text:
Jul 15, 2013
TANAH SUNDA
Disanggi ku Nano S.
Dina ieu buku komponis kahot Nano S. medar pangalaman kréatifna enggoning nyanggi lalaguan dumasar kana sapuluh sajak tina kumpulan sajak Janté Arkidam karya Ajip Rosidi. Lian ti ngagambarkeun kasang-tukang katut pamaksudan ngagalindengkeun sajak-sajak anggitan dasa-warsa 1950-an jeung 1960-an téh, nu nulis ngabéjérbéaskeun deuih rupaning tinimbangan artistik di satukangeun unggal komposisi. Kalayan ngedalkeun yén ieu pangalaman kréatif téh dipiharep bisa ngabeungharan karawitan Sunda, babakuna nu dumasar kana adumanisna karawitan jeung sastra.
Najan dina bahasanana aya sawatara istilah téhnis karawitan nu can tangtu dipikawanoh ku balaréa, ieu buku lain baé penting dibaraca ku para ahli karawitan atawa ahli sastra, tapi deuih penting dibaraca ku sakumna nu mikacinta seni katut sastra Sunda. Ieu buku milu nuduhkeun yén musikalisasi sajak Sunda, anu geus atra tradisina ti jaman Pa Mahyar atawa Mang Koko kénéh, mibanda rupaning tinimbangan artistik anu mandiri luyu jeung acining budaya nu ngancik dina batin urang Sunda. Ngaliwatan Tanah Sunda urang bakal terang kumaha hésé bélékéna seniman karawitan metakeun tarékah enggoning nyipta wanda anyar pikeun ngamekarkeun tradisi seni nu jadi tatapakanana. Nano S. lain baé rancagé nyanggi lalaguan, tapi deuih parigel nepikeun dadasar konséptual nu jadi panginditanana. ~ Ganjar Kurnia, Réktor Universitas Padjadjaran
Citakan I, 2010; 14,5 x 21 cm.; 60 kaca; Rp 50.000,- (+ CD)
Oleh Penerbit Kiblat Buku Utama Pukul 9:50:00 PM
Labels: Ajip Rosidi, Kumpulan Puisi, Nano S., Tembang
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Chōonpu
Chōonpu (長音符) atawa ogé dipikawanoh kalayan onbiki (音引き), bōbiki (棒引き), nyaéta tanda anu dituliskeun dina hiragana sarta katakana anu némbongkeun perpanjangan bacaan. Chōonpu dituliskeun jeung gurat horizontal manakala arah penulisan ditulis ti kénca ka katuhu, tapi ditulis jeung gurat vertikal manakala arah penulisan ditulis ti luhur ka handap. Chōonpu leuwih loba dituliskeun babarengan kalayan katakana, cacak sakapeung ogé kapanggih babarengan kalayan hiragana kawas dina kecap ramen (らーめん) anu dituliskeun dina sawatara restoran ramen di Jepang [rujukan?], dina alih aksara romaji atawa romawi, chōonpu dilambangkan kalayan penulisan vokal panjang (/aa/, /ii/, /uu/, /ee/ sarta /oo/), atawa dituliskeun kalayan vokal tunggal tapi ditambahkeun gurat horizontal leutik di luhurna (ā, ī, ū, ē sarta ō).
Dina penulisan hiragana, vokal panjang biasana henteu ngagunakeun chōonpu, tapi dilambangkan kalayan nambahan kana anu melambangkan foném kasebut, kawas dina tabel katut:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- SILIH ASIH, SILIH ASAH, SILIH ASUH (3)Ku: Hidayat Suryalaga
6 Sep 2001 - 10:06 am
SILIH ASUH
Kecap ASUH ngandung harti ngabingbing, ngatik ngadidik, ngajeujeuhkeun, makihikeun, silih raksa, silih riksa, silih jaga dibarengan ku rasa nyaah jeung asih. Jadi SILIH ASUH bisa dihartikeun silih aping silih jaring, silih pikanyaah, silih pihapekeun diri, silih tanggeuy ku kadeudeuh, silih ajen inajenan, silih hormat. Nu ahirna ngawujudkeun rasa anu tengtrem ayem, pinuh ku geter silaturahmi anu wening. Anu saluhureun mikanyaah ka nu sahandapeun, anu sahandapeun ngajenan ka nu saluhureun, jeung sasama silih tulung tinulungan. Silih jeujeuhkeun kadeudeuh, silih pakihikeun rejeki. Sagala rupa kudu dipilampah bari jeung titih rintih, nete taraje, nincak hambalan, nyusun jeung ngentep seureuh nurutkeun tatakramana. SILIH ASUH teh bisa disinggetkeun dina kecap anu populer nyaeta kudu POSISIONAL. PROPORSIONAL jeung PROFESIONAL.
Unsur tina SILIH ASUH di antarana:
- Asuh nyaeta kasadarajatan
- Asuh nyaeta ngahargaan
- Asuh nyaeta kaiklasan (B.I: kerelaan)
- Asuh nyaeta bakorban
- Asuh nyaeta mikawanoh diri pribadi
- Asuh nyaeta kajujuran
- Asuh nyaeta adil
- Asuh nyaeta sinatria
- Asuh nyaeta regenerasi
- Asuh nyaeta panghormatan
- Asuh nyaeta kaderisasi
- Asuh nyaeta pangakuan
- Asuh nyaeta kaweningan hate
- Asuh nyaeta tanggung jawab
- Asuh nyaeta rasa sauyunan (B.I: kebersamaan)
Upama dipedar leuwih gemet, SILIH ASUH teh ngandung harti saperti ieu di handap:
Asuh nyaeta Kasadarajatan
Kasadarajatan bisa dihartikeun ayana rasa karumasaan yen pada-pada mahluk Alloh. Tegesna henteu kaancikan ku rasa hayang ngelehkeun atawa hayang neken, jajauheun kana hayang ngajajah mah. Dua pihakanana pada narekahan sangkan aya kasaimbangan anu luyu jeung tatakrama sosial.
Asuh nyaeta Ngahargaan
Silih hargaan atawa silih ajenan, tegesna pada-pada narekhan sangkan interaksi teh panceg ngajenan hak ajasi pribadina masing-masing.
Asuh nyaeta Kaiklasan (B.I: kerelaan)
Silih asuh nyatana kasadiaan ti kabeh pihak pikeun sacara iklas tur rela nyadiakeun waktu, tanaga jeung pikiran geusan ngawujudna suasana silih asuh.
Asuh nyaeta Bakorban
Sanggeus ayana kaiklasan tinangtu bakal sadia pikeun bakorban. Sabab ngasuh ngandung harti aya hal-hal anu sipatna pribadi kudu dikorbankeun pikeun ngawujudna suasana silih asuh.
Asuh nyaeta Mikawanoh Diri Pribadi
Kulantaran salasahiji ciri tina Asuh teh nyaeta proporsional, ieu ngandung harti dua pihakanana kudu wanoh kana kamampuh jeung posisi dirina, tepi ka dirina apal lebah mana posisina, naha dina posisi kudu ngasuh atawa keur jadi nu diasuhna.
Asuh nyaeta Kajujuran
Sarat utama pikeun tumuwuhna rasa silih percaya nu ahirna ngawujud jadi rasa silih asuh, nyaeta nyampakna kajujuran ti dua pihakanana. Jujur dina harti beresih hate, bruk-brak, henteu beungeut nyanghareup ati mungkir, henteu suudon atawa goreng sangka; daek narima kanyataan saayana.
Asuh nyaeta Adil
Kaadilan, tegesna ngajenan kana hak jeung kawajiban boh keur dirina pribadi boh keur batur. Ayana kaadialan bakal nuwuhkeun pageuhna tatali batin.
Asuh nyaeta Sinatria
Sinatria nyaeta sipat wani ngaku kana kasalahan jeung kakurang dirina, sarta wani ngaku kana kapunjulan nu sejen. Sipat sinatria bakal nuwuhkeun rasa diajenan.
Asuh nyaeta Regenerasi
Enas-enasna tina silih asuh nyaeta ayana tujuan pikeun nemakeun kanyaho atawa kalungguhan ka entragan nu anyar. Jadi mibanda daya regenerasi. Hal ieu teh kacida perluna pikeun lumangsungna peradaban bangsa, pikeun kamajuan bangsa. Tanpa ayana rasa silih asuh tinangtu proses regenarasi bakal kandeg.
Asuh nyaeta Panghormatan
Hakekatna pikeun nu ngasuh atawa keur nu diasuh, silih asuh teh bukti tina rasa panghormat ti dua pihak. Rasa hormat bakal tumuwuh upama aya geter-geter gaib nu sumirat tina kapribadianana nu ngabalukarkeun batur ngarasa yen kudu mihormat.
Asuh nyaeta Kaderisasi
Kaderisasi, nyaeta tarekah pikeun nepakeun pancen atawa udagan ka generasi nu anyar anu ngahaja diaping dijaring, dibebener sangkan muru kana hiji tujuan anu geus ditangtukeun. Proses kaderisasi leuwih neueulkeun kana ayana proses transformasi ajen atawa pangaweruh. Lumangsung hiji organisasi bakal kacida gumantungna kana kalancaranana proses kaderisasi; sarta ieu teh bakal kawujudkeun ku ayana SILIH ASUH.
Asuh nyaeta Pangakuan
Proses SILIH ASUH ngandung unsur ayana pangakuan anu jujur ti dua pihakanana. Pada-pada ngarasa yen silih pikabutuh. Duanana kudu pada ngaku yen boh nu ngasuh boh nu diasuh, eta teh pagawean anu kudu dipilampah ku duapihakanana. SILIH ASUH moal bisa ngawujud upama anu aktipna ngan salasahiji pihak bae.
Asuh nyaeta Kaweningan Hate
SILIH ASUH kakara bisa karasa geter silaturhamina upama didadasaran ku kaweningan hate, iklas tur taya pangarahan. Kaweningan hate teh lir ibarat cai nu herang ngagenyas nu mere daya hirup.
Asuh nyaeta Tanggung Jawab
SILIH ASUH eta jadi tanda ayana rasa tanggungjawab ti dua pihakanana, boh tanggung jawab pikeun ngawujudkeun hiji udagan ti nu ngasuhna, jeung rasa tanggung jawab pikeun neruskeun ngawujudkeun tujuan tea ku nu diasuhna. SILIH ASUH teh ngandung harti karageman pamadegan kana hiji udagan nu rek dihontal.
Asuh nyaeta Rasa Sauyunan (B.I: kebersamaan)
SILIH ASUH dibeungkeutna ku ayana silih eledan, rukun sauyunan, sareundeuk-saigel, sabata sarimbagan, saketek-sapihanean.
Upama dititenan kalayan gemet, tetela SILIH ASUH teh nitik-beuratkeun pisan dina ayana kasaluyuan jeung "laras"-na hubungan silaturahmi antara manusa nurutkeun proporsi jeung profesi jadi unsur nu kacida pentingna. Kamaheran manajerial jeung ngajenan kana birokrasi kaasup aspek SILIH ASUH.
SILIH ASUH hakekatna mah taya lian ti pikeun ngawujudkeun HAK AJASI MANUSA SAGEMBLENGNA nurutkeun kodratna sewang-sewangan.
PAMUNGKAS
Upama ditengetan jeung dilenyepan mah, tetela geuning babasan (motto) SILIH ASIH, SILIH ASAH jeung SILIH ASUH teh estu leubeut ku ajen-inajen kamanusaan; anu upama bisa diwujudkeun dina tingkah laku sapopoe mah bakal ngagelarkeun hirup nu tengtrem ayem pinuh berekah bari kebek ku ngantengna silaturahim anu wening.Lamun seug urang Tatar Sunda mampuh ngalaksanakeun prinsip-prinsip Silih Asih, Silih Asah jeung Silih Asuh dina kahirupan sapopoe, moal henteu kualitas Sumber Daya Manusa di Jawa Barat bakal unggul nu ahirna dipiharep bisa milu ngangkat harkat darajat Bangsa Indonesia kana tahap nu unggul pinunjul, dicirian ku paripolah manusana anu CAGEUR – BAGEUR – BENER – PINTER.
*** Lembaga Kebudayaan UNPAS - 1996, 2001.
- Asuh nyaeta kasadarajatan


text:
Masjid Saint Petersburg
Masjid Saint Petersburg (Basa Rusia: CaHkT-ПeTepбýprckaя MeчéTb), nalika munggaran dibukana taun 1913, harita mah mangrupa masjid panggedena di Eropa, munarana waé luhurna 48 meter sarta momolona 39 meter. Masjid ieu aya di puseur karaméan St Petersburg, sahingga momolo biruna bisa katempo kalayan sampurna ti Walungan Trinitas nu ngaliwatan Neva. Masjid ieu bisa nampung lima rebu urang jamaah.
