text:
Seureuh seuri
Pinang
nanggeng
Apuna galugaet angen
Gambirna pamuket angen
Bakona galuge sari
Coh nyay, parupat nyay, loeko lenyay
Cucunduking aing taruk harendong
Cucunduking aing taruk paku hurang
Keuna asihan awaking
Asihan si leuget teureup
Kalimah diluhur mangrupa jangjawokan anu dawam dipaké urang sunda buhun sabot rék nyepah (nyeupah), digerenteskeun atawa di ucapkan dina haté. Jangjawokan dipaké dina unggal kagiatan, komo jadi lantip hirup. Contona pikeun bergaul, digawé sapopoé, sarta du'a Laku kitu dimungkinkan alatan faktor masarakat Sunda anu agraris sok ngajaga harmonisasi jeung alam. Konon ogé sakumna nu kumelendang dialam dunya dianggap ngabogaan jiwa.
Lantip sarta krama hirup contona nyambung jeung paré (béas). Aya jangjawokan anu dipaké saprak melak bibit, ngaseuk, tandur, panén, nyiuk beas, nyangu, mawa beas ticai, ngisikan, kawas salah sahiji conto dihandap ieu:
Jampe Nyimpen Beas
Mangga Nyi Pohaci
Nyimas Alame Nyimas Mulane
Geura ngalih ka gedong manik ratna inten
Abdi ngiringan
Ashadu sahadat panata, panetep gama
Iku kang jumeneng lohelapi
Kang ana teleking ati
Kang ana lojering Alloh
Kang ana madep maring Alloh
Iku wuju salamaet ing dunya
Salamet ing akherat
Asahadu anla ila haileloh
Wa ashadu anna Muhammaddarrasolullah
Abdi seja babakti kanu sakti, agung tapa
Nyanggakeun sangu bodas sapulukan
Kukus konéng purba herang
Tuduh kang seseda tuhu
Datang ka sang seda herang
Tepi ka kang seda sakti
Nu sakti neda kasakten
Neda deugdeugan tanjeuran
Conto séjénna,
Jampe Ngisikan (kukumbah béas):
Mangga Nyimas Alene Nyimas Maulene
Geura siram dibanyu mu’min
Di Talaga Kalkaosar
Abdi ngiringan
Nyi Pohaci Budugul Wulung
Deui jail babawaan kaula
Heug
Nyi Pohaci Barengan Jati
Kalakuan jail kaniaya
Ka Nyi Pohaci Sukma Jati
heug
Ieu pisan conto lantip hirup masarakat agraris anu nyiptakeun harmonisasi adapt jeung alam.
Para Sastrawan Sunda umumna, kawas Wahyu Wibisana, Rus Rusyana, Ajip Rosidi menggolongkan Jangjawokan minangka wangun puisi sunda. Yus Rusyana nyicikeunana dina buku Bagbagan Puisi Mantra Sunda (1970), sedengkeun Ajip Rosidi dina Jangjawokan (1970). Kuring piker, ucul ti bener atawa salah ngeunaan pamahaman unggal ka jangjawokan, tapi ku cara katagorisasi jadi cabang ti puisi, sahenteuna bisa diwariskeun kegenarasi saterusna, yén di tatar ieu kungsi aya bagian ti budaya Sunda anu disebut Jangjawokan.
Nurutkeun Wahyu Wibisana: "Jangjawokan saluyu jeung maksud puisi magis anu diungkabkeun Yus Rusyana sarta pamadegan Rachmat Subagya dina Ageman Pituin Indonésia. Kalayan mantra jelema berangsur-angsur memulangkan kawasa-kawasa imajiner anu dianggap ngarémpak luhur wewenangnya anu imajiner ka tempat asal wajar maranéhanana anu imajiner ogé".
Pengertian imajiner berpusat dina pamikiran anu nyambung kalayan makhluk gaib anu dianggap miboga kakawasaan sarta kewenangan sarta aya di tempat nu tangtu. Ku kituna, hal ieu aya dina tataran kayakinan sarta kapercayaan yén ku cara nu tangtu, kakawasaan sarta kewenangan makhluk gaib éta bisa dimangpaatkeun manusa pikeun tujuan-tujuan anu dikehendakinya. Cara éta pisan kalayan ngagunakeun mantra sarta sagala katangtuanana.
Naha Istilah Jangjawokan?
Wahyu Wibisana dina SASTRA LAGU: Néangan Hubungan Larik sarta Lirik ngécéskeun:
Dua buah wangun puisi sunda anu bisa disebutkeun boga sipat arkais ialah ajimantra sarta wangun puisi dina carita pantun. Istilah ajimantra dicokot ti naskah kuna Siksa Kandang Karesyan. Sedengkeun puisi dina pantuan aya warsih 1518, sarua hartina kalayan istilah mantra ayeuna. Sedengkeun puisi dina carita pantun aya dua nyaéta rajah sarta nataan”.
Jangjawokan hiji harti kecap séjén ti ajimantra. Istilah ajimantra dipaké dina Naskah Siksa Kanda Ng Karesyan, ditulis dina warsih 1518 M. Tapi istilah Jangjawokan henteu dipikanyaho saprak iraha. Tapi Urang Sunda Tradisional leuwih loba ngagunakeun istilah Jangjawokan atawa ajian tinimbang ajimantra. Meureun kadua sebutan anu ngabogaan kesaman harti ieu nandakeun ayana adaptasi pamahaman, nganggap Jangjawokan (Sunda Buhun) eufimisme ti ajimantra (Sanksekerta).
Ajip Rosidi dina buku Jangjawokan leuwih menekankan dina istilah ieu tinimbang ngagunakeun kalimah ajimantra, jeung ékol: Istilah ajimantra asalna ti India sarta dina basa Sunda henteu kungsi dipaké. Ditempo ti sagi eusina, Jangjawokan éta mangrupa paménta atawa paréntah ambéh kahayang sipengguna jangjawokan dilaksanakeun ku nu gaib “makhluk gaib”.
Tapi tanpa ngoréksi paradigma diluhur, timbul patarosan, naha bener Jangjawokan éta ajimantra anu dimintakan ka Makhluk Gaib?.
Adaptasi basa atawa kayakinan?
Sabenerna pikeun ngahartikeun harti tujuan permohonan ti palaku jangjawokan perlu ogé disusud ngaliwatan pamahaman ngeunaan Hyang Tunggal; Hyang Keresa atawa Kapangéranan Anu Maha Esa sarta sajarah diri dina Paradigma Sunda. Alatan pamahaman istilah nu gaib henteu salawasna berkonotasi dina makhluk gaib, kawas jin atawa makhluk lemes, tapi aya ogé sarupaning cara membangkitkan spiritulitas dina dirina, kawas paradigma ngeunaan badan ; bathin sarta kuring.
Negasi ka paradigma diluhur bisa dicontohkan, kieu:.
Ka Indung nu ngandung
Ka Rama nu ngayuga
Ka Indung nu teu ngandung
Ka Rama nu ngayuga
Kadulur opat kalima pancer
Pangnepikeun ieu hate
Ka Indungna anu nagnadung
Ka Ramana anu ngayuga
Ka Indungna nu teu ngandung
Ka Ramana nu ngayuga
Kadulur opat kalima pancer
Kalawan kanu ngurus jeung ngaluis si …. (anu) ……
Dst … dst …….
Kuring henteu nempo ayana eksistensi nu gaib ti luar dirina. Dina perkara séjén, bisa jadi ditujukan pikeun nguatkeun bathinnya, atawa sarupaning aya paréntah ingsun ka bathinnya pikeun berkomunikasi kalayan ingsun batur.
Lamun waé anu dimaksud dina kandungan jangjawokan sarua jeung anu dimaksud dina Pantun Sunda, nginget duanana ogé dikatarogikan minangka puisi arkais, gemi kuring bisa ogé diperbandingkan kalayan référénsi ti Buku Jakob Sumardjo ngeunaan ‘Khasanah Pantun Sunda’, utamana ngeunaan ‘arkeologi pemkiran’ Urang Sunda Buhun ka ‘Trias Pulitik Sunda’. Tanpa pamahaman anu écés niscaya “Urang Sunda” ngeunaan kaleungitan sajarah pamikiranana anu hakiki.
Signal ti paradigma sarta muara pernmohonan bisa ogé dikaitkeun kalayan strata pengabdian dina hirarki pamaréntahanana. Contona Wado tunduk ka Mantri ; Mantri tunduk ka nangganan ; nangganan tunduk ka mangkubumi ; mangkubumi, tunduk ka ratu ; ratu tunduk ka dewata ; dewata tunduk ka Hyang. Ku kituna Hyang lah anu pangluhurna.
Nurutkeun Edi S Ekajati, dina Kabudayaan Sunda – Ageman sarta kapercayaan:
Kakawasaan pangluhurna aya dina Sahyang Keresa (Anu Mahakuasa) atawa Nu Ngersakeun (Anu Menghendaki). Manéhna disebut Batara Tunggal (Pangéran Anu Maha Esa), Batara Jagat (Penguasda Alam), sarta Batara Seda Niskala (Anu Gaib). Jadi dina pamahaman kuring, anu ngabédakeun masalah Kaésaan Pangéran dina Paradigma Urang Sunda Wiwitan jeung anu saterusna perenahna dina Saréatna. Hal ieu wajar, nginget unggal ageman ngabogaan sajarah sarta perkembangannya sorangan.
Dina talari Jangjawokan saterusna kapanggih aya sebutan Alloh ka anu dimohonkan. Urang sunda biasana maca jeung Alloh. Konsonan “O” na mani lekoh - has. Komo aya jangjawokan ti Urang Baduy anu ngagunakeun istilah anu dipaké para pangagem ageman islam, kawas dina Sawer Panganten, kawas dihandap ieu:
Bismillahirohmanirohim.
Panggpunten kasadaya,
Kau nu kolot ka nu anom,
Sumawon kanu sipuh mah,
Kaula bade nyembahkeun,
Nyi panganten sareng ki panganten.
Atawa dina Sadat Islam:
Sadat Islam aya dua,
Ngislamkeun awak kalawan nyawa,
Dat hirup tangkal iman,
Ngimankeun awak sakujur,
Hudang subuh banyu wulu,
Parentah Kangjeng Gusti,
Nabi Adam pangyampurnakeun awak awaking,
Sir suci,
Sir adam,
Sir Muhammad,
Muhammad Jaka lalana,
Nu aya di saluhuring alam.
Istilah dina jangjawokan anu loba disebut-sebut urang sunda Buhun, kawas Alloh – Adam sarta Muhammad tinangtu henteu bisa dilepaskan ti paradigma ngeunaan Dzat – Sipat – sarta Manusa éta sorangan. Meureun ogé nandakeun ayana unsur kahijian anu hakiki antara badan, bathin sarta kuring-na manusa. Memang jadi hésé pikeun kuring ngabédakeun lamun masih aya istilah: Jangjawokan éta hiji permohonan (ngan) ka Makhluk Gaib, lain ka Anu Maha Gaib. Tapi syah-syah waé lamun dipaké dina raraga katagorisasi puisi arkais.
Conto séjénna do’a pikeun diajar, atawa ambéh dicerahkan pikiran. Conto ieu kuring dapatkan ti Almarhum Bapa Nunung Setiya, kitu:
Allahuma hujud bungbang
Nu hurung dina jajantung
Nu ruhay dina kalilipa
Remet meteng dina angen
Bray padang ….. Alllah.
Pangmukakeun kareremet nu aya didiri kula
Bray padang,
Brya caang,
Caangna salalawasna
Lawasna Saumur kula.
Sanggeus Bapa Nunung maot saterusna kuring coba telusuri ti mana asal jangjawokan éta, sarta kumaha ogé basa aslina. Dina pamustunganana kuring manggihan ti salah sahiji asal, konon baheulana ngeusi, kitu:
Hujud bungbang
Nu hurung dina jajantung
Nu ruhay dina kalilipa
Remet meteng dina angen
Bray padang,
Pangmukakeun kareremet nu aya didiri kula
Bray padang,
Brya caang,
Caangna salalawasna
Lawasna Saumur kula.
Lamun waé anu kadua diluhur diyakini bersumber ti jangjawokan anu kahiji sarta henteu kapanggih kalimah Tauhid, tapi dina wangun dihandap ogé henteu kapanggih ayana unsur anu memintakan ka makhluk gaib dina harti diluar (kakuatan) dirina. Kajaba lamun indung mu ngandung sarta nu teu ngandung ; bapa nu nungayuga kalawan nu teu ngayuga ; dulur opat kalima pancer dianggap makhluk gaib?.
Kuring malahan menafsirkan, kalayan dicantumkannya kalimah Tauhid didina jangjawokan kasebut, malahan dimekarkeun ku urang sunda saterusna, boga tujuan memintakan legitimasi sarta idin ti anu Maha Gaib. Sahenteuna boga tujuan pikeun ngurangan tudingan menduakan Pangéran. Tapi aya benerna lamun urang kolot tiheula berujar “antara Gusti jeung makhlukna euweuh watesna, leuwih deukeut jeung naon wae, kalahka laér kénéh antara hate jeung urat beuheung”.
Ciri-ciri Janjawokan
Jangjawokan didina koridor satra puisi arkais didefinisikan, minangka: paménta atawa paréntah ambéh kahayang (jelema anu ngagunakeun jangjawokan) dilaksanakeun ku nu gaib “makhluk gaib” sawates ieu gampang dipahaman, nyaéta para pamaké jangjawokan ngagunakeun makhluk gaib pikeun ngahontal kahayangna. Tapi henteu bisa dipungkiri lamun kapanggih ogé jangjawokan anu ngagunakeun bacaan sakumaha lajimnya dipaké ku urang sunda anu ngagem agama islam (tempo Sadat Buhun), dikatagorikan do’a, lain jangjawokan. Tapi naha euweuh jangjawokan lain do’a?.
Pemilahan jangjawokan kalayan do’a dimungkinkan lumangsung lamun jangjawokan dikatagorikan minangka bagian ti puisi sunda (arkais), sarta dibahas dina tasma sastra. Indikator jangjawokan ditangtukeun dumasar tasma sastra. Tapi kaci waé lamun jangjawokan ditempo ti tasma séjénna. Alatan sabot hiji jalma ngedalkeun jangjawokan tangtu tujuanana lain pikeun maca puisi.
Jangjawokan diyakini ngabogaan kakuatan magis. Kamungkinan kakuatan ti kandungan magis anu dirasakeun merenah ngabalukarkeun jangjawokan ditularkan sacara turun temurun. Jangjawokan mustahil bisa tahan sarta terkabarkan nepi ka ayeuna lamun henteu dirasakeun mangpaatna sarta diyakini kakuatanana. Anu écés aya harmoni manusa kalayan alamna sabot jangjawokan éta dibacakeun.
Peran jangjawokan bisa diasumsikan keberadaanya saméméh saterusna dibikeun ka para penyembuh modern, kawas dokter ; psikolog ; atawa profesi naon waé anu patali jeung masalah penyembuhan fisik sarta psikis. Jangjawokan dipaké ogé dina kasapoé jeput, minangka bagian ti lantip hirup, kawas dina kagiatan saméméh piceun cai sarta kagiatan séjénna.
Jangjawokan dina jenis ieu bisa kapanggih dina Jampe Kahampangan (Jampé rék piceun cai leutik) ; Jampe Kabeuratan (rék piceun cai badag) ; Jampe Neda (Jampé saméméh dahar) ; Jampe Masamon (Jampé natamu) dll. Konon béja, kakuatan ti magisnya perenahna dina kaberesihan haté si pelafalnya sarta kanyaan pikeun para penggunannya. Tapi kuring henteu bisa laér teuing asup pikeun nyaho pangaruhna, biarlah ieu mangrupa bagian ti widang l.ainnya.
Wahyu Wibisana, mengkatagorikan: ”ajimantra (baca: Jangjawokan) mangrupa sastra arkais anu kungsi mecenghul saterusna sanggeus sastra sunda kuna. Disebutkeun ’kungsi dipaké’ sarta ’kungsi mecenghul’, alatan memang ayeuna lolobana jelema sunda geus henteu ngagunakeun sarta sakaligus henteu mercayaan ajimantra. Ngan waé, minangka karya sastra (anu umumna ngawangun lisan) tetep mangrupa genre pangsoranganna dina sastra Sunda kawas ogé dina sastra wewengkon séjénna di Nusantara.”.
Ti pernyataan diluhur, kuring yakin Kang Wahyu masih nganggap yén masih aya masarakat Sunda anu ngagunakeun jangjawokan. Kitapun saterusna henteu bisa menafsirkan masarakat pamaké jangjawokan minangka masarakat tinggaleun jaman, alatan realitasnya merenah kénéh pikeun dipaké. Kalayan dimasukannya ajimantra minangka bagian ti puisi mangka masih bisa disusud sarta terkabarkan wartana ka generasi saterusna. Sahenteuna katagorisasi ieu bisa nyalametkeun jangjawokan minangka asset budaya bangsa, sekalipun ngan dinikmati minangka karya seni, henteu dina unsur magisnya.
Jangjawokan nurutkeun Wahyu Wibisana ngabogaan ciri-ciri, nyaéta:
- Nyebutkeun ngaran kawasa imajiner, kawas: Pohaci Sanghiyang Asri, Batara, Batari dll.
- Dina kalimah atawa frase anu nyatakeun si pengucap janjawokan aya dina posisi anu leuwih kuat, otomatis pahareup-hareup kalayan pihak anu lemah.
- Nyambung kalayan konsvensi puisi, mangrupa katerusan ti gaya Sastra Sunda Buhun sarta carita Pantun, nyaéta ayana desekan atawa paréntah, digigireun / sabeulah himbauan, tegesna boga sipat imperative sarta persuasif.
- Masih nyambung kalayan konvensi puisi, ayana rima-rima dina jangjawokan. Rima-rima dimaksud ngabogaan fungsi estetis ; ngawangun wirahma ; fungsi magis ; fungsi nyieun ingatan jelema anu ngedalkeun.
- Ayana lintas kode basa dina ajimantra anu hirup di Parahiangan sarta Baduy. Basa jangjawokan kasebut diserep seutuhnya atawa disaluyukeun jeung létah pengucapnya.
- Reueus minangka sastra arkais anu kungsi mecenghul saterusna sanggeus sastra sunda.
Ciri-ciri diluhur tinangtu ditempo ti katagori Jangjawokan minangka bagian ti puisi arkais sunda. Jadi wajar lamun aya tekanan tujuan ti materi jangjawokan ; gaya sastra sarta gaya basa ; rima-rima ; sarta kalahiranana paska sastra sunda.
Penyebutan Kawasa Imajiner
Pengertian imajiner berpusat dina pamikiran anu nyambung kalayan makhluk gaib anu dianggap miboga kakawasaan sarta kewenangan sarta aya di tempat nu tangtu. Dina tataran kayakinan sarta kapercayaan yén ku cara nu tangtu, kakawasaan sarta kewenangan makhluk gaib éta bisa dimangpaatkeun manusa pikeun tujuan-tujuan anu dikehendakinya, sakumaha dina Jangjawokan.
Ngaran-ngaran kawasa imajiner anu dimaksudkan tinangtu pohara patali jeung istilah-istilah anu dipaké urang Sunda Buhun. Kawas Pohaci Sanghyang Asri ; Batara sarta Batari ; Sri Tunggal Sampurna ; Malaékat Incer Bodas ; Raden Angga Keling ; Ratu Teluh ti Galunggung ; Sang Ratu Babut Buana. Penyebutan kawasa imajiner kasebut, kawas conto dihandap ieu:
Jampe Masamoan
Nu ngariung jiga lutung
Nu ngarendeng jiga monyét
Na aing mandaha!
Maung pundung datang turu
Badak galak datang depa
Galudra di tengah imah
Kakeureut kasieup ku pohaci awaking.
Jampe masamoan diluhur boga tujuan ambéh ngabogaan kakuatan anu tersinari pohaci anu aya didina dirina. Komo aya sarupaning paréntah bathin ka saha ogé anu aya ditempat pasamoan kasebut pikeun tunduk sarta narima datangna. Meureun ogé bisa ditapsirkeun ayana paréntah bathin jelema anu rék natamu ka bathin pihak”nu dipasamoan’.
Conto paréntah bathin ieu bisa ditempo ti asihan asihan kawas dihandap ieu, kieu:
Ka Indung anu ngandung
Ka Rama anu ngayuga
Ka Indung nu teu ngandung
Ka Rama anu teu ngayuga
kadulur opat kalima pancer
Pang nepikeun ieu hate
Ka Indung na anu ngandung
Ka Rama na anu ngayuga
Ka Indung na nu teu ngandung
Ka Rama na anu teu ngayuga
Kadulur na opat kalima pancer
Kalawan kanu ngurus ngaluis hirup jeung huripna... (sianu).......
Pamugi sing....................................................
Jangjawokan diluhur terasakan ayana paréntah bathin (rasa) ti pamaca jangjawokan ka bathin (rasa) jelema anu dituju pikeun ngalaksanakeun naon anu dikehendakinya. Paréntah sarta urusan koridor bathin ieu pohara nampak sabot pemohon maréntahkeun bathinnya pikeun nepikeun ka bathin tujuanana. Kawas aya eksistensi indung sarta bapa anu ngandung kalawan nu teu ngandung. Saterusna disebut ogé eksistensi ti baraya anu opat sarta pancernya.
Dina konteks anu sarua kapanggih ogé istilah-istilah spiritual anu lajim dipaké jelema sunda panganut ageman islam. Ku kituna kawasa imajiner lamun ditapsirkeun minangka hiji hal anu gaib atawa makhluk karasaeun jadi rancu lamun urang maca jangjawokan kawas dihandap ieu.
Jampe Unggah
Ashadu sahadat bumi
Ma ayu malebetan
Bumi rangsak tanpa werat
Lan tatapakan ing Muhammad
Birahmatika enya arohmana rohomin
Jampe Turun
Allohuma ibu bumi
Medal tapak tatapakan
Turun wawayanging ing Muhamad
Birahmatika enya arohma rohimin.
Lamun waé ditelaah saterusna ti kadua jangjawokan pamungkas, kuring sorangan jadi ma`lum, yén permohonan bathin ka hiji hal ”Anu Gaib” dimintakan idin leuwih tiheula ka ”Anu Maha Gaib”, atawa bisa ogé disimpulkan yén luhur karék anu Maha Gaib mangka Anu Gaib éta bisa diperintahkan.
Istilah ”Nu Gaib” di dieu tinangtu ngabalukarkeun patarosan, Nu Gaib anu mana?. Meureun alangkah leuwih bijaknya lamun mendefinisikan jangjawokan ku cara ngagunakeun paradigma ti para pamakéna, nyaéta masarakat Sunda Buhun. Dina paradigma masarakat Sunda Buhun, utamana sabot mengkaji sarta manggihan sajarah diri baris kaungkab aya tilu unsur anu ngabalukarkeun manusa hirup jeung hurip, nyaéta unsur lahir (badan) ; bathin (hirup) sarta kuring (kuring). Kuring atawa kuring bertindak minangka driver pikeun lahir sarta bathin, pikeun badan jeung hirupna. Kuring ogé anu memanaje badan sarta bathin.
Ti paradigma kasebut tinangtu bisa disimpulkan, yén nu gaib éta lain sesosok makhluk anu aya diluar dirina, melainkan nu ngancik dina dirina.
Pamaké Jangjawokan minangka pemberi paréntah
Dina jangjawokan, si pamaké bertindak minangka pemberi paréntah bathin, sahenteuna minangka pihak anu ‘hayangeun’ hiji hal. Ku para sastrawan diposisikan minangka pihak anu leuwih kuat ka panarima paréntah. Contona:
Nu ngariung jiga lutung
Nu ngarendeng jiga monyét
Na aing mandahna
…………..
kakeureut ka sieup ku pohaci awaking
Atawa:
Curuk aing curuk angkuh
Bisa ngangkuh putra ratu
……
mangka reret soreang
soreang ka awak awaking
Sipemberi paréntah gemi kuring henteu salawasna memposisikan diri minangka pihak anu leuwih kuat, alatan aya ogé kecenderungan kalimah anu bisa ditapsirkeun minangka permohonan atawa himbauan, lain paréntah. Lamun perhadapkan jeung anu kuat sarta anu lemah, mangka pohara pas lamun manéhna minangka pihak anu leuwih pendék sarta keur hayangeun hiji hal.
Tipe jangjawokan sarupaning diluhur, kawas dihandap ieu:
Jampe nyimpen Beas
Mangga Nyi Pohaci
Nyimas Alane Nyimas Mulane
Geura ngalih ka gedong manik ratna inten
Abdi ngiringan
…………….
Ti kalimah kasebut leuwih laér ti unsure maréntah. Sekalipun menaruh harepan badag pikeun ngalakonan. Tapi leuwih tepay lamun dikatagorikan membujuk pikeun ngalakonan. Conto séjénna, kawas dina Jampe ngisikan: Mangga Nyimas Alene Nyimas Mulane - Geura siram dibanyu mu’min - Di Talaga Kalkaosar - Abdi ngiringan ……dst”
Kuring manggihan sawatara perkara. Pikeun jenis jangjawokan nu tangtu, kawas pangabaran atawa asihan, penyatuan bathin sarta kandungan jangjawokan dipigawé ngaliwatan prosés ‘kuru cileuh kentel peujit’. Meureun ieu pikeun numuwuhkeun kanyaan sarta keteguhan haté sarta kayakinan ambéh tujuan kasebut bisa dihontal. Dina timuan kuring (meureun hiji pareng), dipigawé ogé ku masarakat anu lain panganut ajaran Sunda Buhun.
Cara-cara sarta budaya kitu lain ngan dipigawé ku ‘urang sunda buhun’ komo nepi ka ayeuna masih aya anu ngalakonanana. Contona ngalakonan ku cara puasa dina jumlah poé nu tangtu ; ngalakonan wirid ; atawa ngalakonan solat peuting. Sedengkeun ukuran keberhasilannya henteu sarua kalayan peta pangalaman kawas dahar rawit, langsung karasaeun ladana, atawa bisa dinikmati.
Penekanan paréntah
Dina jangjawokan mindeng kapanggih pengulangan paréntah atawa sarupaning ‘penegasan paréntah pikeun dilaksanakeun’. Paréntah ieu boga sipat imperatif atawa persuasif, contona:
Bray padang, Bray caang
Caangna salalawasna,
lawasna Saumur kula
……………………………
mangka langgeng mangka tetep
mangka hurip kajayaan
Kalimah ieu tinangtu lain saukur penegasan, tapi bisa ogé diartikeun minangka kanyaan pikeun ngahontal naon anu dikehendakinya.
Panutup
Sabenerna pohara hésé mendifinisikan jangjawokan, kajaba ti kandungan kahayang anu termaktub didina jangjawokan éta sorangan. Lamun dinyatakeun ménta ka makhluk gaib, tapi anu kapanggih nyaéta usaha nguatkeun bathinnya, komo aya negasi ngeunaan eksistensi Pangéran. Saterusna, lamun waé dinyatakeun minangka paréntah, itupun hésé diderfinisikan, nginget aya ogé janjawokan anu eusina memohon atawa menghimbau.
Jangjawokan nyaéta hasil cipta, karsa sarta rasa manusa Sunda. Ngabogaan akar kesejarahan anu teuneung. Saluyu kalayan perkembangan sarta sajarah pamahaman ngeunaan kayakinan sarta sajarah diri, komo kungsi dirasakeun mangpaatna. Jangjawokan lain saukur puisi anu bisa dinikmati kata-katanya, tapi minangka hiji hal anu diyakini ngabogaan kakuatan. Biarlah jangjawokan ‘diampihan’ minangka puisi, ambéh henteu leungit sarta bisa terkabarkan disaterusna poé.
Mun seug tea mah aya nu nyungsi rusiah jangjawokan, dipaluruh nepi ka wates wangenna. Tinangtu bakal panggih jeung sajatining hirup jeung huripna. Nu gaib séjén makhluk nu misah tina ingsunna. Nu ngulon, ngaler, ngetan jeung ngidul, séjén nu nyengkal tina pancerna. Sakabehna aya na hate jeung rasana, aya dina uteuk jeung pikiranana. Ibarat gula jeung amisna, uyah jeung asinna, ngajirim ngajadi hiji, kalawan tinekenan bakal
kabuka rusiah, saha ari urang? timana ari urang? jeung rek kamana ari
urang?. Sabab mun manusa geus wawuh jeung dirina tinangtu bakal wawuh ka Gunti na.(Cag).


