text:
Manehna imut bari ngasongkeun leungeun. “Tiara Lestari,” pokna.
Kuring olohok. Maenya? Tiara Lestari anu terkenal tea? Siga nu surti manena unggeuk. Leungeuna masih ngasong. Kuring sadar, bari rada kapiasem gancang leungeuna teh ditampanan. Karasa haneut basa tapak leungeun patarema. Tapi leuwih haneut deui dina jero dada kuring. Meureun perbawa sikap manehna anu kacida someahna.
“Pa Handoko tos nelepon ngawartosan kan?” tanyana. Kuring gura-giru unggeuk. Oh, jadi manehna nyah anu dijangjikeun ke Pa Handoko teh. Paingan atuh basa telepon teh make sababaraha kali nyebut jempolan.
Sidik memang Jempolan. Tiara Lestari tea. Kuring akrab pisan jeung tangtunganan. Kapan geus mangpuluhkali ku kuring disidik-sidik. Mindengn pisan fotona dina internet teh dibuka. Apal pisan kana liku-liku awakna, nepi ka jero-serona. Enya kapan manehna teh perna jadi model dina
majalah dewasa di luar negri.
Mun ayeuna peureum oge bakal sagalan bakal atra kabayang dina wangwangan kuring. Kulitna nu hideung santen. Dina foto teh tembong beresih tur ngagurilap katojo sinar. Awakna, nu bulucun tangtu bae, lir janggelek karya seni. Irungna mancung. Kitu duei dadana. Ah, mun neuteup gambarna, pasti aya hawa nu nguniang jeroeun dada.
“Geuning kalah ngalamun.” Deg. Manehna keur imut bari neuteup kuring. Leengeuna noel. Kuring karek sadar. Salaman teh can dileupaskeun. Gura-giru kuring narik leungeun.
“Mangga atuh ka labet,” kuring ngajak. Manehna unggeuk baru ngalengkah nuturkeun.
Sanggeus ruratreret nempoan eusi ruangan manehna malik ka kuring.
“Tiasa dikawitan?” Hah? Aduh, tetela kuring deui-deui ngalamun.
“Kumaha?”
“Tiada dikawitan?”
Kuring gancang unggeuk. Manehna terus muka kimono. Di jerona taya deui hahalang najan salembar. Breh, awak nu mindeng jadi implengan teh ngajanggelek hareupeun kuring. Sampurna, teu beda tinda fotona.
Rada ngadegdeg basa leungeun mimiti pancen gawe teh. Usap ka kenca, usap ka katuhu. Terus ka luhur, ka handap, bulak-balik.
Manehna tembong husu diuk dina korsi. Posena estu matak ratug jajantung. Biwirna ngabelenyeh basa nempo kuring sababaraha kali menerkuen calana nu ujug-ujug karasa jadi sereg. Ah, paduli teuing. Leungeun kuring terus beraksi. terus, terus,terus. Ahirna tembong hasilna. Lukisan manehna taram-taram geus ngabentuk.(*)
Posts tagged basa sunda
Patepang Jeung Tiara Lestari
Manehna imut bari ngasongkeun leungeun. “Tiara Lestari,” pokna.
Kursus Kamasutra
Basa kayaan kantor keur simpe, brosur teh ku kuring dibuka. Tadi dibagi-bagi ku budak ngora di jalan nuju ka kantor. Harite teh langsung we dipesakan da tembong narik ati. “Kursus Kamasutra.” Kitu judulna teh.
Basa dibuka, kuring langsung kairut. Kursus teh diayakeun saminggu sakali. Waktuna malem minggu. Biayana memang rada mahal, Rp 1 juta sabulan. Tapi dina brosur teh dijanjiekun nilai tambah: langsung praktek. Teuing naon maksudna.
Lah-lahan nomor dina brosur teh ku kuring ditelepon. Nu narima awewe darehdeh naker. Kuring langsung nalungtik perkara kursus tea. Ternyata cenah memang aya praktek langsung. Tapi tiap peserta teh teu kudu mawa pasangan. Jadi praktekna jeung saha? Ditanya kitu teh Si eneng nyikikik. Kuring jadi ratug tutunggulan.
Lah-lahan sore eta keneh kuring langsung daftar. Transfer lewat ATM mayar biaya kursus teh. Sanggeus bukti pembayaran dibejakan lewat telepon, kuring langsung dibere alamat kursus: pertokoan Caladi di jalan Dadali. Kursus dimimitian poe sabtu. Bet karasa teu sabar ngadagoan poe munggaran
kursus teh.
Basa waktuna geus datang, kuring muru tempat kursus. Teu hese neanganan. Ruko leutik tempat kursus teh, diapit ku tempat fitnes jeung salon. Basa kuring asup, wanoja ngora ngabageakeun.
Kursus teh di lantey kadua. Semi privat, ceuk si wanoja teh, lantaran tiap peserta ditempatkeun di kamar sorangan-sorangan. Engke instruktur nu bakal ngadatangan tiap-tiap kamar mere pituduh.
Urang India instruktur kursus teh. Pangawakanana jangkung badag, kulitna hideung. Ngarana Kumar Singh. Sigana pas, yeuh. Kapan kamasutra teh seni bercinta ti India lin.
Moal dicaritakeun kumaha basa-basina si juragan Kumar teh. Kapan soal teori-teori mah dina buku jeung video oge loba lin. Satengah jam manehna mere penjelasan panjang lebar soal teori teh. Kuring unggeuk-unggeukan we, ambeh siga bener-bener ngarti.
“Kumaha tos ngartos? Tiasa dilajengkeun kana praktek?” Kang Kumar mungkas penjelasannana soal teori. Kuring gura-giru unggeuk. Tah, ieu bagian anu ku kuring dianti-anti teh.
Kumar ngagero dina lebah interkom. Teu lila aya nu keketrok kana panto. Kuring colohok basa nu keketrok asup teh.
Naha teu salah kitu? Ieu kitu layan kuring praktek teh? Beu, bangkok atauh ieu mah. Dreum ketah. Beungetuna manis, tapi awakna sigana leuwih ti 100 kg.
Kumar sigana surti kana kaheran kuring. “Praktek munggaran soal foreplay. Ieu janten ujian kangga bapa. Kumaha cara ngahudang birahi pasangan urang,” pokna.
Kuring garo-garo teu ateul. Naha taya deui nu leuwih langsing kitu? Tapi ah, antukna kuring nurut oge, siap-siap mraktekkeun teori pemanasan nu tadi dijelentrekeun.
Kuring nangtung papahareup jeung eneng gendut tea. Manehna ngagalenyu. Huntuna tembong rada koneng. “Sok mulai. cara ngusapan jeung nyium.” Kumar ngomando.
Si Endut teh ngadeuketan. Sok leungeuna kana dada kuring. Terus ngusapan, lemes kacida. Aduh, kuring langsung ngabirigidig. Memang lebah dada teh jadi titik lemah kuring. Ari geus kitu mah teu burung lungsur langsar. Kuring ngusapan manehna, manehna ngabales. Kuring nyucup pipina manehna sumerah. Leungeun kuring terus ngatapyak, nguap kaditu-adieu. Si eneng teh pinter pisan ngalayanana. Tapi basa adegan beuki panas, Kumar langsung motong. “Cukup, cukup!”
Si endut langsung ngajauhan. Terus ninggalkeun kamar bari maledog ku imut. “Pertemuan pertama tos lekasan. Urang teruskeun minggu payun,” ceuk Kumar. Kuring masih keneh hareugeungeun. Napsu teh keur ngaberung basa tadi dititah eureun.
Memeh ninggalkeun tempat kursus kuring ngaharewos ka Kumar supaya pas praktek lanjutan pasangan kuring diganti kunu leuwih sip. Manehna unggeuk bari ngegelenyu. Kuring mulang bari ngarasa reugreug.
Minggu hareupna, geus taya deui teori. “Langsung praktek,” Kumar ngomong bari imut. Kuring dag-dig-dug. Basa pasangan praktek dibawa ka kamar kuring olohok. Euleuh-euleun naha siga bentang film geuning. Beunget manis. Kulit sampulur koneng. Awakna oge estu sampurna ngabentuk biola. “Nani,” pokna ngenalkeun maneh bari ngasongkeun leungeun. Kuring gura-giru nampanan.
Sanggeus mere pesen nu kudu dipraktekeun, Kumar terus ninggalkeun kamar.
Sakedapan kuring jeung Nani pada ngabetem. Asa rada kagok. Tapi imut manehna terus nyairkeun suasana. “Mangga atuh urang ngawitan,” pokna. Kuring unggeuk.
“Kamari tos diajar carana pemanasan. Sok geura urang praktekeun deui.”
Teu cara kamari, ayeuna mah segut pisan kuring teh. Basa manehna ngadeukeutan leungeun kuring langsung gap kana leungeuna.
Praktek dimulai! Jeung lain bag-bagan pemanasan wungkul ni dipraktekeun teh, tapi oge langsung kanu leuwih jauh. Termasuk soal macem-macem posisi salila berhubungan.
Basa isukna kuring ngaharewos ka Si Odi, babaturan di kantor, manehna tembong teu percaya. “Ah maenya?” pokna bari kerung. Basa ku kuring dijelentrekeun ti awal nepi ka ahir lalampahan salila kursus, manehna langsung nyoara, “Atuh eta mah teu beda jeung pelacuran terselubung,” pokna.
Kuring langsung nyeuneu dikitukeun teh. Atuh sarua we jeung nyebut kuring lacur ari kitu mah. Terus we kuring teh ngajelaskeun elmu anyar nu ku kuring kapulungan tina kurses tea. Samemehna mah kapan timana teuing kuring apal kana nikmatna gaya  coming from behind .
“Alah, percuma apal loba gaya oge ari teu bisa dipraktekeun ka pamajikan mah,” tempas Odi.
Aeh, enya nya. Omongan si bebengok teh terus kapikiran. Peutingna, basa si bungsu geus reres dipepende, kuring noel imbit emana. Manehna tembong surti. “Urang di kamar tukang we, Pa.” pokna. Biasana kamar tukang teh dipake ku Si Yayah tapi pembantu teh geus dua poe balik.
Di kamar tukang, dina cahaya lampu nu remeng-remeng, hasil kursus teh ku kuring dipraktekkeun. Ti mimiti jurus pemanasan nepi ka gonta-ganti posisi. Tapi ternyata teu sesuai harepan. Basa Rina, pamajikan kuring, dititah ganti posisi manehna nolak bari jejebris. “Ih akang geuning aneh-aneh. Hayoh, diajar ti mana. Ngadon jajan di luar nya?”
Beu nu aya mah napsu kuring teh langsung we alum. Kamar tukang nu tadina pinuh ku harurung kanimat, akhirna malah caah ku amarah. Pamajikan curiga, kuring bebeakan nolak bari ambek.(*)
Malem Pangantenan
Mun nyarita soal malem panganten, sok inget ka jaman beheula. Waas.
Sapuluh taun katukang kuring ngalaman malem pangantenan anu unik. Harita
kuring bener-bener masih bau jaringao. Umur karek 17 taun tur hirup di desa.
Jadi sama sakali bolostrong soal hubungan asmara.
Kawin ge teu kahaja harita teh. Lulus ti SMP teu ieuh neruskeun da kolot teu boga biaya. Kuring langsung diajak Mang Karta –emang kuring– jadi laden manehna. Kabeneran bakatna kana ngurut teh tumurun ka kuring. Basa du SD keneh kuring geus bisa memener tulang nu misalah atawa potong. Teu kungsi diajar. Ukur sok nempo si mamang beraksi, terus bisa we kuring teh. Boga bakat alam kuring teh, cek si mamang mah.
Dua taun mantuan Mamang, akhirnya kuring beuki tapis kana memener urat jeung
tulang teh. Lantaran Mamang mimiti sering tik-tik brek, akhirnya kuring jadi
sering jadi andelan.
Urang tunda heula lalakon kuring. Kacaturkeun di kampung tatangga aya kembang
desa anu kawentar kamana-mana. Neng Mimin, putrana Pa Haji juragan sapi.
Umurna 30 taun, tapi geus jadi randa. Salakina nu ti heula diusir ku ramana
lantaran dua taun ngaligeuh.
Terkenal pisan Neng Mimin teh. Beungeut geulis, awak hade. Komo deui ramana
jalma jegud. Atuh puguh jajaka jeung para duda teh paheula-heula ngahelaran.