Batu munggarannana digolerkeun taun 1910 keur ngeling-ngeling ulang taun pamarentahan Abdul Ahat Khan nu ka-25 di Bukhara. Harita, komunitas Muslim di puseur kota Rusia leuwih ti 8.000 urang. Struktur ieu geus diperhitungkeun pikeun bisa nampung jalma nu sakitu lobana. Arsitékna, Alexander von Gogen nyonto masjid ieu siga Gur-e Amir, jaratan Tamerlane di Samarkand. Pangwangunannana rengse taun 1921.
Nalika ibadah, para jamaah dibagi dumasar jenis kelamin; wanoja di lantéy hiji, lalaki mah di lantéy dasar. Masigit ieu ditutup keur jamaah ti taun 1940 nepi ka taun 1956.
Tumbu luar[édit | édit sumber]
- (en) Poto jeung deskripsi
- (en) Munara ti Neva
- (en) Poto


text:
DNA
Asam déoksiribonukléat (Deoxyribonucleic acid, DNA) mangrupa asam nukléat nu mawa paréntah genetik pikeun pertumbuhan biologis sadaya bentuk kahirupan jeung rupa-rupa virus. DNA kadang disebut salaku molekul warisan sabab diwariskeun sarta digunakeun pikeun ngabaranahkeun sifat. Nalika réproduksi, DNA disalin sarta diteruskeun ka turunan.
Dina baktéri jeung organisme sél basajan séjénna, DNA nyebar kurang leuwih ampir di sapanjang jero sél. Na sél kompléks nu nyusun tatangkalan, sato, sarta organisme multisél séjén, lolobana DNA kapanggih na kromosom nu aya na inti sél. Organél nu ngahasilkeun énergi nu katelah salaku kloroplas jeung mitokondria ogé mawa DNA, nya kitu ogé rupa-rupa virus.
Daptar eusi
Ihtisar struktur molekular[édit | édit sumber]
Najan kadang disebut "molekul warisan", lambaran DNA teu mangrupa molekul tunggal. DNA mangrupa pasangan molekul, nu murilit kawas tambang nu ngawujud jadi hiji héliks ganda (bagéan luhur na gambar katuhu).
Unggal lambar molekul mangrupa salambar DNA: hiji ranté nukléotida nu numbu kimiawi nu masing-masing ngandung hiji gula, hiji fosfat, jeung salah sahiji ti opat "basa" aromatik. ku sabab lambaran DNA diwangun ku subunit-subunit nukléotida ieu, mangga kaasup polimér.
Kabinékaan basa ieu ngandung harti yén aya opat rupa nukléotida, nu biasa ditujul dumasar basana, nyaéta adénin (A), timin (T), sitosin (C), jeung guanin (G).
Dina héliks ganda, dua lambar polinukléotida ngahiji dina papasangan kompleméntér basa-basana ku ayana beungkeut hidrogén. Unggal basa nyieun beungkeut hidrogén ukur jeung pasangan nu tinangtu—A ka T jeung C ka G -- sahingga idéntitas basa na hiji lambar nangtukeun basa naon nu aya na lambar lawanna. Sakujur wangun nukléotida dina unggal lambar téh kompleméntér jeung pasanganana. Mun dipisahkeun, unggal lambar éta bisa dijadikeun citakan pikeun nyieun pasanganana.
ku sabab papasangan basa nukléotidana aya dina sumbu héliks, mangka gugus gula jeung fosfatna ngaruntuy di bagian luar. Ranté anu dibentuk ku pasangan ieu gula-fosfat sok disebut "tulang tonggong" (backbones) héliks.
Pentingna runtuyan[édit | édit sumber]
Dina hiji gén, runtuyan nukléotida sapanjang lambar DNA nangtukeun hiji protéin, nu perlu dijieun ku hiji organisme atawa "diéksprésikeun" sakali atawa sababaraha kali nalika hirupna migunakeun béja runtuyanana. Hubungan antara runtuyan nukléotida jeung runtuyan asam amino protéinna ditangtukeun ku aturan tarjamah sélular basajan, nu sacara koléktif katelah salaku sandi genetik. Maca sapanjang runtuyan "panyandi protéin" hiji gén, unggal tilu runtuy nukléotida (disebut kodon) nangtukeun atawa "nyandi" hiji asam amino.
Di loba spésiés, jigana ukur sabagéan leutik tina sakabéh runtuyan génom nu nyandi protéin. Fungsi nu sésana nepi ka kiwari can dipikanyaho. Geus dipikanyaho yén aya runtuyan nukléotida nu nangtukeun affinity pikeun protéin pamengkeut DNA (DNA binding protein) nu boga rupa-rupa peran penting, hususna dina ngatur réplikasi jeung transkripsi. Runtuyan ieu mindengna disebut runtuyan pangatur (regulatory sequence), bari panalungtik nganggap yén sajauh ieu mah aranjeunna bisa manggihan ngan saeutik ti antarana. "DNA runtah" (junk DNA) nunjukkeun runtuyan nu can kapanggih mibanda gén atawa fungsi.
Runtuyan ogé nangtukeun karentanan hiji bagéan DNA tina beulah alatan énzim réstriksi, alat penting pisan dina rékayasa genetik. Lebah mana meulahna dina sapanjang génom individu nangtukeun "sidik DNAna".
Réplikasi DNA[édit | édit sumber]
Artikel utama: Réplikasi DNA
Réplikasi DNA atawa sintésis DNA mangrupa prosés nyalin DNA lambar-ganda nuturkeun ayana pembelahan sél. Lambaran ganda nu dihasilkeun sacara umum ampir sarua samasakali, ngan kasalahan dina réplikasi bisa ngakibatkeun salinan nu teu sampurna (tempo mutasi). Unggal lambar ganda nu dihasilkeun ngandung salambar nu asli sarta salambar nu anyar disintésis. Ieu disebutna réplikasi semikonservatif. Prosés réplikasi ngawengku tilu hambalan: inisiasi, réplikasi, jeung terminasi.
Sifat mékanis nu patali jeung biologi[édit | édit sumber]
Beungkeut hidrogén antara lambaran héliks ganda cukup lemah sahingga bisa leupas kalawan gampang ku ayana énzim. Énzim nu katelah hélikase ngudar lambaran pikeun ngajalanan majuna énzim nu maca runtuyan kayaning polimérase DNA.
Maca runtuyan DNA[édit | édit sumber]
Bentuk jeung beungkeut nu asimétri dina nukléotida ngandung harti yén salambar DNA salawasna mibanda a discernable orientation atawa directionality. Ku sabab kitu, najan salambar nukléotida nujul ka hiji "arah", nu séjénna (pasanganana) pasti nujul ka sabalikna. Susunan lambar kieu disebutna antiparalél.
Pikeun alesan tata ngaran kimia, urang kudu ngarujuk ka tungtung asimétri dina unggal lambaran DNA-na salaku tungtung 5' jeung 3' (dibaca "prima lima" jeung "prima tilu"). Olah DNA (misalna nu ngalibetkeun énzim) ilaharna maca runtuyan nukléotida ti "5' ka 3'". Dina ilustrasi héliks ganda nu nangtung/vértikal, lambaran 3' biasana naék, sedengkeun lambaran 5' sabalikna.
DNA single-stranded (ssDNA) jeung ngoméan mutasi[édit | édit sumber]
Dina saababaraha virus, DNA téh aya dina bentuk lambar tunggal sarta nonhéliks. ku sabab mékanisme ngoméan DNA mah biasana lumangsung dina basa-basa nu papasangan, virus nu ngan boga génom ssDNA mutasina leuwih mindeng batan mun boga utas ganda. Balukarna, aya spésiés-spésiés nu bisa adaptasi leuwih gancang sahingga teu lastari.
Rujukan[édit | édit sumber]
- Wikipédia basa Inggris, disalin ping 12 Agustus 2004.
- DNA: The Secret of Life, by James D. Watson. ISBN 0-375-41546-7
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- DNA: PDB molecule of the month
- Google: Nucleic Acids
- 17 April, 2003, BBC News: Most ancient DNA ever?
- My First Book About DNA
- Watson, James, and Francis Crick, "Molecular structure of nucleic acids, A structure for Deoxyribose Nucleic Acid". April 2, 1953. (paper on the structure of DNA)
- DNA Interactive (requires Macromedia Flash)
- DNA model - sometimes a solid three-dimensional model, rather than an in silico model, is the best for demonstrating the structure of DNA (viz. Watson and Crick!)


text:
ku: Ahmad Bakri
Cilamping téh désa gegek tapi sikluk, jauh ka ditu-ka dieu. Pernahna di lamping gunung. Tara pati kasaba ku urang béh tengah, da nya éta jalanna rumpil. Urang dinyana nya kitu tara pati laliar ari lain barudak mah nu ngadugdag ngadon sakola ka désa séjén, da di dinya mah taya sakola. Kitu gé teu loba, ukur hiji-dua.
Imah-imahna kabaheulaan kénéh, hateup injuk julang ngapak, bilikna képang anyam satampah. Masjidna nya kitu deuih, ka cungcung-cungcungna ku injuk. Kawilang gedé sakitu mah, ngan teu pati kapiara, da nu ngeusianana oge Lebé waé jeung nu dareukeut ka dinya. Barudak lembut waéh nu ngadon ngaji tepung magrib. Ka-peutingnakeun pinuh ku barudak bujang nu ngadon marondok.
Tapi dina tanggal lilikuran Puasa mah masjid nu sasarina cakueum tiiseun téh ngadak-ngadak hégar, bilikna dikapur, buruanana dikoréd lening.
Tanggal tujuh likur pasosoré loba jelema ngarariung di balé malang bari gorgar ngawarangkong. Di juru deukeut bedug sawatara urang ngadareluk ngaroméan terebang pakéeun engké ari nyalawat maleman Lebaran. Lebé andekak nyarandé kana tihang, ngagigirkeun boboko tilu wadah béas jeung blék urut minyak tanah, wadah duit.
“Ség-ség atuh rék saletor pitrah mah, meungpeung beurang,” cék Lebé, “sor ka dieu, Arjangi, tong asa-asa …. Sabaraha jiwa nya? Tujuh lain?”
“Tilu, Kiai …. Kuring, budak nu cikal jeung indungna ….”
“Ari nu opatan deui?”
“Har, ari Kiai, pan can manjing puasa éta mah …. Pitrah kuma urusanana, bolon kénéh sasatna!”
“Nya atuh, kuma nyanéh waé ari kitu mah …,” cék Lebé, “tilu kulak nyah rék meuli téh?”
“Tilu,” cék Arjangi bari ngudar cangreud rajut, dicicikeun, borolo bénggol wungkul. Milihan genep, sésana diasupkeun deui, purilit ret dicangreudkeun deui. “Tah, Kiai, kuring seja mésér béas tilu kulak ku duit limalas sén ….”
“Genep bénggol kitu, pan éta duitna gé bénggol wungkul!” cék Lebé bari kerung.
“Seug atuh …, kana duit genep bénggol,” cék Arjangi mindo ijab bari ngéntépkeun bénggol dua-dua, sakulakeun-sakulakeun.
“Kula ngajual béas tilu kulak kana duit genep bénggol …. Tah rawatan, tilu boboko …. Sing percaya, geus meunang ngayon éta téh, jejeg sakulak-sakulak …. Sok ayeuna geura setorkeun deui ka kaula …. Setor pitrah kitu!”
“Kuring setor pitrah tiluaneun …. Ieu kawajiban kuring, ngaran Arjangi …. Nu ieu kawajiban awéwé, Si Narti …., tah nu ieu kawajiban anak nu cikal, Si Awisah …. Lain kawajiban popotonganana kénéh, Kiai…? Dan can lubar idah!” cék Arjangi bari tanggah neuteup beungeut Lebé, “teu datang-datang si selud téh, katempuhan bapana waé tungtungna téh!”
“Tarima kaula pitrah Arjangi jeung Nyi Narti jeug Nyi Awisah …. Sok kadinyah amin urang dungaan,” cék Lebé bari nandékeun dampal leungeun duanana.
“Ké heula, Kiai, tobat sanés nyanyahoanan …. Ulah ku dunga indal-maot, kuring mah sok kukurayeun ….”
“Ari geus …. Dunga naon kahayang téh …?”
“Indal-salamet waé atuh sugan, ambéh salamet panjang umur ….”
Lebé kapaksa ngéléhan. Bérés ngadunga, bénggol nu genep téh dirawatan, goloprak-goloprak diasupkeun kana blék téa.
