text:
Kaulinan budak
(Artikel ieu ngeunaan kaulinan budak Sunda)
Daptar eusi
- 1 Sajarah
- 2 Mangpaat
- 3 Kaulinan dina Pendidikan Formal
- 4 Rupa-rupa Kaulinan Budak
- 5 Sumber Rujukan
Sajarah[édit | édit sumber]
Saméméh kaulinan komputer sarupaning Sega atawa Nintendo datang, barudak leutik di Tatar Sunda boga rurupaning kaulinan pikeun ngeusian waktu ulin manéhna sabada diajar atawa mantuan kolotna. Kaulinan barudak téh mangrupa kamonésan anu mindeng dilakukeun ku barudak dina mangsa keur rinéh[1]. Aya kaulinan barudak anu dilakukeun ku sorangan, aya kaulinan anu dilakukeun ku duaan, aya ogé kaulinan anu kudu dilakukeun ku lobaan[1]. Salian ti éta, ogé aya kaulinan husus keur barudak awéwé, kaulinan husus keur barudak lalaki, jeung kaulinan anu bisa diiluan ku barudak awéwé jeung lalaki[1].
Mangpaat[édit | édit sumber]
Beda jeung kaulinan elektronis nu sipatna nyorangan ((id):soliter, (en):solitaire), rurupaning kaulinan heubeul ieu biasana kudu dipaénkeun ku leuwih ti saurang. Sipat ieu tangtuna mangaruhan sifat budak sacara umum. Kaulinan elektronis ngadidik budak jadi teu kaiket/mahardika/independen, ngulik jeun kompetitip. Sabalikna, kaulinan heubeul ngajarkeun budak hirup sauyunan jeung paheuheuyeuk leungeun. Sawatara jalma boga pamadegan yén ieu téh aya hubunganna jeung sipat barudak ayeuna, hartina masarakatna nu bakal kahareup, anu leuwih gedé rasa kasoranganana jeung turun rasa babarenganana.
Dua sifat ieu aya goréng aya alusna, teu bisa dibédakeun hideung bodas. Ieu tangtuna tangtangan pikeun kolot supaya bisa ngawanohan budak jeung dunyana supaya kahareupna generasi hareup jadi generasi nu mardika, kompetitip, ngulik tapi teu égois, atawa boga 'rasa sosial' nu lemes.
Salian ti ngajarkeun rasa babarengan éta, hiji ciri lain kaulinan barudak lembur baheula téh biasana mah tara leupas ti kakawihan, sanajan kawihna ngan saukur kawih pondok tur leuwih deukeut kana hariring tibatan kana ngawih. Contona, dina kawih kaulinan pelak cau nu ngabogaan pancén "nyabut" bibit cau kudu uluk salam heula maké kawih. Kusabab ieu, loba nu ngahijikeun kakawihan jaung kaulinan budak.
Kaulinan dina Pendidikan Formal[édit | édit sumber]
Lantaran kaulinan téh gedé mangpaatna pikeun kamekaran mental jeung tumuwuhna fisik barudak, mangka dina Kurikulum 2013 tingkat daérah provinsi Jawa Barat kaulinan barudak diasupkeun minangka matéri pangajaran di sakola[2]. Matéri pangajaran kaulinan barudak ditepikeun dina kelas VII SMP[2]. Eusina ngeunaan pangaweruh rupa-rupa kaulinan tradisional kalawan prakték pikeun metakeun éta kaulinan.
Rupa-rupa Kaulinan Budak[édit | édit sumber]
Dumasar kana saha nu ngalakukeunna[1][édit | édit sumber]
Kaulinan barudak awéwé[édit | édit sumber]
Kaulinan barudak lalaki[édit | édit sumber]
Kaulinan barudak lalaki jeung awéwé[édit | édit sumber]
- galah (gobag)
- oray-orayan
- ambil-ambilan
- ucing sumput
- sapintrong
- boy-boyan
- pacici-cici putri
- ucing-ucingan
- empét-empétan
- sasalimpetan
Dumasar kana prak-prakanana[édit | édit sumber]
Anu dibarung ku kakawihan[édit | édit sumber]
Anu henteu dibarung ku kakawihan[édit | édit sumber]
Dina daptar di handap disebutkeun rupa-rupa kaulinan budak Sunda.
Sumber Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d Taufik Faturohman & Budi Rahayu Tamsyah.2014. Wiwaha Basa: Pangajaran Basa Sunda Anggoeun Murid SMP/M.Ts Kelas VII Semester 1.Bandung: CV Geger Sunten Kesalahan pengutipan: Invalid
tag; name "wiwaha7a" defined multiple times with different content Kesalahan pengutipan: Invalid
tag; name "wiwaha7a" defined multiple times with different content
- ↑ a b Disdik Jawa Barat. 2013. Pamekar Diajar Basa Sunda kelas VII. Bandung: Dinas Pendidikan Provinsi Jawa Barat


c: text/html

text: 1Dulur-dulur! Ulah sarerea harayang jadi guru. Ku urang ge geus karasa, guru mah ana geus disalahkeun sok leuwih beurat ti nu lian. 2Mangkaning urang teh sarerea oge tara luput tina kasalahan-kasalahan. Anu ucap-ucapanana tara salah tur sanggup ngadalian diri, nya jelema sampurna tea ngaranna. 3Kuda beunang dikadalian, sina nurut dikuah-kieuh ku urang. 4Kapal kajeun sakumaha gedena tur lajuna ku tanaga angin gede, geuning bisa digulak-gilek ku kamudi anu sakitu leutikna. 5Letah oge nya kitu: Kajeun leutik, tapi mungguhing kalungguhanana mah kacida pentingna. Seuneu saenyay, bisa ngahuru leuweung geledegan. 6Letah oge kawas seuneu, jadi sumbering balai anu ngancik dina diri, anu bisa nyebarkeun kajahatan jeung ngahuru tata cara kahirupan urang sagemblengna. Sabab letah teh, sategesna mah mawa seuneu naraka. 7Jelema bisa ngalilindeuk mahluk sejen: Sato leuweung, manuk, sato bangsa kadal, kitu deui lauk. 8Tapi letah mah, hamo aya anu bisa ngalilindeuk. Letah mah, estuning mangprung teu beunang diatur-atur, jadi sumber werejit anu mateni. 9Ku urang sok dipake muji sukur ka Pangeran, Allah Nu jumeneng Rama tea. Tapi sok dipake nyumpahan ongkoh, nyumpahan papada manusa anu dijadikeunana ngalap ka salira Allah. 10Nya pamuji sukur nya panyapa, ngaburulana tina sungut eta-eta keneh. Dulur-dulur ulah nepi ka kitu. 11Sageuy, aya cinyusu ngabijilkeun cai tawar ongkoh cai asin ongkoh. 12Sageuy, aya tangkal kondang buahan jetun atawa anggur buahan kondang. Sageuy, aya cai ti laut anu rasana tawar. 13Saha di aranjeun anu alim jeung luhung panemu? Kudu bukti tina caraning hirupna ku amal-amal anu hade, anu medal tina usiking budi anu lemes tur lantip. 14Ari boga hate sirik-pidik, ngunek-ngunek jeung hawek mah ulah waka agul-agul! Ulah nyiar ekol pikeun ngalawan sual nu bener. 15Budi pangarti kawas kitu mah kaluaran ti dunya, lain bijilan sawarga, tapi asal tina hawa napsu idajil. 16Sipat sirik jeung hawek mah, perbawana ngan ngajak kusut, mawa kana lampah jahat. 17Sabalikna, budi pangarti anu asal ti sawarga, — sipat anu pangutamana — nya eta suci. Lian ti eta: Resep rapih, darehdeh, nurut, karunyaan, jembar ku amal, leubeut ku kahadean, tara beurat sabeulah, sarta tara munapek. 18Buah-buahna oge tangtu hade jeung bener, anu disebarkeun ku sing saha anu resep kana karapihan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BIANTARA (PIDATO
)
Diqi Munawar Shodiq, S.pd
Definnisi Biantara Nya éta ?
Nya éta nyarita (berbicara)
dihareupeun (di depan) jalma réa (orang banyak) pikeun (untuk) nepikeun (menyampaikan) hiji hal sacara jelas. S.pd
.
Diqi Munawar Shodiq.
b. S. d. e. c.
Salam pamuka Kalimah bubuka Bagian eusi Kalimah panutup Salam panutup
Diqi Munawar Shodiq.Bagian-bagian biantara :
a.pd
.
Diqi Munawar Shodiq. ogé ka kulawargana. mudah-mudahan urang salawasna (selamanya) di
tangtayungan (di lindungi) Mantena (olehNya). Puji & syukur urang sanggakeun (kita panjatkan) ka Allah SWT. ka para sahabat tur para muslimn dugi ka ahir zaman.Conto biantara
a. S. salawat sarta salam mugi ngalir ka Nabi Muhammad SAW. Assalamu’alaikum Wr Wb
a.pd
.
Urang ayeuna sarua (sama) berjuang tapi lain ngalawan Belanda.
Diqi Munawar Shodiq. Salaku (selaku) generasi ngora (muda) urang (kita) kudu ngeusian (mengisi) kemerdekaan ieu ku hal-hal anu positi. S.pd
. Ayeuna nagara urang mieling (memperingati) kemerdekaan anu ka-66.c. Jaman baheulapara pajuang berjuang pikeun (untuk) kamerdekaan. ogé (juga) berjuang nyanghareupan (menghadapi) kamajuan jaman. Urang berjuang mertahankeun (mempertahankan) kasatuan jeung persatuan bangsa. Dina waktos (waktu) ieu simkuring badé ngadugikeun (menyampaikan) ngeunaan HUT RI dina kaping (tanggal) 17 Agustus 2011.
d. mudahmudahan naon-naon (apa-apa) anu didugikeun janten (jadi) manfaat kanggo (untuk) urang saréréa (kita semua) hususna (khususnya) kanggo(untuk) simkuring (saya). Karaharjaan (kesejahteraan) kanggo urang sadaya)
Diqi Munawar Shodiq. S. Hapunten (mohon maaf) bilih (kalau) aya kalepatan. e. Sapertosna (sepertinya) mung sakitu (hanya
itu) anu tiasa (yang bisa) didugikeun.pd
.
Nu kudu diperhatikeun dina biantara :
Lafal/intonasi Tata basa/grammar (Inggris) Pilihan kecap (kata)/diksi Ngomongna lancar
Diqi Munawar Shodiq. S.pd
.
Ahli Biantara Orator Biantara anu ngabahas hal-hal kaagamaan /
nu aya hubungana jeung agama di sebut KHUTBAH
Diqi Munawar Shodiq. S.pd
.
4. Metode impromptu biantara tanpa ngalakukeun persiapan. S. Terus manehna macakeun (membacakan) biantarana. atawa panyatur (pembicara) teu tiasa hadir. 2. Metode ngapalkeun (menghafal) nyiapkeun materi kalayan taliti (dengan teliti) sarta dituliskeun sacara lengkep saterusna diapalkeun (dihafalkan). Saterusna dijadikeun catetan-catetan leutik anu eusina pokok-pokok materi anu rék ditepikeun.
Diqi Munawar Shodiq. Biasana diacara
dadakan. Metode ekstemporan Jalma anu rék biantara nyiapkeun materi kalayan taliti. Metode biantara atau pidato 1. 3. Metode naskah Jalma anu rék biantara nyiapkeun materi kalayan taliti sarta dituliskeun sacara lengkep.pd
.


text:
1.bubuka 2.galindengna ayat ayat suci al quran 3.biantara sareng pangdeudeul ti : -biantara ketua osis -wawakil kelas ix -pupuhu komiteu sakola -kepala sakola 4.Unjukan paturay tineung -.masrahkeun siswa siswi kelas ix
Contoh Pidato Sunda | Paturay Tineung Ti Wawakil Osis. Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat) Bapa Pupuhu sakola SMP Pasundan Banjar anu kusim kuring dipihormat bapa Pupuhu Komite SMP
Alhamdulillah wasyukurilah, Laillahhailallah, Subhanallah dina danget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni acara Paturay Tineung, wireh sim kuring saparakanca bade ngantunkeun ieu sakola sabada tamat diajar
Jika kamu ingin belajar biantara (pidato) perpisahan dalam bahasa Sunda, naskah pidato bahasa Sunda berikut ini mungkin bisa menjadi referensi. Untuk pidato bahasa Sunda Dinten ieu, dina raraga paturay tineung murid kelas genep/salapan/dua belas, tipayun mangga urang sasarengan nyanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Suci, réh maparinan taufik sareng hidayah-Na, dugi ka danget ieu urang sadaya aya dina séhat wal afiat. Pamugi ku
Cijolang Mania » Pidato Basa Sunda , URANG SUNDA » Biantara/Pidato Paturay Tineung dina Ahir Taun (perpisahan sareng kenaikan kelas) Bapa sareng Ibu Guru,sareng réréncangan sakola sadaya anu dipikacinta,.
bahasa sunda, contoh pidato calon ketua osis smk, contoh pidato calon presiden, contoh pidato ceramah agama islam, contoh pidato calon anggota osis smp, contoh pidato calon bupati, contoh pidato dalam bahasa inggris, contoh pidato contoh pidato bahasa sunda pernikahan, contoh pidato bahasa sunda paturay tineung kelas 6, contoh pidato bahasa sunda perpisahan sakola, contoh pidato bahasa sunda paturay tineung kelas 9, contoh pidato bahasa sunda pahlawan,
Assalamu'alaikum wr. wb. Puji sinareng sukur kasanggakeun ka Allah Illahi Robbi. Alhamdulillah wasyukurilah, Laillahhailallah, Subhanallah dina danget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni upacara Paturay Tineung, wireh sim kuring saparakanca bade ngantunkeun ieu sakola sabada tamat diajar salami tilu taun. Contoh Pidato Sunda | Paturay Tineung Ti Wawakil Osis. Biantara Paturai Tineung ti Wawakil OSIS (Adik Tingkat) Bapa Pupuhu sakola
Alhamdulillah dina denget ieu urang sadaya tiasa riung mungpulung dina raraga nyakseni upicara Paturay Tineung, wireh sim kuring saparakanca bade ngantunkeun ieu sakola sabada tamat diajar tilu taun. Bapa kalih Ibu
- Halaman ini diberdayakan oleh Google, Bing!, dan Blekko -


text:
Home » Sastra Sunda » Sajak-sajak Lumeho (Sajak Sunda)
Ku Ardi Mulyana H.
kalawan hate nu melas
kulincir angin mepende ku hiliwir
sinari rasa nu nyeblak lumpat nyagak
netela hiji harti nu kacida tunggara
ka mana rek cumarita?
lian ka Anjeun nu kawasa
ieu sajak lumpat lumeho
tina ngaji kanu diri
Garut, 2011
Tulisan Populer
-
Ardi Mulyana H. Rumentang deui carita kinasih nu hojahna panonpoe rek surup galindengna sora cai maturan urang na paamprok di handapeu...
-
Ardi Mulyana Haryadi SPs Linguistik Universitas Pendidikan Indonesia Haryadi (2012b) ngajentrékeun yén, “ Salah satu kunci untuk ...
-
Ku Ardi Mulyana H. Kahiji, nya daun awi baseuh ku ibun tapi naha teu bisa niiskeun hate silaing? nu aya, kalah hate nu arogan nu aya, k...
-
Ku Ardi M. H. Hiliwirna angin liwat daun awi keresek patingaradu kuring nangtung nampeu tetebakna sangkan asup kana tulang-taleng atu...
-
Ku Ardi Mulyana Haryadi Naha lamun nanya ka cikaracak saha nu rek ngajawapna Lamun lain itikurih kuring mindingan rasa kasono nu ...


