text:
Tatang M.Amirin; 18 September 2010; 23 September 2010; 27 September 2010; 3 Februari 2011
Ngaran Walang Suji teh kasebut na wawacan Bujangga Manik, kaanggit ku Prabu Jaya Pakuan (nu make alias Bujangga Manik), menak Pajajaran nu ngalanglang saba desa, milang kori. Meh sawilayah nusantara kabeh kaambah.
Bujangga Manik (Prabu Jaya Pakuan)
Ngeunaan Bujangga Manik teh Wikipedia nyatet kieu.
Bujangga Manik is one of the precious remnants of Old Sundanese literature. It is told in octosyllabic lines – the metrical form of Old Sundanese narrative poetry – in a palm leaf kept in the Bodleian Library in Oxford since 1627 or 1629 (MS Jav. b. 3 (R), cf. Noorduyn 1968:469, Ricklefs/Voorhoeve 1977:181). Bujangga Manik altogether consists of 29 palm leaves, each containing approximately some 56 lines of 8 syllables. The final part of the text has been transmitted in a lacunary form. Not only is the end lacking, there are two other lacunae. The first break occurs after leaf 26, line 1476.
The hero of the literature is Prabu (English: Prince) Jaya Pakuan alias Bujangga Manik, a Sundanese Hindu hermit, who, though a prince at the court of Pakuan Pajajaran (capital city of Sunda kingdom, which was located near present-day Bogor city in western part of Java island), preferred to live a life of a man of religion. As a hermit he made two journeys from Pakuan Pajajaran to central and eastern Java and back, the second one including a visit to Bali. After his return he practiced asceticism on a mountain in western Java, where his bodily existence came to an end; in the final part of the text the journey of his soul to the heavenly regions is described in great detail.[2]
A considerable part of the text is devoted to a detailed description of the first and the last stretch of the first journey, i.e. from Pakuan Pajajaran to Brebes and from Sunda Kalapa (now: Jakarta) to Pakuan Pajajaran (about 125 lines out of the total of 1641 lines of the incomplete MS), and to the whole of the second journey (about 550 lines). These descriptions are restricted mainly to a mention of the names of places, regions, rivers and mountains situated on or near the route followed. The total number of such names, including those in other parts of the text, comes to some 450, most of them relating to Java island.[2]
The background of Bujangga Manik story had been based on contemporary reality, as is proven by the accuracy of the topographical details of the journeys. These details are therefore of great historical value, especially if the time of writing of this undated story can be at least roughly determined.
It is clear from the text itself that it dates from pre-Muslim times. The script used in the manuscript is the usual Old Sundanese variety of the Indonesian family of Indic syllabaries, which fell into disuse after the penetration of Islam into western part of Java island. The language represents an older stage of Sundanese. It displays a marked influence from Javanese but does not contain one word which is tracable to Arabic, the language of Islam. In the content of the story, too, Islam is completely absent. More specifically the mention of Majapahit, Malaka and Demak allow us to date the writing of the story in the 15th century, probably the later part of this century, or the early 16th century at the latest–ditulis kandel ku sim kuring. [3]
Walang Suji Talaga
Ceuk ahli sajarah, Wawacan Bujangga Manik teh teu ngandung pisan kecap-kecap kaarab-araban. Jadi nusantara harita can kapangaruhan ku Islam, tegesna mangsa eta memeh Islam asup ka Nusantara. [Ceuk ahli sejen, Pangeran Jaya Pakuan api lain –lakum dinakum wa liya din–ka Islam, teu nyabit-nyabit Islam, lain Islam can aya], Tapi, ku sabab [masih] nyabit-nyabit ayana nagara Majapait, Malaka, jeung Demak, eta tulisan teh, ceuk ahli sajarah, bisa dipastikeun tinulis kira-kira na akhir abad ka-15, atawa awal abad ka-16 Masehi.
Sabagian tina wawacan eta kacutat kieu (ti “Kisunda Nagalalana”):
Nepi aing ka Cinangsi, Sesampainya aku ke Cinangsi,
meuntas aing di Citarum. aku menyeberangi sungai Citarum.
Ku ngaing geus kaleumpangan, Semua itu telah kulalui,
meuntas di Cipunagara, nyeberang di sungai Cipunagara,
lurah Medang Kahiangan, daerah Medang Kahiangan,
ngalalar ka Tompo Omas, berjalan lewat Gunung Tompo Omas,
meuntas aing di Cimanuk, aku nyeberang di sungai Cimanuk,
ngalalar ka Pada Beunghar, berjalan lewat Pada Beunghar,
meuntas di Cijeruk-manis, nyeberang di sungai Cijeruk Manis,
ngalalar aing ka Conam, aku berjalan lewat Conam,
katukang bukit Caremay. Gunung Caremay telah kulewati.
Itu ta bukit Caremay, Yang itu Gunung Caremay,
tanggeran na Pada Beunghar, sebagai tiang tapal batas Pada Beunghar,
ti kidul alas Kuningan, dari arah selatan daerah Kuningan,
ti barat na Walang Suji, dari arah baratnya Walang Suji,
inya na lurah Talaga. itulah daerah Talaga.
Itu ta na Tompo Omas, Itulah yang disebut Gunung Tompo Omas,
lurah Medang Kahiangan. daerah Medang Kahiangan.
Tah, tina cuplikan eta teh (katambah cuplikan nu sejen nu teu dicutat na Kisunda) aya opat wilayah nu kasebut-sebut di deukeut Gunung Ciremay. Kahiji Losari (sugan tina kecap “loh”= tanah, wewengkon; “sari” = asri, endah; eta teh jigana Losari Cirebon), nu ayana kalereun Gunung Kumbang (teuing ayeuna gunung naon) cicirenna wilayah Maruyung (teuing ieu ge nagara naon). Kadua Pada Beunghar, cicirenna Gunung Caremay (Careme, Ciremay–tepi ka ayeuna aya ngaran Pada Beunghar, Pasawahan, Kuningan). Katilu, Kuningan, kiduleun Pada Beunghar (kacutat di luhur). Kaopat Walang Suji nu aya di wilayah Talaga.
Tah, tina eta catetan teh jadina kanyahoan yen [mun nurutkeun ahli sajarah nu nalungtik Wawacan Bujangga Manik] “dayeuh” Walang Suji nu kasebut-sebut jadi puseur dayeuh Karajaan Talaga teh ayana (kacatet ku Prabu Jaya Pakuan alias Bujangga Manik) dina akhir abad ka-15 atawa awal abad ka-16. [Mangga, catetan sajarah Talaga geura “buka”, pas henteu taunna. Oge mangga catetan dongeng Sindangkasih “dibuka deui” na taun eta teh keur sesedengna kumaha Karajaan Sindangkasih Nyi Rambut Kasih teh! Geus “ngahiang”, nya!? Pan taun 1490-an ngahiangna teh! Padagal nurutkeun Wawacan Bujangga Manik, tepi ka awal abad ka-16 teh teu aya Sindangkasih. Cirebon ge teu kasebut! Aya nu komentar (Prof. Dr. Edy S. Ekadjati) cenah Prabu Jaya Pakuan Bujangga Manik teh teu mampir ka Cirebon, sabab eta mah karajaan Islam. Nu didatangan teh nu masih Budha-Hindu, numutkeun agama anjeunna.
Jadi, teu make basa Arab hiji-hiji acan teh bisa oge ku sabab arang pagulang-gasik jeung nu agamana Islam, atawa embung make nu bau Islam.
Supaya aya bahan pikiraneun jeung talungtikeun ieu dicutat ngeunaan runtuhna Karajaan Majapahit jeung pangislaman wilayah Sunda. Nu kahiji cenah majapahit teh runtuh tahun 1400 Saka make titimangsa (candrasangkala) Sirna (0) ilang (0) krtaning (4) bhumi (1) => dibaca ti tukang 1400 nu sarua jeung taun 1478 Masehi.
Suryasengkala Sirna Ilang Krtaning Bhumi alias angka tahun 1400 Caka (1478 Masehi) menjadi terbuka untuk ditafsir ulang. Tahun 1400 Caka dipakai oleh beberapa ahli sejarah sebagai akhir Majapahit berdasarkan dua babad sejarah terkenal Serat Kanda dan Babad Tanah Jawi dan catatan2 perjalanan bangsa-bangsa asing yang pernah mampir ke Jawa pada saat itu. Memang, masih ada raja-raja Majapahit terakhir setelah 1478 M, seperti raja Girindrawardhana (1478-1498 M) dan Brawijaya VIII(1498-1518 M), sebelum Majapahit benar2 bubar pada tahun 1518 M. Tetapi, dari tahun 1478 M sampai 1518 M, Majapahit adalah kerajaan bawahan Demak yang saat itu lebih kuat. Tahun 1518 M kekuasaan di Jawa sudah didominasi penguasa2 Islam seperti Raden Patah dan adipati Unus.
Nu kadua, dicutat ti nu nulis Sajarah Panjalu na Wikipedia. Tah kieu (nu penting dicitak kandel).
Pada masa pemerintahan Sri Baduga Maharaja (1481–1521) kerajaan-kerajaan yang masih mengirimkan upetinya ke Pakwan Pajajaran adalah Galunggung, Denuh, Talaga, Geger Bandung, Windu Galuh, Malaka, Mandala, Puma, Lewa dan Kandangwesi (Pleyte, 1911:172). Akan tetapi hal itu tidak bertahan lama karena satu persatu daerah bawahan Sunda itu ditaklukan Cirebon.
Raja Talaga Sunan Parunggangsa ditaklukkan Cirebon pada tahun 1529 dan kemudian bersama puterinya Ratu Sunyalarang, juga menantunya Ranggamantri Pucuk Umun secara sukarela memeluk Islam. Di Sumedang Larang Ratu Setyasih atau Ratu Inten Dewata atau Ratu Pucuk Umun (1530–1579) mengakui kekuasaan Cirebon dan memeluk Islam.
Di Kerajaan Kuningan Ratu Selawati menyerah kepada pasukan Cirebon, salah seorang puterinya kemudian dinikahkan dengan anak angkat Gusti Susuhunan Jati yang bernama Suranggajaya, Suranggajaya kemudian diangkat menjadi Bupati Kuningan bergelar Sang Adipati Kuningan karena Kuningan menjadi bagian dari Cirebon.
Di kerajaan Galuh, penguasa Galuh yang bernama Ujang Meni bergelar Maharaja Cipta Sanghyang di Galuh berusaha mempertahankan wilayahnya dari serbuan pasukan Cirebon, tapi karena kekuatan yang tidak seimbang maka ia bersama puteranya yang bernama Ujang Ngekel yang kemudian naik tahta Galuh bergelar Prabu di Galuh Cipta Permana (1595-1608) juga mau tak mau harus mengakui kekuasaan Cirebon serta akhirnya memeluk Islam dengan sukarela. Demikian juga yang terjadi di Kerajaan Sindangkasih (Majalengka). Berdasarkan rentetan peristiwa-peristiwa yang terjadi di kerajaan-kerajaan tetangganya tersebut, maka diperkirakan pada periode yang bersamaan Kerajaan Panjalu juga menjadi taklukan Cirebon dan menerima penyebaran Islam.
Heup heula! NYi Rambut Kasih ngadegkeun karajaan Sindangkasih teh ku sabab arek ka Talaga teu jadi, da Talaga geus asup Islam (meureun ngadegkeun karajaan teh mun eta karajaan ayana 10 taun nya taun 1480M (1490 “ilang”). Padahal Talaga “asup” Islam teh taun 1529M. Lucu oge, nya! Mangga, lah!
Tah ieu cutatan tina tulisan Muhammad Hajaruddin al-Maj’iy (dicuplik deui ku Khairul Ummah) ngajelentrehkeun kieu:
Perpindahan Pertama Pusat Kerajaan (ke Walangsuji)
Menyusul kekacauan yang menimpa keraton Sangiang, yakni dengan adanya rajapati terhadap Prabu Talagamanggung dan pemberontakan yang didalangi sang menantu durhaka, hal ini mendorong Ratu Simbarkancana untuk memindahkan pusat kerajaan dari tutugan Gunung Ciremay ke Walangsuji, di Desa Kagok, Kemantren Banjaran, Kecamatan Talaga sekarang.
Pusat pemerintahan di Walangsuji nampaknya tidak begitu lama, boleh dikatakan hanya sapanguluban waluh. yakni pusat kerajaan hanya bertahan di Walangsuji selama tujuh tahun tiga bulan[9]. Setelah Penguasa Talaga memandang dari berbagai segi akhirnya diputuskanlah bahwa Walangsuji kurang strategis untuk tetap dijadikan pusat pemerintahan Kerajaan Talaga sehingga pusat karajaan harus segera dipindahkan kembali.
Perpindahan Kedua Pusat Kerajaan (ke Parung)
Sepeninggal Ratu Simbarkancana, Kerajaan Talaga dipegang oleh putera sulung beliau yang mendapat julukan Sunan Parung (1450 M). Setelah Sunan Parung mangkat, pemerintahan diserahkan kepada satu-satunya puteri beliau yang bernama Ratu Dewi Sunyalarang (1500 M) yang di kemudian hari mendapat julukan Ratu Parung.
Dewi Sunyalarang (Ratu Parung) menikah dengan Raden Ragamantri, putera Prabu Mundingsari Ageung dari Ratu Mayangkaruna. Raden Ragamantri adalah cucu dari Begawan Garasiang dan juga cucu dari Prabu Siliwangi II (Jaya Dewata atau Pamanah Rasa). Pada masa pemerintahan Dewi Sunyalarang inilah pusat kerajaan dipindahkan ke Parung.
Catetanana:
(1) Mangsa pamarentahan Simbarkancana puseur dayeuh Talaga teh di Walangsuji. Nurutkeun catetan Bujangga Manik di luhur eta teh akhir abad ka-15 atawa awal abad ka-16 Masehi.
(2) Sanggeus Ratu Simbarkancana maot, pamarentahan digantikeun ku putrana, Sunan Parung (taun 1450M; masih di Walangsuji–Naha disebut Sunan Parung?)
(3) Puseur dayeuh Talaga pindah ka Parung mangsa pamarentahan Sunyalarang (Ratu Parung, taun 1500M). Pek ilikan deui catetan tafsiran kajarahan wawacan Bujangga Manik, masih di Walangsuji na taun eta teh (akhir abad ka-15 awal abad ka-16).
(3) Ratu Parung teh pan aran aslina Sunyalarang. Disebut Ratu Parung pasti ku sabab “mindelna” di Parung. Di mana Parung teh? Pek ilarian di mana nu aya parung (curug). Mun tina aran aslina Sunyalarang, aya hentu “parung” atawa uurutanana di desa Sunia ayeuna.
(4) Sunan Parung teh aran aslina (ieu ge bisa jujuluk, dan make “bagawan”) Bagawan Sukawayana (nurutkeun Hajaruddin keneh; Sukawayana ta “sukawasana” = nu akhirna bagja; moal meureun ari “sukawahya” mah da hartina seneng ka kadunyaan, “kesenangan lahiriah,” da bagawan). Disebut Sunan Parung ku sabab jadi “susuhunan dalem” (anu disusuhun ku balarea) nu mindelna di Parung. Pasti.
(5) Pilihan “parung” (curug) nu aya deukeut ka “talaga sangiang” atawa “walangsuji kagok” teh nya Curug Apuy (Argamukti, Argalingga), Curug Sawer (Argalingga), Curug Cibali (Cikondang, Cingambul), atawa Curug Cilutung (Campaga, Talaga Kulon). Bisa jadi “Parung/Curug Cilutung”, da apan ceuk “carita” Hajaruddin awitna makam Sunyalarang teh di sisi Cilutung, tuluy dipindahkeun ka Cijuray. Ngan, naha Raden Ragamantri (Prabu Pucuk Umum Talaga), carogena bet dimakamkeun di Sangiang? Bet papisah kitu?
Balik ka Walang Suji: Simbarkancana
Ceuk nu nyatet sajarah Talaga, Walang Suji teh jadi puseur dayeuh Karajaan Talaga wiwitan pamarentahan Ratu Simbar Kancana. “Simbar” teh hartina “paku” atawa “pakis” (jinis papakuan atawa pakis-pakisan). Jiga dina sesebutan “tanaman hias” simbar menjangan (Jawa; paku uncal–Sunda), da rupana jiga tanduk uncal. Kawas ieu yeuh gambarna.
Tah eta tutuwuhan nu sok napel na tatangkalan sejen, tapi lain “parasit” da hirup ku sorangan teh, ku urang Jawa disebut simbar menjangan, ceuk urang Sunda mah paku uncal (da sabangsa papakuan atawa papakisan tea). Salian ti “simbar menjangan” aya oge “simbar pedang.” Ieu mah jiga pedang. Aya deui simbar layangan (paku langlayangan). Lah, paku-pakuan jinis “kadaka” kitu. Jadi, simbar kancana teh bisa oge disebut “kadaka emas.” Naha disebut “kadaka emas” atawa “paku emas.” ah, kitu wae kolot baheula ari ngaranan anak teh sok make sasatoan atawa tatangkalan (Pan Aya Ciung Wanara alis Beo Monyet, aya Mundinglaya, aya Lembu Peteng, aya Padma atawa Padmi — tarate).
Walang jeung Suji: Naon?
Tangkal Walang
Walang Suji teh naon hartina? Tah eta nu rek dipaluruh teh. Saebrehan mah kecap “walang” teh jiga kecap Jawa nu hartina simeut. Ari suji teh, ceuk Kamus Jawa Kawi Indonesia Maharsi, ngandung harti “duri, pena (landak); sulaman, sehelai kain bersulam; mandi.” Jadi, walang suji teh naonna simeut. Teu cocok pisan, nya! Mo enya simeut mandi, atawa kaen sulaman simeut!
Rurat reret ka internet, kapanggih tah si walang teh. Daun walang teh sok dipake masak angeun lada ku urang Banten. Jadi, pasti aya tatangkalan nu disebut tangkal walang. Naon, eta teh? Geuning (punten can kapendak keneh wae gambarna) eta teh mangrupakeun “jajahean.” Cenah daunna teh jiga daun koneng (kunyit), ngan mun diremed-remed teh bauna “menyengat,” meureun kawas bau “walang sangit” (Jawa). Tah ieu “deskripsi” walang teh.
Walang (Achasma walang (Blume) Val. )
Tuesday, 17 March 2009
Walang termasuk jenis tumbuhan terna dengan tinggi mencapai 2 meter. Daunnya jika diremas-remas menimbulkan bau yang menusuk hidung. Rimpang batangnya mengandung minyak astiri. Walang juga mengandung 96% aldehida yang dapat digunakan fixateur.
Nama ilmiah : Achasma walang (Blume) Val.
Suku : ZINGIBERACEAE (jahe-jahean–Pen.)
Deskripsi
- Jenis tumbuhan terna,
- Tinggi sampai 2 m,
- Daun diremas-remas menimbulkan bau yang menusuk hidung
Penggunaan
- Rimpang batang mengandung minyak astiri
- Mengandung 96 % aldehida yang dapat digunakan fixateur
Walang teh mun di Jawa disebutna tepus walang. Jadi sabangsa tetepusan nu kaasup jajahean keneh. Di Jogja (Gunung Kidul) aya lembur nu disebut Tepus. Nu disebut tangkal walang teh rea. Tepus wae aya deui nu disebut tepus sigung (Jawa). Teuing kawas kumaha, can kapanggih gambarna.
Tangkal Suji
Ari SUJI naon deuih? Tah eta ge kapanggih ngaran tutuwuhan, jiga pandan, sok dipake ngahejoan kadaharan. Tah ieu gambarna.
Jadi, Walang Suji teh pasti mangrupakeun daerah nu loba tangkal walang jeung tangkal suji. Dipake pager lembur meureun. Da tangkal walang jeung suji teh lumayan bisa jarangkung oge.
Terang Walang Sungsang? Nu ngadegkeun Cirebon!? Sungsang leh lain “tibalik” atawa “jungkir” kawas orok di jero rahim. Sungsang teh tatangkalan. Kawas kieu yeuh.
Walang Suji di Kagok
“Dayeuh” Walang Suji teh cenah ayeuna mah desa Kagok, di Banjaran Talaga. Kade, “kagok” teh lain “kapalang” (kagok kaperegok rek mondok di rangda montok, sakalian wae kongkorongok. . . Hehehe). Kagok teh basa Kawi nu hartina “luar biasa” atawa “beda jeung nu sejen (lain/teu biasa)”, atawa “aeng” (aneh). Naon nu pikaahengeun di desa Kagok teh, kitu? Sok lah kagok atuh mun teu diteruskeun nyukcruk naon sababna disebut Kagok!!! Teangan nu rada aneh, nu beda ti nu sejen di dinya. Sugan aya tatapakan karaton (lingga, batu makam, naon wae, lah!).***