Geus dimimitian ku Ki Arjangi mah sungsong paheula-heula, rata ukuran sakulak lima sén. Nu ngurung budak waé aya, nu geus rada enyay-enyay ngarti mah, nu nurutan Ki Arjangi waé loba.
“Punten, ah, kuring mah ti dieu waé ti luar, sangeuk sibanyo,” cék lalaki tengah tuwuh bari melenyun udud. Leungeunna ngarongkong nyodorkeun duit lima sén ka nu diuk pangdeukeutna, ménta ditepikeun ka Lebé.
“Geuning sia geus udud, Adma? Kakara gé asar ahir, deulu!” cék Lebé.
“Har, ari Kiai, lalay geus rabeng ti tadi tukangeun imah kuring mah …,” cék Adma bari ngenyot rokona.
“Baruk lalay …? Lain gugueun, deuleu, nu kitu mah! Da kudu geus reup-reupan …. Malah cék sakaol mah kudu geus teu kadeuleu bulu bitis …!”
“Ari kitu …, matak batal deuih udud téh?” cék Adma bengong.
“Puguh waé, deuleu!” cék Lebé nyereng.
“Ké … ké … ké … Kiai, da cék nu nyarios mah sami sareng nyusur cénah …. Éta duit kuring ulah dipésakan, Harip, bisi kapopohokeun,” cék Adma bari ngarérét ka nu mangnampanankeun duitna tadi.
“Dipesakan sotéh lain rék diarah, bisi Kiai kaliru kaasupkeun kana kaléng, pajar geus diijabkeun,” cék Sanharip morongos, teu ngeunah disangka boga niat goréng.
“Euh …, heug … heug … atuh …. Bisi waé kuring mah, bisi poho,” cék Adma ngélémés éra.
“Sarua jeung nyusur kumaha tadi téh, Adma?” cék Lebé panasaran.
“Sumuhun … sami … bako-bako kénéh …. Bédana téh dikemil jeung diseuneuan ….”
“Ari kitu … teu batal ari nyisig?”
“Pédah waé Pa Mukasan nyisig waé sapopoé bari puasa téh ….”
“Paingan atuh ari nyanghulu ka dinya mah …. Pan si éta mah manggih gaang gé sok didéang dina cempor, ditambul harita kénéh …. Sia beuki nya, gaang?”
“Yéy … palias nagir, keuyeup gé loba kénéh, teu kudu nambulan gaang …. Diturutan sotéh pédah waé tukang bilal tukang ngunggahkeun, sahenteuna meureun aya taram-taram kana ajian ….”
“Sok dititah nunggahkeun sotéh tamba wudu, pédah taya deui nu daékeun,” cék Lebé, “baliju-baliju gé lumayan ku sonagarna.”
“Mun nyana batal mah, nyatu waé sakalian tadi téh,” cék Adma bari miceun rokona.
“Unggal poé nya sia sok udud téh?”
Teu némbal, anggur malik ka Sanharip. “Sok, Harip, serenkeun duit kuring ka Kiai …. Ijabkeun sakalian, kawajiban Si Anisah kituh!”
“Ari kawajiban sia mana, Adma?” cék Lebé.
“Moal tulus kuring mah, Kiai …. Pan cék Kiai gé baréto, pitrah téh nyampurnakeun puasa, sanés? Ari kapalang batal balas udud, nyampurnakeun naon atuh …? Péngkolkeun waé ka Si Anisah …. Tadina mah manéhna nu moal, da cék mitoha gé rubiah mah karawu kapangku ku salakina …. Ari geus kieu mah jadi teu bisa mangku kuring téh. Nu matak manéhna ayeuna mah nu ka hareup ….”
“Deulu ituh, Juragan Kuwu ka dieu!” cék nu diuk tukangeun Lebé. Saréréa tinglalieuk ka jalan. Lebé ngésod rada mundur, nu séjén-séjén nyedek ngumpul di juru. Sup Juragan Kuwu ka masjid, jémprak sila nyarandé kana sarigsig.
“Geuning sisinarieun Juragan angkat ku anjeun?” cék Lebé, “pan sasarina gé sok ditéang ku abdi ka bumi.”
“Ah, entong, da rék ditajongkeun …. Dipikir-pikir asa réncéd. Ayeuna kami setor ka Lebé, engké bulan Hapit, usum dibagikeun, kami narima pancén ti Lebé. Kadang-kadang duit kami kénéh pulang deui ka kami …. Tajongkeun waé ayeuna mah. Kawajiban kami jeung Nyi Kuwu potong engké tina pancén ….”
“Dupi ijabna kumaha atuh ayeuna?” cék Lebé sanggeus ngahuleng sajongjongan.
“Geuning belet Lebé mah …. Ayeuna mah kami béré nganjuk béas dua kulak, bayarna engké nyontang pancén kami kénéh …!”
“Euh … leres …, mangga!” cék Lebé bari ngésérkeun boboko dua ka hareupeun Kuwu.
Dirongkong, dirampa béasna dipuruluk-puruluk kawas nu hayang naksir béar-béarna, pok nyarita, “Tarima kami nganjuk béas dua kulak, bayareun engké nyontang tina pancén kami nu sok katarima dina bulan Hapit ….”
Dijawab ku Lebé, “Tarima abdi nganjukkeun béas dua kulak kana harga dua kali lima bénggol ….”
“Lain dua kali lima sén …? Pan ka batur gé sakitu, lain?” cék Kuwu nyelang.
“Ka Juragan mah ngabantun pangaos pasar, margi … margi ….”
“Pédah nganjuk …? Seug atuh, kuma dinya waé, da bayarna ogé ti dinya-dinya kénéh ….”
“Ngeunah kadéngéna ari kieu mah …. Mun ka urang diragragkeun sarega pasar, kana luput meureun moal setor, nya Harip!” cék Adma ceuleungeung ti luareun bilik cabol.
“Ka somah mah diragragkeun lima sén sakulak sotéh sarat wungkul. Wajibna pitrah téh sakulak, ari saletor lima sén waé ti baheula. Diijabkeun waéh kana sakitu ….”
“Tuda enya kudu kitu, kudu heman ari ka somah,” cék Adhani ti juru, “malah mun nuluy mah unggal poé Kiai dagang béas murah, saréréa gé moal ngaléok ka nu séjén, nya Harip …. Malaur jauh ka pasar ari di dieu aya nu murah mah.”
Lebé ngalieuk ka lebah nu ngomong bari seuri konéng. “Dibéré sajeungkal hayang sasiku, dirugal-rigel diéénténgan sataun sakali hayang mayeng unggal poé …. Ku salebaran sakali gé sabaraha pirugieunana. Kurang-kurang bisa ngatur laporan mah, rugi tilu bénggol tina sajiwa, jaba barudak nu can manjing puasa loba nu teu dipitrahan, malah Si Adma mah angkohna rubiahna gé moal disetoran ….”
“Tuda cék mitoha kitu …, geus karawu kapangku ku kuring …. Ayeuna onaman da enggeus, lain?”
“Heueuh, meunang méngkolkeun …! Pan salakina bélaan henteu!”
“Ari kitu sia teu setor, Adma?” cék Kuwu bari ngarérét ka nu nyangheuy dina bilik cabol.
“Ah juragan, da abdi mah puasana gé lapur …. Sugan ari udud téh cara nyisig teu matak batal ….”
Ger pada nyeungseurikeun, kayungyun ku beletna.
“Aéh-aéh …, na ieu béas dikukucel waé …. Reungeukeun, Lebé, kami setor kawajiban kami jeung kawajiban Nyi Kuwu, sakulak séwang,” cék Kuwu bari nyodor-nyodorkeun boboko béas.
“Nampi …,” cék Lebé bari nampanan. Gorolang, ngadunga, diaminan ku saréréa.
“Horeng babari ari ménak mah, teu maké duit gé hadé ditujang-tajong,” cék Si Adma teu kireum-kireum kawas nu euweuh waé kaserab ku dunungan téh.
“Babari sotéh lebah dieuna, pédah boga pancén sampeureun, kituna gé pan regana sabaraha tikeleun ka batur. Kadéngé lain tadi?”
“Kakuping …,” cék Si Adma, “ngan leuheung waé sotéh, Juragan mah teu kudu ngodok saku ….”
“Heueuh, lebah dinyana meureun pikabitaeun sia téh, Adma. Tapi lebah gawéna mah paralun ampun, aing téh nepi ka kuru cileuh kentel peujit balas mikiran somah sadésa …. Nepi ka teu kaduga … aéh, teu meunang puasa-puasa acan Kuwu mah, da éta cénah matak panas héabna ka somah ….”
“Tah geuning, Kiai,” cék Si Adma bangun giak, “hadéna atuh puasa kuring teu kaci, mangkaning pamajikan keur bulan alaeun. Mun seug téh cara batur, mana teuing héabna ka si utuh ka si inji ….”
“Hih, sia onaman teu ngurung batur, da anak-pamajikan sia gé dina seuhseuhanana mah angger tanggungan aing, pupuhu sadésa ieu …!”
“Rugi atuh nya abdi mah, Juragan. Hanas lentah-lentéh, teu nyatu teu nginum, puasa teu jadi, da kagoda ku udud …,” cék Si Adma kerung bangun sedih, “cék abdi gé tadi …, sugan kawas nyisig pédah sarua bako …, kacek diseuneuan wungkul. Duka upami seuneuna nu matak batal téh, nya Juragan!”
“Nyao ah, hésé ngomong jeung sia mah!” cék Kuwu bari ngalieuk ka Lebé, “ngadéngé guyur-guyur di balé désa pajar Lebaran ninggang kana poé Jumaah?”
“Leres …,” cék Lebé.
“Angsrodkeun kana Saptu, ulah sina ninggang poé Jumaah, pamali!”
“Atuh langkung panginten puasana jadi tilupuluh hiji dinten. Teu kénging ongkoh puasa poéan Lebaran ….”
“Kana Kemiskeun atuh, kajeun ngurangan sapoé …. Matak naon?”
“Panginten moal jejeg sasasih …. Hanas kental-kentél salapan likur dinten …. Abot ongkoh ka abdina, margi seuseueurna nu setor pitrah téh dintenan ka tilupuluhna pasosonten. Ninggang dinten Kemis panginten taun ieu mah. Upami dilebarankeun dinten éta téh, mana teuing hapana moal aya setorkeuneun ka ditu ….”
“Enya … tapi kami teu idin Lebaran poé Jumaah,” cék Kuwu kereng, “meureun kudu hutbah dua kali. Hutbah raya ongkoh, hutbah Jumaah ongkoh. Pantang di désa urang mah, matak dilongokan maung …. Pan aya maung ngamuk gajah meta mah Kuwu bagianana. Mangkaning kami geus kolot, teu cara baheula keur ngora, diganda léngoh ngudag maung sasiki mah ….”
“Kitu waé atuh, Kiai, sered kana Kemis, ti batan kaanjangan urang leuweung mah. Hampang ongkoh ka somah …,” cék Adtari.
“Ngomong naon tatéh, Tari?” cék Lebé bari malik ka nu ngomong di juru.
“Muhun kitu, Kiai, sakumaha kasauran Juragan Kuwu …. Saé diséréd kana Kemis …. Hampang ongkoh ka somah, moal harénghéng ongkoh, da sahanteuna kaanjangan ku urang leuweung mah pisakumahaeun, ari cadu mah di urang sapoé hutbah dua kali …. Leres kitu éta téh, Juragan?” cék Adtari bari neuteup ka Kuwu.
“teu percaya sia ka aing?” cék Kuwu rada kereng. Adtari tungkul, sérab ku nu siga nyeuneu.
“Kieu atuh,” cék Arjangi bari ngésod meueusan, “urang sina éléd waé salasahiji. Hutbah raya atuh entong ari rék ngarah sakali waé mah, boh Jumaahan nu entong teuing, remen ieuh ….”
“Ari Jumaahan ka mana ngeunteupkeunana …? Lumrah ti mana Jumaahan poé Kemis atawa Saptu …! Talung Lebaran, bisa dikasar-késér, da baheula gé tara angger,” cék Lebé.
“Tah geuning énténg ari Lebaran bisa poé naon waé mah …. Geus waé lah poé Kemis, kurang sapoé mah itung-itung nyombo waé ka anu tas kental-kentél sakitu lilana …,” cék Arjangi.
“Bisa kasar-késér sotéh teu kudu matok poéna, deuleu, lain hadé dikabiri. Lumrah ti mana puasa teu jejeg tilu puluh …. Pan cék kitab gé, rumadon salasin …, eu … kuma geuning, poho deui ….. Salasin atawa salasun …?” cék Lebé rada rampang-reumpeung bari neuteup nu dariuk di juru saurang-saurang.