Ari kuring harita teh teu ieuh milu aub. Maklum umur ge karek 17 taun. Can
mikir-mikir kanu kitu.
Tapi hiji poe, kuring justru panggih jeung manehna. Malah bisa ngobrol lila
lisan. Malah kuring bisa nyekelan pingpingna bebas pisan. hehehe…tapi tong
boga pikiran ngeres heula. Hubungan kuring jeung manehna murni profesional.
Maklum si kembang desa teh harita kaserang salah urat dina lebah congo
pingping. Cenah lantaran labuh di kamar mandi.
Rada bangga ngubaran panyakitna teh. Maklum nyi randa teh tembong serba salah
tur serba kagok mun rek dirancet teh. Era tayohna mah. Ari kuring sih biasa.
Teu ieuh boga pikiran lain-lain. Profesional mun ceuk basa ayeuna mah. Atawa
mungkin perbawa umur nu karek manjing baleg jadi can rada wawuh kana nu
aneh-aneh siga kitu.
Aya kana tujuh kali ngubaran si teteh teh. Kitu kuring ngabasekeun manehna
nyi randangora teh, lantaran umurna nu jauh di luhureun kuring. Sanajan mimitina rada karagokĀ lila-lila mah jadi lancara sesi pengobatan teh. Malah jadi sering uplek
ngobrol. Sifat kuring nu resep banyol jadi samara keur ngalancarkeun obrolan.
Tapi kuring teu nyangka, perkara ngarancet pingping teh tetela jadi manjang.
Saminggu ti saprak si teteh cageur, kuring digero ku Pa Haji.
Lir dibentar gelap basa Pa Haji tog mol nanya: kuring daek teu jadi salaki Teh Mimin?
Harita teh kuring ukur calangap bari taya sora nu kaluar. Kaget jeung bingung
pagalo jadi hiji. Jadi tujuh kali ngarancet manhena kuring bisa ngirut hate si bentang desa? Asa teu percaya.
“Intina mah Jang, anak Bapa teh menta tanggung jawab bongan geus disasaran pingpingna sababaraha kali,” ceuk Pa Haji bari ngagelenyu.
Kuring garo-garo teu ateul. Tanggung jawab? Har lain kuring mah ukur nulung wungkul. Da hate ge berseih taya dibarung ku napsu. Lamun si tetehna ngarasa lain eta mah atuh salah manehna. Tapi teu ieuh dikedalkeun eusi hate teh.
Kuring akhirna dibere waktu ku pa Haji keur mikir jeung badami jeung kolot. Tapi tetela ema jeung bapa kuring langsung satuju malah nyebut eta teh oge kasempetan emas nu moal tangtu bakal datang deui. Kitu deui Mang Karta satuju pisan mun kuring kawin ka Teh Mimin teh. Ari kuring dipikir-pikir teh teu boga alesan keur nolak.
Jadi singget carita pruk we kuring teh ka Teh Mimin. Hajatna dirarame ku nanggap wayang sagala. teu heran da Pa Haji teh kapan jalma jegudna tur loba banda.
Moal dicaturkeun soal geumpeurna kuring basa dirapalan oge kakaget kawawuh kuring nu langsung diucapkeun basa ngucapkeun salamet bari sasalamen. Urang langsung kana soal malem pangetenan bae.
Harita teh jam kira-kira 11.00 peuting. Kuring jeung si teteh geus dititah bus ka jero kamar. Padahal di luar wayang karek dimimitian.
Di jero kamar kuring asa leuwih geumpeur batan basa dirapalan. Kuring bener-bener teu boga cecekelan naon nu kudu dilakukeun. Dua poe katukang basa nanya ka Mang Karta kalah dijawab bari nyakakak. “Nu kitu mah teu kudu dipapatahan. Alami. Lila-lia ge pasti kapanggih sorangan carana,” pokna. Alami? alami nanahaon. Bukti kuring jadi bingung siga kieu.
“Geuning kalah ngalamun.”
Gebeg. Si teteh nu keur meresihan pupulas beungeut mencrong kuring tina eunteung. Paromana marahmay sanajan tembong gurat kacape nu kawilang atra. Di kitu keun teh kuring beuki samar polah.
Si Teteh cengkat. Beungeutna geus beresih tina wedak jeung lipenstip. Manehna terus ngagoledak kana ranjang. Nempo kuring masih keneh ngajanteng deukeut panto manhena ngagupayan baru nepakan kasur gigireunana. Kaleked kuring ngadeukeutan. Kalacat naek kana ranjang. Dug gigireunana. Awak kuring karasa kacida tegangna. Jantung siga bedug lebaran, dag-dig-dug taya eureuna.
“Naha ngajeten wae? Kunaon? Isin? Piraku ka bojo sorangan isin.”
Kuring teu nembal. Awak ge teu usik. Sakedapan pada ngaheneng. Karsa aya seungit malati campur jeung bau awak si teteh nu minuhan irung. Pikiran kuring asa tambah butek tur pabaliut. Boro-boro bisa ngalucu jiga basa keur ngarance manehna bareto.
“Ayi bendu ka teteh?”
Kuring kaget. Gideug bari ngareret. Manehna keur neuteup ka kuring bari sare nyangigir. Kuring gura-giru malikkeun paneuteup ka lalangit kamar.
“Naha geuning ti tadi bet cicing bae?”
Kuring teu nembal. Ari kitu kedahna kumah? Dina hate wungkul nanya kitu teh, ari baham mah teu wani kedal.
“Ayi teh kapaksa mihukum teteh teh?”
Kuring gura-giru gideug.
“Naha atuh bet siga nu bendu?”
“Ah, henteu,” tembal teh. Karasa sora teh ngageter.
“Upami henteu bendu, na atuh tetehna diantepkeun bae? Kapan itu teh malem pangantenan urang?”
“Ari..ari kitu kedah..kumaha?”
Kareret si teteh teh kerung. “Har, naha teu terang kitu?”
Kuring gideug lalaunan. Karasa beungeut panas.
“Memang teu aya nu masihan terang?” kadenge siga bari nyerengeh nanya kitu teh.
Kuring gideug deui.
“Tong bingung lah. Engke ku teteh dibingbing.”
Kuring ngareret. Nu geulis teh keur imut leleb bari neuteup. Gura-giru kuring miceun deui teuteupan. Aneh, bet asa aya nu ngageter jeroeun dada.
Rada lila simpe. Tapi dina jeroeun dada mah galecrok rame pisan.
“Eu..abdi kedah…kumaha?” Kuring ahirna ngawani-wani karep. Ari panon mah angger nengetan lalangit.
“Emh..kumaha nya? Panginten mimitina mah urang kedah sami-sami muka pakean.”
Kitu na teh si teteh bari cengkat, ngadon diuk. Terus ngalaan kancing kabayana. Kuring gancang nurutan. Tapi leungeun teh karasa ngadegdeg basa mukaan kancing jas. Basa kabaya geus leupas, si teteh terus ngudaran samping. Kuring oge sok ngalaan calana panjang.
Pada-pada ngan ukur make pakean jero kuring terus nuturkeun basa si teteh dud deui kana kasur. Dulag jeroeun dada kuring karasa beuki tambah rosa.
Di pirig ku sora wayang anu terus ngemprung, malem pangantenan teh ahirna laksana. Si teteh ngabingbing kuring salengkah demi salengkah kalayan sabar pisan. Tapi ngan mimitina wungkul mapatahan teh. Basa geus ngalincak nu kadua, komo deui anu saterusna, kuring teh geus langsung bisa sorangan. hehehe.
Malem panganten eta teh moal kapopohokeun. Oge malem pangentenan anu kadua.
Memang kuring teu manjang jeung si teteh teh. Gusti Allah mundut anjeuna lima taun kaliwat. Kaguguran basa ngandung anak kuring anu lila dianti-anti.
Ngan ukur opat bulan nyorangan, Kuring bet ngalaman pangantenan deui. Kuring deui-deui dikumaha ku Pa Haji, mitoha kuring tersayang. Manehna sigana beurat kaleungitan kuring anu geus jadi kapercayaan dina usaha balantik sapi. Nyaah ku hubungan anu geus terbina, pokna basa anjeuna nawaran kuring kawin jeung Neng Titin, adina Si Teteh. Rek nolak oge teu wasa kuring teh. Komo deui da Neng Titin teh teu eleh geulisna ku lanceukna.
Antukna pruk we kuring kawing deui. Pa Haji nanggap wayang deui. Kuring pangantenan deui. Ngan bedana dina malem pangentan anu kadua ieu mah kuring nu jadi pembimbing teh. Ma’lum Neng Titin teh kapan masih keneh ngora pisan, karek 17 taun, persis pisan jeung umur kuring basa pruk ka lanceukan.
Ayeuna gues lima taun kuring ngajiji jeung Titin. Pa Haji geus taya dikieuna, mulang ka kalanggengan tilu taun katukang. Kabeh kakayaanna brug ka anakna hiji-hijina, Nya Neng Titin pisan, anu ayeuna geus maparin kuring tilu budak ka kuring. Hirup kuring ayeuna estu genah merenah.(*)
Hirup Teh Teuing Ku Endah
Hirup teh aya ku genah. Senang, henang-hening. Geus leuwih sataun kuring luntang-lantung. Ukur nulis jeung ngajurungkeun
keresep. Kalan-kalan nguseup, kadang-kadang jalan-jalanan nyuksuk padesaan.
Teu ieuh bingung ku kabutuh dapur. Dua buku karya kuring nu jadi best seller bener-bener jadi berkah. “Roman Nyai Pohaci” nepi ka kiwari geus cetak ulang 5 kali. Buka kadua, “Asmara dina galindeng tembang” malah leuwih sip: geus 8 kali cetak ulang. Unggal bulan kuring tinggal namprak narima royaltina.
Eta dua buku dina basa sunda oge geus ngajawulkeun ngaran kuring. Penerbit
teh ayeuna mah parebut menta naskah. Majalah jeung koran basa sunda oge teu eureun menta tulisan. Televisi basa sunda oge terus menta naskah drama. Kuring nya tangtu bae tambah ma’mur. Kipas-kipas. Nikmat pisan.. komo mun geus diuk bari nyerebungkeun roko siga kieu mah.
“Hayoh akang ngalamun bae.”
Gebeg. Tembong Heni diuk na ranjang. Awakna bulucun, ukur katutupan ku simbut anu geus teu puguh posisina. Kuniang manehna hudang, hayoh ngalendotan kuring nu keur diuk dana korsi.
“Ngalamun naon si kang?”
“Ngalamun kahirupan.”
“Yey, kahirupan dipikiran. Mending dini’mati,” pokna bari pegeuh nangkeup. Teu kaampeuh napsu kuring teh kahudang deui. Padahal kareak satengah jam katukang kuring jeung manehna ngabedahkeun katresna.
“Hayu Kang, dina kasur,” pokna, semu haroshos.
Coba etah, nikmat pisan lin? Heni teh jadi bukti sampurnana kahirupan kuring. Umurna karek 23. Kungsi jadi penari jaipong, tapi langsung pangsiun basa jadian jeung kuring. Karek genep bulan pruk ngahiji teh. Manehna estu wanoja simpel. Asal duit bulanan beres, tara ieuh make barang tanya urusan lain-lain. Pokona mun kuring keur amprok jeung manehna waktu teh bener-bener dimaksimalkeun keur nyesep madu asamara.
Basa kuring ninggalkeun kontrakan Heni, posel teh disada. Langsung diangkat.
“Pa, nuju dimana?” Pamajikan ternyata. Lain, lain Heni, tapi pamajikan kuring nu asli. Sumi. Manehna nu kaiket tali rumah tangga jeung kuring tujuh taun terakhir.
“Nuju di jalan, Mah. bade uih,” tembal teh. “Hoyong dioleh-olehan martabak, teu?”
Manehna ngaenyakeun. Telepon ditutup. Tapi langsung kadenge aya pesen anyar asup. Gancang dibaca. “Diantos di bumi. Si Om nuju ka Jakarta. Sono pisan yeuh.”
Ti Mayang geuning. Beu penyanyi petingan kuring teh ngajak papanggih. Geus dua minggu kuring teu amprok jeung manehna. Maklum Si Om anu ngampihan manehna terus ulukutek bae di imahna. Cenah proyekna di Jakarta keur sepi.
Gancang kuring mencet nomor imah. “Mah, punteng apa teu jadi uih. Bieu aaya telepon ti penerbit. Sigana rek mesen naskah. Engke wengi lah martabakna dipangmeserkeun.”