c: text/html

text:
"Mangga bapa-bapa ibu-ibu ieu landong soca anu pangsaéna sa dunya!"
"Jang, éta téh obat mata ?"
"Sumuhun Ibu ! Sadaya gangguan soca tiasa dilandongan ku ieu obat"
"Cikan meuli hiji !"
Saminggu ti harita si Ibu datang deui.
"Jang, gening obat téh henteu matih ?"
"Ah piraku ! Na kumaha kasawat socana ?"
"Enya, salaki kuring mata karanjang......"
"Oh....atuh éta mah teu lebet kana daftar matihna landong ieu !"
"Cenah ceuk manéh bisa keur sagala rupa panyakit mata !"
"Meuli jang saplés mah ! Kumaha cara makéna ?"
"Gampil bapa. Oléskeun kana lambey, tapi kedah lambey bagian lebetna"
"Atuh kuring kudu nyengir terus ?"
"Jamak atuh bapa da mung sakedap, mung dua jam"
"Naon deui anu kudu diperhatikeun ?"
"Obat ieu teu kénging kana waos, margi janten teu matih deui"
Dongkap ka bumi si bapa ngolésan lambey lebet nganggo obat kumis téa.
Saminggu ti harita si bapa nepangan tukang obat di pasar.
"Jang, gening teu jadi kumisna ?"
"Pasti obatna kana waos nya ?"
"Enya saeutik. Atuda mani bau tikotok medok !"
(da enya, bahana tina bujur hayam ! Puas siah !)
Abah Téa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wednesday, 9 January 2013
0
Fikmin Sunda: Nu Lumpat
Réang. Beuki loba. Ucing tingketeyep, uang-éong. Hayam tingkurunyung, nyirintil. Anjing tingtorojol, létahna ngelél–kabéh ningker kang Elan jiga nu lalapareun. “Gusti, aya naon ieu téh?” kang Elan ngadégdég. Ngeleper. Keueung. Boa-boa ucing siluman; boa-boa anjing kajajadén, pikirna. Lalaunan mundur tilu léngkah. Beretek wé lumpat satarikna. Tipaparétot. Di tukangeun, sora sasatoan beuki réang. Beuki deukuet. Nepi ka lembur, kang Elan gegedor panto imah akina. “Buka pantona aki! Tulungan aki!” geumpeur. Soak. Sasatoan geus réang hareupeun imah. “Aya naon satéh?!” akina muka panto bari kerung semu reuwas. “Tulungan aki! Uing diudag-udag ucing, anjing, hayam…” kang Elan ngoprot ku késang. Napasna ngahégak. Ninina nu ngelol tina jandéla kamar ngajerit nempo incuna. “Kabiasaan ilaing mah sujang, jiga budak bolon waé!” ceuk akina bari ngalungkeun sarung. Rét ka handap. Karék nyadar teu maké nanaon. Sarangah-séréngéh kaisinan. Kateuing, geus disarung mah ucing, hayam jeung anjing téh tinglaléos.
[09 Januari 2013 11:58:16]F
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Wong Sundha
Wong Sundha (Basa Sundha Urang Sunda) iku bebrayan ing Pulo Jawa pérangan kulon. Wong Sundha rada mèmper wong Jawa budayané. Prabédan mligi ya iku wong Sundha luwih Islami budayané lan sifaté uga luwih égalitèr tinimbang 'wong Jawa Wétanan'. Béda karo wong Jawa, pangaribawa agama Hindhu lan Buda luwih sithik.
Basa kang dipituturaké Wong Sundha iku basa Sundha.
Basa[besut | besut sumber]
Umumna mah urang Sunda maké basa Sunda (aya sababaraha basa wewengkon, nu masing-masing boga ciri) dina paguneman sapopoé, ngan ka dieunakeun, basa Sunda téh beuki kadéséh ku basa gaul lianna, utamana ku basa Indonésia salaku basa nasional di Indonésia. Di wewengkon wates atawa nu kanthi tradhisional loba sélér séjén (Jawa), iwlahar ogé dipaké basa campuran (Jawa Réang, Jawa Sérang), gumantung jeung saha ngobrolna. Kadéséhna basa Sunda ku basa Indonésia dipangaruhan ku sababaraha hal, di antarana kusabab basa Sunda teu kungsi dipakéna kanthi formal, ayana béda basa wewengkon nu kadang dianggap nyusahkeun (sieun salah), sarta lobana sélér séjén nu datang ka Tatar Sunda.


text:
Seni tari
Seni Tari, Igel nyaéta ékspresi jiwa nu diébréhkeun ku wangun-wangun gerak ritmis nu éndah.[1] Seni tari mangrupa gerakan nu éndah sarta boga wirahma nu boga dua unsur penting nyaéta gerak jeung wirahma.[1] Gerak nyaéta gejala primér sarta wangun nu spontan dina kahayang jiwa. Sedengkeun wirahama nyaéta sora nu kaatur nu milu gerak kasebut.[1]
Eusi
Macem atawa Sipat Seni Tari[édit | édit sumber]
Seni tari digolongkeun jadi opat golongan, nyaéta[2]:
- Tarian primitif atawa tari rahayat, nyaéta tarian nu basajan jeung spontanitas sarta gerak jeung wirahma nu euweuh aturanana.
- Tari Klasik, nyaéta jenis tarian nu kuat aturanana jeung hukumna, wujudanana abstrak sarta miboga falsafah nu jero.
- Tarian Modern, nyaéta jenis tarian nu leupas, bébas tina aturan jeung sagala macem tradisi tari salaku wangun inovasi jeung éksprési anu bêbas.
- Tarian Kontémporér, nyaéta jenis tari nu lepas tina aturan jeung tradisi tari.
Ragem Tari Mancanegara[édit | édit sumber]
Asia[édit | édit sumber]
Tari nu mekar di India jeung sababaraha nagara Asia nu séjéna nyaéta Tari Odissi.[1] Tari ieu kabagi jadi sababaraha bagéan jeung biasana dilakukeun ku awéwé di pelataran kuil.[1] Samentara éta di Mongolia aya tari Bielgee (tari awak). Tari ieu kawas pantomim, Nu ngigelna mintonkeun adegan sapopoé nu ngumbara, saperti merah sapi, masak, sarta moro.[1] Di wilayah Jepang diwanoh féstival O-bon waktu masarakatna Jepang méré hormat ka karuhun nu geus maot.[1] Sedengkeun di Korea loba pisan ragem tarian, sabagéan gedéna mangrupa gerak ngadalikeun awak bagéan luhur.[1] Nu ngigel biasana awèwè jeung biasana maké han bok (pakéan tradisi Koréa) sarta mak karémbong di leungeunna, Salah sahiji tarian Korèa nu kasohor nyaéta Tari Kipas.[1]
Eropa, Amèrika, Australia[édit | édit sumber]
Tari ieu sipatna sosial jeung mibanda ajén seni anu basajan.[3] Tari tradisional biasana dipirig ku pakakas musik nu tradisional saperti kendang, suling, jsb. Conto tarina nyaéta Minuèt ti Prancis, Waltz ti Jerman, Mazurka ti Polandia, jeung tari hujan ti Amerika Serikat.[3]
Balèt nyaéta ragem tari nu lahir di Prancis di jaman Raja Louis XVI, anu terus mekar ampir di sakumna dunya.[2] Balét atau ba'la asalna ti basa Italy (ballarè) nu hartina ngigel téa. Balét nyaéta tarian ku tradisi, téhnik, jeung wangun gerakan nu boga ciri mandiri, jeung béda jeung wangun gerakan tèater séjéna.[2]
Dansa kagolong tari nu pasangan atawa jumplukan.[2] Nepi abad ka-19 dansa diragakeun sacara jumplukan, saterusna lahir wangun dansa/tari waltz salaku tari nu pasangan nu dilakukeun ku dua urang (awéwé jeung lalaki).[2] Dansa aya dua macem, di antarana dansa rohangan pésta jeung dansa modérn.[2]
Salsa nyaéta salah sahiji tarian Latin nu jadi inspirasi tarian di dunya.[3] Tari Salsa dipirig ku musik Salsa nu asalna ti Son Kuba.[3] Musik Saslsa mangrupa gabungan antara musik tradisional Afrika, Kuba, sarta wirahma Amérika Latin.
Tari tap dicokot tina sora ketukan atawa gentakan nu asalna tina piringan logam leutik nu ayana dina sapatu nu nari dina luhur lanté nu tarik.[3]
Tari Kontemporer nyaéta hiji tarian nu mekar di jaman kiwari, gerakan-gerakanna diciptakeun ku seléra jaman kiwari.[3] Contona gerakan nu ngaliuk-liuk bagéan tutuwuhan nu katiup angin, salaku gambaran kahirupan manusa jaman kiwari nu keur kauji ku masalah hirup sarta ékonomi.[3]
Daptar Tari Nusantara[édit | édit sumber]
Tari Saman biasana dimimitian kalayan salam bubuka ti syékh (pemuka adat atawa lulugu ti tari Saman). Saterusna, ditepikeun naséhat-naséhat ngeunaan ngajalankeun kahirupan di dunya. Tarian ieu dipigawé saeutikna ku dalapan urang. Sakapeung, dipigawé ku 17 jelema.[5]
- Sumatera Utara: Tari Tor-Tor
- Sumatera Barat: Tari Piring
- Jambi: Tari Sekapur Sirih
- Bengkulu: Tari Andun
- Riau: Tari Joget Lambak
- Sumatera Selatan: Tari Gending Sriwijaya
- Bangka Belitung: Tari Putri Bekhusek
- Lampung: Tari Jangget
- Banten: Tari Topeng
- DKI Jakarta: Tari Ronggeng
- Jawa Barat: Tari Jaipong
Jaipong nyaéta seni tari nu gelar dina kréativitas saurang seniman asal Bandung, Gugum Gumbira.[1] Karya jaipongan nu mimiti dipikawanoh ku masarakat nyaéta tari "Daun Pulus Keser Bojong jeung Rendèng Bojong".[1] Duanana mangrupa ragem tari wanoja jeung tari pasangan (lalaki jeung awéwé).[1]
- Jawa Tengah: Tari Gandrung
- Yogyakarta: Tari Serimpi
- Jawa Timur: Tari Remong
- Nusa Tenggara Barat: Tari Mpaa Lengo
- Nusa Tenggara Timur: Tari Perang
- Kalimantan Barat: Tari Monong
- Kalimantan Tengah: Tari Tambun dan Tari Bungai
- Kalimantan Selatan: Tari Baksa Kembang
- Kalimantan Timur: Tari Gong
- Gorontalo: Tari Paule Cinde
- Sulawesi Utara: Tari Polo-Palo
- Sulaweai Tengah: Tari Paule Cinde
- Sulawesi Tenggara: Tari Balumpa
- Sulawesi Selatan: Tari Kipas
- Sulawesi Barat: Tari Kipas
- Maluku: Tari Lenso
- Maluku Utara: Tari Lenso
- Irian Jaya Barat: Tari Perang
- Papua: Tari Selamat Datang
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d e f g h i j k l (id)Neo Quantum. .Seni Budaya IX .Suara Media Sejahtera HAL. 35
- ↑ a b c d e f (id)Dra. Elok Mufidah.Seni Budaya .CV Arya Duta Hal 40
- ↑ a b c d e f g h i j k l m (id)Maulana, Lawuningrum, Nurus. Seni Budaya IX .Suara Media Sejahtera HAL. 35
- ↑ (id)Lintas Media. Atlas Propinsi Inonesia-Dunia. Lintas Media Jombang Hal. 7
- ↑ (id)Tari Saman (Diakses tanggal 23 September 2011)


text:
Jauh Deukeut Tetep Layeut Sanajan Paanggang Babarayaan Tetep Manjang, Sareundeuk Saigel Nanjeurkeun Kasundaan
Jumat, 24 Desember 2010
Nasib Wayang Golek
Sanajan bari jeung ngasrod, PEPADI Kota Bogor anu diluluguan ku H. Shahlan Rasyidi, tetep ngajalankeun pancenna dina ngawanohkeun wayang golek ka sakola-sakola. Salahsahijina di SMPN 8 Kota Bogor, sababaraha waktu kaliwat. Program ieu ceuk H. Shahlan bakal terus dilumangsungkeun nepi ka sakola-sakola anu aya di Bogor, ti mimiti SD nepi ka SMA, Nagri jeung swasta, dianjangan ku dalang-dalang Bogor. Sabab lamun henteu kitu, barudak moal wanoh ka budaya warisan karuhunna, khususna Wayang Golek.
"Lamun henteu kitu, bisa jadi dina hiji waktu mah, nongton golek ukur dina tipi anu dalangna ti luar nagri. sabab tetela anu diajar ka urang teh tur kacida dariana, urang luar nagri," ceuk Shahlan. Masih ceuk anjeunna, SMPN 8, minangka sakola anu ka 29 anu didongkapan ku rengrengan PEPADI Kota Bogor.
Beuh kumaha tah lamun kitu (Dadang HP)