text:
Alhamdulilah kenging koleksi ti aki darso sanes nu enggal tapi lumayan kangge koleksi.. :) mangga wilujeng ngadownload mp3 aki darso.
Darso - Cang Cing Cong.mp3
Darso - Kabogoh Jauh.mp3
Darso - Panganten Anyar.mp3
Darso - Duriat.mp3
Darso - Maripi.mp3
Darso - Jaman Edan.mp3
Darso - Mawar Bodas.mp3
Darso - Demi Anjeun.mp3
Darso - Tanjakan Burangrang.mp3
Darso - Ulah Ceurik.mp3
Darso - Tanjung Baru.mp3
Darso - Dina Amparan Sajadah.mp3
Darso - Dadali Manting.mp3
Darso - Sarua Jeung Bohong.mp3
Pami nu ieu ti Ibu Bungsu Bandung, teu hilap ngahaturkeun nuhun ka ibu bungsu bandung. Mangga atuh lajeungkeun weh di Download, saaya-aya.. :)
Bungsu Bandung - Mobil Butut.mp3 (versi remix)
Bungsu Bandung - Mobil Butut.mp3 (versi tarling)
Bungsu Bandung - Talak Tilu.mp3
Bungsu Bandung - Surabi Haneut.mp3
Bungsu Bandung feat H.Dodi - Kumis.mp3
Mangga di Download Lagu Kustian Nu Album enggal.. tong he love ngahaturkeun nuhun ka nu nyanyina... :)
Kustian - Anak Jalanan.mp3
Kustian - Budak Tunggara.mp3
Kustian - Yatim Piatu.mp3
Kustian - Marake Hp.mp3
Kustian - Kolot Modern.mp3
Kustian - Kuda Renggong.mp3
Kustian - Kariaan.mp3
Kustian - Budak Angon.mp3
Kustian - Prihatin.mp3
Kustian - Mending Ngelehan.mp3
Kustian - Potret Kalbu.mp3
Kustian - Hiburan.mp3
Kustian - Mugi Hawatos.mp3
“ Haji/Hajjah Kang Pr1 ini masih belum mau dikenal orang, mungkin masih malu. “ More About me