“Kuring mah angot atuh nyaho ti mendi …. Boro-boro maca, sakieu kakolotan kangaranan kitab mah neuleu gé can kawénéhan …,” cék Anjangi.
“Heueu …, kitu waé …. Kami manggih dalil dina kitab, romadon salasin … nyao … salasun … atawa salasatun kitu …? Aya poho-poho teuing …. Ngan kitu waéh maksudna mah ….” Cék Lebé.
“Ah sanés Salasa ieuh,” cék Adtari bari ceuleungeung, “inget pisan kuring mah, poé Rebo ngamimitian puasa téh, da basa munggah téh kuring muru saur ka warung Si Iboh, sakalian ka pasar ….”
“Lain poé Salasa, deuleu, ari salatun téh. Mun rék basa urang mah hartina tilu puluh. Jadi bulan puasa téh umurna jejeg tilu puluh …. Geura urang itung … Rebo-Rebo Kemis Jumaah …. Sapuluh tah …. Saptu-Saptu Ahad Senén …, sapuluh deui, jadi dua puluh jeung nu tadi …. Salasa-Salasa Rebo Kemis …, sapuluh deui, jadi tilu puluh …. Jejeg waéh dina poé Kemis téh, nu matak Lebaranana ninggang poé Jumaah …. Tah, dalilna aya réngkolna, diitung teu géséh ninggang poé éta … rék kumaha deui …?”
“Jadi keukeuh waé nyah kudu poé Jumaah?” cék Kuwu kereng.
“Sumuhun, upami numutkeun dalil éta mah,” cék Lebé.
“Tapi kami teu idin ari kudu hutbah dua kali mah …. Pamali di désa urang mah, pamali, matak dilongokan maung …. Talung ari semet lolongok wungkul, da cék pacaduanana ogé tara daékeun balik léngoh.”
“Perkawis hutbah dua kali mah teu jadi pambengan. Juragan, da cék jenatna pun bapa gé pantang sotéh upami dihénggoy ku sorangan. Ambéh teu ngarempak pacaduan, hutbah lebaranana kedah ku pupuhu lembur …. Kapungkur gé sanggem jenatna pun bapa téh … aéh baheula kétah, jaman tuang éyang ngeuyeuk désa ieu kantos lebaran dinten Jumaah. Hutbah teu dikirangan, hutbah raya hutbah Jumaah gé taya nu dilangkung, salamet waé teu sakara-kara, da hutbah Lebaranana ku tuang éyang téa …. Ayeuna gé mangga waé nyanggakeun hutbah lebaranana mah …,” cék Lebé bari ceuleungeung.
“Baruk kami kudu maca hutbah ..? Teu … kami mah teu sararanggup teuing …. Enya waé aki mah jenatna pinter béjana, da kungsi masantrén ka Demak ka Jombang naon ku hanteu cénah …. Ari kami apal ti mana aksara Arab, da teu ngaji teu masantrén? Teu … kami mah teu sanggup, kajeun ngurangan puasa sapoé kana poé-Kemiskeun, dunya-ahératna tanggungan kami!” cék Kuwu, beungeutna euceuy.
“Hih ari Juragan, perkawis padamelan mah tiasa diwakilkeun ieuh. Keur naon seueur ponggawa? Pan séba distrik gé ari aya pambengan mah sok ngawakilkeun ka Jurutulis. Nu matak naon ieu ogé digenténan ku nu sanés nu sakira sanggemeun, asal ponggawa désa waé nu merenah ngawakilan Kuwu,” cék Lebé ngabongbolongan.
“Meunang kitu disulurkeun ka batur …?” cék Kuwu, beungeutna marahmay, “kuma cik carana sangkan punah kawajiban kami …! Boa kudu méré panajir kawas ari sulur séba?”
“Kieu sanggem jenatna pun bapa mah,” cék Lebé bari ngésod maju, “ponggawa nu badé ngawakilan téa kedah didangdanan, sina nyeplés anggoan Juragan ari nuju dines kanagaraan. Udengna, raksukan hideungna katut solémpang emasna, kebat naon ku hanteu. Kitu deui tudung polét teu kénging lésot …. Turun ti rorompokna, muru ka masigit téh dipapag pajeng kamantrén, digondeng ku ponggawa-ponggawa nu sanés. Kapaksa Juragan gé harita mah kedah ngiring ngagondéng, ngagenténan gawé itu …. Méméh bring, ikrarkeun heula sing asak … dijenengkeun cindékna mah …. Kitu sanggem pun bapa mah jenatna.”
“Saha atuh ponggawa di urang nu bisaeun hutbah?” cék Kuwu, tarangna kerung, “asa euweuh deui ari lain Lebé mah ….”
“Hih, abdi onaman pan siangna dina Jumaahan kedah hutbah deui.”
“Heueuh pan harita mah geus jadi Lebé deui …! Turun imbar gé gawé Kuwu mah geus bubar, lain?”
“Aéh muhun nya …. Kitu saé atuh …,” cék Lebé éléh déét.
“Heueuh, kitu waé, pek émbarkeun ka sadésa, Lebaran engké mah Kuwu kitu nu rék hutbah téh, nyingkahan pacaduan, pédah lebaran ninggang poé Jumaah,” cék Kuwu bari cengkat, léos balik.
“Sihoréng loba pisan unak-anikna nya ari agama téh,” cék Adtari ka batur-baturna.
“Rumasa balilu puguh gé kami mah, da teu ngaji, teu nyaho alip bingkeng-alip bingkeng acan …, témbal Arjangi.
“Tapi kawilang pinter nya Lebé téh …. Juragan Kuwu mah siga nu geus poékeun kacida tadi téh …, ieu mah hih kawas nu babarieun pisan mesék mas’alah téh …,” cék Sanharip.
“Tuda teu samanea, ti buyutna kénéh turun-tumurun jadi Lebé. Piraku waé mun teu kakocoran komara téh,” cék Adtari.
Lebé jongjon waé mulungan béas nu marurag kana palupuh. Api-api tu ngadéngé pada muji téh. Tapi kaciri irungna mah beukah.
Malem Jumaah, maleman lebaran. Lembur Cilamping nu sasarina combrék tiiseun téh ngadak-ngadak haneuteun. Di unggal buruan raang palita dina duwegan sabeulah, malah nu werat meuli minyak lantung mah aya nu nyieun damar séwu naon ku hanteu. Kolot-budak pada bungah. Nu puasana belang-betong atawa nu teu pisan ogé, nu ngalap cukup ku setor pitrah lima sén ka Lebé, peuting éta mah kawas nu dikariaankeun. Geus lir nu kasebut leket mah, najan loba nu bari udud atawa nyisig ogé.
Di masjid caang mabra diseungeutan lampu gambréng sadua-dua. Barudak lembut ngagonyo di hareup, ciweuh naréwakan siraru, jorojos-jorojos dirérab dina damar, belewek ditambul bari cingeus néangan deui téwakeun.
Barudak bujang maturan kolot di tengah masjid, takbiran ditabeuhan ku terebang. Luluguna Ki Mukasan, biwirna ngajendol ngemil sisig. Nu nerebang kawas bari narundutan, awak lénjong ngénca-ngatuhu nuturkeun lagu. Béda jeung nu nabeuh dogdog, jaringas pisan éta mah. Dogdog dihompét ku suku kénca, leungeun pakupis duanana, awakna reureundeukan kawas nu ngigel.
Juljol nu nganteuran dahareun, aya lalawuh aya sangu katut tumas-tumisna, paalus-alus pangeunah-ngeunah, da niatna gé hayang katuang ku nu ibadah di masigit.
Brak dalahar balakécrakan. Nu geus seubeuh mundur ngadon nyarandé kana bilik. Rék malikan deui, nerebang kaburu ku tunduh, tinggolédag saurang-saurang, tungtungna gempar samasigit. Nu pandeuri kabagéan bébérés, sésa dahareun dikumpulkeun, diwadahan ku dogdog.
Tengah peuting loba nu lilir kagebah, ngadéngé nu ribut-ribut. Rék hudang horéam ku tunduh, reup waéh tibra deui, parat nepi ka subuh.
Lebaran gedé taun éta mah cék saréréa ogé. Ti jaman akina Kuwu nu ayeuna, kakara harita pareng deui ninggang poé Jumaah. Nu sasarina tara mantra-mantra ka masigit ogé harita mah merlukeun indit, panasaran hayang ngadéngé Kuwu hutbah.
Ti janari kénéh masigit geus pinuh, barudak bujang kabagian di tukang, ditéma ku nu lembut ngadeukeutan bedug. Nu talakbir loba nu geus peura balas ti peuting kénéh. Perbawa poé Lebaran, sora kitu, laguna kitu, ngagalindeng wanci kitu, tingsariak waas pabaur jeung ketir, rusras inget ka nu geus taya di kieuna. Loba nu teu kawawa ku cipanon.
Wanci carangcang tihang rombongan nu didadago téh datang, srog ka lawang. Pangheulana Kuwu digondeng kénca-katuhu, maké papakéan dines. Raksukan takwa kamhar hideung, kancing welem duawelas, solémpang érmas, sinjang kebat lépé satampah. Dibendo ongkoh, didudukuy ongkoh, dudukuy dines polét érmas, jaba dipayungan deuih.
Sup ka masigit, nu asa rék kaliwatan hideng méléd méréan jalan. Jelema-jelema tingkecewis tingharéwos pada baturna. Srog ka hareupeun paimbaran, ngajanteng heula ngadagoan anu komat.
Na atuh ari pok téh aya nu ngomong kalepasan, “Geuning siga kiai Lebé …? Lain Juragan Kuwu nu rék hutbah téh?”
Ditémbalan ku baturna ti juru, “Puguh heueuh deudeuleuan téh siga Kiai Lebé …. Nanahaonan cénah maké dangdanan Kuwu?”
Ari porongos téh nu ngagondéng beulah kénca nyenghor ka nu ngomong pandeui, “Ngomong naon? Baruk Kia Lebé …? Deuleu tah kadinesanana! Nu maké dangdanan kitu Kuwu ngaranna …!”
“Ké … ké … ké …,” cék nu panasaran ngaludeung-ludeung manéh, “sanés éta Juragan Kuwu mah nu sasauran …?”
“Lain …! Kami mah keur teu jadi nanaon …! Tah ieu Kuwu mah nu disolémpang …!”
“Naha da rarasaan mah awas kénéh amta téh,” cék nu keukeuh panasaran awahing ku handeueul asa dibobodo, tepung jeung Lebé unggal poé, piraku maké kalinglap.”
“Heueuh ieu gé Lebé … Lebé …! Tapi geus dijenengkeun Kuwu kamari, disaksian ku kokolot-kokolot …!”
“Euh …, duka atuh ari kitu mah …. Teu kawartosan ti tadina.”
“Tuda lalawora pisan ngajenengkeun jelema téh, tingharéwos maranéhanana waé. Mun di dieu mah hareupeun saréréa, moal cékcok,” cék nu di gigireunana kukulutus lalaunan.
Rérés salat sunat, imam ngalieuk ka tukang nitah ngunggahkeun.
Srog Ki Mukasan ka paimbaran, tumpa-tempo, katatang-kotéténg ….
“Lain geuwat …! Néangan naon?” cék nu diuk panghareupna.
“Ecis …! Ecisna euweuh!” témbal Ki Mukasan.
“Beu édas, gogoda téh aya-aya waé …! Gara-gara Lebaran poé Jumaah!” cék tukang gondeng, “ka manakeun ecis, barudak?”
Taya nu némbal. Barudak tingkecewis bari nunjuk buni ka Si Ékom.
“Aya naon …, aya naon?” cék nu panasaran ngaharéwos.
“Ku Si Ékom peuting dipaké ngarojok anjing. Bongan tuda ngadon ungas-ingus ka masigit. Digebah, nyelap kana sarigsig, rojok waéh!”
“Ari ecisna ka manakeun?”
“Dipiceun …! Geuleuh tuda mani lamokot, da kitu sakadang asuna kabeuratan …. Kasima meureun!”
“Kumaha ari geus kieu?” cék tukang gondeng téh.
“Kumaha upami diganti waé heula ku itu …? Siga aya halu meujeuhna di saung lisung Madsahri,” cék Ki Mukasan bari nunjuk ka saung lisung tukangeun paimbaran.
Tukang gondeng nu nyeplés Kuwu tulén téh gogodeg bari camberut. “Gogoda Lebaran poé Jumaah …! Hadé kitu digantian ku halu?”