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci sisina (5)
- Landong Baeud 2Ku : M. Nana Munajat Dahlan
3 Apr 2005 - 10:29 am
Upami saderek ngagaduhan putra anu bangor jeung badeurna nataku, tong hariwang, Gan Oman gaduh resep anu jetu.
Sayogikeun lawon hideung tilu meter, sisina kaput ku benang koneng, lajeng pilarian kembang samboja seueurna tujuh siki, omat kedah sareng gagangna, teras sayogikeun bata beureun seueurna gumantung kana weton putra Bapa.
- DIRIGEN
13 Jan 2004 - 10:19 pm
Dirigen teh anu mingpin pintonan musik, biasana dina wangunan orkestra atawa paduan suara. Sang dirigen disebutna konduktor, mingpin, nangtung dihareupeun pamaen musik atawa vokal, mere aba-aba atawa ngatur irama lagu. Dina istilah karawitan mah, can aya ngaran nu baku, sabab hal ieu teu patia biasa dipake. Dina nabeuh upamana, sanajan loba nu maenna tur laguna panjang, bisa jaralan sorangan tanpa kudu dipingpin ku dirigen.
- Kampung Kuta Pantrang Nanggap Wayang
9 Jan 2003 - 10:19 pm
Dina raraga nyoreang alam katukang, mulangkeun panineungan kaayaan dayeuh Bandung antawis taun 1950-an dugi ka taun '60-an nu tangtos kaayaan harita kalintang tebih pisan bentenna sareng Bandung ayeuna. Dina seratan ieu dicobi dipedar seratan saderek Us Tiarsa R nu sadidintenna mancen tugas salaku redaksi "Pikiran Rakyat Grup" hususna di mingguan "Galura" Bandung nu urang moal bireuk deui, dicutat tina buku "Basa Bandung Halimunan" nu diterbitkeun ku Penerbit Yayasan Galura.
- 100 BABASAN JEUNG PARIBASA SUNDAKu: Drs. Tatang Sumarsono
11 Feb 2002 - 2:21 am
Babasan jeung Paribasa Sunda mangrupa bagian tina kahirupan tur milu ngajembaran Basa Sunda sarta miboga kalungguhan anu penting pikeun panyaturna. Tacan kapaluruh sacara pasti, komo mun tepi kabilangan taunna, ti mimiti iraha gelarna eta rupa-rupa babasan jeung paribasa teh; ngan wae gede kamungkinan henteu sawaktu. Dina harti, mungkin aya anu gelarna geus heubeul pisan jeung deuih anu diduga rada beh dieu. Anu dipake ukuran heubeul jeung anyar teh diantarana ungkara kecap atawa frasa, adegan kalimah, atawa eusi anu dikandungna.
- SILIH ASIH, SILIH ASAH, SILIH ASUH (3)Ku: Hidayat Suryalaga
6 Sep 2001 - 10:06 am
Kecap ASUH ngandung harti ngabingbing, ngatik ngadidik, ngajeujeuhkeun, makihikeun, silih raksa, silih riksa, silih jaga dibarengan ku rasa nyaah jeung asih. Jadi SILIH ASUH bisa dihartikeun silih aping silih jaring, silih pikanyaah, silih pihapekeun diri, silih tanggeuy ku kadeudeuh, silih ajen inajenan, silih hormat. Nu ahirna ngawujudkeun rasa anu tengtrem ayem, pinuh ku geter silaturahmi anu wening.


text:
Muse
Muse nyaéta grup musik rock alternatip asal Inggris[1]. Ieu grup musik dibentuk di Devon taun 1994 ku Matthew Bellamy (vokalis, gitaris, pianis), Dominic Howard (drummer), jeung Chris Wolstenholme (bassis)[1]. Muse miboga gaya musik anu nyampurkeun genre musik rock, rock progesif, musik klasik, jeung elektronika[1]. Muse ogé kasohor ku aksi panggungna anu bdéa ti grup musik séjénna anu miboga ciri aksi anu pinuh énergi jeung tata lampu anu alus[1].
Suksés anu diraih nalika awalrelease nimbulkeun wacana di Kalangan industri musik anu nyebutkeun yén Muse téh sarua jiga Radiohead[2]. Tapi perusahaan Amerika, Maverick Records ngontrak Muse taun (1998), sanggeus sababaraha kali minton di Amerika Serikat[2].
Kabentukna Muse (1992-1997)[édit | édit sumber]
Taun 1990-an para personil boga grup musik sorangan-sorangan di sakolana[1]. Kabentukna Muse dimaulai nalika Matthew Bellamy (14 taun) lulus audisi pikeun asup ka grup musikna Dominic Howard, disusul ku Chris Wostenholme anu ngagantikeun bassis grup musikna Dominic[1]. Saacan panceg dingaranan Muse, ieu grup musik pernah sababaraha kali ganti ngaran di antarana: Gothic Plague, Carnage Mayhem, Fixed Penalty, jeung Rocket Baby Dolls. Urutan kronologis ngeunaan gunta-gantina ngaran ieu grup musik teu pati jelas, sabab méré inpormasi anu henteu konsistén dina unggal wawancarana[1]. Dina taun 1994, nalika masih maké ngaran Rocket Baby Dolls, Matthew spk meunangkeun kompetisi Battle of The Bands lokal, terus ngaganti ngaran grup musikna jadi Muse[1].


text:
Ku MAMAT SASMITA
Lamun těa mah urang hayang nyaho siga kumaha wangun motif lawon anu disebut kembang muncang, nya tingali wě kembang muncang dina tangkalna (Latin; aleurites moluccanna, famili ; euphorbiaceae) , kitu deui lamun hayang nyaho motif gagang sěnggang teu kudu hěsě tingali wě tutuwuhan anu kalan kalan sok disebut bayem (Latin; amaranthus spinosus, famili ; amaranthaceae).
Kitu deui anu disebut motif seumat sahurun, kecap seumat kapan nepi ka ayeuna gě masih dipakě, seumat těh hiji barang leutik dijieun sok tina nyěrě atawa rautan awi diteukteukan kira-kira 3 atawa 4 sěnti, neutkteukna disěrongkeun supaya tungtungna jadi seukeut, gunana pikeun mageuhan bubungkusan tina daun, biasana mah nu dipakě daun cau. Ari sahurun, meureun hartina numpuk loba, kari diiker-iker wě pantesna anu disebut seumat sahurun těh siga kumaha.
Sigana sakaběh anu aya pakaitna jeung kahlian atawa bisa baě disebut patukangan nu aya dina SSK bisa disebut industri krěatif.
Industri krěatif nyaěta prosěs ngaronjatkeun ajěn hasil tina ěksploitasi kabeungharan intelěktual, dina wangun krěativitas, kaahlian jeung bakat individu nepi ka jadi hiji produk anu bisa dijual pikeun ngaronjatkeun karaharjaan anu ngalakonan ěta prosěs. Ari krěativitas mah bisa punjul alatan kasang tukang pangaweruh tina pendidikan, budaya tur talěnta.
Salah sahiji klaster industri krěatif nyaěta těkstil jeung produk těkstil (TPT), bisa garměn, bordir, kaos jeung anu sějěnna anu aya pakaitna jeung produk těkstil. Upamana di Bandung di wewengkon Suci sabudeureun pasar Cihaurgeulis kapan geus kawentar didinya sěntra produk kaos, kayaning kaos oblong, baju olah raga, jěkět jstě.
Cara ngaputna biasana disebut knitting, kungsi kapan leuwih populer kaos anu disisi kenca katuhu teu dikaput, kaayeunakeun balik deui dikaput, malah aya nu ngahaja ngaputna siga tibalik, kalan kalan sok bingung ieu těh keur diluar atawa dijero.
Saterusna aya nu disebut desain grafis, tah ieu mah supaya kaos anu dipakě těh leuwih variatif, supaya kacirina teu polos teuing, nya digambaran dihareupna. Gambar gambar dina kaos ieu kalan kalan leuwih nyoko malah jadi andelan keur narik sangkan payu dijual. Geus jadi kacapangan kaos bisa dipakě jadi mědia krěatif ku para desainer grafis, keur ngajanggělěkeun hiji ideu dina wangun gambar dina mědia kaos.
Sigana palebah dieu bisa diadumaniskeun antara kaos nu jadi produk industri krěatif jeung kaahěngan budaya lokal ngaliwatan ěksplorasi desain grafis.
Dina SSK aya desain anu disebut kalangkang ayakan, lamun urang hayang nyaho siga kumaha desain kalangkang ayakan asana teu hěsě. Tinggal nyokot ayakan terus ditingali keur mentrang mentring panas poě, kalangkangna siga kumaha. Anu perlu mah supaya wangun ěta kalangkang jadi narik ati tah didinya dipentěs gawěna desain krěatif.
Ciri khas Jawa Barat anu mindeng dipakě diantarana gambar Gedong Satě, kujang, kacapi atawa angklung. Padahal loba kěněh barang sějěn anu pantes dikahareupkeun saperti kělě, lodong, kolanding, boboko, aseupan jste. Dihenteu-henteu gě ěta těh ngabogaan ajěn seni lamun pinter ngolahna ku kaparigelan desainer grafis.
Hal sějěn anu bisa “dijual” nyaeta basa Sunda, lamun di Bali aya Joger anu ngaku dirina pabrik kata-kata, kapan ěta ngan sakadar ngajual basa Indonesia. Asana basa Sunda gě bakal payu lamun dijual, ngan meureun kudu pinter ngimeutan keur saha payusna. Kacapangan ditilik ti gigir lenggik, disawang ti tukang lenjang, diteuteup ti hareup sieup…ěta kabogoh abdi atawa nyieun anu leuwih sederhana samisal …Lenggik euy…! Tuluy digambaran anu hadě,
Pikeun anu resep kana kritik sosial bisa baě dijieun anu unina Buruk-buruk papan jati, nu korupsi buru-buru ganti atawa mipit teu amit ngala teu menta, korupsi amit-amit, aya deui saperti elmu tungtut dunya siar hadě turut goreng singlar, mun korupsi burut. Kecap kecap kitu teh loba asal daěk leukeun ngotěktak tina khasanah budaya Sunda. Enya ditepikeunana siga anu
Conto conto desain grafis dina internět kacida lobana, ngan hanjakal ěta mah leuwih museur ka hasil karya ti luar nagri, lamun kitu teu salah ngamimitian deui ngotektak tina buku buku Sunda nu aya di perpustakaan atawa rumah baca. Ceuk lěgěgna mah ekonomi industri kreatif mikabutuh kamampuh mikir, dimimitian ku mikir anu literal anu saterusna ngamuara kana mikir metaforikal.
Lamun nengetan saliwatan hasil industri krěatif nu geus nyampak, mindeng kapireng nogěncang dina detil, lamun ditingali ti kajauhan siga nu alus, tapi lamun dideukeutan
Hal sějěn anu aya pakaitna jeung industri krěatif lain baě ngan dina produk těkstil tapi aya ogě nu sějěn, sabangsa hasil krěatif tina logam. Geura sok něangan panyapit dasi anu wangunna kujang, asana moal manggih, komo dina wangun lodong, kělě mah jajauheun. Tong boro panyapit dasi, gantungan konci wě geus hěsě, lolobana kalah produk ti luar. Tatakan gelas upamana, bet gambarna kalahka
Kitu tah sisi sějěn tina industri kreatif kaos anu bisa silih eusian jeung kaahengan budaya lokal (Sunda). Kapan ceuk běja mah industri krěatif těh bakal jadi lahan andelan pikeun kahirupan ekonomi kahareupna, malah aya nu nyebutkeun industri krěatif těh jadi motor ěkonomi gelombang kaopat, sanggeus ěkonomi gelombang katilu nyaěta industri informasi jeung těknologi. Cag.
MAMAT SASMITA
Nu ngokolakeun Rumah Baca Buku Sunda.
(Dimuat dina Majalah Cupumanik No. 55 Pebruari 2008, Redaksi Cupumanik tos terangeun versi basa Indonesia dimuat dina Kompas Jabar 17 Januari 2008)


text:
Tujuan program latihan CSCU nyaeta nyadiakeun individu jeung pangaweruh perlu jeung kaahlian ngajaga aset informasi maranéhanana. kelas ieu bakal neuleumkeun siswa kana hiji lingkungan interaktif dimana maranéhna bakal acquire pamahaman dasar rupa kaamanan jaringan komputer sarta ancaman kayaning maling identitas, panipuan kartu kiridit, online bank phishing scams, virus jeung backdoors, surelek hoaxes, offenders kelamin lurking online, leungitna inpormasi rahasia, serangan Hacking tur rékayasa sosial. Langkung importantly, kaahlian diajar ti kelas mantuan siswa nyandak léngkah perlu mitigate paparan kaamanan maranéhanana.
Related
dimaksudkeun pamiarsa
Tangtu ieu husus dirancang pikeun pamaké komputer todays 'anu ngagunakeun internet sacara éksténsif pikeun digawe, ulikan sarta maénkeun.
Related
Tangtu Outline Lilana: 2 Days
Bubuka keur Kaamanan
Securing Systems Operasi
Malware na Antipirus
Internét Kaamanan
Kaamanan dina situs jejaring sosial
Securing Communications Email
Securing Alat Mobile
Securing nu Awan
Securing Pakait Network
Nyadangkeun Data tur Pamulihan Musibah
Related
Mangga nulis ka kami di info@itstechschool.com & Ngahubungan kami di + 91-9870480053 pikeun harga Tangtu & sertifikasi ongkos, jadwal & lokasi


text:
Kebo Hideng #Tasikmalaya
Menu Baru Web PWS Medan
Kamis, 01 November 2007
Mang Utas jeung Si Bolot
Paguneman Mang Utas:
"Lieur aing mah Lot, ngabandunganana !"
"Ari kitu ngabendung naon Mang?"
"Lain ngabendung Lot...tapi ngabandungan !"
"Ohh..Bandung, iraha kitu Amang ti Bandung? naha bet teu ngajak-ngajak rek pelesir teh."
"Heuuh...ari maneh, lain tas ti Banduuuung, tapi ngabandungan, kaharti teu ?!"
"Ih..titatadi oge kadangu atuh Mang, yen Amang teh tas ti Bandung, mana atuh oleh-oleh peuyeum Kuningana ?"
"Tuh nya maneh mah, jauh-jauh ti Bandung hayoh kalahka nanyakeun oleh-oleh ti Kuningan, peuyeum Bandung atuh ari ti Bandung mah !"
"Tah enya Mang..peuyeum Bandung maksud kuring mah."
"Ke nya॥urang melak heula sampeuna, eta oge mun purun melakna !"
"Baruk aya nu malak nya di Bandung na, naha atuh teu wawartos ka kuring Mang, saha anu malakna Mang, keun urang jekok mun panggih."
"Hmmm..asa ngomong jeung panto jeung maneh mah, heuplah...aing kalahka jadi mules kieu."
Kebo Hideng #Tasikmalaya
Posted by PWS - Medan at Kamis, November 01, 2007
Labels: Artikel
Tidak ada komentar:
Langganan: Posting Komentar (Atom)