text:
Ku : Mamat Sasmita
(Moderator Kusnet – Komunitas Urang Sunda di Internet)
Bismillahirohmanirrohim
Assalamualaikum Wr WbBUBUKA
Da’wah teh hiji kagiatan umajak boh ka sorangan boh ka anu sejen bisa bae ngan ka saurang atawa ka lobaan,
Tujuan Da’wah nyaeta umajak kana kahadean (amar ma’ruf) jeung supaya ngajauhan kagorengan (pagawean munkar) sangkan meunang barokah dunya akherat.
Dina nepikeun da’wah kudu make basa( bahasa) anu dipikaharti ku pamilonna (mustami), supaya naon-naon anu ditepikeun ku juru da’wah kudu nepi ka para mustami kalawan sagemblengna, ulah aya salah persepsi, komo deui salah harti
Dina ieu makalah disebutkeun da’wah dina basa Sunda, basa Sunda nyaeta basa anu digunakeun ku urang Sunda sedengkeun urang Sunda nyaeta jalma anu ngaku dirina urang Sunda turta diaku sabage urang Sunda ku nu sejena.
Hiji jalma can bisa disebut urang Sunda lamun sakadar dijurukeun di tanah Sunda, inyana kudu boga ciri-ciri anu leuwih , sahenteuna kudu bisa basa Sunda, kudu ngarti kana adat istiadat urang Sunda, nyaho sajarah Sunda, seni Sunda, folklore Sunda, ageman (pandangan hidup) urang Sunda, pondokna kudu nyaho Sunda sapuratina.
“ Jeung kami henteu ngutus Rasul saurang oge anging kalayan make basa kaomna, supaya ngajelaskeun ka maranehna. Jeung Alloh nyasarkeun sing saha anu dikersakeun ku Anjeuna sarta maparin pituduh ka sing saha anu dikersakeun ku Anjeuna, jeung Anjeuna Nu Maha Gagah, Nu Maha Wijaksana “
(Ibrahim-04)
Kukituna pantes pisan lamun da’wah make basa Sunda da keur urang Sunda, kapan basa Sunda teh basa rasa, tangtu kadengena ku urang Sunda lamun da’wah ditepikeun ku basa Sunda bakal leuwih nyerep tur bakal leuwih pageuh cumantel dina ati sanubari, atuh sabalikna pikeun da’i ngagunakeun basa Sunda teh bakal leuwih euyeub dina nyurahan bahan keur da’wah-na, da tangtu bakal dibeungharan ku adat budaya lokal nu jembar ku siloka, nu jembar ku ka-arifan lokal.MEDIA DA’WAH
Dawah dina media elektronik, urang watesanana bae media elektronik teh ku Radio jeung Televisi, sok sanajan aya keneh media elektronik anu sejen, kayaning telepon keupeul (hp, telepon genggam), da bisa bae telepon keupeul dijadikeun media da’wah ngaliwatan sms, aya deui saperti intelegensi network (IN).RADIO.
Taun tujuh puluhan, kacida ramena siaran radio di Bandung ku dongeng enteng pasosore, biasana dongeng teh dimimitian bada ashar asana lilana ngan sa-jam, caritana aya Si Buntung Jago Tutugan, Neng Elah, Nurelah, Kapincut ku Bandar Buntut jste, eta dongeng teh make basa Sunda, meh unggal imah nu boga radio ngadepong ngadepong we ngadarengekeun.
Sok sanajan caritana make kasang tukang carita silat, jeung stereotype deuih nu jahat mah tangtu eleh ku anu bener tapi da ari dilenyepan kalawan gemet mah aya nilai da’wahna.
Kaom dangu bisa mapantes (ngahudang imajinasi) kumaha hut hetna dina adegan nu keur adu jajaten, jeung ongkoh deuih juru dongeng teh ku bisa mawa suasana, ngagilek-gilek sora boh sora nu keur ambek atawa ku ngadegdeg bakat ku sieun, kacida imajinatifna, nepi ka kaom dangu teh asa kabawa lamun carita keur ambek asa kabawa ambek atuh sabalikna lamun keur tunggara asa kabawa tunggara.
Ayeuna geus sabaraha puluh taun ti harita, studio radio beuki nambahan boh anu tetep di AM atawa FM (taun tujuhpuluhan mah radio FM teh carang keneh pisan), atuh acarana beuki euyeub, ngan hanjakal mangsa kiwari carita dongeng siga taun tujuh puluhan, geus tara kadenge, sigana kasilih ku acara sejen atawa kasilih ku acara televisi.
Pikeun lumangsungna hiji siaran radio sabenerna mah secara teknik teu hese hese teuing tinggal boga pemancar, audio set jeung rohangan anu nyukupan keur penyiarna, sakitu ge geus cukup, ngan dina palebah ngagunakeun frekuensi eta kudu ngabogaan ijin ti pamarentah, henteu sagawayah bisa ngagunakeun frekuensi, jeung dina mangsa kiwari siaran radio teh kudu ku badan usaha anu resmi.
Watek (karakter) Radio teh auditif nyaeta kaom dangu ngan bisa ngadenge sora, teu aya tulisan (text) komo deui gambar, akibatna sora penyiar nu kadenge teh kudu langsung kaharti ku kaom dangu, artikulasi kudu alus, ancad laer-na (intonasi) kudu merenah jeung eusina ulah ngayayay, ulah matak bosen nu ngadenge, vibrasi wanda sora ge kacida mangaruhanana, nu halimpu matak ngeunah kadengena.
Aya deui watek radio anu sejenna nyaeta sakoteap (selintas) dina harti lamun tea mah panyiarna salah maca berita atawa salah persepsi, tangtu nu kadenge ku kaom dangu oge salah, bakal kacida fatal-na lamun eta kasalahan teu eungeuh ku penyiarna, hese dibalikan deui.
Anu jadi kaunggulan tina radio nyaeta bisa siaran langsung “real time”, bisa nepikeun beja saharita bareng jeung kajadianana hiji perkara, upamana siaran langsung kacilakaan atawa siaran langsung laporan pandangan mata maen bal.
Acara siaran radio rupa-rupa, ti lagu nepi ka ngabahas masalah panyakit atawa korupsi, kitu deui da’wah geus jadi hiji mata acara anu maneuh dina siaran radio. Nya ieu pisan anu jadi daya tarik keur kaom dangu sagemblengna, sok sanajan aya nu sejenna kayaning kakuatan pancar jeung modulasi (FM/AM, anu mangaruhan kualitas sora)
Acara Da’wah.
Data sababaraha radio nu aya di kota Bandung, mere lolongkrang waktu keur siaran acara kaagamaan/da’wah paling gede 30 % nu pangleutikna 4.5%.
NO Studio Radio Siaran Agama ( %)
1 Paksi ( AM 1602 KHz Kota Bandung) 30 %
2 Mutiara (AM 1314 KHz Kota Bandung) 20 %
3 Lita (FM 90.75 MHz Kota Bandung) 20 %
4 Maestro (FM 92.50 MHz Kota Bandung ) 20 %
5 Antasalam (FM 106.5 MHz Kota Bandung ) 15 %
6 Garuda (FM 105.45 MHz Kota Bandung) 10 %
7 Mara (FM 106.85 MHz Kota Bandung ) 10 %
8 Oz (FM 103 MHz Kota Bandung) 5 %
9 Ardan (FM 105.8 MHz Kota Bandung ) 5 %
10 KLCBS (FM 100.55 MHz Kota Bandung ) 4.5 %
(Sumber data : PRSSNI Jabar http://www.prssnijabar.or.id/pd.php , dikunjal 20 Nop 05)
Da’wah dina radio anu make basa Sunda keur di kota Bandung mah ceuk rarasaan geus aya di baheula mula, geura lamun di monitor sabada subuh meh unggal radio raeng da’wah boh make basa Indonesia boh basa Sunda, atuh wandana rupa-rupa aya anu interaktif aya bae nu ngan ngajarkeun maca Al-Qur’an, aya oge anu ngajelaskeun langsung ka kaom dangu bab hiji perkara jste.TELEVISI
Tanggal 24 Agustus taun 1962 , pasosore TVRI munggaran ngayakeun siaran dina pembukaan Asian Games, nya mimiti ti harita Indonesia boga studio Televisi, mun teu salah siaranana ge masih hideung bodas, can aya keliran siga ayeuna
Lamun diitung nepi ka mangsa kiwari, Indonesia teh geus ngawasa media televisi salila opat puluh taun leuwih, jeung deuih dina mangsa kiwari nu disebut TV Swasta teh geus kaitung loba, boh anu skala nasional boh lokal, atuh lega ambahanana ampir sakuliah Indonesia da geus make satelit komunikasi (Palapa atawa Telkom)
Mangsa kiwari TV lokal teh geus loba, di Bandung we geus aya dua nu geus operasi atuh cenah nu keur tatahar aya keneh, kitu deui di kota sejen geus aya, siga di Bogor aya Megaswara TV.
TV lokal mah tangtu rada beda jeung nasional, tv lokal eusina bakal leuwih loba muatan lokalna, sabudeureun kota-na, geura tongton acara tv lokal nu aya di kota Bandung, kapan leuwih euyeub ku acara basa Sunda.
Ngan acara da’wah dina basa Sunda boh di tv lokal atawa nasional asa can kawenehan nangenan, leuwih nyindekel kana budaya, tapi kapan anu disebut da’wah teh lain bae ngan dina wangun ceramah bisa bae di kemas dina wanda sejen, bisa jadi jeung kasenian.
Didieu dipentes kaparigelan anu nyuguhkeunana, lamun urang bisa nimbus ka tv, entong waka tv nasional, tv lokal we heulaanan, tangtu bakal leuwih nyugemakeun hasilna sabab watek tv beda jeung radio.
Watek TV nyaeta audiovisual, dina praktekna leuwih nyindekel kana visualisasi tibatan audio, audio diusahakeun dijieun singget, padet, pemirsa disina nyaksian bari jeung disina nafsirkeun kajadian tina layar kaca, gambar ngabogaan kakuatan berita tibatan omongan.
Sudut gambar anu dipake ku kameraman, kudu ngawakilan mata para penongton, sok sanajan alusna hiji berita tapi salah nyokot sudut gambar (angel) tangtu bakal beda hasilna.
INTERNET.
Tamba kawaranan teuing urang sabit sauetik istilah-istilah anu mindeng dipake dina internet, internet singkatan tina interconnection networking bisa dihartikeun jaringan komputer sajagat, nu bisa silih sambungkeun antara computer nepi ka bisa aya komunikasi.
Website sok disebut situs, hiji alamat minangka jalan atawa konci pikeun ngambah eusi internet, contona www.urang-sunda.or.id , www singkatan tina world wide web nuduhkeun alamat internet, urang-sunda nuduhkeun ngaran website-na, ari or.id nuduhkeun wewengkon atawa domain, aya nu disebat co, com (commercial), go (government, pamarentahan), or (organization), edu (education), atuh id (Indonesia) nuduhkeun nagara asal padumukan misalna jp (Jepang), nl (Nederland, Walanda) jrrd.
E-Mail, serat elektronik (serelek), nyaeta hiji alamat anu unik (ngan hiji-hijina sadunya, ngan dipake ku saurang), lamun dibandingkeun jeung nomer telepon keupeul mah fungsina ampir sarua, bisa silih kirim pesen (message) dina wangun teks, gambar, sora atawa videoa. Contona matsasmita@telkom.net , matsasmita@yahoo.com
Juru Susud (search engine), nyaeta hiji alat anu disadiakeun ku hiji website pikeun nyusud hiji perkara anu kungsi ditulis/disimpen dina internet. Juru susud ieu kacida ngabantuna pikeun neangan bahan bacaeun atawa referensi keur perkara anu diguar, contona lamun urang neangan kecap sunda, bakal murudul nuduhkeun alamat eta website anu ngandung kecap sunda.Nu pangmindengna dipake juru susud teh nyaeta www.google.com .
Milis (Mailing List), ngarupakeun kumpulan alamat serelek nu bisa silih kirim secara broadcast, biasana sok ngarupakeun komunitas anu anggotana satujuan, eusina bisa ngarupakeun diskusi atawa hal-hal sejen anu keur jadi bahan obrolan, saterusna bisa silih pairan sasama anggotana.
Sangkan komputer urang bisa asup kana internet saheunteuna (nu pang saderhanana) urang kudu nambahan alat nu disebut modem (modulator demodulator) jeung bisa make saluran telepon (dial up) pikeun asup ka ISP (Internet Services Provider).NU NGAGUNAKEUN INTERNET
Nurutkeun statistik anu kungsi kabaca anu ngagunakeun internet sajagat teh ampir kana 964 juta, eta diwincik unggal benua lamun dibandingkeun jeung jumlah penduduk sadunya penetrasina 15% hartina kurang leuwih tina 6 jalma salah saurang kungsi make internet.
Di Asia anu panggedena penetrasina nyaeta Korea Selatan (65,2%) disusul ku Jepang (60,9%) di Asean panggedena Malaysia nyaeta 37,9 %, sedengkeun Indonesia ngan 7% (tina 14 jalma, saurang kungsi make internet), hanjakal teu aya data per propinsi.
Nilik tina data eta, internet geus jadi media anu kacida majuna, geus jadi trend setter malah bisa jadi indikator keur kamajuan hiji bangsa.
APJII Asosiasi Penyedia Jasa Internet Indonesia
Ngahaja ieu bukti nu digambarkeun dina table diluhur diberendelkeun didieu sangkan urang bisa ningali kumaha kamajuan sarana komunikasi nu disebut internet geus sakitu ngabajuna, geus ampir disebut kabutuhan sapopoe.
Sarana internet geus ngabantu pikeun urang dina widang widang sejena kayaning atikan, gawe, bisa bae keur kaulinan, atuh ngajadikeun diri urang lir aya dina komunitas global sok sanajan sifatna virtual (maya) anu tangtu bakal mawa parobahan dina sikep (kapribadian) kontak sosial jeung jalma anu lian, budaya, etika atawa moral.
Ieu media teh bakal kacida gede mangfaatna lamun urang bisa makena tur ngarti watek-na komo lamun didukung ku kanyaho kalawan parigel dina widang teknologina, lantaran internet (new media) boga kaunggulan diantarana :
1. Interaktif antar individu, bisa duaan atawa leuwih
2. Hubungan pribadi jeung media masa bisa babarengan jeung sawaktu
3. Inisiatif jeung waktuna ngayakeun komunikasi ditangtukeun ku sorangan teu gumantung ka batur
4. Sumber informasi anu bisa kapanggih teu kawatesanan kitu deui keur nyimpenna.
5. Global, bisa maca nu batur, bisa dibaca batur, jeung kabaca ku jalma sakuliah dunya, batas budaya batas nagara teu relevan.
Basa anu digunakan dina Website lolobana make basa Inggris nepi ka ampir sapertiluna tina sakabeh website anu aya sadunya ( dina waktu ayeuna jumlah kaca website teh kurang leuwih 8 milyar ), jadi lamun nilik kadinya basa Inggris kacida dominan, geus jadi basa internasional (tingali table dihandap), akibatna urang ge kudu kabawa bisa basa Inggris supaya ngarti kana eusi website, anu tangtu eusina bisa sagala rupa aya ti mimiti keur kaperluan usaha nepi ka anu sifatna pribadi, ti anu pang alusna nepi ka anu pang gorengna.
Basa Indonesia bae teu katingali aya dina urutan rangking kasabaraha, atuh komo deui basa Sunda, boa aya dimana.
Ngan teu kudu leutik hate da usaha kadinya mah geus aya, ngawanohkeun basa Sunda dina internet, da geus aya website anu make basa Sunda saperti Majalah Basa Sunda Cupumani, Majalah Mingguan Basa Sunda Mangle, Tabloid Basa Sunda Galura, Sundanet, Urang-Sunda, encan anu ayeuna keur jadi trend nyaeta webblog tea sok sanajan sifat pribadi, sosoranganan.
Atuh upaya sejen ge aya diantarana Kompuetrisasi Aksara Sunda Kaganga, ngeusian Wikipedia, Game (kaulinan) Basa Sunda, malah aya beja hawar hawar rek babarengan Nyundakeun Google, Nyundakeun program anu Opensources, jadi teu bisa dileuleungit anu haat kana basa Sunda dina internet teh aya.
Aya deui anu sifatna milis, anu husus make basa Sunda, nulis emailna kudu ku basa Sunda geus jadi aturan milis, sanajan masih aya keneh anu direumbeuy ku basa Indonesia, teu nanaon kapan maksudna ge babarengan diajar basa Sunda, asal ditepikeun bae alesanana.
Atuh upaya sejenna aya nyaeta hayang nyieun kecap istilah dina basa Sunda dina widang IT, keur dibaladah sanajan leuleutikan.DA’WAH BASA SUNDA DINA INTERNET.
Ceuk cenah watek internet nyaeta ngagabungkeun antara media citak (tulis), radio (sora) jeung tv (gambar/sora), sok sanajan masih aya halanganana diantarana kudu boga tempat keur nyimpen data anu kawilang gede, bisa diakses make saluran anu cukup lebar keur liliwatan data anu dipiharep, anu jigna mah kana biaya anu mahal.
Samemeh bisa nyimpen data dina internet, sakuduna urang miboga heula alamat anu unik (euweuh nu miboga kunu sejen), jeung kudu netepkeun heula naha domain teh rek make org atawa anu sejena.
Webdesigner
Nyieun rarancang kira-kira model kumaha website anu pantes, saluyu jeung visi misi anu rek ditepikeun, webdesigner leuwih nyoko kana tehnis nyieuna website anu tangtu kudu ngawasa basa anu pakait jeung nyieun website ti html,php jeung nu sejenna, dina ngararancang website kulantaran basa anu dipake nyaeta basa Sunda tangtu kudu ningalikeun wanda kasundaan jeung eusina da’wah atuh merenah lamun wanda kaislaman kaciri didinya, Web Designer bisa bae gawena ngan sakali sabab lamun geus jadi mah website-na tinggal nuluykeun, da wanda website mah teu kudu robah unggal waktu malah kudu rada tetep supaya jadi cirri anu mandiri.
Webmaster
Anu tugasna ngokolakeun website sapopoena, kasangtukangna leuwih hade ngarti kana tehnis nyieun website, bisi aya gangguan bakal bisa ngungkulanana
Jeung anu pangpentingna tugas webmaster nyaeta naha naskah/tulisan teh bakal lolos keur ditayangkeun dina website atawa sabalikna, ngawengku eusi tur tehnisna.
Editor Naskah
Samemeh naskah diasupkeun kana website teh sakuduna diedit heula boh wanda-na (html, atawa program teks lainna) boh eusina, atawa naha panjang teuing nepi ka kudu dimuat dua kali jeung hal lain anu kira kira bisa saluyu jeung kaayaan website.
Website dianggap sukses lamun loba anu ngajugjug (biasana sok aya alat ngitung jumlah anu kungsi nengetan), diluhur aya gambar siklus keur hirupna website, hiji website dianggap populer lamun loba anu ngajujug, alesan loba nu ngajugjug tangtu kulantaran alus eusina, alus wandana, alus ngokolakeunana, loba informasi anu ngahudang inspirasi jste, lamun geus kitu tangtu bakal hirup kalawan hurip, teu ngabibisani lamun bakal loba sponsor anu ngabayuan.
Tangtu aya tugas-tugas sejen kayaning : editor naskah, editor web jeung penulis-na., ieu tugas teh lain enteng enteng sabab kudu aya jadwal anu maneuh sangkan eusina web anyar tur langgeng (up to date), leuwih alus jeung sakuduna interaktif, supaya lamun aya pertanyaan ti anu ngajugjug bisa dijawab sok sanajan teu sapada harita.TANTANGAN JEUNG PELUANG.
Da’wah dina basa Sunda ngaliwatan media Radio atawa Televisi, rada beda jeung dina Internet, upamana dina Radio jeung Televisi aya nu disebut durasi, prime time, dina internet mah teu kawengku teuing ku waktu.
Kulantaran aya durasi (lilana siaran) tea, tangtu materi da’wah geus disiapkeun ti anggalna mula, malah lamun perlu mah direkam heula komo lamun ditepikeun dina wanda sejen, upamana dina wangun drama radio, drama TV (TV Play) dina waktu anu geus ditetepkeun kudu kahontal tujuanana, didieu tantanganana manajemen anu dipake teu beda jeung manajemen Rumah Produksi.
Komo ieu rek ditepikeun dina basa Sunda, penetrasi basa Sunda keur masyarakat kota sigana beuki dieu beuki ngaleutikan, aya tantangan anu husus dina nyiptakeun (kretifitas) materi siaran.
Masih leuheung keur media Radio lantaran lamun ningali data diluhur aya nu ngalokasikeun waktu keur da’wah anu nyukupan, sok sanajan teu togmol make basa Sunda, tapi aya harepan keur digarapna, lain deui dina media TV, asa leutik harepan lamun ditepikeun dina TV Swasta Nasional, sigana lamun TV local mah masih bakal mere lolongkrang, sok sanajan wandana kudu leuwih kreatif.
Mun leukeun lalajo TV local mimindengna tayangan basa Sunda teu jauh tina bobodoran, naha teu bisa masalah daria nu digarap ku TV local make basa Sunda, upamana da’wah dina wanda siga anu digarap ku Dedy Mizwar (Kiamat Sudah Dekat), atawa nyieun film dokumenter ngeunaan Kawah Tangkuban Parahu, dikaitkeun jeung da’wah saperti film anu dijieun ku Harun Yahya, make basa Sunda kalawan daria gunung ditilik tina jihad geologi jeung agama jste.
Aya garapan film indie ngeunaan Danau Bandung Purba, nu dijieun ku barudak ngora, kacida alusna lamun ditepikeun dina basa Sunda jeung dikaitkeun kana da’wah, kumaha lingkungan hidup ditilik tina bagbagan agama Islam. Didieu tangtu kudu boga kolsultan dina widangna, lamun ngabahas gunung atuh konsultanna geolog, lamun kasehatan konsultanna dokter.
Ieu ngarupakeun hiji peluang disagigireun da’wah aya udagan sejen nyaeta mere kasempetan pikeun ngamekarkeun basa Sunda anu aya hubunganana jeung paelmuan, sabab tangtu kudu aya istilah paelmuan anu ditarjamahkeun kana basa Sunda sok sanajan teu sakabeh istilah paelmuan kudu di Sunda-keun.
Prime time atawa waktu nu utama, bareto waktu televisi ngan aya hiji nyaeta TVRI anu disebut prime time teh antara jam salapan peuting nepi ka jam sapuluhan, dina waktu eta dianggap waktu anu panglobana lalajo TV, mangsa reureuh tapi can sarare, nya disuguhan ku warta berita, sigana kaayeunakeun anu disebut prime time teh geus loba ngageserna, aya sababaraha alesan diantarana jam gawe geus ngageser, bareto mah gawe teh ti jam tujuh isuk-isuk nepi ka jam dua beurang, komo poe Jumaah mah ngan ukur nepi ka jam sabelas, ayeuna waktu gawe ti jam dalapan isuk-isuk nepi ka jam lima sore ngan poe Saptu pere.
Jadi nu disebut prime time teh geus rada ngalogoran, acara da’wah mun nalingakeun dina televisi leuwih loba loba jam lima sabada subuh.
Keur media radio dina mangsa kiwari aya anu disebut Radio Komunitas, nyaeta studio radio anu ngabogaan ciri-ciri husus, diantarana nirlaba (lain radio komersial), materi siaran kudu husus, frekwensi geus ditangtukeun, daya pancar teu meunang gede (kira-kira radius 3 km), asa merenah lamun da’wah basa Sunda ge dijadikeun hiji tema husus keur nyieun radio komunitas.
Media Internet, lebar temen lamun ieu media anu unggal jalma secara pribadi bisa ngabogaan website kalawan haratis nepi ka teu dimangfaatkeun keur kamekaran da’wah dina basa Sunda, jeung deuih lamun oge kudu mayar asana teu mahal teuing pikeun boga tempat dina hiji server ti ISP, gumantung kana gedena anu dipikahayang, keur leuleutikan mah nyobaan we heula 40 MB, sataun waragadna teu leuwih ti lima ratus rebu rupiah.
Aya nu kudu jadi perhatian pisan nyaeta ngabarukeunana (update) naon-naon anu ditayangkeun, hal ieu jadi kalemahan anu lumrah, rea situs internet ti mimiti dijieun nepi ka lila angger bae siga kitu. Pagawean update, kudu jadi pagawean tim anu bisa diandelkeun.
Salian ti website, aya deui anu kudu dimangafaatkeun teh nyaeta milis (mailing list), geus disebutkeun harti jeung tujuanana milis di luhur, media ieu cukup ampuh keur ngumpulkeun jalma anu satujuan, lantaran sifat milis terbuka, saha bae bisa asup jadi anggota, didieu nu diandelkeun teh moderator sangkan lalu lintasna serelek (email) bisa ka monitor tur eusi tulisan unggal serelek bisa disensor bisi eusina papalingpang jeung misi anu geus ditetepkeun.
Lamun geus loba anggotana, moderator teu cukup saurang, bisa bae dua, tilu atawa leuwih, biasana dipilih ti anggota anu kira-kira kapercaya tur mampuh, utamana kudu rada nyaho widang teknisna.
Paguneman biasana leuwih nyoko kana diskusi hiji masalah anu keur haneut di masyarakat, atawa hal-hal poko lainna.
Loba mangfaat anu bisa dipetik tina obrolan dina milis, jeung anu geus tangtu kudu make basa Sunda sabage basa panganteur atawa tulisan anu ditepikeun, atuh eusina tangtu kudu nyoko kana masalah da’wah.
Anu jadi halangan keur akses kana internet atawa milis nyaeta masih kaitung mahal, sok sanajan ayeuna geus loba warnet (warung internet) anu mere pangaji sa-jam-na tilu rebu rupiah, tapi meureun ka warnet mah kudu bari ngingkig, sedengkeun di imah can tangtu bisa, lamun bisa ge upamana make system dial-up ka Telkomnet Instan, sa-jam-na kurang leuwih sapuluh rebu rupiah, kaitung mahal sanajan aya rasa nyaman sabab bisa dilakukeun ti imah sorangan.PANUTUP
Pangalaman kuring jadi moderator hiji milis nyaeta urangsunda@yahoogroups.com salila kurang leuwih lima taun, loba hal hal anu pikaresepeun, jeung loba mulungan elmu, sabab anu ngiluan kana milis teh rupa rupa profesi, aya seniman, pangarang, pagawe nagri, pagawe swasta, guru, dosen, murid sakola, mahasiswa, ti budak ngora dugi ka anu tos cetuk huis, atuh padumukanana lain we sakuliah Indonesia tapi loba deuih nu di luar nagri, hal ieu ngajadikeun euyeubna tulisan.
Anngota milis urangsunda@yahoogroups.com ayeuna geus aya kana 1700 anggota, produktipitas email sapoena aya kana saratus email leuwih, jadi kaitung loba. Keur jadi anggota teu hese ngan saukur ngirim email kosong ka urangsunda-subscribe@yahoogroups.com , aturanana anu utama kudu nulis ku basa Sunda, aya aturan sejen anu umum nyaeta tetep ngajaga sopan santun, kapan urang Sunda mah kawentar jalma anu boga etika. Kulantaran anggotana geus kaitung loba nya moderatorna ge aya 7 an, tugas moderator salian ti sangkan ulah aya pacogregan nya keur ngaping sangkan anggotana bisi aya nu nyiliwuri rek rek ngaruksak ieu milis. Anggota anu kakara asup kapaksa dimoderatoran heula, tulisanana anu asup kudu disatujuan heula ku moderator (approved), lamun geus kaciri tulisanana lain rek ngabalukarkeun pacogregan nya satuluyna mah sok dibebaskeun teu dimoderatoran deui.
Mangfaatna salian ti anu ditulis diluhur nyaeta leuwih ngaraketkeun silaturahmi papada urang Sunda, unggal taun aya acara rutin papanggih antar anggota nyaeta dina acara Halal Bi Halal Kusnet, taun 2004 di Cimalati Sukabumi, taun 2005 di Cipanas Puncak, atuh lamun ayah al anu perlu dibadamikeun sok aya Kongres (ngawangkong teu beres beres) madungdengkeun hal hal anu perlu digarap di “darat” .
Ku kahayang anggota milis dina taun 2003 nyieun hiji website alamatna di www.urang-sunda.or.id , ieu website teh gunana keur nyimpen tulisan tulisan anu kawilang alus tur keur ngawadahan hasil karya ti anggotana, anu geus diwadahan saperti digitalisasi Pusaka Sunda (majalah Sunda anu terbit ti taun 1922-1927), komputerisasi aksara Sunda (aksara Ngalagena) jste.
Sakali deui ieu media anu disebut internet, kacida perluna dimangfaatkeun keur da’wah dina basa Sunda, sahenteuna urang Sunda kaciri ngilu icikibung dina kamajuan teknologi internet. Basa Sunda kudu tetep dipake ku urang Sunda, naha rek kusaha deui dimumulena lamun lain ku urang Sunda sorangan.
Peupeujeuh ka barudak ngora basa Sunda ulah dianggap hese, kapan basa Sunda teh basa indung, basa anu pangheulana kadenge ku urang ti mimiti brol dijurukeun nepi ka urang kolot.
Basa Sunda bisa dipake keur naon bae, keur da’wah, keur teknologi, keur ekonomi jeung keur nu sejena, tinggal urang kudu mateakeun kalawan daria.
Prak.
Wassalamualaikum Wr Wb
Bandung Margawangi 13 Desember 2005
(Ieu tulisan ditepikeun dina acara : Lokakarya Da'wah Islam Napak kana Budaya Sunda nu diayakeun ku KB-PII Jawa Barat antara tanggal 17-19 Januari 2006, dimuat dina buku Ngamumule Budaya Sunda, Nanjeurkeun Komara Agama/ Perhimpunan KB-PII Jawa Barat / November 2006)
Daftar Pustaka :
1. Syaikh Abdurrahman A Khaliq, Methode dan Startegi Da’wah Islam, Pustaka Al Kautsar 1996
2. Prof Dr Suwarsih Warnaen, Pandangan Hidup Orang Sunda Seperti Tercermin Dalam Tardisi Lisan dan Satra Sunda, P dan K Bandung 1987
3. Saini KM, Pelik-pelik Kebudayaan Sunda dalam Jurnal Keb Dangiang No.1 Th 1, 1999.
4. Choiruddin Hadhiri SP, Klasifikasi Kandungan Al-Qur’an, Gema Insani Press,1994.
5. KH Qomaruddin Shaleh dkk, Al Amin Al-Qur’an Terjamah Sunda, Diponegoro Bandung,2003
6. Jack Febrian, Menggunakan Internet, Informatika Bandung,2003
7. Septiawan Santana K, Jurnalisme Kontemporer, Buku Obor,2005
8. Ward Hanson, Pemasaran Internet, Salemba Empat,2000
9. Asep Syamsul M Romli, Broadcast Journalism,Nuansa, 2004
10. Jack Febrian dkk, Kamus Komputer dan Istilah IT, Informatika Bandung,2002
11. Data lainna di kunjal tina Internet.


