (2007). {{{title}}}.


c: text/html

text:
Virgin Racing
Virgin Racing (sateuacanna dikenal ku ngaran Manor Grand Prix) mangrupakeun salahsahiji tim balap Formula 1 anu asalna ti Inggris. Tim ieu mangrupakeun salahsahiji tim enggal anu bakalan berkompetisi di F1 ti mimiti musim 2010. Basis tim ieu aya di Sheffield, Inggris. Sateu acan lebet ka F1, Manor parantos kondang sabagai salahsahiji tim balap di ajang Formula Junior. Pembalap-pembalap anu tos ngadapetkeun prestasi sareng Manor diantawisna Kimi Raikkonen sareng Lewis Hamilton.
Direncanakeun, tim ieu bakal disponsoran ku Virgin Atlantic Group, anu di taun 2009 janten sponsor tim Brawn GP. Pamasok mesin kanggo tim ieu bakal dipasihan ku pabrikan mesin independen, Cosworth.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Karakteristik filter sistem liniér
Sistem liniér mintonkeun fitur jeung sifat nu jauh leuwih saderhana batan sistem nonliniér. Sistem liniér loba kapanggih dina widang kontrol otomatik, pamrosésan sinyal, jeung telekomunikasi. Contona, médium rambatan pikeun sistem komunikasi nirkabel mindeng bisa digambarkeun (dimodélkeun) ku sistem liniér.
Salasahiji sifat tikudrat sistem liniér nyaéta karakteristik filterna
Daptar eusi
Spéktrum frékuénsi[édit | sunting sumber]
Réspon frékuénsi mangrupakeun karakteristik tina sistem LTI. Réspon frékuénsi kasebut ilaharna mangrupakeun kuantitas kompléks, nyaéta:
Dina hal sistem LTI kalawan réspon impuls h(t), ngagambarkeun simétri konjugat, nyaéta:
nu hartina:
Amplitudo mangrupakeun fungsi frékuénsi ganjil, sedengkeun fase mangrupakeun fungsi frékuénsi jengkep (bs Indonesia genap).
Upamana baé:
-
- sarta mangka:
Jadi:
Perlu dicatet yén spéktrum amplitudo sinyal kaluaran kapanggih ku cara ngalikeun spéktrum amplitudo sinyal asupan jeung amplitudo réspon frékuénsi. Spéktrum fase sinyal kaluaran mangrupakeun pajumlahan antara spéktrum fase sinyal asupan jeung fase réspon frékuénsi. Jadi, hiji sistem LTI lumaku sabagé hiji filter pikeun sinyal asupan. Kecap filter di dieu dipaké pikeun ngagambarkeun yén sistem mobanda sarupaning sifat pipilih frékuénsi.
Transmisi tanpa distorsi[édit | sunting sumber]
Pikeun transmisi tanpa distorsi anu ngaliwatan hiji sistem, urang merlukeun yén bentuk sinyal asupan kudu persis dihasilkeun dina kaluaran sistem kasebut. Lantaran kitu, lamun x(t) mangrupakeun sinyal asupan mangka kaluaran anu diperlukeun téh:
dimana téh waktu tunda sarta K nyaéta konstanta gain. Ku cara nerapkeun transformasi Fourier kana kadua ruas persamaan di luhur, urang bakal meunangkeun:
Réspon frékuénsi atawa fungsi transfer sistem:
Jadi amplitudo kudu konstan dina sakabéh frékuénsi, sarta fase kudu liniér nurutkeun frékuénsi. Hal ieu bisa digambarkeun kawas kieu:
Distorsi amplitudo jeung distorsi fase[édit | sunting sumber]
Lamun spéktrum amplitudo sistem henteu konstan dina pita frékuénsi tinangtu mangka komponén-komponén frékuénsi sinyal input ditransmisikeun dibarengan sajumlah gain atawa atenuasi. Éfék ieu disebut distorsi amplitudo.
Lamun spéktrum fase henteu liniér nurutkeun frékuénsi mangka sinyal kaluaran miboga bentuk gelombang nu béda jeung sinyal asupan lantaran ayana waktu tunda nu béda-béda pikeun tiap komponén frékuénsi sinyal asupan mangsa ngaliwatan sistem kasebut. Bentuk distorsi saperti kieu disebut distorsi fase.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Theory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993


text:
DI LINGKUNGAN PAMARÉNTAH
BUBUKA
Kasang Tukang
Pancén utama Basa Sunda nya éta alat komunikasi, sedengkeun konstruksina mangrupa ayat-ayat anu panjangna kauger tur puguh watesna (Yudibrata, 1990:11).
Kiwari Basa Sunda téh mibanda kalungguhan jadi basa daérah luyu jeung UUD 1945, Bab XV, penjelasan pasal 36 yén wewengkon-wewengkon anu mibanda kénéh basa daérah saperti Basa Sunda, Jawa, Madura jeung Bali anu dipiara tur diparake kénéh ku masarakatna, basa daérahna bakal dipiara tur diajénan ku nagara. Ari sababna éta basa-basa téh mangrupa salah sahiji unsur kabudayaan Nasional.
Sakumaha anu dicindekkeun ku Seminar Politik Bahasa Nasional di Jakarta tahun 1975 yén patali jeung kalungguhannana jadi basa daérah, Basa Sunda téh mibanda kagunaan jadi lambang kareueus daérah, lambing identitas daérah, pakakas gaul di lingkungan kulawarga jeung masarakat daerah, basa panganteur di sakola dasar ti mimiti kelas I nepi ka kelas III, pangrojong basa Nasional jeung pangrojong sarta pamekar kabudayaan Nasional (Bahasa dan Sastra tahun I No. 1975).
Pon kitu deui dina Garis-garis Besar Haluan Negara, hususna dina widang kabudayaanana, ditétélakeun yén pembinaan basa daérah dilaksanakeun dina raraga mekarkeun basa Indonésia katut budaya Nasional minangka salah sahiji sarana idéntitas Nasional.
Luyu jeung pedaran di luhur, Basa Sunda minangka salah sahiji unsur budaya daérah perlu dipiara jeung dimumulé. Lumangsungna interaksi jeung komunikasi di lingkungan masarakat Sunda kudu “ajakan” pikeun Basa Sunda jadi basa daérah.
Masalah
Ayana kontak budaya masarakat Sunda jeung tatamu ngabalukarkeun loba dipakéna “Basa Indonésia – Jajakartaan” dina komunikasi masarakat Sunda jeung sasama masarakat Sunda pon kitu deui jeung tatamu. Upama situasi teu nyunda ieu téh henteu ditarékahan tinangtu bakal langka nu bisa Basa Sunda, antukna éksistensi Basa Sunda gé bisa-bisa musnah.
Ku kituna, pamaréntah daerah Propinsi, Kabupaten jeung Kota di Jawa Barat perlu netepkeun kawijakan nu bisa méré hawa keur hirup-huripna Basa Sunda.
GERAKAN NGAGUNAKEUN BASA SUNDA DI LINGKUNGAN PAMARÉNTAHAN
Dumasar Undang-undang Nomor 32 taun 2003 ngeunaan pamaréntahan daérah, dijéntrékeun yén hal-hal anu pangpokona dina sistim pamaréntahan daérah nya éta pelaksanaan otonomi daérah nu lega tur konkrit anu dipaparinkeun ka Propinsi, Kabupatén jeung Kota. Hartina, pamaréntahan Kabupatén téh boga kawenangan dina ngayakeun pamaréntahan ti mimiti rarancang, pelaksanaan, pengolahan jeung évaluasi.
Rarancang Gerakan Ngagunakeun Basa Sunda
Luyu jeung Peraturan Daérah Nomor 5 taun 2003 BAB II Pasal 2 ngeunaan Pemeliharaan Bahasa, Sastra dan Aksara Daérah, gerakan ngagunakeun Basa Sunda saestuna ngandung rupa-rupa tujuan :
a.pikeun ngantebkeun éksistensi makéna Basa Sunda nepi ka jadi faktor pangrojong pikeun tumuwuhna jati diri jeung kareueusna daerah.
b.ngantebkeun kalungguhan tur pancén Basa Sunda.
c.nangtayungan, ngamekarkeun, tur ngamanpaatkeun Basa Sunda pikeun pamekaran budaya Nasional.
d.ngaronjatkeun ajén makéna Basa Sunda.
e.(Perda No. 5, 2003:3)
Ayana kawijakan ngeunaan gerakan ngagunakeun Basa Sunda di lingkungan pamaréntahan téh implikasina mah bakal karasa dina sakumna widang kamasarakatan di masarakat Sunda.
Numutkeun Koentjaraningrat (1994:16-17) aya dalapan pranata kamasarakatan. Patali jeung kawijakan ngagunakeun Basa Sunda, aya genep pranata nu diperedih pikeun miara jeung ngamumulé Basa Sunda. Éta pranata téh ngawengku scientific institutions, educational institutions, aesthetic and recreational institutions, religius institutions, domestic institutions jeung political institutions-na sorangan.
Kawijakan diayakeunna panataran, seminar, lokakarya, kongrés, sawala, aprésiasi, panaluntikan jeung kagiatan sarupa séjénna ngagunakeun Basa Sunda, mangrupa usaha ngahirup-huripkeun Basa Sunda dina widang paélmuan.
Kawijakan ngagunakan Basa Sunda di sakola tur nyadiaan bahan-bahan bacaan Basa Sunda mangrupa usaha miara Basa Sunda di lingkungan atikan.
Kawijakan maparin pangajén ka sastrawan atawa pinunjul pasanggiri nu ngagunakeun média Basa Sunda mangrupa usaha ngaronjatkeun Basa Sunda dina widang budaya jeung pariwisata.
Kawijakan netepkeun yén Basa Sunda kudu tetep dipaké dina hutbah, caramah jeung acara kaagamaan séjénna mangrupa usaha ngamekarkeun Basa Sunda dina widang kaagamaan.
Kawijakan dipakéna Basa Sunda di lingkungan masarakat jeung kulawarga geusan ngantebkeun éksisténsi Basa Sunda dina interaksi masarakat Sunda.
Patali jeung usaha ngamumulé Basa Sunda di lingkungan pamaréntahan sorangan, aya dua kawijakan anu ditetepkeun, éta kawijakan téh ngawengku:
a.netepkeun Basa Sunda jadi basa resmi kadua di sagédéngeun Basa Indonésia nalikan ngalaksanakeun pancen pamarentah daérah.
b.sakabéh pagawé kudu ngagunakeun tur ngawasa Basa Sunda pikeun mancén gawé di lingkungan pamaréntahan daérah luyu jeung aturan perundang-undangan nu lumaku.
Pelaksanaan Gerakan Ngagunakeun Basa Sunda
Pelaksanaan gerakan ngagunakeun Basa Sunda di lingkungan pamaréntahan Kabupatén Bandung ditegeskeun deui ku ayana instruksi Bupati Bandung ping 6 Oktober 2004 dina Pasanggiri Biantara Basa Sunda.
Ku kituna, kawijakan-kawijakan anu asalna mangrupa rarancang sakumaha dipérélékeun saméméhna, saterusnamah dilaksanakeun ku sakumna pranata masarakat.
Munggaran widang budaya jeung pariwisata maparin pangajén ka pinunjul Pasanggiri Basa Sunda ping 6 Oktober 2004. Dilajengkeun di widang pamaréntahan, Basa Sunda dipaké jadi basa resmi kadua contona baé, Bupati, Camat, Kepala Désa jeung aparat liana, maké Basa Suna lain ukur dina interaksi teu resmi tapi dina interaksi resmi, modél méré pangjajap.
Pon kitu deui dina widang atikan, ti mimiti TK nepi ka Paguron Luhur, boh guruna, boh muridna, boh karyawanna wajib ngagunakeun Basa Sunda unggal poé Juma’ah.
Di lingkungan masarakat sunda nu sipatna informal jeung non formal, Basa Sunda dipaké dina interaksi sosial.
Hutbah jeung caramah dina kagiatan kaagamaan ditepikeun maké média Basa Sunda.
Diayakeunna sawala, panataran jeung kagiatan séjénna nu ngagunakeun Basa Sunda boh nu diayakeun ku pamaréntah sorangan boh hasil rukun gawé jeung pranata liana.
Pengolahan jeung Évaluasi Gerakan Ngagunakeun Basa Sunda
Dumasar pelaksanaan gerakan ngagunakeun pamaréntahan tadi, aya sababaraha anu katitén.
Pasanggiri nu diayakeun can ngalibatkeun sakuma lapisan masarakat sabab pamilonna diwatesanan pikeun pihak nu tangtu.
Ayana kabiasaan dipakéna Basa Sunda sacara kontinuitas di lingkungan pamaréntahan, ngabalukarkeun matak gejedna komunikasi nalika maké Basa Sunda, pangpangna mah dina situasi teu resmi loba anu salah ngalarapkeun basa.
Rupa-rupa parobahan geusan mangaruhan nonoman sunda, antukna teu saeutik anu leungiteun cekelan, kaasup dina kabasaannana. Patali jeung éta hal aya istilah “gengsi”dina maké Basa Sunda, ieu hal hésé leungitna can pati disosialisasikeun. Sabab masih aya barudak sakola nu teu apal kana éta kawijakan tur nu apal ogé, teu pati maliré éta kawijakan.
Ieu hal luyu jeung nu ditétélakeun ku Steward yén patali jeung ajén basa bisa disebutkeun yén dimana baé unggal basa téh aya anu dianggap worthy minuhung ajénna. Ku kituna mindeng digunakeun. Basa Sunda dianggap teu worthy ku barudak ayeuna (Fishman, 1977 : 352).
Upama dititénan anu tetep konsistén ngagunakeun Basa Sunda dimana waé jeung iraha waé nya éta seniman tradisional dina magelarkeun kasenianana.
Pohara hétérogénna masarakat sunda ayeuna ngabalukarkeun kasempetan maka Basa Sunda boh informal boh non formal téh héngkér pisan. Babakuna di lingkungan kulawarga, ibu-ibu henteu ngusahakeun Basa Sunda jadi basa indung atawa basa ka hiji. Padahal dina ngawasa basa kahiji téh merlukeun usaha sakumaha anu ditétélakeun ku Samsuri (1981:3) yén pinterna budak maké basa téh lantaran dipaké di lingkungan kulawargana jeung lingkungan masarakatna.
Patali jeung kawijakan ngayakeun panataran, sawala jeung kagiatan séjénna nu ngagunakeun Basa Sunda kawilang euyeubna.
Dumasar péréléan di luhur, rarancang gerakan ngagunakeun basa sunda di lingkungan pamaréntahan geusan méré kasempetan keur miara jeung nagmumulé Basa Sunda. Hanjakal dina pelaksanaannana, tong boro kawijakan pamaréntah nu jieun keur miara Basa Sunda dina widang séjénna dakon di lingkungan pamaréntahanana sorangan gé, bisa ka baca ku urang yén hésé rék ngabiasakeun ngagunakeun Basa Sunda, sok dina sanajan komunikasi teu resmi.
PANUTUP
Bisa dicindeukeun yén kawijakan ngenaan gerakan ngagunakeun basa sunda di lingkungan pamaréntahan ngawengku sababaraha tahapan. Kahiji tahapan rarancang, nya éta nyieun kawijakan. Kadua pelaksanaan kawijakan. Katilu pengolahan jeung évaluasi, nya éta luyu henteuna kawijakan nu geus dijieun jeung kanyataan dilapangan.
Kawijakan ngagunakeun Basa Sunda nu dirancang ku pamaréntah téh lumaku keur sakumna widang kamasarakatan. Nu jadi poko dina ieu gerakan téh nya éta masarakat sunda ngabiasakeun maka Basa Sunda jadi media komunikasi di lingkungan. Ieu hal maksudna, nya éta urang sunda. Sok sanajan dina pelaksanaan éta kawijakan téh can nyumponan harepan jeung udagan, lebah dieu urang kudu bisa ngungkulan éta pasualan.
Kukituna, rarancang nu geus dijieun téh saterusna kudu disosialisasikeun sarta dimasarakat perlu dimekarkeun iklim sosial nu mangaruhan suasana kabasaan masarakat sunda sangkan sakumna kawijakan bisa dilaksanakeun.
Pancen miara jeung ngamumulé Basa Sunda téh pancen urang saréréa. Urang Sunda boh pituin boh tatamu nu cicing di tatar Sunda kudu soson-soson make Basa Sunda dina komunikasi sapopoé. Mudah-mudahan idéntitas kabudayaan urang sunda tetep nanjeur tur mekar.
DAPTAR PABUKON
Fisman. 1977 Reading In The Sociology Of Language. New York: Mounton Publisher.
Halim, Amran. 1975. Fungsi Politik Bahasa Nasional Dalam Bahasa dan Sastra. Nomor I Tahun I.
Koentjaraningrat. 1994. Kebudayaan, Mentalitas dan Pembangunan. Jakarta: Gramédia.
Pusat Pengembangan dan Pembinaan Bahasa 1975. Hasil Perumusan Seminar Politik Bahasa Nasional. Jakarta: Depdikbud.
Samsuri. 1981. Analisa Bahasa. Jakarta: Erlangga.
Yudibrata, Karna. 1990. Bagbagan Maké Basa Sunda. Bandung: Rahmat Cijulang.
SUMBER SÉJÉN
Undang – undang Nomor 32 Tahun 2003 tentang Pemerintah Daerah.
Peraturan Daérah Propinsi Jawa Barat Nomor 5 Tahun 2003, tentang Pemeliharaan Bahasa dan Aksara Daerah.