Beres. Dius we kuring ka beh wetan, muru ka pangkuan Mayang, penyanyi pub anu bahenol nerkom. Leuh asa sono pisan ka si eneng teh. Kacipta mun tas gulung teh kuring sok ditangkeup ku manehna bari dihariringan, siga budah nu keur dipepende indungna. Aduh-aduh, aya ku endah jeung ni’mat pisan hirup teh.
“Akang, akang!”
Kuring kaget. Luncat, ampir labuh. “Akang ngimpi naon etah? Sare na korsi baru terus seura-seuri bae.”
Hah, ngimpi? Kuring gigisik. Di hareupeun tembong Sumi, pamajikan kuring, mencrong pinuh ku kaheran. “Cenah rek ngarang? Naha kalah ngaguher kerek?”
Kuring garo-garo teu ateul. Jadol teh. Hirup nu ni’mat teh ukur dina impian geuning. Dina kanyataan mah kuring teh tetep we pangarang miskin anu salawasna bingung neangan inspirasi. Jadol!(*)


c: text/html

text:
Saurnamah kanggo nyusun rumpaka pupuh, kedah ditarekahan supados luyu sareng jiwa. MP3 na tiasa didonlot di handapeun lirikna. Tujuh welas pupuh nu dimaksad teh nya eta:
1. Asmarandana, ngagambarkeun rasa kabirahian, deudeuh asih, nyaah.
2. Balakbak, ngagambarkeun heureuy atawa banyol.
3. Dangdanggula, ngagambarkeun katengtreman, kawaasan, kaagungan, jeung kagumnbiraan.
4. Durma, ngagambarkeun rasa ambek, gede hate, atawa sumanget.
5. Gambuh, ngagambarkeun kasedih, kasusah, atawa kanyeri.
6. Gurisa, ngagambarkeun jelema nu ngalamun atawa malaweung.
7. Juru Demung, ngagambarkeun nu bingung, susah ku pilakueun.
8. Kinanti, ngagambarkeun nu keur kesel nungguan, deudeupeun, atawa kanyaah.
9. Ladrang, ngagambarkeun nu resep banyol bari nyindiran.
10. Lambang, ngagambarkeun nu resep banyol tapi banyol nu aya pikiraneunana.
11. Magatru, ngagambarkeun nu sedih, handeueul ku kalakuan sorangan, mapatahan.
12. Maskumambang, ngagambarkeun kanalangsaan, sedih bari genes hate.
13. Mijil, ngagambarkeun kasedih tapi bari gede harepan.
14. Pangkur, ngagambarkeun rasa ambek nu kapegung, nyanghareupan tugas nu beurat.
15. Pucung, ngagambarkeun rasa ambek ka diri sorangan, atawa keuheul kulantaran teu panuju hate.
16. Wirangrong, ngagambarkeun nu kawiwirangan, era ku polah sorangan.
17. Sinom, ngagambarkeun kagumbiraan, kadeudeuh.
PIWURUK SEPUH
Ngariung di tengah bumi,
pun biang sareng pun bapa,
jisim abdi diuk mando,
husu ngupingkeun pituah,
piwejang ti anjeunna,
pituduh laku rahayu,
piwejang sangkan waluya.
Download Pupuh Asmarandana.MP3
DAYEUH BANDUNG
Dayeuh Bandung kiwari teuing ku rame-araheng,
gedong-gedong pajangkung-jangkung wangunna-alagreng,
tutumpakan-tutumpakan balawiri lalar liwat-garandeng.
Download Pupuh Balakbak.MP3
MILANG KALA
Dinten ieu estu bingah ati,
ku jalaran panceg milang kala,
kenging kurnia ti Alloh,
rehing nambahan taun,
tepung taun umur sim abdi,
henteu weleh neneda,
ka Gusti Nu Agung,
malar umur teh mangpaat,
tebih bahla turta pinarinan rijki,
sumujud ka Pangeran.
Download Pupuh Dandangula.MP3
LEMAH CAI
Nagri urang katelah Indonesia,
diriksa tur dijaring,
sumirat komarana,
berkahna Pancasila,
ageman eusining nagri,
yu sauyunan,
ngawangun lemah cai.
Download Pupuh Durma.mp3
KADUHUNG
Kaduhung sagede gunung,
kuring sakola teu jucung,
lalawora resep ulin,
hanjakal tara ti heula,
ayeuna kari peurihna.
Download Pupuh Gambuh
SI KABAYAN
Si Kabayan lalamunan,
pangrasa bisa nyetiran,
motor atawana sedan,
poho keur eundeuk-eundeukan,
na dahan emplad-empladan,
gujubar kana susukan.
Download Pupuh Gurisa
ADIGUNG
Lolobana mungguh jalma,
embung hina hayang agung,
hayang hirup mukti,
tapina embung tarekah,
tinangtu mo bakal nanjung.
Download Pupuh Juru Demung.MP3
KANYAAH INDUNG
Kanyaah indung mo suwung,
lir jaladri tanpa tepi,
lir gunung tanpa tutugan,
asihna teuing ku wening,
putra teh didama-dama,
dianggo pupunden ati.
Download Pupuh Kinanti.MP3
WAWANGSALAN
Dialajar wawangsalan,
saperti tatarucingan,
cik naon atuh maksudna,
teangan naon wangsalna,
gedong ngambang di sagara,
ulah kapalang diajar,
keuyeup gede di lautan,
kapitineung salawasna.
Download Pupuh Lambang.MP3
MOKAHAAN
Aya hiji anak bangkong leutik,
mokahaan,
maksudna ngelehkeun sapi,
nahan napas antukna bitu beuteungna.
Download Pupuh Ladrang.MP3
KASAR – LEMES
Dupi irung lemesna teh nya pangambung,
pipi mah disebat damis,
upami buuk mah rambut,
ceuli sok disebat cepil,
kasarna angkeut mah gado.
Download Pupuh Magatru.MP3
BUDAK JAIL
Anak manuk dikatepel budak jail,
jangjangna getihan,
rek hiber teu bisa usik,
duh manusa kaniaya.
Download Pupuh Maskumambang.MP3
NUNGTUT ELMU
Najan cicing nya di tepiswiring,
kade ulah bodo,
kudu tetep nungtut elmu bae,
sabab jalma nu loba pangarti,
hirup tangtu hurip,
mulus tur rahayu.
Download Pupuh Mijil.Mp3
KA SAKOLA
Seja miang ka sakola,
rek diajar nambahan elmu pangarti,
pigeusaneun bekel hirup,
sabab mungguhing manusa,
kudu pinter beunghar ku elmu panemu,
komo jaman pangwangunan,
urang kudu singkil bakti.
TATAKRAMA
Mangka inget tatakrama sopan santun,
tanda jalma iman,
nyarita jeung amis budi,
da basa mah lain barang anu mahal.
Download Pupuh Pucung.Mp3
SIEUN DORAKA
Kuring moal deui-deui,
gaduh panata nu awon,
ngabantah nu jadi indung,
sieun dibendon ku Gusti,
kawas Dalem Boncel tea,
doraka ti ibu-rama.
Download Pupuh Wirangrong.MP3
TATAR SUNDA
Tatar Sunda estu endah,
lemah cai awit jadi,
sarakan asal gumelar,
amanat Ilahi Robbi,
titipan nini aki,
wajib dijaga dijungjung,
basa katut budayana,
padumukna luhung budi,
insya-Allah tatar Sunda karta harja.
Download Pupuh Sinom.MP3
Gapuraning Gusti, 1992.
Rumpaka Pupuh Asmarandana, Dangdanggula, Kinanti, Sinom Tina Buku Wulang Krama karya Drs. R.H. Hidayat Suryalaga.
Sumber: http://www.sundanet.com
Update :
Hapunteun kasadayana perkawis pupuh Asmarandana tur pangkur link na leupat, sim kuring tos milarian ka unggal website, Alhamdullilah tos mendakan pupuh eta namung anu nyanyina teh Ida Rosida, 2 pupuh eta tiasa di download didieu:
Kang Ahmad,
hatur nuhun, kanggo referensi pupuhna..
Ngiring nga download, peryogi kanggo pun anak.
Nyuhunkeun ijin oge website na di link ku abdi.
Salam
Sami sami Ibu, sering-sering weh ameng ka website Achmad
wassalam
Interesting article, i have bookmarked your blog for future referrence, thanks
kang,haturnuhun saparontosna.abdi tos ngadownload pupuh ti akang.Mung asmarandana teu aya,waktos didownload teh nu kaluarna gambuh,hatur nuhun
kang,, hatur nuhun,, tapi pupuh asmarandana na naha janten pupuh gambuh.. tadi di tingal Link url na geuningan salah hehe
aslm,kang asmarandana sareng pangkur teu aya gening,hatur nuhun
Walaikumsalam Ilham hatur nuhun sateuacanna, hapunteun telat reply, muhun ieu teh aya masalah sareng server tempat nyimpen files na, pupuh asmarandana sareng pangkurna bade di upload deui manawi tos kapendak deui Insya Allah.
Aslm,kmh kang,parantos sae serverna?kanggo download asmarandana&pangkur tea,htrnhn
kumaha ngadamel pupuh kinanti jeung babaturan eusina kuis
Aslm,kang parantos aya asmarandana&pangkur teh?abdi bd nyobi ngadwnload deui,htrnhn sateuacana
Parantos kang ilham, namung punten Pupuh versi Ki sunda na teu kapendak. janten digentos anu nyanyina ku teh Ida Rosida
Aslm,kang htr punten skali deui.asmarandana&pangkur nu ku Teh ida teh rupina sanes pupuh,tp kawih/tembang,hapunten kang,abdi ngarepotkn wae
Aslm,kang htr punten skali deui.asmarandana&pangkur nu ku Teh ida teh rupina sanes pupuh,tp kawih/tembang,hapunten kang,abdi ngarepotkn
Terima kasih Bapak, atas referensi pupuhnya. Saya mendownload untuk anak saya SMP, Punten saya bukan orang sunda, jadi musti banyak belajar. Tapi saya sangat mendukung pelestarian budaya asli Indonesia, termasuk Pupuh. Setelah saya pelajari ternyata mirip-mirip Tembang Mocopat dari Jawa. Bahasanya mirip-mirip, kalau menggunakan bahasa tingkat tinggi (bahasa halusnya/krama inggil)
Salam
Asmarandana aya di http://www.index-of-mp3.com/download-file.php?src=iw&name=Pupuh_-_asmarandana.mp3&link=Pupuh_asmarandanamp3.html
Pangkur silakan cari nomor 13 di http://www.4shared.com/dir/10721852/ecfd063/sharing.html
Assalammualaikum. Terima kasih atas postingannya, sangat membantu dalam mengerjakan tugas saya disekolah (SMP05 Bekasi). Semoga dapat jadi acuan belajar anak-anak dan pelajar lainya
Kang…hatur nuhun pupuhna abdi peryogi pisang kanggo di sakola….hehe..
kang..saurna aya pupuh anu enggal, etamah pupuhna saurnateh teu bebas wirahma….punten …upami tiasa pang informasikeun,,,
hatur nuhun pisan, pupuhna katampi pisan mugia janten manfaat
Sampurasuuuuuunnn… punten ka pribumi, manawi tiasa file mp3 pupuhna anu original, sanes kenging kompress. Hatur nuhun, marangga… bade icalan cau deui yeuh…
hatur nuhun pisan kang, sae pisan ngamumule seni budaya sunda…. abdi meni reueus sok sananos abdi pribadi teu tiasa sadayana pupuh, mudah-mudahan murangkalih sunda jaman kiwari keresa ngulik sareng ngajagi ieu warisan luluhur teh nya kang….
nuhun pisan tos ngabantuan abdi ngadamel tgas da abdi ge teterang knu pupuh
nuhun pisan teh yaaaaaaa
hehehehe
Kang… pupuh anu no 1 sareng anu no 13 lepat link na, pamugi enggal dilereskeun. margina simabdi peryogi pisan…. sareng pami tiasa mah Kilo bait anu ageung… margi anu alit mah kadanguna ngerebek
Hatur nuhun Kang AHMAD.. salah sawios pusaka ki sunda tos di donlot ku abdi.. mugi ieu pusaka tiasa lestari salalamina.
simkuring bade ngiring donlot sareng sajabana…. hehehhe
hatur nuhun kang…. mugi manfaatnya.. kanggo para murid yeuh…
XD
salah upload kang
naha asmarandana isina gambuh?
hatur nuhun nu kasuhun kumargi pribados kenging pupuh kangge nunjang pribados ngadidik murangkalih sd…!
hatur nuhun nu kasuhun kumargi pribados kenging pupuh kangge nunjang pribados kange tugas sakola…!
ahay
Ngahaturkeun nuhun pribados tos ngaunggah kana pupuh-pupuhna mudah-mudahan janten kabarokahan amiin
hatur nuhun, katampi pisan.
sakantenan nyuhunkeun eidi kango ngunduh.
salam kenal.
hatur nuhun a
Ngahaturkeun nuhun pribados tos ngaunggah kana pupuh-pupuhna mudah-mudahan janten kabarokahan amiin
aduh nuhun pisan ie elmu anu manfaat nuhun nnyak
asik tugasku beres de makasih yah!!!:)
As wr bade tumaros aki, ari pupuh teh kalebetna puisi atanapi carita, hatur nuhun kana penjelasan nana.