text:
Oleh: Irfan Teguh Pribadi (@irfanteguh)
Dina raraga nyanghareupan watés ahir bulan Séptember jeung mimiti bulan Oktober, di mana di dinya aya hiji kajadian anu ahéng, nu pinuh ku rupa-rupa kasieun jeung katineung, kuring alakadarna baris ngabébérkeun hiji tokoh nu ngilu kageutahan, alatan kungsi milu dina orhanisasi hiji partéy nu ceunah mah geus wani-wani arék ngarebut kakawasaan tina pamaréntahan anu sah.
Tokoh ieu teu sanés deui nyaeta Utuy Tatang Sontani. Numutkeun sababaraha katerangan, anjeunna dibabarkeun di Cianjur ping 1 Mei 1920, sareng ngantunkeun di Moskwa ping 17 September 1979. Basa kajadian taun 1965 di lemahcai keur geunjleung, Utuy jeung sababaraha pangarang katut wartawan nu sanésna nuju aya di Beijing, dina raraga ngahadiran hiji acara nu diayakeun ku pamaréntah Tiongkok. Kusabab Utuy kacatet jadi anggota orhanisasi Lékra nu aya patalina jeung PKI, janten anjeunna teu tiasa mulih deui ka lemahcai dugi ka ngantunkeunna.
Sababaraha taun ka tukang, sateuacan Lékra ngilu dirarad ku pamaréntah, dumasar tina seratan Pramoedya Ananta Toer dina buku Menggelinding 1, Utuy mineng pisan katingali nuju ameng sareng putrana paduduan waé. Iwal ti eta, saur Pram, Utuy ogé mineng teu panuju sareng kahirupan jalma-jalma beunghar nu caricing di gedong nu sigrong. Saur anjeunna ka Pram, “Tempo ku anjeun, heueuh gé imah maranehna gedong sigrong, tapi can tangtu di jerona aya buku jang dibaca. Kahirupan urang sabenerna can merdéka mun kaayaanna tuluy-tuluyan kieu mah!.”
Utuy sateuacan asup orhanisasi Lekra geus turun ilubiung dina widang sastera, anjeunna nulis hiji novel nu judulna Tambera. Novel ieu nyaritakeun sajarah nu lumangsung di Maluku dina abad ka-17. Carita ieu kungsi dimuat di koranSipatahoenan jeung Sinar Pasundan.
Sawatara waktu ti harita, Utuy teras nyerat jeung nerbitkeun kumpulan carita pondok nu dipasihan judul Orang-orang Sial. Nanging nu ngajantenkeun anjeunna kasohor mah nyaeta carita-carita lakon nu di antarana nyaeta : Suling, Bunga Rumahmakan, Awal dan Mira, Sayang Ada Orang Lain, Di Langit Ada Bintang, Sang Kuriang, Selamat Jalan Anak Kufur, Si Kabayan, jeung Tak Pernah Menjadi Tua.
***
Hiji waktu, mangsa pasosore, numutkeun catetan Ajip Rosidi nu jadi baturna, Utuy dongkap ka bumi Ajip sabari nyandak pameunteu nu kiruh, anjeunna teras masihkeun kertas téléhram. Eusi éta kertas nyaéta nyuhungkeun Utuy kanggo calik jadi anggota pangurus Lékra anu baris disusun. Téléhram éta dikintunkeun ku Kongres Lékra nu munggaran nu diayakeun di Solo.
“Naon masalahna?”, saur Ajip.
“Kuring bingung. Ceuk anjeun kumaha? Ditarima atawa ulah?”, Utuy kalahka malik naros.
“Kunaon maké bingung?”, Ajip naros deui.
Nyak derekdek baé Utuy ngadadarkeun nu jadi cukang lantaran kabingungna. Ajip ngaregepkeun pinuh daria. Saba’da réngsé ngabudalkeun nu jadi kabingungna, teras baé Ajip masihan bongbolongan ka nu jadi baturna.
“Lékra téh orhanisasi budaya PKI. Hartina paham jeung pamadéganna ngarah ka kénca. Jadi, dina hal ieu pasualan nu utamana nyaéta kumaha sikap Utuy kana komunisme? Satuju atawa henteu? Mun satuju teu paduli bisa gawé bareng atawa henteu jeung batur nu lian, anjeun kudu narima tawaran ieu. Engké sanggeus di jero orhanisasi, anjeun kudu motékar mikirkeun kumaha carana sangkan bisa nalapung jalma-jalma nu ceuk panénjo anjeun goreng gawéna.”
Teu lami Utuy naros deui, “Anjeun sorangan kumaha? Satuju teu kana komunisme?”
“Lain pasualan kuring ieu mah. Nu ditawaran jadi pangurus Lékra pan anjeun, jadi nu penting kumaha pamadegan anjeun sorangan,” saur Ajip.
Obrolan terus rada manjang antawis dua babaturan éta. Sababaraha poé ti harita dina koran diwawarkeun hasil kongres Lékra di Solo. Nami Utuy teu aya dina réngréngan pangurus anu anyar disusun. Anjeunna nolak tawaran pikeun jadi pangurus Lékra.
***
Dina bulan Désémbér taun 1958, di Bandung diayakeun Kongrés Basa Sunda nu tempatna di gedung YPK di Jalan Naripan. Nu ngahadiran diantawisna aya Ajip Rosidi ti Sumedang, aya ogé Boejoeng Saléh, Ramadhan Karta Hadimadja, Rukasah, Ismail Wiriadinata, jeung Utuy Tatang Sontani ti Jakarta.
Mangsa Utuy ningali Ajip, langsung baé anjeunna médol Ajip ka luar terus ngajak leumpang nepika Jalan Braga. Utuy tuluy ningalikeun Negeri Soviét, hiji majalah citakan ti Kedutaan Besar Soviét (harita ngaranna acan Rusia) di Jakarta, nu eusi éta majalah téh nyaéta pikeun ngenalkeun nagara Soviét ka bangsa Indonesia.
Dina eta majalah aya catetan interviu wartawan jeung Utuy. Foto nu dipajang gedé pisan. Tapi naha Utuy bet kalahkah bingung jeung muyung?
Sihoréng nu ngajadikeun anjeunna kitu téh nyaéta eusi interviu nu aya dina majalah teu sarua eujeung anu sabenerna basa anjeunna diinterviu ku wartawan ti majalah éta.
“Kuring teu nyaritakeun sababaraha hal nu ditulis dina éta majalah. Basa ditanya ku wartawan kumaha pendapat kuring ngeunaan sistim tani koléktif di Uni Soviét, ceuk kuring mun cocok jang urang Soviét nyak alus baé; jelema moal bisa digawé sorangan di gurun pasir, ” kitu pokna.
Tapi orokaya éta majalah tungtungna nulis anu sabenerna teu diomongkeun ku Utuy ka wartawan. Balukarna jadi pangbeurat ka Utuy dina nyorang lalakon ka hareupna.
“Da memang kitu carana komunisme mah!,” saur Ajip mairan.
“Enya, tapi hal éta jadi pasualan. Anjeun apal sorangan, kuring kungsi diondang ka Cina jeung Soviét, anyeuna kuring baris diondang ka Amérika, jeung geus aya urang Kedutaan Amérika nu datang ka imah, malah mah kuring anyeuna keur diajar basa Inggris ka Drs. Lie Tie Gwan. Tapi ku dimuatna foto jeung interviu kuring di majalah Negeri Soviét, komo jeung kuring saolah-olah ngalus-ngalus komunisme nu sabenerna teu diomongkeung ku kuring, balukarna kuring bisa waé teu jadi indit ka Amérika!
”Ti dinya duanana teu loba carita deui, bral bae baralik deui ka gedung YPK di Jalan Naripan pikeun ngahadiran Kongrés Basa Sunda.
***
Sanajan dina sababaraha kasempetan Utuy kungsi teu nyanggupan pikeun jadi anggota Lékra, tapi tungtungna sanggeus dideukeutan ku Héndra Gunawan (babaturanna mangsa sakola di Bandung jaman saacan perang), anjeunna asup jadi anggota pangurus Lékra.
Basa di lemahcai aya kajadian Gestapu jeung loba anggota PKI katut Lékra nu dipaéhan, sakumaha nu geus diterangkeun di luhur, dina mimiti ieu tulisan; kaleresan Utuy nuju di Beijing jadi teu kaasup nu diala pati diarah nyawa, tapi balukarna Utuy teu bisa balik deui ka lemahcai pikeun salilana tug dugi ka ngantunkeunna.
Harita basa di Tiongkok aya Révolusi Kabudayaan, Utuy jeung sababaraha baturna indit ka Eropa, niatna rek tuluy ka Perancis. Tapi barang nepi ka Rusia, Utuy lirén di éta nagara. Dongkapna Utuy di Rusia matak pikabungaheun pikeun urang Rusia anu geus kungsi maca tulisan-tulisanna. Anjeunna teras janten dosen di salah sahiji Universitas di Rusia.
Nuju Ajip kaleresan aya di luar nagri, Ajip nyempetkeun ngalongok Utuy anu nuju teu damang parna. Barang Ajip dongkap ka rumah sakit, Utuy kacida atohna.
“Gering naon?”
“Teu, kuring geus cageur sabab panggih deui jeung anjeun, kuring jadi bisa deui ngawangkong make basa Sunda. Di dieu euweuh nu bisa diajak ngomong basa Sunda,” saur Utuy sabari némbongkeung kabungah.
Sababaraha taun di harita, nyaéta taun 1979; Utuy ngantunkeun sabari teu kungsi panggih heula jeung nu jadi anak pamajikanna. Kanggo ngaajénan jasa-jasana, pamaréntah Rusia ngurebkeun sareng ngadamel makam khusus kanggo umat Islam, nyaéta kanggo Utuy.
Hawar-hawar kuring inget deui kana cacariosan mang Utuy basa aya kénéh di lemahcai. Pokna, “Kuring néangan manusa, tapi nu kapanggih ngan ukur badut.” Wallo’alam, duka naon maksadna. [ ]
Tautan asli: http://wangihujan.blogspot.co.id/2014/11/mang-utuy.html