text:
Sél (biologi)
Sél ngarupakeun unit struktural jeung fungsional sadaya organisme hirup. Sababaraha organisme, kayaning baktéri, unisélular, ngan diwangun ku sél nunggal. Organisme séjén, kayaning manusa, kaasup multisélular, (manusa mibanda kira 100 triliun sél). Tiori sél, munggaran dikembangkeun abad ka-19, ngunikeun yén sadaya organisme diwangun ku hiji atawa leuwih sél; sadaya sél datangna ti sél nu saméméhna geus aya; sadaya fungsi vital hiji organisme lumangsung jeroeun sél sarta yén sél ngandung informasi turunan nu dipikabutuh pikeun ngatur fungsi sél sarta pikeun neruskeun informasi ka sél wedalan salajengna.
Kecap sél asalna tina basa Latin cella, rohangan leutik. Ngaran ieu dipilih ku Robert Hooke sabab anjeunna nempo kamiripan antara sél gabus jeung rohangan leutik.
Daptar eusi
- 1 Ihtisar
- 2 Komponén sél
- 3 Anatomi sél
- 4 Fungsi sél
- 5 Sasakala sél
- 6 Sajarah
- 7 Jejer nu patali
- 8 Rujukan
Ihtisar[édit | sunting sumber]
Pasipatan sél[édit | sunting sumber]
Unggal sél mangrupakeun éntitas nu mulasara diri: bisa ngasupkeun gizi, ngarobah gizi jadi énergi, migawé pungsi husus, sarta baranahan sakumaha perluna. Unggal sél neundeun paréntah-paréntah sorangan pikeun migawé tiap kagiatan-kagiatanana.
Sadaya sél mibanda sababaraha kabisa:
- Réproduksi ku pembelahan sél.
- Métabolisme, kaasup ngasupkeun bahan kasar, ngawangun komponén sél, "nyiptakeun" énergi, sarta ngaluarkeun produk sampingan. Lumangsungna fungsi sél gumantung kana kabisana pikeun nyerep jeung migunakeun énergi kimia nu diteundeun dina molekul organik. Énergi ieu diturunkeun tina jalur métabolik.
- Biosintésis protéin, mesin sél kayaning énzim. Sawatara sél mamalia ngandung nepi ka 10.000 rupa protéin.
- Némbal kana stimuli internal atawa éxternal kayaning parobahan temperatur, pH, atawa kadar gizi.
- Patali marga vésikel.
Tipe sél[édit | sunting sumber]
Hiji cara pikeun ngagolongkeun sél, nyaéta naha maranéhna hirup nyorangan atawa ngagorombol. Aya rupa-rupa organisme, ti mimiti sél tunggal (disebut organisme unisélular) nu hirup sacara mandiri atawa ngabentuk koloni jeung sél lianna, nepi ka bentuk multisélulér nu masing-masing sélna babagi pancén sahingga teu bisa hirup sosoranganan. Awak multisélulér manusa ngandung kira 220 tipeu sél jeung jaringan.
Sél bisa digolongkeun kana dua kategori dumasar struktur internalna:
- sél prokariot nu strukturna basajan; aya dina organisme sél tunggal. Dina sistim tilu domain klasifikasi ilmiah, sél prokariot aya dina domain Archaea jeung Eubacteria.
- sél eukariot nu mibanda organél katut mémbranna masing-masing; organisme eukariot sél tunggal téh rupa-rupa, tapi nu ngabentuk koloni jeung multisélulér gé aya (kingdom multisélulér di antarana Animalia, Plantae, jeung Fungi nu sakabéhna eukariot).
Komponén sél[édit | sunting sumber]
Sadaya sél boh prokariot atawa eukariot mibanda mémbran, nu ngabungkus sél, misahkeun interiorna tina lingkungan sabudeureunana, sacara ketat ngontrol naon nu asup jeung kaluar sarta mulasara poténsi listrik sél. Di jero mémbran aya sitoplasma (zat nu ngeusian ampir sakabéh eusi sél) nu asin. Sadaya sél mibanda DNA, bahan wawarisan gén, jeung RNA, nu ngandung informasi nu dipikabutuh pikeun ngéxprésikeun rupa-rupa protéin kayaning énzim, mesin utama sél. Sajeroeun sél dina rupa-rupa wanci aya rupa-rupa biomolekul séjén. Artikel ieu bakal ngabahas sacara ringkes komponén-komponén utama ieu lajeng diteraskeun ku dadaran ringkes pungsina.
Mémbran sél - jakét panyalindung sél[édit | sunting sumber]
Artikel utama: mémbran sél
Wates luar sél eukariot disebut mémbran plasma, sedengkeun di prokariot ilahar disebut mémbran sél. Mémbran ieu pikeun misahkeun sarta panyalindungan pikeun sél ti lingkungan sabudeureunana, diwangun utamana tina lapis ganda lipid (molekul sarupa lemak) jeung protéin. Nu narapel na éta mémbran nyaéta rupa-rupa molekul nu meta salaku torowongan jeung kompa, nu mindahkeun molekul-molekul ka jeung ti sél.
Sitoskeleton - rorongkong sél[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Sitoskeleton
Sitoskeleton nyaéta komponén sél nu penting, pajeulit, sakaligus dinamis, nu meta pikeun nyusun/ngatur sarta mertahankeun bentuk sél; nyangsangkeun organél dina tempat samistina; mantuan nalika éndositosis, ngasupkeun bahan luar ku sél; sarta mindahkeun bagian-bagian sél dina prosés tumuwuh jeung motiliti. Aya loba pisan protéin nu patali jeung sitoskeleton, nu masing-masing ngatur struktur sél ku ngarahkeun, ngagulungkeun, sarta nyambungkeun filamén.
Sitoplasma - rohangan jero sél[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Sitoplasma
Jeroeun sél aya rohangan badag nu dieusi cairan nu disebut sitoplasma, kadang disebut sitosol. Na prokariot, rohangan ieu rélatif teu kabagi-bagi. Na eukariot, sitosol mangrupa "sop" tempat pagalona sagala organél. It is also the home of the cytoskeleton. The cytosol contains dissolved nutrients, helps break down waste products, and moves material around the cell through a process called cytoplasmic streaming. The nucleus often flows with the cytoplasm changing its shape as it moves. The cytoplasm also contains many salts and is an excellent conductor of electricity, creating the perfect environment for the mechanics of the cell. The function of the cytoplasm, and the organelles which reside in it, are critical for a cell's survival.
Bahan genetik[édit | sunting sumber]
Aya dua rupa bahan genetik: asam déoxiribonukléat (DNA) jeung asam ribonukléat (RNA). Organisme lolobana diwangun tina DNA, tapi aya sababaraha virus nu mibanda RNA salaku bahan genetikna. Informasi biologis nu dikandung ku organisme disandikeun dina runtuyan DNA atawa RNAna.
Bahan genetik prokariot diatur dina struktur sirkular basajan nu aya na sitoplasma. Bahan genetik eukariot leuwih pajeulit sarta dibagi kana unit diskrét nu disebut gén. Bahan genetik manusa dijieun tina dua komponén béda: génom inti jeung génom mitokondria. Génom inti kabagi kana 24 molekul DNA liniér, nu masing-masing dikandung dina kromosom nu béda. Génom mitokondria nyaéta molekul DNA sirkular nu misah ti DNA inti. Najan génom mitokondria leutik pisan, tapi nyandi sababaraha protéin nu penting pisan.
Organél[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Organél
Awak manusa ngandung pirang-pirang organ, kayaning jantung, burih, ginjal, nu masing-masing ngajalankeun pungsi nu béda. Sél ogé mibanda sakumpulan "organ leutik" nu disebut organél, nu diluyukeun atawa dihususkeun mibanda hiji atawa leuwih pungsi penting. Organél ngan aya na eukariot jeung salawasna dikuriling ku mémbran panyalindung.
- 'Inti sél - puseur sél: Inti sél is the most conspicuous organelle found in a eukaryotic cell. It houses the cell's chromosomes and is the place where almost all DNA replication and RNA synthesis occur. The nucleus is spheroid in shape and separated from the cytoplasm by a membrane called the nuclear envelope. The nuclear envelope isolates and protects a cell's DNA from various molecules that could accidentally damage its structure or interfere with its processing. During processing, DNA is transcribed, or synthesized, into a special RNA, called mRNA. This mRNA is then transported out of the nucleus, where it is translated into a specific protein molecule. In prokaryotes, DNA processing takes place in the cytoplasm.
- Ribosom - mesin produksi protéin: Ribosom nyaéta organél leutik sarta mundel dina sél nu boga fungsi minangka tempat sintésis protéin. Ribosom berdiaméter kira-kira 20 nm sarta diwangun luhur 65% RNA ribosom (rRNA) sarta 35% protéin ribosom (disebut Ribonukleoprotein atawa RNP). Organel ieu menarjamahkeun mRNA pikeun nyieun rantai polipéptida (nyaéta protéin) ngagunakeun asam amino anu dibawa ku tRNA dina prosés translasi. Di jero sél, ribosom tersuspénsi di jero sitosol atawa terikat dina rétikulum éndoplasma garihal, atawa dina mémbran inti sél.
- Mitokondria jeung kloroplas - generator: Mitokondria nyaéta hiji organél nu aya na sél kalolobaan eukariot. Mitokondria kadang didadarkeun salaku "pembangkit listrik sélular" sabab tujuan utamana pikeun ngarancang wangun adénosin trifosfat, nu dipikabutuh salaku sumber énergi.
- Rétikulum éndoplasma jeung awak Golgi - ménéjer makromolekul:: The endoplasmic reticulum (ER) is the transport network for molecules targeted for certain modifications and specific destinations, as compared to molecules that will float freely in the cytoplasm. The ER has two forms: the rough ER and the smooth ER. The rough ER is labeled as such because it has ribosomes adhering to its outer surface, whereas the smooth ER does not. Translation of the mRNA for those proteins that will either stay in the ER or be exported (moved out of the cell) occurs at the ribosomes attached to the rough ER. The smooth ER serves as the recipient for those proteins synthesized in the rough ER. Proteins to be exported are passed to the Golgi apparatus, sometimes called a Golgi body or Golgi complex, for further processing, packaging, and transport to a variety of other cellular locations.
- Lisosom jeung peroxisom - the cellular digestive system: Lysosomes and peroxisomes are often referred to as the garbage disposal system of a cell. Both organelles are somewhat spherical, bound by a single membrane, and rich in digestive enzymes, naturally occurring proteins that speed up biochemical processes. For example, lysosomes can contain more than three dozen enzymes for degrading proteins, nucleic acids, and certain sugars called polysaccharides. Here we can see the importance behind compartmentalization of the eukaryotic cell. The cell could not house such destructive enzymes if they were not contained in a membrane-bound system.
Anatomi sél[édit | sunting sumber]
Sél prokariot[édit | sunting sumber]
Prokariot dibédakeun ti eukariot dumasar susunan intina, hususna ku teu ayana mémbran inti. Prokariot ogé teu boga organél-organél nu has sél eukariot. Fungsi organélna lolobana, kayaning mitokondria, kloroplas, jeung awak Golgi, diwengku ku mémbran plasma prokariot. Svl prokariot mibanda tilu wewengkon arsitéktural: appendages called flagella and pili—proteins attached to the cell surface; a cell envelope consisting of a capsule, a cell wall, and a plasma membrane; and a cytoplasmic region that contains the cell genome (DNA) and ribosomes and various sorts of inclusions. Other differences include:
- The cytoplasm of prokaryotes (the liquid which makes up most of the cell volume) is diffuse and granular due to ribosomes (protein factories) floating in the cell.
- The plasma membrane (a phospholipid bilayer) separates the interior of the cell from its environment and serves as a filter and communications beacon.
- Most prokaryotes have a cell wall (some exceptions are Mycoplasma (a bacterium) and Thermoplasma (an archaeon)). It consists of peptidoglycan in bacteria, and acts as an additional barrier against exterior forces. It also prevents the cell from "exploding" from osmotic pressure against a hypotonic environment.
- A prokaryotic chromosome is usually a circular molecule (an exception is that of the bacterium Borrelia burgdorferi, which causes Lyme disease). Even without a real nucleus, the DNA is somehow condensed in a nucleoid. Prokaryotes can carry extrachromosomal DNA elements called plasmids, which are usually circular. Plasmids can carry additional functions, such as antibiotic resistance.
- Some prokaryotes have flagella which enable them to move actively instead of passively drifting.
Sél eukariot[édit | sunting sumber]
Sél eukariot ukuranana kurang leuwih sapuluh kalieun sél prokariot sarta eusina bisa nepi ka 1000 kalieunana. Bébéda utama antara prokariot jeung eukariot nyaéta sél eukariot mah ngandung kompartemén nu napel na mémbran tempat lumangsungna kagiatan métabolik husus. Utamana inti, a membrane-delineated compartment that houses the eukaryotic cell’s DNA. It is this nucleus that gives the eukaryote—literally, true nucleus—its name. Eukaryotic organisms also have other specialized structures, performing dedicated functions, the aforementioned organelles.. Other differences include:
- The cytoplasm of eukaryotes does not appear as granular as that of prokaryotes, since an important part of the ribosomes are bound to the endoplasmic reticulum.
- The plasma membrane resembles that of prokaryotes in function, with minor differences in the setup. Cell walls may or may not be present.
- The eukaryotic DNA is organized in one or more linear molecules, called chromosomes, which are highly condensed (e.g. folded around histones). All chromosomal DNA is stored in the cell nucleus, separated from the cytoplasm by a membrane. Some eukaryotic organelles can contain some DNA.
- Eukaryotes can become mobile using cilia or flagella. The flagella are more complex than those of prokaryotes.
Fungsi sél[édit | sunting sumber]
Pertumbuhan jeung métabolisme sél[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Pertumbuhan sél, Métabolisme sél
Between successive cell divisions cells grow through the functioning of cellular metabolism. Cell metabolism is the process by which individual cells process nutrient molecules. Metabolism has two distinct divisions; catabolism, in which the cell breaks down complex molecules to produce energy and reducing power, and anabolism, where the cell uses energy and reducing power to construct complex molecules and perform other biological functions. Complex sugars consumed by the organism can be broken down into a less chemically complex sugar molecule called glucose. Once inside the cell, glucose is broken down to make adenosine triphosphate (ATP), a form of energy, via two different pathways.
The first pathway, glycolysis, requires no oxygen and is referred to as anaerobic metabolism. Each reaction is designed to produce some hydrogen ions that can then be used to make energy packets (ATP). In prokaryotes, glycolysis is the only method used for converting energy. The second pathway, called the Kreb's cycle, or citric acid cycle, occurs inside the mitochondria and is capable of generating enough ATP to run all the cell functions.
Nyieun sél anyar[édit | sunting sumber]
Main article: Cell division
Cell division involves a single cell (called a mother cell) dividing into two daughter cells. This leads to growth in multicellular organisms (the growth of tissue) and to procreation (vegetative reproduction) in unicellular organisms. Prokaryotic cells divide by binary fission. Eukaryotic cells usually undergo a process of nuclear division, called mitosis, followed by division of the cell, called cytokinesis. A diploid cell may also undergo meiosis to produce haploid cells, usually four. Haploid cells serve as gametes in multicellular organisms, fusing to form new diploid cells. DNA replication, or the process of duplicating a cell's genome, is required every time a cell divides. Replication, like all cellular activities, requires specialized proteins for carrying out the job.
Sintésis protéin[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Biosintésis protéin
Sintésis protéin nyaéta prosés nalika sél ngawangun protéin. Transkripsi DNA nujul ka sintésis molekul RNA utusan (Ing. messenger RNA, mRNA) tina citakan DNA. Prosés ieu mirip pisan jeung réplikasi DNA. Sanggeus mRNA dijieun, molekul protéin anyar mitembeyan disintésis ngaliwatan prosés translasi.
Mesin sélular nu boga tanggung jawab dina sintésis protéin nyaéta ribosom, nu diwangun ku RNA struktural jeung kira 80 rupa protéin. Nalika ribosom tepung jeung mRNA, mangka prosés translasi mRNA jadi protéin dimimitian. Ribosom nampa a new transfer RNA, or tRNA—the adaptor molecule that acts as a translator between mRNA and protein—bearing an amino acid, the building block of the protein. Another site binds the tRNA that becomes attached to the growing chain of amino acids, forming the a polypeptide chain that will eventually be processed to become a protein.
Sasakala sél[édit | sunting sumber]
Sasakala sél nu patali pisan jeung sasakala hirup, kungsi jadi salasahiji hambalan pangpentingna dina évolusi hirup. Lahirna sél nandaan jalan ti kimia prébiotik ka kahirupan biologis.
Sasakala sél munggaran[édit | sunting sumber]
Mun hirup disawang tina jihat réplikator, nyaéta molekul DNA dina organisme, sél nyumponan dua kaayaan fundaméntal: pangjaga ti lingkungan luar sarta ngawadahan aktivitas biologis. The former condition is needed to maintain the fragile DNA chains stable in a varying and sometimes aggressive environment, and may have been the main reason for which cells evolved. The latter is fundamental for the evolution of biological complexity. If freely-floating DNA molecules that code for enzymes that are not enclosed into cells, the enzymes that advantage a given DNA molecule (for example, by producing nucleotides) will automatically advantage the neighbouring DNA molecules. This might be viewed as "parasitism by default". Therefore the selection pressure on DNA molecules will be much lower, since there is not a definitive advantage for the "lucky" DNA molecule that produces the better enzyme over the others: all molecules in a given neighbourhood are almost equally advantaged.
If all the DNA molecule is enclosed in a cell, then the enzymes coded from the molecule will be kept close to the DNA molecule itself. The DNA molecule will directly enjoy the benefits of the enzymes it codes, and not of others. This means other DNA molecules won't benefit from a positive mutation in a neighbouring molecule: this means that positive mutations give immediate and selective advantage to the replicator bearing it, and not on others. This is thought to have been the one of the main driving force of evolution of life as we know it. (Note. This is more a metaphor given for simplicity than complete accuracy, since the earliest molecules of life, probably up to the stage of cellular life, were most likely RNA molecules, acting both as replicators and enzymes: see RNA world hypothesis . But the core of the reasoning is the same.)
Biochemically, cell-like spheroids formed by proteinoids are observed by heating amino acids with phosphoric acid as a catalyst. They bear much of the basic features provided by cell membranes. Proteinoid-based protocells enclosing RNA molecules could (but not necessarily should) have been the first cellular life forms on Earth.
Sasakala sél eukariot[édit | sunting sumber]
Évolusi sél eukariot sigana ngaliwatan prosés simbiosis sél-sél prokariot. It is almost certain that DNA-bearing organelles like the mitochondria and the chloroplasts are what remains of ancient symbiotic oxygen-breathing bacteria and cyanobacteria, respectively, where the rest of the cell seems to be derived from an ancestral archaean prokaryote cell. There is still considerable debate on if organelles like the hydrogenosome predated the origin of mitochondria, or viceversa : see the hydrogen hypothesis for the origin of eukaryotic cells.
Sajarah[édit | sunting sumber]
- 1632-1723: Antony van Leeuwenhoek kalawan otodidak nyieun lénsa jeung mikroskop, sarta ngagambar protozoa, kayaning Vorticella tina cihujan jeung baktéri tina bahamna sorangan.
- 1665 : Robert Hooke manggih sél dina cork, lajeng dina jaringan tutuwuhan migunakeun mikroskop.
-
- ...I could exceedingly plainly perceive it to be all perforated and porous, much like a Honeycomb...these pores or cells, were not very deep, but consisted of a great many little boxes... – Hooke describing his observations on a thin slice of cork.
- 1839 : Theodor Schwann jeung Matthias Jakob Schleiden nu ngabuktikeun prinsip yén tutuwuhan jeung sato diwangun ku sél-sél, jinek yén sél mangrupakeun unit struktur jeung tumuwuh nu ilahar, salajengna ngedalkeun Tiori sél.
- Kapercayaan yén bentuk kahirupan bisa lumangsung sacara ngadadak kitu baé (spontan, generatio spontanea) dibantah ku Louis Pasteur (1822-1895).
- Rudolph Virchow nyebutkeun yén sél salawasna borojol tina pameulahan sél (omnis cellula ex cellula).
- 1931: Ernst Ruska nyieun mikroskop transmisi éléktron di Universitas Berlin. Taun 1935 anjeunna geus nyieun mikroskop éléktron nu résolusina dua kalieun mikroskop cahaya, revealing previously unresolvable organelles.
- 1953: Watson jeung Crick munggaran ngawawarkeun struktur hélix ganda DNA (Pébruari 28).
- 1981: Lynn Margulis medalkeun Symbiosis in Cell Evolution nu ngadadarkeun tiori éndosimbiosis.
Jejer nu patali[édit | sunting sumber]
- Biologi
- Biologi sél
- Cariologi, nyaéta ulikan ngeunaan inti sél.
- Eukariot
- Kultur sél
- Sél fungi
- Sél manusa
- Sél prokariot
- Sél sato
- Sél tutuwuhan
- Sitotoxisiti
- Syncytium
- Tipe sél
Rujukan[édit | sunting sumber]
Sumber[édit | sunting sumber]
- Artikel ieu ngandung bahan-bahan ti Science Primer nu medal ti NCBI, nu, salaku publikasi pamaréntah AS, aya dina domain publik (1).