text:
OPINI > Kang MamanGatra
Wah, beurat oge yeuh pamendak salira teh, Kang Sirod. Bangsa deungeun
jadi pamingpin di urang? Beu, beu, beu… Teungteuingeun si Akang mah,
nya. Maenya urang kudu balik deui ngalakonan naon nu dirandapan ku
aki atawa karuhun-karuhun urang. Dipingpim ku urang Walanda? Teuing
sabaraha yuta jalma nu baheula pegat nyawa, ngocorkeun getihna,
sangkan urang bisa megatkeun eta nasib. Pegat tina kakawasaan batur.
Pegat tina parentah-parentah batur, bangsa-bangsa deungeun.
Sanajan, kiwari ge satemenna mah naon nu baheula kalakonan ku karuhun-
karuhun urang teh nya masih keneh karandapan ku urang sarerea. Urang
can satemenna merdeka. Ku mahabuna modal deungeun, kaasup IMF,
satemenna urang teh masih keneh dipingpim ku bangsa deungeun. Komo
pan ayeuna mah urang teh geus ngagem “agama” anyar: Globalisasi.
(Nepi ka mun sakalina ngomong teu nyutat eta kalimah teh asa teu
merenah, teu tumaninah. Bisa-bisa disebut murtad atawa musyrik.
Hahaha…).
Kang Sirod anu ganteng, anu “still mahasiswa di Teknik Industrasi
Pertanian/IPB”…
Naon nu disanggakeun ku salira teh aya leresna. Ti awitan perkara
pamingpin nu teu “cukup dengan label sundanese saja”, nepi ka
kasauran tuang dosen ngeunaan peran salira oge “kalimat renungan” nu
diajengkeun ku salira. Sapuk saratus persen. Pon kitu deui ngeunaan
narkoba,
Nanging, perkawis “Sunda dipingpim ku bangsa Sunda” sim kuring neda
widi kanggo ngebrehkeun sarwa sakedik ngeunaan eta. Kunaon sih, sim
kuring bet pakepuk dina urusan nu kararitu? Kunaon bangsa Sunda kudu
dipingpim ku bangsa Sunda?
Kahiji mah, nya ku kaayaan nu tumiba ku bangsa urang. Sapertos nu
kamari dipisanggem, nu oge dipisapuk ku salira: Disebut-sebut subur
makmur loh jinawi, singhoreng masih loba bangsa urang nu
katalangsara. Contona bae, tong tebih-tebih: Nya di Purwakarta ku
anjeun. Sigana kumaha katulalitan nu aya di wewengkon ieu, Kang Sirod
langkung paos manan sim kuring. Pan Kang Sirod mah urang Purwakarta,
bari jeung “still mahasiswa di Teknik Industrasi Pertanian/IPB”.
Sanes bae katulalitan dina widang pendidikan, tapi oge dina widang
industrialisasi. Naon, sih, manfaat industrialisasi nu mahabu di
wewengkon Akang eta pikeun masyarakat Purwakarta sorangan?
Tangtos bae ari mangpaatna mah aya. Tapi, dugi ka mana? Naha
sabanding heunteu sareng “pengorbanan” masyarakat Purwakarta nyalira?
Sapertos dipisaur ku salira, urang Purwakarta mung sakadar
jadi “pegawai rendahan”. Hartosna, gajihna (buruhna) oge
nya “rendahan” oge. Lian ti jadi buruh, mangpaat nu ditampi ku
masyarakat Purwakarta palin banter ge mung nyewakeun lahan atanapi
kamar-kamar kost/kontrakan. Nu tangtosna ge teu sabaraha hasilna.
Teras kumaha mangpaat nu ditampi masyarakat Purwakarta dina perkawis
kahirupan sosial? Sanes bae narkoba, bank gelap (baca: rentenir) ge
katingalna mah mahabu di dinya teh. Samentawis, widang pendidikan ge
teu undak-undak. Paling heunteu, undakna teu satimpal
sareng “kemajuan pembangunan” nu aya di wewengkon ieu. Cobi bae taros
ka diri salira: Sabaraha paguron luhur nu ngadeg salami ieu di
wewengkon Purwakarta? Lian ti eta, di mana aya, kumaha kualitasna?
(Malih mah sababaraha waktos kapengker, aya renrencangan nu maparin
wartos yen di wewengkon Plered – upami teu lepat – aya SD nu
mung “dieusian” ku hiji guru kadua kapala sakolana. Cobi, galih?).
Tangtosna sanes sim kuring bade nampik industrialisasi. Teu pisan-
pisan. Mangga teh teuing. Nanging, patarosan sim kuring: Naha
industrialisasi eta teh hiji pilihan nu tos merenah kanggo bangsa
urang, utamana bangsa Sunda, nu kawentar bangsa agraris? Kadua, di
mana merenah, naha tos leres struktur industri di urang teh? Teras,
naon antukna kana kahirupan kabudayaan lokal? Kabudayaan Sunda? Ku
ayana industrialisasi nu mahabu di Tatar Sunda, jalma ti mana ti
mendi datang. Daek teu daek. Jeung daek teu daek oge, kabudayaan
urang kadeseh.
Leres. Sadaya eta wangsul deui ka pamingpin-pamingpin urang, nu
notabene nya bangsa Sunda bangsa Sunda keneh. Tapi, kunaon bet
keukeuh kedah bangsa Sunda nu jadi pamingpin, siga nu ku kuring
dikampanyekeun? Kahiji, nya eta mah ngan sakadar panggeuing.
Panggeuing ka ditu ka dieu. Boh ka pamingpinna, boh ka rahayatna.
Pan, ceuk lagu Indonesia Raya ge – kitu ge mun Akang masih
keneh “percanten” kana eta lagu kabangsaan – bangunlah jiwanya,
bangunlah raganya. Nya asa teu kaleuleuwihi mun sim kuring miharep
Sunda dipingpim bangsa Sunda teh. Eukeur mah geus kaleler dina widang
ekonomi, pendidikan, jeung sosial, asa piraku urang kudu kaleler dina
perkara politik jeung kapamingpinan siga kieu. Kituna ge tangtu bae
bangsa Sunda nu hade, anu “kualified”.
Lian ti kitu, atuh ari dipingpim ku bangsa Sunda sorangan mah –
tangtuna ge bangsa Sunda nu bener-bener sadar kana ka-Sunda-annana,
lain ngan saukur getih – asa piraku rek ngaluli-luli bangsana
sorangan. Boh jiwana, boh ragana.
Leuwih jauh deui, nya perkara ngigelan ageman anyar tea, globalisasi.
Lain sim kuring rek antiglobalisasi. Teu pisan-pisan Akang. Ngan,
hayang bae ngageuing sangkan tong kalalanjoan teuing. Pan, sakumaha
tuang dosen, urang teh kudu kritis ka lingkungan? Ku mahabuna
globalisasi, asa teu pamohalan mun kaharep kabeh jalma bakal saragam.
Ti mimiti dahareun (Cocacla, Mc Donalds, KFC, jste), nepi ka
pipikiran jeung gaya hirup (MTV, CNN) kabeh dipaksa kudu sarua. Asa
piraku, ari urang kudu kitu mah? Lain bae perkara karakter, nu
baheula diimpikeun ku Soekarno. Tapi, nya asa teu pantes bae manusa
saalam dunya kudu sarua kabeh mah.
Tah kitu meureun Kang Sirod waleran sim kuring teh. Moal nyugemakeun
tangtuna ge. Lian ti rumasa heureut utek teh, pan sapertos nu
dipisanggem ku salira: “Kita mungkin tidak bisa memainkan alat musik
yang sama, tetapi kita dapat memainkan nada dan irama yang sama”.
Ngan, perkara naon nu bisa dipigawe ku urang, salaku jalma awam,
jalma biasa, nya kaitung loba. Salahsahijina, nya ngawangkong jiga
kieu. Komo, katingalna tina kasauran Kang Siroda ku anjeun, seueur
pisan nu bisa dipigawe ku urang sakabeh. Luyu jeung kamampuan sewang-
sewangan.
Sakitu bae, Kang Sirod. Wilujeng siang, wilujeng diajar.
Salam,
Maman Gantra
PS: Sugan bae aya mangpaatna kanggo Akang, nu kaleresan nuju linggih
di Bogor (leres, kitu?), mangga dibujeng ka: http://www.cikalbogor.20m.com.
Di dinya ku Akang bakal kabaca kumaha satemenna sajarah bangsa Sunda
teh. Sugan bae Akang tiasa langkung paos maca pasoalan nu aya,
utamina kana naon nu nuju dipigawe ku sim kuring sareng rerencangan
sanesna.