text:
Sabtu, 19 Juli 2008
KAMEKARAN PANTA-PANTA BASA DINA BASA SUNDA
Wangun basa Sunda dina hiji mangsa, ditangtukeun ku situasi jeung kaayaan sosial masarakat Sunda dina mangsa éta. Dina hiji mangsa, situasi sosial masarakat Sunda ngalahirkeun digunakeunana basa Sunda anu mikawanoh panta-panta, anu kiwari leuwih dikenal ku istilah undak-usuk basa Sunda (UUBS). Para ahli sapamadegan yén lahirna UUBS dina basa Sunda téh mangrupa pangaruh tina basa Jawa. Asup kana basa Sunda dina abad ka-17, dina mangsa sawatara wewengkon di Tatar Sunda kaeréh ku Karajaan Mataram (Islam).
S. Coolsma dina bukuna Soendaneesche Spraakkunst nétélakeun yén digunakeunana panta-panta basa dina basa Sunda téh gedé kamungkinanana mangrupa pangaruh ti urang Jawa, anu baheula kungsi ngajajah Tatar Sunda. Kabiasaan urang Jawa, ceuk Coolsma, anu sok ngabéda-béda jelema dumasar kana status sosialna téh mangrupa pangaruh tina kabudayaan Hindu anu mikawanoh kasta-kasta dina hirup-kumbuhna. Ari urang Sunda, sabada kapangaruhan ku urang Jawa téa, nurutan éta kabiasaan anu terus dilarapkeun kana basana, nepi ka lahir panta-panta basa (anu kiwari disebut UUBS).
Pikeun ngayakinkeun yén ayana panta-panta basa dina basa Sunda téh mangrupa pangaruh tina basa Jawa, Coolsma nalungtik 400 kecap lemes jeung 400 kecap kasar nu aya dina basa Sunda sarta dibandingkeun jeung kecap-kecap basa Jawa. Tétéla, ceuk Coolsma, tina 400 kecap basa Sunda anu kaasup lemes tilu parapatna asalna tina basa Jawa, ari tina 400 kecap basa Sunda anu kaasup kasar, 275 kecap asalna tina basa Jawa. Ngan dina lebah ngagunakeunana anu pabaliut téh. Kecap-kecap anu kaasup lemes dina basa Jawa, dina basa Sunda mah kaasup kasar atawa sabalikna, kecap-kecap kasar dina basa Jawa, dina basa Sunda mah jadi lemes. Upamana baé kecap-kecap: abot, anom, impén, bobot, lali, pungkur, sasih, tunggang jeung wareg, anu dina basa Sunda kaasup kecap-kecap lemes, ari nurutkeun panta-panta basa Jawa mah kaasup kecap-kecap kasar. Sabalikna kecap-kecap saperti: béja, bulan, datang, pindah, suku, jeung tumpak, anu dina basa Sunda kaasup kecap-kecap kasar, dina basa Jawa mah kaasup kecap-kecap lemes. Anggapan Coolsma, pangna kitu téh bisa jadi lantaran aya dua kamungkinan. Kamungkinan kahiji, kecap-kecap kasar dina basa Jawa dianggap lemes ku urang Sunda, lantaran harita urang Sunda anu keur dijajah ku urang Jawa nganggap yén basa anu digunakeun ku nu ngajajahna leuwih luhur ajénna tibatan basana sorangan, nya dianggap baé basa lemes. Kamungkinan kadua, urang Sunda teu hayang nurutan urang Jawa dina ngalarapkeun panta-panta basana, ku lantaran kitu urang Sunda nyieun palanggeran sorangan lebah ngagunakeun kecap-kecap anu asalna tina Jawa dina basa Sunda.
Yén UUBS mangrupa warisan tina kakawasaan Mataram, diaku deuih ku Saléh Danasasmita dina tulisanana anu dimuat dina buku Sejarah Jawa Barat (éd. Drs, Atja, 1975). Ceuk Saléh, ayana UUBS dina basa Sunda kiwari téh mangrupa sésa prosés “mataramisasi” kabudayaan Sunda anu dimimitian abad ka-17. Ngawangun kecap lemes dina basa Sunda, henteu dumasar kana prosés ngalemeskeun foném kecap asalna, tapi dicokot meleg-meleg tina kecap-kecap basa Jawa. Da cenah dina basa wewengkon anu henteu kapangaruhan ku Mataram mah, saperti basa wewengkon Bogor jeung Banten Kidul, henteu dipikawanoh ayana panta-panta basa anu disebut UUBS.
Sawatara ahli nétélakeun yén pangaruh kultural Mataram kana kabudayaan Sunda, karasa telebna di wewengkon Priangan, saperti Ciamis, Tasikmalaya, Garut, Bandung, Sumedang, jeung Cianjur. Ari di wewengkon saperti Banten, Karawang, Bogor, jeung Cirebon mah éta pangaruh téh henteu karasa nyosok jero nepi ka aya panta-panta dina basana. Upama téa mah kiwari urang Banten, Karawang, Bogor, jeung Cirebon mikawanoh UUBS, utamana lantaran pangaruh tina pangajaran basa Sunda dina jaman Walanda nepi ka ayeuna.
Timbul wé pananya: kumaha atuh wujud basa Sunda saméméh kapangaruhan ku Mataram? Pikeun ngajawab éta pananya urang bisa maluruh kana naskah-naskah Sunda anu medal saméméh abad ka-17, upamana baé naskah Carita Parahiyangan anu ditulis abad ka-16. Basa anu dipaké dina éta naskah nyaéta ragam basa anu nurutkeun konsép UUBS kiwari mah kaasup basa kasar. Taya bédana basa anu dipaké dina paguneman antara atasan jeung bawahan, antara patih jeung rajana. Geura urang cutat:
Sadatangna sang apatih ka Galunggung, carék Batara Ngiyang Guru, “Na naha béja siya sang apatih?”
“Pun, kami dititah ku Rahiyang Sanjaya ménta piparintaheun, Adi Sanghiyang Purbasora.”
Nurutkeun tarjamahan Drs. Atja dina basa Sunda kiwari kalimah-kalimah di luhur téh unina:
Sadatangna patih ka Galunggung, carék Batara Dangiang Guru, “Na aya pibéjaeun naon, Patih?”
“Pangampura, kami téh diutus ku Rahiang Sanjaya, ménta nu bakal maréntah, Adi Rahiang Purbasora.”
Kecap-kecap anu dicondongkeun mangrupa kecap-kecap kasar anu nurutkeun konsép UUBS mah kudu ngagunakeun basa lemes.
Teu dikenalna panta-panta basa dina basa Sunda saméméh abad ka-17, nurutkeun Saléh Danasasmita mah mangrupa ciri kabasajanan karakteristik karuhun urang Sunda anu baheula mangrupa masarakat huma. Ari nurutkeun M.A Salmun dina tulisanana “Robahan Basa Sunda” anu dimuat dina Majalah Warga (1953), euweuhna panta-panta basa anu ngabédakeun tingkat sosial masarakat Sunda baheula téh mangrupa cicirén kahirupan masarakat Sunda anu démokratis. Sabada keuna ku pangaruh Mataram, kakara urang Sunda mikawanoh kana kelas masarakat anu kudu dibédakeun jeung kelas masarakat séjénna dina sagala widang kahirupanana, kaasup dina ngagunakeun basana. Basa Sunda anu saméméhna ngan mikawanoh hiji ragam basa anu kiwari disebut basa kasar, sabada keuna ku pangaruh Mataram mah jadi wanoh deuih kana ragam basa lemes, ragam basa anu husus digunakeun pikeun nyarita jeung golongan ménak atawa di antara golongan ménak, anu harita mangrupa golongan nu keur nyangking kakawasaan.
Salmun ogé nétélakeun, yén anu mimiti ngagunakeun sarta nyebarkeun éta panta-panta basa nya golongan ménak sorangan. Ari sababna, dina mangsa Mataram kumawasa di urang para bupati Sunda diwajibkeun méré upeti unggal taun sarta kudu cicing di Mataram pikeun narima paréntah ti Mataram. Salila di ditu, éta para gegedén Sunda téh diajar rupa-rupa adat kabiasaan urang Jawa kaasup carana ngagunakeun basa. Balik ti Mataram, éta adat kabiasaan jeung cara ngagunakeun basa urang Jawa téh diturutan sarta dilarapkeun kana basa Sunda. Basa lemes anu fungsi utamana pikeun ngahormat golongan ménak, disebarkeun ku maranéhna nepi ka padésaan.
Éta katerangan Salmun téh luyu jeung katerangan D.K. Ardiwinata dina tulisanana “Basa Jawa di Priangan” anu dimuat dina Majalah Papaés Nonoman (1914). Ieu ahli basa téh nétélakeun yén dina mangsa Tatar Sunda dieréh ku Mataram kira-kira taun 1625, loba bupati Sunda anu diwajibkeun cicing di Mataram sataun sakali. Baralikna ti Mataram, éta para bupati téh mawa kabiasaan-kabiasaan urang Jawa kaasup basa lemes anu mibanda fungsi pikeun ngahormat golongan ménak.
Béda-bédana kelas di masarakat Sunda beuki mekar sabada datangna bangsa Walanda anu ngajajah urang. Walanda mémang ngahaja ngagolong-golongkeun masarakat Sunda jadi dua golongan gedé nyaéta ménak jeung cacah (somah) pikeun kapentingan politik jajahanana. Kaasup dina ngagunakeun basana éta téh. Harita mah apan kacida dipahingna upama aya cacah (somah) anu nyasama ka ménak téh, disebutna ogé humayua. Éta kaayaan téh lumangsung nepi ka taun 1941, sabada kajadian Perang Dunya II anu dituturkeun ku révolusi nasional. Révolusi nasional mawa pangaruh anu luar biasa kana kahirupan bangsa Indonésia, kaasup sélér bangsa Sunda. Muncul paham démokratis anu henteu ngabéda-béda golongan masarakat, taya ménak taya cacah, kabéh mibanda darajat jeung hak anu sarua. Pangaruhna kana UUBS, henteu saeutik urang Sunda anu embung ngagunakeun UUBS, pangpangna mah basa lemes, lantaran dianggap warisan jaman féodal, jaman para ménak kumawasa. Munculna paham démokratisasi basa Sunda nimbulkeun polémik anu henteu daék tutug. Aya anu satuju, aya anu henteu. Kaasup dina nangtukeun ragam basa anu dianggap démokratis. Ceuk sawaréh leuwih merenah ngagunakeun basa kasar, ceuk sawaréh deui kudu ngagunakeun basa lemes ka sing saha baé ogé. Sual démoktaritasi basa Sunda, ahirna ngabuntut bangkong.
Polémik sual UUBS muncul deui ahir taun 1980-an. Éta polémik muncul sabada aya anggapan yén UUBS dina basa Sunda, ngalantarankeun urang Sunda – utamana para rumaja – sieun ngagunakeun basa Sunda. Aya anu pro, aya anu kontra. Tapi taya anu ngajawab éta pasualan ku ngayakeun panalungtikeun anu daria ngeunaan kalungguhan UUBS dina kahirupan sapopoé urang Sunda kiwari. Antukna, nya ngabuntut bangkong deui baé. Papadaning kitu, UUBS terus masih kénéh diparaké ku urang Sunda, malah masih kénéh diajarkeun di sakola-sakola. Masih kénéh loba urang Sunda anu nyarita ku basa Sunda ngagunakeun basa lemes pikeun ngajénan anu diajak nyarita. Tapi henteu saeutik deuih urang Sunda anu ngajak nyarita ku basa Indonésia ka anakna, anu bisa jadi lain lantaran sieun ku UUBS.
Nepi ka kiwari UUBS, dina harti panta-panta basa kasar jeung basa lemes, masih kénéh diparaké ku umumna urang Sunda. Kiwari UUBS dianggap mangrupa bagéan tina tatakrama (sopan santun) urang Sunda pikeun silihajénan jeung silihargaan jeung sasama. Anu matak aya usaha pikeun ngaganti istilah UUBS jadi tatakrama basa Sunda. Sanajan kitu, popularitas istilah tatakrama basa Sunda masih kénéh éléh ku istilah UUBS di kalangan masarakat Sunda. Urang Sunda umumna masih kénéh wanoh kana istilah UUBS ti batan kana istilah tatakrama basa Sunda.
(Budi Rahayu Tamsyah)
S. Coolsma dina bukuna Soendaneesche Spraakkunst nétélakeun yén digunakeunana panta-panta basa dina basa Sunda téh gedé kamungkinanana mangrupa pangaruh ti urang Jawa, anu baheula kungsi ngajajah Tatar Sunda. Kabiasaan urang Jawa, ceuk Coolsma, anu sok ngabéda-béda jelema dumasar kana status sosialna téh mangrupa pangaruh tina kabudayaan Hindu anu mikawanoh kasta-kasta dina hirup-kumbuhna. Ari urang Sunda, sabada kapangaruhan ku urang Jawa téa, nurutan éta kabiasaan anu terus dilarapkeun kana basana, nepi ka lahir panta-panta basa (anu kiwari disebut UUBS).
Pikeun ngayakinkeun yén ayana panta-panta basa dina basa Sunda téh mangrupa pangaruh tina basa Jawa, Coolsma nalungtik 400 kecap lemes jeung 400 kecap kasar nu aya dina basa Sunda sarta dibandingkeun jeung kecap-kecap basa Jawa. Tétéla, ceuk Coolsma, tina 400 kecap basa Sunda anu kaasup lemes tilu parapatna asalna tina basa Jawa, ari tina 400 kecap basa Sunda anu kaasup kasar, 275 kecap asalna tina basa Jawa. Ngan dina lebah ngagunakeunana anu pabaliut téh. Kecap-kecap anu kaasup lemes dina basa Jawa, dina basa Sunda mah kaasup kasar atawa sabalikna, kecap-kecap kasar dina basa Jawa, dina basa Sunda mah jadi lemes. Upamana baé kecap-kecap: abot, anom, impén, bobot, lali, pungkur, sasih, tunggang jeung wareg, anu dina basa Sunda kaasup kecap-kecap lemes, ari nurutkeun panta-panta basa Jawa mah kaasup kecap-kecap kasar. Sabalikna kecap-kecap saperti: béja, bulan, datang, pindah, suku, jeung tumpak, anu dina basa Sunda kaasup kecap-kecap kasar, dina basa Jawa mah kaasup kecap-kecap lemes. Anggapan Coolsma, pangna kitu téh bisa jadi lantaran aya dua kamungkinan. Kamungkinan kahiji, kecap-kecap kasar dina basa Jawa dianggap lemes ku urang Sunda, lantaran harita urang Sunda anu keur dijajah ku urang Jawa nganggap yén basa anu digunakeun ku nu ngajajahna leuwih luhur ajénna tibatan basana sorangan, nya dianggap baé basa lemes. Kamungkinan kadua, urang Sunda teu hayang nurutan urang Jawa dina ngalarapkeun panta-panta basana, ku lantaran kitu urang Sunda nyieun palanggeran sorangan lebah ngagunakeun kecap-kecap anu asalna tina Jawa dina basa Sunda.
Yén UUBS mangrupa warisan tina kakawasaan Mataram, diaku deuih ku Saléh Danasasmita dina tulisanana anu dimuat dina buku Sejarah Jawa Barat (éd. Drs, Atja, 1975). Ceuk Saléh, ayana UUBS dina basa Sunda kiwari téh mangrupa sésa prosés “mataramisasi” kabudayaan Sunda anu dimimitian abad ka-17. Ngawangun kecap lemes dina basa Sunda, henteu dumasar kana prosés ngalemeskeun foném kecap asalna, tapi dicokot meleg-meleg tina kecap-kecap basa Jawa. Da cenah dina basa wewengkon anu henteu kapangaruhan ku Mataram mah, saperti basa wewengkon Bogor jeung Banten Kidul, henteu dipikawanoh ayana panta-panta basa anu disebut UUBS.
Sawatara ahli nétélakeun yén pangaruh kultural Mataram kana kabudayaan Sunda, karasa telebna di wewengkon Priangan, saperti Ciamis, Tasikmalaya, Garut, Bandung, Sumedang, jeung Cianjur. Ari di wewengkon saperti Banten, Karawang, Bogor, jeung Cirebon mah éta pangaruh téh henteu karasa nyosok jero nepi ka aya panta-panta dina basana. Upama téa mah kiwari urang Banten, Karawang, Bogor, jeung Cirebon mikawanoh UUBS, utamana lantaran pangaruh tina pangajaran basa Sunda dina jaman Walanda nepi ka ayeuna.
Timbul wé pananya: kumaha atuh wujud basa Sunda saméméh kapangaruhan ku Mataram? Pikeun ngajawab éta pananya urang bisa maluruh kana naskah-naskah Sunda anu medal saméméh abad ka-17, upamana baé naskah Carita Parahiyangan anu ditulis abad ka-16. Basa anu dipaké dina éta naskah nyaéta ragam basa anu nurutkeun konsép UUBS kiwari mah kaasup basa kasar. Taya bédana basa anu dipaké dina paguneman antara atasan jeung bawahan, antara patih jeung rajana. Geura urang cutat:
Sadatangna sang apatih ka Galunggung, carék Batara Ngiyang Guru, “Na naha béja siya sang apatih?”
“Pun, kami dititah ku Rahiyang Sanjaya ménta piparintaheun, Adi Sanghiyang Purbasora.”
Nurutkeun tarjamahan Drs. Atja dina basa Sunda kiwari kalimah-kalimah di luhur téh unina:
Sadatangna patih ka Galunggung, carék Batara Dangiang Guru, “Na aya pibéjaeun naon, Patih?”
“Pangampura, kami téh diutus ku Rahiang Sanjaya, ménta nu bakal maréntah, Adi Rahiang Purbasora.”
Kecap-kecap anu dicondongkeun mangrupa kecap-kecap kasar anu nurutkeun konsép UUBS mah kudu ngagunakeun basa lemes.
Teu dikenalna panta-panta basa dina basa Sunda saméméh abad ka-17, nurutkeun Saléh Danasasmita mah mangrupa ciri kabasajanan karakteristik karuhun urang Sunda anu baheula mangrupa masarakat huma. Ari nurutkeun M.A Salmun dina tulisanana “Robahan Basa Sunda” anu dimuat dina Majalah Warga (1953), euweuhna panta-panta basa anu ngabédakeun tingkat sosial masarakat Sunda baheula téh mangrupa cicirén kahirupan masarakat Sunda anu démokratis. Sabada keuna ku pangaruh Mataram, kakara urang Sunda mikawanoh kana kelas masarakat anu kudu dibédakeun jeung kelas masarakat séjénna dina sagala widang kahirupanana, kaasup dina ngagunakeun basana. Basa Sunda anu saméméhna ngan mikawanoh hiji ragam basa anu kiwari disebut basa kasar, sabada keuna ku pangaruh Mataram mah jadi wanoh deuih kana ragam basa lemes, ragam basa anu husus digunakeun pikeun nyarita jeung golongan ménak atawa di antara golongan ménak, anu harita mangrupa golongan nu keur nyangking kakawasaan.
Salmun ogé nétélakeun, yén anu mimiti ngagunakeun sarta nyebarkeun éta panta-panta basa nya golongan ménak sorangan. Ari sababna, dina mangsa Mataram kumawasa di urang para bupati Sunda diwajibkeun méré upeti unggal taun sarta kudu cicing di Mataram pikeun narima paréntah ti Mataram. Salila di ditu, éta para gegedén Sunda téh diajar rupa-rupa adat kabiasaan urang Jawa kaasup carana ngagunakeun basa. Balik ti Mataram, éta adat kabiasaan jeung cara ngagunakeun basa urang Jawa téh diturutan sarta dilarapkeun kana basa Sunda. Basa lemes anu fungsi utamana pikeun ngahormat golongan ménak, disebarkeun ku maranéhna nepi ka padésaan.
Éta katerangan Salmun téh luyu jeung katerangan D.K. Ardiwinata dina tulisanana “Basa Jawa di Priangan” anu dimuat dina Majalah Papaés Nonoman (1914). Ieu ahli basa téh nétélakeun yén dina mangsa Tatar Sunda dieréh ku Mataram kira-kira taun 1625, loba bupati Sunda anu diwajibkeun cicing di Mataram sataun sakali. Baralikna ti Mataram, éta para bupati téh mawa kabiasaan-kabiasaan urang Jawa kaasup basa lemes anu mibanda fungsi pikeun ngahormat golongan ménak.
Béda-bédana kelas di masarakat Sunda beuki mekar sabada datangna bangsa Walanda anu ngajajah urang. Walanda mémang ngahaja ngagolong-golongkeun masarakat Sunda jadi dua golongan gedé nyaéta ménak jeung cacah (somah) pikeun kapentingan politik jajahanana. Kaasup dina ngagunakeun basana éta téh. Harita mah apan kacida dipahingna upama aya cacah (somah) anu nyasama ka ménak téh, disebutna ogé humayua. Éta kaayaan téh lumangsung nepi ka taun 1941, sabada kajadian Perang Dunya II anu dituturkeun ku révolusi nasional. Révolusi nasional mawa pangaruh anu luar biasa kana kahirupan bangsa Indonésia, kaasup sélér bangsa Sunda. Muncul paham démokratis anu henteu ngabéda-béda golongan masarakat, taya ménak taya cacah, kabéh mibanda darajat jeung hak anu sarua. Pangaruhna kana UUBS, henteu saeutik urang Sunda anu embung ngagunakeun UUBS, pangpangna mah basa lemes, lantaran dianggap warisan jaman féodal, jaman para ménak kumawasa. Munculna paham démokratisasi basa Sunda nimbulkeun polémik anu henteu daék tutug. Aya anu satuju, aya anu henteu. Kaasup dina nangtukeun ragam basa anu dianggap démokratis. Ceuk sawaréh leuwih merenah ngagunakeun basa kasar, ceuk sawaréh deui kudu ngagunakeun basa lemes ka sing saha baé ogé. Sual démoktaritasi basa Sunda, ahirna ngabuntut bangkong.
Polémik sual UUBS muncul deui ahir taun 1980-an. Éta polémik muncul sabada aya anggapan yén UUBS dina basa Sunda, ngalantarankeun urang Sunda – utamana para rumaja – sieun ngagunakeun basa Sunda. Aya anu pro, aya anu kontra. Tapi taya anu ngajawab éta pasualan ku ngayakeun panalungtikeun anu daria ngeunaan kalungguhan UUBS dina kahirupan sapopoé urang Sunda kiwari. Antukna, nya ngabuntut bangkong deui baé. Papadaning kitu, UUBS terus masih kénéh diparaké ku urang Sunda, malah masih kénéh diajarkeun di sakola-sakola. Masih kénéh loba urang Sunda anu nyarita ku basa Sunda ngagunakeun basa lemes pikeun ngajénan anu diajak nyarita. Tapi henteu saeutik deuih urang Sunda anu ngajak nyarita ku basa Indonésia ka anakna, anu bisa jadi lain lantaran sieun ku UUBS.
Nepi ka kiwari UUBS, dina harti panta-panta basa kasar jeung basa lemes, masih kénéh diparaké ku umumna urang Sunda. Kiwari UUBS dianggap mangrupa bagéan tina tatakrama (sopan santun) urang Sunda pikeun silihajénan jeung silihargaan jeung sasama. Anu matak aya usaha pikeun ngaganti istilah UUBS jadi tatakrama basa Sunda. Sanajan kitu, popularitas istilah tatakrama basa Sunda masih kénéh éléh ku istilah UUBS di kalangan masarakat Sunda. Urang Sunda umumna masih kénéh wanoh kana istilah UUBS ti batan kana istilah tatakrama basa Sunda.
(Budi Rahayu Tamsyah)
Diposkan oleh Budi Rahayu Tamsyah di 05.57 Tidak ada komentar:
Label: Pamedar Tatakrama Basa Sunda
PANTA-PANTA BASA DINA BASA SUNDA
Dina basa Sunda aya panta-panta basa, anu dipakéna dumasar kana kaayaan sosial anu nyarita, anu diajak nyarita, katut anu dicaritakeunana atawa pikeun silihargaan di antara maranéhanana. Kana éta panta-panta basa téh aya anu nyebut “kasar jeung lemes”, “undak-usuk basa”, jeung “tatakrama basa”. Naon baé istilahna, anu jelas kabéhanana museur kana sopan santun dina ngagunakeun basa. Tangtu baé éta panta-panta basa téh henteu matok kitu dina unggal mangsa, tapi ngalaman rupa-rupa parobahan luyu jeung robahna ukuran sopan santun (étika atawa tatakrama) panyaturna.
Tong boroning dina konsépna, dina kecapna ogé apan aya parobahan. Malah aya anu geus tara kadéngé digunakeun pisan dina paguneman sapopoé kiwari, saperti kecap-kecap kajang mastaka, gambuh, jeung ngadederek anu mangrupa basa luhur (lemes pisan) tina bantal, bisul, jeung ngadagoan. Kitu deui jeung kecap anyar, anu dina Babaran Undak-usuk Basa Sunda I. Buldan Jayawiguna mah teu kudu dilemeskeun jadi énggal. Da cenah énggal mah lemesna tina gancang. Geura urang cutat éntri anyar jeung gancang tina éta buku.
anyar. Sok loba anu ngalemeskeun jadi “énggal”:
imah anyar – bumi “énggal”, pagawé anyar – padamel “énggal”.
Dina basa b. lulugu mah: bumi anyar – padamel anyar.
gancang – énggal: leumpang gancang – angkat énggal.
Tapi dina Kamus Umum Basa Sunda wedalan LBSS mah disebutkeun, “énggal, 1. lem. tina gancang; 2. lem. tina anyar.” Jadi, sajaba ti lemesna tina kecap gancang téh, kecap énggal ogé geus diaku mangrupa lemesna tina kecap anyar deuih. Anu matak, upama nurutkeun kana éta kamus, ulah disalahkeun upama aya anu nyarita “Énggal atuh geura atoskeun bumi énggal téh!”
Lain dina basa Sunda baé anu aya panta-pantana basa téh. Geus puguh dina basa anu sadapuran mah, saperti basa Jawa, Bali, jeung Madura. Dina basa séjén ogé aya. Upamana baé dina basa Indonésia aya papasangan kecap ia – beliau, bini – istri, laki – suami, mau – berkenan; dina basa Belanda: jij – U; dina basa basa Jérman: du – Sie; dina basa Perancis: tu – vous; dina basa Inggris: you – Your Higness, jeung sajabana. Malah upama dipatalikeun jeung sipatna mah salaku basa fléksi, nyaéta basa anu robah kekecapanana diluyukeun jeung kaayaan sosial, jumlah, tempat, katut waktuna, basa Inggris leuwih kompléks tibatan basa Sunda. Apan dina basa Inggris mah, anu patalina jeung waktu baé, aya anu disebut present tense, past tense, future tense, present perfect tense, present continous tense, past continous tense, future continous tense, jeung present perfect continous tense. Dina basa Sunda robahna kecap téh kiwari mah leuwih nyindekel kana sopan santun, anu ngawengku basa kasar, basa lemes keur ka sorangan, jeung basa lemes keur ka batur. Henteu kauger ku waktu éta téh. Hartina, keur iraha baé dipakéna, rék baheula pisan, rék kamari, rék ayeuna, rék isukan, rék pagéto, atawa rék isuk jaganing géto, angger kitu. Contona kecap dahar (basa kasar), neda (basa lemes keur ka sorangan), jeung tuang (basa lemes keur ka batur):
- Kamari kuring henteu dahar.
Kamari abdi henteu neda.
Kamari Bapa henteu tuang.
- Ayeuna kuring keur dahar.
Ayeuna abdi nuju neda.
Ayeuna Bapa nuju tuang.
- Engké kuring rék dahar.
Engké abdi badé neda.
Engké Bapa badé tuang.
Upama ku urang dititénan, panta-panta basa Sunda anu sawanda jeung kecap dahar, nyaéta anu basa kasar, basa lemes keur ka sorangan, jeung basa lemes keur ka baturna béda-béda téh henteu kaitung loba. Anu kiwari masih kénéh mindeng dipaké dina paguneman sapopoé mah kurang leuwih aya 40 kecap. Lolobana anu basa kasarna béda, tapi basa lemes keur ka sorangan jeung basa lemes keur ka baturna sarua, saperti kecap keur (nuju), arék (badé), béda (bénten), jeung mahal (awis). Kitu ogé henteu nepi ka rébuan, kurang leuwih aya 850 kecap. Éntri anu dipaké ku I. Buldan Jayawiguna dina Babaran Undak-Usuk Basa Sunda, upamana, aya 978 kecap. Kitu ogé aya sawatara kecap anu mangrupa sasaruaan (sinonim) tina kecap séjénna, anu dipaké éntri. Malah Karna Yudibrata, spk. mah dina bukuna Bagbagan Makéna Basa Sunda, ukur nyatet 586 kecap. Ari umumna mah basa Sunda anu henteu mibanda panta-panta basa. Hartina, boh nyarita ku basa kasar, boh nyarita ku basa lemes, kecapna éta-éta kénéh, saperti kecap kamari, ayeuna, engké, luhur, handap, jeung sajabana.
Tadi geus disebutkeun, istilah anu dipaké pikeun méré ngaran kana panta-pantana basa Sunda téh rupa-rupa. S. Coolsma dina bukuna Soendaneesche Spraakkunst (tanpa taun terbit), ngagunakeun istilah “lemes jeung kasar”. Kitu deui jeung D.K. Ardiwinata dina bukuna Élmoening Basa Soenda (1916) ogé ngagunakeun istilah “basa kasar jeung basa lemes”. Bédana jeung Coolsma, Ardiwinata mah mimiti ngawanohkeun istilah “undak-usuk basa”. Ti dinya mimiti dipikawanoh istilah “undak-usuk basa” pikeun nyebut panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda. Malah taun 1943, R. Satjadibrata nulis buku anu judulna Undak-usuk Basa Sunda, anu eusina sacara husus medar ngeunaan undak-usuk basa Sunda. Istilah undak-usuk basa ogé dipaké ku R.I Adiwidjaja dina bukuna Adegan Basa Sunda (1951), R. Momon Wirakusumah jeung I. Buldan Djajawiguna (Kandaga Tatabasa, 1957), jeung Budi Rahayu Tamsyah (Kamus Undak-usuk Basa Sunda, 1988).
Istilah “tatakrama basa” pikeun nyebut panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda mimiti muncul dina Kongrés Basa Sunda 1988 di Cipayung, Bogor. Éta istilah dipaké pikeun ngaganti istilah “undak-usuk basa”. Ari anu jadi dadasarna nyaéta yén panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda téh mangrupa bagéan tina tatakrama (sopan santun) masarakat Sunda, anu dina kamekaranana kiwari mibanda fungsi pikeun silihajénan atawa silihargaan di antara para panyaturna. Jadi lain pikeun ngabéda-béda jalma dumasar kana kalunggguhanana atawa status sosialna.
(Budi Rahayu Tamsyah)
Tong boroning dina konsépna, dina kecapna ogé apan aya parobahan. Malah aya anu geus tara kadéngé digunakeun pisan dina paguneman sapopoé kiwari, saperti kecap-kecap kajang mastaka, gambuh, jeung ngadederek anu mangrupa basa luhur (lemes pisan) tina bantal, bisul, jeung ngadagoan. Kitu deui jeung kecap anyar, anu dina Babaran Undak-usuk Basa Sunda I. Buldan Jayawiguna mah teu kudu dilemeskeun jadi énggal. Da cenah énggal mah lemesna tina gancang. Geura urang cutat éntri anyar jeung gancang tina éta buku.
anyar. Sok loba anu ngalemeskeun jadi “énggal”:
imah anyar – bumi “énggal”, pagawé anyar – padamel “énggal”.
Dina basa b. lulugu mah: bumi anyar – padamel anyar.
gancang – énggal: leumpang gancang – angkat énggal.
Tapi dina Kamus Umum Basa Sunda wedalan LBSS mah disebutkeun, “énggal, 1. lem. tina gancang; 2. lem. tina anyar.” Jadi, sajaba ti lemesna tina kecap gancang téh, kecap énggal ogé geus diaku mangrupa lemesna tina kecap anyar deuih. Anu matak, upama nurutkeun kana éta kamus, ulah disalahkeun upama aya anu nyarita “Énggal atuh geura atoskeun bumi énggal téh!”
Lain dina basa Sunda baé anu aya panta-pantana basa téh. Geus puguh dina basa anu sadapuran mah, saperti basa Jawa, Bali, jeung Madura. Dina basa séjén ogé aya. Upamana baé dina basa Indonésia aya papasangan kecap ia – beliau, bini – istri, laki – suami, mau – berkenan; dina basa Belanda: jij – U; dina basa basa Jérman: du – Sie; dina basa Perancis: tu – vous; dina basa Inggris: you – Your Higness, jeung sajabana. Malah upama dipatalikeun jeung sipatna mah salaku basa fléksi, nyaéta basa anu robah kekecapanana diluyukeun jeung kaayaan sosial, jumlah, tempat, katut waktuna, basa Inggris leuwih kompléks tibatan basa Sunda. Apan dina basa Inggris mah, anu patalina jeung waktu baé, aya anu disebut present tense, past tense, future tense, present perfect tense, present continous tense, past continous tense, future continous tense, jeung present perfect continous tense. Dina basa Sunda robahna kecap téh kiwari mah leuwih nyindekel kana sopan santun, anu ngawengku basa kasar, basa lemes keur ka sorangan, jeung basa lemes keur ka batur. Henteu kauger ku waktu éta téh. Hartina, keur iraha baé dipakéna, rék baheula pisan, rék kamari, rék ayeuna, rék isukan, rék pagéto, atawa rék isuk jaganing géto, angger kitu. Contona kecap dahar (basa kasar), neda (basa lemes keur ka sorangan), jeung tuang (basa lemes keur ka batur):
- Kamari kuring henteu dahar.
Kamari abdi henteu neda.
Kamari Bapa henteu tuang.
- Ayeuna kuring keur dahar.
Ayeuna abdi nuju neda.
Ayeuna Bapa nuju tuang.
- Engké kuring rék dahar.
Engké abdi badé neda.
Engké Bapa badé tuang.
Upama ku urang dititénan, panta-panta basa Sunda anu sawanda jeung kecap dahar, nyaéta anu basa kasar, basa lemes keur ka sorangan, jeung basa lemes keur ka baturna béda-béda téh henteu kaitung loba. Anu kiwari masih kénéh mindeng dipaké dina paguneman sapopoé mah kurang leuwih aya 40 kecap. Lolobana anu basa kasarna béda, tapi basa lemes keur ka sorangan jeung basa lemes keur ka baturna sarua, saperti kecap keur (nuju), arék (badé), béda (bénten), jeung mahal (awis). Kitu ogé henteu nepi ka rébuan, kurang leuwih aya 850 kecap. Éntri anu dipaké ku I. Buldan Jayawiguna dina Babaran Undak-Usuk Basa Sunda, upamana, aya 978 kecap. Kitu ogé aya sawatara kecap anu mangrupa sasaruaan (sinonim) tina kecap séjénna, anu dipaké éntri. Malah Karna Yudibrata, spk. mah dina bukuna Bagbagan Makéna Basa Sunda, ukur nyatet 586 kecap. Ari umumna mah basa Sunda anu henteu mibanda panta-panta basa. Hartina, boh nyarita ku basa kasar, boh nyarita ku basa lemes, kecapna éta-éta kénéh, saperti kecap kamari, ayeuna, engké, luhur, handap, jeung sajabana.
Tadi geus disebutkeun, istilah anu dipaké pikeun méré ngaran kana panta-pantana basa Sunda téh rupa-rupa. S. Coolsma dina bukuna Soendaneesche Spraakkunst (tanpa taun terbit), ngagunakeun istilah “lemes jeung kasar”. Kitu deui jeung D.K. Ardiwinata dina bukuna Élmoening Basa Soenda (1916) ogé ngagunakeun istilah “basa kasar jeung basa lemes”. Bédana jeung Coolsma, Ardiwinata mah mimiti ngawanohkeun istilah “undak-usuk basa”. Ti dinya mimiti dipikawanoh istilah “undak-usuk basa” pikeun nyebut panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda. Malah taun 1943, R. Satjadibrata nulis buku anu judulna Undak-usuk Basa Sunda, anu eusina sacara husus medar ngeunaan undak-usuk basa Sunda. Istilah undak-usuk basa ogé dipaké ku R.I Adiwidjaja dina bukuna Adegan Basa Sunda (1951), R. Momon Wirakusumah jeung I. Buldan Djajawiguna (Kandaga Tatabasa, 1957), jeung Budi Rahayu Tamsyah (Kamus Undak-usuk Basa Sunda, 1988).
Istilah “tatakrama basa” pikeun nyebut panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda mimiti muncul dina Kongrés Basa Sunda 1988 di Cipayung, Bogor. Éta istilah dipaké pikeun ngaganti istilah “undak-usuk basa”. Ari anu jadi dadasarna nyaéta yén panta-pantana basa anu aya dina basa Sunda téh mangrupa bagéan tina tatakrama (sopan santun) masarakat Sunda, anu dina kamekaranana kiwari mibanda fungsi pikeun silihajénan atawa silihargaan di antara para panyaturna. Jadi lain pikeun ngabéda-béda jalma dumasar kana kalunggguhanana atawa status sosialna.
(Budi Rahayu Tamsyah)
Diposkan oleh Budi Rahayu Tamsyah di 05.44 Tidak ada komentar:
Label: Pamedar Tatakrama Basa Sunda
Langganan: Entri (Atom)