Was wr.
haturnuhun pa ahmad! tos tos lami abdi milarian pupuh! nembe kapendak ayna! hoyong diajar ah!
ikh panjangnya
Kang, hatur nuhun, nyuhunkeun widi hoyong dilink-keun ka blog abi, kanggo kaperyogian murangkalih.hatur nuhun.
Alhamdulillah bisa nyanyiin walaupun rada aneh
ari
boleh nanya gaa?? kalo yg termasuk kaasup kawih sama, tembang, pupuh, sinom.. pupuh 1 sinom satu.. itu tugas dari sekolah maksudnya apa ya??
pupuh nu kudu di pikareues, supados teu ical kujaman.
haduh di ksh tgs pupuh
hatur nuhun pisan
hatur nuhun
hhhuuuhhh….leganya,,gw di kasih tugas buat ntari pupuh kinanti,,tugas seni musik,untung aja ada google,jadi gmpg nyari dech..
adh di ksh tugas pupuh ni,,,,
hy aq ma nnya tntng pupuh ni
eh ap cih yg diimaksud sengan pupuh durma
nuhun atu kang..
kalau pupuh sunda asmarandana yg lain ada gk ??? yang jarang di ketaui sma orang soalnya aku suruh bikin sekarang haturnuhun….
tolong ya
soalnya aku bkn orang sunda
haturnuhun…
hatur nuhun Kang…
peuting-peuting maneh nyaring geus teu kuat hayang nyising hek kaluar sieun ku anying terpaksa modol dina piring
isuk-isuk maneh nyaring eta naon dina piring di sangka teh kue odading padahal tai anu peuting
dahar we ku maneh pan kue odading ngenah
hatur nuhun kang, sim abdi parantos ngadownlod 17 pupuh. mugia allah ngawales ku kasaean akang. aminn
nuhun pisan aki lagu na pedo lah mun dina emameun mah
hoyong di pangdameulkeun rumpaka kinanti…..
hatur nuhunnya ki
hatur nuhun kang,pami aya mah nyuhunkeun notasi laras tiap pupuh
hebat2
asalamualaikum wr.wr
kang htur nhun atos aya website ppuh na sae pisan
kang, hatur nhun kna infona muga-muga bae aya mangpaatna kapayunna………
Punten Kang…. ukeun ijin kanggo ngadownload, InsyaAlloh Link Akang di Tempel di blog abdi
hatur nuhun kang, abdi janten gaduh bekel kanggo murangkalih abdi jaga,,,,
tolong bikinin pupuh dong
Hatur nuhun pisan kang pupuhna…….. ku sim kuring tos didonload 17 nana mugi2 masing langkung berkah, bermanfat kanggo keluarga sim kuring,,,,, orang cianjur.
nyuhunkeun widi nya kang, , , , 17 rumpaka pupuhna ku abdi di copy, mudah mudahan janten manfaat ka sadayana terutami kango barudak anu masih di alajar, , , mudah-mudahan anu ngagaduhan blog ieu, di panjangkeun yuswana, , , ,amiiiinnnn
nyuhunken widina 17 rumpaka pupuh di copy ku sim abdi kanggo bekel sim abdi ngajar di kelas.. hatur nuhun sateuacanna…
Assalaamu’alaikum…
Kang Ki Sunda, haturnuhun pisan pupuhna, kaleresan nuju milarian abi teh, kanggo murangkalih di sakola..
haturnuhun, mudah2an sastra Sunda tetep jaya…
Aamiin..
hmm.. mau copas tapi yg di copas kalakah sarua jeung guruna geura.. hadeuhhh
*skakmat engke teh,,,,,,
#menderita_45
Hatur Nuhun Nya Kang Ki Sunda

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hakekat Seni jeung Budaya
Sakabeh mahluk nu kumelendang di alam dunya dilengkepan ku daya pikeun nyalametkeun diri (survival) jeung pikeun tumuwuh (growth). Dina hubungan ieu teu bisa dipungpang yén manusa dibekelan bahan hirup anu leuwih hadé batan mahluk sejenna di alam dunya. Ku sabab éta loba mahluk hirup anu kaancam leungit jeung malah nepi ka hanteuna, sedengkeun manusa mah henteu. Sabalikna, manusa malah jumlahna beuki ngalobaan sabab dibekelan ku daya dukung pikeun mulasara bumi tempatna hirup kumbuh. Pangna manusa bisa hirup leuwih lana batan mahluk sejenna ku sabab manusa mah dibéré akal budi anu mampu nyalametkeun jeung numuwuhkeun dirina.
Akal budi anu dipimilik ku manusa diestapetkeun ti generasi ka generasi saterusna, terus sambung sinambung, sarta malah bisa jadi leuwih mekar. Saterusna akal budi ieu téh ku urang disebut kabudayaan. Kabudayaan nyakup sagala widang kahirupan, di antarana kasenian anu bakal leuwih loba diguar dina ieu prasaran.
Seni asalna tina kecap sani (Bs. Sansekerta), hartina pamujaan, paménta atawa panalungtikan kalawan hormat jeung jujur. Tapi aya ogé anu nyebutkeun yén seni asalna tina basa Walanda, nyaeta tina kecap genie atawa jenius. Dina versi anu séjén seni disebut cilpa anu hartina mibanda warna atawa zat pikeun ngawarnaan, tuluy barobah jadi cilpacastra anu hartina hasil kriya anu artistik. Saterusna seni mibanda sababaraha harti, antarana baé : (a) seni salaku karya seni (work of art), (b) seni salaku kamaheran atawa kaparigelan (skill), jeung (c) seni salaku kagiatan manusa (human activity).
Harti seni salaku benda atawa karya seni nyaeta hal-hal anu ngahasilkeun kalangenan jeung rasa endah, nanging lain ukur ngarasa gumbira, lantaran di jerona ngandung unsur transcendental atawa spiritual. Contona lukisan guha anu mibanda ajén religi-magis anu nguniangkeun spirit jeung sugesti ka sato boroeun manusa purba jaman harita.
Seni dina harti kamaheran, kaparigelan atawa skill nyaeta hiji kamampuh dina nyieun barang atawa hal anu aya hubunganana jeung tarekah ngahontal hiji tujuan anu ditangtukeun ku rasio/logika atawa gagasan anu geus tangtu. Contona Endang Sukandar maher niup suling, nepi ka bisa ngirut nu nongton, tur ku kamaheranana anjeunna jadi pinunjul kahiji dina pasanggiri niup suling sadunya.
Ari seni dina harti kagiatan manusa nyaeta hal-hal anu aya patalina jeung kagiatan anu dilakonan kalawan sadar ku manusa ngaliwatan tanda-tanda lahiriah nu geus tangtu pikeun nepikeun rasa batinna ka batur, anu ngabalukarkeun batur anu narimana bisa milu ngarasakeun jeung milu ngalaman. Contona, saurang juru ibing ngibing jaipongan, maké kostum anu pantes jeung koreo anu hadé, mungguh matak ngirut anu lalajo pikeun ngilu ngarengkenek.
Seni téh ekspresi jiwa manusa anu diébréhkeun dina bentuk karya seni ngaliwatan media seni. Sakabeh karya seni (tari, musik, rupa, teater, jeung sastra) ngabogaan ajén anu bisa ditrasformasikeun dina kahirupan sapopoé. Dina seni aya simbul-simbul kahirupan anu ngabogaan harti anu jero ngeunaan hakekat hirup. Tari ngaliwatan ekspresi gerak, musik liwat tatabeuhan jeung sora manusa (gending jeung sekar), teater liwat ekspresi gerak jeung vokal, seni rupa ngaliwatan media visual. Ngamanahan cabang-cabang seni jadi kacida pentingna pikeun ngawalan hiji proses mikawanoh ngeunaan naon ari seni.
Dina kahirupan sapopoé aktivitas kasenian teu weléh kaalaman ku manusa. Ngan baé aya anu dilakonan kalawan sadar aya ogé anu henteu. Contona, lamun urang ka luar ti imah, indit ka hiji tempat, sok kapikiran pakéan anu kumaha anu pantes dipaké sarta luyu jeung acara anu baris dihadiran. Dina milih pakéan tea, boa urang bakal ngadumaniskeun warna pakéan jeung warna tas atawa warna sapatu. Aktivitas milih pakéan sarupa kitu sabenerna geus kaasup kagiatan seni.
Kamekaran seni di éra globalisasi ayeuna nungtut sikep antisipatif kana situasi anu karandapan. Pangaruh budaya global teu bisa dipungpang bakal mangaruhan kesistensi kasenian. Seni salaku unsur atawa bagian tina kabudayaan mémang bakal salawasna mekar luyu jeung kamajuan jeung robahna jaman. Ngan baé kumaha urang nyanghareupan parobahan éta, sangkan kasenian tetap bisa dicekel pageuh jeung tetap ajeg nangtung.
Mageuhan substansi seni dina éra globalisasi jadi hal anu penting pisan, lantaran roh kasenian asalna tina budaya lokal. Tina sumber tradisi éta sakabeh ekspresi seni bisa dimekarkeun kana bentuk-bentuk séjén anu leuwih kreatif jeung modern. Ngamekarkeun seni tina konvensional kana bentuk kréasi satemenna ngarupakeun tarekah ngalanggengkeun kasenian dina bentuk atawa format anu anyar.
Fungsi Seni pikeun Masarakat Tradisional
Fungsi seni keur ritual lumangsung jaman baheula. Kahirupan kasenian harita can wawuh jeung anu ngaranna instrumen musik, busana, atawa gerak. Harita mah kasenian leuwih nyoko kana misi anu bentukna pamujaan. Nya jaman harita muncul sair-sair anu disebut jangjawokan atawa mantra.
Fungsi seni keur tungtunan diébréhkeun liwat piwuruk atawa pesen anu ditepikeun ku para pamaen, atawa ku dalang. Nu lalajo bisa nyangkem éta piwuruk atawa pesen ku jalan ngabandungan jalan carita, dialog, atawa lagu.
Fungsi seni keur tontonan teu loba ngabutuhkeun pasaratan. Seni anu kaasup kateogiri ieu nyaeta seni anu bisa ngahibur, contona tari ketuk tilu anu bisa diigelan ku saha baé.
Fungsi Seni pikeun Masarakat Modern
Dina kahirupan modern, seni ngabogaan fungsi anu leuwih jembar, antarana baé :
1. Ekspresi / Aktualisasi Diri
Seni anu kaasup kategori ieu miboga babasan ‘seni keur seni’, nu panting seni bisa midang najan dina bentuk kumaha baé. Teu bisa diganggu gugat. Contona seni instalasi, happening art, jsb.
2. Atikan / Pendidikan
Seni salaku media pendidikan ngarupakeun elemen dasar, sabab dina prak-prakanana seni téh teu bisa leupas tina muatan edukatif. Seni mangrupa sarana pikeun ngawujudkeun tujuan ngabentuk budi pekerti manusa.
3. Industri
Fungsi seni salaku industri leuwih ngarah kana tujuan kapentingan anu tangtu pikeun ngadukung salah sahiji produk. Seni dipiharep bisa jadi daya tarik pikeun produk anu ditawarkeun. Contona hiji lagu disanggi keur kapentingan ngajual produk susu.
4. Seni terapi
Seni keur kapentingan terapi digunakeun sacara husus pikeun méré katenangan batin hiji jalma anu keur ngarandapan gering sacara psikhis. Masalah kajiwaan sering pisan disanghareupan ku manusa sarta ngabutuhkeun media pikeun nungkulanana. Contona gamelan bisa dipaké pikeun terapi.