“Tibatan luput mah atuh …. Hutbahna gé teu kaci teu maké ecis mah, sanés?” cék saurang ti jajaran panghareupna.
Ki Mukasan kalur ti lawang gigireun paimbaran, milihan halu di saung lisung, néangan nu hampang.
“Rék dikamanakeun éta halu kuring?” cék pamajikan Madsahri norojol ti pawon.
“Nginjeum sakeudeung rék dipaké ecis!”
“Ulah nu éta, rék dipaké nutuan kopi ayeuna …. Tah nu éta, halu panguguran, nganggur éta mah.”
Ki Mukasan balik deui ka masigit, manggul halu panguguran, nya badag nya panjang. Telenjeng ka paimbaran rék ngunggahkeun.
“Ké heula ulah satorojogna teuing ti saung lisung …. Urang ijabkeun heula ambéh rengrem kana haté,” cék nu nyeplés Kuwu tulén téh bari ngaréwak halu tina leungeun Ki Mukasan. Ned … rempod awakna doyong ka hareup, teu nyangka halu sakitu beuratna. “Kaula neda panyaksén,” cénah bari tipepereket ngacungkeun halu, ku lantaran ecis leungit, kapaksa diganti ku ieu …. Saayeuna ieu ecis ngaranna!”
“Nyakséniiii …!!!”
“Sebut ku saréréa, ulah kurang ti opat puluh urang ambéh sah …. Ieu naon ngaranna …?”
“Eciiiiissss …!!!”
“Kurang loba nu nyebutna …! Sakali deui …!”
“Eciiiiiiissssss …!!!”
“Héy … tah barudak nu deukeut bedug! Sia hareureuy waé teu milu ngomong …! Deuleu ka dieu …! Ieu naon …?”
Nu ditanya tingraringeuh.
“Naon ieu …?”
“Haluuuuu !!!”
“Cungur sia! Lain halu, deuleu! Sakali deui sing bener …. Naon?”
“Paranti nutuuuu …!”
“Bangus sia …! Kitu tah ari teu ngajedingkeun téh …! Ecis …. Ecisss cekéng gé egis …! Pok sebut deui ku saréréa …!”
“Eciiiiissss ….!” Cék samasigit mani ngegeder.
“Tah kituh …. Pok geura ngunggahkeun, Mukasan! Yeuh haluna … … éh … ecisna!” cénah bari ngélémés, éra tisolédat létah.
“Annutuuu bilhaluuuu walbakaaaatul …!” cék Si Sukri di tukang ditompokeun kana ceuli baturna.
“Cungur sia …!” cék kolot nu diuk gigireunana, “doraka siah!”
Batur-batur Si Sukri narungkup sungut.
Rérés hutbah brak dalahar, da ti tadi gé nu nganteuran dahareun geus ngarédés di luar nyaruhun baki. Samasigit récok parewog-rewog. Sidekah Lebaran cénah.
Désa Cilamping salamet teu kungsi kaanjangan maung.
Manawi kalandep, mangga tingali seratan sanesna:


text:
Meniñ Qazaqstanım
Meniñ Qazaqstanım (Basa Kazakh: MeHiң ҚaзaқcTaHыM, Meniñ Qazaqstanım; Kazakhstan Kuring) nyaéta lagu kabangsaan Kazakhstan ayeuna nu diadopsi dina kaping 7 Januari 2006. Lagu ieu dumasar kana lagu lian nu homonim jeung manéhna nu dirancang dina taun 1956, anu musikna ku Shamshi Kaldayakov jeung rumpakana ku Jumeken Najimedenov.[1] Lagu ieu ngagantikeun Lagu Kabangsaan Républik Kazakhstan–nu digunakeun sanggeus kamerdékaan–salaku lagu kabangsaan nagara. Rumpaka nu aslina tina lagu ieu geus dimodifikasi ku Nursultan Nazarbayev, Présidén Kazakhstan, satacan putusan pikeun ngagunakeun lagu ieu salaku lagu kabangsaan nagara dikaluarkeun ku pamaréntah.[2]


text:
Karajaan Aléngka
Karajaan Aléngka atawa Lanka (basa Sansakerta: लंका ; "lankā", hartina “pulo”) nyaéta ngaran hiji karajaan dina hiji pulo kiduleun India anu diparéntah ku Raja Rahwana dina jaman Ramayana. Dina jaman kiwari, karajaan kasebut dipikawanoh kalawan ngaran Sri Lanka. Karajaan kasebut dibentengan ku hiji plato di antara tilu puncak gunung anu dipikawanoh minangka Gunung Trikuta. Puncak anu pangluhurna ti gunung kasebut dipikawanoh sabagé Puncak Adam. Ibukota Karajaan Aléngka dina jaman bihari kungsi dibeuleum ku Hanoman.
Sanggeus Rahwana ditelasan pati ku Rama Ragawa, tahta karajaan kasebut dibikeun ka adina Rahwana, Wibisana. Saprak harita, tahta karajaan sok dicekel ku turunanana, malah nepi ka jaman Mahabarata. Dina carita Mahabarata, Sadéwa ngadatangan nagri kasebut pikeun nyokot upeti dina raraga ngarojong upacara Rajasuya anu diayakeun ku Raja Yudistira.


text:
Adam Levine
Adam Noah Levine atawa anu kasohor Adam Levine nyaéta gitaris katut vokalis grup musik pop rock Maroon 5[1][2]. Adam lahir di Los Angeles, Amerika Serikat tanggal 18 Maret 1979 ti pasangan Fred Levine jeung Patsy Noah[1]. Salian ti ahli maénkeun gitarna, ieu musisi ogé kasohor salaku penulis lagu nu ngadegkeun Maroon 5[1].
Adam Levine mulai maén musik jeung babaturan jaman SMP anu harita ngabentuk grup musik Kara's Flowers, di antarana gitaris Jesse Carmichael, bassis Mickey Madden jeung Ryan Dusick dina drum[2]. Tapi nalika Levine jeung Carmichael neruskeun sakolana ka Five Towns College di Long Island, ieu grup musik jadi hiatus (leungit status)[1][2]. Nalika di Ditu, Adam meunang loba pangalaman musik nu anyar saperti hip-hop, soul, gospel, jeung R&B nu ngarobah oriéntasi penulisan lagu Adam[2]. Levine jeung Carmichael balik deui ka Kalifornia terus nepungan sésa personil grup musik Kara's Flowers[2].
Sabada gitaris anyar, James Valentine asup (mindahkeun posisi Carmichael ka keyboard) terus nyieun kontrak jeung Octone Records, Maroon 5 resmi dibentuk[2]. Levine mulai nyieun lagu anu kainspirasi ti hubunganna anu gagal[2]. Levine pernah boga hubungan husus jeung Jane anu jadi ispirasina ina niptakeun debut albumna anu judulna Songs About Jane[1]. Ieu album meunang platinum taun 2004 jeung single-singlena meunang 2 panglélér Grammy[2].


text:
nu tiwasna, teu budak teu kolot teu lalaki teu awewe .Ngan urang kudu inget samangsa-mangsa Allah mere cocoba teh kusabab jalma bisa nyangharepanana .duh sedih naker ningalna loba desa nu ambles, taneuh-taneuh longsor, imah jeung wangunan sejena pabalatak rata jeung lemah.
Lemah cai kuring nu endah asri, kiwari keur ceurik ngabangingik ,sedih kingkin,alum dimana-mana do'a disanggakeun ka aranjeuna nu tos teu aya dikieuna.Tasik,Pangalengan,jeung Padang Pariaman acak-acakan diburak-barik ku gempa bumi ,Ya... Allah... mundut dihampunten sagala dosa perdosaan mahluk sadaya nu kumelendang di alam dunya hususna mah uarng Indonesia
Kanggo baraya nu keur saredih hayu urang sasarengan dzikir ,agungkeun asma Anjeuna Allah swt.
mugia kajadian ieu ulah kasaba karasa ku anak incu urang di jaman nu bakal datang .Amieen....
Ti nu can bisa ngabantu nulungan batur nu keur katunggaraan
Syarah
12 Oktober 2009( senen)


text:
Gojūon
Gojūon (五十音) nyaeta susunan kana dina Basa Jepang. Gojū (五十) hartina `lima puluh', jeung on (音) hartina 'sora', mangka gojūon hartina susunan 'lima puluh'. Sanajan kitu, ngan aya 46 sora umum, tambah 2 nu jarang dipake.
Gojūon ngawengku sakabeh kana dasar, iwal ti
- versi kana nu make dakuten saperti が atawa だ,
- kana huruf leutik, saperti っ keur つ,
- kana nu ditambahkeun ょ, bentuk yōon, saperti きょ atawa しゃ.
Susunan gojūon ilahar dipake keur nyusun Basa Jepang di Jepang. Upamana, kamus disusun make metoda ieu. Sistim sejen nu dipake nyaeta susunan iroha, jeung susunan radikal keur kanji.
Daptar eusi
Sajarah[édit | édit sumber]
Gojūon ngarupakeun "penemuan" kuno. Runtuyan konsonan dina gojūon asalna tina runtuyan konsonan Basa Sansakerta. Conto mimiti gaya gojūon geus aya dina periode 1004-1028. Sacara jentre bisa dibedakeun jeung conto alternatip susunan iroha ti taun 1079.
Tabel[édit | édit sumber]
Tabel ieu make sistim nangtung tulisan Jepang, sarta kudu dibaca ti katuhu ka kenca. Dina unggal asupan, asupan pangluhurna nyaeta hiragana, asupan kadua nyaeta katakana, asupan katiulu nyaeta kana dina romanisasi Hepbrun, sarta asupan kaopat nyaeta cara ngucapkeun tulisan dina International Phonetic Alphabet (IPA). Tempo fonologi Basa Jepang keur leuwih jentre dina unggal sora.
1 Kana ieu teu leuwih panjang tinimbang nu ilahar dipake.
Susunan[édit | édit sumber]
Dina nyusun dumasar kana gojuon, kana versi leutik disusun ku jalan nu sarua dina versi pinuh:
- sokuon, kana tsu leutik, disusun saperti dina tsu gede, sarta disimpen saanggeusna. Conto,
- まつ まったく まつば まとう (matsu, mattaku, matsuba, matou)
- sora yōon disusun ku cara nu sarua dina ukuran gede sarta, samemehna, contona,
- きょ きよ きょい きよい きょう (kyo, kiyo, kyoi, kiyoi, kyou)
Versi sora tina kana (nu make dakuten) disimpen saanggeus kana, sarta diasupkeun kana versi tanpa sora, contona,
- すすき すずき すずしい すすむ (susuki, suzuki, suzushii, susumu).
Cara nginget[édit | édit sumber]
Dina usaha ngapalkeun gojuon, salah sahiji carana nyaeta ngapalkan susunan mimiti, upamana:
A Ka Sa Ta Na Ha Ma Ya Ra Wa
Rujukan[édit | édit sumber]
- "The Japanese language", Roy Andrew Miller, ISBN 0226527182, ngajelaskeun asalna gojūon dina Basa Sansakerta.
- Gendai Kokugo Reikai Jiten, ISBN 4095010428, dipake nu nangtukeun conto dina runtuyan kamus.
- wikipedia basa Inggris, Agustus 2006.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- sci.lang.japan FAQ on the origin of kana order contains the relevant quote from the above reference.