text:
Kénya
Kénya, resmina Républik Kénya, nya éta hiji nagara di Afrika Wétan nu diliwatan ku khatulistiwa, kalawan Samudra Hindia ka kidul-wétanna. Nagara ieu tepung wates jeung Tanzania di kidul, Uganda di kulon, Sudan Kidul di kalér-kulon, Étiopia di kalér, sarta Somalia di kalér-wétan.
Kenya miboga aréa kira-kira 580.000 km2 jeung jumlah populasi ampir 41 yuta,[6] ngawakilan 42 kelompok urang jeung budaya nu bébéda.[7] Nagara ieu dingaranan dumasar kana Gunung Kénya.
Mimiluan hiji réferéndum jeung dianggona konstitusi nu anyar dina Agustus 2010, Kénya ayeuna dibagi kana 47 county anu mangrupa unit pamaréntahan semi-otonom. Unit-unit ieu dipiharep dilaksanakeun sacara pinuh ti Agustus 2012 – nalika pamilu kahijia dina konstitusi nu anyar. County-county-na bakal diluluguan ku hiji gubernur kapilih.
Géografi nagara ieu rupa-rupa saperti populasina. Nagara ieu miboga iklim nu haneut jeung beueus di sapanjang basisirna kana Samudra Hindia nu ngarobah ka padang jukut savana kalawan raloba margasatwa sajalan anjeun mapay ka lebet nagara ieu ka ibu kotana, Nairobi. Nairobi miboga iklim nu tiis anu jadi leuwih tiis ngadeukeut ka Gunung Kénya nu miboga tilu puncak nu terus saljuan. Iklim tropis haneut jeung beueus muncul leuwih jauh ke lebet nuju ka Dano Victoria, saméméh lalampahan ka wewengkon iklim sedeng leuweungan jeung papasiran di kulon. Wewengkon Kalér Wétan sapanjang wates di Somalia jeung Étiopia keusik jeung rada keusik kalawan lanskap deukeut sagara. Nagara ieu ogé miboga aktivitas géotérmal nu ngasilkeun raloba tanaga listrik nasional.
Ibu kota Kénya, Nairobi, aya di sabeulah hiji taman nasional. Nagara ieu katelah ti safari jeung suaka margasatwana saperti Taman Nasional Tsavo , Maasai Mara, Taman Nasional Nakuru, jeung Taman Nasional Aberdares.
Dano Victoria, dano cai tawar nu panggedéna kadua di dunya (sanggeus Dano Superior di Amérika Kalér), aya di beulah kidul-kulon sarta dibagi ogé bareng Uganda jeung Tanzania.
Salaku bagian ti Afrika Wétan, Kénya geus didumukan ku manusa ti période Paléolitik Handap. Palegaan Bantu nepi ka wewengkon ieu dina milénium kahiji Maséhi, jeung wates ti nagara kiwari ngawengku pasimpangan wewengkon basa-basa Bantu, basa Nilo-Sahara, jeung basa Afro-Asia, nyieun Kénya hiji nagara multi-étnis sajati. Hadirna Éropa jeung Arab di Mombasa ngarujuk kana période Modérn awal, tapi panjelajahan Éropa ti bagian jerona mimiti dina abad ka-19. Kakaisaran Britania ngadegeun Protéktorat Afrika Wétan dina 1895, disebut ti 1920 salaku Koloni Kénya. Républik Kénya merdika diwangun dina Désémber 1963.
Kénya mangrupakeun anggota Komunitas Afrika Wétan jeung ngahasilkeun atlét kelas dunya saperti juara dunya Paul Tergat jeung David Rudisha.
Wewengkon Administratif[édit | sunting sumber]
- Artikel utama: Propinsi Kénya, Distrik Kénya, Divisi Kénya
Kénya dibagi kana 47 county semi-otonom nu bakal diluluguan ku gubernur nu bakal dipilih dina pamilu kahiji dina konstitusi anyar di Agustus 2012. Dina konstitusi nu heubeul, Kénya ngawengku 8 propinsi masing-masing dilulugu ku Komisionér Propinsial (ditunjuk ku présidén). Propinsi-propinsina (mkoa tunggal mikoa >1 dina Basa Swahili) dibagi deui kana distrik (wilaya). Aya 69 distrik dina sénsus 1999. Distrik-distrikna teras dibagi deui kana (total) 497 divisi (taarafa). Divisi-divisna teras dibagi deui kana (total) 2.427 lokasi (mtaa) jeung teras (total) 6.612 sublokasi (mtaa mdogo).[8] Kota Nairobi miboga status propinsi administratif pinuh. Pamaréntah ngawaskeun administrasi jeung propinsi. Propinsi-propinsina nya éta:
Dina konstitusi Kénya nu ayeuna, otoritas pamaréntahan lokal teu diakuan. Tapi, dina konstitusi nu heubeul, pamaréntahan lokal di Kénya dilaksanakeun liwat otoritas lokal. Loba puseur pakotaan miboga déwan. Otoritas lokal di pilemburan kawanoh salaku déwan county. Anggota déwan lokal dipilih ku pamilihan, nu dilaksanakeun babarengan jeung pamilu.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Pasamakmuran Bangsa-Bangsa
- Hubungan luar nagri Kénya
- Basa-basa di Kénya
- Daptar misi diplomatik Kénya
- Daptar inohong Kénya
- Daptar tahanan kémah perang Perang Dunya II di Kénya
- Militér Kénya
Réferénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ Konstitusi (2009) Pasal 7[Basa Nasional, resmi, jeung basa nu lian] "(1) Basa nasional ti Républik nya éta Kiswahili. (2) Basa resmina Républik nya éta Kiswahili jeung English. (3) Nagara kedah–-–- (a) ngadukung jeung ngalindungan kabébédaan basa ti masarakat Kénya; sarta (b) ngadukung pamekaran jeung pamakéan basa pribumi, basa Isarat Kénya, Braille, sareng wangun komunikasi lianna jeung téhnologi nu tiasa diaksés ku nu tunadaksa."
- ↑ a b Central Intelligence Agency (2009). "Kenya". The World Factbook. Diakses pada Éror: titimangsa teu valid.
- ↑ Official 2009 census results.
- ↑ a b c d "Kenya". International Monetary Fund. Diakses pada 6 Nopémber 2011.
- ↑ "Human Development Report 2011". United Nations. 19 Pébruari 2011. Diakses pada 2 Nopémber 2011.
- ↑ Google, Public data. Ditarima 29 Juni 2010.
- ↑ A. C. Keith, A map book of Eastern Africa, Zambia ad Malawi, (Macmillan Books for Africa), p.13.
- ↑ Central Bureaus of Statistics (Kenya): Census cartography: The Kenyan Experience
Bacaan salajengna[édit | sunting sumber]
- Anderson, David, Histories of the Hanged: Testimonies from the Mau Mau Rebellion in Kenya, (Phoenix, 2006)
- Barsby, Jane. Kenya: Culture Smart!: a quick guide to customs and etiquette (2007) excerpt and text search
- Bindloss, Joe. Kenya (Country Guide) (2009) excerpt and text search
- Branch, Daniel, Defeating Mau Mau, Creating Kenya: Counterinsurgency, Civil War, and Decolonization, (Cambridge University Press, 2009)
- Branch, Daniel, Kenya: Between Hope and Despair, 1963-2011 (Yale University Press, 2011)
- DK. Kenya (Eyewitness Travel Guide) (2009) excerpt and text search
- Elkins, Caroline, Britain's Gulag: The Brutal End of Empire in Kenya, (Pimlico, 2005)
- Gatheru, R. Mugo. Kenya: From Colonization to Independence, 1888–1970. McFarland, 2005. 236 pp.
- Haugerud, Angelique. The Culture of Politics in Modern Kenya. Cambridge U. Press, 1995. 266 pp. excerpt and text search
- Hewitt, Peter, Kenya Cowboy: A Police Officer's Account of the Mau Mau Emergency , (30 Degrees South Publishers, 2008)
- Hoorweg, Jan (27 January 2010). "Kenya Coast bibliography". Afrika-Studiecentrum, Leiden. Diakses pada 23 April 2011.
- Kimaiyo, Towett J. (2004). Ogiek Land Cases and Historical Injustices, 1902–2004, Nakuru, Kenya: Ogiek Welfare Council.
- Maxon, Robert M. and Ofcansky, Thomas P. Historical Dictionary of Kenya. (2nd ed. Scarecrow, 2000). 449 pp
- Mwaura, Ndirangu. Kenya Today: Breaking the Yoke of Colonialism in Africa. Algora, 2005. 238 pp.
- Ndege, George Oduor. Health, State, and Society in Kenya. U. of Rochester Press, 2001. 224 pp.
- Ochieng, William R., ed. Themes in Kenyan History. Ohio U. Press, 1991. 261 pp.
- Ochieng, William R., ed. A Modern History of Kenya: In Honour of Professor B. A. Ogot. Nairobi, Kenya: Evans Brothers, 1989. 259 pp.
- Ogot, B. A. Historical dictionary of Kenya (1981)
- Parkinson, Tom, and Matt Phillips. Lonely Planet Kenya (2006) except and text search
- Pinkney, Robert. The International Politics of East Africa. Manchester U. Pr., 2001. 242 pp. compares Kenya, Uganda and Tanzania.
- Press, Robert M. Peaceful Resistance: Advancing Human Rights and Democratic Freedoms. Ashgate, 2006. 227 pp.
- Rough Guide To Kenya (8th ed. 2006)
- Various, Decolonization and Independence in Kenya, 1940-93, (James Currey, 1995)
- Various, Mau Mau and Nationhood: Arms, Authority and Narration, (James Currey, 2003)
- Wrong, Michaela, It's Our Turn to Eat: The Story of a Kenyan Whistle-Blower, (Harper Perennial, 2010)
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Pamaréntah
- Pamaréntah Kénya Loka resmi.
- Istana Nagara Kénya Istana Nagara, Kénya, loka resmi.
- Umum
- Propil Nagara ti BBC News
- Républik Kénya, Info Ilahar
- Kenya ti Encyclopædia Britannica
- Propil Nagara ti New Internationalist
- Éntri Kenya di CIA World Factbook
- Kenya ti UCB Libraries GovPubs
- Kenya di Open Directory Project
- "Kenya". Countries + Disasters. ReliefWeb.
- Wikia boga wiki ngeunaan jejer ieu: Solar Cookers World Network
- Atlas Kenya Wikimedia, ngandung peta ngeunaan Kenya.
- Pelesir
Tingali ogé Kénya di Wikivoyage
Citakan:Kenya topics Citakan:First and second-level administrative divisions of Kenya Citakan:Years in Kenya
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Kénya
- Afrika Wétan
- Anggota Pasamakmuran Bangsa-Bangsa
- Anggota Pasarikatan Bangsa-Bangsa
- Anggota Uni Afrika
- Nagara di Afrika
- Nagara G15
- Nagara jeung téritori Bantu
- Nagara nu tepung wates jeung Samudra Hindia
- Nu ngadeg taun 1963
- Républik
- Wewengkon nu maké basa Inggris
- Wewengkon nu maké basa Swahili


