c: text/html

text:
Seureuh seuri
Pinang
nanggeng
Apuna galugaet angen
Gambirna pamuket angen
Bakona galuge sari
Coh nyay, parupat nyay, loeko lenyay
Cucunduking aing taruk harendong
Cucunduking aing taruk paku hurang
Keuna asihan awaking
Asihan si leuget teureup
Kalimah diluhur mangrupa jangjawokan anu dawam dipaké urang sunda buhun sabot rék nyepah (nyeupah), digerenteskeun atawa di ucapkan dina haté. Jangjawokan dipaké dina unggal kagiatan, komo jadi lantip hirup. Contona pikeun bergaul, digawé sapopoé, sarta du'a Laku kitu dimungkinkan alatan faktor masarakat Sunda anu agraris sok ngajaga harmonisasi jeung alam. Konon ogé sakumna nu kumelendang dialam dunya dianggap ngabogaan jiwa.
Lantip sarta krama hirup contona nyambung jeung paré (béas). Aya jangjawokan anu dipaké saprak melak bibit, ngaseuk, tandur, panén, nyiuk beas, nyangu, mawa beas ticai, ngisikan, kawas salah sahiji conto dihandap ieu:
Jampe Nyimpen Beas
Mangga Nyi Pohaci
Nyimas Alame Nyimas Mulane
Geura ngalih ka gedong manik ratna inten
Abdi ngiringan
Ashadu sahadat panata, panetep gama
Iku kang jumeneng lohelapi
Kang ana teleking ati
Kang ana lojering Alloh
Kang ana madep maring Alloh
Iku wuju salamaet ing dunya
Salamet ing akherat
Asahadu anla ila haileloh
Wa ashadu anna Muhammaddarrasolullah
Abdi seja babakti kanu sakti, agung tapa
Nyanggakeun sangu bodas sapulukan
Kukus konéng purba herang
Tuduh kang seseda tuhu
Datang ka sang seda herang
Tepi ka kang seda sakti
Nu sakti neda kasakten
Neda deugdeugan tanjeuran
Conto séjénna,
Jampe Ngisikan (kukumbah béas):
Mangga Nyimas Alene Nyimas Maulene
Geura siram dibanyu mu’min
Di Talaga Kalkaosar
Abdi ngiringan
Nyi Pohaci Budugul Wulung
Deui jail babawaan kaula
Heug
Nyi Pohaci Barengan Jati
Kalakuan jail kaniaya
Ka Nyi Pohaci Sukma Jati
heug
Ieu pisan conto lantip hirup masarakat agraris anu nyiptakeun harmonisasi adapt jeung alam.
Para Sastrawan Sunda umumna, kawas Wahyu Wibisana, Rus Rusyana, Ajip Rosidi menggolongkan Jangjawokan minangka wangun puisi sunda. Yus Rusyana nyicikeunana dina buku Bagbagan Puisi Mantra Sunda (1970), sedengkeun Ajip Rosidi dina Jangjawokan (1970). Kuring piker, ucul ti bener atawa salah ngeunaan pamahaman unggal ka jangjawokan, tapi ku cara katagorisasi jadi cabang ti puisi, sahenteuna bisa diwariskeun kegenarasi saterusna, yén di tatar ieu kungsi aya bagian ti budaya Sunda anu disebut Jangjawokan.
Nurutkeun Wahyu Wibisana: "Jangjawokan saluyu jeung maksud puisi magis anu diungkabkeun Yus Rusyana sarta pamadegan Rachmat Subagya dina Ageman Pituin Indonésia. Kalayan mantra jelema berangsur-angsur memulangkan kawasa-kawasa imajiner anu dianggap ngarémpak luhur wewenangnya anu imajiner ka tempat asal wajar maranéhanana anu imajiner ogé".
Pengertian imajiner berpusat dina pamikiran anu nyambung kalayan makhluk gaib anu dianggap miboga kakawasaan sarta kewenangan sarta aya di tempat nu tangtu. Ku kituna, hal ieu aya dina tataran kayakinan sarta kapercayaan yén ku cara nu tangtu, kakawasaan sarta kewenangan makhluk gaib éta bisa dimangpaatkeun manusa pikeun tujuan-tujuan anu dikehendakinya. Cara éta pisan kalayan ngagunakeun mantra sarta sagala katangtuanana.