text:
—
Pangarang: Godi Suwarna
—
AWON. Sakitu-kituna ngaranna téh. Teu kurang teu leuwih. Duka kumaha pipikiran jenatna kolot-kolotna pangna méré ngaran kawas kitu. Disebut goréng patut da henteu manéhna téh. Malah mun ditilik-tilik, nya aya rupaan wé sakitu mah. Pédah teu kasartaan wungkul. Éta wé geura, barang pakéna téh teu weléh rangkedut baé. Kungsi éta gé manehna téh maké pakéan rada pantes. Diberé lungsuran seragam pagawé negri ku Mang Sidik, pesuruh SD. Na da éta mah, guru-guru sadésa ngadon ribut ngaromongkeun. Teu sarukaeun. Seragam saenya-enya dipapaké ku jelema kitu, ceuk nu karukulutus. Mang Sidikna ogé diseukseukan ku Kepala Sakola. Atuh manéhna téh teu tulus ganti pakéan. Balik deui wé mamaké gidril, saban poé, ka mamana, bari jeung gogodombrangan éta téh.
“Jih, étah, Mang Awon mani saé kitu, eum!”
“Uhun. Mang Awon mah saé baé da!”
“Naha sakitu saé bet di-awon-awon?”
“Ah, sakali Awon mah tetep wé awon!”
Dina hiji mangsa, isuk-isuk, barudak SD mani raéng ngaheureuyan Manéhna ngan ukur imut bari jongjon wé digawé, nyapuan buruan balédésa Kitu biasana, boh ku budak boh ku kolot, manéhna téh teu weléh digareuhgeuykeun. Nya kitu, diheureuyan atawa dicarékan ku saha baé ogé manéhna mah teu weléh imut jeung imut. Imut nu matak deungdeuleueun ceuk Mang Sidik téa mah.
Réngsé sasapu, ger, ngadurukan runtah. Deregdeg ka jero rék nyokot bandéra. Rohangan karosong kénéh. Can aya pamong nu ngantor najan geus nyedek ka beurang. Dirigdig deui ka buruan bari mamawa bandéra. Bandéra dikelat. Manéhna mundur tuluy ngahormat kana bandéra. Kituna téh bari ngawih lagu Dengkleung, da ngan éta-étana nu apal. Hansip ngadon tingcalengir sabot nyérangkeun nu keur upacara sosoranganan.
“Ka dieu heula sakeudeung, Won,” ceuk Pa Ulis pabeubeurang, tuluy ngoyoyod ka pipir. Awon ngiclik nuturkeun.
“Apal imah Nyi Nénih, Won?” Pa Ulis haharéwosan.
Awon unggeuk.
“Kieu, Won. Panganteurkeun ieu, ka Nyi Nénih,” Pa Ulis ngusiwel, ngaluarkeun amplop dines tina sakuna. “Béjakeun, Won, Bapa keur sibuk kituh. Kadé tong comél, nya!”
Awon imut. Imut nu matak deungdeuleueun téa ceuk Mang Sidik mah. Katénjona rada nyiak Pa Ulis gé. Éra jigana. Bangun nu ngarasa rumasa keur boga dosa. Tapi da ngan Si Awon-awonna nu dipercaya. Awon imut bari manggut. Pa Ulis katénjo rampang-reumpeungna.
Rada jauh imah Nyi Nénih téh, nenggang, di tonggoh, di tungtung lembur. Awon ngagedig bari teu weléh umat-imut. Najan ceuk batur kurang saeundan, lamun amis budi mah nu séjén gé tangtu bakal nyaraaheun, dunya bakal jadi lega, kitu ceuk jenatna akina nu teu weléh kapireng baé, najan teu kaharti kabéh.
“Bang Awon, apa masih tetep awon, rojer?” ceuk Jang Dudung nu keur ngariung jeung baturna papada pamuda nganggur.
“Jin, lain gé Kang Awon mun teu awon mah, nyah?” nu séjénna mairan.
Awon ukur imut sabot ngagidig, teu maliré pamuda nu garugupay bari ngaracung-ngacungkeun botol. Sajajalan Awon ngahariring Dengkleung, dibulak-balik. Sanggeus ngésang, Awon anjog ka buruan imah Nyi Nénih nu hieum ku tangkal sawo. Panggung imahna téh. Barala da teu kaurus. Nyi Nénih téh hirup kadua ninina nu geus pikun pisan.
Sanggeus pupuntenan sawatara lila, Nyi Nénih ngulutrak. Didadaster. Ngaléléké. Buukna acak-acakan. Sédowna ngadaragleg kénéh. Lipstikna ludang-lading kana pipi jeung gadona. Karék hudang pisan jigana mah.
“Jih, Awon geuning? Aya naon, Won?” Nyi Nénih diuk dina golodog, gigireun Awon.
“Ieu, ti Pa Ulis …”Awon ngasongkeun amplop.
“Gering puguh uing téh,” Nyi Nenih nyoékeun amplop dines, aya duitan salambar. “Jurig sugan! Cedit-cedit teuing mangkeluk téh! Teu kawas mun keur aya kahayang!! Nyaho aing keur gering!”
“Gering? Nyeri naon, Nyai?” Awon imut mani nganjut.
“Rieut. Sarebel baé deuih,” Nyi Nenih leuleuy sanggeus nénjo imut Awon.
“Jin, atuh. Pencétan, Nyai?”
Nyi Nénih unggeuk tuluy nukang bari rada ngadayagdag. Awon imut. Nyi Nénih didangheuakeun. Tarangna diurut, turun kana beuheungna, kana pundukna nu ngaliglag. Aya kulit mani lemes kieu, ceuk Awon nu mindeng mencétan Hansip. Imut Awon beuki nganjut, beuki leleb. Imut Awon digebah ku nu nyorowok: “Nanaonan ieu téh? Manéh keur naon di dieu?”
Ngarénjag duanana gé. Rét. Singhoréng Pa Kulisi geus ngajega bari ngumis. Awon gancang nangtung. Ajeg. Ngahormat. Kitu biasana mun tepung jeung Pa Kulisi. Nu dihormatna mah ngadon ngabalieur, ngadon mélétét kana daster anu nyingkab, ka nu ngaboléklakna.
“Keur naon ari manéh, Awon?”
“Siap, Komandan! Nuju mencétan, Komandan!” Awon daria naker, teu weléh ngahormat nurutan Hansip, ngan ditungtungan ku imut ieu mah.
Nyi Nénih nyikikik.
“Sia mah. Batur digarawé, ieu kalah ngahénén jeung nu dénok!” Pa Kulisi angger mélététan pingping.
“Ari Aa? Badé naon siang-siang ka dieu?” Nyi Nénih ngadilak, ngoyag-ngoyag pingping nu keur dipencrong ku Pa Kulisi.
“Ngon… trol wé atuh. Pajar gering apan.” walon Pa Kulisi. “Indit kaituh. Awon!”
“Siap, Komandan! Dilaksanakan, Komandan!” cenah, ngahormat, tuluy balik kanan.
Nyi Nénih nyeuleukeuteuk.
Nu diseungseurikeunana mah noyod wé. Awon ngahariring Dengkleung, lagu nu ngan sakitu-kituna téa. Ngalieuk deui sotéh pedah Nyi Nenih ngagéréwék bangun géték. Barang malik, horéng nu duaan téh geus arasup ka imah. Pantona meundeut. Tapi da kadéngé kénéh sora Nyi Nénih aduh-aduhan. Parna kitu geringna? Ceuk Awon, tuluy balik deui rurusuhan. Lalaunan manéhna muka panto. Kasampak Pa Kulisi jeung Nyi Nénih keur patutumpuk dina korsi panjang, di tepas.
Kadéngé sora Nyi Nénih nu hos-hosan sada éntog.
“Peryogi nyaur Pa Mantri, Komandan?” Awon hariwangeun pisan.
Puguh wé, Pa Kulisi ngagurubug badis nu direwég kanjut.
“Siah, dasar jelema eusleum! Mantog, Awooon!” Pa Kulisi tibubuncelik, ngangsrodkeun calana dinesna.
Awon ngarénjag, reuwas. Tapi tuluy manéhna imut. Imut nu matak deungdeuleueun ceuk Mang Sidik téa mah. Nénjo imut Awon, Pa Kulisi bangun anu rada nyeblak. Bangun teu pararuguh rarasaan. Pa Kulisi ngajeten. Pias. Awon ngahormat, balik kanan tuluy ngagedig deui.
Beu, parna Nyi Nénih téh! Rénghapna gé mani hos-hosan kitu! Sada éntog! Untung wé aya Pa Komandan! Mun euweuh Komandan mah uing meureun kariripuhan! Bieu gé terus wé geuning dijampé! Karék apal. Komandan téh horéng bisa ngubaran! Omong Awon.
Pasosoré, Awon ngagidig deui ka imah Nyi Nénih. Rék ngalongok. Teu weléh kadéngé baé, sora Nyi Nénih nu hos-hosan sada éntog basa dijampé ku Pa Kulisi téa. Awon ngeupeul cau tilu siki, sésa Pa Kuwu di kantor. Karunya! Rék saha nu ngurusna! Boga nini geus pikun kitu! Ceuk Awon nu keur ngagedig.
Na atuh. di buruan imah Nyi Nénih. Awon bet pasarandog jeung dununganana, Pa Kuwu. Pa Kuwu keur memener baju jeung calana dinesna. Awon rikat nyumputkeun cau kana saku. Rumasa. Rumasaeun nyokot cau teu bébéja.
Awon kuram-kireum da puguh Pa Kuwu téh jalma nu pangdipikasérabna.
“Kateterasan Nyi Nénih téh, Pa?” Awon alangah-éléngéh.
Pa Kuwu ngarénjag da keur malaweung téa.
“Na da Bapa mah … Bapa mah tas néang sapi…” témbal Pa Kuwu teu pupuguh.
“Oh, teu damang deuih sapina, Pa?”
“Geus aya nu rék nukeuran ku sawah …” Pa Kuwu beuki teu puguh.
Awon imut. Imut nu matak deungdeuleueun téa. Nénjo imut Awon, Pa Kuwu ngejat tuluy ngabigbrig badis nu tas tepung jeung jurig dempak. Reuwas Awon gé, méh lumpat ngudag Pa Kuwu. Bari hemar-hemir, Awon luak-lieuk, tatanggahan kana tangkal sawo. Tapi da sidik taya nanaon.
Rét ka imah Nyi Nénih. Rarat-rérét. Sarimpé.
“Saré Nyi Nénihna gé. Dikirim obat ku Pa Kuwu. Heg obatna téh nu marahal téa,” Awon yakin pisan da puguh bageur téa Pa Kuwu mah.
Awon teu wani unggah, bisi ngaganggu. Ngan barang inget kana cau, manéhna tuluy ngahuleng. Cau dialak-ilik. Dipikiran kudu kumaha mikeunna. Da piraku ari kudu dibawa balik deui mah. Tungtungna, cau téh ditunda wé dina golodog.
“Jangeun ninina. Lumayan. Nyi Nénih mah geus dikirim apan ku Pa Kuwu! Nu ngeunah wungkul dahareunana ogé,” cenah ban ngaléos.
Kakocapkeun, peutingna di balédésa—enya, Awon téh sok ngagojod di dinya wé, matuh, da puguh teu bogaeun imah téa—saréna teu pati tibra. Ngimpi diudag-udag baé ku sapi gering nu hos-hosan sada éntog. Ngimpi ngapung jeung Nyi Nénih bari nananggeuy cau tilu siki. Manéhna jeung Nyi Nénih murag tina méga malang, ngagebrus kana cubluk. Dina cubluk. Pa Kuwu, Pa Kulisi, Pa Ulis, jeung batur salelembur ngadon silih rewég, silih ségag, silih cakar. Parebut cau nu ngan ukur tilu siki. Awon ceurik, ngadingdiut di pangimpianana.
“Ari Awon can hayang rarabi?” Pa Kuwu nalék, hiji mangsa, heuleut tilu bulan sanggeus Nyi Nénih gering téa.
Awon teu némbalan, kalah tatanggahan mencrong Galudra.
“Jen, kalah ngalamun! Kumaga mun dikawinkeun ku Bapa? Daék, Won?”
Kawin. Lebeng pisan. Teu kapikireun. Teu kaciptaeun.
“Ka Nyi Nénih daék, Won?” Pa Kuwu beuki nyedekeun.
“Engké Nyi Nénihna dibaturan ku abdi, kitu?” Awon kalah malik nanya bari ngagaroan sirah.
“Enya kitu. Engké Awon saréna pindah ka imah Nyi Nénih,” Pa Kuwu rada seuri.
“Saha atuh engké nu ngemitan balédésa?” Awon bingung.
“Ah, cuang nitah batur wé. Kumaha? Daék Won?” Pa Kuwu mimiti teu sabar.
Tungtungna mah Awon téh unggeuk najan bingungeun kénéh pisan. Bray wéh, Pa Kuwu munggah marahmay. Kitu deui Pa Kulisi. Kitu deui Pa Ulis. Béja yén Awon rék kawin ka Nyi Nénih téréh pisan narekabna. Loba lalaki, nu bujangan jeung nu boga pamajikan, ujug-ujug plung-plong haté barang mireng éta béja. Sugan wé balég ari geus kawin mah, kitu ceuk kaum ibuna.
Mang Sidik nu ngajenghok mah, tuluy ngaheruk meunang sawatara poé.
“Nyaan Awon téh rék kawin?” Mang Sidik ngahaja nepungan Awon.
Awon unggeuk bari imut. Nénjo imut Awon, Mang Sidik kalah ngalimba. Rus-ras ka kulawarga, ka dulurna Awon nu kabéh geus tilar dunya.
“Pikiran heula, Won. Ulah rurusuhan.” Mang Sidik dareuda.
“Ah, uing mah kumaha Pa Kuwu wé, Mang. Bageur Pa Kuwu mah da,” omong Awon. “Karunya cenah Nyi Nénih téh ceuk Pa Kuwu ogé. Jaba ninina geus maot apan. Keueungeun. Kudu dikemitan ceuk Pa Kuwu téh.”
“Nya ari kitu onaman,” tuluyna mah Mang Sidik téh ngabarabat mamatahan nu rék laki-rabi, mamatahan Awon nu ukur imut jeung imut.
Kacaturkeun, ger wéh kawin. Ramé sakitu mah. Nu daratangna loba. Nyarambungan. Kasép geuning Awon téh ari dangdan mah, ceuk nu nyaraksian. Ti Pa Ulis supenirna telepisi, urut-urut baé mah. Pa Kulisi méré kongkorong. Jang Dudung mah ngadon heureuy, ngadon mungkus pél anti sepilis. Pa Kuwu ngaharéwos ka Awon, ti Bapa mah sawah dua ratus bata, cenah. Tuluy Pa Kuwu ngaharéwos ka Nyi Nénih nu beuki gumuleng baé. Nyi Nénih unggeuk mani haget.
Bagja Awon téh. Bungaheun pisan. Imutna teu pegat-pegat. Sapopoé umat-imut. Ras deui kana caritaan akina. Enya wé! Batur téh nyaraaheun geuning! Padahal dulur gé lain! Hanjakal kawin téh teu ti baréto! Carék Awon nu terus imut jeung imut.
“Saré di tepas wé. Tipi bisi aya nu maling!” Nyi Nénih nyurungkeun, peutingna, basa Awon nyampeurkeun ka kamar.
“Moal keueung kitu, Nyai?” Awon mundur deui.
“Ah. da lain bolon! Sorangan biasana gé!” Nyi Nénih nyentak tuluy ngagebrugkeun panto kamar.
Awon ngahuleng. Tapi kapan ceuk Mang Sidik ogé kudu silih élédan ari jeung pamajikan mah. Awon imut deui. Kayungyuneun meureun pedah boga pamajikan ludeungan. Sanggeus karalang-kuriling teu puguh cabak, tungtungna mah Awon nyangsaya dina korsi panjang. Dina korsi éta pisan Nyi Nénih téh dijampé ku Pa Kulisi, baréto.
Awon lalajo telepisi nu teu disetél. Ramé geuning, ceuk Awon pedah keur bungah. Dina tipi, katémbong manéhna keur panganténan. Jenatna indung bapana tarurun ti langit, tarumpak kuda, diiringkeun ku widadari nu naranggeuy cau sasikat séwang. Awon seuri da geuning beungeut kuda téh bet siga Pa Ulis jeung Pa Kulisi. Dulur-dulurna, nu geus talilar dunya, ngariung di balandongan. Nanggap wayang. Beungeut wayang téh kabéh jiga manéhna. Sindénna teu eureun-eureun ngahaleuang lagu Dengkleung.
Barang lilir, kadéngé sora nu hos-hosan ti kamar. Sora nu humarurung deuih. Awon ngojéngkang, ngadeudeukeutan panto kamar. Kadéngé sora nu rerekétan. Bangsat kitu? Ceuk Awon sabot noong tina bilik carang. Nu katénjo ukur korsi. Anéh. Bet aya kulit oray nu nyampay dina korsi. Awon gigisik. Noong deui. Jékét. Jékét Pa Kuwu geuning nu nyampay téh. Apal da sok mangnyeuseuhkeun.
Naha aya jékét Pa Kuwu di dinya? Awon bingung.
Nu hos-hosan, nu humarurung, nu rerekétan, beuki lila beuki tarik.
“Nyi! Nyi! Ku naon? Gering, Nyai?” Awon ngetrokan panto.
Sora-sora ti kamar ngadadak jempé. Leuh, boa maot, Awon reuwaseun.
“Buka, Nyai! Buka! Buka heula, yeuh!” Awon ngagudrag-gudrag panto.
“Naon ieu téh? Peuting-peuting ngadon riweuh!” sora Nyi Nénih semu haroshos.
“Teu kua kieu, Nyai? Teu gering?” Awon hariwangeun pisan.
“Meugeus gandéng! Teu pupuguh! Ngaganggu nu keur saré!” Nyi Nénih nyentak.
“Nyaan teu ku …”
“Gandéng! Gandéng! Molor ka dinyah!”
Ngemplong geus kitu mah. Melang tuda, bisi kumaonam, cenah. Da ceuk Mang Sidik ogé kudu tulatén, kudu nyaah ka pamajikan mah. Awon seuri maur Rumasa. Bet ngaganggu nu keur saré, nu keur ngimpi boa, keur ngalindur. Ras kana jékét Pa Kuwu. Ah, téténjoan wé meureun éta mah, lulungu tuda, cenah bari ngagolédag deui.
Geus kitu mah guher deui baé dina korsi panjang. Geus ngimpi deui baé. Nyambung. Ngimpi kawin. Ratu Éntog pangantén awéwéna téh. Badag pisan éntogna gé. Badag bujur. Jeung disada baé deuih. Hos-hosan. Imah eundeur basa Ratu Éntog ngagarapak da disampeurkeun ku oray sanca nu kaluar tina jékét Pa Kuwu. Oray Sanca beuki lila beuki badag, beuki panjang, beuki buleud. Ratu Éntog dibeulitan ku Oray Sanca. Ratu Éntog jeung Oray Sanca disarada babarengan. Sorana sarua hos-hosan.
“Pareuman tipina. Awon! Geura saré!” Nyi Nénih gegebés, peuting isukna, basa Awon keur lalajo telepisi nu karék meunang menerkeun.
“Jih, raraména, Nyai! Kagok atuh,” Awon imut.
“Pareuman! Uing rék saré! Rarieut!” Nyi Nénih ngulas-ngulas lipstik, midang kénéh najan peuting beuki peuting.
“Meunang Akang saré di kamar, Nyai?” pokna sabot mareuman telepisi. “Réa reungit di dieu mah. Tuh, mani baréntol kieu.”
“Ah, di dinya wé, dina korsi. Tungguan tipi!”
“Jih. apan cikénéh gé dina tipi, sararéna téh bareng di …”
“Dina tipi sotéh. Imah uing mah lain tipi!”
“Tadi, ceuk Jang Dudung. Akang kudu saré di kamar, cenah!”
“Jelema burung Si Dudung mah! Didéngé-déngé teuing! Meugeus di dinya wé!”
Sora nu hos-hosan téh peuting harita gé geus kadéngé deui baé. Sora nu seuhah deuih. Kitu deui peuting isukna. Peuting isukna deui. Ti peuting ka peuting. Geus tara dipikiran ieuh. Kitu biasana meureun, saréna sok ngimpi baé, sok ngalindur baé, ceuk Awon. Paling ogé sok ras deui kana impianana sorangan, ka Ratu Éntog jeung Oray Sanca téa. Awon seuri da geuning beuki dieu Nyi Nénih téh beuki jiga Ratu Éntog.
Bujurna beuki badag baé. Beuteungna deuih. Leumpangna ngagétot badis éntog nu rék ngendog. Ka dieunakeun mah tara kadéngé ngalindur Nyi Nénih téh. Jaba jadi bageur deuih. Paingan ceuk Mang Sidik, bageur cenah engké gé, asal Awonna sabar wé. Ngan édas ogoanana. Kudu digeberan baé. Atoh wé Awon mah. Atoheun pisan. Komo barang mimiti meunang asup ka kamarna mah. Sapeupeuting Awon ngahihidan Nyi Nénih bari ngahariring Dengkleung.
Kacaritakeun, heuleut lima bulan ti tas dikawinkeun téa, Nyi Nénih geus ngalahirkeun. Orokna lalaki Kasép. Mani rabul nu ngalongokna gé. Abring-abringan. Lalaki wungkul. Awon beuki ngarasa dipikanyaah. Ku nu ngarubung, orok téh sok disaridik-sidik, tuluy saleuseurian bari silih tunjuk irung.
“Jiga Pa Ulis, Won!” aya nu pok nyarita kitu.
“Jih, puguh jiga Pa Kulisi!”
“Tarangna! Tingal tarangna! Tarang Pa Kuwu!”
Reueus wé nu aya Awon mah. Reueus pisan. Sugan atuh katuliskeun jadi pamong, cenah. Orok teu wéléh diteuteup. Teu wéléh geugeut. Teu wéléh hayang deukeut baé. Teu wéléh hayang nungguan di kamar. Tapi sanggeus Nyi Nénihna jagjag mah Awon téh teu meunang asup ka kamar. Tong boro mangku, teu meunang nyabak-nyabak acan. Bisi katépaan, ceuk Nyi Nénih.
Kakocapkeun hiji mangsa. sanggeus réngsé ngariung nyukuran orok, peutingna téh bulan ngempray kasawang ti tepas jempling. Awon ngabaheuhay dina korsi panjang. Asa jadi lalega tepas téh, buruan deuih ituh, ceuk Awon nu ras deui kana omongan akina.
Awon nyetél tipi. Sorana dileutikan pisan da bisi ngagareuwahan orok nu keur tibra. Sabot lalajo. Awon rut-rét kana panto kamar, ngarep-ngarep Nyi Nénih kaluar bari ngais budak. Kacipta baé, sirah orok nu bolénang karék meunang nyukuran. Kacipta lemesna mun diusapan. Hayang ngais deui. Hayang ngéyong. Hayang ngahariringan. Hayang…
“Hayang daging Oraaay!” Ratu Éntog kutap-kétap.
“Hayang daging Éntooog!” Oray Sanca kutap-kétap.
“Hayang daging oroook!” Ratu Éntog ngacay.
“Hayang daging oroook!” Oray Sanca ngelay.
“Hos! Hos! Hos!” ceuk Ratu Éntog.
“Hosss! Hosss! Hosss!” ceuk Oray Sanca.
Awon ngoréjat. Hudang. Culang-cileung. Bulan ngempray kénéh. Tipi hurung kénéh. Dina tipi, aya awéwé gégéléhéan di basisir. Aya lalaki nyampeurkeun. Awéwé jeung lalaki tuluy patangkod-tangkod. Ti kamar. geus kadéngé deui baé sora nu hos-hosan. Ras deui kana impianana cikénéh, ka Ratu Éntog jeung Oray Sanca téa. Awon seuri.
Sora anu hos-hosan téh mimitina lalaunan, laun-laun beuki tarik. Na atuh, orok ujug-ujug ngagoar. Awon curinghak. Jol kacipta orok dibeulitan ku Oray Sanca, dilolodok ku Ratu Éntog. Awon ngojéngkang, rék ka kamar, rék nulungan budak. Tapi Awon diuk deui. Teu wani da sieun dicarékan. Dina tipi, nu keur patangkod-tangkod aya nu ngintip. Lalaki jabrig nyangking balati gedé. Ceurik orok beuki tarik. Awon ngojéngkang deui. Rék lahlahan ngetrok panto. Panto kamar muka mantén. Bréh. Ratu Éntog ulag-ileug. Awon hemar-hemir Disidik-sidik. Nyi Nénih geuning. Nyi Nénih nangtung di lawang, bulucun semu ngésang, mangku orok nu gogoaran.
“Léwéh baé budak téh! Pépéndé, yeuh! Diéyong geura!” Nyi Nénih ngasongkeun orok jeung pangaisna.
“Karasa beuteung deui, Nyai?” Awon ngarawu orok.
Nyi Nénih teu némbalan, kalah gura-giru meundeutkeun panto.
“Dibaju geura, Nyai. Bisi asup angin kéh.” Awon ngais budak.
Teu wéléh geugeut ka orok téh Teu wéléh ditatap. Teu wéléh diusap. Orok diéyong-éyong bari dihariringan. Dengkleung. Sora ti kamar mimiti kadengé deui. Dina tipi, nu keur patangkod-tangkod dibongohan. Si Jabrig ngaheumbat. Gabres. Gabres. Getih muncrat maseuhan kikisik. Sora ti kamar beuki tarik. Jol kacipta. Ratu Éntog gutat-gétot beurat ku bujur. Oray Sancana calawak. Tuluy garulet. Silih lodok. Silih pacok. Silih cokcrok. Dina tipi. Si Jabrig terus ngahanca nu keur kokoloyongan. Gabres deui. Gabres deui. Dicehcer. Terus dicehcer. Getih busrat-basrét. Tapi teu dirérét-rérét acan. Si Jabrig terus ngaheumbat. Sakali deui. Gabres deui. Ngaheumbat deui. Gabres. Gancang Awon mareuman telepisi bari terus humariring.
Sora nu hos-hosan, sora nu humarurung, sora nu nyikikik. sora nu céplak, sora nu rérékétan awor jeung hariring Dengkleung.
Jempling tungtungna mah. Jempling pisan.
“Ujang rék jadi naon jaga? Jadi Pamong? Ah, jadi naon wé nya, Jang. Asal bageur,” Awon ngaharéwos, nompo kana ceuli budak nu geus tibra deui.
Ti kamar kadéngé sora nu batuk, ditungtungan ku cikikik.
“Sing amis budi Ujang mah, nya?! Ngarah réa nu nyaraaheun. Sing amiiis téh nya, Jang?”
Awon imut bari nyium budak. Awon bangun hayang népakeun imutna nu matak deungdeuleueun téa. Awon seuri barang nénjo orok ngarenyu nu imut. Aya nu nyalangkrung dina juru panon Awon.
Di buruan, caang bulan beuki ngebrak.***
=====
Catetan:
Pinunjul I Pasanggiri Ngarang Fiksi Paguyuban Pasundan/Hadiah Sastra DK Ardiwinata 1997. Dimuat dina Majalah Manglé No. 1628, Oktober 1997