text:
ceuk Sakadang Kuya. Ngadéngé jawaban kitu, Sakadang Monyét saré deui. Meni dug-ker. Ari Sakadang Kuya mah rada hésé kana saré deuina téh. Keur kitu, kadéngé Jang Onyé ngalindur. Cenah, “Ah, isukan mah rék ngala nangka. Diala ku . Bantun = Bawa Baraya = Saudara Bared = Tergores Bareuh = Bengkak Bari (katuangan) = Basi Baruk = Begitukah ? Barusuh = Sariawan Basa = Bahasa Basa = Ketika, Saat Baseuh = Basah Basisir = Pesisir Bati = Laba
Bongan tuda, basa éta gé nangka dibéakkeun ku sorangan.” Tayohna mah Sakadang Monyét téh neuteuli Kitu jeung kitu baé. Sakadang Monyét teu nyahoeun, da teu rurat-rérét ka handap. Bakating ku hayang buru-buru anggeus ngala cauna. Bari ngaweswes ngadaharan cau, Sakadang Kuya api-api ngurihit ménta cau ka Sakadang Monyét. “Jang, cik atuh ménta cau téh. Hijiii wé. Kamus Basa Sunda Online "Klik disini!" Sebagian terjemahan kata bisa anda
cabé aing téh!” ceuk Pa Tani bari ngudag Sakadang Monyét. Sakadang Monyét lumpat. Diténggor ku pangilang, teu beunang. Térékél Sakadang Monyét naék kana tangkal asem, terus diuk dina dahan pangluhurna. Ari Sakadang Kuya mah teu bisaeun lumpat, nyumput kana dapuran cau. Manéhna ngarasa bungah, pédah geus bisa males kanyeri haténa basa ngala nangka jeung cau téa. Sakadang Kuya Kamus Basa Sunda Online "Klik disini!" Sebagian
Contoh dongeng sasatoan bahasa sunda, sakadang kuya jeung sakadang monyet. Dina hiji poe Sakadang Kuya keur neangan kadaharan, tapi ti isuk mula tacan manggih nanaon. Ngahaeut ka tengah poe, manehna manggih tangkal cau nu
Sakadang Peucang nanya. Gorolang Sakadang Bagong nyaritakeun ku naon pangna manehna baluweng poek pipikiran. Sakadang Peucang ngahuleng sakedapan. Teu lila pok nyarita: “Euh gampang atuh ari kitu mah. Jeung MaungAdd captiondongeng bahasa sunda Sakadang Kuyadongeng bahasa sunda Sakadang KuyaSakadang Kuya Silih Duruk Jeung Maung================== dongeng bahasa sunda sangkuriangDongeng legenda bahasa sunda
Sakadang Kuya Jeung Sakadang Monyet Melak Cau | Dongeng Sunda - Hiji poe isuk-isuk, Sakadang Monyét datang nyampeurkeun ka Sakadang Kuya. “Sakadang Kuya!” “Kuk!” “Keur naon?” “Ah, biasa wé keur moyan,” témbal Sakadang
"Tuh tingali Uya, meni geus beureum kitu, hayu atuh urang purak sing seubeuh,"ceuk sakadang kuya bari ngala cabe nu beureum, belewek di huapkeun. Atuh karasa pisan ladana, bakat ku lada sakadang monyet
Kuya Ngagandong Imahna. Jaman baheula aya Kuya imah-imah di sisi muara. Gawena ngahuma, ngahumateh indit isuk datang sore magrib. Hiji poe Kuya keur di huma, aya hujan geode bari jeung angina. Tatangkalan rarungkad imah Kuya “Anu matak sakadang Monyet lain sakali wae kacilakaan imah teh bareto kabawa angina. Kudu kumaha akalnanya supaya imah awet?” cak sakadang Kuya! Sakadang Monyet ngajawab, “gampang atuh, ngarah imah ulah
- Halaman ini diberdayakan oleh Google, Bing!, dan Blekko -


