text:
Peusing Sunda
Peusing Sunda (Manis javanica), ogé katelah Peusing Malayu atawa Peusing Jawa, nyaéta hiji spésiés peusing ti wewengkon Asia Tenggara.[rujukan?] Kulit sukuna granular, najan aya dampalan dina suku hareupna.[rujukan?] Panjang buntutna 30 buku.[rujukan?] Peusing Sunda deukeut pisan jeung Peusing Cina, najan spésiés Sunda leuwih badag, kelirna leuwih caang, sarta kuku hareupna leuwih pondok.[rujukan?] Peusing Sunda biasana dimangsa ku lodaya jeung méong.[rujukan?]
Habitat[édit | édit sumber]
Peusing Sunda hirup di rupa-rupa lingkungan, di antarana leuweung primér jeung sekundér, sabana nembrak, sarta wewengkon nu jembet ku rungkun. Ieu sato osok ogé kawénéhan di kebon jeung perkebunan. Najan sabenerna mah hirupna di darat dina liang-liang, kukuna nu paranjang ngabantu ogé ieu sato pikeun naék tatangkalan pikeun nyiar kadaharan.
Dedegan[édit | édit sumber]
Peusing Sunda mah ahéng, sisitna kawas taméng naga. Panjang awakna 79-88 (kaasup buntut), nu jalu leuwih badag batan bikangna. Ti irung nepi ka buntutna ditutupan ku sisit anu patunjang-tunjang (17-19 kolom dina awak bagian tengah sarta leuwih ti 20 kolom dina buntutna) . Sisit dina tonggong jeung sisina teuas, kelirna coklat semu konéng. Sisit ieu téh diturunkeun tina bulu, sedengkeun beuteung jeung beungeutna ditutup ku bulu coklat pias.
Huluna nyorong, panonna leutik sarta ditutup ku kongkolak anu kandel. Bagian luar (daun) ceulina leutik pisan, irungna baseuh, sedengkeun sungutna euweuh huntuan. Létahna ipis jeung panjang pisan, bisa ngelél nepi ka 25 cm, nu baseuh ku ciduh nu rapet pikeun néwak sireum jeung rinyuh. Mun teu ngelél, éta létah asup kana rohang dada jeung nyayang dina pélvisna. Ieu sato kaasup péntadaktil; suku hareupna dilengkepan ku dampal, kuku panggali paranjang, leuwih kuat batan suku tukangna[1].
Rujukan[édit | édit sumber]
- ↑ Schlitter, Duane A. (16-11-2005). D. E. Wilson & D. M. Reeder (éd.), ed. Mammal Species of the World (édisi ka-3 ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 530–531. ISBN 0-801-88221-4. Cék ajén tanggal dina:
|date=(help)
- ↑ Pangolin Specialist Group (1996). Manis javanica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Dipulut ping 11 Méi 2006.


c: text/html

text:
Istilah sunda
Pamiarsa sadaya hayu ayeuna urang ngumpulkeun istilah istilah Sunda anu unik nu teu jarang eta teh matak pikaseurieun, ditambih upami aya pengalaman dibalik eta... mangga urang bagikeun ka WSAB sadaya....
conto yeuh nya
"Aih eta boneka meni lucu siga laci lalocotan"
"Itu budak geus gede sakeudeung brak nangkarak keudeung bluk nangkuban"
"Nyaiii geura hudang!! Sare wae siga kumbakarna"
"Tatangga anyar teh loba kaboga, tuh tingali bru dijuru bro dipanto ngalayah di tengah imah"
"Geura ka cai kadituh tong murukusunu wae"
pangalaman bodor
Abdi (ophi) chat sareng anggota WSAB Lia..nuju nyarioskeun ttg WSAB sareng postingan berikutnya, Lissy rencang saruangan abdi lebet ka ruangan
Lissy : Have you meet our Boss, what did he say?
Ophi : *sibuk ngetik* ...oh nu eta..enya eta
Lissy : Whaaaaaat? what are you talking about?
Ophi : *teu acan nyadar, masih ngetik * kela atuhhh kelaaaa
Lissy : Sophiii...whaaattt I dont understand you at all...what do you mean?
Ophi : *gubraghh* ooppsss sorry sorry....I was talking with my friend...
Pangalaman abdi, Lia nuju ngobrol sareng Irma dina YM
Irma : Lia sono teu ngadangu istilah-istilah sunda nu lucu
Lia : Puguh ge sono
Irma : Didinya sok ngadangu "teu uyahan"?
Lia : Tara da caroge abdi mah uyahan malah mah pangset
Mangga atuh nu sanes urang babagi!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yongki Komaladi
Kwok Joen Sian atawa nu leuwih dipikawanoh ku sebutan Yongki Komaladi lahir di Jakarta, tanggal 8 Agustus.[1] Manéhna lahir ti salah sahiji keluarga besar, dua puluh duduluran. Manéhna anak ti Kwok Pit Tjong jeung Liauw A Ho.[1] Manéhna ngabogaan tujuh lanceuk lalaki jeung genep lanceuk awéwé, sarta saurang adi awéwé, anu opat na mah tos maot.[1] Imahna aya di daérah Bilangan Jakarta Pusat. [1] Mimiti sakolana di SD Petojo, SMP PAX Kemakmuran, jeung SMU Katolik Ricci.[1] Sanggeus réngsé SMU taun 1976 - 1977, manéhna nuluykeun sakola di Singapura, di Swiss Cottage Secondary School jeung Stamford College Singapore, jurusan ilmu bisnis manajemen.[1] Basa harita kolotna muka usaha di widang bahan baku bangunan.[1]
Taun 1990 an, Yongki Komaladi ngamimitian usaha di widang sapatu.[1]. Ku lantaran leukeun, manéhna ngahontal kasuksesan kalayan merek dagang anu luyu jeung ngaranna éta. [2] Nalika ngamimitian usaha, manéhna ngarasa pesimis ku lantaran maké ngaran sapatu ku ngaran manéhna.[2] Beuki lila, usahana tambah maju, ayeuna mah usaha sapatuna geus dipikawanoh ku jalma réa. Ayeuna Yongki Komaladi sibuk ngurusan sababaraha show jeung ngurus kurang leuwih dalapan puluh usaha leuleutikan nu aya di sabaraha kota di Indonésia.[2]


text: Area Spesialis: Bekasi Jaya, Bekasi Barat, Bantarsari, Bantarjaya, Bantargebang, Bantar Gebang, Banjar Sari, Bahagia, Babelan Kota, Babelan, Arjuna, Aren Jaya, Lubangbuaya, Bekasi Timur, Bekasi Utara, Bintara, Bintara Jaya, Bojong Menteng, Bojong Rawalumbu, Bojongmanggu, Bojongmangu, Bojongsari, Boulevard Hijau, Bumi Pala, Buni Bakti, Burangkeng, Cabangbungin, Caman, Ciantra, Cibarusahjaya, Cibarusahkota, Cibatu, Cibening, Cibitung, Cibubur, Cibuntu, Cicau, Cijengkol, Cikarageman, Cikarang Barat, Cikarang Kota, Cikarang Pusat, Cikarang Selatan, Cikarang Timur, Cikarang Utara, Cikedokan, Ciketing Udik, Cikiwul, Cikunir, Cilangkara, Cileduk, Cimuning, Cinyosog, Cipayung, Citra Gran, Cut Mutia, Danau Indah, Delta Mas, Duren Jaya, Duta Bumi, Duta Harapan, Duta Kranji, Galaxy, Gandamekar, Gandasari, Grand Wisata, Harapan Baru, Harapan Indah, Harapan Jaya, Harapan Mulya, Harja Mekar, Hegarmanah, Hegarmukti, Hurip Jaya, Jababeka, Jaka Mulya, Jaka Permai, Jaka Sampurna, Jaka Setia, Jalan raya cikarang cibarusah, Jalenjaya (Jejalenjaya), Jati Asih, Jati Bening, Jati Cempaka, Jati Karya, Jati Kramat, Jati Luhur, Jati Makmur, Jati Mekar, Jati Melati, Jati Mulya, Jati Murni, Jati Rahayu, Jati Rasa, Jati Sari, Jati Waringin, Jati Warna, Jatiasih, Jatibaru, Jatibening, Jatibening Baru, Jaticempaka, Jatikarya, Jatikramat, Jatiluhur, Jatimakmur, Jatimekar, Jatimelati, Jatimulya, Jatimurni, Jatiraden, Jatirangga, Jatiranggon, Jatirasa, Jatireja, Jatisampurna, Jatisari, Jatiwangi, Jatiwaringin, Jatiwarna, Jaya Bakti, Jaya Laksana, Jaya Sampurna, Jayamukti, Jayamulya, Jayasakti, Kali Abang Tengah, Kali Baru, Kali Jaya, Kaliabang, Kalimalang, Karang Bahagia, Karang Baru, Karang Harja, Karang Harum, Karang Mekar, Karang Rahayu, Karang Sambung, Karang Satria, Karang Sentosa, Karang Setra, Karang Setu, Karanganyar, Karangasih, Karangbahagia, Karanghaur, Karangindah, Karangjaya, Karangmukti, Karangmulya, Karangpatri, Karangraharja, Karangreja, Karangsari, Karangsatria, Karangsegar, Kartini, Kayuringin Jaya, kayuringin jaya, Kebalen, Kedung Pengawas, Kedungjaya, Kedungwaringin, Kemang Pratama, Kerta Mukti, Kertajaya, Kertarahayu, Kertasari, Komsen, Kota Baru, Kota Legenda, Kota Wisata, Kranji, Labansari, Lambangjaya, Lambangsari, Lenggah Jaya, Lenggah Sari, lippo cikarang, Mangunjaya, Marga Mulya, Margahayu, Margajaya, Mas Naga, Medalkrisna, Medan Satria, Mekar Jaya, Mekar Wangi, Mekarmukti, Mekarsari, Muara Bakti, Muara Gembong, Muktijaya, Muktiwari, Mustika Jaya, Mustika Sari, Mustikajaya, Mustikasari, Nagacipta, Nagasari, Narogong, Pahlawan Setia, Pantai Bahagia, Pantai Bakti, Pantai Harapan Jaya, Pantai Hurip, Pantai Makmur, Pantai Mekar, Pantai Sederhana, pasar kecapi, Pasir Gombong, Pasirpanji, Pasirsari, Pasirtanjung, Pebayuran, Pedurenan (Padurenan), Pejuang, Pekayon Jaya, Pengasinan, permata harapan baru, Perumnas, Perwira, Pondok Gede, Pondok melati, Pondok Mitra Lestari, Pondok Pekayon Indah, Pondok Timur Mas, Pondok Ungu, Prima Harapan, Pulo Permata Sari, Pulo Ribung, Puri Harapan, Pusaka Rakyat, Ragemanunggal, Rawa Panjang, rawakalong, Rawalumbu, Ridogalih, Ridomanah, Samudra Jaya, Sarimukti, Satriajaya, Satriamekar, Segara Jaya, Segara Makmur, Sepanjang Jaya, Serang, Sertajaya, Setia Asih, Setia Jaya, Setia Mulya, Setiadarma, Setialaksana, Setiamekar, Setu, Simpangan, Sindang Jaya, Sindangmulya, Sindangsari, Sirnajati, Sirnajaya, Sriamur, Srijaya, Srimahi, Srimukti, Suka Asih, Sukabakti, Sukabudi, Sukabungah, Sukadami, Sukadanau, Sukadarma, Sukadaya, Sukahurip, Sukaindah, Sukajadi, Sukajaya, Sukakarya, Sukakersa, Sukakerta, Sukalaksana, Sukamahi, Sukamaju, Sukamakmur, Sukamanah, Sukamantri, Sukamekar, Sukamukti, Sukamulya, Sukamurni, Sukaragam, Sukarahayu, Sukaraja, Sukarapih, Sukaraya, Sukaresmi, Sukaringin, Sukarukun, Sukasari, Sukasejati, Sukatani, Sukatenang, Sukawangi, Sukawijaya, Sumber Jaya, Sumberreja, Sumbersari, Sumberurip, summarecon, Sumur Batu, Taman Cikas, Taman Galaxy, Taman Harapan Baru, taman kebalen, Taman Laguna, Taman Peninsula, Taman Rahayu, Taman Sari, Tambelang, Tambun, Tambun Selatan, Tambun Utara, Tanjungbaru, Tanjungsari, Tarumajaya, Telaga Asih, Telaga Murni, Telajung, Teluk Pucung, Telukpucung, Tridaya Sakti, Tugu, Villa Galaxy, Villa Melati Mas, Villa Mutiara Gading, Villa Nusa Indah, Villa Taman Kartini, Waluya, Wanajaya, Wanasari, Wangunharja, Waringin Jaya, Wibawamulya, Wisma Asri


text:
Serat optik
Serat optik atawa tapas optik ngarupakeun tapas tina kaca atawa palastik (polimér) anu dirarancang pikeun nungtun cahaya sangkan ngarambat dina jero tapas dimaksud. Élmu tapas optik ngarupakeun gabungan élmu alam terapan jeung rékayasa anu patali jeung rarancang sarta panerapan tapas optik. Tapas optik loba dipaké dina komunikasi, anu ngajangjikeun pangiriman informasi dina jarak anu leuwih jauh sarta laju data anu leuwih gancang dibandingkeun wangunan komunikasi lianna. Tapas optik digunakeun pikeun ngaganti kawat métal (logam) lantaran tapas optik kalayan aténuasi sinyal nu leuwih leutik, jeung inyana weduk tina gangguan éléktromagnétik. Tapas optik ogé digunakeun pikeun nyieun sénsor, jeung rupa-rupa panerapan lianna.
Dina tapas optik, cahaya dijaga tetep aya dina bagian "inti"-na kalayan maké cara pantulan internal total. Hal ieu ngabalukarkeun tapas optik salaku panungtun gelombang. Tapas optik anu bisa ngaliwatkeun leuwih ti hiji jalur rambatan atawa transverse mode disebut tapas multi mode atawa 'tapas mode tunggal atawa singlemode fiber (SMF). MMF umumna miboga diaméter inti anu gedé, sarta digunakeun pikeun tumbu komunikasi jarak pondok atawa pikeun aplikasi pangiriman daya anu gedé. SMF kalolobaan digunakeun pikeun tumbu komunikasi anu leuwih panjang ti 200 méter.
Nyambungkeun serat optik leuwih susah ti batan nyambungkeun kawat atawa kabel listrik. Tungtung serat optik kudu dikeureut sacara ati-ati, tuluy disambung babarengan sacara mekanik atawa dilebur ngagunakeun busur listrik. Panyambung atawa konéktor husus digunakeun pikeun nyieun sambungan anu bisa dibongkar-pasang.
Sajarah[édit | édit sumber]
Prinsip ditungtunna cahaya dina serat optik ditimukeun munggaran ku Daniel Colladon jeung Jaques Babinet dina taun 1840an, sarta John Tyndall, urang Irlandia némbongkeun ka balaréa yén cahya bisa ditungtun dina cai anu ngamalir tina selang, sapuluh taun ti harita.[1] Pangiriman gambar ngaliwatan bungbung dipintonkeun ku Clarence Hansell jeung panaratas televisi John Logie Baird dina tempat anu béda dina taun 1920an. Prinsip kasebut munggaran digunakeun pikeun pamariksaan médis internal ku Heinrich Lamm dina dékade saterusna. Dina taun 1952, fisikawan Narinder Singh Kapany ngalakukeun ékspérimen anu ngarah ka ditimukeunnana serat optik, dumasar kana studi saméméhna anu dilakukeun ku Tyndall; serat optik modéren, dimana serat gelas dilapisan ku panylindung transparan pikeun ngahasilkeun indéks nyimpangna cahya atawa indéks bias anu leuwih cocog, muncul dina dékade saterusna. [1] Kamajuan saterusna dipuseurkeun kana beundeul serat pikeun pangiriman gambar. Gatroskop semi-fléksibel tina serat optik munggaran dipaténkeun ku Basil Hirschowitz, C. Wilbur Peters, sarta Lawrence E. Curtiss, para panaliti di Universitas Michigan, dina taun 1956. Dina prosés ngamekarkeun gastroskop, Curtiss ngahasilkeun panyalindung gelas munggaran; béda jeung serat optik saméméhna anu gumantung kana hawa atawa minyak jeung lilin nu teu praktis sabagé material panyalindung lantarab indéks biasna nu leutik. Rupa-rupa panerapan pangiriman gambar lianna saterusna marucunghul.
Dina taun 1965, Charles K. Kao jeung George A. Hockham ti pausahaan Inggris, Standard Telephones and Cables ngarupakeun anu munggaran ngajelaskeun yén aténuasi (ngalemahna sinyal) dina serat kontémporer diakibatkeun ku henteu murnina material, lain ku éfék-éfék fisika dasar saperti ngahamburna cahaya (scattering), tur teu murnina material ieu bisa dileungitkeun. Maranéhna ngaduga yén serat optik bisa jadi sahiji médium praktis pikeun komunikasi, lamun aténuasina bisa dikurangan nepi ka sahandapeun 20 dB per kilométer (Hecht, 1999, p. 114). Tingkat aténuasi ieu munggaran kahontal dina taun 1970, ku sababaraha urang panaliti, nyaéta Robert D. Maurer, Donald Keck, Peter C. Schultz, jeung Frank Zimar anu gawé keur pabrik gelas Amérika nyaéta Corning Glass Works (kiwari Corning Inc. Maranéhna mintonkeun hiji serat kalayan atenuasi optik 17 dB per kilométer ku cara nambahkeun atawa doping titanium kana gelas silika. Sababaraha taun ti harita maranéhna ngahasilkeun sahiji serat anu aténuasina ngan 4 db/km ku cara ngagunakeun germanium oksida sabagé bahan panambah inti. Aténuasi anu sakitu leutikna ngarah kana télékomunikasi serat optik jeung ngamungkinkeun internét. Kiwari, aténuasi dina kabel optik jauh leuwih leutik ti batan aténuasi dina kabel listrik tambaga, kukituna lahir sambungan serat jarak jauh kalayan jarak ripiter ti 500 nepi ka 800 km.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- (id) Mengenal Komunikasi Serat Optik
- (en) The Fiber Optic Association
- (en) Lennie Lightwave's Guide To Fiber Optics
- (en) Fibers - article in RP Photonics Encyclopedia of Laser Physics and Technology
- (en) How Fiber Optics Work
- ↑ a b Bates, Regis J (2001). Optical Switching and Networking Handbook. New York: McGraw-Hill. pp. p10. ISBN 007137356X.