text:
1. Ngagusar pentingna miapal sejarah Kasumedangan
Kawit mimiti Sumedang asalna ti Karajaan Tembong Agung anu didirikeun ku Prabu Guru Aji Bodas ( 678 - 721 M ) putra Aria Bima Raksa / Ki Balagantrang Senapati Galuh incu ti Wretikandayun pangadeg Karajaan Galuh. Karajaan Tembong Agung aya di Citembong Bingah Kacamatan Ganeas Sumedang saterusna pindah ka lembur Muhara Desa Leuwi Hideung Kacamatan Darmaraja. Dina mangsa Prabu Tajimalela ( 721- 778 M ) putra ti Guru Aji Bodas di tilas Karajaan Tembong Agung didirikeun Karajaan Sumedang Cegah. Sumedang Cegah hartina taneuh lega anu carang bandingnya” (Su= sae,Medang = lega sarta Cegah = carang bandingannya ).
Mangsa kejayaan Sumedang Cegah dina mangsa pamarentahan Prabu Geusan Ulun (1578 - 1601 M) sabot dina mangsa pamarentahan Pangeran Santri / Pangeran Kusumahdinata I raja Sumedang Cegah ka-8 bapa ti Prabu Geusan Ulun dina ping 22 April 1578 atawa sasih syawal pas pisan kalawan Idul Fitri di Keraton Kutamaya Sumedang Cegah Pangeran Santri nampi opat Kandaga Lante anu dipingpin ku Sanghiang Hawu ataujaya Perkosa,Batara Dipati Wiradidjaya (Nganganan),Sangiang Kondanghapa,sarta Batara Pancar Buanaterong Peot ngabantun pusaka Pajajaran sarta alas parabon kanggo di keser ka pangawasa Sumedang Cegah dina wanci eta sarta dina mangsa eta deui Pangeran Angkawijaya / Pangeran Kusumadinata II dikendang gedekeun minangka raja Sumedang Cegah kalawan gelar Prabu Geusan Ulun minangka nalendra penerus karajaan Sunda Padjajaran sarta Raja Sumedang Cegah ka-9. Sabot dikendang gedekeun minangka raja Prabu Geusan Ulun umurna + 23 warsih ngagantikeun bapana Pangeran Santri anu atos sepuh sarta dina ping 11 Suklapaksa sasih Wesaka 1501 Sakakala atawa ping 8 Mei 1579 M karajaan Pajajaran “Sirna ing bumi” Ibukota Padjajaran labuh ka panangan pasukan Kesultanan Surasowan Banten
Dina warsih 1601 Prabu Geusan Ulun wafat sarta digantikeun ku putra na Pangeran Aria Soeriadiwangsa,dina mangsa Aria Soeriadiwangsa kakawasaan Sumedang Cegah di wewengkon atos mudun sarta Mataram ngalakukeun perluasan wilayah ka saniskanten penjuru lemah cai kaasup ka Sumedang. Dina wanci eta Sumedang Cegah atos henteu ngagaduhan kakiatan kanggo ngalawan anu ahirna Pangeran Aria Soeriadiwangsa mios ka Mataram kanggo nyatakeun Sumedang barobah kaayaan haturan wilayah Mataram dina warsih 1620. Wilayah tilas karajaan Sumedang Cegah digantian wasta barobah kaayaan Priangan anu asalna ti sanggem “Prayangan” anu hartina wewengkon anu asalna ti pamasihan anu muncul ti hate anu cios sarta Pangeran Aria Soeriadiwangsa diangkat barobah kaayaan Bupati Sumedang kahiji sarta dibere gelar Rangga Gempol I (1601 - 1625 M). Sumedang barobah kaayaan haturan ti wilayah Mataram margi Pangeran Aria Soeriadiwangsa I mengganggap ; 1. Sumedang atos lemah ti sagi kamiliteran,2. menghindari serangan ti Mataram margi wanci eta Mataram memperluas wilayah kakawasaan na ti sagi kakiatan Mataram langkung kiat batan Sumedang sarta 3. menghindari deui serangan ti Cirebon sarta VOC. Sultan Agung saterusna ngabagi-kanggo wilayah Priangan barobah kaayaan sababaraha Kabupaten anu sewang-sewang dikepalai saurang Bupati,kanggo disangukeun para bupati diangkat saurang Bupati Wadana. Pangeran Rangga Gempol I nyaeta Bupati Sumedang anu merangkap minangka Bupati Wadana Priangan kahiji (1601 - 1625M).
Anu ahirna wilayah Sumedang Cegah dina mangsa Prabu Geusan Ulun barobah kaayaan wilayah Sumedang ayeuna. Berakhirlah atos karajaan Sunda pamungkas Sumedang Cegah di Jawa Kulon Sumedang ngasupan era anyar yaktos Kabupaten dina warsih 1620 dugi ayeuna. Saprak barobah kaayaan Kabupaten,Bupati anu mingpin Sumedang dugi warsih 1949 mangrupa turunan langsung ti Prabu Geusan Ulun (tingal mangsa pamarentahan) nanging dina warsih 1773 - 1791 anu barobah kaayaan Bupati Sumedang nyaeta Bupati penyelang / samentara ti Parakan Muncang. Ngagantikeun putra Bupati Surianagara II anu tacan nyejek sawawa Rd. Djamu atawa kakoncara minangka Pangeran Kornel.
TILAS IBUKOTA KARAJAAN
1. Tembong Agung Leuwi Hideung Darmaraja 678 - 893 - Prabu Guru Aji Bodas
- Prabu Tajimalela.
- Prabu Lembu Agung
- Raja Tembong Agung.
- Raja Sumedang Cegah 1
- Raja Sumedang Cegah 2
2. Ciguling Pasanggrahan Sumedang Selatan 893 - 1530 - Prabu Gajah Agung.
- Prabu Pagulingan.
- Sunan Guguling.
- Prabu Tirtakusumah.
- Nyi Emas Patuakan
- Raja Sumedang Cegah 3
- Raja Sumedang Cegah 4
- Raja Sumedang Cegah 5
- Raja Sumedang Cegah 6
- Raja Sumedang Cegah 7
3. Kutamaya Padasuka 1530 - 1578 Ratu Pucuk Umum / Pangeran Santri - Raja Sumedang Cegah 8
4. Dayeuh Luhur Ganeas 1578 - 601 Prabu Geusan Ulun - Raja Sumedang Cegah 9
TILAS IBUKOTA KABUPATEN
1. Tegal Kalong Sumedang Utara 1601 - 1625 Rangga Gempol I.
2. Canukur Sukatali - Situraja 1601 - 1625 Rangga Gede
3. Parumasan 1625 - 1633 Rangga Gede.
4. Tenjo Laut Cidudut Conggeang 1633 - 1656 Rangga Gempol II
5. Sulambitan Sumedang Selatan 1656 - 1706 Pangeran Panembahan
6. Regol Wetan Sumedang Selatan 1706 sekarang Dalem Adipati Tanumadja
RAJA SARTA BUPATI SUMEDANG
I. MANGSA KARAJAAN.
1. Prabu Guru Aji Bodas (Raja Tembong Agung) 678 - 721
2. Batara Tuntang Buana / Prabu Tajimalela. 721 - 778
3. Jayabrata / Prabu Lembu Agung 778 - 893
4. Atmabrata / Prabu Gajah Agung. 893 - 998
5. Jagabaya / Prabu Pagulingan. 998 - 1114
6. Mertalaya / Sunan Guguling. 1114 - 1237
7. Tirtakusuma / Sunan Tuakan. 1237 - 1462
8. Sintawati / Nyi Emas Ratu Patuakan. 1462 - 1530
9. Satyasih / Ratu Inten Dewata Pucuk Umum 1530 - 1578
( saterusna digantikeun ku salakina Pangeran Kusumadinata I / Pangeran)
32. Tumenggung Aria Suria Kusumahdinata / Dalem Aria. 1945 – 1946
33. R. Hasan Suria Sacakusumah. 1946 – 1947
34. R. Tumenggung Mohammad Singer. 1947 – 1949
35. R. Hasan Suria Sacakusumah. 1949 – 1950
(Bupati terakhir keturunan langsung leluhur Sumedang)


text:
Kebon Kalapa di Pakidulan
Pileuleuyan Kareta Banjar-Cijulang
Sajarah Cijulang
Kanggo urang Cijulang pituin mah, ngadangu istilah sajarah cijulang tantos emutan teh ngalayang kana “Sajarah Cijulang” anu sok diaos waktos "Ngabukutaun".
Nurutkeun Sajarawan Sunda Prof. Dr. Edi S. Ekadjati, naskah “Sajarah Cijulang” kalebet naskah sunda buhun golongan babad, diserat dina Basa Sunda nyampur jeung Basa Jawa, ngango huruf Arab Pegon. Salah sahiji kopi “Sajarah Cijulang” janten koleksi Perpustakaan Nasional nomber SD 206 B nanging ieu mah tos ditranselasi kana aksara laten. Eusina ngajerentekeun silsilah, ti ngawitan Nabi Adam dugi ka pakolotan Cijulang; teras wae ngalalakon Aki Gede jeung Nini Gede. Namina oge naskah buhun, dina “Sajarah Cijulang” antara kanyataan sareng dongeng sigana nyampur janteun hiji.


text:
Sakiduleun kota Sukabumi aya hiji tempat anu rada kajojo ku jalma – jalma anu resep pelesiran. Eta tempat teh ngarana nyaeta SURADE.
Reana jalma nu datang ka eta tempat ku sabab genah tur seger hawana, katambah aya hiji tempat pikeun pelesiran nyaetaUjung Genteng.
Kumaha asal muasal ngaran eta tempat teh.
Kieu geura : ceuk sakaol carita baheula aya hiji sepuh anu luhung ku elmu, jembar ku pangabisa, sugih ku pangarti, saciduh metuh saucap nyata. Eta sepuh teh wastana EYANG MAS ARYA SANTRI DALEM anu katelah namah EYANG CIGANGSA.
Eyang Cigangsa kagungan saderek istri anu wastana NYI MAS SURADEWI. Anjeuna kacida nyaah tur deudeuhna sabab kana sagal piwuruk teu wurung diturut, hirup teu lepas tina aturan, itungan jeung ugeran.
Ari pangawakan Nyi Mas Suradewi, geulis kawanti – wanti, endah kabina – bina, estu geulis bawa ti ajali endah bawa ti kudratna.
Keuna kana babasaan :
Rambut galing muntang
Taar teja mantrangan
Halis ngajeler paeh
Soca cureuleuk seukeut
Pangambung kuwung – kuwungan
Damis kadu sapasi
Waos gula gumantung
Taktak taraju emas
Panangan beuntik ngagondewa
Ramo racut mucuk eurih
Angkeng lengkeh lir papanting
Bitis jaksi sajantung
Pakulitan hejo carulang
Mun seung leumpang lir macan teunangan.
‘Kitu kaayaan Nyi Mas Suradewi.
Sok sanajan can rimbitan, Nyi Mas Suradewi geus bubuara di hiji tempat anu teu pati jauh ti lembur cigangsa. Kabungkus ku pasipatanan, di eta lembur anjeuna di angkat jadi pamingpin. Dina ngaheuyeuk dayeuh ngolah nagara estuning pikayungyunen teu cueut kanu hideung teu ponteng kanu koneng estuning adil, jujur tur bijaksana. Atuh kaayan eta lembur jadi subur makmur gemah ripah repeh rapih.
Dina keur meujeuhna hejo lembok raweuy beuweungeun reumbay alaeun, sepi paling towong rampog taya begal ngalalana, Nyi Mas Suradewi ngumpulkeun para abdi katut rahayatna. Anu maksud jeung tujuanana anjeuna seja nitipkeun kakawasaan keur sawatara heula. Sabab anjeuna bade nyumponan pangangkir nu jadi dulurna nyaeta Eyang Santri Dalen di cigangsa.
Saur Nyi Mas Suradewi :
“Para abdi katut rahayat sakabeh ngahaja ku kaula dikumpulkeun anu maksud jeung tujuanana, kaula seja nitipkeun kakawasaan keur sawatara heula, sabab kaula bade nyumponan pangangkir nu jadi saderek nya eta Eyang Santri Dalem di cigangsa. Kade salila ditinggalkeun sing carincing pageuh kancing, sing saringset pageuh iket, bisi aya hiji hal nu teu di piharep.”
Harita keneh anjeuna miang ninggalkeun ta lembur.
Takdir teu beunang di pungkir. Kadar teu beunang di singlar, di satengahing perjalanan waktu keur meuntas di walungan Cigangsa anjeuna palid kabawa caah nepi kahanteuna jasadna dipulasara di eta lembur anu teu pati jauh ti cigangsa.
Waktu ker ngadenge yen anu jadi pamingpina geu taya dikieuna, sakabeh rahayatna ngumpul bari sedih kingkin sarta leuleus tur lungse, lir kapuk ka ibunan lir kapas kahujanan.
Dina keur kaayaan kitu, datang Eyang Cigangsa ka eta lembur anjeuna biantara.
Saur Eyang Cigangsa :
“Para abdi katu rahayat pangeusi ieu lembur, ngahaja ku Eyang dikumpulkeun, anu lain waktu anu maksud jeung tujuanana, pamingpin aranjeun geus taya dikieuna, urang ngaranan we ieu tempat teh SURADE. Nyaeta itung – itung pangeling – ngeling ngalap ngaran hiji pamingpin anu adil, jujur tur wijaksana.
Para abdi katut rahayat pangeusi eta lembur nyatujuan kana kaputusan eyang Cigangsa.
Tah ti harita ngaran eta tempat teh katelahna SURADE, nyaeta keur pangeling – ngeling ka hiji pamingpin anu adil, jujur tur wijaksana.
Sumber online : Sasakal Surade Blog Blackgerry
Sumber : Dinas P dan K Surade – Kabupaten Sukabumi
caption : situs cigangsa