Naha Istilah Jangjawokan?
Wahyu Wibisana dina SASTRA LAGU: Néangan Hubungan Larik sarta Lirik ngécéskeun:
Dua buah wangun puisi sunda anu bisa disebutkeun boga sipat arkais ialah ajimantra sarta wangun puisi dina carita pantun. Istilah ajimantra dicokot ti naskah kuna Siksa Kandang Karesyan. Sedengkeun puisi dina pantuan aya warsih 1518, sarua hartina kalayan istilah mantra ayeuna. Sedengkeun puisi dina carita pantun aya dua nyaéta rajah sarta nataan”.
Jangjawokan hiji harti kecap séjén ti ajimantra. Istilah ajimantra dipaké dina Naskah Siksa Kanda Ng Karesyan, ditulis dina warsih 1518 M. Tapi istilah Jangjawokan henteu dipikanyaho saprak iraha. Tapi Urang Sunda Tradisional leuwih loba ngagunakeun istilah Jangjawokan atawa ajian tinimbang ajimantra. Meureun kadua sebutan anu ngabogaan kesaman harti ieu nandakeun ayana adaptasi pamahaman, nganggap Jangjawokan (Sunda Buhun) eufimisme ti ajimantra (Sanksekerta).
Ajip Rosidi dina buku Jangjawokan leuwih menekankan dina istilah ieu tinimbang ngagunakeun kalimah ajimantra, jeung ékol: Istilah ajimantra asalna ti India sarta dina basa Sunda henteu kungsi dipaké. Ditempo ti sagi eusina, Jangjawokan éta mangrupa paménta atawa paréntah ambéh kahayang sipengguna jangjawokan dilaksanakeun ku nu gaib “makhluk gaib”.
Tapi tanpa ngoréksi paradigma diluhur, timbul patarosan, naha bener Jangjawokan éta ajimantra anu dimintakan ka Makhluk Gaib?.
Adaptasi basa atawa kayakinan?
Sabenerna pikeun ngahartikeun harti tujuan permohonan ti palaku jangjawokan perlu ogé disusud ngaliwatan pamahaman ngeunaan Hyang Tunggal; Hyang Keresa atawa Kapangéranan Anu Maha Esa sarta sajarah diri dina Paradigma Sunda. Alatan pamahaman istilah nu gaib henteu salawasna berkonotasi dina makhluk gaib, kawas jin atawa makhluk lemes, tapi aya ogé sarupaning cara membangkitkan spiritulitas dina dirina, kawas paradigma ngeunaan badan ; bathin sarta kuring.
Negasi ka paradigma diluhur bisa dicontohkan, kieu:.
Ka Indung nu ngandung
Ka Rama nu ngayuga
Ka Indung nu teu ngandung
Ka Rama nu ngayuga
Kadulur opat kalima pancer
Pangnepikeun ieu hate
Ka Indungna anu nagnadung
Ka Ramana anu ngayuga
Ka Indungna nu teu ngandung
Ka Ramana nu ngayuga
Kadulur opat kalima pancer
Kalawan kanu ngurus jeung ngaluis si …. (anu) ……
Dst … dst …….
Kuring henteu nempo ayana eksistensi nu gaib ti luar dirina. Dina perkara séjén, bisa jadi ditujukan pikeun nguatkeun bathinnya, atawa sarupaning aya paréntah ingsun ka bathinnya pikeun berkomunikasi kalayan ingsun batur.
Lamun waé anu dimaksud dina kandungan jangjawokan sarua jeung anu dimaksud dina Pantun Sunda, nginget duanana ogé dikatarogikan minangka puisi arkais, gemi kuring bisa ogé diperbandingkan kalayan référénsi ti Buku Jakob Sumardjo ngeunaan ‘Khasanah Pantun Sunda’, utamana ngeunaan ‘arkeologi pemkiran’ Urang Sunda Buhun ka ‘Trias Pulitik Sunda’. Tanpa pamahaman anu écés niscaya “Urang Sunda” ngeunaan kaleungitan sajarah pamikiranana anu hakiki.