text:
Hartina Kabayan ceuk KUBS mah 1.tukang ngajaga paseban, 2. tukang ngaladenan dina hahajatan. Aya deui ceuk Ensiklopedi Sunda mah pembantu patih atawa Patinggi dina mangsa karajaan nepi ka mangsa kabupatian dina pamarentahan tradisional nepi ka ahir abad 19 tugasna nyaeta nepikeun paparentah raja atawa bupati ka rahayat, jadi kabayan didieu mah jabatan beda jeung tokoh Si Kabayan.
R Purbacaraka boga pamanggih yen, banyol, lulucon (humor) anu panghadena, anu luhur ajena nyaeta banyol anu sanggeus urang bisa diajak seuri satuluyna dititah mikir mikiran eusi tina eta lulucon anu tungtungna urang bisa “ngaji diri” bisa ngaragap maneh, nganyahokeun kaayaan diri sorangan.
Dina carita sapopoe Urang Sunda, tukang banyol, tukang heureuy euweuh deui iwal ti Si Kabayan, aya sarjana Walanda nu kungsi nyieun disertasina dina taun 1929 nyaeta Dr Coster Wijsman nyebutkeun euweuh deui nu pangbeungharna disakuliah nusantara ku carita lucu iwal ti di Tatar Sunda anu nyanda kana carita Si Kabayan. Carita Si kabayan kungsi dijieun buku ku CM Pleyte anu judulna Pariboga dina taun 1912, Bale Pustaka kungsi nerbitkeun Si Kabayan dina taun 1932, kabehdieunakeun loba buku anu terbit nu eusina dongeng-dongeng si Kabayan diantarana Min Resmana (Si Kabayan Tapa), Moh Ambri ( Si Kabayan Jadi Dukun), ceuk Ajip Rosidi ieu buku teh saduran tina buku pangarang Perancis Moliere anu judulna La Medicine Malgre Lui).
Salian ti Si Kabayan aya deui tokoh sejen nyaeta Mama Lengser ( sok aya nu nyebut Mamang Lengser, Ua Lengser) dina carita pantun jeung si Cepot dina carita wayang golek. Hartina Lengser ceuk kamus Satjadibrata nyeta jelema kapercayaan raja jaman baheula, aya deui anu nyebutkeun hartina teh turun, lungsur. Dina carita pantun tingkah paripolah Mama Lengser mindeng ngondang pikaseurieun, boh ucapna boh ringkak paripolahna, malah ku anu ngadarengekeun carita pantun mah bijilna Mama Lengser teh sok didaragoan alatan loba lucuna, kitu deui si Cepot dina carita wayang golek, malah lamun urang lalajo wayang nu dalangna Asep Sunandar Sunarya, porsi bijilna si Cepot teh siga anu dijadikeun kojo boh heureuyna anu ngageuhgeuykeun kaayaan jaman kiwari boh kalakuanana anu kalan-kalan siga anu cunihin.
Peran Mama Lengser dina carita pantun digambarkeunana teh siga anu tetep, umurna geus kolot, awakna bayuhyuh, papakean teu matut, tapi ieu tokoh teh bisa komunikasi jeung Raja kitu deui bisa komunikasi jeung rahayat perana meh sarua jeung si Cepot. Raja bisa disebut nu ngawakilan “alam luhur”, Lengser ngawakilan “alam tengah” jeung rahayat anu disebut “alam bawah”, dina kosmologi urang Sunda aya nu disebut Tri Tangtu, Buana Nyungcung (alam baka, alam para dewa), Buana Pancatengah (medium) jeung Buana Rarang (alam fana, alam manusa). Mama Lengser bisa disebut medium anu ngahubungkeun antara dunya raja jeung rahayatna, anu ngahubungkeun antara karaton jeung masyarakatna, tangtu we inyana kudu bisa kabula kabale, sagala parentah raja ditepikeun ka rahayatna, kitu deui kahayang rahayat ditepikeun ka rajana.
Nu sok jadi bahan gogonjakan Mama Lengser teh wujud kasarna (awakna) ari wujud lemesna (spiritualna) kacida dihargaanana utamana kajujuranana, pituahna, (bandingkeun jeung Semar atawa si Cepot dina carita wayang), matak teu aneh sanajan raja oge sok ngumaha ka Mama Lengser kitu deui rahayat sejena, dina prakna mere pituah teh tara ieuh umangkeuh ieu aing uyah kidul, tapi tetep kalawan handap asor nepi ka anu dibere pituah teh teu ngarasa kaisinan.
Urang Sunda enya resep heureuy resep guyon (humor), tapi heureuyna tara nganyerikeun batur komo bari ngekeak kekurangan batur mah, humorna leuwih nyoko kana “otokritik”, kana kalaipan diri, lamun tea mah aya nu dijadikeun obyek dina humorna malah sok dipikanyaah lain dipikaijid. Ceuk sakaol ieu teh teu leupas tina kaayaan alam Tatar Sunda nu pinuh ku parentul gunung, alam tropis nu kalan-kalan loba musibah alam, gunung bitu, banjir, longsor jste. Sakabeh kajadian alam siga kitu teh teu bisa dilawan ku tanaga manusa, manusa kacida hengkerna dibandingkeun alam anu sakitu rongkahna, tina eta kaayaan manusa Sunda dina nyicinganana kudu harmonis jeung alamna, nya tina ieu kasadaran sakapeung manusa Sunda siga nu ngelehan bae.
Carita tokoh Si Kabayan aya di rahayat Sunda, aya dina folklore masyarakat Sunda, inyana “dipikanyaah” ku masyarakat Sunda sok digambarkeun bodo tapi sakapeung sok digambarkeun pinter, jadi aya sifat paradok dina diri Si Kabayan, atawa bisa jadi aya sifat dualisme primordial. Lamun bodo sok siga anu bodo katotoloyoh (dina carita Si Kabayan ngala tutut), lamun pinter sok bisa ngalingsemkeun batur (dina carita Si Kabayan ngadeupaan lincar), hal ieu bisa dijadikeun pieunteungeun boh keur rahayat boh keur pamingpin, sedengkeun kategori pamingpin kuduna leuwih pinter batan anu dipingpina, harti pinter didieu dina harti kualitas dirina.
Dina campur gaul sapopoe dina mangsa kiwari anu geus campur aduk jeung seler sejen, posisi heureuyna urang Sunda anu tadi geus disebutkeun nyoko kana otokritik can tangtu dipikaharti ku seler sejen, palebah dieu urang Sunda kudu ngaluarkeun jurus kapinteran si Kabayan nyaeta surti kana posisi diri (kualitas), siga heureuy Ungkal bakal kahartieun ku urang Ungkal deui, ku anu ti luar mah can tangtu kahartieun jeung urang Ungkal-na oge dina ngaluarkeun heureuyna teh tara sagawayah. Ari wewengkon Ungkal teh ayana di Kacamatan Conggeang (ayeuna mah geus jadi desa). Tah keur dulur-dulur nu ahli atawa resep kana Antropologi, sok mangga geura pedar perkara “poyok Ungkal”, sabab dina poyok Unggal loba pisan silibna anu bisa jadi banda pituin urang Sumedang.


text:
Bilih kuring mipit teu amit ngala teu bebeja, kalih bilih aya seratan nu teu kawidian pamugi neda widina. Hatur Nuhun
28 Oktober 2009
Palakiah Eureun Udud
Bulan puasa taun ayeuna mah, Jang Isud geus buleud patékadanana. Sanajan manggih gogoda anu rohaka ogé, manéhna kedal jangji moal nepi ka batal puasa. Teuing aya patula-patalina jeung Néng Wida, atawa mémang Jang Isud téh geus maju ka bener. Malah nurutkeun pangakuanna mah, pangna taun kamari ‘tamat teu puasa’ téh, lain ku nanaon. Ukur teu kuat nahan hayang ngaroko wungkul. Sakumaha katerangan Néng Wida, ari kana barang dahar mah Jang Isud téh da tara pati teuing (ari keur euweuh mah). Contona, basa poé mangkukna nganjang ka imah Néng Wida, Jang Isud ukur ngaregot cai orson wungkul. Padahal harita téh disuguhan buah apel, kuéh, jeung…bata. Maklum kolotna Néng Wida téh apan Bos matrial di wewengkon Sari Indah.
Teu pati béda jeung Mang Winta, ari perkara ngaroko mah. Tadi peuting ogé, Mang Winta mah geus dibawa ka rumah sakit. Apan éta téh mimitina mah alatan ngaroko. Ari puasa hayang, tapi jurig roko ngagoda. Tungtungna mah Mang Winta adug lajer dina kasur, bari ngagesekan biwirna ku leungeun. Beuki lila, beuki tarik, nepi ka antukna mah biwir Mang Winta jeding. Puguh baé reuwas kareureuhnakeun. Pangpangna mah, basa dur magrib téh Mang Winta teu bisa dahar-dahar acan. Boro-boro nepi ka bisa ngaroko.
Si Among mah geus teu kudu dicaturkeun deui. Basa maleman munggah téh, teu sirikna nyerebung kawas karéta api. Malah béjana nepi ka waktuna imsak ogé, Si Among can eureun ngaroko. Ari dahar mah sigana téh poho baé. Dur subuh, can seubeuh kénéh ngarokona. Antukna bako sabungkus téh dihuapkeun jeung pahpir-pahpirna. Puguh baé adug lajerna mah. Nasibna ogé teu pati béda jeung Mang Winta. Tapi ari perkara Kadus Ukar mah, lebeng can aya nu nyahoeun. Béjana mah sarua anu jadi cukang lantaranna téh roko. Teuing kumaha mimitina, Kadus Ukar nepi ka sirahna ngajarendol sagedé endog hayam. Asa kurang nyambung puguh ogé. Tapi da keukeuh, ceuk Bi Kadus ogé, Kadus Ukar téh cilaka alatan roko.
“Matak ogé, kudu dieureunan ngaroko téh. Bahaya…” ceuk Jang Isud, basa keur ngalongok Kadus Ukar.
“Gampang ari nyarita mah. Tapi palebah prak-prakanana anu hésé téh. Kawas teu karasa baé,” Si Among rada muncereng. Hayang kapuji ku Néng Lina kawasna téh.
“Da uing mah Alhamdulillah, geus teu beuki ngaroko,” Jang Isud nyarita deui.
“Kumaha tah carana, nepi ka bisa eureun udud?” Mang Icon rada curinghak.
“Gampil pisan, Mang. Ngarah teu hayang ngaroko, mémang perelu diakalan. Ari uing mah carana téh kieu: Unggal hayang ngaroko, sok diselapkeun heula rokona kana kélék. Puguh baé roko téh jadi bau. Antukna uing jadi teu hayang ngaroko,”
“Meunang sabaraha jirangan tah, silaing nyelapkeun udud kana kélék?” Mang Icon semu anu panasaran.
“Ah, kakara lima batang ogé, Alhamdulillah uing mah geus kapok. Teu hayang ngaroko deui nepi ka ayeuna,”
“Alus ogé ana kitu mah. Cik ah, Emang ogé hayang nyobaan. Tapi ari nyelapkeun udud kana kélék, matak ngabatalkeun puasa?” kituna téh bari ngareret ka Ustad Otong.
“Nya moal atuh. Kajaba lamun rokona tuluy dihuapkeun,” témbal Ustad Otong.
“Iiih…gila-gila acan…” meh bareng, tingbirigidig bari nutupan biwir ku leungeun. Malah Mang Icon mah tuluy ngejat ka luar. Muru ka imahna, anu teu pati jauh ti Mang Kadus.
Kakara ogé asup ka patengahan, panon Mang Icon mani geus manco kana méja. Aya kénéh roko sésa saur, lima batang deui mah. Mangkaning roko kéréték, paméré ti incuna. Geus kabayang baé nikmatna, upama harita éta roko diseungeut. Tapi Mang Icon satékah polah nahan kahayangna. Nepi ka antukna mah inget kana omongan Jang Isud. Belenyeh, seuri sorangan, bari ngaléngkah ka deukeut meja. Kop kana roko sabatang. Tuluy diselapkeun kana kélékna. Sanggeus rada lila, roko téh diambeuan. Belewer, dibalangkeun.
“Enyaan, jadi geuleuh ngarokona ogé…” gerentes Mang Icon. Kituna téh bari kop deui, kana roko. Tuluy diselapkeun kana kélék. Diambeuan. Tuluy dibalangkeun. Kitu jeung kitu baé, nepi ka roko dina méja téh, teu nyésa hiji-hiji acan.
Teuing élmu Jang Isud anu matih, atawa mémang kélék Mang Icon anu bau kabina-bina. Écésna mah, Mang Icon geus tara katingali ngaroko deui. Suksés pisan, hayang euereun ngaroko ti keur jaman lalagasan téh. Nepi ka Mang Icon ngahajakeun néangan Jang Isud, pikeun nganuhunkeun kana sagala rupa papagahna.
“Nuhuuun Ujang. Ku jasana Ujang, ayeuna mah Emang téh geus teu beuki udud…” kitu pokna Mang Icon, basa kabeneran panggih jeung Jang Isud di Babakan Sopia.
“Sukur pisan atuh, Mang. Sugan baé satuluyna teu hayang ngaroko-ngaroko deui…”
“Sigana mah nepi ka iraha ogé, Emang moal ngambeu deui haseup udud,” kituna téh bari ngaluarkeun roko kréték tina jero pesakna. Puguh baé, meunang sakedapan mah Jang Isud molohok mata simeuteun.
“Ké, ké, ké…naha Emang téh kawas nu lieur? Ongkoh bieu nyarita, geus tara ngaroko? Geuning éta ngaluarkeun roko?” Jang Isud tumanya, bari tarangna beuki kerung baé.
“Sing wani kabéntar gelap tah, mémang geus tara udud. Tapi Emang téh, ayeuna kacanduan nyelapkeun udud kana kélék. Pokona mah, lamun teu nyelapkeun udud téh, mani sok asa gararéték.” Témbalna kalem naker. Tuluy roko téh diselapkeun kana kélék. Teu maliré kaayaan Jang Isud, anu méh ngajungkel awahing ku reuwas.***
(Kailhaman sabada ngawangkong jeung Ahmad Gibson Al-Bustomi, 1423 H)
Dilebetkeun kana rubrik “Heureuy Bandung” HU. GALAMEDIA, taun 2003