- Kana Tabel (PDF)


text:
1Ku sono-sonona, ahirna ceuk pikir, keun bae sorangan di Atena oge! 2Nya tuluy ngajurung Timoteus heula, sina negerkeun hate aranjeun jeung mepeling iman aranjeun; sanajan anjeunna teh penting keur maturan simkuring sapara kanca ngawawarkeun Injil Al Masih. 3Nu dimaksud, sangkan dulur-dulur, saurang ge, ulah kungsi aya nu mundur ku disusuker. Dulur-dulur tangtu geus ngama'lum, urang teh baris loba nu nyusahkeun pedah boga kapercayaan kieu. 4Basa babarengan keneh ge, kapan ku simkuring sapara kanca teh geus dibejaan yen urang baris katarajang kasukeran. Bukti geuning karandapan. 5Eta sababna, nu matak ngutus Timoteus teh, lantaran hate pohara kumejotna hayang buru-buru terang kana kaayaan iman dulur-dulur; awahing ku risi bisi aranjeun beunang kagoda ku setan. 6Tapi saenggeusna Timoteus datang deui jeung mawa carita anu ngagedekeun hate, nya eta tetela yen dulur-dulur teh tetep pengkuh boh dina sual iman, boh dina sual kanyaah. Saurna deui, dulur-dulur teh kacida mikatineungna ka simkuring sapara kanca; eta teh, teu beda ti simkuring sapara kanca; da simkuring sapara kanca oge, mikatineung jeung mikasono ka aranjeun teh. 7Iman kapercayaan aranjeun anu sakitu pengkuhna, mawa tengtrem kana hate simkuring sapara kanca, nepi ka poho kana kasusah jeung kasukeran. 8Sanggeus sidik mah yen dulur-dulur tetep mantep ka Pangeran, simkuring sapara kanca ngarasa teger deui. 9Simkuring sapara kanca teu manggih pikecapeunana, nya eta kudu kumaha simkuring sapara kanca teh ngahaturkeun nuhun ka kersa Allah. Ku sabab Anjeunna geus maparin kabungahan patali jeung kaayaan aranjeun di payuneun Mantenna, Allah nu disembah ku urang. 10Beurang peuting simkuring sapara kanca neneda, hayang diparengkeun tepung deui, malar matak ngagedean iman kapercayaan aranjeun. 11Mugi-mugi Allah, — Rama urang jeung ka Isa, Gusti Jungjunan urang — maparin jalan geusan urang patepung deui; 12jeung disuhunkeun sih Mantenna, sangkan dulur-dulur beuki leuwih silih pikanyaah, boh pada batur, boh ka sasama sejenna; sakumaha gedena kanyaah simkuring sapara kanca ka aranjeun. 13Mugi aranjeun tetep dikersakeun pengkuh ka Mantenna; sangkan ari Isa, Gusti Jungjunan urang, sumping bari diiring ku sakur anu jadi kagungana-Na anu saruci, dulur-dulur kapendak mulus beresih di payuneun Allah, Rama urang.
Copyright
Learn More


text:
Bobotoh Disardénciskeun Ku Para Oknum
Enyaan pisan, Bobotoh mikangen ka Persib. Laga munggaran ISL 2014 lawan Sriwijaya FC (SFC) Minggu 2 Februari kamari, Stadion Si Jalak Harupat lir ibarat goléng pindang bulao. Geus, teu kudu dicaritakeun deui sekorna mah, sidik meunang hiji-enol, beubeunangan penalti Konate.
Ngan anu kudu jadi perhatian urang, salaku “Bobotoh Tulén”, lain bobotoh-bobotohan, nu ngan saukur resep susurakan jeung ngékéak mun Persib éléh, nyaéta katartiban di stadion anu kudu diwangun ti ayeuna kénéh.
Rada ripuh yeuh, Lurr. Ieu masalah lain keur urang wungkul. Tapi geuning aparat panpel ogé kudu leuwih boga kasadaran. Di tanding kandang kamari, ‘njirrr, mani abrul-abrulan oknum bobotoh anu ngamangpaatkeun oknum aparat nu bisa disogok kénéh. Utamana di tribun timur.
Tanding can sapuluh menit, gerbang timur geus dieloskeun. Sing saha baé bobotoh anu daék mayar dumasar harga sepakat, meunang asup ka stadion. Bedul. Éta oknum petugas téh cerdik, bisaan cara jeung akal-akalanna. Ngan anu ngajadikeun maranéhna katingali henteu cerdas nyaéta, maranéhna teu paduli tribun geus pinuh atawa henteu. Antukna, bobotoh anu geus tartib meuli tiket jadi teu merenah. Tambah-tambah silih séréd nepi ka tijumpalikna. Malah, budak leutik mah pimaoteun, kagencét tiditu-tidieu. Oknum petugasna mah anteng wé sarangah-séréngéh di luar stadion bisa ngopi jeung nyuanki.
Teu kudu disebutkeun aparatna ti manana mah lah. Da seragamna ogé rupa-rupa. Nya enya atuh, alatan kajadian nu kararieu ogé PT Persib Bandung Bermartabat kabobolan méh 2 miliar. Boga target 3 miliar di kompetisi nu ti heula, tapi ngan meunang 1,2 miliar pérak. Teu kaci pisan. Lian ti éta, nya urang salaku bobotoh (anu tartib meuli tiket resmi) jadi korban picilakaeun. Nya jadi siga sardéncis dina kaléng, nya ditipu. Tapi hate kudu tetep mikacinta Persib. Jadi leuwih sidik, éta para oknum boh ti lingkungan bobotoh atawa aparat, teu mikacinta Persib jeung Bobotohna. Ngadon ngahayoh-hayoh bobotoh asup ka stadion, ngejejel nepi ka merejel. Persibna angger teu dibatian.
Ieu jadi pekerjaan rumah saha? Nya ku urang-urang wé sabisa-bisa ari para oknum aparat can bisa sadar mah. Da teu ripuh-ripuh teuing nyanghareupanna saenyana mah. Lamun geus pasti teu boga tiket resmi mah mending lalajo di imah dina televisi, nobar atawa ngadangukeun siaran langsung ti radio. Naon héséna? Tuluyna mah sabisa-bisa mesen tiket sababaraha poé saacanna. Da bisa ayeuna mah, di Bobotoh FM ogé aya layanan tiket, bari jeung lain keur ngabati kawas calo. Bobotoh.co.id/ar.


text:
Geulis model asli FSX (teu FS2004 cocog), HD jeung kabina virtual clickable, opat repaints: US Angkatan Darat, E Troop, 1st Cav, Angkatan Darat AS, Troop C, 16th Cav, Israél Ground Timer Pertahanan Force (poto-real), Japan Force Timer Pertahanan taneuh. Kaasup jeung sora adat.
Nu OH-6 Cayuse nyaeta helikopter US dimekarkeun ku division tina Hughes Pesawat Company, nicknamed "Loach" alatan ngucapkeun-Na tina akronim loh (Lampu Observasi helikopter), nya éta sanggup ngajalankeun rupa-rupa tugas saperti misi angkutan tanaga, casualty evakuasi, ngiringan, serangan jeung observasi. Hughes ogé geus ngembangkeun hiji versi sipil tina OH-6 disebut Hughes MD 500


text:
Ngan hanjakal, eta kalimah teh dina emprona mah ngan saukur papaes lambe, sabab kanyataanana mah teu kitu. Malah gelar pahlawan oge make jeung aya kelas-kelasna sagala: pahlawan nasional, pahlawan daerah, jeung sajabana. Mohammad Toha, pahlawan Bandung Kidul anu palastra dina perang kamerdikaan waktu ngabitukeun Gedongpeteng tempat panundaan bom Walanda, nepi ka kiwari teu diaku pahlawan nasional, sabab dianggap teu nyumponan sarat.
Tim Peneliti dan Pengkaji Gelar Daerah (TP2GD) tidak bisa memastikan setiap nama yang diusulkan bakal menjadi Pahlawan Nasional. Pasalnya, kriteria dan persyaratan seorang sosok dikategorikan Pahlawan Nasional, sangat sulit. "Harus diperkuat dengan data dan (akta. Tidak cukup hanya katanya," tutur Nenny, salah satu anggota TP2GD.
Selain itu, sosok tersebut kiprahnya memang mesti menasional. Kalau kedaerahan, tentunya tidak bisa dimasukkan kategori Pahlawan Nasional. "Kami pernah mencoba berkali-kali mengusulkan Mohamad Toha sebagai Pahlawan Nasional. Namun pusat menilai, Mohamad Toha kiprahnya lokal. Dan kepastian bahwa dia meledakkan gudang senjata itu pun belum ada data dan fakta yang valid. Itu sebabnya pusat masih menolak usulan tersebut," ucapnya. (http://bataviase.co.id/node/869405)
Teu bisa nyalahkeun, upama aturanana memang saperti kitu. Ngan upama dibandingkeun jeung gelar pahlawan anu dibikeun ka jelema-jelema nu teu puguh asal-usulna, bari jeung jasana ge teuing naon, asa matak ngangres upama gelar pahlawan pikeun Mohammad Toha nepi ka dihese-hese.
Tapi sok sanajan Mohammad Toha teu dileler gelar resmi ti pamarentah, pangajen ti masarakat mah geus teu kudu dipihamham deui. Pangorbanan almarhum dicatet dina jiwa urang Sunda tur diaku pahlawan kalawan ikhlas. Mohammad Toha estu sajatining pahlawan dina hate masarakat tatar Pasundan. Salah sahijina kagambar dina rumpaka lagu Pahlawan Toha:
Getih suci nyiram bumi
Tulang setra mulang lemah
Babakti nyungkem Pertiwi
Cikal bugang putra bangsa
Nyatana Pahlawan Toha
Pahlawan Bandung Selatan
Patriot ti Dayeuhkolot
Tugu diwangun ngajadi ciri
Tarate nu mangkak ligar di empang
Jadi bukti gugurna pahlawan bangsa
Muga-muga urang sadaya teu kaasup bangsa nu mopohokeun jasa para pahlawanna.
Hak Cipta ditangtayungan ku undang-undang. Salira diwenangkeun nyutat ieu tulisan - boh sapalih atanapi sagemblengna - kalawan sarat kedah nyerat ngaran nu nulis sareng live link (tumbu anu tiasa di-klik) ka SundaBlog. Mugi janten perhatosan.
Manawi kalandep, mangga tingali seratan sanesna:


text:
Sabtu, 25 Februari 2012
Si Kabayan Maling Nangka
Hiji poé Si Kabayan jalan-jalan. Manggih tangkal nangka di kebon batur. Nangkana geus aya nu asak. Si Kabayan kabitaeun. Atuh térékél wé naék kana tangkal nangka. Nangka nu geus asak téa diala, terus dipurak dina luhur tangkal. Keur kitu torojol nu bogana. Si Kabayan digebah.
“Hoyah, Si Kabayan maling nangka!”
“Henteu, da,” témbal Si Kabayan.
“Éta geutahna dina biwir, rapet?”
“Henteu, da diminyakan,” témbal Si Kabayan deui.
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
Carita pondok
CARPON
Carpon mangrupa singgetan tina carita pondok. Carita: carios, ucap, omongan, dongéng, lalakon (KUBS). Kecap pondok didieu dihartikeun saeutik. Carita pondok nyaéta carita rékaan anu méré kesan lir enya-enya kajadian tur ukurannana parondok, jumlah kecapna: 5000-10000 kecap. Kulantaran pondok, caritaan nu ditepikeunna ogé ngan sakajadian tur palakuna ogé teu loba. Carita pondok téh aya sasaruaannana jeung dongéng. Boh dongéng boh carita pondok pada-pada carita anu parondok. Ngan lamun dina dongéng mah sok aya babagian anu pamohalan (teu kaharti ku akal), ari carita pondok mah eusina kahati ku akal nya éta dina palakuna, jalan caritana, tempat, waktu kajadian jeung gelarna diréka lir anu enya kajadian. Dongéng mangrupa hasil sastra béh ditu, sedengkeun carpon mangrupa hasil sastra béh dieu. Cara nyebarna dongéng mah umumna ku lisan, ari carpon mah ku tulisan. Saperti umumna sastra lisan dongéng mah teu kasebut ngaran anu ngarangna, disebutna ogé sastra balaréa. Ari carita pondok mah kanyahoan saha anu ngarangna.
Carita pondok mekar dina kahirupan sastra Sunda téh mimiti abad ka-20 (Rusyana, 1992). Carpon geus dipidangkeun dina majalah Parahiangan nu mimiti medal (1929). Dina majalah nu dikaluarkeun ku Balé Pustaka éta sok dimuat carpon. Lian ti dina majalah, carita pondok téh gelar dina buku. Buku kumpulan carpon anu mimiti judulna Dogdog Pangréwong, dikaluarkeun ku Balé Pustaka dina taun 1930. Jadi genep taun leuwih ti heula batan kumpulan carita pondok nu mimiti dina sastra Indonesia, nyaéta Teman Duduk karangan Muh. Kasim anu kaluar taun 1936. Ngaran nu ngarangna ukur ditulis aksara mimitina, G.S. Ceuk R. Ero Bratakusumah, GS téh mangrupa ngaran samaran tina G. Suwandakusuma nu kungsi jadi wadana. Sedengkeun ceuk M.A. Salmun mah G. Sastradireja.
Karangan wangun carpon umumna hirupna téh ku ayana majalah jeung kalawatra, lantaran dimuatna dina éta media. Pikeun ngamalirkeun karangannana, urang Sunda ngadegkeun majalah Papaés Nonoman (1915), Padjadjaran (1981), Volksalmanak Sunda (1919), Pusaka Sunda (1923), jeung Sipatahunan (1923) nu engkéna jadi surat kabar Parahiangan (1929), Panghegar (1952).