5. Komersial / Iklan
Seni anu mibanda fungsi komersial nyaeta seni anu disiapkeun sarta digelar dumasar kana paménta anu nanggap. Kadang-kadang, ku lantaran loba pisan pesenan seni dina palebah dieu sok leupas tina norma susila, contona orkes dangdut anu midangkeun panyanyi anu norak boh pakéan atawa goyanganana.
Ragem Kasenian di Kabupatén Majaléngka
1) Seni Pintonan
Di luhur disebutkeun yén aktivitas kasenian satemenna ngarupakeun bagian tina aktivitas kabudayaan. Ieu geus lumangsung ti jaman bihari, ti saprak kasenian dilakonan minangka kagiatan ritual. Wewengkon kagiatan kasenian sipatna universal, lumangsung di mana-mana, kaasup di hiji wewengkon anu disebut Majaléngka.
Nilik kana geografisna, Majaléngka aya di antara liliwatan Cirebon jeung Priangan. Ti wétan jeung kalér kapangaruhan ku budaya Cirebon jeung Indramayu, sedengkeun ti kulon jeung kidul kapangaruhan ku budaya Priangan. Hal ieu ngabalukarkeun munculna ragem kasenian di Majaléngka anu ngébréhkeun ayana pangaruh ti dua wewengkon kasebut tadi.
Di antara sababaraha rupa kasenian anu aya, sampyong jeung gaok nepi ka danget ayeuna dianggap salaku kasenian asli Majaléngka, sanajan bukti ka dinya masih kénéh perelu panalungtikan anu daria. Di sagédéngeun éta, aya sababaraha jenis kasenian anu jolna ti lingkungan pasantren saperti gembyung jeung kosidah. Di Kertajati, jeung malah di Bantarujeg, aya kasenian genjring anu mintonkeun bodehan atawa debus. Kiwari kasenian bodehan geus méh teu aya.
Di wilayah komunitas seni musik diatonis, gelar sababaraha kelompok musik dangdut jeung musik pop. Malah komunitas musik dangdut mah ayeuna keur diogo ku ayana media musik elektun anu bisa nyayagikeun pasilitas musik liwat disket, anu disebut organ tunggal. Fenomena munculna organ tunggal salaku hiburan masarakat saeutikna geus mampuh ngageser kasenian tradisional ka tempat anu hara-haraeun hirup. Sababaraha kelompok seni tradisional mal geus ti béh ditu kénéh pupulur. Sabagian personilna ngagabung ka kelompok organ tunggal.
Di Jatitujuh gelar hiji komunitas musik anu nyebut dirina Konser Kampung Jatitujuh. Ieu komunitas nyipta jenis musik dina wangun kolaborasi antara musik tradisional tarling jeung musik modern. Lagu-lagu anu dihaleuangkeunana mangrupa lagu-lagu balada, nyaeta lagu-lagu anu diangkat tina sajak atawa puisi. Geus sering manggung di ditu di dieu, malah nepi ka luar kota. Hanjakal ieu komunitas téh ayeuna ngalaman pakeum malah keur suwung pisan kagiatan.
Di lingkungan pasantren Al Mizan Jatiwangi gelar hiji komunitas musik Q-Buyut anu dina pidanganana ngagelar lagu-lagu shalawatan jeung pupujian. Béda jeung kasidah, Q-Buyut mah ngagunakeun gamelan pelog lian ti alat musik modern saperti gitar , keyboard, jeung dram.
2) Seni Sastra
Tradisi sastra di Majaléngka diawalan ku mekarna sastra lisan. Sebaran sastra lisan dilakonan liwat sababaraha cara, aya anu ditepikeun liwat dongen, aya ogé anu liwat kesenian. Kesenian anu nyebarkeun sastra lisan di Majaléngka nyaeta : pantun jeung gaok.
Hasil karya sastra lisan anu asalna cerita rakyat di antarana Nyi Rambut Kasih, Situ Sangiang, Sumur Tujuh, jeung réa-réa deui anu nepi ka kiwari masih kénéh sumebar sacara lisan, tacan kungsi ditranskripsikeun jadi sastra tulis.
Sanggeus Ayip Rosidi jeung Ayat Rohaedi, muncul sababaraha ngaran sastrawan Majaléngka, sanajan nepi ka danget ayeuna can aya anu mampuh mapakan Ayip jeung Ayat. Di antarana baé nyaeta Erwan Juhara, Beni R. Budiman, Akhmedya Tatang Koswara, Erga, Yopi Tjahya, Sumarta, Rahmat Iskandar, Kijoen, Hasan Ma’arif, K.H. Maman Imanulhaq Faqieh, Hikmat Gumelar, Memet Rahmat To’ev, Joni Ariadinata, Nandang Darana, Ahid Hidayat, Dartum Sukarsa, jrrd.
Sedengkeun anu nulis dina basa Sunda di antarana : E. Wangsadihardja, Akhmedya Tatang Koswara, Sumarta, Rais Purwacarita, Tatang Riyana, Memen Durahman, Asikin Hidayat, Oom Somara De Uci, Maman Nasya, Hj. Amallina Nurohmah, jeung Lismia.
Kegiatan sastra di Majaléngka danget ayeuna bisa disebut hade. Rais Purwacarita produktif nulis karya sastra prosa. Salah sahiji carponna Kuwung-kuwung di Lawang Gintung jeung Cukang Gantung dileler hadiah carpon Pinilih Mangle. Asikin Hidayat, Hj. Amnallina Nurohmah, jeung Lismia tiluanana nulis sajak. Tiluanana deuih kungsi meunang hadiah ku kapilihna salah sahiji sajak maranéhna dina majalah Mangle. Asikin Hidayat nerbitkeun kumpulan sajak Lagu Simpé anu diterbitkeun ku Kemucen (2007), Hj. Amallina Nurohmah nerbitkeun Dongeng Kuring di Tanah Suci (2007) jeung kumpulan sajak Angin Gandrung (2008). Duanana diterbitkan ku Kemucen.
Nyebut Kemucen teu bisa leupas ti asma Oom Somara De Uci, sastrawan anu nulis kumpulan carpon Astrajingga Gugat jeung Koruptor. Anjeunna ngadegkeun Kemucen geusan nampung jeung medalkeun karya sastra para penulis Majaléngka.
3) Seni Rupa
a. Seni Lukis
Kamekaran seni lukis di Majaléngka kaitung lambat. Kagiatan pameran lokal kungsi dilaksanakan taun 1988 ku kelompok SRAM. Taun 2008 aya deui pameran anu dialpukahan ku guru-guru Kasenian di Kabupatén Majaléngka. Ka dieunakeun, muncul kelompok lukis Jatiwangi Art Factory (JAF) anu kagiatanana leuwih konsisten.
Hadirna seni lukis JAF méré nuansa nu hadé pikeun kamekaran seni lukis di Majaléngka. JAF kungsi ngayakeun pameran di :
1. Galeri Kita Bandung
2. Galeri Nasional Jakarta
3. Galeri Cipta Jakarta
4. Galeri Cemara Jakarta
b) Seni Pahat
Seni pahat mekar di wewengkon Rajagaluh, nyaeta pahat batu. Sanajan tendensina leuwih ka arah bisnis, nanging secara artistik seni pahat batu anu mekar di Rajagaluh sacara mandiri méré warna kana kamekaran seni di Majaléngka.
Di JAF muncul sababaraha urang tukang nyieun arca (patung) anu ngagunakeun media tanah liat keur nyieun karyana. Salah saurang di antarana nyaeta : Subita, wedalan Jatitujuh anu hasil karyana sering dipamerkeun bareng jeung pameran seni lukis sarta pentas musik sadatana.
c) Seni Kriya
Seni kriya di Majaléngka mekar di Rajagaluh jeung Leuwimunding mangrupa anyaman awi, nu hasilna ngawujud parabotan rumah tangga saperti boboko, dudukuy, jsb.
Di Balida aya pangrajin wayang kulit anu dina prakprakanana ngarupakeun gabungan seni lukis jeung seni pahat (kulit). Wastana Dede Permana (32 taun), anu mimiti diajar nyieun wayang ti awit kelas 3 SD.
Wujud Kabudayaan Lianna di Majaléngka
Wujud kabudayaan liana di Majaléngka, lian ti kasenian, ebreh dina basa jeung adat istiadat. Sakumaha kasenian, adat istiadat jeung basa ogé keuna ku pangaruh Cirebon jeung Priangan. Dina hal ieu Majaléngka bisa dipilah jadi tilu wewengkon, nyaeta wewengkon kalér wétan, anu keuna ku pangaruh Cirebon, wewengkon kidul kuklon anu keuna ku pangaruh Priangan, jeung wewengkon tengah.
Wewengkon kalér wétan anu keuna ku pangaruh Cirebon ngabentuk karakter masarakat anu heuras, tandes, jeung gedé wawanen. Basa anu sumebar nyaeta basa Sunda anu pacampur jeung basa Cirebon jeung basa Indramayu. Malah aya wewengkon anu ake basa Cirebon. Lentong basa Sunda anu sumebar lempeng jeung heuras.
Masarakat di wewengkon kidul kulon sipatna leuwih lemes, lentong basana leuwih merenah, henteu cara urang kalér wétan. Geura bandungan lamun urang Talaga atawa Cikijing cumarita, geuning aya lentong anu halimpu urang Ciamis atawa urang Priangan lainna. Basa anu dipakena basa Sunda lulugu, henteu kacampuran ku basa Cirebon.
Ari di wewengkon tengah, masarakatna leuwih jumawa, baroga sipat ningrat, sabab komunitasna leuwih loba pagawe nagri jeung pajabat pamarentahan. Basa anu sumebar nyaeta basa Sunda lulugu, anu lentongna ka kalér henteu ka kidul henteu. Geura bandungan lamun urang Majaléngka kota ngomong, geuning lentongna boga lagu anu mandiri.
Pamungkas
Majaléngka mibanda seni jeung budaya anu munel jeung loba. Ieu potensi bisa baé ku urang dimekarkeun ku cara neuleuman jeung narékahan sangkan kasenian jeung kabudayaan umumna bisa mekar tur langgeng. Kabudayaan dina praktekna ngabogaan fungsi nyalametkeun jeung ngamekarkeun karaharjaan manusa. Hal ieu ebreh dina fungsi unsur-unsurna nyaeta mitos (agama/kapercayaa), basa, sistem sosial, sistem ekonomi, sistem pangaweruh, teknologi, jeung sistem kasenianana. Kari kumaha carana urang ngawangun sistem-sistem téa make rarambu anu luyu jeung pangabutuh.
Cag!


text:
Democritus
Democritu lahir di Thrace, Yunani kalér.[1] Anjeunna ngalakukeun lalampahan anu kalintang lega, eung anjeunna diajar ti guruna, Leucippus, anu sakumna dijieun tina partikel-partikel leutik.[1] Anjeunnga nguraikeun ide-ide Leucippus jeung ngajukeun téori atom anu neeskeun yén alam semesta téh kawangun ku dua élémén anu miah, anu disebut atom jeung kakosongan.[1] Jumlah anu tanwates atom abadi jeung sababna béda nu hiji jeung séjénna ngan saukur dina wangun, susunan, jeung gedéna, obah dina rohangan anu tanwates.[1]
Dina téologi Democritus, disababkeun kapercayaan popular ti para déwa pikeun kahayang pikeun ngajelaskeun hal-hal anu luar biasa (gelap atawa lini) kana awak manusa super.[1]
Democritus nyaéta saurang ahli filsuf anu asup kana madhab atomeisme.[2] Democritus ngamekarkeun pamikiran ngeunaan atom nu antukna justru pamikiran Democritus leuwih dipikawanoh dina sajarah falsafah.[2] Salian minangka filsus, Democritus ogé dipikawanoh ngawasa réa kaahlian.[2] Ngan hanjakal, karya-karya Democditus euweuh anu kasimpen.[2] Democritus nulis ngeunaan élmu alam, astronomi, matématika, sastra, épistimologi, jeung étika.[2] Aya kira-kira 300 kutipan ngeunaan pamikiran Democritus dina sumber-sumber kuno.[2] Lolobana éta kutian-kutipan téh eusina ngeunaan étika.[2]


text:
Baranahan
Baranahan (réproduksi) nyaéta prosés biologis pikeun nyiptakeun turunan:
- Baranahan séksual nyaéta prosés biologis nalika organisme nyiptakeun turunan ku cara ngagabungkeun bahan genetik. Organisme ieu mibanda dua jenis kelamin nu béda, jalu jeung bikang.