text:
Made Jeung Tony Ngabagéakeun Piala Dunia
Dua pemain Persib, I Made Wirawan jeung Tony Sucipto Salasa kamari teu bisa latihan alatan diondang hadir ngabagéakeun trofi Piala Dunia FIFA nu disimpangkeun ka Jakarta.
Kitu info ti pelatih Djadjang Nurdjaman. Ceuk inyana, éta dua pamaén ngajugjug Jakarta pikeun nedunan ondangan acara FIFA World Cup Trophy Tour 2014 anu lumangsung di Jakarta Convention Center (JCC).
Pakuat-pakait jeung kadatangan trofi Jules Rimet anu dikawal ku manten striker Manchester United, Dwight Yorke, Djadjang miharep hal ieu bisa ngamotivasi para pamaén sepak bola di Indonesia. Maranéhna sina kadorong sumangetna ngaronjatkeun kaarum ngaran Indonesia di kancah Piala Dunia.
“Tangtu wé reueus,” sambung Djadjang. Mudah-mudahan jadi motivasi pikeun insan sepak bola Indonesia ku disindangkeunna trofi Piala Dunia ka Jakarta. Sahenteuna, , bisa ngaronjatkeun sumanget, yén dina hiji wanci urang bisa ilubiung di Piala Dunia.
Teu béda jeung Djadjang, Made ogé ngajadikeun ieu ondangan sabagé motivasi boh keur pribadi boh keur pamaén Timnas Indonesia. “Harepanna, mudah-mudahan jadi pangdorong sumanget pikeun para pamaén Indonesia sangkan dina hiji waktu bisa tandang di ajang Piala Dunia.” Kitu ceuk Made. Bobotohcoid/pPersibcoid/ar.-


text:
Sebaran Weibull
Dina tiori probabiliti jeung statistik, sebaran Weibull (nyokot tina ngaran Wallodi Weibull) nyaeta probability distribution kontinyu nu mibanda probability density function
numana k >0 nyaeta parameter bentuk jeung λ > 0 nyaetra parameter skala sebaran.
Fungsi kumulatip densiti diartikeun ku
Sebaran eksponensial (lamun k = 1) sarta sebaran Rayleigh (lamun k = 2) ngarupakeun dua kasus husus dina sebaran Weibull.
sebaran Weibull geus ilahar dipake dina model waktu sanggeus alat teknis gagal. Lamun laju gagalna alat nurun dumasar kana waktu, mangka pilih k   1 sarta tangtukeun densiti f nu naek ka arah maksimum sarta nurun salawasna. Pabrik salawasna nyadiakeun bentuk sarta skala paramater keur sebaran waktu hirup tina sababaraha alat. Sebaran Weibull bisa oge dipake model sebaran kecepatan angin di lokasi di bumi. Unggal lokasi dicirikeun ku sabagean parameter bentuk jeung skala.
Nilai ekspektasi sarta simpangan baku tina variabel acak Weibull bisa ditembongkeun dina watesan fungsi gamma:
- E(X) = λ Γ((k + 1) / k) sarta
- var(X) = λ2[Γ((k + 2) / k) - Γ2((k + 1) / k)]