c: text/html

text:
Katapang
Katapang (Terminalia catappa) nyaeta sarupaning tangkal gedé di daérah tropis nu kagolongkeun kana kulawarga Combretaceae. Tuwuhan ieu sumebar ka réa patempatan ku jasana manusa sarta asalna teu dipikanyaho kalawan pasti. Katapang geus lila pisan dibudidayakeun di wewengkon-wewengkon mimiti Australia Kidul Jeung Gini Anyar, Asia Tenggara jeung Mikronésia nepi ka anak buana Indian. Anyar-anyar ieu, tutuwuhan ieu geus diwanohkeun ka bagian-bagian tina buana Afrika jeung Amerika. Ngaran umumna ti antarana Indian almond, Bengal almond, Singapore almond , Malabar almond, Tropical almond, Sea almond, jeung Umbrella tree.
Galeri[édit | édit sumber]
-
-
-
-
tangkal kolot di Kalkuta, Bengala Kulon, India.
-
daun nu gugur di Kalkuta, Bengala Kulon, India.
-
daun nu gugur (bagian tonggong) di Kalkuta, Bengala Kulon, India.
-
dahan jeung daun-daun anyar sarta kembang nu ligar di Kalkuta, Bengala Kulon, India.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Visi-Misi
H. Rudy Gunawan, SH. MH. MP
dr. H. Helmi Budiman
Bupati
Wakil Bupati
Sambutan Bupati
Atikan Basa
Jadwal Imsyakiyah
Sindikasi
Bupati Garut Rudy Gunawan nargetkeun milampah kerjasama aktip kalawan 25 nagara dina sagala rupa sektor pangwangunan Garut. Salila ieu, Garut kerjasama sacara aktip kalawan 6…
Polres Garut menta wargi anu miara sato anu di lindungi nagara kanggo geura-giru mikeun na dina badan Konservasi Sumber daya Alam (BKSDA) atanapi bagiana.
Hiji gawir di Lembur Cibunarhilir,Desa Cibunar,Kacamatan Tarogongkidul, urug ,Senen (23/2). Balukarna, jalan anu ngahubungkeun antardesa sapanjang 200 meter katuruban sarta raramat cai bersih PDAM ruksak.…
Kementerian Perikanan sarta Kelautan Republik Indonesia ngaluarkeun aturan pelarangan newakan lobster anu ngendog sarta ukuranana paos kirang ti dalapan sentimeter
Morosotna pamahaman balarea ayeuna ngeunaan agama,politik,hukum,sarta pamarentahan midamel konflik horizontal di tingkat akar jukut mineung kajadian di Garut..
Ratusan pupuhu sakola SD, SMP, SMA, sarta SMK di Kabupaten Garut bakal diganti, sarta dimutasi dina Pebruari 2015.
Ngabukbak lomari pabrik coklat PT Tri Keeson Utama ahirna diamankeun Polres Garut,Salasa (10/2).
Arus Walungan Cikandang dugi ka ageung sarta ampir leber,Salasa (10/2). Balukarna,wargi Desa Tanjungmulya sarta sakurilingna di Kacamatan Pakenjeng henteu tiasa mentas walungan ngagunakeun rakit minangka…
Galeri Video Berita — Ngampalang
Fitur enggal garutkab.go.id
Navigasi
Kamus Indonesia-Sunda
Kamus Sunda-Indonesia
Kamus Undak-Usuk (I-S)
Kamus Undak-Usuk (S-I)
Paribasa Sunda
Sasatoan, Tatangkalan
Sesebatan Itungan
Sesebatan Waktos
Tempat, Patukangan, Rasa
Carita Pondok
No Activities.
Stats Situs
Tautan Pilihan
Kacapi Suling
Penghargaan
Website Pamaréntah