- Baranahan aséksual nyaéta prosés biologis nalika organisme nyiptakeun salinan genetik nu sarua jeung dirina sorangan tanpa ngagabungkeun bahan genetikna jeung individu séjén. Pikeun conto, hidra (invértebrata na ordo Hydroidea) jeung kapang bisa baranahan ku jalan sirungan. Organisme-organisme ieu teu mibanda kelamin nu béda sarta bisa "meulah" manéh jadi dua bagian atawa leuwih nu bisa tumuwuh sorangan. Sababaraha spésiés 'aséksual', kawas hidra jeung jellyfish, bisa ogé baranahan sacara séksual. Tutuwuhan lolobana bisa baranahan vegetatif. Cara séjén baranahan aséksual nyaéta fisi binér, fragméntasi jeung formasi spora.
Aya rupa-rupa cara baranahan nu dipaké ku rupa-rupa spésiés. Sababaraha sato, kaasup manusa (mun geus sawawa), jeung Gannet Kalér (5-6 taun), ngahasilkeun saeutik turunan. Nu séjén baranahan gancang pisan, tapi mun teu dikukut sacara artifisial, turunanana lolobana teu salamet nepi ka sawawa. Kelenci (sawawa sanggeus 8 bulan) ngahasilkeun 10 - 30 turunan per taun, Buhaya Nil (15 taun) ngahasilkeun 50, sedengkeun laleur buah (10-14 poé) bisa nepi ka 900. Dua cara di luhur bisa dipiresep na évolusi: sato nu turunanana saeutik bisa ngasuh jeung ngajaga anakna, sahingga nurunkeun kabutuh pikeun baranahan; nu séjénna, sato nu loba turunanana teu kudu ngaluarkeun tanaga pikeun ngasuh, sahingga bisa baranahan leuwih loba.
Dua cara ieu katelah seléksi-K (saeutik turunan) jeung seléksi-r (loba turunan), nu gumantung kana rupa-rupa kaayaan.


text:
Modulasi sudut
Modulasi sudut nyaéta salasahiji golongan tina modulasi analog. Téknik ieu dumasar kana dirobah-robahna sudut (atawa fase) sinyal pamawa sunusoida pikeun ngirimpkeun data, béda jeung modulasi amplitudo (AM) anu ngarobah-robah amplitudo sinyal pamawa. Dina AM, spéktrum sinyal modulasi dina dasarna mangrupakeun spéktrum sinyal informasi anu ditranslasi (digésér) sarta bandwidth pikeun pangiriman henteu pernah ngaleuwihan dua kali ti bandwidth sinyal informasi. Dina modulasi sudut, komponén-komponén spéktrum sinyal modulasi henteu pakait jeung spéktrum sinyal informasi. Sajaba ti éta, superposisi henteu lumaku sarta bandwidth sinyal nu dimodulasi biasana sudutna leuwih gedé ti dua kali bandwidth sinyal informasi. Sanajan kitu, paningkatan bandwidth jeung karumitan sistem ieu kaubaran ku dihasilkeunana unjuk gawé nu leuwih hadé dina hal nyingkahan nois jeung interférensi.
Aya dua rupa modulasi sudut, nyaéta:
- Modulasi frékuénsi atawa Frequency Modulation (FM)
- Modulasi fase atawa Phase modulation (PM)
Daptar eusi
Modulasi sudut jeung frékuénsi instan (sakedapan)[édit | sunting sumber]
Pikeun modulasi sudut, pamawa modulasi dinyatakeun ku:
... (1)
dimana A jeung mangrupakeun konstanta sarta sudut fase mangrupakeun hiji fungsi tina sinyal informasi m(t).
Lamun urang nulis persamaan di luhur jadi:
... (2)
dimana
mangka urang bisa ngadéfinisikeun frékuénsi radian instan (sakedapan) tina , nu dilambangkeun ku saperti kieu:
... (3)
Perlu dicatet yén upama , mangka
Fungsi jeung dipikawanoh sabagé panyimpangan fase sakedapan (atawa instantaneous phase deviation) jeung panyimpangan frekuensi sakedapan (atawa instantaneous frequency deviation) ti xc(t). Kuantitas anu didéfinisikeun ku:
max ... (4)
disebut panyimpangan frékuénsi radian (atawa radian frequency deviation) maksimum (atawa puncak).
Spéktrum Fourier sinyal modulasi sudut[édit | sunting sumber]
pamawa nu dimodulasi sudut anu dinyatakeun ku persamaan (1) di luhur bisa ogé dinyatakeun dina wangun éksponénsial:
... (5)
dimana R hartina "bagian ril tina". Lantaran persamaan ieu, modulasi sudut disebut ogé modulasi éksponénsial.
Lamun ditulis dina wangun dérét, mangka persamaan (5) jadi:
-
-
- = ... (6)
-
jadi sinyal modulasi sudut ngawengku pamawa nu teu dimodulasi ditambah rupa-rupa sélér nu dimodulasi amplitudona saperti , ... jeung réa-réa deui anu boga puseur di .
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Hsu, Hwei P., Schaum's Outline of Theory and Problems of Analog and Digital Communications, McGraw Hill, 1993


text:
Kabaya
Kabaya mangrupa baju awéwé nu leungeunna panjang, bagian handapna nepi ka puhu bitis, bagian hareupna dipanitihan, bagian luhur dilipet nepi ka jadi kerah kabaya Bandung anu surawé (lipetan kerah) nepi kana dada, bagian handapna anu di tukang mah pondok, sarta anu di hareupna panjang, kadua tungtung (kénca-katuhu bajuna ditalikeun sangkan nutupan bujal, dipaké ku awéwé nu digawé di sawah atawa di kebon.[1] Kabaya Kartini anu contona surawé, pola nu digunakeun biasana nepi ka handap, bagian handap palebah tukang jeung hareup panjangna téh sarua (rata).[1] Kabaya Kartini biasana maké tisi atawa hiasan saperti muté atawa karpatu, mimitina bagian beuheung anu ngaliwatan dada nepi ka bagian handap.[1] Sapanjang bagian handapna dihiasan ku bola emas atawa nu sarupa jeung éta.[1] Baju kabaya biasana dipaké jeung samping kebat, gelung, selop, atawa kelom geulis di mangsa nu heubeul, tapi dina kamekaranana mah maké selop anu jangkung atawa anu jéngké.[1] Kabaya ayeuna bisa dipaké dina acara kawinan, utamana kabaya Bandung anu modelna buntung (leungeunna satengah).[1]
Daptar eusi
Étimologi[édit | sunting sumber]
Kabaya asalna ti basa Arab 'kaba' anu hartina 'pakéan' sarta diwanohkeun ngaliwatan basa Portugis sabot maranéhanana badarat di Asia kidul-wétan.[2] Kecap kabaya dihartikeun minangka rupa pakéan (kaluhuran/kaméja awéwé) mimiti anu dipaké ku awéwé Indonésia dina abad ka-15 atawa ka-16 Masehi.[2] Samentara èta, nu séjénna ogé percaya, kabaya aya pakait jeung pakéan tunik awéwé dina mangsa kakaisaran Ming di Cina, sarta pangaruh ieu sumebarna sanggeus imigrasi gegedéan nu maluruh semenanjung Asia Kidul jeung Asia Kidul-wétan di abad ka-13 nepi ka-16 Maséhi.[2] Pangaruh ieu terus sumebar ka Malaka, Jawa, Bali, Sumatera, jeung Sulawesi.[3] Leupas ti asal usulna saperti Arab, Portugis, atawa Cina, yén sumebarna émang ti lebah kalér Kapuloan Indonésia.[2] Hartina, nagara-nagara anu kaliwatan ku jajahan kawas Arab, Portugis, sarta Cina, bisa jadi ngabogaan vérsi kabayana sorangan, nu ahirna Jawa jadi udagan sumebarna alatan teu kapanggih tapakna deui di kapuloan Pasifik Kulon atawa semenanjung kalér Australia.[2] Masarakat Jawa, basa éta leuwih mikawanoh lawon panjang, tinun, tali, sarta kekemben minangka pakéan sapopoé. Aya ogé anu boga pamadegan yén di mangsa ieu kabaya kawates dipaké di golongan karajaan waé.[2] Hanjakalna, bukti-buktina pohara héngkér.[2] Lawon nu bahanna ramat alam di nagari tropis kawas Indonésia gampang pisan ancur alatan beueus, kaayaan hawa, nepi ka mikroorganisme nu ngadaharna.[2] Bukti anu henteu bisa disebutkeun kuat nyaéta arca-arca sarta rélief anu ditatah, lolobana dina wangunan kuno abad ke-13 nepi ka-15.[2] Tapi, euweuh pola atawa gambaran asli anu ngajelaskeun ayana kabaya di mangsa harita.[2]
Kamekaran Kabaya di Indonésia[édit | sunting sumber]
- Abad ka-15
Kamekaran kabaya raket ogé patalina jeung sumebarna agama Islam di Indonésia nu kira-kira di abad ka-15.[3] Parobahan budaya pakéan katempo dina kamekaran karajaan-karajaan Jawa kuno ka jaman kasultanan atawa karajaan Islam di Pulo Jawa.[3] Saméméh abad ka-15, masarakat Jawa kuno leuwih wnoh kana lawon panjang, tinun, tali, atawa kekemben.[3] Kaislaman pohara kuat mangaruhan kamekaran kabaya di mimiti-mimiti kamekaranana.[2] Awalna kabaya téh mangrupa kaluhuruan panjang ngawangun tunik basajan anu nyodor ti beuheung nepi ka tuur (baju kurung).[2] Hal ieu ngingetkeun urang baris abaya sarta kabaya Malayu.[2] Pakéan kawas kieu saolah-olah ngésérkeun kekemben tradisional.[2] Di sawatara tungtung Indonésia komo bisa kapanggih awéwé anu katémbong tampa kaluhuran naon waé (Bali, Lampung, Jawa).[2] Kabiasaan pakéan macem éta ogé milu kaéserkeun, cacak dina sawatara acara adat kudu papakéan kawas kitu deui, utamana di Bali.[2]
- Abad ka-16
Di taun 1600, kabaya dipaké sacara resmi ku kulawarga karajaan.[3] Sanggeus sumebarna agama Islam, kabaya jadi pakéan nu kasohor, ogé jadi ciri kaayaan hiji jalma.[3] Dokuméntasi heubeul Karajaan Islam Cirebon, Surakarta, atawa Yogyakarta némbongkeun yén maké pakéan ieu jadi bagéan kulawarga karajaan.[3] Kaluhuran kabaya biasana digabungkeun jeung samping batik, salaku jarit atawa kahandapan. Di jaman Kartini, kabaya sorangan ogé dipaké ku awéwé Walanda nu sarua digabungkeun jeung samping batik.[3]
- Jaman Jajahan Walanda-Jepang
Mangsa jajahan Walanda, kabaya dipaké pakéan resmi awèwè Éropa.[3] Harita, kabaya ngan ukur maké lawon tinunan mori nu satuluyna ditambahan maké sutera jeung sulaman nu warna warni.[3] Pakéan ieu oge disebut "Nyonya Kabaya" ku jalma-jalma katurunan ti Malaka.[3] Kabaya Nyonya ieu téh éndah parat, blus bordir nu dipaké sapasang jeung sarung batik ku awéwé katurunanna.[4] Awalna, kabaya dipaké kalayan sarung sarta kaos alus nu aya mutéan, nu mindeng disebut "Kasut Manék" nepi ka ngalaman parobahan.[3] Hiji garmén anu sarupa disebut "Nyonya kabaya" dijieun mimitina ku jalma-jalma katurunan ti Malaka.[4] Maranéhna maké kabaya sarta sapatu, manik-manik, sarung, anu disebut kasut manék téa.[4] Ayeuna, kabaya Nyonya baris ngaliwatan jaman kawangunan rohani, sarta jadi kasohor di golongan masarakat nu séjén Asia.[4] Di abad ka-19, kabaya geus jadi pakéan sapopoé pikeun maluruh kelas sosial, rék awéwé Jawa atawa katurunan Walanda. Kabaya ogé kungsi jadi pakéan wajib awéwé Walanda nu hjrah ka Hindia (sebutan Indonesia jaman harita).[3] Kabaya ogé kungsi ngalaman turun darajat dina mangsa jajahan Jepang, sabot jaman harita kabaya dihartikeun salaku pakéan nu dipaké ku kaom pribumi nu ditahan jeung pagawé paksa di jaman harita.[3]
- Jaman Kamerdékaan
Di jaman kamerdekaan, kabaya jeung batik jadi ciri pajoangan sarta nasionalisme.[3] Ajén sarta kalungguhanana naék jeung deui dijadikeun pakéan di acara-acara resmi atawa kanagaraan.[3] Kabaya ngabogaan harti ngirut haté, éndah, sarta nu ningali bisa kapincut.[3] Leupas ti sajarah naék jeung turunna kabaya, kamekaran kabaya sorangan téh loba pisan jenisna.[3] Ayeuna kabaya lain ukur dipaké acara resmi hungkul.[3] Loba desainer nu ngalakukeun parobahan ku cara ngagabungkeun kabaya jeung kahandapanna, aksesorisna, atawa corak nu leuwih leupas.[3] Kabaya ogé lain ukur dipaké ku golongan ibu-ibu, tapi leuwih lega ogé pikeun budak awéwé nu ngora.[3] Jenis kabaya pang lobana dipaké nyaèta di Kapuloan Jawa sarta Bali, bisa kasampak disusud kabaya dipake di Jawa, sarta ti ahir abad 19 nepi ka mimiti abad ka-20 sarta saterusna.[5] Lahirna kabaya-kabaya jieunan Anne Avantie, Marga Alam, Adjie Notonegoro, Biyan Wanaatmadja, Sebastian Gunawan nepi ka desainer-desainer ngora kawas Priyo Oktaviano, Rusly Tjohnardi, Ferry Sunarto sarta loba deui bukti parobahan kabaya éta.[2] Kabaya jieunan désainer-désainer tadi asup ka sabudeureun lokal sarta bisa asup ka bawahan internasional.[2] Pagelaran-pagelaran pola-pola kabaya nu paunggul-unggul, kritik, sarta pupujian méré akibat anu pohara ngawangun.[2] Kabaya kiwari leuwih ti saukur identitas, kabaya ogé hiji komoditi sarta jati diri bangsa Indonésia.