text:
Ieu kumpulan fiksi mini (fikmin) jieunan kuring, nu dikirim ka Grup Fikmin Basa Sunda (FBS) di Facebook.
Fikmin téh, nyutat sagemblengna tina pedaran dina kaca éta grup, “kawitna tina kecap mini-fiction, nu ngawitan hirup di Amérika Latin, abad 20 kamari. Borges, Cortázar, sareng Montérroso, di antawis pangarang kawéntar nu kasebat ngawitan nyerat fiksi mini kalayan daria, bari waktu trétna mah panginten, teu ieuh mikiran istilah fiksimini.
Kiwari, fiksimini jadi kacapangan, utamina saparantos aya jejaring sosial twitter sareng facebook, nu memang ngawatesanan jumlah hurup atawa karakter tulisan nu diposting dina tweets atanapi status. Malih kapan, parantos aya fiksimini nu medal dina wanda buku, dimuat dina majalah sastra, sareng ngawitan ditalungtik ku kalangan akademisi di sababaraha paguron luhur di mancanagara.
Fiksimini dina Basa Sunda mah can pati hirup, malah can réa nu nulisna gé. Sok sanajan sabenerna, wujud fiksimini teh boa teu jauh jeung dongéng pondok nu tatalépa sacara lisan ti keur jaman kolot urang baheula. Dina ieu grup, mugia waé fiksimini teh tiasa janten média éksprési urang, dina nembrakkeun kanyaah kana basa indung urang, Basa Sunda.”
Hatur lumayan, tamba gado ngaburayot téa. Nyanggakeun.
uaduq!
—
#83. Nulad
“Oa…. oa… oa…”. Abdi lapar. Panonpoé sakedap deui aya di luhureun taar. Ngadangu abdi nangis katingal mamah muka sléting kantongna. Nyandak bungkusan kuéh mari. Katingal kuéhna kantun hiji, sésa emam abdi ti énjing tadi. “Cep.. cep… cep. Kasép lapar nya? Aaa… emam kuéh nya,” Abdi nyalangap. Si Mamah ngahuapkeun potongan kuéh. Kuéh dicapék. Énak. Amis. Kuéh téh sakedap gé séép. Patuangan tos teu karaos lapar deui. Katingal palastik bungkus mari téh ku si Mamah dikeupeul-keupeul. Teras, lung waé dialungkeun ka jalan. Liwat jandéla mobil Papah nu teras lumpat.
#82. Pareum Mercusuar
Akuy lila icing di kota. Lemburna, di suku Gunung Halimunan, geus tara ditéang. Lembur nu nganti cau, melak jantung téa. Dipelakan cabé jeung bonténg, ukur bati bandar. Malik ngadaharan.
Ngan, harepan nu kungsi katingali gumubyar ukur ngamercusuar keur Akuy. Pangumbaraan salawasna meredong, taya cicika hiji-hiji acan. Gawé ukur sakasampeurna. Mony, pamajikanna, ngilu tihothat mantuan. Sacabakna. Pikarakacakeun. Beuki karasa basa bati beuki rendey. Ngontrak imah, sakamar, anyar wasa dibayar bulanan. Bari reremenna elat. Imah jero gang badug, patétéép, jeung bau kolombéran. Beuki dieu beuki heureut. Beuki hangru. Eungap! Eungap mamawa kalangkang. “Balik waé kitu? Di lembur, hayang pucuk hui waé mah, teu kudu ka pasar pan.”
Karak bérés ngalamun kitu, hapé, nu lila teu ngambeu pulsa, ngowowong. Pangceu, sobat nu ngajodo ka Umang, randa anak hiji pangbeungharna salembur, ngawénéhan. Hariweusweus. Semu lewa-lewé. “Halow, Kuy! Cilaka lembur cikénéh ngahiang. Kaurug. Jadi dadasar vila, nu lila ngaranjah punclut Halimunan.”
Munara mercusuar rungkad saharita.
#81. Timburu Jandéla Ka Hujan
Jandéla. Haténa bungangang. Ningal susukan uumpalan. Pinuh cileuncang. Lecek. Nyaah. Séah. “Runtah, geura sayaga, cegat ku didinya, ulah nepi ka liwat!” Cileuncang tambah pohara. Mancal susukan. Lébér. Meuntas jalan aspal. Norobos pager. Ngeueum paléster buruan. Sakotéap geus noél panto-panto. “Ah, ari terus dipapaksa mah, anjeun teu burung datang, Jungjunan!” Jandéla mani haroshos.
#80. Nabi di Warung Kopi
“Sun, geuning nabi Ibrohim téh urang Sunda euy.”
“Ah, wadul sia mah, Wa.”
“Bener, Sun. Titingalna anyar kapanggih di Bojongménjé. Jeung cek aing mah asup akal pisan éta téh.”
“Asup akal kumaha ari sia?”
“Enya, pan basa taun 2010 kamari, aya nu nyebut, nabi Sulaéman téh urang Jogja. Jadi asup akal mun nabi Ibrohim urang Bojongménjé téh.”
“Hahaha, aya-aya waé sia mah. Wa, cek cenah nabi téh diturunkeun di tengah kaum nu kalapir siah.”
“Oh kitu? Pantesan atuh loba nabi urang Yahudi nya?”
#79. Ati-ati
Ati-ati! Polisi isukan rék ngayakeun rajia gabungan.
#78. Berséka
Hudang saacan adan subuh. Laju ka buruan, ngosrék nyapuan kalakay nu sapeupeuting maruragan. Dicaangan bulan jeung lampu tepas. Kalakay ngumpul disérokan, diasupkeun kana tolombong wadah runtah. Késang tangka ngoprot. Ngong masigit adan. Gura-giru mandi. Saawak-awak diruru ku budah sabun. Teu poho kuramas jeung ngosok huntu. Rérés mandi rap pakéan meunang nyeuseuh dilicin. Laju dikécrétan parpeum pangondang widadari. Seungit melenghir. Cong salat. Awéh salam, dekul ngawirid. Husu naker, carinakdak, nu ka tukang-tukang bruh-bréh. Teu karasa, sumirat sarangéngé nyélékét tina sesela kaca jandéla nu teu katutup hordéng. Muragkeun sérab kana kongkolakan. Keureuceum. Kuniang. Rérégan hordéng digésér, blak muka jandéla. Hiliwir haneut nembag awak. Sajadah geus ditilepan. Muru deui buruan. Regeyeng tolombong runtah dibawa ka pipir, meuntas buruan, anjog ka sisi walungan. Tolombong ditonggéngkeun. Burusut. Kalakay satolombong ngajarian. Sawaréh kabawa palid cai walungan. Ngangkleung ka hilirkeun. Mamapay bantaran. Aya nu nyangsang pipireun imah batur.
#77. Bungbang Panungtungan
Bulan mabra. Dina lénglang halodo peuting rewah. Buleud pinuhna geus lingsir ti puncer langit. Tebak angin beuki tarik, angot ngagelebug. Séah. Mawa cecep ka sakujur awak. Baseuh dina beungeut nambahan tiris. Heueuh ukur beungeut, anu titadi kakeunaan cinyusu téh. Séké katujuh ogé tinggal keclak. Geus sarwa ilang kecerna. Geuningan.
Ngan, bulan mah angger lingsir. Langit rewah tetep lénglang. Nuluy mépéndé giri anu beuki buligir.
#76. Bubuy Sampeu, Gula Kurud
Liwat sareureuh budak. Panékér geus dicekéskeun. Gundukan kararas mimiti ngelunkeun haseup ipis, laju ngabebela, dihakan si jago mérah. Régang rambutan, pangpung jéngkol, dahan peuteuy, kalakay, nu gararing, nu dikumpulkeun saméméhna, ditumpukeun, di luhureunana. Seuneu, beuki ngabebela. Disongsongan angin peuting, nu liwat, ngiwat silalatu. Raray beuki kahéab. Panas saawak-awak. Sarung geuwat disolémpangkeun. Iket jadi sulampé, nyusut késang nu mimiti ngagarajag. Teu meunang ngejat. Ngemit seuneu, kudu angger hurung. Terus ngaduruk. Agé-agé ngaruhak, ngalebu. Sangkan gancang muruhmuyna beuti sampeu. Sabab, gula kawung geus dikurud.
#75. Ngalicin
Tunggang gunung. Pakéan di pamoéan geus gararing. Cai panyeuseuh basa rumangsang, geus béak diserot morérét panonpoé. Laju dijaitan. Ditumpukeun dina karanjang. Sagunung. Atuda, pakéan salomari diudulkeun. Kabéh diseuseuh. Bréh baju hideung. Kungsi jadi kameumeut. Di puhu leungeun kéncana tangkurak. Dina tonggongna ngalingker naga. Gangas. Ngajak malaweung. Rus-ras. Nyel ambek. Setrikaan gancang dicolokeun. Geus panas, tangkurak jeung naga ngebul. Nyésakeun hangit, areng jeung baju gorowong.
#74. Naléngténg Nu Ngeretas (keur Fikmin)
Samula, kecap-kecap ieu téh ukur énérgi. Galura listrik. Nyéké tina uget jariji, nu asih ka dirina, di luhureun papan nu dipinuhan angka jeung aksara. Tina kabél ngajomantara. Nginternét. Didongkangkeun ka mata liwat sarupaning jandéla. Jandéla cahaya. Ka sakuliah dunya. Laju, réa nu haat mulungan runtuyan kecap-kecap ieu. Dipilah-dipilih. Nu kapilih, diéntépkeun di luhureun Keretas. Keretas nu geus aya ti saacanna. Atuh, kecap-kecap téh beuki sumebar. Nepi ogé ka mata nu masih can kungsi muka jandéla, nu embung muka jandéla, muka jandéla lebah dieu. Nuhun ka Keretas! Jeung, saurna, aya nominal keur kecap-kecap nu ngeretas. Ka mana sareng tos sabaraha? Tuh, tingal, aya kecap hayang ngeretas nyalira.
#73. Milang, keur Pancasila
Tipi 21 inci, jieunan Jepang, nyangsaya luhureun méja réyod–tikelan koran teu cukup ajeg ngaganjel dua suku dingklangna. Tas luga. Kurud jamrud, korsi duit, bal getih, mik potong, coét semplék, bayatak luhur kasur busa nu geus ipis, nu ngagelar teu maké ranjang. Cai hideung, getih beureum, ngalémbéréh dina lanté nu ukur dipaléster. “Hiji, ket… Dua, kem… Tilu, pers…. Opat, ker… Lima, kead…” sorana ngeleter.
#72. Rapat Diréksi, keur Udud
Rohangan nyecep, ‘conditioned air’ ngahiliwir. “Ulah Udud!” ngajeblag dina panto. “Penjualan turun nyeceb!” lapor pemasaran. “Palanggan urang nu umurna di luhureun 40 taun mimiti muruluk, narancebkeun padung”. Data murudul tina proyéktor, Dirut, unggut-unggutan. “Promosi, laporanna!” cenah tandes. “CSR tos ngamalir, seueur gedong sakola nu ku urang diwangun. Aran yayasan urang hibar di unggal buruanna. Kitu deui béasiswa, tos katarima ku hakna. Mudah-mudahan dua-tilu taun deui urang geus tiasa panén. Mung… aya sakedik laporan nu pikuciwaeun. Nyi Gagap gagal manggung, konsérna réa nu teu suka. Artos nu tos lebet mah lapur”. “Teu nanaon, ukur saanu pan? Ayeuna tugas anjeun, néangan béntang séjén nu teu pati kontrovérsial, nu kawéntar di barudak umur 13 taun ka handap”. “Aya, pak, Jang Bibir. Mung mahal pisan. Tilu tikel ti Nyi Gagap”. “Teu nanaon, geuwat telepon promotor, datangkeun sagancangna. Rapat réngsé!” Rohangan angger nyecep, “Ulah Udud!” murungkut.
#71. Nu Udud Di Hareupeun Gang, keur Udud
Poé méngok. Reg, angkot eureun di hareupeun. Ibu-ibu angkaribung turun. Seeeep, puuuuhhh. Haseup nyerebung. Lung, kuntung ka solokan. “Ojég, bu?”. Nu némbalan ukur gideg, jeung telepon keuweuk, “A, jemput mamah nya!”. Balik deui, muru jok. “Eh, kari sabatang!” Angin manggih deui batur ulin. Panon neuteup ka hareup. Ningali motor nu barélok asup gang. Beuki jauh. “Kang, alhamdulilah si ujang UAN-na lulus. Taun hareup ka SMP. Jeung sigana si Nyai geus meujeuhna asup SD”. Beuki jauh. Kadéngé dengér si Bungsu. “Susu béak, kang. Mun balik meuli nya!” Paneuteup balik. Serebung nu panungtung. Lung, kungtung asup solokan deui. Ngadeukeutan warung. “Sun, jarum satengah!” Salambar lima rébuan, séwa sakali-kalina, ninggalkeun pésak.
#70. Nyaba Ka Nagara Beurit
Teu aya leuit.
#69. Singa Jeung Hayéna
Caréhamna ngégép beuheung uncal. Sihungna nembus tikoro uncal. Uncal nu ngabugang, béakeun napas téh digusur, ka nu suni, nu aya handapeun angin, ngajam taya nu bakal ngambeu hangru getih. Nu disinglar koroméoh jalu, ogé gorombolan hayéna. Beuteungna beuki kukurubukan. Ngan hanjakal, angin leuwih rikat, leuwih gancang ngondang gogog hayéna. Manéhna tibang ngahereng. Sukuna nu geus rampohpoy, balas kokodomangan, ngadodoho uncal ti iisuk, beuki ngeleper. Dua anakna ngolébat dina kongkolak panonna. Teu kudu nungguan lila, genep hayéna geus ningker manéhna, bari teu eureun tinggaruik. Beuteung genepanna, atra pisan, kabéh karemplong.
#68. Nu Nunutur Cahaya
Langit béngras. Héjo, kasorot sarangéngé. Jalan geus témbong but-bat. Di luhureunana, geus balawiri nu kamana, nu kamendi. Di antarana, hiji mobil pulas kulawu, nyemprung salsé. Lampu hareupna geus pareum, bareng jeung cékas cahaya panonpoé. Kosong, iwal nu diuk tukangeun setir, nu matana teu weléh rarat-rérét, niténan plang rambu sisieun jalan. Imut tara murag tina lambéna, beuki beukah mun ningali di hareup aya parapatan. “Bélok ngénca, langsung”. “Jakarta 48 km, Bandung 130 km, Surabaya 675 km”. Saeutik-saeutik, sukuna, nu katuhu diangkat, nu kénca didedetkeun. Beureum, aya nu meuntas, nepi ka reg. Héjo, kosong, nu katuhu, nu kénca dibalikeun. Saterusna, kalan-kalan setir téh diputerkeun ka kénca. Teu arang diputerkeun ka katuhu, samalah teu diputerkeun pisan. Ngan saacan biur, ngarérét deui plang rambu. Angger bari imut.
#67. Putri Hérlina
“Ukur sarérét, didelék indung mah”. Tatag pisan. Pondok leungeun kénca kaméjana nutupan leungeun manéhna, mani buni. Tilu jariji leungeun katuhuna mah, nu alit, katingali kaluar tina leungeun pondok hiji deui kaméjana. Dua suku nu geus sarua tapisna, jadi gaganti. Keur noél lamun otél, keur kokosok basa mandi, keur nulis atawa ngagambar. Jeung teu arang, sukuna gé dipaké keur ngahuapan, keur ngusapan, keur mépéndé nu dipikadeudeuh. “Kabéh kuring bisa, iwal ngaréndos”. Imutna leleb.
Kuring tanggah ka Langit, beuki poék.
#66. Kamédi Gajah Acéh
Isuk ieu masih rebun-rebun di Kruéng Ayon. Jalan nu teu weléh dipikahémeng, nu keur dipeuntasan, masih simpé. Ukur rungkun eurih jeung ki paku nu oyag, kasolontod, di sisina. Salian ti éta mah taya nu obah. Tihang listik angger ngabedega. Langit angger tibra. Aduh ieung, geuning sirah beuki lieur. Padaharan beuki murel. Titingalian nu ti tatadi ranyay, ngadadak mongkléng. Cika-cika rabeng ninggalan poék. Satukangeun, leungeun-leungeun sawit terus gugupay. “Pileuleuyan! Iraha-iraha urang tepang deui,” cenah, nyéréngéh.
#65. Balukar Konpérénsi Sél Tunggal
Jauh saméméh aya nu ngalebuan tai kotok, miliaran mangkeluk sél tunggal pangeusi dunya ngayakeun konpérénsi. “Urang geus teu mampu ngokolakeun dunya”, cek Protozoa, nu jadi pupuhu konpérénsi éta. “Urang masih teu bisa ngamangpaatkeun geledegan tangkal di leuweung. Dunya perlu mangkeluk nu leuwih sampurna ti urang”, émbohna.
“Terus urang kudu kumaha, pupuhu?” Baktéri kalah nanya.
“Urang kudu wani ngahiji, kumaha wani?”, cek Protozoa.
“Wani!” jenuk ragem.
Waktu terus nyurulung. Taun geus milang miliar. Di sagara keusik tan tungtungan, hiji-hijina endog kadal ngacingcalang.
#65. MuRS
Joyo Suprono, pamingpin MuRS (omat, tong dibaca murus siah!) émprak, basa nénjo kaca tepas fikminsunda.com, “Horseh! Rékor anyar euy.”
Atuh, sabuana Fikmin inggeung, fikminer rampak surak, “Wilujeng ang Yuséf Muldiyana II! Tulus nyalon di pilkada Jabar téh tah. Pangpopilérna euy!”.
Bangsat sakampung ogé ngilu éak-éakan.
#64. Basa Bapa Néangan Ema
“Hampura, Nawangsih, anaking. Geuning, unggal ningali Indra jeung Surya babarengan, bapa teu panggih jeung indung hidep. Malah, tarajé emas panété turunna gé teu kungsi katingali melengkung.”
Entéh satungtung deuleu. Dibeulah jalan nu jiga léor oray mapay tonggong gunung. Ogé vila, vila, jeung vila, nu terus jlug-jleg, beuki rajeg. Gedé, Pangrango ngasang satukangeunana, paul, tapi geus koléas. Masieup guruh anca Cihaliwung.
Tarub terus tungkul, teu nolih pangbibita alam. Anteng ngumbar lamunan, milang keclak cimata dina tungtung léngkahna.
“Taya di Leuwi Condét, disusul ka Cililitan, ka Dépok, ka Pulo Geulis, nepi ka Puncak. Anjeun angger teu ngawénéhan. Duh, Nawangwulan, kamana ari anjeun atuh? Rujit anjeun ku runtah nu minuhan beungeut leuwi nu kiwari hideung jeung hangru?”
Sukuna nu jibreg teu karasa geus nincak Gedé. Terus nanjak, beuki nanjak. Anjog ka huluwuton. Lamunanana digareuwah handaru susuruputan. Di hareupeunna, botol palastik sagala ukuran: galon, 1,5L, 600mL, jeung 250mL reuteum nyedotan cinyusu. Hararus, haraus jasa.
#63. Ma, Kumaha Ari Soanten Bapa Téh?
Sakapeung, sora Bapa téh ngajanggélék saung basajan, nu camperenik di tengah enay sawah satungtung ténjo. Di jero saung nu blung-blong teu dipindingan, kuring direujeungan babaturan dalit, ngariung amparan daun manggala, nu di luhureunna nambru liwet ngebul diawur goréng jéngkol jeung beuleum peda. Sambel goang nyongclo di hareupeun andekak séwang-séwangan.
Nyeplés halimpu sora indung, nu mépéndé ku dongéng angréngna imah, cur-corna arak jeung madu di taman, tempat Bapa cicing.
Remen, sora Bapa téh, kalah ngajanggélék géng motor, nu riab ngunguah jalan. Nu knalpotna ngaluarkeun sahéng, teu puguh déngé. Nu ukur nyésakeun, pulek haseup 2 tak nu nyesek irung jeung lambaran-lambaran warta di koran-koran konéng.
Persis gelendeng indung, nyaritakeun bésmen imah agréng Bapa nu dina bilikna nyelap hoé ditarapang potélan kulit geunteul, mun kuring elat balik, jongjon teuing ulin.
#62. Budak Leutik
“Teu meunang, Sujang. Teu meunang ditato, éta ngaruksak naon nu geus dicipta ku Gusti”, cek ma Icih, basa anakna, Ujang Dasun, ngarenghik ménta duit keur mayar saurang “Tattoo Artist”.
Saminggu ti harita, sa-Narogong ibur, pabrik Holcim aya nu ngaduruk.
#61. Holik
“Holik Fikri Mintareja tö kungsi salah. Lamun Holik salah, tingali kalimah saméméhna,” cek Holik gandang. Dipangsi hidöng, diiket lohén. Dina angkéng nolol hulu kujang.
Atuh, para Radén Osul, nu ti tatadi ningker kalang, rabul ngajempolan.
#60. Propokator
Ti tengah löwöng geledegan nu gös tö loba döi, ti satukangön hiöm dungus Kiara, ti jero liang cakuöm, Öcö nyölöwöng, “Öy, göra pulangkön Mang Ayat! Göra waluyakön löwöng.”
#59. Tzu
Kukupu ngajopak di luhur jamang hiji kembang. Saré tibra naker. Kalungsén. Sanggeus sapoé jeput ngideran taman. Nyeuseup rupaning amis singsarwa madu. Gelenyu imutna saeutik-saeutik leungit.
Cangra surya geus walatra nyaangan trotoar. Runtah ngabayak, dapon kapiceun. Hiji, hiji, hiji, étalaseu ngajarélékéték. “HUDANG SIAH!” maJal, ngulisik. Panonna masih hésé rék beunta. Létahna terus kumétap. Nyiar giung nu kungsi karasa. Leungeunna ngagayabag. Ngan, geleber téh teu datang. Moal datang. Leungeunna laju nyagap walikat.
“Haruh, kamana jangjang?”
#58. THB Tilu Usum
Aya tilu guru, misah jaman, méré paréntah ka murid-muridna nu keur taréhabé. Bah Eula, “Barudak, buleudan nu bener!” Mang Kukna, “Barudak, corét cakra nu bener!” Ki Wari, “Barudak, pindingan sing kandel nu bener!”
#57. Orok Bulao
Aya tilu budak sadudulur, aranteng ameng, di luhur karpét hareupeun tipi. Amin, budak lalaki, panengah. Enju, budak awéwé, cikal. Jeung si Bungsu, Encép, lalaki.
“Mah, tina sekala hiji nepi ka sapuluh, cek mamah, sabaraha goréng patut ari abdi?” Amin ujug-ujug nanya ka Indung, indung éta tilu budak, nu ti tatadi ngawaskeun, bari diuk dina sopa, tukangeun barudak.
“Hah!?” Indung kagét.
“Muhun, Mah, abdi téh sabaraha goréng patut nya?” Amin nandeskeun.
“ENOL! Kurang ti enol! Saha nu nyebat Amin goréng patut téh?”
“Enju, Mah.”
“Enju, Dangukeun mamah. Amin téh teu goréng patut!” Indung semu bolotot ka Enju.
“Min, anjeun teh putra mamah anu kasép, anu bageur, anu lucu, jeung Amin bakal salawasna kitu,” tambah Indung bari ngusapan sirah Amin. Laju ngaléos ka dapur.
“Haruh, si Mamah mah, padahal Amin mah leuwih resep jadi jalmi goréng patut da,” Amin semu keuheul.
“Mangkana manéh mah untung, Min,” Enju ngéngklokan.
(diropéa tina komik beunang Rick Kirkman/Jerry Scott, nu dimuat koran Kompas, 18 Maret 2012)
#56. Husnul Hotimah
Jalma-jalma nu aranna Éém, Één, Éép, jeung Éét téh arasup ka golongan nu araruntung, nu alus katungtungnakeun.
#55. Tina Hapé Jadul
Pntnkg,rsh.
#54. Nyurahan Jempol
Jiga irung, nu ungsa-angseu, basa di dapur, ngebul haseup, asakan indung. Jiga ceuli, nu ngajak saré, basa pépéndé, ngagalindeng. Jiga mata, nu peureum beunta, basa bawang-keletik ngusap, nyieuhkeun muriang.
Ogé, jiga beuheung, nu rungah-ringeuh, basa digentra, nu can kungsi tepang.
#53. Tulung, Aki Gépéto!
Aki Gépéto anu bageur, simkuring nepangan salira téh badé ngumaha. Badé nyuhunkeun tulung. Jalaran ieu, curuk abdi, tos robih janten pangambung tuang putra. Nambih panjang upami mendak fikmin beuki hédéd.
#52. Prékuél Nu Melak Jantung
Sakadang Monyét ukur seuri maur, ningali sobatna nu pundung ngadingdiut. Hayang ngudag, ngan teu wasa. Rék nyarita naon? Ngaku yén tadi téh ukur heureuy? Ah, karasa ayeuna mah, kaleuleuwihi kalakuan tadi téh. Rét kana tangkal cau, turuyanana kosong, tinggal jantung. Rét ka cangkangna nu bayatak handapeunna. “Eh, sobat. Hampura uing,” ukur gegerendengan. Tangkal cau dituar, disiksik jeung turuyna, jeung jantungna. Ditambrukeun jeung cangkangna dina lombang. Ceb, anakna dipelak di luhureunna.
Geus tujuh bulan. Sakadang Monyét nantung di basisir Leuwi Goong. Cacalukan. “Sakadang Kuya! Sakadang Kuya! Ilaing aya?” Teu aya nu ngawaro. Beungeut cai ogé teu oyag. Nu katingali ukur dua pasang swalow ngambang, ditalian, dijangkaran, ngarah teu kabawa palid, deukeut sédong.
“Ki Sobat téh masih ambek, jigana. Embung nepungan aing”.
“Sakadang Kuya, uing ménta hampura. Uing salah. Heureuy téh kamalinaan. Hampura uing,” dareuda. Ngan tetep combrék, taya tanda Ki Sobat mucunghul. Cimatana terus ngalémbéréh.
Berekbek. Cai leuwi ngaberekbek. Pucunghul hulu Sakadang Kuya, nu terus ngojay ka sisi. Sungut ngégél tali sendal. Can gé hanjat, mata Sakadang Kuya buncelik laju rambisak.
Di sisi leuwi euweuh sasaha, ngan sikatan cau ambon nu nambru. Baleuneur jeung garedé. Alus bérakna.
#51. Sobat nu Melak Jantung
Telepon Si Cikal ti Perancis pasosoré, nu ngiberan geus hasil ngagondol doktor téh ngondang manéhna kana lamunan. Inget kénéh, kumaha leungiteunna kuring, basa dua puluh taun ka tukang kudu papisah. Manéhna nu pinter, nu réa akal téh meunang beasiswa, sakola ka luar nagri.
Ki Sobat nu terus dumuk di nagri tempat sakola téh atra terus ngaléléwaan. Kumaha sieunna basa duaan dicarékan patani bonténg. Seuhahna basa daang goréngan jeung cabé pelak duaan. Runya-renyu nepi ka tingcacakak bareng mun inget papanas-panas melak cau. Hiji-hiji muter lir film dépinisi luhur. Jelas. Béngras. Nepi ka teu karasa kuring kasaréan.
Isukna, pasusubuh, sakoréjat hudang, nu mimiti ditéang téh hapé. Kabiasaan. Bisi aya patani organik langganan nu pesen bérak keur tibra saré. Enya wé, aya tilu telepon jeung lima sms nu asup. Kotak sms nu pangheulana dibuka, bréh opat aran jeung hiji nomer. Nomer anyar, kode luar nagri. “Nomer saha?” Panasaran, sms gancang dibuka, nguni kailo, “Wilujeng nya Niet, ngiring reueus ka Si Cikal. Éh leres pan ieu téh nomer Moniet? Ieu sobat anjeun, Akuy téa.”
#49. Gudang Élmu
daLuang.
(Ieu hasil meuli CamélCase ti Ki Hasan)
#48. Cucungah
aDMIN nANDANG uJIAN.
#47. Tina Dua Carita
1
Urang Pulo Rangkay bungah, masigit anyar geus réngsé diwangun, anegléng tengah pulo. “Nuhun gan Asép,” kabéh urang Rangkay bungangang, nu ngumbara téh masih haat ka lemburna.
Di puseur dayeuh, tina béja majalah Wanci, cenah kapanggih susukan getih, nu nyisusu kana leungeun Asép Rangkay.
2
Beungeut Dono kényos, pias, balas kurang saré. Geus méh tilu bulan, indungna ngalempréh di rumah sakit. Unggal peuting manéhna ngemitan. Atra pisan, nyaahna Dono ka indung téh. Mun indungna hayang miceun, pispot disingkirkeun, dua leungeunna nu diamparan tisu, ihlas nandéan. Babaturan sakolana nyebut Dono, lalaki di panto sawarga.
Di puseur dayeuh, tina béja koran Jugala, cenah céngcéléngan mini Dono ngadadak ragrag, peupeus paburantak. récéh dreum-dreuman mancawura.
#46. Tragedi Hiji Ajengan
Aya hiji ajengan, resep ngadamel prasasti tina batu walungan. Seueur téh, prasastina téh. Aksara Sunda kuno diukir dina teuasna beungeut batu, ku panangan anjeunna nyalira. Atuh kuli tinta jeung nu dipayung rabul nyumpingan ka pasantrénna mama ajengan. Ngadon ngiring marolohok. Hook.
Kamari nyandak béja, saurna, leutak ti Sidoarjo téa, mangkukna, ogé tos tiasa dijantenkeun prasasti emas ku mama ajengan mah.
#45. Nu Muhit Asmarandana
Rét kana pigeulang leungeun, jam lima leuwih lima. Unggal bangku geus aya nu ngadiukan. Kuring nangtung di lawang gerbong. Ngarasakeun angin isuk nu ngahiliwir. Lipetan sapedah disimpen di gigireun bangku. Aman, jam mangkat karéta sapuluh menit deui.
“Tisu. Tisu. Tisuna, A?” cek tukang asong nu ngaliwat. Kuring gideug. Tina saku hareup kantong gandong ngaluarkeun anduk leutik, ngelap késang dina beungeut, buuk, jeung beuheung. Leungeun ngaragamang kana botol, nu nogél ti saku gigir kantong. “Aqua, A?” tukang asong séjén ngaliwat. Kuring gideug deui. Tutup botol dibuka, caina maseuhan tikoro. Namba halabhab. Lumayan nanjak, jalan ka stasion téh.
#44. Ojég Payung
“Naha jang, teu ngajégang?”
#43. Jinmin
Ti jarian, deukeut tampian, manggih téko téh. Téko butut, awakna pinuh ku kentob. Bujurna gé karancang. Dipulung téh bané waas wé. Inget keur budak, halabab balas ulin kaubaran ku nyecepna sacangkir cai, tina téko modél kitu.
Datang ka imah, téko dielapan. Cek pikir, beresih-beresih atuh, henteu alus gé. Las, las, dina elapan katilu, ngadadak ngelun haseup. Nu terus ngajirim mangkeluk. Henteu badag, sapantar wé jeung jelema umum. Gebeg. kuring reuwas. Nénjo beungeutna. Asa kungsi ningali, dina hiji poto profil fb.
“Nuhun, andika nulungan kula tina supata,” cenah. Ngéngkréng. “Keur mulang tarima, kula deuk nedunan tilu paménta andika.”
Bakating ku reuwas, kuring ngajawab gentak ku nu ngolébat saharita, “hayang fikmin!”
“Huéhéhé, gampang éta mah.” Sakédét #nu muter di paciringan# ngadungkuk. “Naeun deui?”
“Hayang fikmin deui.”
“Huéhéhé, teu motékar! tapi heug teu nanaeun.” Janggélék, #nu mulung ruruntuk#. “Hiji deui, naeun?”
Ngadadak inget kanu éta. Teu antaparah deui kuring nyorowok, “Ngénta deui sarebu paménta!”
#42. Nu Mulung Ruruntuk
Méh unggal poé manéhna ngulampreng ka pongpok imah téh. Bari teu eureun gogorowokan. “Talawéngkar, kokorompong, kokodén, cangkorang bongkang, kodi, gagarabah, barabadan, rongsokan, saropsopan,” cenah. “Panci bolong, aki bocor, sendal jeprut”. Terus ngalanglaeung. Édas mémang. Kabéh ruruntukan disebutan. Jigana, manéhna ogé fikminer, mindeng mukaan kamus.
#41. Nu Muter Palebah Paciringan
“Plung! Plung! Plung!”. Récok. Sakotéap gé amring. “Jadol téh elat. Lapar kénéh, euy,” cek jaér. Géboy. Manéhna indit. Nu cengkat tina dua leunjeur awi mah geus teu ditolih deui. “Lakadalah, cacing!” Capluk! Kunyunyud. Gurawil. “Horséh!” Cek nu mecat jeujeur.
Isukna, rebun-rebun aya nu tuturubun. Pésmol jaér céngék guluntungan geus nagih hayang kaluar.
#40. Ukur 40%
“Lain, lain ti Cina atawa Jepang,” cek om Wiki halon. “Teu jiga tahu atawa kécap. Ieu mah asli ti Indonésia. Kamonésan urang Jawa”.
“Kuring reueus!” Mendoan dangah.
“Jaé santen témpé,” mbakyu Chentini haroshos, ngilu ngaharéwos ti ketebihan. “Kadhelé témpé srundéngan,” émbohna. Mageuhan.
“Kuring ngilu agul!” Bacem ogé dangah.
“Hahaha, Indonésia ukur 40%!” Gorowok Haryanto. Ujug-ujug. Handaruan. Ngagareuwahkeun. Terus ngaweuhan.
“Indonésia ukur 40%!”
“Ukur 40%!”
“40%!”
“Hahaha…”
“Duh! Lega lemah Indonésia téh 2 juta km pasagi. Eusina 200 juta hulu punjul,” Ringgit, Orba, Lokon, Darros, jeung Wilis ngagerendeng méh bareng.
#39. Pilih Kasih
“Ayeuna kuring téh végétarian”, cek Dasun. “Manéh apal kumaha ngingu keuyeup soka? Atawa ngingu soang ngarah haténa bisa jadi foei gras?” Carinakdak. Sabari di ranggeuman leungeun kéncana, buah ngora kari sabeulah. Leungeun katuhu ngabar péso ngagurilap.
Di buruan, di tungtung salasahiji dahan, tangkal buah nyakclakeun geutah.
Aya nu seuri maur.
#38. Gara-gara G
“Dipodaran siah! Sakitu geus diongkosan. Aing téh ukur hayang ngajégang deuleu!” Bah Uyan hah héh hoh. Ti mBandung ngungudak tukang ojék nepi ka Cileduk.
#37. Sieun/Sopan=Salah(?)
“Hampura nya Mad, tadi kuring geus dahar jeung beuleum bagong,” cek Kristiani ka Ahmad.
#36. Combro
Mang Dasun, tukang goréngan nu mangkal di trotoar jalan Otista, teu eunggeuh aya nu geulis lungsur tina sédan mérsi pulas hideung métalik nu kakara parkir hareupeun gorobagna. Manéhna anteng malik-malikeun goréngan ngarah teu tutung.
Si geulis laju nyampeurkeun. “Mas, beli goréngannya sepuluh. Tahu isi, bakwan, sama combro,” cenah mamalayon. “Mangga, Néng,” walon Mang Dasun. Laju diladangan.
Néng Mérsi geus indit. Mang Dasun anteng deui, mulak-malik goréng sampeuna. Teu lila, reg deui Férrari pulas beureum. Nu turun teu éléh camperenik jeung nu ti heula. Sarua, nyampeurkeun Mang Dasun. “Mang, mésér gorénganna sapuluh. géhu, bala-bala, sareng combro,” cenah, Sundana mani ngageleser.
“Punten Néng, géhu, bala-bala, sareng naon?” Mang Dasun malik nanya. Ari leungeunna mah terus ngopépang, mungkus géhu jeung bala-bala pesenan si Enéng. “Combro mang”. “Aduh punten Néng, teu aya éta mah. Mamang mah tara ngicalan combro”.
#35. Populér
“Fikmin Sunda tambih euyeub, boh karyana, boh pangarangna. tangtos, ieu téh janten ciri, yén basa jeung sastra Sunda baris teras hirup, tiasa ngayonan jaman, tiasa bumetah dina pakakas téknologi,” cek Néng Fifik ngagalantang.
“Ngan wayahna, tina nu tos euyeub éta téh, rohangan katilu di gédéng kénca mah masih heuseus kanggo kang Prabu,” émboh si Enéng.
#34. Maéhan Manéh
Ngahaja kulit kuring, ku kuring diduruk, keur maranéh hirup.
#33. Heurin Ku Létah
Bakating heurin ku létah, béntang mani baranang.
#32. Emas
Di dinya, emas téh perlambang. Simbol préstasi pangluhurna. Ngan, basa peuting mangkukna, demi emas ogé, dua nyawa paragat, ditincak burulu sarébu dampal suku.
#31. Parangsa!
“Dua batang! Tah duitna,” cek Dasun ka Ujang, panunggu kios luhur trotoar. Sanggeus duit salin jinis dua batang roko, gék Dasun diuk dina bangku gigireun kios. Brak, bungkusan sangu wuduk dibuka di luhureun bangku. Bungkusan téh sosoéhan koran ngalapis keretas nasi. Wuduk, ukur wuduk, nu nambru di luhureunna dihanca. Sosoéhan koran bungkus wuduk téa, koran taun 2009, katingali gegereyeman, “Dina sapoé! Urang dieu meuleuman 644 juta batang roko”.
Wuduk geus béak, nu nyésa kari lunyu hinyay dina dampal leungeun Dasun. Lunyu ogé nyésa dina keretas nasi, nu jeung sosoéhan koran laju ku Dasun dikeupeul-keupeul. Geus semu buled, lung, ku Dasun dialungkeun ka tengah jalan. Gap leungeun Dasun nu masih lunyu téh kana saku kaméja. Roko sabatang jeung korék dikaluarkeun. Roko diseungeut. Pelenyun Dasun udud. Asa ku nikmat.
Lar. Tukang koran ngaliwat hareupeun kios. Koran-koran anyar medal nu aya dina kélékanana, nu diacung-acung ku leungeunna, ribut pating corowok: “Kapolrés Mulya dipergasa gorombolan!”, “Gorong-gorong anyar disiapkeun keur narima runtah!”, “Wartawan teu meunang narima amplop!”, “Nyawa aing siap jadi wadal!”, “Djarum pangbeungharna sakuliah dieu!”, “Ngatimin naék haji non-kuota ti Haji Gufron!”, “ZIS ngan ukur 1,5 trilyun!”, “Haji kudu dimoratorieum!”, “Wapémréd antara naék haji!”.
Tukang koran méngkol di parapatan. Jep, simpé. Kari Dasun nu ngagerentes, “Iraha nya kuring bisa nyémah ka Baituloh?”. Dasun laju ngahuleng. Cukup lila. Nepi ka, Dasun cengkat, ngadeukeutan ka Ujang, “Jang, tah roko nu tadi, sabatang moal jadi dibeuli, kadieu balikeun deui duitna!”, cek Dasun bari ngasongkeun roko nu kari sabatang.
#30. Harepan Tepung jeung Anjeun Téh Peunggas
Sebrot, parpeum nu éta téa, pangondang widadari téa, disebrotkeun. Kana kélék, kana dada, kana beuteung, kana tonggong, ogé kana taeun. “Sugan lain waé widadari, burok gé kapéngpéongan, maksakeun turun, nepungan aing!”
#29. Lénglé
Lila. Iin, Dodo, Nénés jeung Iyah anggur ngajentul. Hésé usik. Leungeun maranéhna masih kénéh nyarenyekel hénpon, nu geus bulukan. Nu dina layarna nguni kénéh sms nu sarua, “Antosan wartos ti Bapak, sakedap deui! Ayeuna Bapak nuju gapléh kénéh sareng koalisi”.
#28. Udud
“Ah, jadol téh padahal karak diseungeut!,” cek Dasun kutuk gendeng. Bari nincak lawang panto élep téh lung kuntung dipiceun.
“Punten nya!”. élep méh pinuh, pangdiukan kosong ukur di jajaran pangtukangna. Atuh Dasun téh sésélékét, ngaliwatan cangkéng panumpang séjén.
Geus merenah diuk, Dasun élékésékéng, nyanyapa saku calana. Ngaluarkeun bungkus roko, sabatang ditarik, pel tungtungna diantelkeun kana biwir, cekés korék, sut, serebung.
Kocéak sora orok ngagorowok. “Jadol téh, jaringao, eungap deuleu!”.
Haseup beuki mulek. Dasun anteng. Melenyun di tukang bari ngalamun, di Bandung digaléntoran Néng Pikmin.
#27. Gelendeng Wadah Runtah
“Mani disapirakeun aing mah. Mun deuk dikikieu mah mending tong dijieun sakalian. Asa diparak. Kuduna lamun jijieunan téh dibarengan jeung tanggung jawab. Aing gé butuh dahar. Mending lamun aing dibéré kabébasan nyiar sorangan. Pan ieu mah suku aing dipanték, teu bisa incah, bari jigana teu inget-inget acan méré leungeun ka aing. Jeung éta deuih nu ngalaliwat, asa ku harianeun. Béréhan, ngan jiga nu ngancunan. Niatna ukur heureuy. Pikasebeleun!”
#26. Jalan
Jalan jeung jalan. Pating laléor. Pahibut moro manéhna.
“Di tungtung kujur kami nungguan kabagjaan!” Gorowok hiji jalan. Nguarkeun pangbibita.
“Lain. Lain di tungtung si éta, tapi di tungtung kuring,” nu séjén teu éléh géléng, ngilu cocorowokan.
Ki Umbara angger anteng, geus embung galideur. Sarung nu ngahaja dibeulitkeun dina beuheungna mimiti ngageleber, dituturkeun ringkangna nu sajorélat mubus ka leuweung sisi jalan. “Pileuleuyan, jeung hampura, kuring milih teu percaya ka aranjeun. Asa mending disarung leuweung,” haténa ngagerentes. Teu kedal.
#25. Hélok
Manéhna molohok. Panon teu ngiceup, ningali waruga nu harelung jangkung di hareupeunana. Gagah, sakaligus éndah. Di handapna, saregep barudak nu karasép, nu gareulis, nu garaya, nu rarapih. Katingali, di beungeut-beungeut barudak sarwa euweuh riuk kasusah komo deui kasieun.
“Leres ieu téh sakola?’ Tanya manéhna, asa-asa, semu teu percaya.
“Bener!” Jawab waruga, tandes, “Kuring sakola!”
Teu kebat. Nu molohok kaburu sumegruk. Anakna, Sukniah, anyar mangkukna maot dipergasa madrasah rémpo.
#24. Sono
“Ay, iraha ameng deui?” SMS jandéla ka hujan nu geus lila teu nganjangan.
#23. Ki Dasun jeung Ki Waja Mais Suwung
Ki Dasun jeung Ki Waja jiga umumna golongan kusu, boga sipat nu sarua, resep nabeuh manéh. Ngarasa pangsaktina, panghadétagoghadégogogna, pokona mah sagala pang-pangna nu haradé, arédun we lah. Teu nanaon sih, cenah geus prah kitu. Ongkoh saha deui nu deuk muji lamun lain maranéhna sorangan lin?
Beuki resep ningalina mun dua atawa leuwih aki-aki golongan kusu paparanggih. Ramé, sok nepi ka silih tincak hulu sagala. Parebut pang-pang.
#22. Ki Dasun
Unggal naék angkot, Ki Dasun mah sok ujug-ujug murang-maring. Komo mun dina angkotna réa wanoja nu diacing lépis nyetrit mah, jigana kabéh geutih naék kana hulu, ngadon ngagulakeun manéh.
Teu pira, Ki Dasun téh ngarasa teu dirérét-rérét acan ku para wanoja téh. Padahal si aki ngarasa geus dangdan sataker kebek. Rarasaanna mah geus jiga Prabu Siliwangi wé. Raja nu kakoncara gagah sakti, kasép mangulang manguling.
Bakating panasaran, bari kumerot nahan wera, si aki téh nalék, “Néng, naha teu bogoh, ka aki anu sakieu kasépna?”
“Atuda kuno kasép kitu mah, Ki. Coba mun aki operasi plastik heula, turutan Lee Min Ho, abdi gé daék unggal waktu melong aki,” témbal si wanoja bari sungar-sengir.
#21. Dosa
Kantos sim indung sasauran, “Dahar mah dahar wé, tong loba dipikiran!” Basa ningali kuring mangmang nyanghareupan goréng jeroan.
#20. Runtah
Aya runtah keur karaokéan. Mik geus dicecekel. Beungeutna disetél sedih. Tina sungutna nyambuang tembang siga Bétharia Sonata. “Pulangkan saja, aku pada tong sampah! Atau didaur ulaaaanggg…ang.”
#19. Ayu Tingting
Yu, anjeun mah geus kaitung untung, anjeun geus mastikeun, alamat nu dibikeun manéhna, kakasih anjeun téh horéng palsu. Sedeng kuring, nepi ka kiwari masih kénéh kasarung, angger kokotéténgan, nyocog-nyocogkeun alamat-alamat nu dititipkeun ku si Manéhna. Jauh tangéh bisa nangtukeun, alamat éta téh palsu atawa asli.
#18. Ratna
Nat, basa kamari patepung deui, kabingung nu sarua jeung basa urang munggaran tepang, datang ngojéngkang deui. “Naha akang téh geus di buruan sawarga?”
#17. Kalangsu
Remen kadéngé gorowok, “ULAH KADINYA! SASAR”.
“Leuh, maenya teuing?” Ngan tambalang téh ukur semet dina pikiran jeung facebook. Di tempat séjén mah, kuring teu wani ku dedeg simbar dada tukang gorowok éta.
Kuring, sorangan, ngagandeuang leumpang mapay-mapay jalan nu loba parapatan bari ngahariring téh teu nyaho keur nuju ka mana.
Cenah, tukang gorowok gé kungsi ngingetan, tujuan pamungkas éta, basa kuring geus opat bulan di Bali. Ngan geuning sakiceup incah ti Bali langsung ucul. Panginget éta téh teu inget sakecap-kecap acan.
Ayeuna mah, geus lah, kuring ukur hayang menikmati kasarung ieu. Éta gé mun bener kuring keur sasar.
#16. Caprés
Manéhna téh tokoh ngora di dunya pulitik nasional. Tapi geus dipikasérab ku babaturan ogé ku musuh, nu sapantar, saumur, malah ku nu saluhureun. Kuring wawuh jeung manéhna téh alatan kungsi dipénta tulung keur mariksa peluang meunang calon bupati dukungan manéhna di hiji kabupatén.
Ti dinya jadi remen teteleponan. Konsultasi kumaha cara sangkan si calon tadi meunang. sanggeus calon nu didukungna jadi bupati gé hubungan jeung manéhna téh nuluy. Kuring jeung manéhna jadi sobat. Malah kungsi deuk usaha bareng nyieun lembaga konsultasi pulitik sorangan. Ngan teu jadi, manéhna kaburu diondang ka Amérika, meunang béasiswa keur sakola jadi doktor. Pleng wéh ngampleng, lila tara deui panggih. Nepi ka hiji mangsa maca warta manéhna nyalon jadi presidén. “Pantes deuk kitu gé,” cek pikir kuring, bari ngawangwang pangalaman ka tukang.
Hiji poé kuring indit ka ondangan nikah patner bisnis. Kasampak manéhna gé aya. Atuh ngobrol kamana-mendi, nyacapkeun kasono. Nepi ka manéhna pamit ti heula, bari nyimpen piring parasmanan nu masih nyésa satengah kadaharan.
Kuring teteg deuk bolay nyorét aran jeung gambarna di kumbung tps engké.
#15. Gerendeng Si Jempol
“Asa beuki lintuh awak téh!” Cek pikirna. Basa isuk-isuk anteng neuteup eunteung. “Ngan asa teu matut. Jiga lintuh diobat Cina. Jeung asa nyareri satulang sandi deuih,” pikirna terus norowéco. Sorangan.
Anteng teuing ngawangwang, teu ningali, da ngan sakilat, jeung deuih teuing ti mana asalna, ujug-ujug aya suku beurit nincak manéhna. “Jadol siah, tong samborong nincak aing atuh!” Goakna.
#14. Arakat
Manéhna kacida kumawasa. Mun aya pangeusi imahna béda jeung aturan manéhna, teu sirik unggal usik Arakat bakal ngaganggayong ku paréntah, “Ulah kitu, teu saé!”
Hiji waktu, aya lalaki cukup umur datang ka imahna. Deuk milu mondok. Imah Arakat téh mémang pamondokan, tempat méh kabéh jalma, nungguan dicaluk Manéhna.
Saméméh ditarima milu mondok, saperti biasa, Arakat ngawawancara heula éta jalma. Ditanya aran, asal ti mana, jeung réa-réa deui. Tina wawancara éta, Arakat nyaho lalaki anyar éta boga kahayang nu mahiwal. Moal deuk kawin! Puguh wé Arakat resep. Asa manggih korban. Si lalaki laju diceramahan. Malah semu-semu dipaksa sangkan ngarobah kahayangna. Kudu sarua jeung aturan Arakat.
Katémbong si Lalaki semu keuheul. Geus teu tahan jigana mah ngadengé ceramah si Arakat. Laju nyarita semu nyeuneu, “MAS, ieu hirup kuring! Jeung kuring bagja boga pilihan ieu. Jadi tong gandéng lah!”
#13. Istiméwa
Mun macaan dongéng, carita ngeunaan anjeun, aya rasa nu teu weléh teterejelan, maksa hayang ka luar. Dolim. Enya, kuring ngarasa didoliman ku Manéhna.
Pan cek éta dongéng, najan anjeun kakara sah jadi manusa istiméwa téh dina umur 40 taun, ngan ti leuleutik anjeun geus diistiméwakeun. Dina umur genep atawa dalapan taun, gumantung nu ngadongéngna, anjeun dibawa nyamuni ku dua malékat, ti dada nepi ka bujal anjeun dibelék, haté anjeun diwasuh cijamjam, ngarah beresih.
Ku kitu, alatan dongéng sarupa éta, rarasaan téh teu adil mun anjeun istiméwa sabab dibakatkeun. Kuring teu bisa narima, anjeun dicipta istiméwa.
Ayeuna, kuring ménta idin ka anjeun, dongéng kitu téh rék diduruk waé. Sina lapur jadi lebu. Keur kuring cukup anjeun istiméwa téh nya alatan anjeun sorangan. Istiméwa nu ku anjeun diwangun saeutik-saeutik.
#12. Amajonia
Bagéan 2
“Néng, aya alat nu antik teu?” Cek Kokom ka nu jaga toko.
“Seueur, Téh. Peryogi nu jiga kumaha?” Walon si Néng Jaga. “Badé nu pameunteuna jiga Bréd Pit, Tom Krus, Ari Sihasalé, Ari Wibowo, atanapi Asép Codét, sadaya aya,” émboh si Enéng, bari nataan lalaki-lalaki nu kawéntar kasep nu hirup rébuan taun ka tukang.
“Tiasa ningalian heula teu?” Kokom ménta.
“Mangga, Teh. Ka palih dieu,” nu jaga ngajak Kokom ka rohangan séjén. Di dinya ngajajar lomari-lomari kaca satangtung, di jero masing-masing ngabedega hiji lalaki. Teu usik-usik, jiga bonéka. Di bagéan luhur lomari ngajeblag katerangan modélna.
Kokom nguriling, nengetan eusi lomari. Hiji-hiji.
“Dasun, Jajaka Sunda. Saacan dianggo panaskeun heula sapuluh menit nganggé maikrowép,” baca haté Kokom. “Jajaka Sunda. Asa inget ka carita nini. Carita Siliwangi,” haté Kokom terus ngagerentes.
“Tah nu ieu, Néng! Tiasa dianteurkeun ka bumi tétéh?” Cek Kokom bari nunjuk lomari hareupeunna.
“Mangga, sadayana tiasa disuhunkeun di kasir, di payun,” walon si Enéng.
Kokom ngagandeuang, muka panto ka luar bari imut kanjut, ninggalkeun wangunan nu di luhureunna ngajeblag papan hurung nu nguni: “Jorang. Sékshop panglengkepna”.
#11. Amajonia
Bagéan 1
Taun 3012. Kokom hayang boga anak. Gap kana cetékan kuku, tungtung kuku cingir dikeureut. Laju muka panto lomari, nyokot hiji wadah gelas sagedé gentong. Wadah nu dieusi sarupaning cai kentel kahéjo-héjoan. Kokom muka tutupna, katingali ovum, indung endogna nu kakara disadap minggu kamari, ngambang. Sup keureutan kuku cingir téh diasupkeun kana wadah. Indung endog nu konéng téh lalaunan jadi beureum. Wadah gelas ku Kokom ditutup deui. Diasupkeun kana lomari deui. Unggal poé eta wadah ku Kokom tara elat dipariksa.
#10. Sasemplék Lalakon Pecinta Alam
“Tong poho, jarum coklat sabos nya!” Cek Dasun, si pencinta alam téa, ka babaturanana. Roko téh keur bekel engké soré Dasun sabatur naék ka punclut Gunung Kembar. Hédéd cenah, di punclut nu tiis sabari ngaroko si coklat mah.
Isukna, rebun-rebun, Dasun sabatur-batur geus anjog ka punclut. Sanggeus ngareureuhkeun palay sabari nénjo ngangsrodna panonpoé mancat bumi jeung nyaksian saeutik-saeutik halimun nyinglar, kasedek cangra jeung héab si raja poé, Dasun sabatur-batur ngajajar, ngabaredega, ngawawaas ka handap, ka lemah nu upluk-aplak, satungtung deuleu.
“Tuh geuning béh ditu komplék pabrik téh, katémbong kénéh ngelun pulek haseup hideung tina carobongna. Pagéto urang jadikeun rarancang nu éta téh. Pabrik urang jorag! Urang démo! Tuman. Keur mah nyieun haseup sakitu mulekna, pan papanggihan urang salila ieu, maranéhna gé miceun limbah teu diolah heula, langsung dikocorkeun ka wahangan!” Cek Dasun panjang lebar. Sumangetna ngagedur. Ari leungeun kédéna mah terus teu cicing. Antara curuk jeung jariji tengah nyelap satengah batang jarum coklat nu terus dihakan seuneu. Tina bahamna, haseup seserebungan. Di tungtung mancung sapatu gunungna, katingali dua kuntung siga nu neuteup Dasun. Bingung.
#9. Eé
“Mang, naha teu dibedakeun?”
“Ayeuna mamang keur leungit papan nomerna, Lo. Jadi jurus alt+130 teu bisa dipake.”
“Naha teu isin ku anu kamari daremo?”
“Mamang mah langkung males manan isin, Lo.”
“Geuning Mamang daek ngabedakeun dina judul nu ieu atuh?”
“Pan ngarah jadi fikmin! Lo.”
“Gampil nya mang, tinggal kopi pasteu pan? Naha teu diteraskeun atuh?”
“Keun eta mah bagean nu langkung daekan ti Mamang lah, Lo.”
(heuheu tamba bingung mikiran fifikmineun)
#8. Panas
Ayeuna, kuring geus ningali di sajuru haté anjeun nyirekem manéhna. Ngancunan bari ngejebian. Pikasebeleun.
#7. Karunya ka Urang Tegal
“Téga urang kulon mah,” cek si Bos.
“Téga kunaon kitu bos?” Anak buahna nanya. Panasaran.
“Enya, kuring karunya ka urang Tegal. Téhnologi nu geus hésé béléké diciptakeun ku maranéhna hayoh diparaling.”
“Téhnologi naon téa kitu, Bos?”
“Éta, téhnologi ketok-gésér kaca. Pan ti baheula gé mun urang ngetok kaca warung urang Tegal sok otomatis ngasor témpé. Ketok deui kacana, sor tahu.”
“Ah, masih teu ngarti kuring mah, Bos!”
“Belegug manéh mah, pantes teu waé jadi bos. Pan Steve Job geus sababara waktu ieu, geus maké téhnologi éta. Coba geura manéh meuli jieunan manéhna hiji mah. Terus ketokan kacana, ngong aya sora “tut…tut…halow”. Ketok deui kacana, jol bijil tulisan “nuju dikintun”.”
#6. Like
Mun ngéjo téh kudu sing asak. Di dieu ukur aya pilihan suka terus teu jadi misuka. Salah pilih, inggis tutung tambaga, manéhna ngarasa dipicua.
#5. Icalan Uteuk
Diical mahal: uteuk banggar, arang kapaké
#4. Harepan
Di awang-awang, kapal hiber ngawur-ngawur uyah luhur méga. Mugya, isukan beuleum leuweung kajait, paré gé agé-agé asak.
#3. Gimir
Persib keur tepung jeung Réal Madrid.
#2. Sintung Kalapa
Abu Hurairoh keur ngadongéngkeun pangalamanana. Tepung jeung rosul.
“Saha nu kudu diheulakeun téh?”
“Sintung!”
“Terus?”
“Sintung!”
“Teras?”
“Sintung!”
“Salajengna?”
“Kalapa…”
#1. Dulur
Unggal juru katimu anjeun.