text:
Gita Gutawa
Gita Gutawa (ngaran lengkepna Aluna Sagita Gutawa).[1] nya éta saurang penyanyi pop anu neuleuman dunya musik saprak masih leutik kénéh, alatan manéhna sorangan nyaéta anak ti komposer sarta penyanyi Erwin Gutawa.[1]
Préstasi[édit | édit sumber]
Gita anu loba ngabogaan prestasi dina widang akademis éta, kungsi duet jeung Donny, vokalis AdA Band dina lagu Yang Terbaik Bagimu.[1] Sajaba ti éta ogé kungsi duet jeung penyanyi sholawat Hadad Alwi, dina album Jalan Cinta 2.[1] Dina umurna nu ka-13 taun, gita geus ngarilis albumna nu bertajuk GITA GUTAWA (self title). Dina album kasebut Gita mawa salah sahiji lagu karya Sarah Silaban, babarengan jeung Andi Rianto sarta Pink-Pink.[1]
Penjualan album wanoja anu laris minangka béntang modél iklan éta junun ngahontal Platinum Awards kalayan ngahontal penjualan leuwih ti 150 rébu kopi dina 4 bulan waé. Hal éta saterusna nganteurkeun dirina minangka Penyanyi Pendatang Anyar Pangalusna sarta Album Pangalusna AMI Award 2008.[1] Gadis anu cikénéh ngahontal jawara umum dina the 6th International Nile Children Song Festival (INCSF) di Kairo, Mesir éta, ogé ngajajal dunya akting liwat sinetron pondok AJARI AKU CINTA sarta AJARI LAGI AKU CINTA. Cacak loba tawaran, Gita anu riweuh kénéh sakola ieu henteu loba ngamekarkeun bakatna di dunya akting. Alatan sora sopranna, Gita ditawaran ngabawakeun soundtrack film. Di antarana nyaéta soundtrack pikeun film LOVE sarta film fenomenal, LASKAR PELANGI. Pelantun single Yang Terbaik Bagimu barengan Ada Band ogé laris ngabintangan sagala rupa pariwara, di antarana Indomie, Es Krim Walls Conello sarta Pond's.[1]


text:
STIMFIBRE
TESTIMONI MUSTIKA DARA SINERGI KOPI RADIX
HPAI
H E B A T DAN K H T
ALBUM KENANGAN PLPG ANGKATAN 4 KELAS 10 UNPAS
KLIK DIBAWAH INI KALAU MAU LIHAT ALBUMNYA
Keputusan Kuartir Nasional Grtakan Pramuka Nomor: 174 th 2012
REBO NYUNDA SADINTEN
Naskah biantara
REBO NYUNDA SADINTEN
UPAYA NGARONJATKEUN KAREUEUS KANA BASA SUNDA
Ku : ………………………………………………
Assalamu ‘alaikum warohmatullohi wabarokatuh…
Girang Pangajén kalih hadirin hormateun simkuring,
Langkung tipayun sumangga urang sanggakeun sagala puji ka Dzat Illahi Robi, sagala puja ka Alloh Azza Wajalla, réhna dina danget ayeuna urang tiasa patepung lawung paamprok jonghok dina kaayaan séhat wal ‘afiat.
Teu hilap shalawat sareng salam mugia salalawasna disanggakeun ka jungjunan urang sadaya, Nabi Muhammad SAW.
Girang Pangajén kalih hadirin nu sami linggih…
Simkuring neda widi sateuacan ngadugikeun jejer biantara, nepangkeun wasta pun ……………………………………….. wawakil ti SD Negeri 12 Ciseureuh Kahuripan Pajajaran, sakola anu kawilang resik tur ayana di patempatan nu kalintang éndahna.
Dupi jejer biantara nu badé didugikeun ayeuna, nya éta REBO NYUNDA SADINTEN UPAYA NGARONJATKEUN KAREUEUS KANA BASA SUNDA.
Dua dinten deui, urang baris miéling poé basa indung sadunya anu tos ditetepkeun ku PBB, nyaéta tiap tanggal 21 Pebruari. Hal ieu dilakukeun dina upaya ngajaga rupa-rupa budaya anu dipiboga ku masing-masing bangsa. Salah sahiji unsur tina budaya teh nyaeta basa. Dina basa kasimpen kabudayaan hiji bangsa. Tegesna mah basa teh nunjukkeun hiji bangsa.
Basa sunda, basa kuring, basa urang saréréa. Warisan budaya karuhun urang. Titipan anu kedah diaping – dijaring, dipupusti sangkan henteu lastari. Urang kudu reueus jadi urang sunda, urang kudu reueus mibanda basa sunda. Nu pangpentingna, urang kudu reueus bisa nyarita ku basa sunda.
Dina raraga ngaronjatkeun kareueus kana basa sunda, di lingkungan Pamaréntah Kabupatén Purwakarta aya hiji kawijakan anu digagas ku Pupuhu Kabupatén Purwakarta – Bapa Dedi Mulyadi SH: ngagunakeun basa sunda sapoé dina saminggu, nyaéta unggal poé Rebo. Anu katelah Rebo Nyunda Sadinten.
Program Rebo Nyunda Sadinten ogé mangrupakeun upaya ningkatkeun AJÉN JATI DIRI MASYARAKAT SUNDA.
Masyarakat sunda TANJEUR DI JURITAN – JAYA DI BUANA.


text:
Terminal Tanjung Priok
Terminal Terpadu Tanjung Priok adalah terminal bus yang berada di Jalan Taman Stasiun Tanjung Priok. dan berada di kawasan Tanjung Priok, Jakarta Utara. Di sini terdapat pangkalan Bus AKAP, Metromini, Angkot, dan Mikrolet. Angkutan umum Jakarta yang berdestinasi di Terminal Tanjung Priok:
- Kosub Bersama jurusan Tanjung Priok-Cibinong (via Enggano - Yos Sudarso - Jend. A. Yani - DI Panjaitan - UKI - Tol Jagorawi - Citeureup)
- APTB Transjakarta jurusan Tanjung Priok-Bogor (via Koridor 10 - UKI - Tol Jagorawi)
- Transjakarta jurusan Tanjung Priok-Mal Metropolitan (via Koridor 10 - Tol Jatibening - Tol Barat)
- Maya Raya jurusan Tanjung Priok-Leuwiliang (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jagorawi - Tol Lingkar Luar Bogor - Kedunghalang)
- KWK jurusan U01 Tanjung Priok-Cakung Cilincing (via Enggano - Sulawesi - Jampea)
- KWK jurusan U03A Tanjung Priok-Sukapura (via Enggano - Sulawesi - Jampea - Lagoa - Komp. UKA - Tipar Semper)
- KWK jurusan U05 Tanjung Priok-Bulak Turi (via Enggano - Sulawesi - Jampea - Lagoa - Cakung-Cilincing - Kebantenan - Bakti - Marunda Baru)
- KWK jurusan U06 Tanjung Priok-Walang Baru (via Enggano - Sulawesi - Jampea - Kramat Jaya - Alur Laut)
- KWK jurusan U07 Tanjung Priok-IGI (via Enggano - Yos Sudarso - Kramat Jaya - Pegangsaan Dua)
- KWK jurusan U08 Tanjung Priok-Rorotan (via Enggano - Sulawesi - Plumpang Raya - Semper)
- KWK jurusan U09 Tanjung Priok-Cilincing (via Enggano - Yos Sudaro - Plumpang Raya - Kramat Jaya)
- DAMRI jurusan Tanjung Priok-Bandara (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Pelabuhan - Tol Sediyatmo)
- Mayasari Bakti jurusan AC07 Tanjung Priok-Kampung Rambutan (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jagorawi - Ps. Rebo)
- Mayasari Bakti jurusan AC25 Tanjung Priok-Bekasi (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jatibening - Tol Barat)
- Mayasari Bakti jurusan AC42 Tanjung Priok-Cileungsi (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jagorawi - Cibubur)
- Mayasari Bakti jurusan AC49 Tanjung Priok-Blok M (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Dalam Kota - Grogol - Slipi - Sudirman)
- Mayasari Bakti jurusan AC82 Tanjung Priok-Depok (via Enggano - Yos Sudarso - Cempaka Mas - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jagorawi - Tol Lingkar Luar - Lenteng Agung - Margonda)
- Mayasari Bakti jurusan AC135 Tanjung Priok-Ciputat (via Enggano - Yos Sudarso - Cempaka Mas - Rawamangun - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jagorawi - Tol Lingkar Luar - Cilandak - Lebak Bulus)
- Mayasari Bakti jurusan P14 Tanjung Priok-Tanah Abang (via Enggano - Yos Sudarso - Cempaka Putih - Senen - Tugu Tani - Medan Merdeka Selatan - Kebon Sirih)
- Mayasari Bakti jurusan R51 Tanjung Priok-Pulo Gadung (via Enggano - Yos Sudarso - Perintis Kemerdekaan)
- Maya Raya jurusan MYR Tanjung Priok-Cikarang (via Enggano - Yos Sudarso - Tol Wiyoto Wiyono - Tol Jatibening - Tol Cibitung)
- Metromini jurusan U23 Tanjung Priok-Cilincing (via Enggano - Yos Sudarso - Jampea - Cilincing Raya)
- Metromini jurusan U24 Tanjung Priok-Senen (via Martadinata - Sunter - Landas Pacu Timur)
- Mikrolet jurusan M15 Tanjung Priok-Kota (via Martadinata - Pademangan - Kampung Bandan)
- Mikrolet jurusan M15A Tanjung Priok-Kota (via Martadinata - Pademangan - Mangga Dua)
- Mikrolet jurusan M30A Tanjung Priok-Pulo Gadung (via Enggano - Yos Sudarso - Bulevar Artha Gading - Bulevar Kelapa Gading - Perintis Kemerdekaan)
- Mikrolet jurusan M49 Tanjung Priok-Kota (via Enggano - Yos Sudarso - Sunter - Pademangan - Gunung Sahari)
- Jasa Utama jurusan P125 Tanjung Priok-Blok M (via Martadinata - Gunung Sahari - Ps. Baru - Gambir - Monas - Thamrin - Sudirman)
- Jasa Utama jurusan P155 Tanjung Priok-Pasar Minggu (via Yos Yudarso - By Pass - Rawasari - UKI - Pancoran)
- Jasa Utama jurusan P159 Tanjung Priok-Grogol (via Martadinata - Gunung Sahari - Mangga Besar - Hayam Wuruk - Sawah Besar - Roxi)
- PPD jurusan R43 Tanjung Priok-Cililitan (via Enggano - Yos Sudarso - Jend. A. Yani - DI Panjaitan - UKI - Mayjen Sutoyo)
Di terminal ini terdapat halte Transjakarta (Busway) koridor 10 (Tanjung Priok - Cililitan) dan koridor 12 (Tanjung Priok - Pluit).


text:
Maén langlayangan merelukeun tempat anu lega. Ku lantaran kitu, urang kota mah geus ampir béakeun lahan. Kapaksa aya nu maén langlayangan téh di loténg atawa dina suhunan imah. Puguh baé kudu ati-ati, bisi kenurna ngabeulit kana kabel listrik atawa telepon. Pon kitu deui, pikeun anu moro langlayangan kudu super ati-ati, sabab pabeulit jeung patalimarga di jalan raya. Mangkaning anu keur moro langlayangan mah, panonna pasti tanggah baé, teu pati nolih kana titincakeun.
Urang lembur mah sasarina maraén langlayangan téh di tegalan atawa sisi sawah. Ka dieunakeun, barudak di lembur ogé sok langlayangan di sisi jalan atawa diburuan imah nu rada lega. Orokaya saruana jeung di kota, sakapeung kenurna ngabeulit kabel listrik. Lamun maké tali gelasan tangtuna leuwih seukeut tur bisa megatkeun kabel listrik. Anu kalintang bahaya, kungsi sakali mangsa aya anu maké motor ngaliwat ka nu keur langlayangan, sarta beuheungna kaeurad ku kenur. Leuheung kénéh ku kenur, palebah ku gelasan, apan leuwih bahaya. Ku ayana kitu, boh di lembur atawa di kota, maén langlayangan mah tetep kudu ati-ati.
Langlayangan ditalian lebah dadana jeung buntutna, anu sok disebut tali timba. Gunana tali timba, sangkan langlayangan henteu beurat sabeulah atawa gébég. Lamun keukeuh beurat sabeulah, sasarina kudu disisintingan beulah katuhuna, maksudna dibeungbeuratan ku cara napelkeun deui keretas. Malah anu teu beurat sabeulah ogé, aya nu sok maké sisinting kénca-katuhna, da puguh katingalina lucu. Jadi, sisinting ogé mangrupa papaés langlayangan.
Cara ngalalanyahan ngapungkeunana bisa ku sorangan atawa kapaksa kudu ku duaan lamun keur henteu gedé angin. Sanggeus ngapung mah, kari diulur jeung dipulut kenurna diluyukeun jeung liukna angin sangkan langlayangan beuki laluasa igel-igelan ngapak méga. Lamun langlayangan embung leupas, kenurna kudu hadé, ulah loba sambungan. Sabab aya kalana kenur téh ngadadak pegat tur langlayangan ngoléang teu kadongkang. Upama geus kitu, tangtu éta mah milik anu moro. Moro langlayangan mangrupa bagéan tina reresepan nu patali jeung maén langlayangan. Sabab aya di antarana anu saukur resep moro langlayangan. Tukang moro bakal panén, upama loba anu keur ngadu langlayangan. Ari ngadu langlayangan mah tangtu paseukeut-seukeut gelasan. Saha anu éléh, gelasanna ngajemprung tur langlayanganana paturay jeung anu ngapungkeunana.
Istilah dina kaulinan langlayangan :
- beurat sabeulah : nyerang waé ka sabeulah (ka kénca atawa ka katuhu) ;
- cacap : béak benang dina golongan ;
- dijeblag : mimiti dibetot, terus diulur, nepi ka langlayangan téh ngajeblag kawan nu éléh ;
- dikubet : dibetot (dina ngadu) ;
- disasar : disabet tina benang nu lain gelasan ;
- diulur : dibéréan ;
- gédég : langlayangan anu gédég teu anteng ;
- gelasan : benang anu diajangkeun keur diadukeun (meunang ngagelas) ;
- godos : pisah deui sanggeus mokbrok ;
- golang : langlayangan (ngahaja) sina muter ;
- kapakan : ngaléngléong sorangan, lantaran pegat éléh diadu ;
- manteng : maén langlayangan, boh ngadu boh henteu ;
- mayung : langlayangan nanjung kawas payung ;
- mokbrok : diadu lila (dina maén ulur) ;
- ngabandang : meunang langlayangan nu éléh atawa nu kapakan ku langlayangan deui anu keur ngapung ;
- ngarebol : ngabetot benang batur nu langlayangnna geus éléh atawa kapakan ;
- ngarucu : moro langlayangan ;
- nutug : langlayangan nyorolot hulu tiheula ;
- nyéréng : malik ka kénca atawa ka katuhu ;
- rarancang : rangkay langlayangan tina awi, jsb.
- tali timba : tali anu dipasang dina langlayangan anu nyambung kana benang ;
- wangkong : gambar dina langlayangan.