Kalungguhan Kabaya di Indonésia[édit | sunting sumber]
Kabaya mangrupa hal nu bisa ngawujudkeun cita-cita nu tangtu tina 'feminitas' dina kasadaran basa Indonésia.[5] Minangka pilihan pakéan nasional awéwé, salila éra Soékarno taun 1940, kabaya geus mucunghul pikeun idéntitas awéwé nu tangtu tina ajén tradisional.[5] Kartini geus lila jadi simbol émansipasi awéwé di Indonésia nu geus jadi wawakil kabaya abad ka-19 "Proto-feminis" sosok Radén A. Kartini.[5] Dina miéling kahirupan Kartini, murid awéwé di sakumna Jawa sarta wewengkon séjén biasana sok maké pakéan tradisional, anu kaasup kabaya.[5] Dina pamakéan kabaya, bisa katempo pulitik multaneously anu ngawakilan 'kamajuan' sarta 'talari', maké kabaya téh nya éta minangka pilihan pakéan sapopoé pikeun générasi anu leuwih kolot ti awéwé kaom malarat dayeuh kolot sarta pilemburan di Jawa sarta Bali.[5] Tina sakabéh pakéan formal, kabaya ogé boga kagunaan minangka hiji bagian pikeun kagunaan séjen, kaasup upacara kawinan, wisuda, atawa upacara sipil séjénna, sarta awéwé nu digawé pikeun saragam gawéna di industri wisata sarta hotél. Kabaya ogé boga mangpaat tina sawatara éstétika, harti formulir, sarta pakakas pikeun éksplorasi dina konstruksi idéntitas budaya sarta parobahanna, hususna dina hubungan jeung aspék 'feminin'.[5] Ieu kasampak kumaha datangna 'feminitas' dina hubungan identitas budaya, pribadi sarta babarengan.[5] Kabaya Indonésia bisa unggul liwat siluet ultra feminin, kabaya teh gunana ngabunian awak awéwé, nyieunna aya cahya , pangawakan jadi ngadekok sampurna.[2] Kabaya can bisa kapanggih di tempat séjén, komo tempat-tempat anu dipercaya minangka cikal bakal kabaya kasebut mangaruhan Indonésia.[2] Kabaya bisa jadi baris geura-giru ngasupan kosa-kecap Inggris kawas batik sarta iket.[2] Lamun geus kitu, moal aya nu bisa ngobah kalungguhan kabaya di Indonésia.[2] Kabaya ngahontal kamulyaan seni anu pangluhurna di ieu nagari.[2]
Cara Maké Kabaya Awéwé Sunda[édit | sunting sumber]
- Pakéan awéwé Sunda:[6]
- Samping Kebat
- Kutang
- Beubeur atawa angkin
- Kabaya
- Cara Maké Kabaya:
- Samping Kebat: Samping Kebat (batik panjang),dibeberkeun di tukangeun awak, rata-rata dina cangkéng.
- Sisi tungtung sarung palebah katuhu dilipet ka palebah kénca nepi ka tengah cangkéng bagian hareup atawa nepi ka cangkéng palebah kénca
- Sarung ti palebah kénca dibeulitkeun ka palebah katuhu, tuluy ka tukang, ka hareup deui nepi ka tungtung sarung aya di tengah-tengah cangkeng bagian hareup, atawa di palebah katuhu hareup.
- Biasana mun aya di imah, panjang sarung dipakena ngan ukur nepi ka sawates tengah bitis.
- Lamun maké kutang, biasana maké kutang kurung
- Saterusna karék dipaké kabaya anu aya beulahanana di hareup.[6]
Galéri[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f (id)Rosidi,Ajip.dkk.Ensiklopedi Sunda:Alam,Manusia,dan Budaya.Pustaka Jaya.Jakarta.2000.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x (id)Kabaya (Diaksés tanggal 27 September 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u (id)Pentasari,Ria. 2007. Chic In Kebaya. Jakarta:Erlangga Kaca. 13
- ↑ a b c d (en) Nyonya kabaya
- ↑ a b c d e f g h (en)Kalungguhan Kabaya (Diakses 27 Desember 2011)
- ↑ a b (id) DEPARTEMEN PENDIDIKAN DAN KEBUDAYAAN.Pakaian Tradisional Daerah Jawa Barat.1988.Kaca 40


text:
Hui
Hui atawa sok disebut ogé boléd nya éta beubeutian nu ngandung karbohidrat anu luhung tur bisa dimangpaatkeun pikeun sumber kadaharan gaganti béas atawa jagong. [1] Para ahli botani jeung tatanén naksir wewengkon asal hui téh nya éta di Selandia Baru, Polinesia, sarta Amérika Tengah.[1] Nikolai Ivanovich Vavilov, ahli botani ti Sovyét, mastikeun wewengkon séntrum primér asal hui nya éta Amérika Tengah.[1] Hui mimiti sumebar ka sakuliah dunya, utamana nagara-nagara tropis dina abad ka-16.[1] Urang Spanyol nyebarkeun hui ka wewengkon Asia, utamana Filipina, Jepang, jeung Indonésia.[1]
Di sawatara wewengkon, hui mangrupa salah sahiji komoditi bahan kadaharan poko. [1]Hui téh salah sahiji komoditi kadaharan penting di Indonésia sarta dibudidayakeun ku masarakat ti wewengkon dataran handap nepi ka dataran luhur.[1] Ieu tutuwuhan bisa adaptasi di wewengkon anu kurang subur tur garing.[1] Ku kituna hui bisa ditarékahan sangkan bisa tumuwuh saban taun.[1] Hui bisa dikokolakeun jadi rupa-rupa produk olahan.[1] Daunna bisa dijadikeun lalab atawa parab ingon-ingon.[1] Watangna bisa dijadikeun bahan pelakeun atawa parab ingon-ingon.[1] Kulitna bisa dijadikeun parab ingon-ingon.[1] Beutina dijadikeun bahan kadaharan kucara dijieun kolek, kelepon, keremes, kiripik, bolu, selé, manisan, jeung réa-réa deui. [2]


text:
Moldova
- Pikeun kagunaan lian ti "Moldova" tempo Moldova (disambiguasi)
Républik Moldova (basa Romania: Republica Moldova) mangrupakeun nagara nu aya di antara Rumania jeung Ukraina, di Éropa Wétan. Moldova teu miboga aksés ka laut.
Dina jaman baheula, Moldova mangrupakeun bagian ti Dacia, nu labuh ka kawasa Romawi. Kalobaannana ti wewengkon Moldova mangrupakeun bagian ti Kapangéranan Moldavia dina abad patengahan. Bagian wétan kapangéranan ieu teras dianéksasi ku Kakaisaran Rusia dina taun 1812 jeung wewengkon ieu kawanoh minangka Bessarabia. Nalika pambubaran Kakaisaran Rusia taun 1917, Républik Démokratik Moldavia diwangun, nu saterasna ngagabung jeung Romania Raya dina taun 1918. Dina taun 1940, Bessarabia dikawasaan ku Uni Soviét, jeung dibagi antara Républik Sosialis Soviét Ukraina jeung Républik Sosialis Soviét Moldova. Kalawan labuhna Soviét taun 1991, Moldova ngadéklarasikeun kamerdékaanna.
Nagara ieu mangrupakeun nagara démokrasi parleménter, kalawan présidén salaku pupuhu nagara jeung perdana menteri salaku pupuhu pamaréntahan. Moldova mangrupakeun anggota PBB, WTO, OSCE, GUAM, CIS, BSEC, jeung organisasi internasional lianna. Moldova ayeuna ngusahakeun sangakan ngagabung ka Uni Éropa.[4][5]
Kira-kira ¼ padumuk Moldova masih hirup kalawan pangasilan kirang ti $2 per poé.[6]
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Dina jaman Néolitik, wewengkon Moldova mangrupakeun puseur paradaban Cucuteni-Trypillia. Paradaban nu lumangsung ti taun 5500 nepi ka 2750 SM ieu geus nyaho tatanén, ingon, pamoroan, jeung gagarabah.[7] Dina éra klasik, bangsa Dacia nyicingan wewengkon Moldova. Antara abad ka-1 nepi ka-7, wewengkon ieu dikawasaan ku Kakaisaran Romawi. Lantaran aya di rute antara Asia jeung Éropa, wewengkon Moldova modérn ditarajang turut-tumurut ku séé Goth, Hun, Avar, Magyar, Pecheneg, Cuman, jeung Mongol.
Dina taun 1359, Kapangéranan Moldavia diwangun. Kapangéranan ieu minangka tributary Kasultanan Utsmaniyah kalawan hak otonomi internal taun 1538. Liwat Traktat Bukares 1812, Utsmaniyah masihan wewengkon wétan Moldavia (katelah minangka Bessarabia) ka Kasultanan Utsmaniyah. Bagian kulon Moldavia (nu sanés wewengkon Moldova modérn) tetep minangka kapangéranan otonom, jeung dina taun 1859 bareng jeung Wallachia ngawangun Karajaan Romania.
Sanggeus Révolusi Rusia 1917, Républik Démokratik Moldavia diproklamasikeun. Salajengna, républik ieu ngahiji jeung Romania Raya taun 1918. Dina 28 Juni 1940, basa Perang Dunya II, Romania narima ultimatum ti Uni Soviét.[8] Romania kapaksa masihan Bessarabia jeung Bukovina Kalér ka Soviét pikeun nyingkahan perang.[9] Ku Soviét, wewengkon éta teras dibagi antara Républik Sosialis Soviét Ukraina jeung Républik Sosialis Soviét Moldova. Dina taun 1991, Uni Soviét labuh, jeung Moldova ngadéklarasikeun kamerdékaanna dina 27 Agustus 1991.
Dina Séptémber 1990, pamaréntahan séparatis diwangun di Transnistria (wewengkon Moldova). Sanggeus perang taun 1992, Transnistria sacara de facto merdéka, tapi teu aya anggota PBB nu ngakuan kamerdékaanna.
Politik jeung pamaréntahan[édit | sunting sumber]
Moldova ngalaksanakeun pamaréntahan républik parleménter nu démokratis jeung répréséntatif. Konstitusi Moldova 1994 ngatur lumangsungna pamaréntahan.[10]
Badan législatif Moldova nya éta Parlemén Moldova (Parlament), nu miboga 101 korsi jeung anggotana dipilih saban opat taun. Pupuhu nagara Moldova nya éta présidén, nu dipilih ku parlemén. Présidén bisa nunjuk perdana menteri nu kagungan tugas salaku pupuhu pamaréntahan jeung bisa nunjuk kabinét. Institusi yudikatif dilaksanakeun ku Pangadilan Konstitusional Moldova.