text:
Thursday, July 12, 2007
Duka kunaon, kuring mah sok teu puguh rarasaan mun ningali jelema gelut abdi teu hayang lalajo. Enya da beda pan gelut jeung tinju mah, najan prinsipna mah sarua silih teunggeul, silih gitik. Ari dina tinju mah pararuguh aturanana, ari nu gelut mah sakainget, nu penting lawanna bisa eleh jeung keok.
Najan gelut-gelut keneh, tinju mah diatur, sangkan akibatna bisa diminimalkeun. Malah pan nepi ka aya sakolana. Enya samodel sakola lah, najan disebutna lain sakola, tapi sasana tinju. Nu matak kaget, aya sakola nu lain sakola tinju, tapi singhoreng gebug jeung teunggeul teh geus jadi lalab sapopoe.
Seserenteng, hahaok tetela henteu identik jeung hiji seler atawa bangsa. Watek kasar, embung eleh, ngandelkeun kakuatan pisik bisa aya di mana wae, di seler mana wae. Buktina urang Indonesia nu majar someah hade ka semah, mun ditengetan mah bet asa teu katembong. Teu di cacah teu di menak eta teh. Nya tungtungna mah mun ngarasa dipikasieun tur aya kasempetan, tuluyna teh kana rarampid. Mangpang-meungpeung, meungpeung dipikasieun!
0 comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Anggun C. Sasmi
Anggun Cipta Sasmi atawa nu leuwih kasohor ku sebutan Anggun C. Sasmi nyaéta salah sahiji musisi Indonesia nu kasohor ka sakuliah dunya.[1] Lahir di Jakarta tanggal 29 April 1975.[1] Lahir ti pasangan Darto Singo, salah saurang seniman sarta Dian Herdina, wanoja turunan Karaton Yogyakarta.[1]
Ti leuleutik kénéh, Anggun geus boga bakat dina widang musik.[1] Nalika umurna 9 taun, Anggun geus bisa ngaluarkeun laguna sorangan.[1] Dina umurna nu ka-12, Anggun mimiti rékaman albeum rock munggaranana.[1] Albeum nu judulna Dunia Aku yang Punya (1986) diorbitkeun ku musisi Ian Antono sarta didistribusikeun ku Blackboard Records.[1] Tuluy, Anggun rékaman albeum nu kaduana Tua-tua Keladi (1990), dituluykeun kana albeum Anak Putih Abu-abu (1991), Gaya Remaja (1992), Noc Turno (1992), Anggun Cipta Sasmi…Lah (1993) sarta nu pamungkas nyaéta Yang Hilang (1994).[1]
Anggun nu boga kahayang bisa ngalanglang ka sakuliah dunya ahirna hijrah ka London, Inggris.[1] Tapi sawatara waktu, Anggun mekarkeun bakatna dina widang musik di Paris, Prancis.[1] Di Paris, Anggun panggih jeung Erick Benzi, salah sahiji produser nu kasohor di Paris.[2] ti dinya, Anggun ngagabung jeung label rékaman Sony Music Prancis.[2] Albeum munggaranan dina taun 1997 nyaéta Au Nom De La La Lune dina basa Prancis atawa Snow on Sahara dina basa Inggris.[2] Ieu albeum kajual di sawatara nagara Eropa kayaning Belgia, Italia, Switzerland, Prancis sarta di sawatara nagara di Asia.[2] Salian ti éta, ieu albeum ogé dilélér Double Gold di Prancis, Double Platinum di Italia, Gold di Singapura, Gold di Switzerland, Platinum di Malaysia, jeung Triple Platinum di Indonesia.[2] Sataun ti dinya, Anggun ngarilis albeum Désirs Contraires atawa Chrysalis (versi basa Inggris di pasar internasional).[2] Albeum ieu ogé dilélér Gold di Italia, Platinum di Prancis, Double Platinum di Indonesia, sarta Multi Platinum di sawatara nagara saluareun Asia.[2] Tuluy albeum Open Hearts (2002), Luminesence (2005), jeung Luminescene Speial Edition (2006).[1] Ahir bulan Méi 2011, Anggun ngaluarkeun albeum nu judulna Echoes nu diproduseran ku Anggun sorangan.[1] Ieu albeum dirilis dina dua basa nyaéta Indonesia jeung Inggris.[1] Salian ti karirna di dunya hiburan, Anggun ogé aktip di sawatara kagiatan sosial.[1] salah sahijina di FAO jadi Goodwill Ambassador keur PBB.[1] Anggun ogé kasinugerahan Diamond Award sarta panglélér husus ti menteri kabudayaan Prancis dina The International Exhibition of the Music Industry di Miden.[2]