text:
Pakakas anu ngaranna FastStone Capture mangrupakeun pakakas anu sakumaha ngaranna bisa dipaké pikeun nangkep gambar anu aya dina layar monitor. Obyek-obyek anu mucunghul dina layar monitor bisa ditangkep kalawan gampang ngagunakeun ieu pakakas. Ieu pakakas miboga kamampuhan anu alus dina nangkep gambar dina layar kalawan hampang dina ngajalankeunana. Dina nangkep gambarna, bisa mangrupa salayar pinuh, ngan ukur jandela (window) anu aktip wungkul, pidangan (menu), obyek anu bebas atawa lambaran web anu ngagulung ka handap.
Dina ngokolakeun hasil tangkepanana, gambar meunang nangkep bisa dikirim kana editor paranti ngokolakeun gambar, dikirim kana payil (diteundeun), kana clipboard, kana printer, surélék, dokumen tulisan atawa préséntasi atawa bisa ogé dikirim ka loka (web site).
Pakakas paranti ngokolakeun gambarna hasil tangkepanana, dibarengan ku kamonésan pikeun nambahan obyék séjénna (aksara, gurat, panyorot), pangrobah ukuran, paranti ngeureut gambar, nyékaskeun gambar, jeung kamonésan séjénna.
Salian ti bisa nangkep gambar anu aya dina layar dijadikeun gambar, ieu pakakas ogé bisa nangkep pagawéan anu lumangsung dina layar monitor katut sorana anu dijadikeun pidio. Pidio ieu diteundeun dina wangun gémbolan. Kamonésan séjénna tina ieu pakakas téh diantarana: bisa diaktipkeun kalawan maké kenop kibor anu bisa diatur, nyieun ngaran payil kalawan otomatis, bisa ngagunakeun pakakas paranti ngokolakeun gambar ti luar, paranti ngagedéan gambar katut jidar layar.
Pakakas FastStone Capture bisa neundeun gambar hasil nangkep tina layar dina wangun BMP, GIF, JPEG, PCX, PNG, TGA, TIFF jeung PDF.
Pikeun inpo anu leuwih sampurna katut anu merlukeun ieu pakakas, bisa langsung ngalongok ka loka http://www.faststone.org/.


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci wirangga (1)
- ARSITEKTUR IMAH SUNDASawatara Unsur Budaya Sunda anu Ngandung Ajen Pikeun Ditransformasikeun dina Alam Modern
22 Aug 2001 - 12:00 am
Keur urang Sunda, imah teh lain ngan ukur pikeun tempat cicing, atawa tempat istirahat wungkul, tapi oge boga harti anu leuwih lega, nyakup sosial, ekonomis jeung jadi puseur atikan budaya kaasup pendidikan moral, sarta dianggap suci (sakral). Nya di jero imah pisan tumuwuhna hubungan sosial (sosialisasi) anggota kulawarga. Di imah pisan tempat migawe hal-hal nu sipatna ekonomis (home industri). Di imah pisan hal-hal nu tumali jeung atikan kabudayaan ku indung-bapa diajarkeunana ka anak-anakna. Kitu deui imah teh dianggap suci (sakral), disaruakeun jeung alam mikro (bumi sok disebut imah), nu dianggap miniaturna tina makro (dunya = anu oge disebut bumi). Jadi bumi (imah) teh dianggap sarua jeung bumi (dunya).


text:
Organisasi Sabilulungan Islam
Organisasi Sabilulungan Islam (Basa Inggris: Organisation of Islamic Cooperation (OIC); Basa Arab: منظمة التعاون الاسلامي; Basa Prancis: Organisation de la Coopération Islamique (OCI))[a 1] nyaéta hiji organisasi internasional anu dieusian ku 57 nagara anggota. OSI mibopga délegasi permanén ka Pasarikatan Bangsa-Bangsa, sarta mangrupa organisasi internasional nu panggedéna salian ti Pasarikatan Bangsa-Bangsa.[1] Basa resmi OSI nyaéta Basa Arab, Inggris, jeung Perancis. Ngaranna dirobah ti Organisasi Konferénsi Islam (Basa Inggris: Organisation of the Islamic Conference; Basa Arab: منظمة المؤتمر الإسلامي; Basa Prancis: Organisation de la Conférence Islamique) ka ngaranna nu ayeuna dina 28 Juni 2011.[2]
Eusi
Anggota[édit | édit sumber]
Organisasi Sabilulungan Islam miboga 57 anggota, 56 di antarana dikelompokkeun ku Pasarikatan Bangsa-Bangsa Salaku nagara anggota. Sababarhana, utamina nu ti Afrika Kulon, sanés mangrupa nagara nu mayoritasna Muslim sanajan lamun populasi Muslimna loba. Sababaraha nagara kalawan populasi Muslim, kawas Rusia jeung Thailand, aya di posisi Nagara Panénjo, samentara India jeung Étiopia, sanés anggota.
Sékrétaris Jéndral OSI[édit | édit sumber]
Tingali goé[édit | édit sumber]
Catetan jeung rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ Upon the groups's renaming, some sources provided the English-language translation "Organisation of the Islamic Cooperation", but the OIC's official website and the website of the OIC Mission to the UN have since indicated the preferred English translation omits the "the".
- ↑ US Department of State. "Special Envoy to the Organisation of the Islamic Conference (OIC)". Diakses tanggal 16 Feb 2012.
- ↑ OIC changes name, emblem Pakistan Observer
- ↑ Nagara Paléstina neraskeun posisi Organisasi Pangbébasan Paléstina sanggeus Déklarasi Kamerdikaan Paléstina 1988.
- ↑ OIC member states
- ↑ OIC observers
- ↑ Komunitas Siprus Turki di Siprus jadi hiji “komunitas panénjo” OSI dina 1979 dina ngaran “Komunitas Muslim Turki Siprus”. Patepungan Mentri Luar Nagri OSI ka-31 di Istanbul dina Juni 2004, nangtoskeun yén Komunitas Siprus Turki éta (diwakilkeun ku Républik Turki Siprus Kalér) bakal milu dina patepungan OSI kalawan ngaran nu dipertimbangkeun dina Rancangan Annan pikeun Siprus (“Nagara konstituén Siprus Turki Républik Siprus Ngahiji” atanapi pondokna Nagara Siprus Turki). Cyprus and the Organization of Islamic Conferences
- ↑ Former Secretaries-General–OIC.
Bacaan salajengaa[édit | édit sumber]
- Ankerl, Guy Coexisting Contemporary Civilisations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. Geneva, INUPress, 2000, ISBN 2-88155-004-5
- Al-Huda, Qamar. "Organisation of the Islamic Conference." Encyclopedia of Islam and the Muslim World. Diédit ku Martin, Richard C. Macmillan Reference, 2004. vol. 1 p. 394. 20 April 2008
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Articles containing explicitly cited English-language text
- Articles containing non-English-language text
- Loka resmi béda antara Wikidata jeung Wikipedia
- Organisasi nu markasna di Arab Saudi
- Organisasi Sabilulungan Islam
- Organisasi nu ngadeg taun 1969
- Jeddah
- Panénjo Majelis Umum Pasarikatan Bangsa-Bangsa
- Kaca ngagunakeun tutumbu magis ISBN