text:
Vertical blanking interval
Vertical blanking interval (VBI), katelah oge vertical interval atawa VBLANK, nyaéta béda wanci antara baris pangpandeurina tina hiji frame atawa field hiji raster display, tur mangrupakeun awal tina frame satuluyna. VBI ayana dina televisi analog, VGA, DVI jeung sinyal lianna. Salila VBI, aliran data nu datang henteu dipidangkeun dina layar. Dina cathode ray tube, beam dikosongkeun keur nyegah pidangan retrace line.
VBI asalna mah dibutuhkeun alatan ayana inersia induktif dina gulungan magnétis nu bakal ngadefleksikeun beam elektron sacara vertikal dina CRT; field magnétis, jeung posisi spotdina layar, moal bisa robah sacara instan. Keur defleksi horizontal, aya oge pause antara baris nu patuturut, pikeun mere jalan kana beam keur balik deui ti katuhu ka kénca, nu disebut horizontal retrace atawa horizontal blanking interval. Sok sanajan parabot digital modéren henteu merlukeun wanci blanking nu lila, tetep waé kudu dirancang sangkan bisa cocog jeung standar siaran keur parabot heubeul.
Dina sistim televisi analog, vertical blanking interval bisa dipaké keur mawa data digital, sabab euweuh nu dipidangkeun dina layar salila VBI; rupa-rupa sinyal tés, kode wanci, closed captioning, teletext, indikator proteksi kopi CGMS-A, tur rupa-rupa data nu diénkode make protokol XDS (contona content rating keur V-chip) tur data digital lianna bisa dikirimkeun salila période wanci ieu.
Pause antara pangiriman data video dipake dina grafik komputer wanci nyata keur ngajalankeun rupa-rupa oprasi dina back buffer samemeh ngopi kana front buffer, henteu ukur nyaklar dua pointer, atawa nyadiakeun hiji rujukan wanci nalika nyaklar pointer ieu aya dina kaayaan aman.
Dina sistim kaulinan video, pulsa vertical blanking dipaké keur timing, sabab kajadian dina frékuénsi nu kanyahoan kalayan akurat. Kalolobaan oprasi grafis dina konsol nu tepi ka jeung kaasup éra 16-bit bisa dijalankeun ukur nalika VBI (nu ku programmer mah ilaharna disebut VBLANK), ngabutuhkeun program-program keur ngalakukeun pamrosésan grafis nu aya dina jeroeunnana. Kabutuhan keur nyaluyukeun kode kaulinan (game) make cara ieu nyababkeun sistim video bareto kawas Atari 2600 susah diprogramna. Téhnik raster husus dina Atari 2600, Nintendo Entertainment System, jeung konsol lianna ngidinan pikeun nambahan interval ieu mangrupa sababaraha baris scanning kosong saluhureun jeung sahandapeun layar, nu bisa jadi nungtungan area overscan.
Kalolobaan VCR keur konsumén maké lével hideung (blank level) nu kanyahoan dina vertical blanking pulse keur nyetél lével ngarekamna. Protéksi ngopi Macrovision ngasupkeun pulsa dina VBI, nu mana pangrekam miharep ayana hiji lével nu tetep, dina kasét pikeun ngaganggu prosés ngarékam.