text:
Yuyutsu
Yuyutsu (Dewanagari युयुत्स yuyutsu) nyaéta saurang inohong protagonis dina wiracarita Mahabarata. Manéhna nyaéta baraya para Kurawa béda indung; indungna mangrupa saurang dayang. Béda jeung para Kurawa, manéhna mah ngabiluk Pandawa waktu perang di Kurusetra. Hal ieu ngajadikeun Yuyutsu jadi panerus garis turunan Dréstarastra, samentara barayana nu séjén (Kurawa) gugur kabéh di Kurusetra.
Sanggeus Yudistira lengser kaprabon, Yuyutsu diangkat jadi raja di Amarta atawa Indraprahasta.
Harti ngaran[édit | édit sumber]
Ngaran Yuyutsu dina basa Sansakerta hartina nyaéta "anu ngabogaan kadaék pikeun jurit".
Tempo ogé[édit | édit sumber]
- Bismaparwa (Yuyutsu ngabiluk Pandawa)


text:
Hasil Pencarian
Hasil pencarian untuk kata kunci saparakanca (1)
- Saung Angklung Mang Udjo; Jadi Kampung Sunda
6 Jul 2004 - 3:03 am
Geus teu anéh pikeun urang Padasuka mah, upama aya turis asing ngadongdon wewengkonna. Ti taun 1970-an, geus réa wisatawan nu ngulampreng ka ieu patempatan. Rék naon cenah éta turis bet jul-jol ka Padasuka?, jauh dijugjug, anggang di téang, kataji ku garapan seni Saung Angklung Mang Udjo, nu perenahna di jalan Padasuka no 118 Bandung
Nurutkeun panintén kapariwisataan, karéréan wisatawan nu datang, ka Bandung atawa ka Jawa Barat, tujuan utamana téh ka saung Mang Udjo. Malah nurutkeun béja mah, ngadongdon ka tempat liana mah ngan ukur sasampiran. Pang kitu téh kawasna nepi ka kiwari nu pangkajojona téh Saung Mang Udjo.