text:
- UPACARA NGARAS INgawasuh Dampal Sampean Ibu & Rama ku Putrana dina Runtuyan Upacara Nikah Adat Sunda
7 Oct 2002 - 1:39 am
Dina danget ayeuna, upacara Ngaras, parantos prah diaranggo, pangpangna ku juru rias, sareng para ahli nu ngajejeran upacara nikah adat Sunda boh di dayeuh boh di pilemburan. Malah parantos ngawitan aya seler bangsa (etnis) non Sunda, anu "kabita" ku upacara ngaras. Dugi ka-anjeunna palay ngalaksanakeun upacara ngaras nalika nikahkeun putra-putrana. Sim kuring pribadi nyiptakeun upacara ngaras teh taun 1983. Ti harita mah kaetang sering ngajejeran acara ngaras di lingkungan urang Sunda, kantos oge ngalaksanakeun upacara ngaras di lingkungan kulawarga (etnis) Betawi, Jawa, Padang, Batak, Menado, Bengkulu, Palembang, malah kantos nu salasawios pangantenna bangsa Perancis, Amerika, Jepang sareng Cina, nanging anu parantos ngagem agama Islam; margi ieu upacara ti awitna mula pamianganana teh tina ajen-inajen anu Islami.
Saleresna kapungkur oge parantos aya kabiasaan ngawasuh dampal sampean ibu rama ku putrana (sanes mung dina bade pangantenan bae); biasana upami nu jadi putra, ngaraos seuseut-seuat seueur halangan harungan dina mayunan kahirupan, atanapi nalika gaduh maksad nu tangtos. Mung dina ngalaksanakeunana teh seringna mah rerencepan bae, tara disaksian ku nu sanes. Kabiasaan ieu teh pangpangna diaranggona di kalangan msarakat pertengahan ka luhur, ti santana dugi ka para menak.
Kawitna sim kuring pribadi "nyieun" upacara ngaras, teu gaduh sangkaan yen upacara ngaras teh bakal ditampi sareng diaranggo ku masarakat. Ku kituna tangtos bae sim kuring kedah ngabejer-beaskeun, sareng nerangkeun sagala rupi nu aya tumalina sareng upacara ngaras, minangka tanggung jawab moril.
Dupi pamaksadan teh teu aya sanes supados nu bade ngajejeran atanapi ngalaksanakeun upacara ngaras, uninga leres, henteu dikira-kira kitu bae. Uninga peresis mana anu intina sareng mana raehanana.
Riwayatna. Kecap ngaras dina basa Jawa mah hartosna sungkem, munjungan. Kecap ngaras, asalna tina raras nu jangkar kecapna tina ras, hartosna dina basa Kawi nyaeta: senang, kapengpeongan, endah, haru; araras = terharu. Hanjakal dina kamus Umum Basa Sunda wedalan LBSS mah teu aya kecap ngaras teh. Nanging numutkeun salasaurang sepuh nu seneng ngulik budaya Sunda, nyaeta Bapa Rd. Oesman Sadli (pupus taun 1961), anjeunna nyaurkeun yen hartos ngaras dina budaya Sunda mah nya eta ngawasuh dampal sampean sepuh. Nya dumasar kana katerangan ieu pisan kalayan tandes sim kuring wantun nyebatkeun yen harti kecap ngaras teh nyaeta ngawasuh dampal sampean ibu-rama. Kanggo bahan babandingan, dina basa Sunda aya kecap ngaraas, anu asalna tina kecap raas, nya eta meuntasan cai (walungan) lebah nu deet, henteu ngalangkungan cukang atanapi kana parahu. Jadi boh ngaras boh ngaraas aya tumalina sareng cai. Kitu deui aya kecap ras, nyaeta kecap panganteur pagawean kana inget; rus-ras = loba nu dipikainget, inget kana rupa-rupa hal nu geus kaliwat; ngaraskeun = ngingetkeun kana rasa hate batur; rasrasan = ingetan; teu aya rasrasan = teu boga ingetan kana rasa batur. Kitu deui aya kecap rasa > rumasa = nyaho kana kaayaan diri pribadi > rasa-rumasa = boga rasa yen kudu tumarima; surasa = rasa kalemesan budi manusa.
Tujuan Upacara Ngaras. Dupi tujuan ngaras teh nya eta:
a. Miharep langkung rempegna deui (seueur) babagian (segmen) upacara nalika nikahkeun, disagigireun upacara-upacara adat Sunda nu parantos ngabaku, nyaeta: siraman, ngerik, seserahan, ngeuyeuk seureuh, sawer, buka pintu, huap lingkung numbas sareng sajabina. Sadaya tangtos maphum yen kapan luhur-handapna martabat budaya hiji seler bangsa teh di antawisna gumantung kana luhur-handapna ajen-inajen (nilai, value) nu aya dina unggal aspek budayana. Kitu deui gumantung kana rempeg henteuna karya seni budayana (kreatifitas kultural).
b. Miharep aya upacara nu husu tur husus (hidmat tur unik), nu nembongkeun baktina putra ka sepuhna. Teu aya lepatna upami tawis baktina putra ka sepuh, tiasa diwujudkeun dina prak-prakanana. Kapan saparantos ayana niat (tekad), kedah disaurkeun ku lisan (ucap), lajeng prak dipilampah (dipraktekkeun). Cumpon kana babasan: Sarigig kudu kaciri, sarengkak malar katangar. Kawuwuh upami henteu dihususkeun mah, tegesna teu aya jalmi nu ngajejeranana, kapan sok seueur nu ngaraos kagok (kirang wawanen) pikeun nyuhunkeun hampura ka sepuhna teh, komo bari sareng kedah ngawasuh sampenana mah. Sanes ngan di pihak putra bae nu sok rumegag teh, di para sepuhna oge seueur nu tara keresa (ngaraos kagok) upami dampal sampeanana bade diwasuh ku putrana teh. Pokna pajar teh: " Alah teu kudu kikituan, da geus dihampura ieuh ku kolot mah", kitu basana teh. Kedalna basa kitu teh upami sanes ku ngaraos kagok, tangtos ku margi teu biasa tea.
c. Miharep ayana upacara anu husu tur husus, kanggo ngabedahkeun rasa kanyaah sepuh ka putrana. Pikeun nu jadi ibu sareng rama, nikaheun putra teh komo upami sareng sapuk-satuju mah, estu janten kabingahan nu tan wangenan ngaraos sugema manah. Dalah dina kaayaan anu kumaha bae oge, ari kanyaah sepuh ka putra mah tetep bae ageung. Tah kanggo ngabedahkeun rasa kanyaah sepuh ieu, peryogi aya waktos (acara) anu husus tur husu teh. Sareng kedah aya nu ngajejeranana. Tinangtos rasa kadeudeuh sepuh bakal tumplek ka putrana nalika dina ngaras tea.
d. Miharep lumungsurna rido Alloh SWT. Urang sadaya parantos pada maphum, yen lumungsurna pangampura ti Alloh SWT teh, upami putra parantos dihampura ku nu jadi ibu-ramana. Nya dina waktos upacara ngaras ieu pisan, dipiharep nu jadi putra leres-leres bakti-tuhu, sumujud ka ibu ramana. Kitu deui dipiharep ibu-ramana kalayan iklas tur wening manah, ikrar ngahapunten ka putrana. Insya-Alloh rido sareng pangampura ti Alloh SWT baris lumungsur. Kapan aya kasauran para Ulama: Rido-Alloh nya eta rido ibu ramana; murka Alloh nyaeta murka ibu ramana. Jadi kalebet da'wah bid tamaddun (da'wah kultural)
e. Langkung ngaraketkeun silaturahmi di antawis saderekna panganten. Kanggo nu kagungan saderek (dulur pet ku hinis), sok aya bae pareheng-pagetreng, boh nu kakedalkeun boh nu disidem dina jero hate. Tah ku ayana upacara ngaras mah, nya eta di antawis saderek silih hampura sareng silih dungakeun, bari disaksian ku ibu-rama sareng ku parawargi; bakal ical karuntik ati, karudet angen teh, bakal bangblas da parantos silih lubarkeun bangbaluh manah. Hususna kanggo sepuh mah teu aya deui kabingahan, iwal ti ningali paraputrana akur sareng dulur. Kapan pibasaeunana oge tiis ceuli herang mata.
f. Maparin piwejang hususna ka panganten jembarna ka nu karempel, ku mesek silib, sindir, simbul, siloka sareng sasmita nu nyampak dina pancaraken (alat sareng cara) upacara. Sateuacan prung ngaras, pangjejer acara ngeceskeun heula rupi-rupi silib-sindir, boh nu mangrupi tutuwuhan, alat-alat, sareng sagala rupi barang nu disayagikeun. Ku kituna para juru-rias sareng nu ngajejeran acara ngaras kedah tiasa ngeceskeun samukawis barang (pancaraken) ngaras. Perkawis ieu mugi-mugi bae tiasa dipedar ti pengker.
g. Nurunkeun suasana rengkeng (tegang, emosional). Tinangtos parantos pada maphum, yen dina bade nikahkeun teh, estu nimbulkeun rupi-rupi emutaneun; sanaos nu nikahkeun siduru-isuk atanapi basajan oge. Langkung- langkung deui upami walimahanana (resepsi) bade rongkah mah. Kaayaannu sapertos kieu teh, ngabalukarkeun timbulna suasana rengkeng. Malah tiasa kajadian suhu emosi janten naek ku ngemutan itu ngemutan ieu. Ku diayakeunana upacara ngaras, suhu emosi anu kawitna rada luhur teh tiasa turun deui. Janten upacara ngaras teh mangrupi klep darurat kanggo nengtremkeun deui suasana. Iwal ti eta, kumargi tekenan emosi pipanganteneun sareng ibu-ramana katut sadaya kulawargina, parantos bedah nalika ngaras, atuh dina dinten enjingna, nalika munjungan (sungkem) ka ibu-rama bada ijab kabul, emosi teh moal patos caah teuing. Moal matak reksak dangdosan (make up). Kapan sok hawatos ka juru rias, upami rias panganten anu kenging hese cape, reksak kumargi panganten rosa teuing nangisna. Katurug-turug dina kaayaan kitu lajeng dipotret, tangtos parantos kasawang kumaha bakal jantenna engke dina album. Kadang-kala nu dilepatkeunana mah juru rias, pajar teh: ngahiasna henteu profesional, sanes ahlina, nu matak panganten jadi hentu geulis oge/kasep oge.
h. Sareng dina kanyataanana, seueur pisan hal-hal nu ageung mangpaatna ku diayakeunana upacara ngaras teh. Upamina bae tumuwuhna rasa hormat sareng ngajenan ka sepuh. Kitu deui kanggo tamu nu ngiring nyaksian, bakal kagaris galihna, kato'el mamarasna yen gumelarna urang ka dunya teh estu ku margi aya indung sareng bapa. Kitu deui ku diwanohkeunana rupi-rupi tutuwuhan sareng pancaraken ciri mandiri budaya Sunda, dipiharep kapiarana deui lingkungan alam flora sareng budaya Sunda. Ieu oge kanggo ngama'naan ayat-ayat Kauniah, dipiharep hirup manusa nu rahmatan lil alamin.
i. Kumargi nu kedah diwasuh dampal sampenana teh mung ibu-rama teges, ieu ngandung hartos yen dipiharep pisan unggal rumah tangga, kedah lulus-banglus dugi ka sepuh, ulah kajantenan pipirakan. Margi upami pareng kajantenan pipirakan, bakal nuwuhkeun masalah dina nalika putrana bade ngaras. Langkung-langkung upami pipirakanana teh disarengan ku bengkahna kawargian. Kapan pipirakan teh padamelan halal nanging dibenduan ku Alloh SWT. Ku kituna upacara ngaras teh tiasa dianggo pangdorong pikeun ngajaga kana karukunan rumah-tangga.
j. Husus kanggo nu ngagem agama Islam. Dina upacara ngaras kalintang seueurna wangun budaya nu tiasa dianggo ngawadahan papagon ageman Islam. Kanggo ngamangpaatkeunana mah kacida gumantungna kana kamaheran sareng karancagean nu ngajejeran acarana.
Kitu di antawisna tujuan atanapi maksad sim kuring nyiptakeun upacara ngaras teh. Ari salajengna mah, saparantos sim kuring sering ngajejeran upacara ngaras, seueur deui pependakan nu ngarojong kana kamangpaatanana.
Ari awitna pisan mah sim kuring ngalaksanakeun upacara ngaras teh basajan bae, nanging lami-lami mah teras dirempegan ku rupi-rupi kamonesan anu ngandung kalantipan-kasurtian, dugi ka tiasa janten pidangan anu atraktif, aya tingalieunana tur mundel eusi filsafatna. Malah disarengan ku pirigan mamaos Cianjuran, anu rumpakana ngahaja kenging nyusun sim kuring pribadi. Conto guguritanana insya-Alloh hiji waktos bade dipidangakeun.
Kacida payusna upami juru rias atanapi pangjejer acara iasa ngahariringkeun ku anjeun rumpakana.
Karya Budaya H.R. Hidayat Suryalaga