Signal ti paradigma sarta muara pernmohonan bisa ogé dikaitkeun kalayan strata pengabdian dina hirarki pamaréntahanana. Contona Wado tunduk ka Mantri ; Mantri tunduk ka nangganan ; nangganan tunduk ka mangkubumi ; mangkubumi, tunduk ka ratu ; ratu tunduk ka dewata ; dewata tunduk ka Hyang. Ku kituna Hyang lah anu pangluhurna.
Nurutkeun Edi S Ekajati, dina Kabudayaan Sunda – Ageman sarta kapercayaan:
Kakawasaan pangluhurna aya dina Sahyang Keresa (Anu Mahakuasa) atawa Nu Ngersakeun (Anu Menghendaki). Manéhna disebut Batara Tunggal (Pangéran Anu Maha Esa), Batara Jagat (Penguasda Alam), sarta Batara Seda Niskala (Anu Gaib). Jadi dina pamahaman kuring, anu ngabédakeun masalah Kaésaan Pangéran dina Paradigma Urang Sunda Wiwitan jeung anu saterusna perenahna dina Saréatna. Hal ieu wajar, nginget unggal ageman ngabogaan sajarah sarta perkembangannya sorangan.
Dina talari Jangjawokan saterusna kapanggih aya sebutan Alloh ka anu dimohonkan. Urang sunda biasana maca jeung Alloh. Konsonan “O” na mani lekoh - has. Komo aya jangjawokan ti Urang Baduy anu ngagunakeun istilah anu dipaké para pangagem ageman islam, kawas dina Sawer Panganten, kawas dihandap ieu:
Bismillahirohmanirohim.
Panggpunten kasadaya,
Kau nu kolot ka nu anom,
Sumawon kanu sipuh mah,
Kaula bade nyembahkeun,
Nyi panganten sareng ki panganten.
Atawa dina Sadat Islam:
Sadat Islam aya dua,
Ngislamkeun awak kalawan nyawa,
Dat hirup tangkal iman,
Ngimankeun awak sakujur,
Hudang subuh banyu wulu,
Parentah Kangjeng Gusti,
Nabi Adam pangyampurnakeun awak awaking,
Sir suci,
Sir adam,
Sir Muhammad,
Muhammad Jaka lalana,
Nu aya di saluhuring alam.
Istilah dina jangjawokan anu loba disebut-sebut urang sunda Buhun, kawas Alloh – Adam sarta Muhammad tinangtu henteu bisa dilepaskan ti paradigma ngeunaan Dzat – Sipat – sarta Manusa éta sorangan. Meureun ogé nandakeun ayana unsur kahijian anu hakiki antara badan, bathin sarta kuring-na manusa. Memang jadi hésé pikeun kuring ngabédakeun lamun masih aya istilah: Jangjawokan éta hiji permohonan (ngan) ka Makhluk Gaib, lain ka Anu Maha Gaib. Tapi syah-syah waé lamun dipaké dina raraga katagorisasi puisi arkais.
Conto séjénna do’a pikeun diajar, atawa ambéh dicerahkan pikiran. Conto ieu kuring dapatkan ti Almarhum Bapa Nunung Setiya, kitu:
Allahuma hujud bungbang
Nu hurung dina jajantung
Nu ruhay dina kalilipa
Remet meteng dina angen
Bray padang ….. Alllah.
Pangmukakeun kareremet nu aya didiri kula
Bray padang,
Brya caang,
Caangna salalawasna
Lawasna Saumur kula.
Sanggeus Bapa Nunung maot saterusna kuring coba telusuri ti mana asal jangjawokan éta, sarta kumaha ogé basa aslina. Dina pamustunganana kuring manggihan ti salah sahiji asal, konon baheulana ngeusi, kitu:
Hujud bungbang
Nu hurung dina jajantung
Nu ruhay dina kalilipa
Remet meteng dina angen
Bray padang,
Pangmukakeun kareremet nu aya didiri kula
Bray padang,
Brya caang,
Caangna salalawasna
Lawasna Saumur kula.