text: Heunteu kawas kode IATA, kode ICAO miboga struktur régional sangkan leuwih rapih jeung teu aya duplikasi. Lajimna, digit kahiji pikeun ngaidéntifikasi banua, hiji nagara, atawa sakalompok nagara dina banua éta. Digit kadua digunakeun pikeun ngaidentifikasi nagara dina banua éta. Dua digit ahir nyaéta pikeun nunjukkeun saban palabuan udara. Aya sababaraha pangajabaan dina sababaraha nagara gedé, nyaéta kode dina digit kahiji dialokasikeun ku nagara éta jeung 3 digit ahirna pikeun palabuan udara di nagara éta.


text:
Muhammad Ali Jinnah
Mohammad Ali Jinnah (Urdu: محمد على جناح;) (25 Desember 1876 – 11 September 1948) nya éta salah saurang politikus muslim India jeung pamingpin Liga Muslim India anu ngadegkeun Pakistan sarta ngajabat sabagé gubernur-jendral anu kahiji.[1] Awalna anjeunna milu bajoang jeung Mahatma Gandhi dina Kongres Kebangsaan India pikeun nuntut kamerdekaan India tapi sabada merdeka anjeunna nuntut sabuah negara khas pikeun urang Muslim di mana pamaréntah, menteri,pajabat karajaan, jeung rakyatna urang Islam.[1] Salian ti éta, anjeunna sieun kana hal ehwal urang Islam diabaikeun ningali urang Islam di India nya éta golongan minoriti.[1] Kusabab éta, anjeunna mingpin urang Islam bajoang dina Liga Muslim pikeun numuwuhkeun hiji nagara pikeun umat Islam nya Éta Pakistan.[1]
Biografi[édit | édit sumber]
Muhammad Ali Jinnah gumelar di Karachi India 25 Desember 1876 jeung maot di Karachi 7 September 1948.[2] Anjeunna kungsi sakola di Madrasah Sind, tuluy nuluykeun ka Sakolah menengah atas Misionaris Kristen Karachi.[2] Dina usia 17 taun anjeunna indit ka Inggris jeung diajar élmu hukum di Lincoln`s Inn London, jeung balik deui ka India taun 1896 muka prakték hukum di kota Bombay sabagé hiji-hijina pangacara muslim di kota éta.[2]


text:
1Ieu wahyu Isa Al Masih, wahyu ti Allah ka Anjeunna, sangkan dipintonkeun ka sakabeh abdi-Na; ieu wahyu teh, ngeunaan perkara-perkara anu meh kajadian. Al Masih ngutus malaikat-Na, mintonkeun ieu wahyu ka Yahya abdi-Na. 2Yahya nyarioskeun sakabeh titingalianana. Nya ieu pertelaanana anu diandikakeun ku Allah jeung anu dipintonkeun ka anjeunna ku Isa Al Masih. 3Bagja anu maraca katut ngadarenge kana ieu pangandika tur ngimankeun sugri anu kauni di dinya. Sabab tereh pijadieunana. 4Surat ti simkuring, Yahya. Kahatur jamaah anu tujuh, di wilayah Asia. Rahmat rahayu ti Mantenna — anu kiwari jumeneng, bihari jumeneng, sarta anu baris rawuh deui; kitu deui, ti tujuh roh anu lumungguh di payuneun singgasana-Na — nyarengan aranjeun. 5Sarta ti Isa Al Masih, Saksi Anu saestu, anu pangpayunna gugah ti antara nu paraeh, Kapalaning raja-raja di bumi. Demi welas asih-Na ka urang, Anjeunna pupus pikeun ngaleupaskeun urang tina dosa; — 6urang ge geus dijadikeun hiji karajaan, dijadikeun imam-imam anu kumureb ka Allah, Rama Anjeunna — kamulyaan, kakawasaan, kagungan Al Masih salalanggengna. Amin. 7Ieu nu katingali ku simkuring teh: Al Masih rawuh dina mega, tembong ka saban jelema, kaasup jelema anu numbak ka salira-Na. Jelema satonggong bumi narenjo ka Anjeunna jeung bari aluk-alukan. Saestuna pisan. Amin. 21:27, Yah. 19:34, 37, 1Tes. 4:17* 8“Kami teh Alif jeung Ya!” Timbalan Pangeran, Nu Murba Wisesa, anu kiwari jumeneng, bihari jumeneng, sarta anu baris rawuh deui. 9Simkuring, Yahya, — dulur aranjeun, batur di jero kasusah, batur di jero Karajaan Allah, batur mantep dina kamanunggalan jeung Isa — keur mencil di pulo Patmos, marga ku pagawean anu tumali jeung pangandika Allah jeung ngamashurkeun panyaksen-Na Isa. 10Dina hiji poe, anu disebut Poean Pangeran, simkuring aya dina pangaruh Ruh. Geus kitu, ngadenge anu ngagentra di tukangeun; tarikna tanding sangkakala, ungelna: 11“Tuliskeun sakur anu katenjo, tuluy kirimkeun ka jamaah anu tujuh, nya eta anu di Epesus, Semirna, Pergamus, Tiatira, Sardis, Piladelpia, jeung Laodikea!” 12Simkuring malik, hayang ningal ka nu ngadawuhna. Tuluy simkuring ningal aya tujuh ajug emas; 13di satengaheunana aya Nu ngaraga, wujud-Na siga manusa, nganggo jubah landung jeung sabuk emas. 14Rambut-Na ngeplak lir kapas, soca-Na moncorong lir seuneu hurung. 15Sampeana-Na gilap herang, lir suasa keur dibesot; ari gentra-Na, lir gumuruhna curug gede. 16Panangan tengen-Na, nyepeng tujuh bentang; tina baham-Na, bijil pedang anu dua pangadekna; ari pameunteu-Na, gumebyar lir srangenge keur manceran. 17Bruk, simkuring ngalumpuruk lebah sampeana-Na, kapupul bayu. Gap, panangana-Na nyabak ka simkuring sarta ngadawuh: “Ulah sieun. 18Ieu Kami Nu Awal jeung Nu Ahir. Ieu Kami Nu jumeneng. Kami geus nemahan ajal pati. Tapi tenjo, ieu Kami hirup salalanggengna. Nya Kami anu ngereh ajal pati katut karajaanana. 19Tuliskeun sakur anu katenjo ku maneh, boh anu ayeuna, boh anu bakal datang. 20Ieu tujuh bentang dina leungeun katuhu Kami teh, nya eta perlambang tujuh malaikat jamaah. Ari tujuh ajug emas, nya eta perlambang jamaah nu tujuh.”
Copyright
Learn More


text:
Silih Asah, Silih Asih, Silih Asuh
Silih asah, silih asih, sarta silih asuh mangrupa adab budaya Sunda. ieu nembongkeun sipat anu has ti budaya adiluhung Sunda keur netelakeun kana jalan hirup kaagamaan.
Silih Asah
Masarakat anu silih asah nyaeta masarakat anu silih ngembangkeun diri keur nambah pangaweuruh luhung ku elmu sarta jembar kupangabisa. Adab silih asah ngalahirkeun ciri sumangetna diri kalayan nyata, hirup ngamasarakat luhung budi pangarti nyaeta mangrupakeun cara keur nyiptakeun sipat berdikari masarakat jadi teu ngandelkeun kapamuntangan, kusabab lamun teu aya adab budi pangarti luhung elmu jembar ku pangabisa sarta sumangetna diri, hiji masarakat bakal muntang salawasna anu ahirna ninggang kana mangsa dihina, ditindes, sareng dijajah. Silih Asah nyaeta mangrupakeun dorongan sumangetna hubungan sasama keur silih ngembangkeun diri kaarah ngawasa sarta ngalahirkeun elmu pangabisa sareng tataan masarakat anu ngabogaan kakuatan ning sajahtra na masarakat sarta meureunah. Masarakat sunda anu silih asah, ku elmu sarta kupangabisa ahirna teu ngeugeum ka angkuhan , namung jadi ketembong panceg na galur, samalahan ngakuatkeun kana santun sarta tatakrama na (katauhidan).
Silih Asih
Silih asih nyaéta wujud silaturahim sarta hubungan nilai-sosial anu netelakeun basa asih kaasih Pangéran, sarta ngalakonan kaasih Pangéran kalayan asih kaasih ka sesama. Sareng utamina, silih asih mangrupa kakuatan hubungan manusa anu keukeuh peuteukeuh nyekel kaluhuran budi kapangéranan sarta budi kamanusaan. patuh kapangéran sarta kamanusaan ieu pisan anu ngababarkeun luhungna budi pangarti kasasama jeung sasama dina kahirupan masarakat.
Dina adab masarakat silih asih, manusa silih ngahargaan, euweuh manusa anu beda, sajajar sadayana, kusabab mertentang kapangéran sarta kamanusaan. Ngabedakeun anu lungguh sareng anu handap mangrupa sifat anu bakal nimbulkeun syirik pidik dina masarakat. Masarakat anu ngadegkeun silih asih nyaeta manusa kabeh sajajar ( rakep dendeng papak sarua), sakabeh manusa. Ieu ahirna anu janten ngalahirkeun sifat musawarah, gotong royong, sarta sipat adil bijaksana, hiji modal sipat manusa anu luhung budi pangarti anu ngajadikeun masarakat sunda katata, teunterem, sauyunan, sarta sabilulungan.
Adab silih asih ngaropeahkeun deui hate manusa tina kasongsoleya dirina jadi ka anggkat harkat sareng martabatna anu ahirna manggih kateuntreman di tengah-tengah masarakat. ieu mangrupakeun hiji sumber hirup taratur, gampil lengkah tur ngumpul akur gomplok ngaronyok sareng sasama. Kusabab manusa anu kasongsoleya kumasarakatna jadi teu tentrem ati na, teu meurenah tumaninah pikiranana, tur katalangsara hirupna, anu ahirna janten nimbulkeun tingkahpolah anu teu pantes, anu ngalanggar kana hak sarta tanggung jawab hirupna manusa.
Silih Asuh
Masarakat Anu silih asuh netelakeun kapentingan kumpulan atanapi pribadi kana silih bejaan, silih ngontrol, silih negur, sarta silih nasehatan. Budaya Silih asuh ieu anu janten nyiptakeun kakuatan diri anu dikembangken kusilih asah sareng silih asih dina masarakat sunda. Kusabab eta, masarakat sunda ahirna jarang pisan ricuh atanapi paciweuh, namung, dina mangsa deungdeungeun aya anu nitik tilik kateuntreumanana, sakabehna bakal ngorejat ngalawan babarengan. Budaya Silih asuh ieu anu mangrupa wujud tingkahpolah gusti anu maha suci anu ngabingbing sarta ngajaga. Ahirna Silih asuh teh hartina kabebasan masarakat sunda tina kabodoan sarta kahindar tina tingkahpolah anu ngalanggar kateuntreuman hirup di lam dunya.
Ahirna harti Silih Asah Silih Asih sarta Silih Asuh, ngajantenkeun modal keur ngahareupan obahna jaman (moderenisasi). Budaya Silih asah silih asih silih asuh nyaeta modal manusa nu bakal ngabalikeun citra diri manusa sarta mager tina katalangsaraan diri, sarta jadi modal kasajatian manusa, kuat tur pertela kana tatakramana diri, ahirna ngajaga kana kasajatian sareng kateuntreuman antar manusa ti macem-macem golongan, Agama,sarta Suku.
Wasalam
Putra Padjadjaran


text:
Séréh
Séréh (Cybopogon cytratus) nyaéta salah sahiji tutuwuhan tina kulawarga Poaceae. Ieu mangrupakeun sabangsaning tutuwuhan jujukutan nu daunna panjang siga eurih.[1] Bedana, rumpun séréh leuwih gedé jeung sok tumuwuh ngagorombol.[1] Daun séréh miboga wangun ipis, lempeng, tulang daun sajajar, tungtung daun nyungcung jeung sisina keusrak.[1] sok kapanggih bagian luar jerona warna beureum.[1] sistim akarna kuat pisan jeung jero.[1] Séréh resep kana tempat nu lembab jeung deukeut kana cai, taneuh nu gembur, sahingga teu héran mun tutuwuhan séréh loba tumuwuh di aréa pasawahan, irigasi, wahangan, jeung sajabana.[2] pikeun ngalobakeun ieu tutuwuhan bisa dilakonan ku cara neukteuk rimpangna atawa ku cara misahkeun rumpuna tuluy dipelak.[2] séréh miboga loba ngaran di daérah-daérah, saperti sere (Jawa); sarai, sorai, sange-sange (Sumatera); Tonti, sare (Sulawesi); hisa, isa (Maluku).[2]
Sifat Kimiawi[édit | édit sumber]
Séréh ngandung minyak atsiri kalawan ngandung citral, geraniol, citronrllal, methylheptenone, eugenol methyleter, dipenten, eugenol kaninen, kadinol jeung limonene, Salian éta, sérh ngandung alkaloid, flavonoid, jeung polifenol.[2]
Mangfaat[édit | édit sumber]
Séréh dipaké minangka bungbu dapur pikeun nyeungitkeun kadaharan; minyak séréh mangrupakeun minyak atsiri meunang nyuling tina pepelakan ieu.
Salasahiji kagunaan lianna tina séréh nyaéta bauna nu bisa dipaké keur ngusir reungit, boh pepelakannana, atawa ogé minyakna.
Referensi[édit | édit sumber]
- ↑ a b c d e Sa'adah, Sumiati. 2004. Mengenal Tanaman yang Berkhasiat Obat. Jakarta:Ganesa Exact ISBN 9791211124 ISBN 9789791211123
- ↑ a b c d Suryo, Joko. 2010. Herbal Sistem Pernafasan. Yogyakarta:Bentang Pustaka ISBN 9792438777 ISBN 9789792438772