text:
Putrasunda.com - Dalam Cerita sasakala bahasa sunda kali ini akan menceritakan kisah tentang malin kundang yang durhaka kepada ibunya, yang akan diceritakan dengan menggunakan bahasa sunda.
Ada makna penting yang dapat kita ambil dari cerita ini, yakni 'harus berbakti kepada ibu'. Sebagaimana kita tahu bahwa surga ada ditelapak kaki Ibu.
Cerita sasakala malin kundang bahasa sunda
Harita, aya hiji keluargi di pesisir wilayah di Sumatra barat. Keluargi eta ngagaduhan saurang anak anu dipasihan ngaran Malin Kundang. Kaayaan keluargi eta mani miskin pisan.
Nah, dina hiji poe bapana si malin kundang angkat ka negri peuntas. Ageung harepan malin sarta indungna, hiji dinten engke bapana datang nyandak seueur artos, nu tiasa kanggo meser kaperluan sapopoe. Saenggeus sa sasih-sasih lamina, nangging bapana teh heunte kunjung dongkap wae, ahirna pupus harepan Malin Kundang sarta indungna.
Sanggeus Malin Kundang jadi dewasa, anjeuna mikir, sarta mutuskeun bade milarian nafkah ka negri peuntas deui, dina nalika abeh kaya. Ahirna. Malin Kundang ngiring naek kapal dagang sareng saurang nahkoda kapal nu aya di lembur halamana, anu atos sukses ti heula.
Salila malin kundang aya dina kapal, Malin seueur diajaran elmu pikeun pelayaran. Malin diajar leukeunan, sareng rerencangana anu boga pangalaman, sarta ahirna anjeunna mani jago pisan dina perkawis soal pelayaran. Atos loba pulau anu didatangan na.
Dugi nembe hiji dinten di teungah-tengah jalan, kapal anu ditaekan ku si malin kundang di serang ku bajak laut. Sadaya barang dagangan anu aya di kapal dirampok kabeh ku bajak laut. Sarta jalmi-jalmina anu aya di kapal diparaehan kabeh ku para bajak laut. Malin Kundang untung pisan, heunte paeh, ku sabab, sabot kajadian eta lumangsung, Malin nyumput dina hiji ruang alit anu katutupan ku kayu.
Malin Kundang ngarasa serba-salah ditengah laut, dugi ahirna kapal eta kadampar dina pesisir laut. Dina sesa tanagana nu aya, Malin Kundang mapah nuju desa anu pangdeukeutna. Satibana di hiji desa, Malin Kundang ditulungan ku balarea desa. Malin kundang teras nyaritakeun kajian sabenerna.
Desa eta, nyaeta hiji desa anu subur pisan. Singkat carita, salila malin kundang cicing didinya ku getol sarta gigihna malin kundang dina didamel, akhirna malin kundang jadi jalma sukses jeung kaya. Malin ngabogaan seueur kapal pikeun dagang sarta anak buah nugi nepi ka jumlahna langkung ti 100 jalmi.
Sanggeus malin kundang jadi jalma kaya, Malin Kundang teras nikah. Dina hiji wartos, Malin jeung pamajikanna mangkat ngalayar naek kapal anu ageung pisan sarta endah, nu dibarengan ku anak buah kapal sarta pangawalna anu seueur.
Pas nepi ka hiji desa, nyeta kampung halamana. Indung Malin Kundang anu saban dinten ngadoan anakna, ningali kapal anu endah pisan lebet ka palabuhan. Indungna ningali aya dua jalmi anu keur tatih dina luhur kapal, sarta ngarasa yakin yen eta teh anakna, nyaeta si Malin Kundang anu mangkat harita.
Malin Kundang turun tina kapal, teras manehna dipapag ku indungna. Di tingali-tingali ti dekeut, aya urut goresan dipanangan katuhu lalaki eta, indungna beuki yakin bahwa eta teh anakna si Malin Kundang. "Malin Kundang, anaking, anaking! Naha anjeun mios sakitu lamina, mani teu masihan kabar?" Ceuk indungna sabari nangkeup keunceng ka si Malin Kundang.
Nanging, si malin Kundang malah ngalepaskeun tangkepan indungna, sarta ngajorongkeun indungna dugi ka ragag, sarta nyarios: "Awewe teu nyaho diri, gagabah wae anjeun minangka jadi indung kuring " Ceuk Malin Kundang ka indungna.
"Lain, manehna mah ngan saurang pengemis anu nyangka jadi indung kuring, supados meunangkeun harta ti kuring " Bales si malin kundang ka pamajikana. Ningali kalakuan sarta omongan anu semena-mena eta, indung Malin Kundang ngambek pisan. Manehna henteu nyangka anakna bakal barobah jadi budak anu doraka.
Sanggeus eta, lalaunan awak si Malin Kundang barobah jadi kaku, jengker, sarta lami-kalami ahirna ngawangun barobah jadi kaayaan hiji batu karang, nugi nepi ka ayena.
Nah, begitulah takdir dari kisah si malin kundang dan balasan baginya karena durhaka kepada ibunya. Mudah-mudahan dengan cerita sasakala bahasa sunda tentang malin kundang ini, bisa meningkatkan rasa cinta kita terhadap ibu kita masing-masing. Lebih berbakti, patuh, dan menghormatinya.


text:
Gerakan Pramuka Indonésia
Pramuka mangrupa singkatan tina Praja Muda Karana[1]Ari nu disebut kepramukaan nya éta prosés atikan diluar sakola jeung diluar lingkungan kulawarga dina wangun kagiatan anu ngirut ati,pikabungaheun, séhat, disiplin, puguh udaganana, praktis anu diayakeun di alam luyu jeung Prinsip Dasar kapramukaan jeung Métode Kapramukaan anu tujuan utamana ngawangun watak, ahlak, budi pekerti anu luhung[2].Kapramukaan mangrupa sistem atikan kepanduan anu disaluyukeun jeung kaayaan, kapentingan ogé kamekaran masarakat jeung bangsa Indonésia[2].
Daptar eusi
- 1 Sejarah Pramuka di Dunia
- 2 Lambang
- 3 Pamakèan Lambang
- 4 Tingkatan Pramuka
- 4.1 Pramuka Siaga
- 4.2 Pramuka Penggalang
- 4.3 Pramuka Penegak
- 5 Lagu Hymne Pramuka
- 6 Sandi Rusiah di Pramuka
- 7 Referensi
Sejarah Pramuka di Dunia[édit | édit sumber]
Nu ngamimitian ngadegkeun Pramuka di dunya nya èta Lord Robert Baden Powell of Gilwell[3]. Anjeunna nu ngamimitian ngabina rumaja di nagara Inggris[3].Pembinaan rumaja ieu anu jadi cikal bakal mekarna gerakan Pramuka. Baden Powell gumelar ka alam dunya ping 22 Pebruari 1857 anu ngaranna Robert Stephenson Smyth[3]. Bapana ngaranna powell saurang Professor Geometry di Universitas Oxford, anu tilar dunya nalika Stephenson leutik kènèh[3].Rupa-rupa pangalaman Baden Powell ditulis dina buku Aids To Scouting anu mangrupa piunjuk jang para tangtara muda di Inggris supaya bisa ngalakonan pancènna penyelidik sacara hadè[3]. William Smyth saurang pingpinan Boys Brigade di Inggris mènta supaya Baden Powell ngalatih anggotana luyu jeung pangalamanana[3]. Tuluy disipakeun 21 pamuda ti Boys Brigade di unggal wilayah di Inggris, diajak kèmping jeung latihan di pulau Browns Sea nalika ping 25 Juli 1907 anu lilana 8 poè[3]. Nalika Taun 1910 Baden Powell pèngsiun tina tangtara anu pangkatna tèh Letnan Jenderal[3]. Nalika taun 1912 kawin jeung Ovale St. Clair Soames anu dipaparin tilu urang putra[3].Anjeunna meunang titel Lord ti Raja George,taun 1929 Baden Powell tilar dunya 8 Januari 1941 di Nyeri, Kenya, Afrika[3]. Awal taun 1908 Baden Powell nuliskeun pangalamanana pikeun kagiatan latihan kapramukaan anu dirintisna[3].Kumpulan tulisanana ieu dijadikeun buku anu judulna Scouting For Boys[3]. Buku ieu gancang sumebar di Inggris jeung nagara-nagara sèjènna anu satuluyna jadi organisasi kapramukaan nu samèmèhna ngan jang lalaki hungkul anu disebutna Boys Scout[3]. Taun 1912 dibantuan ku adina, Agnes nyieun organisasi kapramukaan jang awèwè anu ngaranna Girl Guides anu satuluyna diteruskeun ku pamajikanana[3]. Taun 1916 ngadeg kelompok pramuka usia siaga anu ngaranna CUB (anak serigala)anu bukuna The Jungle Book karangan Rudyard Kipling salaku cecekelan dina kagiatanana[3]. Buku ieu nyaritakeun ngeunaan Mowgli si anak rimba anu dipiara di reuma ku induk serigala[3]. Taun 1918 anjeunna nyieun Rover Scout jang anu umurna 17 tahun[3]. Taun 1922 anjeunna nerbitkeun buku Rovering To Success (Mengembara Menuju Bahagia)[3]'.
Taun 1920 diayakeun Jambore Dunya anu mimitina di Olympia Hall, London[3]. Anjeunna ngondang pramuka ti 27 Nagara jeung harita ogè Baden Powell diistrènan jadi Bapa Pandu Sadunya (Chief Scout of The World)[3].
Taun 1924 Jambore II di Ermelunden, Copenhagen, Denmark[3]
Taun 1929 Jambore III di Arrow Park, Birkenhead, Inggris[3]
Taun 1933 Jambore IV di Godollo, Budapest, Hongaria[3]
Taun 1937 Jambore V di Vogelenzang, Blomendaal, Walanda[3]
Taun 1947 Jambore VI di Moisson, Perancis[3]
Taun 1951 Jambore VII di Salz Kamergut, Austria[3]
Taun 1955 Jambore VIII di sutton Park, Sutton Coldfild, Inggris[3]
Taun 1959 Jambore IX di Makiling, Philipina[3]
Taun 1963 Jambore X di Marathon, Yunani[3]
Taun 1967 Jambore XI di Idaho, Amerika Serikat[3]
Taun 1971 Jambore XII di Asagiri, Jepang[3]
Taun 1975 Jambore XIII di Lillehammer, Norwegia[3]
Taun 1979 Jambore XIV di Neishaboor, Iran tapi dibatalkeun[3]
Taun 1983 Jambore XV di Kananaskis, Alberta, Kanada[3]
Taun 1987 Jambore XVI di Cataract Scout Park, Australia[3]
Taun 1991 Jambore XVII di Korea Selatan[3]
Taun 1995 Jambore XVIII di Walanda[3]
Taun 1999 Jambore XIX di Chili, Amerika Selatan[3]
Taun 2003 Jambore XX di Thailand[3]
Taun 1914 anjeunna tulis piunjuk jang kursus Pembina Pramuka anu bisa kalaksanakeun nalika taun 1919[3].Ti sobatna W.F. de Bois Maclarren, meunang tanah sapètak di Chingford anu satuluyna dijadikeun tempat atikan pembina pramuka anu dingaranan Gilwell Park[3]. Taun 1920 dijieun Dewan Internasional anu 9 orang anggota jeung Biro Sekretariatnya di London, Inggris[3]. Nalika taun 1958 Biro Kapramukaan sadunya dipindahkeun ti London ka Ottawa Kanada[3]. Tanggal 1 Mei 1968 Biro kapramukaan Sadunya dipindahkeun deui ka Geneva, Swiss[3]. Ti mimiti taun 1920 Pupuhu Biro Kapramukaan Sadunya nya èta Hebert Martin (Inggris),Kolonel J.S. Nilson (Inggris), Mayjen D.C. Spry (Kanada) anu nalika taun 1965 diganti ku R.T. Lund 1 Mei 1968 diganti deui ku DR. Laszio Nagy salaku Sèkjèn[3]. Biro Kapramukaan sadunya Lalaki miboga 5 kantor kawasan nya èta Costa Rica, Mesir, Philipina, Swiss jeung Nigeria[3]. Ari Biro kapramukaan Sadunya Awèwè markasna di London anu jadi 5 kantor kawasan di Eropa, Asia Pasifik, Arab, Afrika jeung Amerika Latin[3].
Lambang[édit | édit sumber]
Lambang Gerakan Pramuka nya èta Tunas Kalapa[4].Lambang gerakan pramuka nya éta tanda pengenal tetap anu ngswengku cita-cita unggal anggota Pramuka[4].Lambang éta dijieun ku Bapak Soemardjo Asmodipuro, saurang pembina Pramuka anu aktif digawé di lingkungan Departemen Pertanian] anu satuluyna dipaké ti mimiti 16 Agustus 1961[4]. Lambang éta ditetepkeun ku Surat Keputusan Kwartir Nasional Gerakan Pramuka No. 06/KN/72 taun 1972[4]. Harti lambang gerakan pramuka:
1. kalapa dina kaayaan jadi disebut Cikal, jeung istilah cikal bakal di Indonesia hartina penduduk asli anu ngamimitian ngawariskeun generasi anyar[4]. Jadi kalapa anu keur tumuwuh tèh ngandung harti konotatif yèn unggal pramuka mangrupa inti jang kalumangsungan hirup Bangsa Indonesia[4].
2.kalapa téh awét dina kaayaan kumaha waé,Jadi lambang éta miboga harti yén unggal anggota pramuka nya éta jalma anu jasmani jeung rohanina séhat, kuat jeung rajin sarta miboga tékad nu gedé dina nyanghareupan rupa-rupa tantangan dina hirup jeung dina ngambah sagala ujian jeung kasusah pikeun babakti ka lemah cai jeung bangsa Indonesia[4].
3.kalapa bisa jadi dimana waé, anu ngabuktikeun gedéna upaya dina nyaluyukeun diri jeung masarakat dimana manéhna hirup jeung dina kaayaan naon waé[4].
4.kalapa tumuwuhna lempeng ka luhur jeung mangrupa salasahiji tatangkalan anu pangluhurna di Indonesia[4].Jadi lambang éta ngandung harti yén unggal pramuka miboga cita-cita anu luhur jeung lurus, nya éta mulya jeung jujur ogé tetep panceg dina galur[4].
5.Akar kalapa mah kuat jeung pageuh dina jero taneuh[4]. Jadi lambang éta ngandung harti tékad jeung kayakinan unggal pramuka anu nyekel pageuh kana dadasar jeung landasan-landasan anu hadé, bener, kuat jeung nyata nya éta tékad jeung kayakinan anu dipaké ku manéhna jang nguatkeun diri pikeun ngahontal cita-citana[4].
6.Kalapa nya éta tangkal anu serba guna ti mimiti akar nepi ka pucukna[4]. Jadi lambang éta miboga harti unggal pramuka nya éta manusa anu boga guna, jeung babakti pikeun kapentingan lemah cai, bangsa jeung nagara Indonesia sarta umat manusa[4].
Pamakèan Lambang[édit | édit sumber]
Lambang gerakan pramuka bisa dipakè dina panji, bandèra, papan ngaran kwartir jeung satuan, tanda pengenal administrasi gerakan pramuka[4].Pamakèan èta maksudna salaku alat atikan jang nalingakeun jeung ngaronjatkeun kagiatan gerakan pramuka luyu jeung kiasan anu aya dina lambang pramuka èta[4].
Tingkatan Pramuka[édit | édit sumber]
Pramuka Siaga[édit | édit sumber]
Pramuka Siaga nya éta Golongan Pramuka anu umurna 7 nepi ka 10 taun[5]. Ari kelompok gedé dina siaga disebut Perindukan[5]. Perindukan téh eusina 24 urang Pramuka Siaga[5].Perindukan dibagi jadi satuan leutik anu disebut Barung[5]. Dina sabarung aya 6 urang Pramuka Siaga[5]. Ngawangun Barung anu dilaksanakeun ku para Pramuka Siaga nu dibantuan ku Pembina jeung Pembantu Pembina Pramuka Siaga[5]. Di unggal Barung maké ngaran warna, contona: Barung Beureum, Barung Bodas, Barung Héjo, jeung réa-réa deui[5]. Satuluyna jang unggal Barung dibéré tanda ku bandéra luyu jeung ngaran Barungna[5].Kapamingpinan dina Barung Siaga luyu jeung Kaputusan Kwartir Nasional gerakan Pramuka Nomor 231 TAHUN 2007 ngeunaan penyelenggaraan gugus depan Pramuka dipingpin ku saurang Pembina Siaga anu yuswana minimal 21 taun, dibantuan ku tilu urang Pembantu pembina Siaga anu yuswana minimal 16 taun[5].
Kode Kehormatan Pramuka Siaga[édit | édit sumber]
Kode kehormatan di tingkat Pramuka Siaga nya éta Dwi Satya dina wangun jangji jeung wangun moralna dina Dwi Dharma[5]
- Dwi Satya[5]
Demi kehormatanku aku berjanji akan bersungguh-sungguh[5]
- (1)Menjalankan kewajibanku terhadap Tuhan dan Negara Republik Indonesia.[5]
- (2)Setiap hari berbuat kebaikan[5]
- Dwi Dharma
Rupa-Rupa Tanda Kecakapan Pramuka Siaga[édit | édit sumber]
Aya tilu rupa tingkatan Pramuka Siaga nya éta Siaga Mula, Siaga Bantu, jeung Siaga Tata[5].Jang Pramuka Siaga aya tilu rupa Upacara nya éta Upacara pembukaan Latihan, upacara penutupan Latihan jeung Upacara Pelantikan[5].
Kalengkepan Pramuka Siaga[édit | édit sumber]
Anapon kalengkepan Pramuka Siaga nya éta topi barét warna coklat, tanda topi anu mangrupa tunas kelapa warna konéng ari dadasarna warna héjo daun wangunna jang awéwé mah buleud tapi ari jang lalaki mah wangunna segi panjang[5].Tanda pelantikanana nya éta tunas kelapa anu warnana konéng emas anu warna dasarna coklat kolot anu dipasangkeun di dada beulah kénca[5]. Setangan Leher jang lalaki nya éta segitilu anu warnana beureum bodas, bahanna tina kaén anu ngabutuhkeun cingcin supaya leuwih rapih dipasangkeun dihandapeun kerah baju biasa disebut kacu, Ari jang awéwé maké pita anu legana 3,5 cm panjangna 40cm pamakéanana pita disimpul matikeun[5].Baju, Calana jeung erokna warnana sarua coklat ngora kaluhuranana jeung coklat kolot jang kahandapanana[5].Sapatu jeung kaos kaki warnana coklat atawa hideung[5].Tanda Barung dipasangkeun dileungeun baju beulah kénca, ari lokasi dipasangkeun dina leungeun baju beulah katuhu[5]. Tanda pangkat Siaga Bantu nya éta gambar mancung hulu anu warnana bodas tapi dasarna héjo, Lamun tanda pangakat Siaga Tata nya éta dua tanda anu sarua jeung tanda siaga bantu anu dipasangkeun di leungeun beulah kénca[5].
Pramuka Penggalang[édit | édit sumber]
Pramuka Penggalang nya éta Golongan Pramuka nu yuswana 12-15 taun. Satuluyna kelompok gedé dina Penggalang disebut pasukan Penggalang. Dina pasukan Penggalang aya kelompok-kelompok leutik anu disebut regu Penggalang nu diwangun ku 6 - 8 urang. Ngaran-ngaran regu dicokot tina ngaran sato jeung kekembangan. Ngaran sato jang regu putra, ari ngaran kekembangan jang ngaran regu putri.
Kode Kehormatan Pramuka Penggalang[édit | édit sumber]
Wangun kode kehormatan Pramuka Penggalang nya éta janji anu ngabungkeuleuk dina Tri Satya jeung Dasa Dharma.
- Tri Satya
Demi Kehormatanku aku berjanji akan bersungguh-sungguh:
- 1. Menjalankan Kewajibanku terhadap Tuhan Yang Maha Esa, Negara Kesatuan republik Indonesia dan mengamalkan Pancasila[5]
- 2. Menolong sesama hidup dan mempersiapkan diri membangun masyarakat[5]
- 3. Menepati Dasa Dharma[5].
- Dasa Dharma
Pramuka itu:
- 1. Takwa kepada Tuhan Yang Maha Esa[5]
- 2. Cinta alam dan kasih sayang sesama manusia[5]
- 3. Patriot yang sopan dan ksatria[5]
- 4. Patuh dan suka bermusyawarah[5]
- 5. Rela menolong dan tabah[5]
- 6. Rajin, terampil dan gembira[5]
- 7. Hemat, cermat dan bersahaja[5]
- 8. Disiplin, berani dan setia[5]
- 9. Bertanggungjawab dan dapat dipercaya[5]
- 10. Suci dalam pikiran, perkataan dan perbuatan[5]
Lawungan Pramuka Penggalang[édit | édit sumber]
Jambore[édit | édit sumber]
Lawungan Pramuka Penggalang anu dibéré ngaran Jambore dilaksanakeun di tingkat nasional[5]. Tapi bisa ogé diayakeun di tingkat Daerah, Cabang atawa Ranting[5]. Saméméh ngayakeun kagiatan Jambore, perlu ayana rarancang atawa tatahar, pengorganisasian jeung pelaksanaan sacara kompréhénsif[5].
Lomba Tingkat[édit | édit sumber]
Lomba tingkat (LT) nya éta gelanggang Penggalang Putera jeung Penggalang Puteri boh sacara beregu atawa perorangan [5]. Nomor lomba ngeunaan kasingeran jeung kaparigelan[5]. Tujuan perlombaan éta nya éta nguji kamampuh penggalang[5]. Anapon rupa-rupa LT nya éta LT1 anu diayakeun ku gugus depan, LTII anu diayakeun ku Kortan/kwartir ranting, LTIII diayakeun ku Kwartir cabang, LT IV diayakeun ku kwartir Daerah jeung anu pamungkas nya éta LT V anu diayakeun ku Kwartir Nasional[5].Conto kagiatan LT dumasar kana aspék kamampuh nya éta kaparigelan jeung kasingeran[5]. Kaparigelan anu dilombakeun nya éta lomba Peta pita, Peta perjalanan, Semaphore, Morse, kémah, pioneering dasar, Panorama, Sandi, jeung Lomba Masak[5].Ari dina aspék kasingeran nya éta lomba mendaki tangga,mendaki jeung turun tebing,Sambung tali, meniti kayu bulat.Lian ti dua aspék anu geus disebutkeun tadi aya ogé aspék perlombaan séjén kayaning aspék kasenian atawa olahraga, kaagamaan, jeung kamasarakatan[5].
Tanda Kecakapan Umum[édit | édit sumber]
Aya tilu tingkatan Tanda Kecakapan Umum jang Penggalang teh nyaeta Ramu, Rakit jeung Terap
Tanda Kecakapan Khusus[édit | édit sumber]
Tanda Kecakapan Khusus jang Penggalang aya tilu tingkatan nyaeta Purwa, Madya jeung Utama
Pramuka Penegak[édit | édit sumber]
Ambalan nya éta kelompok gedé dina pramuka penegak[5]. Ngaran Ambalan biasanya nyokot tina ngaran sababaraha pahlawan, contona:Ambalan Bung Karno, Ambalan Diponegoro, jrrd[5].Dina Ambalan aya organisasi anu ngawadahan aspirasi penegak anu dingaranan DA(Dewan Ambalan)[5]. Cara kerja dewan ieu nya éta nyieun kaputusan sacara musyawarah mufakat[5].Dina Ambalan penegak aya pembina[5]. Pembina mangrupa dulur kolot Ambalan Penegak anu kudu dihargaan jeung diajénan[5].Golongan usia pramuka anu kagolong kana Penegak nya éta 16-20 taun[5].Dina hiji Ambalan aya sababaraha kelompok leutik anu disebut Sangga[5]. Sangga dipingpin ku saurang pamingpin anu dibantuan ku wawakilna[5]. Ngaran-ngaran Sangga dina Pramuka Penegak biasana nyokot tina tahapan kamerdikaan Indonesia, nya éta:
- 1. Sangga perintis[5]
- 2. Sangga Penegas[5]
- 3. Sangga Pendobrak[5]
- 4. Sangga Pencoba[5]
- 5. Sangga Pelaksana[5]
Tapi salian ti eta, ngaran sangga bisa oge nyokot tina ngaran sato, kembang, tokoh wayang atawa nu paling sederhana ngaeta ku nomer, jiga Sangga 1 Sangga 2 jrrd. Kode kehormatan Pramuka Penegak sarua jeung kode kehormatan penegak Penggalang nya éta Tri satya jeung Dasa Dharma[5].
Lawungan Pramuka penegak[édit | édit sumber]
- 1.PW (Perkémahan Wirakarya)[5]
PW nya éta lawungan Pramuka anu diayakeun ku penegak jeung pandéga ti rupa-rupa satuan (Ambalan dan satuan Karya)[5]. Kagiatan ieu ngahijikeun diri sarta ngawangun masarakat anu luyu jeung jangji Tri Satya[5].
- 2.Raimuna [5]
Raimuna nya éta perkémahan pikeun ngabina jiwa Pramuka Penegak/ Pandéga anu miboga sifat kréatif jeung produktif anu ngawengku unsur edukatif (atikan) ngaliwatan sababaraha kagiatan kawas ieu dihandap:
-
- 3.Musppanitra[5]
Musppanitra nya éta dialog musawarah penegak/pandéga putera jeung puteri anu ngabahas masalah-masalah organisasi, kagiatan, program gawé, anggaran jeung sajabana[5]. Aya sababaraha tingkatan ngayakeun Musppanitra nya éta Musppanitra Nasional, Musppanitra Daérah, jeung Musppanitra Cabang[5].
- 4. Pesta Karya
Pesta Karya nya éta lawungan spésifik(husus) anu dihadiran ku Penegak/ pandéga anggota Saka (Satuan Karya)[5].Anapon rupa-rupa Pésta Karya nya éta Pésta Karya Taruna Bumi, Pésta Karya Bhayangkara, Pésta Karya Bahari jeung Pésta Karya Dirgantara[5].
Tingkatan Pramuka Penegak[édit | édit sumber]
- a.Penegak Bantara[5]
Syarat asup jadi Penegak Bantara, nya éta:
syarat asup jadi Penegak Laksana, nya éta:
Lagu Hymne Pramuka[édit | édit sumber]
Kami pramuka Indonesia[6]
manusia Pancasila[6]
Satyaku ku Dharmakan[6]
Dharmaku ku Baktikan[6]
Agar Jaya Indonesia[6]
Indonesia Tanah Airku[6]
Kami jadi Pandumu[6]
Sandi Rusiah di Pramuka[édit | édit sumber]
Nalika taun 1823 di Amerika kapanggih Morse[5]. Nu manggihan Morse téh nya éta Samuel F.B Morse[5]. Hurup ieu dipaké salaku alat komunikasi anu sifatna rusiah[5].
Semaphore nya éta alat komunikasi dua arah anu wangunna dua bandéra, unggal bandérana aya gagangan[5].Warna anu sering dipaké jadi warna bandéra nya éta warna beureum atawa konéng[5].
- Rupa-Rupa Sandi
Sandi mangrupa kode rusiah[5]. Kode ieu bisa dipikanyaho ku jalma anu wanoh kana ieu sandi[5].Dina pramuka aya sababaraha rupa sandi diantarana nya éta:Sandi Angka, Sandi A-N, Sandi A-Z,Sandi Rumput, jeung Sandi Udang[5].
Referensi[édit | édit sumber]
- ↑ Pramuka(diakses 2 Desember 2011)
- ↑ a b Pramuka (diakses 2 Desember 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au Sejarah Awal Mula Pramuka di Dunia(Diakses 9 November 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Lambang Gerakan Pramuka(diakses 9 november 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck [Riyanto, lukys.dkk.[s.a] PEGANGAN LENGKAP GERAKAN PRAMUKA. Surabaya: Terbit Terang]
- ↑ a b c d e f g Lagu Hymne Pramuka ](diakses 2 Desember 2011)