text:
Kategori:Jalur Utama Tōkaidō
-
Artikel utama kategori ieu nyaeta Jalur Utama Tōkaidō.
Artikel-artikel na kategori "Jalur Utama Tōkaidō"
15 kaca ti 15 di handap asup kana ieu kategori.
- Jalur Pausahaan Japan Railway Wétan
- Jalur Pausahaan Japan Railway Tengah
- Jalur Pausahaan Japan Railway Kulon
- Angkutan kareta di Tokyo
- Angkutan kareta di Préféktur Kanagawa
- Angkutan kareta di Préféktur Shizuoka
- Angkutan kareta di Préféktur Aichi
- Angkutan kareta di Préféktur Gifu
- Angkutan kareta di Préféktur Shiga
- Angkutan kareta di Préféktur Kyoto
- Angkutan kareta di Préféktur Osaka
- Angkutan kareta di Préféktur Hyōgo


text:
Cigugur, Pangandaran
Cigugur nyaéta hiji kacamatan di Kabupatén Pangandaran, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Ibukota kacamatan Cigugur persisna di Kampung Palumbungan Desa Cigugur. Kacamatan Cigugur diwatesan ku Kacamatan Parigi di beulah kidul ku walungan Ciwayang, beulah wetan ku Kacamatan Parigi, beulah kaler jeung kulon ku Kacamatan Langkap Lancar, belah kidul ku Kacamatan Cimerak jeung Kacamatan Cikatomas Kabupaten Tasikmalaya.
Walungan gede di kacamatan Cigugur nyaeta Ciwayang jeung Cigugur.
Sarana transportasi dilayanan ku beus tiluparapat jurusan Tasikmalaya-Cigugur jeung angkutan padesaan jurusan Parigi-Cigugur.
Sakola Dasar aya di unggal desa, malah di sababaraha desa aya sababaraha sakola dasar ku sabab legana desa. Sakola Menengah Pertama aya 3, hiji SMP Negeri Cigugur di Desa Cigugur tur SMPN 2 Pagerbumi di Pagerbumi jeung hiji deui SMP Satu Atap di Desa Campaka. Salian ti eta aya oge Madrasah Tsanawiyah Swasta di Desa Cimindi nyaeta MTS YBH Cimindi sareng MA YBH Cimindi, MTS Nurul Islam Kertajaya, MTs Sindang Wangi Harumandala. Salian ti eta aya oge sababaraha pasantren di Desa Cigugur jeung Desa Bunisari.
Sabagean gede masarakatna tatanen, hasil utamana nyaeta kalapa.


text:
Kabupatén Bekasi
- Pikeun arikel kota nu ngaranna sarua, tempo Kota Bekasi.
Kabupatén Bekasi mangrupa hiji kabupatén di Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Sajarah[édit | édit sumber]
Dina catetan sajarah, ngaran "Bekasi" boga harti jeung nilai anu has. Nurutkeun Poerbajakarta-, ahli Basa Sansakerta jeung Jawa Kuna - Asal kecap Bekasi, sacara filosofis asalna tina kecap Chandrabhaga. Chandra hartina "bulan" (dina basa jawa kuna, sarua jeung kecap sasi) jeung bhaga hartina "bagian". Jadi, sacara étimologis kecap Chandrabaga hartina bagian tina bulan. Kecap Chandrabhaga robah jadi Bhagasasi nu pangucapana sok disingket jadi bhagasi. Kecap Bhagasi ieu dina palafalan basa Walanda osok ditulis "Bacassie" terus robah jadi Bekasi nepi ka ayeuna. Bekasi dipikawanoh salaku "Bumi Patriot", nyaéta hiji wewengkon nu dijaga ku para pahlawan. Maranéhna berjuang didinya nepi ka titik paméakana pikeun mertahankeun nagarana jeung ngarebut kamerdékaan ti nu ngajajah
Géografis[édit | édit sumber]
Kabupatén Bekasi mangrupakeun salah sahiji kabupaten di Jawa Kulon, nu boga wates antarana :
- Kalér : Laut Jawa
- Kidul : Kabupaten Bogor
- Kulon : DKI Jakarta jeung Kota Bekasi
- Wétan : Kabupatén Karawang
- Koordinat : 1060 58’ 5” – 1070 17’ 45” BT jeung 05054’ 50” – 060 29’ 15” LS.
- Suhu rata-rata : 28-32C
- Cuarah Hujan : 86,37mm (Taun 2006)
- Rata-rata poé hujan : 60,48mm (Taun 2006)
- Luhur lokasi : 0 – 115m
- Kamiringan : 0 – 250.
Transportasi[édit | édit sumber]
Bekasi mangrupa bagian ti kawasan Jabotabek (kiwari jadi Jabodétabek). Bekasi diliwatan ku jalan tol Jakarta-Cikampék.
Perékonomian[édit | édit sumber]
Loba industri manufaktur ayana di Bekasi, diantarana kawasan Jababéka Cikarang, MM2100, jeung sajabana.
Sumber Rujukan[édit | édit sumber]
- (id)Situs Resmi Provinsi Jawa Barat diakses 4 Agustus 2015
Tumbu luar[édit | édit sumber]
- Sundanet Sajarah Bekasi nu kungsi jadi Ibukota Tarumanagara
- Situs Resmi Provinsi Jawa Barat


text:
CARITA BODOR SUNDA
HERMAN ZAMBECK
. bari untungna teh uing make sarung jeung teu make kolor. Si Himar : Hel hayu ah urang balik bareng. saya mah rek aya perlu heula ka pribumi yeuh. tungtungna mah gaburusut dina karpet nu keur di diukan. bari ngageremet na jero hate. bade di ical moal bu karpetna ? Pribumi : ah moal di ical da eta mah karpet nu tatanggi. kenggeng nambut ieu oge. meuni sae kieu nya karpet teh.TAHLILAN
Dina hiji mangsa si Himar jeung si Ohel balik sholat magrib ti masjid. Basa geus sababaraha jam ti harita pribumi naros ka si Ohel nu masih keneh diuk na karpet . jeung geus meunang jomet. Si Ohel : haduh untungna nu tahlilal teh tararik sorana. si Ohel katinggali bagun rusuh rek balik ka imahna tapi ku si Himar di jewang lengeun kencana. Si Ohel : ical lah ka abdi. bari pok nyarita . geus beres ieuh tahlilana. sajeroning tahlilan beuteung si Ohel pupurilitan geus teu kuat nahan eusi peujit nu geus sabrol-broleun. Pribumi : jang teu acan uih ? Si Ohel : muhun bu ieu teh keur ngararaoskeun karpet. Tungtungna mah si Ohel kapaksa milu jeung si Himar tahlilan di imahna pak RT. engkin ku abdi di peser dua ratus rebu. jadi teu keuna kana samping paranti sholat. Caritana tahlilan beres. terus pribumi ngabagi-bagikeun besek kadaharan sareng kueh jang nu tahlilan. Si Ohel : ah maneh we balik ti heula. Si Himar : rek Kamana sia teh meuni rusuh kitu ? Si Ohel : ieu yeuh geus teu kuat nyeri beuteung rek modol heula ka imah. malah basa di ajak balik bareng ku si Himar si Ohel nitah balik ti heula ka si Himar. jadi sora hitut nu brat-bret-brot tina bujur uing rada samar jeung teu pati kadangueun ku batur. hayu urang ngilu tahlilan heula di imah pak RT. meuni kandel sareng haneut kieu. sanggeus kabeh baralik si Ohel masih keneh diuk na karpet. Si Himar : nya¶ atuh mun kitu mah saya rek balik ti heula. Si Himar : ah engke we modol mah tahan heula.


text:
Alpuket
Alpuket (Persea americana) (tina basa Nahuatl āhuacatl) nyaéta tutuwuhan pituin Méksiko jeung Amérika Tengah, kaasup kana tutuwuhan kembangan kulawarga Lauraceae. Ieu buah boga ajén ékonomi anu gedé, sahingga loba dipelak di sakuliah dunya, utamana di wewengkon tropis. Daging buahna beyé, héjo semu konéng, loba ngandung lemak nu utamana lemak teu jenuh. Lian ti lemak, ieu buah ogé euyeub serat, vitamin, jeung kalium.
Asal-usul[édit | édit sumber]
Alpuket geus lila pisan dipelak di Amérika Tengah jeung Kidul. Di Chan Chan, hiji kota kuna saméméh jaman Ingka, kapanggih artéfak kendi ti taun 900-an nu bentukna kawas alpuket[1], sedengkeun bukti tatanén di Méksiko paling henteu umurna geus 10.000 taunan[2]. Literatur paling kuna nu nyabit-nyabit alpuket di Éropah ditulis taun 1518/1519 karya Martín Fernández de Enciso (1470–1528): Suma de Geografía que Trata de Todas las Partidas y Provincias del Mundo.[2][3]. Catetan munggaran ngeunaan alpuket dina basa Inggris dijieun ku Hans Sloane taun 1696, dina bukuna ngeunaan tutuwuhan Jamaika. Ieu pepelakan dibawa ka Indonésia taun 1750, Brazil taun 1809, Levant taun 1908, jeung Afrika Kidul sarta Australia ahir abad ka-19[2].
Étimologi[édit | édit sumber]
Kecap "alpuket" asalna tina kecap "avocado", nu béh dituna tina basa Nahuatl āhuacatl ("siki kanjut", dumasar kana bentuk buahna)[4]. Baheula, alpuket katelah salaku afrodisiak, sahingga tara didahar ku jalma anu can kawin atawa anu satia ka pamajikan. Ku bangsa Azték, ieu buah disebut "buah kasuburan"[3]. Di sababaraha nagara Amérika Kidul, kayaning Argéntina, Bolivia, Chilé, Péru, jeung Uruguay, ieu buah kawentar dina ngaran Quechuana, palta. Di nagara-nagara nu maké basa Spanyol, ieu buah disebut aguacate, sedengkeun ku urang Portugis disebutna abacate.
Mangpaat[édit | édit sumber]
Buah alpuket hasil budidaya bentukna buleud nepi ka lonyod panjang, kelirna héjo kolot nepi ka coklat semu hideung. Kandungan lemakna onjoy batan bungbuahan séjén, nu lolobana lemak teu jenuh tunggal. Daging buah nu geus asak warnana konéng semu héjo nepi ka konéng emas. Mun kabuka jeung keuna ku udara, warnana bakal robah jadi coklat alatan oksidasi. Pikeun vegetarian, alpuket kapaké pisan salaku gaganti daging kusabab loba kandungan lemakna.
Ajén gizi[édit | édit sumber]
Kandungan lemak dina alpuket ampir 15%, nu lolobana lemak teu jenuh tunggal. Kandungan kaliumna 60% leuwih loba batan cau, euyeub vitamin-vitamin B, vitamin E, jeung vitamin K[5]. Kandungan seratna paling punjul di antara bungbuahan - 25% serat leyur jeung 75% teu leyur[6].
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ Barry, PC (2001-04-07). "Avocado: The Early Roots of Avocado History". Canku Ota. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ a b c "Avocado History". indexfresh.com. 4 Nopémber 2007. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ a b Stradley, Linda (2004). "All About Avocados: History of the Hass Avocado". Diakses pada 13 Méi 2008.
- ↑ Online Etymology Dictionary - Avocado
- ↑ "Avocados, raw, California". NutritionData.com. 4 Nopémber 2007. Diakses pada 29 Désémber 2007.
- ↑ Naveh E, Werman MJ, Sabo E, Neeman I (2002). "Defatted avocado pulp reduces body weight and total hepatic fat but increases plasma cholesterol in male rats fed diets with cholesterol". J. Nutr. 132 (7): 2015–8.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Purdue horticultural lecture on Avocados with pictures of cultivation from fertilization to harvest
- Avocadosource.com Online library of avocado research papers.
- California Rare Fruit Growers, avocados beyond Persea americana