Sabada Indonesia merdeka mimiti harirup majalah-majalah jeung kalawatra anyar, di antarana:
1) Warga ( Bogor, 1951);
2) Sunda (Bandung, 1952);
3) Candra ( Bogor, 1954). Nomer munggaran medal bulan Mei 1954. Dihandapeun ngaranna ditulis “Majalah Bulanan Roman Sunda Populer”. Tapi nu dimaksud roman di dieu mah carita pondok, lain novel. Pangasuhna dicekel ku S. Eeng Natadipura, sedengkeun rédaksina diaping ku M.A.Salmun.
4) Kujang (Bandung, 1956);
5) Manglé (Bogor, 1957);
6) Kiwari (Jakarta, 1957);
7) Sari (Bandung, 1963);
8) Langensari (Bandung, 1963);
9) Sangkuriang (Bandung, 1964);
10) Baranangsiang (Bogor, 1964). Diadegkeun ku Yayasan Kebudayaan;
11) Campaka (Bandung, 1965) ku Yayasan Campaka. Tumpur dina taun 1967;
12) Mingguan Sunda (Bandung, 1966);
13) Kutawaringin (1966) majalah bulanan nu diterbitkeun di Subang;
14) Wangsit nu diterbitkeun di Bandung dina bulan Ferbruari 1966 ku Yayasan Bakti Haruman;
15) Hanjuang (1971);
16) Gondéwa (1972);
17) Giwangkara (1973);
18) Galura (1947);
19) Cupumanik (2003); jst.
Dina usum perang mah langka jalma nu miroséa sastra. Sabada suasana karasa aman deui, réa pangarang nu nulis deui carita pondok. Karanganana, salian ti digelar dina majalah-majalah, aya ogé kumpulan carita pondok nu medal, di antarana:
1) Carita Biasa karangan R.A.F (Balé Pustaka, 1959). Kaldelna 119 kaca.
2) Papacangan karangan Rusman Sutiasumarga (Balé Pustaka, 1960), kandelna 64 kaca.
3) Hujan Munggaran karangan Ayatrohaédi (Balé Pustaka, 1960) kandelna 76 kaca.
4) Dongéng Énténg ti Pasantrén karangan R.A.F (Taraté, 1961).
5) Néangan karangan Tini Kartini (Kiwari, 1963) kandelna 104 kaca.
6) Jurig karangan Tini Kartini (Kiwari, 1963) kandelna 88 kaca.
7) Béja Ti Maranéhna karangan Ki Umbara (Pusaka Sunda, 1964).
8) Parawan karangan Yus Rusamsi (Pusaka Sunda, 1964).
9) Tamiang Meulit ka Bitis karangan Ermas, sandiasma R.Rachmat Marta Adi Subrata (Pusaka Sunda, 1965).
10) Di Luhureun Jukut Reumis karangan Yus Rusyana (Pusaka Sunda, 1965).
11) Teu Tulus Paéh Nundutan karangan ki Umbara (Pusaka Sunda, 1965).
12) Diwadalkeun ka Siluman karangan Ki Umbara (Kiwari, 1965) kandelna 80 kaca.
13) Paséa karangan Tini Kartini, diterbitkeun ku Cupumanik dina taun 1965.
14) Heuay karangan Eddy D. Iskandar, diterbitkeun taun 1980.
15) Nu Teu Kungsi Kalisankeun karangan Abdullah Mustapa, diterbitkeun taun 1981.
16) Nu Tepung di Imah Dukun karangan I.Asikin, diterbitkeun taun 1983.
17) Nyi Karsih karangan Karna Yudibrata, diterbitkeun ku rahmat Cijulang taun 1984.
18) Kanyaah Kolot karangan Karna Yudibrata, diterbitkeun ku Rahmat Cijulang taun 1985.
19) Jajten Ninggang Papastén karnagan Yus Rusyana, diterbitkeun ku rahmat Cijulang taun 1988.
20) Halimun Peuting karangan Iskandarwassid, diterbitkeun ku rahmat cijulang taun 1989.
21) Jiad Ajengan (Usep romli HM, 1991).
22) Panggung Wayang karangan Aam Amilia, diterbitkeun ku Geger Sunten taun 1992.
23) Ceurik Santri (Usep Romli, Rahmat Cijulang, 1985, 1991)
24) Mirah Dalima karangan Kis Ws, diterbitkeun ku Girimukti Pasaka taun 1992.
25) Serat Sarwa Satwa 9Godi Suwarna, Geger Sunten, 1995).
26) Awéwé Dulang Tinandé (Caraka).
27) 40 Dongéng Énténg ti Pasantrén karangan RAF, diterbitkeun ku Geger Sunten taun 1998.
28) Oknum karangan Hadi AKS, diterbitkeun ku Geger Sunten taun 1998.
29) Nu Harayang Dihargaan karangan Darpan Ariawinangun, taun 1998.
30) Pantun Pangrajah (Usman Supéndi, 2002).
31) Anak Jadah (Cecep Burdansyah).
32) Astrajingga Gugat (Oom Sumara de Uci).
33) Koruptor (Oom Somara de uci, 2002).
34) Anaking Jimat Awaking (Wahyu Wibisana).
35) Babu Kajajadén (Syarif Amin).
36) Lalakon Bingbang (Dian Hendrayana).
37) Paséa jeungg Nyi Karsih (Tini Kartini, 2003, KBU).
38) Ajalna Sang Béntang Film (Duduh Durahman, 2004, KBU).
Salian ti kumpulan carita pondok karangan hiji pangarang, aya ogé kumpulan carita pondok nu mangrupa antologi, di antarana:
1) Kanjutkundang dikumpulkeun ku Ajip Rosidi jeung Rusman Sutiasumarga, diterbitkeun ku Balai Pustaka taun 1963.
2) Anting Pérak nu diterbitkeun ku Sargani Bandung, taun 1966.
3) Carécét Sulam diterbitkeun ku Sargani taun 1966.
4) Demi pasukan diterbitkeun ku Sargani taun 1966.
5) Sawidak Carita Pondok dikumpulkeun ku Abdullah Mustappa, Duduh Durahman, jeung Karno Kartadibrata, diterbitkeun ku Manglé taun 1983.
6) Petingan dikumpulkeun jeung disawang ku Duduh Durahman, diterbitkeun ku Manglé taun 1984.
7) Guriang Tujuh dikumpulkeun ku Tini Kartini, Ningrum Djulaeha, jeung Rachmat M. Sas Karana, diterbitkeun ku Rahmat Cijulang taun 1984.
8) Ti Pulpén Tepi ka Pajaratan Cinta (antalogi carpon mini, 2002).
9) Kanagan, kumpulan carpon pinilih Manglé hadiah Uu Rukmana (Geger Sunten, 2003).
10) Campaka Mangkak (PPSS, Kiblat Buku Utama, 2003).
11) Heulang Nu Ngajak Béngbat (PPSS, KBU, 2004).
UNSUR INTRINSIK CARPON
Unsur intrinsik nyaéta unsur-unsur nu aya di sajeroning carpon saperti téma, latar, alur, jeung penokohan.
1) Téma. Nyaéta ide pokok dina hiji carita
2) Latar. Latar dibagi jadi dua nyaéta latar tempat jeung latar waktu. Latar tempat nyaéta tempat-tempat nu aya jeung dicaritakeun dina carita, sedengkeun latar waktu nyaéta waktu lumangsungna kajadian nu aya dina carita.
3) Alur. Alur dibagi jadi alur maju, alur mundur, jeung alur mobok tengah atawa campuran, hiji carita ngabogaan alur maju mun caritaanana ngaguluyur ti awal nepi ka ahir. Alur mundur mun caritaanana dimimitian nyaritakeun nu geus kajadian jadi nu dicaritakeunana ti ahir ka awal. Sedengkeun alur campuran mah campur-campur bisa ditengah heula terus ka awal atawa ka ahir.
4) Penokohan. Penokohan dibagi jadi tokoh utama jeung tokoh tambahan. Tokoh utama nyaéta tokoh nu sering dicaritakeun atawa sering muncul dina caritaan sedengkeun tokoh tambahan mah dicartitakeun ngan sakilas-sakilas.
Buhim
Ku N Astrini Nursyamsiah
Teu nyangka horéng kitu aslina, jalma nu katingalina bageur, soléh, tur taat kana agama, sing horéng kitu buktina. Simpati nu aya dina diri, leungit jadi ceuceub. Saha nu nyangka manéhna kawas buhaya? Sabab katutupan ku tingkah jeung paripolahna. Ihhhhh “fans-fans” nu aya pasti bakal ngarasa kuciwa, lamun apal kumaha carita “Sang Idola”. Peuting harita, kacaritakeun di CCL aya acara. Kuring ngagugu paréntah atasan pikeun datang kana éta pintonan, nepika nyieuhkeun kahoréam, maksakeun indit.
Bareng jol datang, kasampak geus aya nu tandang. Tempat nu sakitu legana geus pinuh ku jalma, pédah malem minggu meureunnya? Kuring nu elat datang, seselempét néangan tempat diuk panghareupna, atuh pintonan téh jelas katingalina.
Kakara dua jam kuring di dinya, tapi haté ngarasa teu tingtrim, meureun ku sabab tara biasa kawas kalong iinditan tipeuting. Ti dinya kuring ngajak balik ka babaturan, dianteurkeun ogé ku Firdy nu sok héman. Sanggeus nepi ka kostan, kuring langsung sibeungeut. Dug wé saré.
Wanci carancang tihang, bray beunta kuniang kuring hudang. Saréngséna solat, rét kuring kana HP, horéng aya sms.
“Nda, dah bobo ya? Ya udah met bobo ya, moga malaikat menjagamu. Firdy sayang Nda.”
“Sorry, malem téh Nda nya dah tibra so ru bales dech! Thanks ya… Nda ogé sayang Firdy,” kuring males sms bari seuri, sabab tara-tara ti sasari.
Teu lila ti dinya, aya deui sms ti manéhna.
“Nda jg sayang Firdy? As what?”
“Ya Nda ogé sayang Firdy kok. Seperti…apa ya? Nya…kitu waé,” ceuk kuring, sabab bingung naon maksudna.
Pasosoré basa kuring keur sasaréan, kadéngé sora panto di ketrok.
“Kéla antosan sakedap!” ceuk kuring.
Krék, panto dibuka. Sugan téh saha, singhoréng Firdy.
Ti barang datang, aya kana satengah jamna manéhna teu ngomong-ngomong. Ari ditakol waé meureun pak-belentrang. Lila-lila balas ku kuring ditakolan waé, tungtungna manéhna ngabamblam. Cenah manéhna ngarasa trésna ka kuring ti baheula. Ih mani teu lucu. Ah, kumaha waé carana sangkan kuring ngajawab harita kénéh, sakumaha paméntana.
“Hé.. hé..” kuring mésem tuluy ngajawab.
“Nya sih, Nda ogé trésna ka Firdy. Tapi éta mah jadul, ayeuna mah nuju hoyong niis heula alim ngémutan masalah cinta.”
“Émang ayeuna Nda kasaha? Meni dugi ka nolak abdi?” Tanya manéhna bari ku pd.
“Teu kasasaha sih, tapi nya nuju males wé.”
“Oh.. nya entos atuh ari kitu mah, abdi mah asal tos ngungkapkeun eusi haté abdi wé, tos kitu mah tenang. Punten atos ngaganggu, sareng teu sopan tos resep ka Nda, tapi abdi harap Nda ka payunna tong jadi béda.”
“Nya teu kunanaon, sami-saminya tong gara-gara kajadian ieu Firdy jadi béda ka Nda.” Geus kitu, manéhna jung nangtung, léos waé indit.
Hmmm…kuring mikir. Isuk tong aya nu béda. Tapi kalah kumaha waé ogé sigana angger pasti kagok. Sabab, manéhna nu baheula tempat nyarita, ayeuna ngungkapkeun eusi haténa. Teuing rék kumaha?
Isukna, Firdy datang deui. Kuring mah teu mikirkeun nu kamari. Kadatangan manéhna ku kuring dianggap babaturan nyarita cara baheula. Tapi, manéhna terus waé nyabit-nyabit masalah nu kamari.
Méh unggal poé manéhna datang.
Ih meni ngéhé! Teu kapok-kapokkeun éta jalma, geus dicuékkeun, geus teu dibales SMSna, tapi hayoh waé. Nepikeun ka ngirim-ngirim salam ngaliwatan babaturan. Mani beuki cua waé kuring téh, balas rudet ngabandunganana.
Hiji waktu kuring datang ka HIMA. Didinya ka-sampak manéhna, ogé babaturan séjén, kaasup “alumni” haté kuring. Pas keur caricing.
“Kunaon Firdy? Gering?” ceuk kang Gilang nu kakara datang.