text:
Minggu, 20 Mei 2012
Carpon Sunda
Dijemput Pati
Kring… Kring .. sora telepon isuk isuk ngagetkeun urang nu keur sasarean keneh. Keuheul oge urang teh da jarang hudang rada beurang kieu, tapi nya saha deui nu rek nelepon ka telepon imah isuk-isuk lamun lain si eta, si Robert ti ditu na mah ngahudangkeun urang meh sms na dibalesan.
“Teteh, itu angkat heula telepon Ibu nuju masak tempe bisi angus” sora pun Ibu meni tarik ngagetkeun nu keur lulungngu keneh
“Ah, keun lah bu sina pareum sorangan paling ge si Robert”
Ibu ngajawab tapi duka teuing ngomong naon teu jelas paling nanya kunaon teu diangkat. Ninggali kana jam weker warna koneng pinggireun tempat sare hadiah ti si Robert basa ulang taun ka 19 urang bulan kamari sok hayang seuri ninggalina maksud manehna meureun sina urang teu kabeurangan sabab jaman SMA baheula urang sering pisan kabeurangan. Tanda perhatian ti manehna tapi sabenerna 4 taun bobogohan teh aya titik jenuh oge, aya rasa nu munggaran beda dina manah jeung urang teu ngarti maksudna naon. Urang mandi tuluy siap-siap mangkat ka kampus.
Datang ka kampus urang teu langsung asup ka kelas tapi mampir heula ka fakultas Akuntansi rek papanggih jeung si Robert. Teu panggih hareupeun fakultas urang nanya ka baturna si Ema.
“Ma, ninggali si Robert teu?”
“Tadi mah aya didieu nungguan maneh lila pisan ceunah, ayeuna keur ka luar neangan sarapan”
“Oh, geus lila tacan kaluarna?”
“Nya aya 15 menit mah. Naha teu bebeja sugan?”
“Ambek jigana mah nungguan urang lila, urang teu mawa hp deui pang smskeun wae urang aya didieu kitu”
“Geus 4 taun masih keneh ambek kunu kitu sugan Zah? Yeuh ketik bae sorangan”. Urang padu seuri ditanya kitu mah emang adatna si Robert urangna keding salah nganteupkeun manehna. Teu lila disms si Robert datang.
“Tos lila didieu?” Jol bae urang teh tenang ari manehna geus datang mah
“Lumayan, hampura nya lami ngantosana urangna teu nyandak hp ”
“Nya teu nanaon. Aya kelas jam sabaraha?”
“Jam 10, salirana jam sabaraha?”
“Jam 1, ke uihna sareng nya” tidinya urang ngobrol ngaler ngidul nu teu puguh tuluy urang pamit rek asup ka kelas. Dikelas si horeng mah dosen na teh teu datang urang kalah milu ngarumpi di tukang baso jeung si Imah, si Wawan sobat urang ti jaman SMA.
“Zah, sms bae si Robert na suruh kadieu pan asa keur reuni SMA urangna” si Wawan nyuruh
“Teu usah deuh, manehna aya kelas ayeuna mah. Sering teuing bareng teh males euy Wan”
“Naha? Keur ambekan sugan?” si Imah nimbrung
“Teu Mah, urang kapikiran bae omongan indung urang euy. Kalah jadi galau urangna”
“Urang apal. Pasti masalah beda agama nya?”
Urang padu unggeuk
“Emang aya kemungkinan teu sih salah sahiji aya nu pindah agama?” pertanyaan si Wawan ngieun hate urang tambah norogtog tariis.
“Urang mah teu mungkin pindah Wan, lamun si Robert oge teu mungkin keluargana mah pageuh kana Kristen. Ceuk indung urang ayeuna mah lain masana nyobaan bobogohan komo diumur urang nu geus 20 jalan. Beuki lila hubungan tangtu bakal tambah hese pegatna. Tapi lamun kudu putus ayeuna urang can siap, can siap poho!”
“Lamun emang euweuh kemungkinan salah sahiji pindah agama mah emang mending pisah ayeuna Mah, bisi engke na tambah pabeulit. Ari maneh apal keluargana teu?”
“Urang apal, tapi da nya teu resmi apal na geh”
“Ceuk urang mah mending maneh istikharah bae Zah, menta patunjuk ka Gusti Alloh numana nu bener”
Obrolan beuki ngusik kana uneuk uneuk hate, salila ieu urang mbung mikiran soal agama tapi ayeuna meureun geus wayahna urang mikir pamisah urang jeung si Robert nu moal aya jembatana. Anggeus kuliah urang balik bareng jeung si Robert, teu langsung ka imah urang menta anteur ka Gramedia heula rek meuli buku. Mantare urang milihan buku sangaja urang neteup sekeut raray manehna, urang ngarasa nyaman, tentrem, pinuh rasa nyaah, pikiran urang ngalayang kamana-mana naha urang kudu dipisahkeun ku benteng anu hese dirubuhkeunana? Naha baheula urang kudu bobogohan teu kapikir ujungna pasti bakal nyeuri? jeung loba deui pertanyaan anu ku urang teu bisa jawab dina hate. Teu karasa nepi ka cai mata urang ngabaseuhan pipi, laun laun ngeclak murag kana buku nu keur di cekelan. Manehna balik neteup, urang langsung tungkul tapi manehna nyaho yen urang ceurik. Manehna teu langsung nanya urang naha ngan ngeupeul lengeun urang tur kaluar ti Gramedia mawa urang ka tempat biasa urang duaan taman pinggireun gereja Catredal.
“Aya naon? Naha geuning cenggeng?” manehna mere pertanyaan anu teu bisa ku urang jawab
“Heunteu”
“Tong bohong, jujur sok” kata-katana meni halus, tulus.
“Bert, Zahra teh alim pami kedah kaleungitan maneh mah, urang teh sasarengan ti jaman urang masih bodo, culun nepi ka ayeuna dewasa. Tapi urang oge dipisahkeun ku tembok nu kalawan jangkung hese dirobohkeun. Ceuk Zahra mah ayeuna atawa engke oge sami wae bakal nyeuri”
“Maksud maneh urang teh kedah putus ayeuna?”
“Ayeuna atawa engke oge sami wae Bert, sami! Sami bakal peurih bakal nyeuri!”
Robert heunteu ngajawab mung ninggali ka langit terus narik napas panjang, urang pusing hate urang tambah gamang. Urang dianteur balik ku si Robert tapi sapanjang jalan teu aya omongan nanaon. Peutingna urang teu bisa sare, ninggalikeun bae jam weker koneng nunjukeun masih jam 01.00 peuting teuing naon ku urang rasakeun ayeuna seneng leupas tina beban pikiran atawa keur nganyeunyeuri diri sorangan. Aya samingguna ti kajadian poe eta urang teu komunikasi jeung si Robert, tara papanggihan atawa ulin bareng. Pernah panggih manehna aya di Fakultas Ekonomi jeung si Ema tapi urang teu nyampeurkeun. Kaleungitan nya ngan rasa eta hiji anu ku urang rasakeun ayeuna, biasana unggal poe bareng unggal poe panggih unggal poe sampe asa bosen tur ayeuna jadi teu aya, jadi sorangan jadi asa aya nu leungit aya nu kurang. Bert, maneh ngarasakeun nu ku urang rasakeun teu? Kieu sugan patah hati teh?
Sabulan, dua bulan, tilu bulan, waktu maksa urang mohokeun si Robert tapi hate mah anggeur nyimpen rasa anu teu pernah leungit ti awal urang papanggih 4 taun katukang. Poe ieu ulang taun ka-20 si Robert ti jauh jauh poe urang geus pesen sapu tangan keur kado jeung manehna biasana mun salah sahiji ulang taun urang bakal datang ka tempat anu sarua ka taman pinggir gereja. Poe ieu urang teu kuliah hoream da awak ge rada teu arenak, urang datang ka taman ieu deui sorangan. Urang diuk ditempat kamari ieu duaan jeung si Robert. Dina jeroeun hate urang teu munafek, urang sono ka manehna urang ngarep manehna inget tempat ieu.
Disebrangeun urang diuk aya tangkal caringin gede pisan diditu katenjona rame tur urang nimukeun raray raray anu teu asing diditu aya Imah, Wawan, Ema, Riki, Entin, jeung.. Robert enya itu si Robert. Urang hudang rek nyampeurkeun kaditu tapi hate urang asa kasodetan ku silet basa katempo ku mata sorangan si Ema nangkeup si Robert jeung si Robert na cicing bae katempona mah si Ema mere kado warna biru kotakna teh. Teu loba ngomong urang malangkeun kotak kado nu ku urang bawa tur lumpat ka jauh mawa beban nu leuwih beurat, mawa kanyeuri anu hebat jeung kahadang ku loba tanda tanya dina hate urang hate anu nyeuri kacida. Balik tidinya awak urang asa ringsek tapi anggeur leuwih ringsek hate urang, meureun kuduna urang seneng yen Robert geus menangkeun nu anyar, nu leuwih hade jeung nu leuwih penting nu sa-agama! Ibu urang teu nyaho naon nu ku urang rasakeun tapi poe iyeu Ibu nimukeun peurih hate urang tinu sorot mata urang. Urang geuring, geuring lahir tur geuring batin.
“Zahra, tong nyiksa diri. Upami hoyong ngaleupaskeun sok tong nanggung tapi upami hoyong manjang sok keupeul sing pageuh” sora Ibu meni halus asup kana jero hate urang
“Zahra lieur Bu, ayeuna atawa engke oge pan sami bae urang bakal papisah jiga kieu”
“Tong satengah satengah mun bade dipertahankeun sok pertahankeun”
Obrolan sareng ibu tadi ngieun urang galau, tapi naon ku urang tempo tadi beurang asa geus cukup jadi bukti yen Robert teh teu kabeuratan putus jeung urang. Satacan sare urang ngetik sms ka Robert
Enjing tiasa pendak sakedap ditempat biasa jam 10?
Samenit dua menit sajam dua jam teu aya balesan nepi ka urang kasarean nungguanana. Isukna urang hudang isuk-isuk samemeh adan subuh ninggali kana hp teu aya balesan ti si Robert tapi urang geus niat yen poe iyeu rek nungguan manehna di taman. Jam nunjukeun kakara jam 9 tapi urang geus siap mangkat ka taman sangaja bolos heula kuliah alesana mah geuring. Urang diuk dina korsi dekeut lampu taman. Kakara jam satengah 10 urang diuk bari maca buku psykologi jang bahan uas minggu hareup. Teu karasa geus adan dzuhur, langit nu tadina cerah berubah poek da ditutupan ku mendung. Urang nahan sakuatna meh cimata teu kaluar, nahan nyoba ngahibur diri sorangan, urang leumpang ka mushala nu rada jauh ti Taman. Hujan turun jiga cai na ember nu dibahekeun langsung gede kaluar ti mushala urang ngaluarkeun payung rek balik ka imah mawa kapeurih tapi urang hayang mastikeun deui ka taman bener kitu si Robert teu datang. Urang belok deui ka taman dina korsi nu tadi urang diuk aya saurang nu geus teu asing, jangkung, make baju hideung keur huhujanan. Urang nyampeurkeun bari mayungan manehna
“Robert?”
“Hampura nya Zah, urang tadi ka gereja heula heunteu langsung kadieu”
“Muhun, teu nanaon. Tong didieu hujan”
“Zah, urang teu bisa lamun kudu jauh ti maneh deui. Urang teu bisa terus munafek”
Ngadenge kitu urang teu bisa nahan cimata, brug bae urang nangkeup awak baseuh nu aya hareupeun
“Zahra, kumaha lamun urang nikah bae”
Dagdigdug hate teu puguh rasa ditanya kitu mah, urang hayang, hayang pisan jadi pamajikan manehna tapi kumaha tembok pamisah urang sakitu jangkungna
“Zahra teu tiasa nolak, tapi kumaha jeung pamisah urang nu moal aya jembatanana?”
“Tong hariwang, urang bakal pisah ku hiji alesan”
“Naon eta Bert?”
“Pati”
Urang nangkeup beuki pageuh asa urang moal boga kasempetan deui nangkeup manehna sakitu pageuhna. Urang sieun kaleungitan manehna. Poe eta urang huhujanan tapi teu karasa tiris kusabab hate teu ngarasa sepi deui didieu dina hate urang ngan aya hiji ngaran nyaeta ngaran si Robert. Poe poe kahareupna kaliwatan ku uas jeung ngumpulkeun tugas tugas ahir nu kalayan lancar unggal poe urang bareng jeung si Robert. Ahirna urang nyampe kana liburan semester. Minggu pertama liburan urang ngondang babaturan sarerea kusabab aya acara sukuran pun Ibu buka cabang catring deui. Aya si best friend urang si Wawan, si Imah jeung teu kalewan si Robert oge datang.
“Zahra, kersa heunteu maneh jadi Ibu ti anak-anak Obet?” Pertanyaan si Robert ngagetkeun urang soalna urang keur ngarumpul jeung pada babaturan.
“Zahra teu tiasa nolak Bet. Tapi ijin heula ka Ibu da Zahra mah tos teu gaduh Apa”
Ngan sakitu jawaban urang sadayana ninggali ka arah ibu, pun ibu ukur unggeuk bari imut. Hatur nuhun Bu, hatur nuhun pisan.
“Berarti tinggal hiji deui, ijin ka apana Obet” ceuk wawan bari seuri
“Beu atuh Bet ek iraha?” Imah milu nguyahan
“Ayeuna atuh beu, wios heunteu tanteu dewi” ceuk obet nanya ka Ibu
“Mangga kasep, kahade nya kamari Zahra nuju teu damang”
“Heunteu Ibu ayeuna mah tos sehat” tembal urang bari sura-seuri
“Sehat pedah dilamar ku Obet” Wawan ngaheureuyan, geur nu aya didinya sasaleurian.
Teu lila tas aremam urang sadaya der ka imahna Robert rek ngalamar resmi tidituna mah kabeneran oge iyeu teh weekend jadi Apa sareng Ibuna oge aya dirompok. Sabenerna urang teu ngarti naon nu aya dina alan pikirana si Robert, asa teu aya beban pisan atawa poho yen urang teh beda agama, ah da asa teu mungkin. Sapanjang jalan urang neteup seukeut raray si Obet nu teu lila bakal jadi salaki urang.
“Tong ninggalikeun bae atuh ah, era jadina teh” Disindir kitu mah urang the kalah beureum pipina
“Hoyong ninggalikeun si Robert satacan manehna gaduh pamajikan”
Manehna seuseurian tapi seurina teu lila langsung rubah jadi pucet. Urang aya dina pertigaan lampu merah antri panghareupna dituturkeun ku mobil-mobil sejen ditukangeun. Urang kaget dihareupeun urang aya 2 bus ti 2 arah nu papalingpang, 5 detik brug mobil 2 tabrakan pas dihareupeun mata urang bakating ku tarik bus nu hijina ngaguling ka arah kiri, ka arah urang. Urang teu bisa kamana-mana, urang nangkeup si Robert nu ka terakhir kali na enya terakhir kalian, bus nindihan mobil si Robert ngancurkeun kaca hareup jeung ngaringsekeun mobil Honda City nu platna D 193333 RZ. Ayeuna urang apal kana maksud Gusti Allah, Allah bakal ngahijikeun urang jeung si Robert di akherat nu abadi. Urang bagja ayeuna bisa duaan jeung si Robert unggal detik unggal menit seuri nu abadi ninggali raga urang jeung si Robert disandingkeun duaan. Urang di kafanan, si Robert di kamejaan urang abadi duduaan dina dunya anu beda.
Ket : Cerita ini hanya fiktif belaka dan dilindungi Undang-Undang Hak Cipta. Dibuat untuk memenuhi tugas Bahasa Sunda kelas XI semester 2. Jika mau mengcopy sertakan pengarangnya yaaa :))
Langganan: Posting Komentar (Atom)


text:
Agama jeung Kapercayaan Sunda Asli
Nu ngagem:
Urang Sunda Kanekes (ngaran topna: Baduy).
Kanekes teh ngaran hiji tempat di Banten.
Ngaran Agama & Kapercayaan:
Sunda Wiwitan. Wiwitan teh hartina mimiti, asal, poko, jati.
Ngaran sejen: Sunda Asli, Jatisunda (jati, sanes mahoni)
Ngaran Pangeran:
Sang Hiyang Keresa (Nu Maha Kuasa), Nu ngersakeun (Yang Maha Menghendaki).
Sebutan sejen:
Batara Tunggal (Tuhan Yang Maha Esa),
Batara Jagat (Tuhan Penguasa Alam)
Batara Seda Niskala (Tuhan Yang Maha Gaib)
Tempat Pangeran:
Buana Nyungcung
Kabeh dewa dina konsep agama Hindu (Brahmana, Syiwa, Wisnu, Indra, Yama,jrrd) tunduk ka Batara Seda Niskala.
Konsep Alam ceuk ‘mitologi’ atawa ‘kosmologi’ urang Kanekes aya tilu:
1.Buana Nyungcung, tempat linggih Sang Hiyang Keresa, pangluhurna
2.Buana Panca Tengah, tempat jelema, sato, tatangkalan (kaasup tangkal jengkol jeung peuteuy) jeung sadaya mahluk sejena (sireum, tongo, tumbila,jeung sajabana)
3.Buana Larang , naraka. Panghandapna.
Antara Buana Nyungcung jeung Buana Panca Tengah, aya 18 lapisan (langit tea meureun). Lapisan pangluhurna, ngarana Buana Suci Alam Padang, nu ceuk koropak 630 (sigana nomer lomari paranti nunda naskah kuno di Arsip Nasional Jakarta) disebut Alam Kahiyangan atawa Mandala Hiyang, tempat linggihna Nyi Pohaci Sanghiyang Asri jeung Sunan Ambu. (Sunan Ambu ieu ayeuna dijadikeun ngaran gedong teater di Sekolah Tinggi Seni Indonesia Bandung (STSI) Buah Batu.
Sang Hiyang Keresa nurunkeun tujuh batara di Sasaka Pusaka Buana. Nu pangkolotna, Batara Cikal, dianggap karuhun urang Kanekes (Baduy).
Turunan batara sejenna marentah di daerah Karang, Jampang, Sajra, Jasinga, Bongbang, Banten.
Kapangaruhan Hindu Saeutik Mun noong ngaran2 batara (‘utusan’ Sang Hiyang Keresa: Wisawara, Wisnu, Brahma), tetela aya pangaruh ti Hindu kana ieu sistem kapercayaan urang Kanekes. Tapi kapercayaan Urang Kanekes ieu lain Hindu.
Buana Panca Tengah
Ieu wilayah jelema jeung mahluk sejenna, dibagi numutkeun tingkat kasucianana:
1.Sasaka Pusaka Buana, dianggap paling suci, ampir ngarendeng jeung Sasaka Domas (atawa Salaka Domas). Ieu pusat dunya.
2.Kampung Jero, Pusat lingkungan Desa Kanekes
3.Kampung Luar/panamping/penyangga/bumper, Desa Kanekes, jadi pusat Banten
4.Banten, jadi pusat Sunda
5.Tanah Sunda
6.Luar Tanah Sunda
Aturan Hirup:
Titahan jeung Pamali (basa urang dinya, Buyut) ti karuhun. Kabuyutan, tempat nu ngandung rupa-rupa pamali. (Teu meunang anu, teu meunang anu tea….)
Ritual/Upacara:
ngukus,
muja,
ngawalu,
ngalaksa.
Muja
Muja diayakeun di Sasaka Pusaka Buana jeung Sasaka Domas dina waktu nu beda. Di Sasaka Pusaka Buana sataun sakali, lilana tilu poe, tiap tanggal 16, 17, 18 bulan Kawolu (bulan kalima numutkeun sistim kalender Urang Kanekes. US boga sistem kalender sorangan tah!). Muja dipingpin ku Puun (sigana sarupaning kepala adat) Cikeusik, jeung jalma2 kapercayaanana (baris kolot-sesepuh meureun). Poe kahiji, rombongan upacara angkat ka ranggon (Talahab- saung). Ngendong di dinya. Isukna, mandi jeung karamas, terus angkat ka ka Sasaka Pusaka Buana ti arah kaler. Upacara muja dilakukeun di undakan kahiji, ngadep ka pasir/bukit SPB, nepi ka tengah poe. Terus mersihan salira, bari memeres palataran undakan. Beres kitu, ngumbah leungeun jeung suku ti batu Sang Hiyang Pangumbahan. Terus naek ka puncak pasir/bukit. Di dinya rombongan ngala lukut nu napel dina batu. Lukut (lumut) eta disebut komala (permata), dibawa mulang jeung dipercaya bisa ngadatangkeun berkah jang nu merlukeun.
Buyut/Pamali
Aya dua jinis:
1.Buyut Adam Tunggal, pamali nalian urang Tangtu (warga kampung jero).
Buyut ieu pamali nu nalian hal poko jeung nu sejenna/rinci
2.Buyut Nuhun, pamali nu berlaku jang orang Panamping jeung Dangka (warga Kanekes Luar).
Buyut ieu mah ngan jang nu poko. Jadi nu di Panamping atawa Dangka kaci dilakukeun, tapi di daerah Tangtu/Kampung Jero mah teu kaci.
Pamali bin buyut ieu ngandung udagan:
a.melindungi kasucian jeung kamurnian suka manusa
b.melindungi kamurnian mandala/tempat cicing
c.melindungi tradisi
Buyut atawa pamali (tabu) diayakeun bisa jadi jang melindungi mandala Kanekes, karena ti samet Karajaan Sunda ancur (1579 Masehi), teu aya deui karajaan nu ngalindungi. Malah sok aya pertentangan kapentingan antara urang Kanekes jeung Kasultanan Banten oge pamarentah kolonial. Tah, ceunah, cara jang melindungi diri sendiri teh make eta pamali atawa buyut!
Teu kawasa, ucapan nu kaluar mun kudu ngarempak buyut.
Hukuman atawa sanksi jang nu ngarempag buyut:
dikaluarkeun/dipiceun/ditamping ti lingkungan asal dina jangka waktu nu tangtu, biasana 40 poe. Upacara pelaksanaan hukuman disebut Panyapuan.
Konsep Daur Hirup
Sukma atawa roh jelema asalna ti Kahiyangan, mun hirup di Buana Panca Tengah angges, sukma balik deui ka Kahiyangan (ngahiyang tea meureun!).
Waktu sukma turun ti Kahiyangan ka Buana Panca Tengah, kondisina rahayu, alus, balik oge kudu kitu. Mun henteu beresih tapi kotor alatan loba buyut/pamali nu dirempag, nya ka naraka. Alus gorengna sukma waktu rek mulang gumantung kana amal perbuatan di Buana Panca Tengah saluyu jeung tugas hidup masing2. Dina raraga mancen tugas, sukma dibekelan 10 indra. Enyaan, sapuluh, lain salah nulis!
Geus ah, cape euy!
-------------------------
Catetan:
Meunang niron ti Edi S. Ekadjati, Kebudayaan Sunda (Suatu Pendekatan Sejarah), Pustaka Jaya, 1995. (Bukuna meunang nginjem ti Arie Kusuma Argadipa, urut mahasiswa si kuring, teu kaburu dibalikeun, da si eta na geus lulus manten, hehe…)
(Ditulis ku Mang Jamal)
Sat, 26 Jun 2010 @18:45