text:
“Assalamu’alaikum wr.wb. Ayeuna urang saréréa ngariung didieu pikeun mutuskeun badé dikumahakeun sumbangan 100 juta ti pamaréntah. Saur Pa Camat, saéna mah ieu sumbangan téh dianggé pikeun ngabangun ieu désa. Masalahna, naon nu rék dibangun kuurang? Aya nu badé ngaluarkeun pamadegan?”, Pa Kadés muka musayawarah.
Pa Dudin sumanget langsung ngacung.
“Pa Kadés, kumaha lamun urang ngabangun mesjid deui?”
“Maenya mesjid deui, apan karak kamari ngabangun mesjid téh?”, ceuk Pa Tono rada sinis.
“Muhun Pa Dudi, leres saur Pa Tono. Saéna mah ieu sumbangan urang anggé kanggo keperluan anu penting pisan”, saur Pa Kadés.
“Pa Kadés, kumaha lamun urang lereskeun pasar wé atuh, renovasi...”, saur Hj. Enok, juragan jengkol Pasar Sukaramé.
“Ah, éta mah ngeunah teuing didinya, nu boga jongko. Pa Kadés, kumaha lamun urang ratakeun jalan désa, tos teu aya bentukan jalan teh, ngagarinjul batu wungkul, matak paur ka nu nyandak motor. Jeung deuih batu-batu na paur ngabetrik ka nu lalar-lilir di jalan. Mun tiasa mah di cor”, ceuk Mang Ujang.
“Saé tah Kang Ujang, kumaha nu sanés? Satuju teu?”
“Satuju...”, ceuk warga nu séjén babarengan.
Singget carita, dina éta musyawarah kénéh, dibentuk hiji tim proyék pikeun ngaratakeun jalan désa. Anggota éta tim nyaéta Mang Asép, Mang Dudi, jeung Mang Suha. Tiluan éta téh katelah tukang bangunan nu pangjagona di Désa Sukaramé.
Isukna, éta tim ngayakeun survei lapangan, pikeun ngadata naon waé nu diperlukeun jang éta proyék.
“Sok, ayeuna mah urang ukur heula jalanna, supados gampil ngitung bahanna”, ceuk Mang Asép.
Der éta jalan diukur maké méteran nu sok aya di tukang jait.
Saméter... Dua méter... Tilu méter...
.......
Salapan puluh lima meter... Salapan puluh genep meter...
“Wah, Mang Suha, Mang Asép, gawat ieu mah. Aya batu!”, Mang Dudi manggihan batu nu gedé na kacida
“Kudu diangkat ieu mah, pan rek diratakeun heula saacan dicor”, ceuk Mang Suha.
“Kumaha ngangkatna coba, gedé kieu. Kudu diancurkeun heula ieu mah”, témbal Mang Asép.
“Maké naon ngancurkeuna? Gedé kieu batuna, tuh panjangna gé meni sameter satengah”, Mang Suha bingung.
“Maenya kudu ku bor??? Tukang sumur bor di lembur urang téa, mahalna kacida”, ceuk Mang Dudi.
“Ah moal neurak ku bor mah, bangun kandel batuna gé, kumaha atuh?”
“Nya kumaha deui atuh, kudu nyéwa buldoser???”
“Ayeuna mah urang ka Pa Kadés wé, bisi salah”
Tepi di balé désa, Mang Suha langsung nyaritakeun masalah éta batu.
“Urang nyéwa buldoser wé lah ari kitu mah, ari tos ancur mah pan gampang diangkat na gé”, ceuk Pa Kadés.
Der buldoser disewa, aya kana 10 juta kaanggo. Isukna buldoser nu disewa datang.
“Mana batuna?”, ceuk tukang buldoserna.
“Ieu tah”, témbal Mang Asép bari nénjrag éta batu, nincakna ditanagaan.
Kreeekkreekrekk...
KREETEK...
Can dibuldoser, can dikumaha batu téh. Sanggeus ditincak ku Mang Asép éta batu langsung potong, raretak.
“Hor, naha ancur tiheula batu téh???”, Mang Asép bingung.
Tuluy ditempo, ditilikan éta batu téh ku tiluan.
“Ah! Paingan, badag wungkul batu téh!!! Kandelna mah ngan sasenti!!! Ditincak gé potong sakieu kandelna mah!”
“Boro mah geus nyéwa buldoser!!! Lapur aing mah...”, Mang Dudi keuheul.
” Kumaha laporna ka Pa Kadés???”, tiluan baringung.
“Mantakna, mun ningali masalah téh tong sok langsung ngarasa hésé, cobaan wé heula, bisi wé bisa urang pecahkeun masalahna...”, ceuk tukang buldoser tenang, da geus dibayar...


text:
Kaisar Akihito Jepang
-
For Prince Komatsu, see Prince Komatsu Akihito.
Kaisar Jepang Akihito (dina Basa Jepang: 明仁) (lahir 23 Desember 1933) nyaeta Kaisar (天皇, tennō) Jepang kiwari sarta ngarupakeun kaisar ka-125 dumasar kana runtuyan suksesi tradisional. Kaisar Akihito ngarupakeun kaisar nu dipihormat teu ngan sakadar di Jepang.
Di Jepang, kaisar tara dumasar kana ngaran mimiti, tapi dumasar kana hal nu gampang saperti tennō heika (天皇陛下, "His Majesty the Emperor"). Era Kaisar Akihito dingaranan "Heisei" (平成), sarta dumasar kana gelarna nyaeta Emperor Heisei (tempo "ngaran anumerta") sanggeus maot ku runtuyan dina kabinet, numana ngaran keur era saterusna oge bakal aya. Gelar lengkepna His Imperial Majesty Emperor Akihito of Japan.
Akihito putra munggaran ti 5 putra Kaisar Shōwa (Hirohito) sarta Ratu Kōjun (Nagako). Akihito oge putra mimiti saprak leupas ti Ratu Bangja, ratu panungtung di Korea. Gelarna Ratu Tsugu (継宮, Tsugu-no-miya) basa keur leutik, tumueuh jeung sakola ku guru husus sarta di sakola di Elementary and Secondary Departments of the Peers' School (Gakushuin) ti 1940 nepi ka 1952. Akihito pisah sareng ibu ramana dina yuswa 3 taun.
Salila Amerika ngeboman Tokyo dina Maret 1945, Akihito tur raina, HIH Ratu Masahito (ayeuna Prince Hitachi), diungsikeun ti kota. Salila Amerika ngajajah Jepang sanggeus Perang Dunya II, Putar Mahkota Akihito diajar Basa Inggris ku Elizabeth Gray Vining. Akihito diajar di Departemen Elmu Pulitik di Gakushuin University di Tokyo, sanajan teu narima gelar. Saterusna jadi spesialis amatir ichthyology tur nerbitkeun sabbaraha tulisan jeung buku ngeunaan gobiid fish. Sanajan ahli waris Chrysanthemum Throne ti mimiti lahirna, sacara formal diangkat jadi Putra Mahkota (Rittaishi-no-rei, 立太子の礼) di Istana Kaisar Kokyo dina 10 November 1951.
Juni 1953, Putra Mahkota Akihito ngawakilan Jepang dina penobatan Ratu Inggris, Ratu Elizabeth II. Dina 10 April 1959, nikah ka Miss Michiko Shoda (lahir October 24 1934), putri kahiji Mr. Hidesaburo Shoda, presiden tur ketua kahormatan Nisshin Flour Milling Company. Putra Mahkota mimiti nu nikah jeung rakyat biasa di kulawarga kaisar. Saterusna, Putra Mahkota Akihito tur Michiko ngayakeun kunjungan ka tilu puluh tujuh nagara. Putran Mahkota naek tahta dina 7 January 1989, tur jadi kaisar ka 125, dumasar kana suksesi tradisional Jepang. Kaisar Akihito dinobatkeun sacara resmi jadi Kaisar Jepang dina 12 November 1990. Dina taun 1998, basa datang ka Inggris kenging gelar The Most Noble Order of the Garter.
Citakan:Japanese Imperial Family Ti ngawitan janten kaisar, Kaisar Akihito ngaraketkeun hubungan kulawarga kaisar ka masyarakat Jepang. Kaisar tur Ratu Michiko ngayakeun kunjungan kanagaraan ka dalapan belas nagara, saperti ngayakeun kunjungan ka opat puluh tujuh Prefektur di Jepang. Putra-putri kaisar nyaeta:
- HIH Putra Mahkota Naruhito (lahir February 23 1960),
- HIH Ratu Akishino (Fumihito, lahir November 11 1965, gelarna Akishino-no-miya) sarta
- Sayako Kuroda, sateuacanna HIH Ratu Sayako (gelarna, Nori-no-miya, atanapi Ratu Nori, lahir April 18 1969).
Sanajan kawengku ku aturan konstitusi, Akihito ngaluarkeun "pernyataan penyesalan" ka sababaraha nagara Asia, salila "penjajahan" Jepang, nu dimimitian ka China dina April 1989, tilu bulan saatos pupus ramana, Hirohito.
23 December 2001, basa milangkala, kaisar ngawaler patarosan wartawan, yen masih "kulawarga caket sareng Korea", tur nerangkeun yen kanyataanya ibuna Emperor Kammu (736–806) masih keneh katurunan dinasti Korea Raja Muryeong of Baekje saperti nu dicatet dina Shoku Nihongi. Kaisar oge nyebatkeun yen migrasi urang Korea baheula ngawanohkeun jal penting dina budaya tur teknologi, tur babarengan keur mopohokeun kajadian-kajadian nu goreng di mangsa nu geus kaliwat.
Desember 2002, Kaisar Akihito di-diagnosa kaserang prostate cancer tur saterusana dioperasi.
Juni 2005, kaisar ka Saipan wilayahna U.S. , tempat nu penting salila Perang Dunya II ti 15 Juni nepi 9 July 1944 (Perang Saipan). Sareng Ratu Michiko, Akihito salat tur "tabur" kembang di sababaraha tempat "bersejarah", keur ngahormat teu ngan ka tentara Jepang nu palastra, tapi tentara Amerika, Korea nu perang ngalawan Jepang tur penduduk "setempat". Ieu "kunjungan" mimiti kakaisaran Jepang sanggeus Perang Dunya Kadua. Kunjungan ka Saipan ditarima kalayan pinuh kahormatan ku rakyat Jepang, saperti basa kaisar datang ka tempat "bersejarah" di Tokyo, Hiroshima, Nagasaki, tur Okinawa dina taun 1995.
Rujukan[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Runtuyan Kaisar Jepang
- List of longest reigning current monarchs
- Imperial Household of Japan
- Imperial Household Agency
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- The Japanese Imperial Household Agency Homepage, press conferences, extensive biography, official duties and public activities.


text:
Vénus
Venus nyaéta planét pangdeukeutna kadua ti panonpoé sanggeus Mérkurius. Planét ieu ngabogaan radius 6.052 km sarta ngurilingan panonpoé dina waktu 225 poé. Atmosfir Vénus ngandung 97% karbondioksida (CO2) sarta 3% nitrogén, sahingga ampir mustahil aya kahirupan.
Arah rotasi Vénus lalawanan jeung arah rotasi planét-planét séjén. Sajaba ti éta, jangka waktu rotasi Vénus leuwih lila batan jangka waktu révolusina dina ngurilingan panonpoé.
Kandungan atmosfirna anu pinuh ku CO2 ngabalukarkeun suhu kulitna pohara panas alatan éfék imah kaca. Atmosfir Vénus kandel sarta sok disimbutan ku awan. Ahli astrobiologi norah yén dina lapisan awan Vénus termobakteri nu tangtu masih bisa ngalangsungkeun kahirupan.


text:
Muatan listrik partikel
Muatan listrik partikel nu dilambangkeun ku e atawa sakapeung q nyaéta muatan listrik hiji partikel proton atawa sarua jeung angka négatif muatan listrik hiji partikel éléktron. Mangrupa konstanta fisika sarta hijian muatan listrik.
Hargana nyaéta 1.602 176 53(14) × 10-19 C, nurutkeun daptar konstanta fisika CODATA taun 2002. Dina sistem Centimetre gram second (CGS), hargana ngadeukeutan 4.803 × 10-10 statcoulomb.
Saprak diukur ku Robert Millikan dina percobaan tétésan-minyak dina taun 1909, muatan dasar partikel dipercaya henteu bisa dibagi deui. Quark, kapanggih taun 1960, dipercaya ngabogaan muatan listrik sagedé e/3, ngan aya dina jumlah partikel leuwih ti hiji. Quark henteu kungsi katimu dina hiji partikel.