Hubungan luar nagri[édit | sunting sumber]
Sanggeus miboga kamerdékaanna, Moldova mimiti muka hubungan jeung nagara-nagara Éropa. Moldova ngagabung ka Déwan Éropa, PBB, OSCE, NACC, WTO, IMF, Bank Dunya, Francophonie, jeung European Bank for Reconstruction and Development. Moldova ogé ngusahakeun néang paréngséan rapih dina konflik di Transnistria kalawan ménta bantosan médiasi internasional.
Géografi[édit | sunting sumber]
Moldova mangrupakeun nagara nu aya di Éropa Wétan. Posisi Moldova aya dina koordinat 45°28' - 48°28' kalér jeung 26°40' - 30°06' wétan.[11] Luas nagara Moldova nya éta 33.843 km², kalawan luas wewengkon daratan kira-kira 33.371 km² jeung luas caina 472 km².[11]
Kalobaannana ti wewengkon Moldova aya di antara dua walungan, nya éta Walungan Dniester jeung Prut. Wates kulon Moldova diwangun ku walungan Prut, samentawis walungan utama di wétan nya éta Dniester nu ngalir ti kalér ka kidul.
Nagri ieu teu boga aksés ka laut sanajan aya di deukeut Laut Hideung. Kalobaannana ti wewengkon Moldova loba papasiran, tapi kaluhuran teu pernah leuwih ti 430 m (1,411 ft). Puncak pangluhurna di Moldova nya éta Pasir Bălăneşti. Papasiran di Moldova mangrupakeun bagian ti Dataran Luhur Moldavia, nu sacara géologis asalna téh ti Pagunungan Carpathia. Di kidul Moldova aya dataran handap nu disebut dataran Bugeac.
Moldova miboga 745 rupa taneuh, jeung 75% di antarana chernozem, 10% taneuh leuweung soklat jeung kulawu, 7% taneuh dataran caah jeung padang jukut, sarta 8% mangrupakeun rupa taneuh nu séjén.[11] 53% taneuh Moldova dianggo pikeun ngawuluju taneuh, 14% pikeun tatanén gandum, 13% pikeun ladang pastura, 9% leuweung jeung 11% sésana pikeun kagunaan kagunaan lian.[11]
Végétasi utama Moldova nya éta stépa leuweung, nu diwangun ti tegal jeung leuweung.[12] Dina abad ka-19, wewengkon leuweung Moldova ngirang drastis lantaran dikonvérsi kana lahan tatanén. Di Moldova aya kira-kira 2.300 rupa tutuwuhan, 68 rupa mamalia, 270 rupa manuk jeung kira-kira 10.000 rupa invértébrata.
Moldova miboga lahan tatanén nu alus, tapi ngan miboga saeutik sumber daya mineral.[13] Sumber daya alam Moldova mangrupa material wangunan, bahan atah semén, kaca, jeung beusi. Di nagara ieu aya ogé saeutik lahan minyak jeung gas.[11]
Babagian administratif[édit | sunting sumber]
Moldova kabagi kana 32 distrik (raionul), tiga munisipalitas (Bălţi, Kishinev, Bender) jeung dua wewengkon otonom (Gagauzia jeung Transnistria). Aya 65 kota jeung 917 komune di Moldova.
Di handap ieu nya éta daptar distrik di Moldova:
Status ahir Transnistria masih dipaséaan sabab pamaréntah puseur heunteu ngawasaan wewengkon éta.
Ékonomi[édit | sunting sumber]
Kalawan PDB per kapita (PPP) $2.842,[3] Moldova mangrupakeun nagara nu pangmiskinna di Éropa.[14] Moldova teu miboga sumber daya mineral nu gedé, janten ékonomina ngagantung kana agrikultur.
Taneuh nu subur jeung iklim nu sedeng ngajadikeun Moldova salaku panyuplai utama produk agrikultur di Éropa Tenggara. Nagara ieu katelah kana wine-na. Moldova miboga lahan anggur saluas 147.000 héktar.
Nagri ieu kedah ngimpor minyak bumi, batu bara, jeung gas alam pikeun minuhan kabutuhan énerginya. Kalobaannana ti sumber daya diimpor ti Rusia. Moldova masih ngusahakeun néangan invéstor dina widang énergi.[15]
Di Moldova, aya jalur karéta api sapanjang 1,138 km (707 mi) jeung jalan bébas sapanjang 12,730 km/7,910 mi. Jalan asup utama ka Moldova liwat udara nya éta Bandar Udara Internasional Kishinev.
Démografi[édit | sunting sumber]
Dumasar kana sénsus taun 2004,[16] Moldova dikira-kira miboga populasi 3.938.679 jiwa (kaasup Transnistria jeung Bender). 69.62% ti padumuk Moldova mangrupa bangsa Moldova. Étnis lian di Moldova nya éta Ukraina (11.23%), Rusia (9.39%), Gagauz (3.85%), Romania (1.87%), Bulgaria (2.02%), Rom (0.32%), Yahudi (0.12%)[17], Polandia (0.11%), jeung sababaraha grup étnis lianna (1.46%).
Konstitusi Moldova nyebutkeun yén basa resmi Républik Moldova nya éta basa Moldova, jeung panulisanna dumasar kana aksara Latin,[18] samentawis déklarasi kamerdékaan Moldova nyebutkeun yén basa resmi Moldova nya éta basa Romania.[19][20]
Aya kontrovérsi ngeunaan idéntitas étnis Moldova. Sababaraha ahli satuju yén basa Moldova jeung Romania mangrupakeun basa nu sarua. Pamikiran ieu ogé diageman ku sababaraha politikus Moldova.[21] Dina 29 Séptémber 2009, Perdana Menteri Moldova Vlad Filat janten pamingpin Moldova kahiji nu sacara kabuka nyebatkeun yén basana nya éta "basa Romania.[22]
Basa Rusia diberé status "basa pikeun komunikasi antarétnis" di Moldova. Dina praktikna, basa ieu sacara luas digunakeun dina masarakat jeung pamaréntahan.[23] Basa Gagauz jeung Ukraina miboga jumlah panyatur nu lumayan loba.
Agama nu loba diageman di Moldova nya éta Ortodoks Wétan (93.3%). 2% populasi Moldova ngageman agama Protéstan, 1.2% agama lian, 0.9% iréligius jeung 0.4% atéis.[16]
Budaya[édit | sunting sumber]
Budaya Moldova mangrupakeun campuran ti budaya Romania jeung Soviét. Idéntitas budaya Romania sorangan kawangun ti pangaruh budaya Romawi jeung Dacia, dibeungharan ku pangaruh budaya Slavia dina abad patengahan.[24] Figur penting dina kamekaran budaya Moldova nya éta Varlaam, Dosoftei, Grigore Ureche, Miron Costin, Petru Movilă, Nicolae Milescu-Spãtaru, Dimitrie Cantemir, Ion Neculce, Gavriil Bănulescu-Bodoni, Alexandru Hîjdău, Alexandru Donici, Constantin Stamati, Costache Negruzzi, Bogdan P. Hasdeu, Ion Creangă, jeung Mihai Eminescu.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Catetan suku[édit | sunting sumber]
- ↑ National Bureau of Statistics of Moldova
- ↑ 2004 census of Transnistrian region
- ↑ a b c d e "Moldova". International Monetary Fund. Diakses pada 21 April 2010.
- ↑ "Moldova will prove that it can and has chances to become EU member,". Moldpress News Agency. 19 Juni 2007.
- ↑ "Moldova-EU Action Plan Approved by European Commission". moldova.org. 14 Désémber 2004. Diakses pada 2 Juli 2014.
- ↑ Human development indices
- ↑ [Bogdan] (2007). "Phase and chemical composition analysis of pigments used in Cucuteni Neolithic painted ceramics". Documenta Praehistorica XXXIV: 281–288.
- ↑ Ioan Scurtu, Theodora Stănescu-Stanciu, Georgiana Margareta Scurtu (2002). Istoria Românilor între anii 1918-1940 (in Romanian), University of Bucharest.
- ↑ Nagy-Talavera, Nicolas M. (1970). Green Shirts and Others: a History of Fascism in Hungary and Romania, Hoover Institution Press.
- ↑ Parliament of the Republic of Moldova. The Constitution of the Republic of Moldova 2000. Diakses pada 11-14, 2007.
- ↑ a b c d e Moldova’s geography, allmoldova.com
- ↑ Concept of National Ecological Network of the Republic of Moldova
- ↑ Dimireva, Ina, "Moldova: Economy Overview", EUbusiness, 8 Maret 2008. Disalin 3 Juni 2008.
- ↑ "Europe's poorest country Moldova holds election". Europarl.europa.eu. 13 April 2009. Diakses pada 7 Oktober 2009.
- ↑ "INOGATE website".
- ↑ a b (Romania) National Bureau of Statistics of Moldova
- ↑ Jewish Virtual Library: "Moldova".
- ↑ "Article 13, line 1 - of Constitution of Republic of Moldova".
- ↑ (Romania) Declaraţia de independenţa a Republicii Moldova, Moldova Suverană
- ↑ A Field Guide to the Main Languages of Europe - Spot that language and how to tell them apart, on the website of the European Commission
- ↑ "Marian Lupu: Româna şi moldoveneasca sunt aceeaşi limbă". Realitatea .NET. Diakses pada 7 Oktober 2009.
- ↑ In Brussels on September 29, Filat became the first Moldovan leader in a decade to publicly announce abroad that his language is "Romanian"
- ↑ (Romania) "Concepţia politicii naţionale a Republicii Moldova" Parlemen Moldova
- ↑ Lucian Boia, James Christian Brown (2001). Romania: Borderland of Europe, 13, 36–40, Reaktion Books.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (en) Loka resmi
- (en) Loka resmi pamaréntahan
- (en) Loka resmi parlemén
- (en) Éntri Moldova di CIA World Factbook
Tingali ogé Moldova di Wikivoyage
Afrika Kidul · Afrika Tengah · Albania · Amérika Sarikat · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Argéntina · Arménia · Australia · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Basisir Gading · Bélis · Bénin · Bolivia · Botswana · Brasil · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Cina · Djibouti · Dominika · Dominika, Rép. · Ékuador · Él Salvador · Fiji · Filipina · Gabon · Gambia · Géorgia · Ghana · Grénada · Guatémala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guyana · Haiti · Honduras · Hong Kong¹ · India · Indonésia · Islandia · Israél · Jamaika · Jepang · Kamboja · Kamérun · Kanada · Kénya · Kolombia · Kongo, RD · Kongo · Koréa Kidul · Kosta Rika · Kroasia · Kuba · Kirgistan · Kuwait · Lésotho · Liechtenstein · Madagaskar · Makau¹ · Makédonia · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Maroko · Mauritania · Mauritius · Méksiko · Mesir · Moldova · Mongolia · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Norwégia · Oman · Pakistan · Panama · Papua Nugini · Paraguay · Péru · Qatar · Rwanda · Saint Kitts jeung Névis · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grénadin · Selandia Anyar · Sénégal · Siérra Léone · Singapura · Kapuloan Solomon · Sri Lanka · Suis · Suriname · Swaziland · Wewengkon Béa Cukai Kapisah Taiwan, Penghu, Kinmen, jeung Matsu² · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turki · Uganda · Ukraina ·Uni Émirat Arab · Uni Éropa³ · Uruguay · Vénézuéla · Viétnam · Yordania · Zambia · Zimbabwé
- Wewengkon Administratif Husus Républik Rahayat Cina.
- Ngaran rancangan pikeun Républik Cina (Taiwan)
- 27 nagara anggota Uni Éropa ogé mangrupa anggota WTO jeung hak masing-masing: Austria, Bélgia, Bulgaria, Britania Raya, Céko, Dénmark, Éstonia, Finlandia, Jérman, Hungaria, Irlandia, Italia, Latvia, Lituania, Luksemburg, Malta, Perancis, Polandia, Portugal, Romania, Siprus, Slovakia, Slovénia, Spanyol, Swédia, Walanda jeung Antillen Walanda, jeung Yunani.
Arménia · Azerbaijan · Bélarus · Kazakhstan · Kirgizstan · Moldova · Rusia · Tajikistan · Uzbékistan