text:
Gorontalo
-
Pikeun kagunaan séjén, tempo Gorontalo (disambiguasi).
Gorontalo nyaéta salasahiji propinsi di Indonésia. Propinsi Gorontalo aya di pulo Sulawesi beulah kalér. Propinsi ieu ngadeg dumasar Undang-Undang Nomer 38 Taun 2000 tanggal 22 Désémber 2000. Lega wilayah propinsi ieu 12.215 km² sarta pangeusina aya 887.000 jiwa (2004).
Daptar eusi
Pemerintahan[édit | édit sumber]
Kabupatén jeung kota[édit | édit sumber]
Daptar Gubernur[édit | édit sumber]
Imah adat[édit | édit sumber]
Pakarang tradisional[édit | édit sumber]
- Keris
Sajarah[édit | édit sumber]
Gorontalo saperti daérah lianna di Indonésia kungsi lila dijajah Walanda, tapi geus leuwih tiheula merdéka tibatan Indonésia. Gorontalo merdéka taun 1942 nalika Walanda diganti ku Jepang. Tanggal 23 Januari 1942 Gorontalo merdéka alatan perjoangan rayat babarengan jeung inohong pajoang héroikna nyaéta Nani Wartabone jeung Kusno Danupoyo.


text:
Kuman
Kuman atawa patogén hartina agén biologis nu ngabalukarkeun kasakit atawa panyakit ka inangna.
Istilah ieu mindeng dipaké pikeun agén anu ngaruksak pisiologi normal sato atawa tutuwuhan multisélulér. Najan kitu, kuman bisa ogé nginféksi organisme sél tunggal ti sadaya karajaan biologis. Istilah patogén diturunkeun tina kecap Yunani πaθoYέveιa, "datangna nyeri".
Aya sababaraha substrat jeung jalur panarajang kuman, nu utamana mah ngaliwatan udara/engapan; cai/katuangan, kontak kulit; kontak sato (véktor).
Awak manusa mibanda taméng alami pikeun ngalawan kuman, dina bentuk sistim imun jeung sababaraha baktéri nu aya dina awak manusa. Najan kitu, mun sistim imun atawa baktéri "alus" téa ruksak (misalna alatan kémoterapi, HIV, atawa antibiotik), baktéri patogénik nu tadina bisa katahan téh bisa narajang inangna. Kasus modél kieu disebutna inféksi oportunistik.
Rupa-rupa kuman[édit | édit sumber]
Di handap ieu béréndélan sababaraha kuman, digolongkeun dumasar ciri strukturna, katut balukarna ka nu katarajang.
Baca ogé[édit | édit sumber]
Rujukan[édit | édit sumber]
- Pathogen, Wikipédia édisi basa Inggris


text:
Louis Pasteur
Louis Pasteur nyaéta ahli mikrobiologi jeung ahli kimia ti Perancis.[1] Lahir tanggal 27 Désémber 1822. Kasohor ku masarakat alatan ngamekarkeun inokulasi kuman panyakit nu ngbalukarkeun ayana vaksin munggaran nyaéta vaksin rabiés.[1]
Pasteur ngamimitian karirna dina widang fisika di salasahiji sakola lanjutan.[1] Dina umur nu ka-26 taun geus jadi profesor di Universitas Strasbourg tuluy pindah ka Universitas Lille.[1] Timuan panggedena dina widang kimia nyaéta molékul asimétris jeung polarisasi cahya.[1] Salian ti éta, Pasteur ogé nalungtik masalah sipat asam tartrat dina taun 1849.[1] Tésis doktorna kristalografi ngajadikeun Pasteur profesor kimia di Univérsitas Strasbourg.[1] Taun 1857 diangkat jadi diréktur ilmiah studi ngeunaan École Normale Supérieure.[1] Dina tanggal 20 April 1862 Pasteur jeung Claude Bernard ngahasilkeun hiji prosés nu disebut pasteurisasi tina panalungtikanana ngaliwatan susu nu dipanaskeun nu ngabalukarkeun baktéri nu aya dina éta susu paraéh.[1]
Taun 1870-an, Pasteur ngagunakeun métode imunisasi pikeun panyakit anthrax nepi ka ngahudang élmuan lianna pikeun néangan hal nu sarupa pikeun panyakit nu sipatna endemik.[1] Pasteur ogé nyampurnakeun vaksin rabiés nu diciptakeun ku Emile Roux nu dijadikeun dadasar pikeun vaksin nu lian saperti polio, cacar, jeung tetanus.[1] Ti mimiti taun 1888 karya Pasteur dituluykeun di Institut Pasteur di Paris. Taun 1895 Pasteur dilélér Medali Leeuwenhoek dina widang mikrobiologi.[2] Tilar dunya dina taun 1895 alatan struk ti taun 1868.[2] Dimakamkeun di Katedral Notre Dame.[2] Tuluy layonna diteundeun di ruang bawah tanah Institut Pasteur Paris.[2]