text:
WAWUH jeung anjeunna teh ti taun 60-an keneh, jaman PP-SS (Paguyuban Pangarang Sastra Sunda) nu dipingpin ku Ajip Rosidi, memeh jadi Paguyuban Panglawungan Sastra Sunda, PP-SS ayeuna. Riungan teh sok diayakeun di Gang Asmi, bumina Ajip Rosidi (mimindengna) jeung di bumina SA Hikmat (Tb. Subur Abdurahman, (1918-1971). Harita ge Rahmat M.A.S (sok disebat Ermas) sering ngaluuuhan riungan-riungan PP-SS sarta bari sok cacarita nepikeun gagasanana, ngeunaan kagiatan nulis jeung penerbitan. Lian ti ngarang, Ermas harita jadi Direktur NV Ganaco/Masa Baru/Sanggabuana, jeung direktur “CV Pusaka Sunda” anu ngahususkeun ngaluarkeun buku-buku dina basa Sunda, pangpangna sastra
Selngkapanya Donload di SINI


text:
Edwin Hubble
Edwin Hubble nyaéta saurang élmuwan fisika anu kawentar di dunya abad 20.[1] Anjeunna nyaéta jalma anu manggihan pituduh yén jagad raya leuwih lega tibatan anu diperkirakeun jalma.[1] Galaksi Bima Sakti ngan ukur hiji tina milyaran galaksi di jagad raya.[1] Anjeunna ogé anu mangihan titik caang yén alam semesta dimimitian tina Big Bang jeung sipatna mekar.[1] Albert Einstein komo pohara ngakuna kana kahébatan Hubble jeung nganuhunkeun sabab téori rélativitasna pohara dirojong ku pamanggih Hubble.[1]
Lahir di Marsfield Montana Amérika Serikat, Novémber 1889 jeung tilar tanggal 28 Séptémber 1953.[1] Pangatikan ahir anjeunna beunang ti universitas Oxford.[1] Sabada tamat, anjeunna ngagabung jeung obérvatorium Mount Wilson (1919) jeung ngabuktikeun yén alam semesta téh legana leuwih ti Galaksi Bima Sakti.[1] Taun 1925 anjeunna nyiptakeun skéma pikeun nglasifikasikeun galaksi. Taun 1929 anjeunna ngabuktikeun yén alam semesta téh sipatna mekar, taun 1936 medalkeun karya The Realm of the Nebula jeung jadi karya popilér sarta boga pangaruh.[1]
Alatan ayana pamanggih Hublle, Einstein sadar jeung ngucapkeun yén révisina ngeunaan téori alam semesta anu dijieunna ku anjeun nyaéta hiji kasalahan anu panggedéna dina hirupna.[2] Anjeunna sempet nganjang ka Hubble dina taun 1931 pikeun nganuhunkeun.[2] Pamanggih Hubble geus ngarévolusi widang astronomi.[2] Teu ngan saukur ngabuktikeun ayana galaksi lian, anjeunna geus hasil nunjukkeun bukti anu kuat yén alam semesta téh mekar.[2]


text:
Hajime Furuta
Hajime Furuta (古田 肇? babar 1947) nyaeta gubernur Préféktur Gifu di Jepang, munggaran kapilih taun 2005. Asli ti Gifu, Gifu sarta lulus ti University of Tokyo, gawe di Ministry of International Trade and Industry ti 1971, diajar di École nationale d'administration di Perancis salaku pagawe departemen.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- "政治家情報 〜古田 肇〜" (dalam bahasa Japanese). ザ・選挙. JANJAN. Diakses pada 27 Nopémber 2007.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Ramatloka resmi (Basa Jepang)


text:
Nusa Tenggara Wétan
Nusa Tenggara Wétan nyaéta hiji propinsi di Indonésia nua ya di beulah wétan kidul Indonésia. Propinsi ieu ngawengku sababaraha pulo, diantarana Florés, Sumba, Timor, Komodo jeung Roté. Ibu kotana nyaéta Kupang, Timor Kulon.
Pamaréntahan[édit | sunting sumber]
Kabupatén jeung Kota[édit | sunting sumber]
- Kabupatén Alor
- Kabupatén Belu
- Kabupatén Ende
- Kabupatén Flores Timur
- Kabupatén Kupang
- Kabupatén Lembata
- Kabupatén Manggarai
- Kabupatén Manggarai Barat
- Kabupatén Ngada
- Kabupatén Rote Ndao
- Kabupatén Sikka
- Kabupatén Sumba Barat
- Kabupatén Sumba Timur
- Kabupatén Timor Tengah Selatan
- Kabupatén Timor Tengah Utara
- Kota Kupang
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- Sasando, instrumén musik petik ti daérah ieu.
- Pasola, kaulinan ngabalangkeun lembing ti luhur kuda.
- Nyalé, upacara néwaj lauk di basisir.


text: Lirik Lagu Daerah Sunda Tokecang Tokecang tokecang bala gendir tosblong Angeun kacang sapependil kosong Aya listrik di masigit meuni caang katingalna Aya istri jangkung alit karangan dina pipina Tokecang tokecang bala gendir tosblong Angeun kacang angeun kacang sapependil kosong Bubuy Bulan Bubuy bulan Bubuy bulan sangray bentang Panon poe Panon poe disasate Unggal bulan, unggal bulan Unggal bulan abdi teang Unggal poe,unggal poe Unggal poe oge hade Situ Ciburuy laukna hese dipancing Nyeredet hate Ningali ngeplak caina Duh eta saha nu ngalangkung unggal enjing Nyeredet hate Ningali sorot socana Karangan / Ciptaan : Benny Korda Cing Cangkeling Kleung dengklek buah kopi rarang geuyan Keun anu dewek ulah pati diheureuyan Cing cangkeling manuk cingkleung cindeten Plos kakolong bapak satar buleneng Pat lapat pat lapat katingalan masih tebih kene pisan Layarna bodas jeung celak kasurung kaombak ombak Manuk Dadali Mesat ngapung luhur jauh di awang-awang Meuber keunjangjangna bangun taya karingrang Kukuna ranggaos reujeung pamatukna ngeluk Ngapak mega bari hiberna tarik nyuruwuk Saha anubisa nyusul kana tandangna Gandang jeung partentang taya bandingan nana Dipika gimir dipika serab kusasama Taya karempan kasieun leber wawanenna Manuk dadali manuk panggagahna Perlambang sakti Indonesia jaya Manuk dadali pangka koncarana Resep ngahiji rukun sakabehna Hirup sauyunan tata pahiri-hiri Silih pikanyaah teu inggis bela pati Manuk dadali gandung siloka sinatria Keur sakumna bangsa dinagara Indonesia Panon Hideung Panon hideung Pipi koneng Irung mancung Putri Bandung Putri saha Di mana bumina Abbi reseup Kaanjeunna Siang wengi Kaimpi-impi Hate Abdi Sara redih Teuemut dahar Teuemut nginum Emut kanu geulis Panon Hideung Tongtolang nangka Tongtolang nangka, kawinan bapa poe salasa teu beja beja aduh aduh si bapa ulah ngadua anak geus rea, banda teu boga Ref: aduh aduh si bapa nganyenyeri ka ema bapa mah suka suka jeung nu ngora Ulah Ceurik Cag di dieu Cag samet dieu Lalakon cinta nu urang Tep anteupkeun Tong diguar deui Carita cinta nu pegat Najan kagandrung sagulung Najan duriat sajagat Kadeudeuh nu nyangreud pageuh Akhirna urang papisah pisah, Rek ka saha Rek ka urang mana Geura milari gentosna Cik ka kidul Cik ka kaler Kulon Wetan moal nyaram Tos teu aya kakaitan Antara urang dua’an Lain anjeun lain abdi Urang geus lain lainna Reff. Ulah ceurik Tong di ceungceurikan Tarimakeun janten randa Abdi pasrah jadi duda Da kieu geuning kuduna Urang teu bisa kumaha Ulah ceurik Tong di ceungceurikan Wayahna urang papegat Najan hate masih beurat Pileuleuyan-pileuleuyan Hampura abdi hampura Es lilin Es lilin mah Ceuceu, kalapa muda Dibantun mah Ceuceu, ka parapatan Hapunten mah Ceuceu, abdi hapunten Bilih aya Ceuceu, kalepatan Dari mana Ceuceu, datangna lintah Dari sawah Ceuceu, turun ke hati Dari mana Ceuceu, datangnya cinta Dari mata Ceuceu, turun ke hati Es lilin mah Ceuceu didorong dorong Dibantun mah Ceuceu ti sukajadi Abdi isin Ceuceu samar kaduga Sok inggis mah aduh henteu ngajadi Es lilin mah Ceuceu dikalapaan Raosna mah geuning kabina-kabina Abdi alim Ceuceu paduduan Sok sieun mah dibantun kamana-mana Kaca piring Ceuceu, sikaca piring Buah dukuh Ceuceu, haseum di jero Abdi ngiring Ceuceu, abdi nu ngiring Lamun puguh Ceuceu, nepi ka jodo Teungteuingeun Teungteuingeun kunaon ngantunkeun abdi Teungteuingeun naon kalepatan diri Unggal dinten henteu weleh ngantosan Mugi sing enggal mulih deui Siang wengi hate abdi teh bimbang Ngemutkeun panutan anu hilang Abdi sono lami teu patepang Duh teu kiat nandanganana Reff: Emutkeun urang kapungkur Keur sareng sahuap lingkung sakitu geuning layeutna Nyaah teu aya papadana Sapu Nyere Pegat Simpai Hayu batur urang karumpul Meumpeung deukeut hayu rang sosonoan Pacang kraman bari ngawadul Urang silih tempas silih eledan Moal lila jeung babaturan Hiji wanci anu geus ditangtukeun Bakal misah bakal pajauh Bakal mopohokeun ka tineung urang Sapunyere pegat simpai Bakal ka sorang Takdir ti gusti hyang widi Pasti kalakon Urang rek papisah, urang rek pajauh Meumpeung deukeut hayu urang sosonoan Peuyeum Bandung Dimana-mana, di kampung di Kota Tos kakoncara ku nikmat rasana Sampeu asalna, teu direka-reka Naon namina duh matak kabita Peuyeum Bandung kamashur Pangaosna teu luhur Kusadaya kagaleuh Sepuh jeung murangkalih Mangga cobian Bilih panasaran Peuyeum ti Bandung Heunteu sembarangan Karatagan Pahlawan Teu honcewang sumoreang tekadna pahlawan Bangsa Cadu mundur pantrang mulang mun maksud ta can laksana Berjuang keur lemah cai lali rabi tur tega pati Ta ya basa menta pamulang tarima ikhlas rido keur korban merdeka Sinatria dana laga bela Bangsa jeung Nagara Dibarengan tekad suci berjuang keur lemah cai Teu ngingetkeun ka dirina asal Nagri, Bangsa waluya Bisa jembar merdeka mukti wibawa jasa tujuan pahlawan Bangsa Mojang Priangan Angkat ngagandeuang, Bangun taya karingrang Nganggo sinjang dilamban, Mojang priangan Umat imut lucu, sura seuri nyari Larak lirik keupat, mojang priangan Diraksukan kabaya, nambahan cahayana Dangdosan sederhana, mojang priangan Diraksukan kabaya, nambahan cahayana Dangdosan sederhana, mojang priangan Mojang anu donto, matak sono nu nempo Mun tepung sono ka mojang priangan Gareulis maranis, disinjang lalendjang Estu sono mun leumpang, mojang priangan Gigirna ge lenggik Dihareupna ge sieup Ditukangna lenjang Mojang priangan Panon Hideung Panon hideung irung mancung Pipi koneng putri Bandung Putri saha, dimana bumina Abdi resep ka anjeuna Siang wengi ka impi-impi Hate abdi sararedih Teu emut dahar teu emut nginum Emut kanu geulis panon hideung Warung Pojok Akeh wong padha kedanan masakan, akeh wong padha kelingan pelayan Ora klalen kesopanan ning sekabeh lelangganan Yen balik tas jalan-jalan mingguan mumpung bae tas gajian kaulan Warung Pojok go ampiran etung-etung ke kenalan Tobat dhendhenge emi rebuse, Sega gorenge dhaginge gedhe gedhe Adhuh kopie, tobat bukete Adhuh manise persis kaya pelayane Pura-pura mata mlirik meng dhuwur padhahal ati ketarik lan ngawur Nginum kopi mencok nyembur kesebab nyasar meng cungur Tobat dhendhenge emi rebuse Sega gorenge dhaginge gedhe gedhe Adhuh kopie tobat bukete Adhuh manise persis kaya pelayane