text:
1Taretan Filemon! Kaula, Paulus, se etahan e penjara lantaran Isa Almasih, asareng taretan Timotiyus, noles serrat paneka ka sampeyan 2sareng ka sadajana jema'at se akompol e compo'na sampeyan; jugan ka taretan Apfiya, sareng Arkhipus kanca saparjuwanganna sampeyan sareng kaula. 3Moga-moga Allah Rama sareng Guste Isa Almasih aparenga berkat sareng kataremtemman ka sampeyan. 4Sabban adu'a, kaula nyebbut asmana sampeyan sareng asokkor ka Allah. 5Sabab kaula mereng ja' sampeyan parcaja ka Guste Isa sareng taresna ka sadajana ommadda Allah. 6Panyo'on kaula ka Guste Allah moga-moga kaula sadaja se ataretanan sareng sampeyan madhatengnga pangarteyan se lebbi raja parkara berkadda Allah se ekaandhi' kaula sareng sampeyan lantaran sampeyan sareng kaula daddi settong bi' Almasih. 7Taretan Filemon, kataresna'anna sampeyan ka sadajana ommadda Allah, maperak ate kaula sareng maraja ate kaula! Sampeyan maperak atena sadajana ommadda Allah. 8Lantaran paneka, menangka taretan se saiman, kaula bisa saos marenta sampeyan ngalakone ponapa se koduna elakone sampeyan. 9Nangeng lantaran kaula taresna ka sampeyan, kaula namong nyo'ona ka sampeyan. Kaula paneka oreng towa, se samangken etahan e penjara polana Isa Almasih. 10Kaula badha se eso'ona ka sampeyan kaangguy Onesimus, ana' kaula e dhalem Almasih. Sabab e dhalem penjara paneka kaula ampon daddi rama rohanina. 11Gi' dhimen oreng paneka ta' aguna ka sampeyan, namong samangken aguna, banne namong ka sampeyan, jugan ka kaula. 12Samangken oreng se ekaase'e kaula paneka, sareng kaula epakon abali ka sampeyan. 13Salerressa sareng kaula terro ekapolonga e ka'iya menangka gantena sampeyan, sopaja Onesimus ganeka kengeng abanto kaula saabidda kaula etahan e penjara lantaran aberta'agi Kabar Bagus dhari Allah. 14Nangeng kaula ta' apa'-ponapa'a mon sampeyan gi' ta' mopakat. Kaula asennengngan manabi sampeyan ngalakone ganeka dhari kaehlasanna sampeyan dibi'. Daddi kaula ta' maksa'a. 15Kadiya, Onesimus paneka tapesa sareng sampeyan kaangguy sabatara bakto sopaja oreng paneka bisa ekaandhi' sampeyan pole kaangguy saterrossa. 16Ban samangken oreng paneka banne namong dunor kaangguy ka sampeyan; lebbi dhari ganeka. Oreng paneka sasama Kristen se kakase. Oreng paneka ce' rajana gunana ka kaula, ponapa pole ka sampeyan! Tanto saos oreng paneka ce' aguna menangka dunor, jugan menangka taretan e dhalem Guste Isa! 17Daddi, manabi sampeyan nganggep kaula paneka kanca sasama Kristenna, tarema'agi pole Onesimus paneka akadi sampeyan se narema kaula. 18Manabi Onesimus paneka gadhuwan sala otaba otang ka sampeyan, dinggal kaula se nanggunga sadajana. 19Ngereng kaula nolesa dibi' e ka'iya: Kaula, Paulus, alonasana sadajana otangnga. (Tanto saos kaula ta' maemoda sampeyan ja' sampeyan dibi' kaagungan otang ka kaula, enggi paneka odhi'na sampeyan se anyar menangka oreng Kristen.) 20Daddi, taretan, bit asmana Pangeran, ngereng tolong kaula, paperakkagi ate kaula menangka taretan e dhalem Almasih. 21Kaula noles sorat paneka polana kaula yakin ja' sampeyan tanto norodi panyo'on kaula. La'-mala' kaula oneng ja' sampeyan tanto alampa'agi lebbi dhari se eso'on kaula. 22Sabatara paneka, sadhiya'agi kamar e compo'na sampeyan, sabab kaula ngarep Allah ngabbuli du'ana sampeyan sadaja sareng mabali kaula ka sampeyan. 23Epafras, se apolong sareng kaula e penjara lantaran Isa Almasih, akerem salam ka sampeyan. 24Tarema jugan salamma ca-kanca kaula: Markus, Aristarkhus, Demas sareng Lukas. 25Moga-moga Guste Isa Almasih aberkadi sampeyan. Salam kaula, Paulus
Copyright
Learn More


text:
Teu jarang hasil karancagéan karuhun diaku dengeun. Balukarna, turunanana mah teu bisa ngalap mangpaatna. Kitu di antara jejer obrolan Mangle jeung Drs. Toto Sucipto, Kepala Balai Pelestarian Nilai Budaya (BPNB) Bandung.
Warta-warta hasil karya bangsa diaku batur, keur Drs. Toto Sucipto mah, matak tugenah. Lantaran,cenah, hartina bangsa urang téh masih kénéh héngkér dina miara jeung ngariksa hasil karyana. “Teu jarang, nu enya-enya nyiptakeunana, didakwa ngalanggar hak cipta, lantaran eta karya leuwih tiheula dipatenkeun ku pihak sejen,” pokna.
Kajadian kitu, kaalaman ku sababaraha urang pangrajin Bali. Nu matak nyeri haté, nu ngadakwakeunana téh bangsa deungeun, pedah pihakna leuwih heula nyiptakeun hak paténna, padahal nu saenyana lain manehna nu hak. Kitu ceuk ieu Kepala BPNB Bandung mah.
Lian ti hak cipta pribadi, hasil karya karuhun bangsa gé remen diaku deungeun, misalna wae, tempe, ukiran Jepara, kopi Toraja, Reog Ponorogo, Lagu Rasa Syange, jeung sajabana. “Nu sapetos kitu kedah janten conto, sarta dituturkeun ku tarekah ngungkulananan,” ceuk ieu teureuh Subang Jawa Barat téh.
Lobana hasil karya diaku deungeun, lain pasualan basajan. Lantaran, bisa jadi mamala. Apan, saperti nu kaalaman ku salasaurang pangarjin bali, apan dijagragkeun di pangadilan, diancam dihukum, kalayan kudu mayar dengda nu lain sautik. “Kaayaan sapertos kitu, matak prihatin,” pokna.
Tangtu cenah, pihak-pihak nu engeuh kana pentingna budaya téh teu cicingeun. Pamaréntah gé, apan saban taun ngusulkeun hasil karya bangsa sangkan diaku di dunya internasional. Ti waktu ka waktu, aya nu dipatenkeun di tingkat nasional, saperti wayang (2003), keris (2005), batik (2009), angklung (2010), tari Saman (2011), jeung Noken (2012). Atuh dina taun 2013, Indonésia gé ngusulkeun sababara hasil karya, tapi taya nu lulus, hartina kudu ditambahan deui data-datana.
Memeh didaptarkeun di tingkat internasional, pihak BNPB gé cumeluk sangkan masarakat ngadaptarkeun hasil karya luluhurna nu sipatna kolektif, saperti kasenian, hasil karajinan has hiji daérah jeung sajabana. Carana, pihak BNPB ngaluarkeun pormilir, saterusna sina dieusian ku nu ngalaporkeunana, tangtu wé kudu dilengkepan ku data awal, saperti sajarahna ogé ahlina. Geus kitu, bakal aya nu nengetan hal-hal nu didaptarkeun téa, disusud ka lapangan. “Upama nyumponan pasaratan bakal dipaparin sertifikat ti Kementrian Pendikan dan Kebudayaan RI,” pokna.
Lain Lulumayanan
Ceuk juru kawih cenah, budaya téh jasana lain lumayan. Ngan, nya kitu, ceuk kepala BPNB mah, masarakat gé loba nu teu engeuh kana budayana. Atuh, anggapanana kana budaya ge heureut naker, da loba kénéh nu boga anggapan, budaya téh ngan ukur kasenian. Padahal, ceuk ieu lulusan Jurusan Antropologi, budaya téh rupa-rupa naker, kasenian mah ukur bagian tina budaya téa. Mun diwincik deui, aya budaya nu wangunna barang, aya oge nu mangripa palsapah, padika hirup jeung sajabana.
Tina budaya téa, saterusna mah loba mangpaatna. Saperti mun éta budaya téh mangrupa hasil karancagéan masarkat, tangtu wé, lain ukur semet pakéeun da bisa ngadatangkeun pangasilan, jadi pangupa jiwa. Matak, teu anéh upama hasil karya téh, kacida diajénanana jeung kacida pentingna.
Hasil karya nu diaku di tingkat intetnasional, saperti angklung, apan ahirna mah lain ukur jadi kaagulan, da puguh muka lolongkrang usaha. Nu nyarieun angkulung bisa meunang pangasilan da éta alat-alat kasenian téh payu naker di luar nagri. “Seueur hasil karya nu ahirna mah, ngagaduhan pangaruh potsiti kanggo kamékaran ekonomi masarakatna,” ceuk ieu urang wewengkon Pantura nu lahir taun 1965 téh.
Hasil karancagéan masarakat téh kacida lobana. Contona, nu tumali jeung kasenian, apan nyampak di saban tempat kalayan boga ciri mandiri. Nu kawas kitu, kudu gancang didaptarkeun ka Kementrian Pendidikan dan Kebudayaan. Upama nyumponan pasaratan tangtu bakal disahkeun pangakuanana kalayan jinek rengkolna dina sartupikat. Geus kitu mah, jongjon lantaran moal diaku deungeun.
Ngajiga Malar Ngajega
Aya paribasa mun teu wanoh moal bogoh. Matak, ceuk Toto mah, penting pisan mikawanoh budaya bangsa téh sangkan tumuwuh rasa cinta jeung kareueus. “Teu reuus téh bongan we teu apal,” pokna.
Toto mah yakin, nu napak kana budaya mah, bisa leuwih maju. Sabalikna, mun ngabaé-baé budaya sorangan, saterusna ge moal puguh sorangeunana. Matak, cenah, miara budaya téh penting pisan. “Apan ceuk kekecapan karuhun gé urang téh kudu ngajaga, ngajiga, ngajega, jeung ngajago,” pokna nyutat kekecapan tina naskah Sunda heubeul.
Mun téa mah, rék ‘ngajago’, hartina kudu masagi. Apal kana sagala rupa nu mistina apal. Wanoh kana sagala rupa nu mistina dipikwanoh. Kitu deui nu tumali jeung budaya, kudu dipiara sangkan kaalap mangpatana. Apan, ceuk kekecapan karuhun ge, mun butuh supana kudu daék miara catangna. Budaya nu bakal maslahat, tangtu wé kudu dipiara sahadé-hadéna.
Mun ngaku urang Jawa Barat, hartina gé kudu kawas urang Jawa Barat, da budaya nu dipakena gé budaya Jawa Barat. Kitu ceuk ieu kepala BPNB teh. Malah, ceuk ieu nu resep silat téh, teu nanaon ‘ngajago’ gé mun puguh kamampuhanana mah!
Dina mangsa patalimarga antara bangsa jeung bangsa gampang kacida, parobahan paripolah gé gancang silihpangaruhan. Geuning remen kasaksén, nu samemehna teu kabandungan, bet kawas nu akrab kasaksén di sakuirluengeun urang. Nu kawas kitu, bisa nyebar ngalegaan.
Kaayaan kitu, keur ieu panalungtik mah budaya mah, teu matak heran, da puguh antarbangsa téh silipangaruhan téa. Ngan, nu tétéla mah, geuning bangsa urang nu jadi ‘sasaran’ pangaruh deungeun téh. Kanyataan kawas kitu gé bisa kasaksen ti mangsa ka mangsa. Aya waktuna bangsa urang (pangpangna mah nonomna) kapangaruhan ku budaya Barat, saterusna, kasengserem ku budaya India. Geus kitu, torojol jepang, nu dituturkeun ku Korea. “Urang kedah kiat napak kana budaya soarangan,” pokna.
Pangaruh kitu, lir kujang dua pangadekna. Bisa mangpaat jeung madorot. Mangpatna, tangtu wé da aya sawatara bagian nu hade pangaruhna. “Ngan, teu jarang nu mawa madorot ge,” pokna. pokna.
Apan paripolah dengeun mah, can tangtu loyog jeung kabiasaan di urang. Atuh, mun kasengsrem ku budaya deungeun, nu soarangan mah bakal diapilainkeun. “Padahal, ukur ngungudag nu batur mah, tetep moal kapimilik enya-enya,” pokna semu ngelingan.
Ngabadungan kaayaan kawas kitu, Drs. Toto Sucipto, teu sing leutik hate. Inyana percaya, bangsa urang téh boga kapunjulan. Kitu deui nu tumali jeung budaya, apan tembong naker karancageanana gé. Ngan, mun téa mah teu pati tembong lantaran mémang nu leuwih nembrak téh pangaruh budaya asing tea. “Tetep kedah optimis asal aya tarékah anu jinek,” ceuk ieu alumni Universitas Padjadjaran (Unpad) teh.
Naon tea tarekahna téh? Taya lian ceuk ieu Kepala BPNB mah, tetep ngawanohkeun budaya sorangan, ngaja jeung ngariksa sarta satékah polah mekarkeunana luyu jeung kabutuh nu ngajamananana!
Milih Ancrub dina Budaya
Saperti barudak lembur umumna taun 1970-an, masih keneh raket jeung budaya karuhun. Kitu deui Toto, ngarasa akarab jeung kasenian Sunda téh, saperti penca silat. Atuh, ula-uli dina ieu seni gé lain ukur tuturut muding da tanjrih nepi ka biasa minton boh di sakola boh dina acara-acara séjénna.
Karesepna kana silat saperti kitu, nuluy nepi ka SMP. Malah, karepna kana kasenian téh bet nambahan, da hayang pipilueun kana gending sagala, ngadegung, kajeun jadi tukang goong. Horéng, kabiasaan deukeut jeung seni Sunda gé, bet jorojoy aya kahayang, boga karep leuwih anteb kana budaya. Matak, pilihan kuliahna gé gilig tolab elmu di Jurusan Antropologi Unpad.
Cekel gawéna, mimitina mah di kosnsultan. Harita, gajih mah lain lulumayanan, da bisa sapuluh kalieun pagawé nagri nu kakar ‘cle’. Ngan, geus kitu lalakonna, kudu nyambung jeung budaya, waktu aya panarimaan pagawé nagri, sepuhna nyarankeun sangkan leuwih milih jadi pagawe nagri. Tinimbanganana sangakan élmu nu diarah di bangku kuliah kamangpaatkeun. Antukna, katarima jadi pagawe nagri nu raket tumalina jeung kabudayaan.
Najan gajih mimiti ukur sapesapuluhna tina gajih konsultan tea, teu jadi hahalang. “Nya alhmadulillah mayeng dugi ka ayeuna,” ceuk ieu urang Subang nu lahir tahun 1965 teh.
Keur Toto, digawé dina bidang budaya, karasa loba mangpaatna. Dirina yakin, upama bangsa urang napak kana budaya talari karuhun, sarta bisa ngalarapkeunnana, kekecapan ngajaga, ngajiga, ngajega, jeung ngajago, lain pamohalan. ***


text:
Dina raraga mieling Poe Basa Sunda (Basa Sunda we nya? apan basa indung urang mah Basa Sunda) sim kuring ngadamel rumpaka lagu tur disanggi ku saderek Ilham N + Kresna (Mahasiswa Jurusan Sunda UPI). Kahoyong mah eta kawih ngahudang sumanget ngalarapkeun Sunda. Sagedengeun ti eta, asa teu acan aya nu nyanggi mars lagu poe basa Indung. Manawi bae ieu kawih tiasa dihaleuangkeun dina unggal mieling poe Basa Sunda.
Atuh enjing dina helaran (konvoy) sareng ngariung di gasibu, sim kuring tos mapadonan para mahasiswa sangkan ngahaleuangkeun ieu kawih. Sanaon teu tiasa ngiring dina dinten Ahad margi aya tugas nagara (hanjakal, hanjakal pisan. What Iam lost a moment!), mung sumanget mah ngiring ngagedur sareng sadayana nu nuju mieling.
Sanggian ieu kawih dina not angka. Ku kituna, para guru sareng praktisi sanesna, utamina nu tiasa waditra, tiasa nyosialisasikeun atanapi ngawanohkeunana ka masarakat rea. Serat kanayagaanana tiasa ditingal dina lampiran. Anapon rumpakana nu leres mah ieu di handap.
MUGYA LANA BASA SUNDA
Yu hudang!!!
Hayu nguniang tandang (tandang)
Basa Sunda hirup manjang (manjang)
Mun urang ajeg tangtungan
Nyarita ku basa Sunda
Ngadoa ku basa Sunda
Fesbukan ku basa Sunda
Mitresna ku basa Sunda
Basa Sunda larapkeun dina seni
Basa Sunda larapkeun dina elmu
Basa Sunda larap na tehnologi
Basa Sunda larapkeun dina hukun
(Pasti bisa!!!)
Basa Sunda larap dina niaga
Basa Sunda larapkeun na tatamba
Basa Sunda larapkeun na agama
Basa Sunda larap di kaprajaan
(Tangtu bisa!!!)
Basa Sunda hirup di dunya nyata
Basa Sunda hirup di dunya maya
Basa Sunda cacarita
Ba(ha)sa Sunda ngadunya
Nb:
Upami aya nu lepat dina lampiran, ngacu kana rumpaka ieu.
LAMPIRAN
Mangga wilujeng ngahaleuang! Wilujeng durang durirang…
kaca 1: Mugya Lana Basa Sundakaca 2: Mugya Lana Basa Sunda