text:
Judul : Nu Kaul Lagu Kaleon
Pengarang : .R .A.F.
Penerbit : Kiblat
Jumlah Kaca : 100
Kaping Terbit : Pebruari
“Ke…ke… naon bentenna ari kawih nu disebut lagu panambih sareng nu sok dipirig ku gamelan?” cek Yati bangun panasaran.
“Taya bentenna meueus-meueus acan,” walon Kang Atma, “Eta-eta keneh hakekatna mah. Bentenna ngan ukur lebah lagam ngahaleuangkeun. Ku margi lagamna lagam mamaos, tur dipirigna ku kacapi indung sareng rincik sareng suling ; sareng ku margi geus matuh sok dikantetkeun jeung kawih lagu panambih. Padahal upami eta lagu panambih dihaleuangkeun dina pirigan gamelan, kontan harita keneh moal disebat lagu panambih, tapi lagu kawih! Moal disebat nembangkeun deuih, tapi tangtuna oge ngawihkeun. Sabalikna, upami lagu kawih nu biasa dipirig ku gamelan, dialihkeun kana pirigan kacapi sareng suling, dihaleuangkeun nganggo lagam mamaos, harita keneh baris disebat lagu panambih sarta disadapurankeun jeung mamaos.”
Nu ngadengekeun teh arunggut-unggutan bangun ngarti.
Buku Nu Kaul Lagu Kaleon nyaritakeun tentang hiji mojang jeung bujang nu ngajarna. Di ahir carita, kacaritakeun hubungan silih pikacinta eta dua nonoman teh.
Novel ieu cocok diaos ku rumaja, sabab tiasa nambih wawasan tentang pertembangan. Alusna, novel ieu ngangkat budaya-budaya anu aya di tatar sunda. Kasenianana, jeung budaya masarakat anu jadi cirri khas sunda.


text:
Ku Komalawati. S
Bari angkaribung ku babawaan, gagancangan kuring leumpang mapay galengan, ninggalkeun lembur. Di hareupeun warung Ceu Enok, kuring eureun bari ngecagkeun dua jingjingan. Gek diuk dina bangku panjang paragi dariuk nu ngaradon ngopi bari nyegat mobil elep atawa beus.
"Na... asa suwung kieu, ieu teh, Ceu?" cekeng bari top nyokot bala-bala haneut hiji, tuluy dihuapkeun. Biasana tabuh sakitu, di warung Ceu Enok sok pinuh ku nu barang beuli utamana nu rek nyaba, sok ngadon ngopi heula cara kuring ayeuna, bari nyegat mobil.
"Tadi... Kang Karna jeung Mang Amud, ngaropi. Rek nyaraba ka Bekasi. Cenah aya pagawean. Dulurna nu ngumbara di ditu, rek ngadegkeun deui imah. Karek bieu pisan naek beus.
"Oooh...! Ceu, nyungkeun cai!"
Ceu Enok ngasongkeun gelas balingbing eusi cienteh panas. Saeutik-saeutik, kuring ngaregot. Tuluy nyokot goreng ketan. Am, disamualkeun. Untung teu meleg, da ketanna leutik. Lapar, atuda ti imah can sempet sasarap. Rurusuhan, bisi tinggaleun beus. Ari tepi ka jalan gede, beuteung karasa lapar. Antukna, ngetem heula di warung ieu. Kabita ningali bala-bala jeung ketan.
"Rek ka mana ari Nyai Ipah?" Ceu Enok nelek-nelek kuring nu dangdan beda ti sasari. Sanajan anyar balik ti Saudi, panampilan kuring teu kawas TKW nu lian. Sakapeung sok marahiwal, sagala dipasangkeun. Make pakean nu moronyoy jeung hurung ku papaesan. Oge wedak jeung lipensetip nu kandel. Kuring mah basajan we da tadina ge ti lembur, teu hayang ningalikeun boga duit, malah kalah ngabibita bangsat.
"Eu... ka... Cianjur, Ceu!"
"Ka saha?" Ceu Enok kerung.
"Ka..." luk, kuring tungkul. Sok sieun pajarkeun rek nepungan popotongan. "Hayang tepung jeung budak, Ceu."
"Ooooh... enya, kakara inget budak Nyi Ipah teh di Cianjur. Geus badag meureun budak teh?"
"Genep taunan, Ceu."
"Ari Wawan, geus boga deui pamajikan?"
"Haaar...ari Ceu Enok na teu terang? Pan abdi diserenkeun teh alatan Kang Wawan kawin deui ka nu sejen! Batur sapagaweanna di pabrik sapatu."
"Ku nurustunjung ari lalaki!"
Kuring nyerengeh, sanajan hate nyeredet. Ras inget, waktu Kang Wawan kawin deui tanpa sakanyaho kuring. Nyeri hate teh lain bobohongan. Kuring menta diserahkeun. Teu sudi didua. Teu suka dipangwayuhkeun. Hate dirarajet matak begang awak. Leuwih hade kuring hirup sorangan tibatan jadi nu kolot bari teu kungsi dicukupan pangabutuh. Harita Kang Wawan daek nyerenkeun asal make sarat, budak kudu milu ka manehna, dibawa ka Cianjur, lemburna. Tadina kuring teu narima, tapi sanggeus pihak kulawarga kuring jeung Kang Wawan badami, yen budak tetep rek cicing jeung bapana, tapi kuring bebas nepungan ka Cianjur. Jangji kulawargana, budak ge bakal mindeng dianjangkeun ka Panamur, lembur kuring, supaya bisa panggih jeung kuring, tur silaturahmi bisa manjang. Mudah-mudahan. Ku kituna mah kaharti. Leuwih hade budak nu datang ka Panamur, da ari kudu kuring nu ka Cianjur mah, euh...pimanaeun ongkosna. Ongkos ka Cianjur teh pan mahal, kudu buburuh tandur heula sababaraha minggu.
Najan rada medenghel, ahirna kuring ngelehan. Dua bulan ti harita, kuring didaftarkeun ka sponsor nu aya di Malangbong, jadi calon TKW, bari guling diri. Malah mun fit, kolot kuring ditinggalan kana sajutana. Kuring kabita. Sanggeus di Jakarta cicing di PT, kuring dinyatakeun fit. Teu lila, kuring ngapung ka Saudi. Saenyana, kuring bari mapalerkeun kakuciwa, ngubaran kapeurih hate nu geus dirarajet ku Kang Wawan.
Karasa, aya cai dina kongkolak panon kuring.
"Nyi Ipah!" Ceu Enok ngagebah lamunan kuring bari katingali carinakdak. Meureun ngarasakeun kapeurih hate kuring.
"Nyi Ipah ngora keneh. Panjang keneh lalakon. Jaba geulis, tangtuna rea lalaki nu miharep!" Ceu Enok kawas nu ngupahan.
"Saha atuh Ceu, lalaki nu miharep abdi? Abdi saukur rangda ti kampung, anak jalma malarat."
"Tong kitu, Nyi Ipah!" Ceu Enok diuk gigireun kuring, "Ayeuna Nyi Ipah geus beda jeung baheula. Nyi Ipah geus bisa ngadegkeun imah kolot sakitu agrengna. Nyi Ipah geus ngabagjakeun nu jadi kolot. Bagja!"
"Tapi kabagjaan kulawarga di lembur can sampurna, Ceu, lamun budak masih keneh jeung bapana."
"Aeh... apan Nyai teh lain rek ka Cianjur?" Ceu Enok ngagareuwahkeun. "Jung atuh, bisi kaburu beurang. Ku Euceu didu'akeun, sing salamet di jalan!"
"Euleuh... enya, Ceu Enok!" kuring geuwat nangtung bari ngodok saku calana lepis, ngaluarkeun duit rebuan dua lambar urut ngopi bala-bala jeung ketan. Bakating anteng ngobrol jeung Ceu Enok bari nyawang mangsa ka tukang nu pikasediheun, poho kuring keur ngadagoan beus nu bakal mawa ka Cianjur. Apan kuring teh hayang geura panggih jeung beubeulahan hate kuring.
Reg, beus Merdeka jurusan Banjar Jakarta, eureun hareupeun warung. Kuring naek. Babawaan anu loba, dikana bahasikeun ku kondektur.
***
Salila di perjalanan, kuring nyipta-nyipta bakal panggih jeung Abang, buah hate kuring. Harita waktu dibawa ka Cianjur, umur budak teh opat taun. Keur meujeuhna capetang sagala dicaritakeun. Keur meujeuhna barang dahar, sagala sedep. Mangsana kembang buruan.
Kumaha rupa budak ayeuna sanggeus ditinggalkeun dua taun ka Saudi? Keur leutik mah Abang teh awakna lintuh pikaresepeun. Kulitna hideung santen, tapi katingali manis. Lamun nyerengeh, katembong aya kempot dina pipina. Lucu budak teh, pikageugeuteun, pikanineungeun. Emh, barina ge saha atuh jalmana anu teu nyaah ka anak? Sato wae nyaah, komo manusa....
Beus eureun di Cipatat. Nurunkeun panumpang, tuluy nyemprung deui. Ret kana arloji, satengah sawelas. Wayah kieu mah, bangunna Abang geus mulang ti sakolana. Pan geus sakola ayeuna mah, geus kelas hiji. Didu'akeun Ucu ku indung. Sing tepi ka jucung sakola teh, tong kawas indung hidep nu ngan saukur bisa di lembur jauh ka bedug. Ucu mah sing bisa ngahontal naon nu dicita-citakeun. Peupeuriheun indung nu teu tamat SD-SD acan da teu kawaragadan. Antukna, ukur bisa jadi TKW, jadi bujang di nagara deungeun. Taya pilihan deui.
Beungeut budak ngolebat deui. Beungeut dua taun katukang. Manis, lucu, alewoh tur pikaresepeun. Beurat kuring teh ninggalkeun budak. Ngan kapaksa ingkah, bakating ku kabelit ku pangabutuh. Enya ge cicing di kampung, tapi kuring katut kolot teu boga sawah kawas batur. Beas tangtuna kudu meuli. Kadua kolot kuring kuli ka batur, purah macul, ngarambet, tandur jeung naon we sagawe-gawe, pikeun bisa nedunan eusi peujit. Bari angger teu cumpon, da kudu sagala dibeuli sanajan cengek oge. Loba pepelakan di buruan batur sabangsaning kaperluan nyambel jeung lalab, tapi maenya ari kudu barangpenta wae mah.
Lian ti hayang nyugemakeun nu jadi kolot, nekad indit ka Saudi seja mapalerkeun bangbaluh hate. Seja mopohokeun kanyeri jeung kapeurih alatan dihianatan ku Kang Wawan.
Alhamdulillah, mulang ti Saudi, kuring bisa meuli tanah jeung ngadegkeun imah. Imah nu tiheula, nu bilik, panggung tur leutik dirobah jadi kandang domba. Jero imah oge dieusian ku rupa-rupa parabot nu anyar meuli ti mebel di Malangbong. Korsi, lomari, risbang, tipi jeung sabangsana. Teu, kuring teu hayang balik deui ka Kang Wawan. Kuring ngarasa reugreug ningali kolot bungah. Ngan hanjakal, aya nu kurang dina hate. Buah hate kuring teu aya di dieu, nyicingan imah nu bisa disebut sigrong, ngadiukan korsi anyar, sare dina risbang nomer hiji, lalajo tipi dua puluh hiji inci nu cekas.
Ah, Abang....
Umurna geus genep taun. Jadi ras inget genep taun katukang. Ngandung tepi ka brolna, hirup teh mani werit pisan. Seuseut seuat, dahar isuk sore henteu lain bobohongan. Kang Wawan teu aya gawe, geus meh satengah taun di-PHK ti tempat gawena, pabrik tekstil di Racaekek, bari tanpa pesangon. Kahayang teh aya gadag. Keun sual milu ngaheurinan imah butut kolot kuring mah, teu nanaon. Tapi, cing atuh gawe naon we sagawe-gawe. Tapi da, lebeng we. Ancrub ka sawah, teu daek. Dititah ngarit sakali-kali ge, kaleked. Atawa milu ngaduk atuh ka nu keur ngadegkeun imah. Di lembur ge sok pirajeuneun aya nu ngajak nyaba ka dayeuh jadi kuli bangunan, tapi gideung jeung gideug we. Cape cenah gawe kitu mah. Abong urang kota, pipilih kana pakasaban. Padahal sanajan manehna boga ijazah SMP ge, can karuhan kabeh pabrik nu aya di Bandung, daek narima.
Waktu Abang gubrag ka dunya, tada teuing sedihna. Teu boga perenel-perenel acan. Orok beureum dibungkus ku samping kebat butut. Eta oge nginjeum ti paraji. Hadena aya nu haat mere sarigen rupa-rupa pakean orok ti mimiti baju, popok, gurita jeung nu lianna. Sanajan urut, geus taya warnaan baris mindeng diseuseuh, tapi ku kuring disuhun dina embun-embunan. Nu mere ngaran budak teh sabenerna mah lain kuring atawa bapana. Tapi Bu Yati, tatangga di lembur nu kacida bageurna. Nyeumpal orok ge tepi ka saratus rewu. Karunyaeun meureun ningali kaayaan kuring nu rudin tur prihatin ka orok. Ukuran di lembur mah kacida gedena. Bu Yati mah jalma ngarti. Atudan pensiunan guru SD. Cenah baheulana sakola di SPG. Hebat, bagja pisan. Tanda kaasih, Bu Yati mere ngaran anak kuring sakitu alusna, tapi weleh kuring teu nyaho hartina. Bangkit Andika Putra, ngan nenehna Abang. Saur Bu Yati, orok teh lahirna ping 20 Mei, bareng jeung mepeling hari Kebangkitan Nasional. Ari dina sirah kuring, ngaran budak nu geus disiapkeun teh iwal Mulyana, Nurdin, Sulaeman atawa Solihin we. Teu aya deui.
***
"Teh botolna... teh botolna... teh botolna... nu dingin...."
"Mocina Ibu... asli Sukabumi...."
"Tauco, tauco, tauco...."
"Gehu, gehu, gehu...."
"Sayang anak, sayang anak...."
"Jeruk, jeruk, jeruk asli Pontianak. Mirah geura... mangga diraosan heula...."
"Assalamu'alaikum, Bapak Ibu punten sakedap ngaganggu...."
Song-song, ngabagi panumpang amplop hiji sewang.
"Selamat siang!" jreng jreng... "Mobil butut... kaluaran baheula...."
Ceuli asa bonge. Teu puguh dedengean. Nyung nyeng, reang... Matak racleng tai ceuli. Kahayang mah, beus teh tong kudu eureun di pasar Ciranjang. Kagok, sakeudeung deui ge tepi ka Cianjur.
Kuring ngageberan beungeut nu pinuh ku kesang, ku kipas meunang meuli tadi ti nu ngasong di parapatan tol Cileunyi. Awak karasa bayeungyang. Tuluy ngodok tina tas dina lahunan, botol aqua urut nu ti imah meunang ngeusian ku ciherang tina kendi. Regot nginum. Seger, waktu cai ngabaseuhan tikoro nu garing.
Teu kungsi lila, beus ngageuleuyeung. Hate kekejotan teu kuat hayang panggih jeung Abang. Kacipta atohna budak nempo kuring angkaribung ku babawaan. Aya mobil remot, meulina ge nitip ka Bu Yati waktu anjeunna nyokot pensiun ka Garut kota. Aya playstation katut kaset-kasetna. Eta ge meulina nitip ka Jang Dedi, putra Pa Lebe nu kuliah di Bandung tur nyahoeun tempat meuli barang elektronik nu murah. Lain kuring hayang gagayaan, abong balik ti nagara deungeun, mere cocooan nu marahal. Di Panamur ge teu aya nu ngaboaan cocooan nu mahal cara kitu. Bubuhan ngobrol jeung batur sarua bujang di Saudi, nu sarua boga budak sapantar kuring. Mobil remot jeung playstation cocooan budak ayeuna di kota mah cenah. Atuh kuring ge hayang nyugemakeun nu jadi anak. Maenya we balik ti Saudi, ukur mere cocooan momobilan tina kulit jeruk. Teu usum!
Minggu kamarina ge, kuring ka pasar Lewo, meuli pakean Abang sababaraha setel. Teu poho, kantong jeung sapatu bari dikira-kira nomerna da puguh teu nyaho. Tada teuing bungahna budak teh. jabaning Ema mahanan rupa-rupa kadaharan ti mimiti pais lauk, sambel oncom, goreng ulen, opak ketan, kiripik sampeu, ladu, jeung wajit olahan Ema sapeupeuting. Hayang ngabagjakeun incu nu jauh, nu ngan hiji-hijina. Peupeuriheun, salila dua taun kuring di Saudi, Kang Wawan teu kungsi datang ka Panamur sakumaha jangjina baheula. Kolot kuring ge ngarasa boga hak, hayang panggih jeung incu. Sabenerna mulang ti Saudi teh geus aya dua mingguna, tapi ku cape... ngadon ngahenang-ngahening we bari ngamandoran nu barang gawe waktu ngadegkeun imah, bari neuteup balong meunang meuli kuring. Lain teu inget ka budak. Ingetna mah nataku, ngan nunggu waktu nu salse.
"Ma, ari Abang apal keneh kituh ka abdi?" tanya kuring waktu karek datang.
"Tangtu we atuh, Ipah. Maenya ka indung poho!"
"Pedah we harita budak teh leutik keneh."
"Leutik teuing henteu. Umur opat taun mah geus inget ieuh... da geus hideng...."
"Ari poto Ipah aya kituh di Cianjur? Bisi Abang hayang ningali rupa abdi."
"Duka teuing atuh, Pah. Maenya we... tapi sigana mah aya. Najan Wawan mah da moal ngampihan. Paling, di urut mitoha maneh mah jigana aya!"
Kuring ngarenjag. Beus geus aya di terminal Rawabango. Gura-giru kuring turun, tuluy kondektur nurunkeun babawaan tina bahasi. Ti jalan gede, kuring naek angkot nu ka Cikidang-keun.
Reg, angkot ngarandeg di sisi jalan. Kuring can waka ngalengkah, anggur nangtung bari nyipta-nyipta budak. Kacipta budak ayeuna keur ulin di buruan jeung batur sapantarna.
Kuring keketeyepan nyampeurkeun Abang nu keur nukang. Rek dipeungpeun panonna.
"Ieu saha?" tanya kuring.
"Nini."
"Sanes."
"Ua Iyam?"
"Sanes!"
"Bi Tati!"
"Sanes!"
"Sanes!"
"Ceu Iroh?"
"Sanes!"
"Teh Neni nya?"
"Salah sadayana. Nu leres... ieu Ibu."
"Ibu?" Budak siga nu heran. "Ibu saha?"
"Ibu...Abang!" cekeng.
"Bohong!"
"Leres!"
"Pan Ibu Abang mah teu aya. Nyaba tebih ka ditu... ka Arab!"
Hate ngageuri, sedih.
"Tingali geura..." kuring ngaleupaskeun peungpeunan tuluy malikkeun awak budak. Celengok, tarang budak dicium.
"Ieu Ibu, Abang!"
"Ibuuu!" budak ngagabrug. Ku kuring diusapan. Deudeuh teuing anaking...
Kuring muka panon. Emh, na... lamunan teh. mani teu sabar ari kuring, kapan ayeuna ge bakal panggih jeung Abang?
Atuda, geus kaimpi-impi wae budak teh, katembong wae dina kongkolak panon....
Kuring muru imah kolot Kang Wawan. Bejana, Abang mindeng ulukutek di dinya. Sanggeus uluk salam, kuring diuk dina korsi tengah imah. Kolot Kang Wawan duanana aya, teu aya riuk-riuk atoh kadatangan kuring. Kitu oge lanceuk jeung adi Kang Wawan nu nyampak di dinya, jajauheun ka someah ngabageakeun semah nu jauh bari urut dahuan. Ieu mah, kurawed haseum... bari dulak-delek. Kuring nyoba sabar. Keun da niat kuring ka dieu soteh hayang panggih jeung budak.
"Kahayang teh budak mah tong kudu diteteang!" urut mitoha lalaki muka carita. Kuring ngusap dada.
"Barina ge di dieu mah budak teh kacida kajaminna. Jaba Nunung mah geten...." urut mitoha awewe ngagulkeun pamajikan Kang Wawan.
"Dupi Abang... ayeuna mana?" kuring nyalenggorkeun obrolan.
Teu aya nu nembal.
"Assalamu'alaikum..." aya sora budak lalaki, uluk salam. Tuluy panto muka. Kuring cengkat. Budak lintuh, make pakean bola. Surungah-serengeh ka nu di jero imah, tapi ngadadak baeud waktu ningali kuring.
"Abang...." kuring nangtung. Dua leungeun dikahareupkeun, ngadago budak nyampeurkeun. Teu kuat hayang ngagabrug. Tapi ningali pasemon nu boga imah...
"Eta culik nya?" Abang mencrong ka kuring bari siga nu sieun.
"Sanes, kasep. Ieu Ibu. Ibu Ujang. Yap ka dieu bageur..."
"Alim! Eta mah culik! Abang ge terang! Eta nu aya dina poto!" budak ngagorowok.
"Abang...." kuring nginghak.
"Saur Apa, nu dina poto teh culik!"
"Sanes!"
"Meunggeus!" indung Kang Wawan nyentak tarik. "Geus puguh budak teh sieun!"
"Culik... culik... sieun culik...." budak murungkut. Kuring maksakeun nyampeurkeun. Ari berebet teh, budak lumpat kaluar bari gogorowokan, culik culikan.
Hate ngajerit. Gustiii... ku harianeun ari Kang Wawan. Kuring teh indungna, indung nu kungsi ngandung salila salapan bulan. Deudeuh teuing anaking... ieu indung.
Hate ngalaketey, bari terus nginghak.
Petengan : Mangle Online