text:
Judul Buku : Catétan Poéan Réré
Panyusun : Ai Koraliati
Pamedal : Grafindo Media Pratama
Pedalan : II, 2012
Kandel buku : 59 kaca
Ukuran buku : 17,5 x 25 cm
Dina novél Catétan Poéan Réré, Ai Koraliati hoyong ngangkat sabagian réalitas kahirupan rumaja kiwari anu parantos kapangaruhan ku rupa-rupa pangaruh budaya deungeun ogé dunya kaom rumaja anu pinuh ku rupa-rupa pasualan, cita-cita, sumanget hirup, moralitas sareng sajabina.
Novél ieu nyaritakeun kahirupan awéwé anu namina Réré ngagaduhan sahabat nuju alit anu namina Dali. Aranjeuna kamana-mana sok sasarengan waé, namung dina hiji waktos Dali ngalih sakolana ka Jogja anu ngakibatkeun Réré janten ngalamun waé. Ningal kaayaan kitu mamahna Réré nyarankeun sangkan Réré nulis sagala nu kaalaman ku manéhna dina buku poéan.
Dina hiji poé Réré kenging musibah nyaéta mamahna pupus saparantos babaran, kitu ogé orokna. Réré sareng AAna keuheul pisan ka bapana kusabab bapana nikah deui basa mamah Réré nuju kakandungan keneh. Bapa Réré ninggalkeun bumi saminggon saatos dikurebkeun layon mamahna Réré. Di bumi Réré kantun tiluan sareng nini ogé AAna.
AAna Réré ngagaduhan panyakit anu sajenis sareng bapana nyaéta resep dandan jeung resep ka pameget deui. Dina surat, bapana Réré ngaku ngagaduhan panyakit kitu saatosna damang. Anjeuna damang saatosna ngabdikeun diri ka “Panti Rehabilitasi Anak-anak Nakal”. Bapana Réré nyarankeun ka AAna Réré sangkan ngiring ka Panti éta.
Bapana Réré nyaritakeun ogé yen Dali téh lain pindah ka Jogja, saenyana mah Dali ogé aya di panti éta kusabab kanyahoan ngagunakeun narkoba. Tapi ayeuna mah Dali tos damang, bari ayeuna mah Dali téh soléh sareng cerdas da sakolana ogé kenging beasiswa kanggo dikirim ka Kairo nyaéta ka Perguruan Tinggi Al-Azhar.
Bapana ngajanjikeun badé mendakan Réré sakantenan bari ngajak Dali, ogé bade nyandak AAna ka panti. Salain éta bapana Réré ogé hoyong pendak sareng Ila. Ila téh nyaéta putra bapana Réré ti istri anu anom. Anu basa orokna disimpen di téras bumi, anu dipulasara ku Réré dugi ka ayeuna tos badé lebet sakola SD.
Saparantosna Réré pendak sareng Dali Réré ngarasa reuwas kulantaran Dali janten kasép sapertos artis Baim Wong. Tidinya Réré inget wae ka Dali, kitu ogé Dali inget wae ka Réré. Hiji waktu Dali ngirim surat ka Réré anu eusina Réré kedah emut ka Alloh dimana kénging ka susah, ogé Dali osok ngaduakeun mudah-mudahan diparengkeun babarengan deui kawas baheula.
Panyusun nyaritakeun novél ieu kalayan basajan, tapi ngajaga kategangan ku cara muka saeutik-saeutik ngaliwatan catétan poéan Réré. Basa anu digunakeunna kawilang hadé jeung kapiara anu antukna hadé jadi conto pikeun barudak anu macana. Salian ti éta seueur gambar anu ngawakilan tiap-tiap kajadian, jadi anu maca tiasa ngabayangkeun kumaha kaayaan kajadian éta. Buku ieu ogé ipis sareng tulisanna baradag jadi teu hoream kanu rék macana. Novél ieu téh menarik pisan kanggo dibaca lantaran seueur atikan moral dina sababaraha kajadiannana.
Langganan: Poskan Komentar (Atom)
Diberdayakan oleh Blogger.
Blog Archive
-
▼
2013
(23)
-
▼
April
(11)
- Resensi Novel PIPISAHAN (AGHNIA NAILAH)
- resensi novel Ade Andri
- Babalik Pikir (Hammamarif P.P XI IPA 1)
- Rasiah Geulang Rantay (Ridho Handoko XI IPA I)
- Si Lamsijan Kaedanan (Nurrul Azizah XI IPA 1)
- Laleur Bodas (Qaedi Zulfahmi XI IPA 1)
- Resensi Novel Sunda "Laleur Bodas " (Rahmaisya Cha...
- Resensi Novel Sunda Rasiah Geulang Rantay (Yessy N...
- Resensi Novél Sunda “Catétan Poéan Réré” (Nadia Ni...
- Resensi novel "Rajapati" (Radika Hutami Scunda Put...
- Resensi Novel Sunda Neng Vegy G R
- ▼ April (11)


text:
Ti Wikipédia, énsiklopédia bébas
Warta Wikipédia
4: Rapat Panitia Wiki Sabanda di Kantor Wikimedia Indonesia.
hasil: Pasanggiri Nulis Wiki Sabanda dituluykeun nepi ka Februari 2017.
25: Pendaptaran pamilon
Wiki Sabanda jirangan ka-10 dibuka 18: Pelatihan nulis WBS di SMPN 1 & SMAN 1 Kota Bogor
31: Wikipédia Sunda nepi ka artikel nu ka-18.000 dina réngking ka-105
31: Sosialisasi Wiki Sabanda
Tempat: Kantor Majalah
Manglé. Jl. Lodaya No. 19 Buah Batu Kota Bandung
25: Pendaptaran pamilon
Wiki Sabanda jirangan ka-9 dibuka 2: Update kagiatan Wiki Sabanda
Tempat: Kantor Wikimedia Indonesia, Jl. Pati No. 1, Menteng Jakarta.
Status
jumlah
kat.
Pamilon kadaptar
23
Kontributor aktif
3
Uchup19
Abee Arturo
Uzi_herang
Pamilon undak 1
20
Pamilon undak 2
2
Pamilon undak 3
1
Artikel anu dijieun
32
25: Pendaptaran pamilon
Wiki Sabanda jirangan ka-4 dibuka 21: Panglawungan Wikipediawan Sunda di Cafe Indonesia Menggugat, Jalan Perintis Kemerdekaan No. 5 Bandung.
Wikipedia Sunda aya dina réngking ka-103 geus ngahasilkeun 17.749 artikel
25: Pendaptaran pamilon Wiki Sabanda jirangan ka-3 dibuka
25: Pendaptaran pamilon Wiki Sabanda jirangan ka-2 dibuka
25: Pendaptaran pamilon Wiki Sabanda jirangan ka-1 dibuka
Wikipédia Sunda aya dina réngking ka-99
3: Wikipédia Sunda nepi ka artikel nu ka-17.000 dina réngking ka-92
14: Wikipédia Sunda nepi ka artikel nu ka-16.000 dina réngking ka-93
22: Wikipédia Sunda aya dina réngking ka-92 dina
béréndélan Wikipédia.
2: Usulan ditutupna Wikipustaka alias Wikibooks Sunda dibolaykeun
Arsip
18: Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-63
daptar proyék Wikipédia sanggeus kasusul ku Wikipédia Basa Makédonia
18: Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-62
daptar proyék Wikipédia sanggeus kasusul ku Wikipédia Basa Marathi
26: Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-61
daptar proyék Wikipédia sanggeus kasusul ku Wikipédia Basa Sérbo-Kroasia
26: Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-60
daptar proyék Wikipédia sanggeus kasusul ku Wikipédia Basa Hindi 5: Wikipédia Sunda nepikeun ka artikel nu
ka-13.000 dina réngking ka-59.
13: Wikipédia Sunda nepi ka artikel
ka-10.000 dina réngking ka-60. 12: Wikipédia Sunda nepi ka artikel
ka-9000 dina réngking ka-64.
27: Wikipédia basa Sunda nyirorot réngkingna jadi ka-65 dina
daptar WIkipédia 17: sababaraha pangurus Wikipédia Indonésia jadi panyatur dina seminar husus ngeunaan Wikipédia di
Binus.
6 : Wikipédia nambihan ngaran spasi
Portal 4 : Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-57
daptar proyék Wikipédia sanggeus kasusul ku Wikipédia basa Macedonian
28: Wikipédia basa Sunda nepikeun ka artikel nu ka-3.000.
19: Wikipédia basa Sunda ngarobah tampilan
Keur lumangsung 19: Wikipédia basa Sunda aya di paringkat ka-81 daptar Wikipédia panggedéna
18: Wikipédia basa Sunda nepikeun ka artikel nu ka-2.000.
8: Kang
Iwan janten Kuncén, Wilujeng ! 1:
Extension CategoryTree diterapkeun di kabeh proyék Wikimedia ngajadikeun tampilan kaca kategori robah.
2: Wikipédia basa Sunda nepikeun ka artikel nu ka-1.000
Ka marana?
Urang Sunda ka marana? Butuh pisan pitulung yeuh, nu aub di Wikipédia Sunda kiwari ngan saeutik pisan. Nu jadi udagan ayeuna utamana ngumpulkeun artikel-artikel anu aya patula-patalina jeung
Kasundaan.
Ogé dihaturan muka kaca
daptar istilah pikeun istilah-istilah Sunda/Inggris nu can pati dipikawanoh.
Pakakas
Pikeun ngabantuan ngeusian Wikipédia Basa Sunda, kiwari aya pakakas tarjamah otomatis tina basa Indonesia kana basa Sunda:
http://tarjamah.sabilulungan.org
Boh ku cara narjamahkeun naskah sumber wiki, dina mode tarjamah téks
[1], boh ku cara narjamahkeun loka sagemblengna, dina mode tarjamah loka [2]
Upama tutumbu di luhur geus teu aktif, bisa ogé maké pakakas ti Google Translate. Kiwari geus bisa narjamahkeun kana basa Sunda (sanajan can sampurna):
https://translate.google.com/
Béwara Wikipédia Sunda
Kanggo ningalian perkembangan Wikipédia Sunda terutami dina hal jumlah artikelna, mangga lebet ka kaca
Béwara.
Wanohkeun diri Anjeun
Sampurasun,
Wilujeng sumping di komunitas , hususna Wikipédia édisi Wikipédia Basa Sunda.
Pikeun pangwanoh ka baraya lianna, mangga wanohkeun diri Anjeun ngeunaan sagala rupi nu peryogi kauninga, utamana ngeunaan widang naon waé nu janten interés sadérék (tos disadiakeun kaca husus pikeun éta. Hal éta bakal ngagampangkeun anggota nu lainna mantuan Anjeun ngédit.
Ngagabung di grup Facebook
Sangkan leuwih raket deui, diantos linggih dina grup ieu: Wikipedia Basa Sunda


text: 1Surat ti simkuring, Simon Petrus, rasul anu eukeur kumawula ka Isa Al Masih. Kahatur dulur-dulur, anu ku karana adil-Na Allah jeung Juru Salamet urang, Isa Al Masih, geus ngamilik banda anu mulya saperti simkuring, nya eta iman kapercayaan. 2Mugi-mugi aranjeun ginanjar rahmat rahayu, dumeh geus terang ka Allah jeung ka Gusti Jungjunan urang, Isa Al Masih. 3Ku kawasaning Allah nu agung, urang geus dipaparin sakur nu perlu geusan hirup kalawan ibadah, nya eta ku lantaran diwanohkeun ka Nu geus nyaur ka urang, malar kamulyaan jeung kakawasaan Anjeunna tumerap ka urang. 4Jangji-jangji Mantenna ka urang, anu agung tur luhur pangajina, geus tutas laksana. Ku kituna, â ku karana kudrat ilahi â aranjeun geus bisa ngejat tina pangaruh-pangaruh dunya anu ngaruksak. 5Ku sabab eta, aranjeun kudu ihtiar sakuat-kuatna: iman deudeul ku kanyaahan; kanyaahan deudeul ku pangarti; 6pangarti deudeul ku mawas diri; mawas diri deudeul ku kamantepan; 7kamantepan deudeul ku ibadah; ibadah deudeul ku midulur pada batur; midulur pada batur deudeul ku nyaah ka sakumna jalma. 8Upama sipat-sipat eta, geus kapimilik ku aranjeun. Tangtu wanoh ka Isa Al Masih, Gusti Jungjunan urang teh, baris beuki subur buah-buahna. 9Sabalikna, saha bae nu teu ngabogaan sipat-sipat anu kasebut tadi mah, eta teh poekkeun. Manehna poho, yen dirina geus dilubarkeun tina dosa-dosa nu baheula. 10Sabab eta, dulur-dulur kudu narekahan sakuat-kuatna, sangkan panyaur jeung pamilih Allah ka aranjeun teh ngajadi reugreug pageuh. Upama geus bisa kitu, pamohalan aranjeun tigedebug. 11Aranjeun baris dipaparin kalangsaran asup ka Karajaan anu langgeng kagungan Gusti jeung Juru Salamet urang, Isa Al Masih. 12Eta sababna, sanajan aranjeun geus tabah tur pengkuh madeg dina eta kayaktian, simkuring moal weleh-weleh ngelingan. 13Sapanjang make keneh ieu raga awak, ngageuing ka aranjeun teh pikeun simkuring mah jadi hiji kawajiban. 14Sabab simkuring geus terang ti Isa Al Masih, Gusti Jungjunan urang ku anjeun, yen ieu kurungan simkuring teh sakeudeung deui oge baris ruag. 15Nu matak ayeuna simkuring teh tarekah, sangkan hal ieu ku dulur-dulur tetep ditungkus jeroning kalbu, sanajan simkuringna geus teu aya. 16Dulur-dulur! Anu diwawarkeun ku simkuring teh lain dongeng jijieunan. Gusti Jungjunan urang, Isa Al Masih, anu baris rawuh deui teh memang mulya tanpa tanding. Simkuring sabatur-batur geus naringal sorangan kumaha kamulyaana-Na. 17Kasaksian pisan caraning Anjeunna nampi kahormatan jeung kamulyaan ti Allah Rama, anu leuwih ditetelakeun deui ku gentra ti Anu Maha Mulya, ungelna: âIeu Putra Kami! Kakasih Kami!â 18Eta gentra ti sawarga teh, sidik pisan kadenge ku simkuring jeung dua batur anu nyarengan Anjeunna, disalahsahiji puncak gunung anu suci. 19Sanggeus nyaksian eta, kayakinan simkuring sabatur-batur kana dawuhan Allah anu ditepikeun ku nabi-nabi teh, jadi beuki teguh. Ieu hal, perlu ku aranjeun diperhatikeun, lir neuteup cahaya palita anu nyaangan poekna peuting, ngadago cahaya bentang isuk anu moncorong jeroning ati, mapag datangna beurang. 20Jeung kudu diingetkeun: Moal aya hiji nubuwat dina Kitab anu bisa dibuka pihartieunana ku uteuk pangarti manusa sorangan. 21Sabab taya hiji nubuwat beubeunangan uteuk manusa. Nabi mah darma ngucapkeunana sarta ngucapkeunana ge salawasna kalawan pajenengan Allah; sabab kedalna teh, ku pangjurungna Ruh Allah.