text:
Kirgistan
Kyrgyzstan (Basa Kyrgyz: KыprызcTaH) nu baheula, saméméh misah ti Uni Soviét dikenal salaku Kirgisia mangrupakeun hiji nagara nu aya di Asia Tengah. Tepung wates jeung Républik Rahayat Cina, Kazakhstan, Tajikistan, jeung Uzbékistan. Ibu kotana aya di Bishkék (baheula Frunze).
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Kyrgyzstan dianéksasi ku Kakaisaran Rusia dina 1864; nagara ieu miboga kamerdékaanna dina 1991. Dina pamaréntahan Uni Soviét, Kyrgyzstan jadi Républik Sosialis Soviét dina 1937 eujeung ngaran lengkep Républik Sosialis Soviét Kirgizia (atawa RSS Kirgizia).
Dina taun 2005, aya karusuhan di Kyrgyzstan nu ngarah kana labuhna présidén Askar Akayévich Akayév.
Politik[édit | sunting sumber]
Dina taun-taun kahiji kamerdékaan pinuh Kyrgyzstan, Présidén Akayév katempo serius mibanda komitmen dina prosés réformasi. Tapi sanajan mibanda pitulung anggaran ti Kulon, kaasup Dana Monetér Internasional, Kyrgyzstan geus ngalaman kahéséan ékonomi ti mimitina. Ieu diakibatkeun ku pamisahan ti blok dagang Soviét, nu ngalangan transisi Kyrgyzstan nuju ka ékonomi pasar bebas.
Révolusi Tulip geus ngasilan nurunkeun présidén Akayév dina taun 2005 lantaran ayana katimpangan kamekaran ékonomi wewengkon antara kalér jeung kidul. Hal ieu aya sabab Akayév jeung kulawarga asalna ti wewengkon kalér nu nyababkeun wewengkon kidul terus labuh ékonomina. Posisi Présidén teras dilajengan ku Kurmanbek S. Bakiyév anu nawarkeun Révolusi Warna nyaéta ngarepan pamaréntahan nu démokratis.
Bakiyév nutup basis militér Amérika Sarikat di Kyrgyzstan taun 2009. 7 April 2010, posisi Bakiyév diturunkeun jeung digentosan ku Roza Otunbayéva, nu saméméhna téh menteri luar nagri Kyrgyzstan. Dina paalihan kapamingpinan kali ieu geus ménta korban 68 urang maot jeung 400 urang luka di propinsi Osh. "Paperangan" nambah parah sabab aya unsur étnis nyaéta étnis Uzbék jeung Kyrgyz. Évakuasi massal ku étnis Uzbék nandaan heunteu hasilna pamaréntah dina kaamanan jeung stabilitas jero nagri. Roza pernah ménta pitulung ka Rusia nu ditanggapan "tiis" jeung bakal ngan ngintun pitulung kamanusaan wéh.
Roza sadia nganégo jeung Bakiyév dina nanganan masalah ieu, nepi ka ayeuna, Bakiyév ngasingan déwék ka Bélarusia.
Oblasttar (Wewengkon-wewengkon)[édit | sunting sumber]
Kyrgyzstan dibagi kana 7 oblast (jamak: oblasttar; ti basa Rusia nu hartina wewengkon atawa propinsi) jeung 1 kota (shaar). Salian Bishkék, ibu kota propinsi Osh, Osh, ogé boga status shaar. Katujuh oblast jeung dua shaar éta nyaéta (disartaan ngaran ibu kota dina kurung):
- Kota Bishkék
- Propinsi Batkén (Batkén),
- Propinsi Chui (Tokmok),
- Propinsi Jalal-Abad (Jalal-Abad),
- Propinsi Naryn (Naryn),
- Propinsi Osh (Osh),
- Propinsi Talas (Talas),
- Propinsi Yssyk-Kul (Karakol).
Oblast teras dibagi deui kana raions (distrik), nu diparéntah para pajabat nu diistrénan ku pamaréntah pusat. Komunitas luar kota, nu jumlahna nepi ka 20 wewengkon leutik, miboga kakawasaan sorangan eujeung wali kota jeung déwan kota.
Géografi[édit | sunting sumber]
Kyrgyzstan aya di runtuyan pagunungan Tian Shan. Issyk Kul mangrupakeun dano panggedéna di Kyrgyzstan jeung dano pagunungan panggedéna kadua di dunya saenggeus Dano Titicaca.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Kirgistan di Wikivoyage
Afrika Kidul · Républik Afrika Tengah · Aljazair · Apganistan · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Bahama · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Belarus · Belize · Bénin · Bhutan · Bolivia · Botswana · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Djibouti · Dominika · Républik Dominika · Ékuador · Éritréa · Éthiopia · Filipina · Gabon · Gambia · Ghana · Grénada · Guatemala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guinéa Khatulistiwa · Guyana · Honduras · India · Indonésia · Iran · Jamaika · Kamboja · Kamérun · Kénya · Kolombia · Komoro · Républik Kongo · Républik Démokratik Kongo · Koréa Kalér · Kuba · Kuwait · Laos · Lésotho · Libanon · Libéria · Libya · Madagaskar · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Mauritania · Mauritius · Mesir · Mongolia · Maroko · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Oman · Pakistan · Paléstina · Panama · Pantai Gading · Papua Nugini · Peru · Qatar · Rwanda · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grenadines · Sao Tome jeung Principe · Sénégal · Seychelles · Siérra Léone · Singapura · Somalia · Sri Lanka · Sudan · Suriname · Swaziland · Suriah · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Timor Lésté · Togo · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turkménistan · Uganda · Uni Émirat Arab · Uzbékistan · Vanuatu · Vénézuéla · Viétnam · Yaman · Yordania · Zambia · Zimbabwé
Arménia · Azerbaijan · Brasil · Republik Rahayat Cina · Él Salvador · Kazakhstan · Kosta Rika · Kroasia · Kyrgyzstan · Méksiko · Monténégro · Sérbia · Ukraina · Uruguay
Nagara panénjo
Afrika Tengah • Bosnia jeung Hérzégovina • Muangthai
Organisasi jeung masarakat Muslim panénjo
Front Pangbébas Nasional Moro • Républik Turki Siprus Kalér
Organisasi panénjo internasional
Organisasi Sabilulungan Ékonomi • Uni Afrika • Liga Arab • Gerakan Non-Blok • PBB
Bélarus · Kazakhstan · Kyrgyzstan · Rusia · Tajikistan · Uzbékistan


text:
Erwin Schrödinger
Erwin Schrödinger lahir taun 1887 jeung tilar dunya dina taun 1961.[1] Anjeunna nyaéta saurang ahli fisika anu lahir di Vienna, Austria.[1] Bapana nyaeta saraung usahawan anu kungsi diajar élmu kimia jeung indungna nyaéta putri ti saurang profésor kimia.[1] Anjeunna méakkeun sawaréh pangatikan dasarna jeung guru prabida.[1] Anjeunna ngaréngsékeun kuliah di Universitas Vienna taun 1906 nepika taun 1910 jeung meunang gelar doktor din widang fiska taun 1910.[1]
Dina taun 1926, anjeunna ngarumukeun tiori ngeunaan mékanika gelombang, anu ngagambarkeun kalakuan partikel-partikel leutik anu ngawangun matéri dina wangun gelombang.[1] Anjeunna ogé ngarumuskeun sasaruaan gelombang pikeun ngagambarkeun kalakuan éléktron dina atom.[1] Pikeun tiorina éta, Erwin dilélér Nobel dina widang fisika dina taun 1933.[1]
Dina taun 1925, sabada anjeunna méré kuliah ngeunaan pagawéan de Brolie di Zurich ngarumuskeun sasaruaan gelombang pikeun gejala kuantum.[2] Éta sasaruaan téh jadi konci utama fisika modérn.[2] Parumusan ékivalén dina wangun matriks meunang ku Warner Heisenbeg nalika dina mangsa anu méh bareng.[2] Kalawan tatapakan matématis anu kuat ieu, tiori kuantum nyieun hiji kamajuan anu pohara luar biasana.[2] Dina waktu ani singget para élmuwan bisa ngajelaskeun sababaraha pangukuran kasup spéktrum tina atom komléks jeung sipat-sipat réaksi kimia.[2]


text:
John Henry Poynting
John Henry Poynting (1852-1914) nyaéta saurang fisikawan Inggris anu nyiptakeun hiji téoréma, anu dipikawanoh minangka éktor Poynting, anu méré ajén kana gedéna aliran énérgi éléktromagnétik.[1]
Poynting lahir tanggal 9 Séptémber 1852, di Monton, deukeut Manchester, Inggris. Anjeunna kungsi sakola di Owens College (kiwari Universitas Manchester), Universitas London, jeung Trinity College, Cambridge. Anjeunna jadi profésor fisika di Mason College (anu tuluy jadi Universitas Birmingham) tain 1880, nepika anjeunna tilar dunya.[1]
Dina taun 1884, anjeunna ngawanohkeun vector Poynting, anu nyadiakeun persamaan anu basajan pikeun ngitung tingkat aliran énérgi éléktromagnétik.[1] Bareng jeung ngarobah médan listrik jeung magnetic nyieun radiasi gelombang énérgi éléktromgnétik. Étagelombang éléktromagnétik téh mawa énérgi, anu dipikawanoh minangka énérgi éléktromagnétik, dina kecepatan cahaya anu liwat dina widang hampa. Cahaya, radio, jeung sinyal televise sarta microwave ogé ngandung gelombang éléktromagnétik.[1]
Dina makalahna anu medal taun 1884-1885, anjeunna nunjukkeun aliran énérgi dina titik anu bisa diungkabkeun kalawan make formula anu basajan pikeun medar médan magnétik jeung listrik. Ieu pisan anu disebut téoréma Poyning téh.[2]
Sumber[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d (en)John Henry Poynting(diakses tanggal 30 November 2011)
- ↑ (en)John Henry Poynting (diaskes tanggal 30 Nopember 2011)