text:
Eka Gandara Wk
Di Rumah sakit nu rek tatamba kaitung pinuh, di ruang tunggu pasien keur pada nganti giliran. Di meja pendaftaran katempo aya perawat nu keur meresan kartu berobat. jung nangtung:"Pa Ahmad...! pokna, teu lila pa Ahmad asup ka ruang pemeriksaan. sanggeus pa Ahmad kaluar, "Bu Nengsih...!" cek nu ngabsen. Kira-kira geus aya sawelas pasien, nu ngabsen rek ngagentraan nu ka dua welas. Kartu nu ka dua welas make disudik-sidik heula ''Luk...Luk...Lukman..Lakiman...Lakijan...Lamsijan.!" nu digentraan teu jebul-jebul, si kartu dikahandapkeun "Sape'i...!... Cicih...!"nu ieu mah lancar. Kitu jeung kitu we pagawean juru absen mah, terus ngabsen nepi ka tinggal sakartu deui. Eta kartu dialak-ilik disidik-sidik. juru absen luak-lieuk, ari ret ka juru aya aki-aki keur nundutan. " Ieu meureun nu boga kartu teh" pikir juru absen, ruluy nyampeurkeun ka si aki: " Ki...aki !" aki-aki teh ngagurubug reuwaseun, da puguh keur nundutan."Dupi aki aya kaperyogian naon ka dieu ?" cek si juru absen. Si aki muncereng: " Na ari ujang, numatak indit ka rumah sakit ge, meureun rek tatamba aki teh. Ti tadi ge aki teh nganti nganti giliran, tapi nepi ka wayah kiwari can dicalukkan keneh wae.....!"si juru absen nanya deui bari nyidik-nyidik kartu nu can kasebut tea:" Dupi nami aki teh saha .....?" Si aki ngajawab kalawan tatag pisan : " Ngaran aki teh L a k i ' a n.....!" si juru absen seuri......:" Atuda aki mah nyeratna teu nganggo curek, jadi we abdi bingung ngaosna.....!!!"***


text:
Zona vadose
Zona vadose, ogé disebut zona teu-jenuh, nyaéta bagean bumi antara luhur taneuh jeung zona freatik atawa zona jenuh ("vadose" tina Basa Latin hartina "deet"). Cai dina zona vadose mibanda pressure head kurang ti tekanan atmosfer, sarta ditahan ku kombinasi adhesion (funiculary groundwater), jeung aksi kapilaritas (capillary groundwater). Lamun zona vadose nutupan taneuh, cai nu katahan di jerona disebut kelembaban taneuh.
Gerakna cai dina jero zona vadose ditalungtik dina elmu fisika taneuh sarta hidrologi, sabagean hidrogeologi, sarta penting keur kaperluan tatanen, nyebarna kontaminan, tur kontrol banjir.


text:
Tangkorak
Tangkorak atawa tangkorék ngarupakeun wangun tulang nu ngabentuk hulu dina kalolobaan sato nu guna utamana pikeun ngabentuk beungeut jeung mungkus uteuk. Sato nu boga tangkorak disebutna Craniata. Tangkorak diwangun ku dua bagian: cranium jeung mandible atawa rahang handap. Tangkorak nu geus euweuh rahang handapan disebutna cranium.
Ngabungkus uteuk téh ukur salah sahiji guna tangkorak. Jarak antarpanon nu penting pikeun sawangan stéréoskopik ogé ditangtukeun ku tangkorak. Kitu ogé perenah ceuli nu penting dina pangiraan arah jeung jarak sora, ditangtukeun ku tangkorak. Di sababaraha sato, tangkorak ogé boga guna salaku taméng (misalna domba nu perlu kakuatan tangkorak pikeun nunjang tandukna.
Daptar eusi
Tangkorak manusa[édit | édit sumber]
Tangkorak manusa galibna diwangun ku 22 tulang. Iwal rahang handap, sakabéh tulang tangkorak 'dikaput' dina pola anu kaku sahingga ojahna ngan saeutik pisan. Bungkus uteuk (neurocranium, batok tangkorak nu ngajaga uteuk jeung medulla oblongata). Sésana anu opat welas ngabentuk splanchnocranium, tulang nu ngawangun raray.
-
Tangkorak kuda nil
-
Tangkorak Tyrannosaurus
-
-
Tangkorak buldog
Baca ogé[édit | édit sumber]
- Istilah perenah anatomi
- Anatomi hulu jeung beuheung
- Prénologi, prosés pseudo-ilmiah pikeun ngaramal kapribadian jalma tina bentuk sirahna.
Rujukan[édit | édit sumber]
- Skull, Wikipédia édisi basa Inggris per 13 April 2007.
- White, T.D. 1991. Human osteology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Animal Skull Collection
- Site with pictures of various animal skulls
- Skull terminology site by Texas A&M
- Anatomy of cranial cavity.
- Dept of Anth Skull Module
- Skull Anatomy Tutorial.


text:
Sisingaan
Sisingaan mangrupa atraksi kasenian tradisional urang sunda anu pidanganganana ku cara merenahkeun budak sapasang luhureun sisingaan (singa jijieunan) anu dibarengan ku opat penari,maké iringan tarompét jeung kendang[1].Sisingaan mangrupa pintonan anu atraktif jeung ngahibur panongtonna [1]. Seni has budaya Sunda ieu ayana di Kabupaten Subang provinsi Jawa Barat[1]. Sisingaan mangrupa seni pintonan rakyat Subang anu masih aya nepi ka kiwari[1].
Sejarah[édit | édit sumber]
sisingaan diciptakeun dina warsih kira-kira 1975 ku para seniman sunda,Margi ngemut datangna kasenian reyog Ponorogo ka dayeuh kasebat anu di bantun ku kaum Urban ti Ponorogo. Sanggeus para seniman sunda sawala kalawan seniman Reyog anu benten pisan kalawan reog sunda,Yen reyog ti Jawa wetan langkung metot perhatin sarta ngabogaan peunteun filasofi anu luhur sarta ngabogaan catetan sajarah ngalawan kolonial belanda. Mangka di ciptakanlah hiji kasenian ang sanggem menunjukeun identitas has Subang ti alpukah para seniman.
Sisingaan di ilhami ti carios serial Reyog di Jawa Wetan,anu nyaritakeun bungah lalampahan para ponggawa raja Singa Barong ti karajaan Lodaya wanci nuju karajaan Daha. Sanaos sang raja kakoncara Bengis sarta Angkuh,Nanging para ponggawa sok satia manggul tandu anu di tiduri ku raja singa barong.
sajaba ti eta minangka lambang lalawanan rakat indonesia ka kesewenangan Belanda anu di gambarkan minangka sosok singa dina lambang VOC,Perkawis ieu boga tujuan minangka edukasi pembelajaran sajarah ang menenangkeun kanggo para siswa.
Mekar Seni[édit | édit sumber]
Nalika tampil euweuh bébédaan anu atra antara sisingaan modern jeung sisingaan tradisional. Gerakan jeung atraksi nu ngangkat singa, mintonkeun gerakan anu méh sarua[1].Pintonan sisingaan dibarengan ku sora tarompét jeung kendang jiga musik pencak silat[1]. Sapasang budak leutik anu maké baju adat sunda ditaékkeun kana sapasang sisingaan anu diangkat ku opat penari (hiji singa digotong ku opatan)[1][2].Gerakan-gerakan jiga jurus silat dipintonkeun bari diseselan ku jaipongan, tarian has Jawa Barat[1].
Baheula pamaén sisingaan téh dalapan urang lalaki anu ngagotong bonéka singa dibarengan ku saurang pamingpin kelompok, sababaraha urang pamaén waditra jeung dua urang nu maénkeun jajangkungan[2].Atraksi sisingaan ngahijikeun tilu unsur seni anu utama nyaéta gerak tari atawa pencak silat jeung jaipongan, seni sora gamelan kendang jeung gong, sarta seni busana anu dipaké ku para pamaénna[1]. Para pamaén sisingaan mintonkeun akrobat jeung tarian anu atraktif, rupa-rupa gerakan ieu nyieun warga anu ningali pintonan ngarsa kahibur[1]. Di tengah zaman modérnisasi jeung ayana budaya asing anu asup, sisingaan angger bisa lumaku nepi ka kiwari minangka pintonan rakyat di daérah Subang, Jawa Barat.[1] Simbolisasi budak anu diuk luhureun singa salaku réfléksi perjoangan pembebasan Nasional pikeun ngéléhkeun kakuatan impérialis sarta kompradorna di jero nagri[2].