“Muhun kang, abdi nuju nyeri haté ku Nda. Abdi ngungudag kalah dicuékkeun,” manéhna ngajawab bari sasaréan.
“Ihhh…naon sih?! Pan seueur nu resepeun meureun ka didinya.” Ceuk kuring rada sinis bari éra.
“Enya, menya buhim-buhim teu boga kabogoh?” ceuk Opik nu keur ngetik.
“Tuh komo atuh ari buhim mah, pasti seueur nu resepeun.” Kuring nambahan.
Harita, ngan ukur saceplos-ceplosna kuring nyarita. Nyebut buhim téh ngan ukur sabuhim-buhimna, sabab can nyaho harti nu sabenerna. Da sakanyaho kuring mah, anu sok disebut “buhim” téh ngan ukur Si Opik, Si Koko, jeung Si Yudi. Ah, lempeng wé rék kumaha ogé.
Sababaraha poé ti harita, Si Monik nyarita.
“Nda.. Nda terang teu? Gosip anyar di Hima?”
“Henteu….aya naon kitu, Nik?” kuring molohok panasaran.
“Aya nu némbak, tapi jalmana teu disangka-sangka. Ih wanian Si Éta,” ceuk Si Monik. Kuring panasaran.
“Naon sih? Saha?” kuring rada miharep.
“Tong dibéja-béja kabatur nya! Masing ka sobat-sobat Nda ogé.”
“Enya… Siiiiip! Saha kitu?”
“Firdy…”
“Firdy? Nembak saha?” kuring rada ngajenghok, tur hariwang bisi barudak geus nyarahoeuneun kajadianan kuring jeung si Firdy saméméhna.
“Ah, pokona mah teu nyangka.”
“Enyaaaa…némbak saha?” kuring beuki panasaran.
“Si Firdy…némbak Si Fidella. Teu nyangka pan?” manéhna nanya.
“Alhamdulillah… … “ kuring ngucap syukur. Némbak téh maksudna lain némbak ku bedil, tapi némbak ku haté alias ngungkapkeun eusi haté.
Monik reuwas ningali kuring.
“Naha Nda…maké nyebut alhamdulillah?”
“Henteu…..nya, kita sebagai teman ikut bahagia donk dengan apa yang terjadi sama mereka.” ceuk kuring bari mésem.
“Tapi…nyebut alhamdulillahna asa béda ieu mah. Siga ungkapan tina lubuk haté nu pangjerona.”
“Ah henteu..” ceuk kuring biasa-biasa.
“Tapi béda ah, siga aya nu disumputkeun. Ngobrol atuh, aya naon?”
Kuring bingung hayang nyarita. “Nya alhamdulillah. Jadi ayeuna mah moal aya nu ngaganggu Nda deui, moal aya nu unggal soré datang ka kosan deui, moal aya nu timburuan deui.”
“Ari kitu kumaha? Teu ngarti ah!” Manéhna bingungeun.
“Ih bolot! Hayang terang waé énté mah.”
“Nya atuh, sok nyarita!”
“Yeuh, hayang terang mah. Sababaraha poé ka tukang téh Si Firdy ngungkapkeun eusi haténa ogé ka kuring. Ka kosan méh unggal poé, ngaSMS téa, ngirim salam téa. Mani mantak cua. Leuheung mun ukur kitu, ieu mah lamun kuring deukeut jeung lalaki séjén téh sok rada baeud. Emang naon hakna? Kabogoh lain, salaki komo deui. Tah kitu caritana! Ngarti ayeuna mah?” kuring nanya ka Si Monik.
“Ih, naha?! teu nyangka, Si Éta kok, kitunya?! Dasar BUHIM”
“Tah…tah…ari Buhim téh naon sih? Nda mah ukur sok pipilueun nyebutna we, da hartina mah teu apal. Naon sih?” kuring nanya bari seuri.
“Ih….ari Neneng. Sugan téh geus apal. Buhim téh singgetan tina Buhaya Himpunan!” ceuk Si Monik bari saterusna ngahuleng. Kuring ogé sarua uleng mikiran Firdy.
Lain ku nanaon, teu nyangka.
Firdy nu bageur katingalina, horéng sarua Buhim.
Teuing nu kumaha wujud nu sabenerna nu bageur téh? Teuing nu kumaha wujud nu sabenerna soleh téh? Jeung teuing iraha kuring manggihan lalaki nu kasép, bageur, soléh, tur satia?
Hmmmph! Meureun can waktuna. ***
(Mangle No. 2208)
*Catetan diluhur sempalan tina buku Panyungsi Sastra (DR. Yus Rusyana), Diktat Kuliah (Sajarah Sastra Sunda) Dr. Ruhaiah, M.Hum. LKS CALAKAN (Ferry Timorochmadi, S.Pd. saparakanca jeung Majalah Manglé No. 2208.


text:
Kamis, 12 September 2013
Biografi Pahlawan Dalam Bahasa Sunda
Do you like this story?
Cut Nyak Dhien dibabarkeun di kulawarga bangsawan nu taat kana agama di Lamdinang, wilayah VI Mukim dina tahun 1848. Ramana nu namina Teuku Nanta Setia, mangrupi uleebalang VI Mukim, tur katurunan Machmoed Sati, nu ngumbara ti Sumatera Barat. Machmoed Sati kamungkinan dongkap ka Aceh dina abad ke 18 waktos kesultanan Acehdiparentah ku Sultan Jamalul Badrul Munir. kumargi eta, Ramana Cut Nyak Dhien ngagaduhan darah ti Minangkabau[4][2]. Ibu Cut Nyak Dhien nyaeta putri uleebalang Lampagar.
Waktos alitna, Cut Nyak Dhien mangrupi gadis nu kakoncara kageulisanna.[2] Anjeunna kenging atikan dina widang agama (nu dididik ku sepuhna atanapi guru agama) sareng lingkungan kulawargana nbgagaduhan kabiasaan ngatik budak gadis pikeun: masak, ngalayanan caroge, tur taat kana atikan). Seueur pameget nu kapincut ku Cut Nyak Dhien sareng pada ngalamar.
Dina yuswa 12 tahun, anjeunna tos dinikahkeun ku sepuhna, nyaeta taun1862 sareng Teuku Cek Ibrahim Lamnga[4][2], putra ti uleebalang Lamnga XIII. Aranjeunna ngaggaduhan hiji-hijina putera pameget.
Teuku Umar, salah sahiji tokoh nu melawan Belanda, ngalamar Cut Nyak Dhien. Kawitna Cut Nyak Dhien nolak, tapi kumargi Teuku Umar ngawidian pikeun ulubiung di medan perang, Cut Nyak Dhien satuju pikeun rimbitan sareng anjeunna dina tahun 1880 nu nyababkeun ngahudangkeun moral pasukan perlawanan Aceh. Aranjeunna dipaparin budak isteri nu dipasihan nami Cut Gambang.[1]
Saatos rimbitan sareng Teuku Umar, anjeunna sareng Teuku Umar tempur ngalawan Belanda. Mung, Teuku Umar gugur waktos nyerang Meulabohdina tanggal 11 Februari 1899, nu nyababkeun anjeunna berjuang nyalira di pedalaman Meulaboh sareng pasukan alit.
Cut Nyak Dien waktos eta tos sepuh tur ngaggaduhan panyakit encoksareng rabun, numawi pasukanna nu namina Pang Laot ngalaporkeun kaayaan anjeunna, alatan ngaraos iba.[2][3] anjeunna akhirna ditangkep tur dicandak ka Banda Aceh. Ti dinya, anjeunna dirawat sareng panyawatna mulai damang. Kaayaan anjeunna ngahudangkeun sumanget perlawanan rakyat Aceh tur kalayan bubunian masih hubungan sareng pejuang Aceh nu teu acan katangkep, alatan hal eta, anjeunna dialihkeun ka Sumedang. Tjoet Nyak Dhien pupus dina tanggal 6 November 1908kalayan dimakamkeun di Gunung Puyuh, Sumedang.
Cut Nyak Dhien (Lamdinang, Kerajaan Aceh, 1848 – Sumedang, Jawa Barat, 6 November 1908; dimakamkeun di Gunung Puyuh, Sumedang) nyaeta Pahlawan Nasional Indonesia ti Aceh nu berjuang ngalawan Walanda dina waktos Perang Aceh. Waktos wilayah VI Mukim diserang, anjeunna ngungsi, sementawis carogena Ibrahim Lamnga tempur ngalawan Belanda. Ibrahim Lamnga pupus di Gle Tarum tanggal 29 Juni1878 nu nyababkeun Cut Nyak Dhien janten ambek tur sumpah bade ngahancurkeun Belanda.
BJ Habibie
residen ka tilu Republik Indonesia, Bacharuddin Jusuf Habibie lahir di Pare-Pare, Sulawesi kidul, dina 25 Juni 1936. Beliau ngarupakeun putra ka ompat ti dalapan bersaudara, pasangan Alwi Abdul Jalil Habibie sarta RA. Tuti Marini Puspowardojo. Habibie nikah jeung Hasri Ainun Habibie dina tanggal 12 Mei 1962 ini dikaruniakeun ku dua urang putra nyaeta Ilham Akbar sarta Thareq Kemal.
Mangsa leutik Habibie diliwatan babarengan saudara-saudaranya di Pare-pare, Sulawesi Kidul. Sipat teges nyekelan dina prinsip geus ditembrakkeun Habibie saprak kanak-kanak. Habibie anu boga kegemaran nunggangan kuda ieu, kudu kaleungitan bapana anu pupus dina tanggal 3 Séptember 1950 sabab kakeunaan serangan jantung. Teu lila sanggeus bapana pupus, Habibie pindah ka Bandung pikeun nungtut élmu di Gouvernments Middlebare School. Di SMA, Beliau mimitian kasampak menonjol prestasinya, utamana dina palajaran-palajaran eksakta. Habibie jadi sosok favorit di sakolana.
Sanggeus tamat SMA di bandung taun 1954, Beliau asup Universitas Indonésia di Bandung (Ayeuna ITB). Anjeunna meunang gelar Diploma ti Technische Hochschule, Jerman tahun 1960 anu saterusna meunangkeun gelar Doktor ti tempat anu sarua taun1965. Habibie nikah taun 1962, sarta dikaruniaan dua urang anak. taun 1967, beliau jadi Profesor Kahormatan (Guru Besar) di Institut Téknologi Bandung.
Léngkah-léngkah Habibie loba dikagumi, pinuh kontroversi, loba pengagum tapi teu saeutik ogé anu teu sapamadegan kalayanana. Unggal, peraih pangajén bergengsi Theodore van Karman Award, éta mulih ti “habitat”-na Jerman, Beliau sok jadi berita. Habibie ngan sataun kuliah di ITB Bandung, 10 taun kuliah nepi ka ngahontal gelar doktor konstruksi pesawat di jerman jeung meunang predikat Summa Cum laude. Tuluy digawé di industri pesawat terkemuka MBB Gmbh Jerman, saméméh minuhan panggero Présidén Soeharto pikeun balik ka Indonésia.
Di Indonésia, Habibie 20 tahun nyekel ngajabat Menteri Nagara Ristek/Kepala BPPT, mingpin 10 parusahaan BUMN Industri Strategis, dipilih MPR jadi wakil Présidén RI, sarta disumpah ku Pupuhu Mahkamah Agung jadi Présidén RI ngagantikeun Soeharto. Soeharto mikeun jabatan présidén éta ka Habibie dumasar Pasal 8 UUD 1945. Nepi ka pamustunganana Habibie dipaksa ogé lengser alatan refrendum Timor Wétan anu milih merdeka. Biantara Pertanggungjawabanana ditampik MPR RI.beliau ogé jadi deui warga nagara nu biasa,sarta mulih bermukim ka Jerman
Di Indonesia, Habibie 20 tahun menjabat Menteri Negara Ristek/Kepala BPPT, memimpin 10 perusahaan BUMN Industri Strategis, dipilih MPR menjadi Wakil Presiden RI, dan disumpah oleh Ketua Mahkamah Agung menjadi Presiden RI menggantikan Soeharto. Soeharto menyerahkan jabatan presiden itu kepada Habibie berdasarkan Pasal 8 UUD 1945. Sampai akhirnya Habibie dipaksa pula lengser akibat refrendum Timor Timur yang memilih merdeka. Pidato Pertanggungjawabannya ditolak MPR RI. Beliau pun kembali menjadi warga negara biasa, kembali pula hijrah bermukim ke Jerman
This post was written by: Franklin Manuel
Franklin Manuel is a professional blogger, web designer and front end web developer. Follow him on Twitter