text:
Antara Chang Hyun Sik jeung Park Siwon
Medal dina Mangle No. 2023, hal. 49-51, terbit tanggal 7 -13 Juli 2005
Ku Kang Ya (yr*@***.xxx)
Teuing geus sabaraha kali kuring kadieu, ka kuburan di mumunnggang pasir, pasir Ode lebah wates antara Korea Kaler jeung Kidul, teu pati jauh ti kota Seoul, lalakon 40 menitan mun nyetir sorangan mah. Geus ilaharna kuburan di Korea mah tara dina tanah datar tapi di mumunggang gunung atawa pasir, teu rek kitu kumaha panan Korea mah leuwih ti tujuh puluh persen lemahna mangrupa pagunungan. Wangunan kuburannana oge beda, taneuh digundukeun buleud lain manjang siga di urang. Sabeungkeut kembang eros beureum unggal kadieu tara poho sok ditunda na luhureun gundukan taneuh kuburan. Na tetengger atra tulisan ngaran Chang Hyun Sik ku huruf Hangeul, huruf asli Korea.
Teuing ku betah teuing ku tengtrem, tumaninah nganteur tineung di kuburan ieu teh. Sok wegah ninggalkeun, hayang ulin didieu sing seubeuh, nyacapkeun kasono, ngumbar lamunan kaliwat, hayang anyang-anyangan imah-imahan cara keur budak. Lamun ret ningal ka landeuh, pungkal-pengkolna walungan Imjin atra pisan. Walungan nu jadi wates antara Korea Kaler jeung Kidul.
Sakapeung teuing ku hemeng, alatan beda faham, nu hiji ku keukeuh komunis nu hiji cenah ngagem demokratis, papaseaan geus leuwih ti satengah abad. Karunya, jeung dulur pajauh, jeung baraya anggang papisah, boa moal kungsi panggih samemeh paragat nyawa. Sanajan enya cenah ayeuna aya program reuni kulawarga terpisah, tapi da teu cukup ku kitu, cenah mah eta program teh ngan ukur kahontal kunu kandel eusi dompetna, teu kabedag ku waragadna utamana ku urang Korea Kaler.
“Naon ari Empup ngadon kukulutus, keun bae atuh da sifatna kitu meureunan, jeung deui teu kemba teu sing, komo mun angkuhmah, sawajarna bae ceuk ieu mah Pup, pedah eta tara darehdeh, enya da bawaannana kitu meureun. Jeung deui Pup panan nu goreng budi mah henteu di urang Korea bae diurang ge nu goreng mah goreng nu alus mah alus”.
“Tuh nya Rini mah mangmeunangkeun bogoh nya ka Kapten Chang Hyun Sik!”
“Yey..maenya jol-jol bogoh”
“Lain ari ceuk Rini, Kapten Chang Hyun Sik teh kasep henteu? gandang henteu?”
“Kasep atuh da lalaki, mun Nona Kim Eun Seok geulis”
“Sing baleg atuh Rin diajak ngobrol teh”
“Enyalah…kasep”
“Enya kasepnamah kasep, ngan ceuk Empup mah Rin mendingan Kapten Shim Jae Seon, ramah, someah, eh…tapi ketang cunihin Rin, lamun sasalaman curukna sok diutek-utek”
“Har ari Empup na mani teu aya lalaki nu bener, kabeh dicawad, kumaha tah ari si Kang Yaya?”
“Kang Yaya? sorry dori mori yah saya mah Rin sudah melupakannyah, teuing dimana tah mangkeluk teh, leboy si Kang Yaya mah Rin, ceuk beja mah geus ka Hawaii cenah gawe diditu”
“Rek kana beus rek kana taksi Pup?”
“Kana beus bae ah Rin meh murah jeung bisa nundutan deuih”.
Keur nungguan beus jol teh Kapten Chang Hyun Sik nyampeurkeun bari nanya.
“Masih disini? Menginap di mana?”
“Eh…hanyong hasimnika1)” ceuk kuring jeung Puspita meh ampir bareng.
“Di wisma Halimun kagungan Dadali Air, Kapten sendiri tidur dimana?” ceuk Puspita.
“Saya tidur di Wisma Arirang milik Arirang Air” tembalna.
“Eh…kalau besok terbang kemana?” manehna nanya deui.
“Saya mah ke Taiwan, tapi Rini mah off” ceuk Puspita.
“Oh…betul off Rin? Kalau begitu tolong saya antar belanja ke Pasar Raya yah, saya harus kembali ke Seoul besok malam, tapi orang tua saya minta ole-ole, terutama kopi toraja dan dodol garut, mau kan Rin?” Ceuk Kapten Chang Hyun Sik bari neuteup ka kuring.
“Eu…baik” ceuk kuring pondok bari unggeuk.
Sabot kitu beus jurusan Gambir datang, sanggeus uluk salam jeung janjian tabuh sabaraha kuring rek nganteur Kapten Chang Hyun Sik. Kuring jeung Puspita naek kana beus biur indit, ninggalkeun Kapten Chang Hyun Sik nu masih keneh ngajanteng nungguan supir nu ngajemput.
“Nyaan kasep Rin, kasep pisan, lah aing mah goreng milik bet kudu hiber atuh isukan teh mun teu meureun uing nu nganteur teh Rin, gede milik Rini mah, sok we lah Rin ku Empup dido’akeun sing jadi”
“Naon..ieu teh Empup, bet teu gugur teu angin jol sing jadi bae, nya wajar bae atuh, panan lamun urang keur di Seoul oge sok dianteur ku urang Korea mun balanja teh”
“Inimah lain ceritanya atuh enden, naha teu ngajak Wida panan asli Jakarta beda jeung urang nu ti Bandung, komo panan Rini mah Bandung coret lain? Ti Sumedang Rini teh lain? Tah eta teh tandana aya hate aya karep, bujangan pan Kapten Chang Hyun Sik teh, jeung tacan aya beja boga kabogoh”
“Nyao ah….” ceuk kuring.
Ti harita kuring mimiti deukeut jeung Kapten Chang Hyun Sik, manehna pilot salah sahiji maskapai penerbangan Korea, Arirang Air. Dadali Air, hiji maskapi penerbangan Indonesia tempat kuring gawe, boga gawe bareng jeung Arirang Air, atuh kuring kalan-kalan sok kabagean hiber ka Korea, ka Seoul atawa ka Cheju. Kembang-kembang katresna mimiti mangkak, rasa deudeuh beuki nyayeud, kuring teh cenah kabogoh Kapten Chang Hyun Sik.
Rasa cinta ngelehkeun sagala halangan-harungan, sajanan pihak kulawarga kuring mimitinamah teu ngidinan kuring papacangan jeung bangsa sejen teh, tapi ku kasumangetan manehna, boh Ambu boh Apa antuknamah teu langkung Rini cenah. Enya harita ge pihak kulawarga manehnamah can pati ngidinan, utamana teu pati satuju lamun Chang Hyun Sik pindah kapercayaan kana ageman kuring.
Mangsa usum halodo, tempat nginum manuk disayagianan, diunggal juru taman-taman teu elat wadah cai pikeun nginumna manuk. Mun hiji tangkal aya sayang manukan, tara kungsi diganggu, mun komo dipaok endogna, dalah patugas kebersihan ge tara wani nigas dahan nu aya sayang manukan, nyaan estu ngeunah pisan hirup manuk teh, rahayu naker, dalah barudak ge bungah bisa ulin jeung manuk liar.
Ras inget ka nasib manuk di lembur sorangan, tong boroning sora rangkong, dalah sora jog-jog ge ngan ukur tinggal paribasana, boa-boa ketah naon ari hartina paribasa ”lir jog-jog mondok” oge geus teu aya nu nyahoeun. Baheula basa kuring keur budak, lamun halodo ngatrak-ngatrak sok rajeun kudu mandi ka tampian di lebak Cileutik, manuk saeran atawa sri gunting sok recet na runggunuk dapuran haur nu nyimbutan mata cai tampian.
Kungsi lebaran taun kamari ngadon ulin ka tampian jeung barudak, satadina hayang nunjukkeun yen di lembur aya manuk nu siga manuk kachi, nyaeta manuk saeran. Lebeng euweuh tapak-tapakna acan, dalah runggunukna dapuran haur oge geus suwung teuing kamana. Cenah mah lain saeran bae nu leungit teh, dalah piit ge geus ngacir, cangkurileung teuing dimana, boa-boa galejra ngejat, kitu deui jeung ki bondol mangprung ka alak paul.
Ret kaluhur, langit bulao, bulao kacida, bulao pisan, jeung asa teuing ku luhur, taya aling-aling, taya mega najan sagudrat, beresih banglas ka jomantara. Lain-lain pedah usum gugur, nu ilaharna mun usum gugur cunduk, langit sok beresih, bulao, jeung luhur pisan, ieu mah sigana kacampuran ku beresih hawa, beresih sabab polusi geus heubeul bisa kapiara, pabrik nurut kana aturan, limbah runtah puguh ngolahna, wahangan lain tempat pamiceunan, dalah jarian ge ceuk bohongna teuing ku asri. Kumaha di lembur urang, kabeh geus mancawura, runtah ngayang, polusi kandel, kabeh nyayeud, matakna kasakit mangpirang-pirang, getih barudak Bandung cenah mah loba logam beratna, teu rek kitu kumaha tuda polusi udara di Bandung geus lain pibarayaeun, deudeuh!
Enya cenah ngan can aya katerangan anu pasti saha-sahana awak pesawat nu jadi korban. Awak rampohpoy, leuleus taya tangan pangawasa.
Kapten Chang Hyun Sik, nu gagah, nu kungsi mapaesan hate kuring, nu geus mimiti diajar sahadat, nu geus teu murak deui daging babi, nu geus ngeureunan nginum soju2), nu faseh bahasa Indonesiana, nu lelengkah halu bahasa Sundana, nu geus menta kuring ka Apa jeung Ambu, nu geus neundeun lelepen na ramo kuring, nu geus janji satia salamina, ayeuna geus euweuh dikieuna ukur runggunukna lemah beureum dibaturan ku tetengger, make tulisan Hangeul.
Kuring sideku, teuing nu kasabaraha kali, kuring ukur mencrong neuteup gundukan taneuh, kuring geus buleud nyieun kacindekan, kuring nyarita sorangan “Chang Hyun Sik shi3), Rini cape, Rini bade liren jadi pramugari, moal aya tugas ka Korea deui, Rini bade wangsul ka Bandung, hapunten Rini moal tiasa ngalongokan deui, moal ngiriman deui kembang” teu kawasa kuring nyuuh na gundukan taneuh ceurik nyegruk.
“Rini shi….Rini shi…..” sora halon tapi jentre, tak-tak aya nu nyekelan, lalaunan kuring cengkat. Gebeg geuningan Park Siwon, manehna sobat Chang Hyun Sik, sobat dalit ti leuleutik, keur mah katalian ku dulur sasatna dulur sabrayna, panan cenah indung Chang Hyun Sik teh adi lanceuk jeung indung Park Siwon. Kungsi panggih sababaraha kali sabada papacangan jeung Chang Hyun Sik, dalah basa perpisahan maneh na nu rek neruskeun sakola doktor ka Amerika ge kuring hadir bubuhan keur aya tugas ka Korea. Ayeuna nganjanteng hareupeun kuring, tukangeunnana aya indung Chang Hyun Sik jeung indung Park Siwon nu carimbasbas rambay cimata, kuring ngeluk tungkul, cipanon juuh murubut.
“Rini shi neun chaju wachi?4)” sora indung Chang Hyun Sik. Saterusna kuring dikaleng dituyun dibawa balik.
”Oneul, Hotel eso chamchaji manko, urijib eso jumuseyo. Neil Park Siwoni konghangeuro tangsin be-ungkalkoyeyo5)” sora indung Park Siwon semu ngaharewos.
“Ih naha make timburuan sagala, apan sobat jeung dulur sorangan, jeung deui apanan geus euweuh dikieuna” Jeletot kuring nyiwit leungeun Park Siwon. Manehna ngajorowok.
“Koma ya palli ga6)” kuring ngageroan barudak.
Jisan jeung Jiwon nu keur ngudag-ngudag papatong lumpat nyalampeurkeun.
“Urineun Indonesia-e kalkoyeyo Appa?7)” ceuk barudak ka bapana.
“Omma Keunappa sarangheyo8)” ceuk Jisan nanya ka kuring.
“Ne…Appa do nomu sarangheyo9)” walon kuring
“Omma, Keunappa kwa Appa reul katteun saram iyeyo?10)” Jiwon nu nanya ayeunamah.
“Tanggeun ijji….11)” ceuk kuring bareng jeung bapana.
Pikeun kuring antara Chang Hyun Sik jeung Park Siwon, taya bedana, lelembutan Chang Hyun Sik siga nu nyurup kana raga Park Siwon, ampir sarua boh rupana, boh tindak tandukna, kitu deui kanyaahna, sarua sumangetna, henteu aneh mun Park Siwon ayeuna geus faseh nyarita bahasa Indonesia, dalah nyarita Sunda ge geus teu ham-ham deui.
Mobil sedan KIA ngadius ninggalkeun pasir Ode, pasir pangreureuhan Chang Hyun Sik, pasir pangulinan kuring sakulawarga mun pareng nyaba ka Korea. Enya sakali deui, Chang Hyun Sik, urut kabogoh kuring, sobat jeung lanceuk sabrayna salaki kuring, uana barudak kuring.
Tungtung Seoul, 10 Mei 2005.
Catetan:
- Ucapan salam, sapertos kumaha damang?
- Inuman tradisional Korea anu ngandung alkohol, sapertos arak.
- Sesebutan pikeun ngahargaan, sapertos agan mun ka lalaki, Neng mun ka awewe.
- Neng Rini sering sumping kadieu?
- Poe ieu mah ulah mondok di Hotel, hayu urang kulem di bumi abdi, enjing Park Siwon bakal ngajajapkeun Eneng ka Bandara.
- Barudak hayu urang arindit.
- Urang teh bade angkat ka Indonesia?
- Ema cinta ka Ua?
- Enya ka Bapa ge kacida cintana
- Ema, Ua jeung Bapa sarua bae?
- Tangtu bae, yakin pisan.


text:
Républik Sosialis Féderatif Soviét Transkaukasus
Républik Sosialis Féderatif Soviét Transkaukasus (Basa Rusia: ЗakaBkaзckaя CoBeTckaя ФeдepaTиBHaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka – ЗCФCP, Zakavkazskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsalisticheskaya Respublika – ZSFSR), kawanoh ogé salaku RSFS Transkaukasus, disingket RSFST, nyaéta hiji républik Uni Soviét, aya ti 1922 nepi ka 1936.[1] Wewengkonna ngawengku Géorgia, Arménia, jeung Azerbaijan, tradisionalna kawanoh salaku Républik Transkaukasus, kapisah ti Rusia ku Pagunungan Kaukasus.
Sajarah[édit | sunting sumber]
Sajarah républik ieu bisa dipaluruh balik ka pameupeusan Kakaisaran Rusia dina 1917, nalika Révolusi Oktober, basa propinsi-propinsi Kaukasus misah sarta ngawangun nagara féderalna sorangan, Féderasi Transkaukasus. Silih sihung dina kapentingan nasional sarta perang jeung Turki ngarah ka peupeusna républik ieu saparo taun sanggeusna, dina April 1918.[1]
3 nagara panerusna aya nepi ka ahir perang sadulur Rusia di pagunungan, basa nagara-nagara éta dijieun Républik Soviét ku Tentara Beureum, sarta disusun deui dina hiji républik, Maret 1922.[1] Républik éta digabung ka nagara Soviét dina Déséember taun éta ogé. Dina 1936, républik ieu dipeupeus jeung dibagi kana RSS Géorgia, Arménia, sareng Azerbaijan.[1]
Ngaran républik dina basa-basa nagara konstituén[édit | sunting sumber]
- Basa Arménia: Անդրկովկասի Սովետական Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
- Andrkovkasyan Sovetakan Soc‘ialistakan Federativ Hanrapetowt‘yown
- Basa Azerbaijan: Зaraфraзиja CoBeT ФeдepaTиB CocиaлиcT Pecпyблиkacы
- Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikası
- Basa Géorgia: ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა
- Amierk'avk'asiis Sabch'ota Pederatsiuli Sotsialist'uri Resp'ublik'a
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
- Républik Démokratik Féderatif Transkaukasus
- Kaukasus Kalér
- Républik Wétan Jauh
- RS Bavaria
- Kuban
- Kars
- Komancza
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d "The Soviet Period - History - Azerbaijan - Asia". Diakses pada 25 Juli 2011.