Lamun waé anu kadua diluhur diyakini bersumber ti jangjawokan anu kahiji sarta henteu kapanggih kalimah Tauhid, tapi dina wangun dihandap ogé henteu kapanggih ayana unsur anu memintakan ka makhluk gaib dina harti diluar (kakuatan) dirina. Kajaba lamun indung mu ngandung sarta nu teu ngandung ; bapa nu nungayuga kalawan nu teu ngayuga ; dulur opat kalima pancer dianggap makhluk gaib?.
Kuring malahan menafsirkan, kalayan dicantumkannya kalimah Tauhid didina jangjawokan kasebut, malahan dimekarkeun ku urang sunda saterusna, boga tujuan memintakan legitimasi sarta idin ti anu Maha Gaib. Sahenteuna boga tujuan pikeun ngurangan tudingan menduakan Pangéran. Tapi aya benerna lamun urang kolot tiheula berujar “antara Gusti jeung makhlukna euweuh watesna, leuwih deukeut jeung naon wae, kalahka laér kénéh antara hate jeung urat beuheung”.
Ciri-ciri Janjawokan
Jangjawokan didina koridor satra puisi arkais didefinisikan, minangka: paménta atawa paréntah ambéh kahayang (jelema anu ngagunakeun jangjawokan) dilaksanakeun ku nu gaib “makhluk gaib” sawates ieu gampang dipahaman, nyaéta para pamaké jangjawokan ngagunakeun makhluk gaib pikeun ngahontal kahayangna. Tapi henteu bisa dipungkiri lamun kapanggih ogé jangjawokan anu ngagunakeun bacaan sakumaha lajimnya dipaké ku urang sunda anu ngagem agama islam (tempo Sadat Buhun), dikatagorikan do’a, lain jangjawokan. Tapi naha euweuh jangjawokan lain do’a?.
Pemilahan jangjawokan kalayan do’a dimungkinkan lumangsung lamun jangjawokan dikatagorikan minangka bagian ti puisi sunda (arkais), sarta dibahas dina tasma sastra. Indikator jangjawokan ditangtukeun dumasar tasma sastra. Tapi kaci waé lamun jangjawokan ditempo ti tasma séjénna. Alatan sabot hiji jalma ngedalkeun jangjawokan tangtu tujuanana lain pikeun maca puisi.
Jangjawokan diyakini ngabogaan kakuatan magis. Kamungkinan kakuatan ti kandungan magis anu dirasakeun merenah ngabalukarkeun jangjawokan ditularkan sacara turun temurun. Jangjawokan mustahil bisa tahan sarta terkabarkan nepi ka ayeuna lamun henteu dirasakeun mangpaatna sarta diyakini kakuatanana. Anu écés aya harmoni manusa kalayan alamna sabot jangjawokan éta dibacakeun.
Peran jangjawokan bisa diasumsikan keberadaanya saméméh saterusna dibikeun ka para penyembuh modern, kawas dokter ; psikolog ; atawa profesi naon waé anu patali jeung masalah penyembuhan fisik sarta psikis. Jangjawokan dipaké ogé dina kasapoé jeput, minangka bagian ti lantip hirup, kawas dina kagiatan saméméh piceun cai sarta kagiatan séjénna.
Jangjawokan dina jenis ieu bisa kapanggih dina Jampe Kahampangan (Jampé rék piceun cai leutik) ; Jampe Kabeuratan (rék piceun cai badag) ; Jampe Neda (Jampé saméméh dahar) ; Jampe Masamon (Jampé natamu) dll. Konon béja, kakuatan ti magisnya perenahna dina kaberesihan haté si pelafalnya sarta kanyaan pikeun para penggunannya. Tapi kuring henteu bisa laér teuing asup pikeun nyaho pangaruhna, biarlah ieu mangrupa bagian ti widang l.ainnya.
Wahyu Wibisana, mengkatagorikan: ”ajimantra (baca: Jangjawokan) mangrupa sastra arkais anu kungsi mecenghul saterusna sanggeus sastra sunda kuna. Disebutkeun ’kungsi dipaké’ sarta ’kungsi mecenghul’, alatan memang ayeuna lolobana jelema sunda geus henteu ngagunakeun sarta sakaligus henteu mercayaan ajimantra. Ngan waé, minangka karya sastra (anu umumna ngawangun lisan) tetep mangrupa genre pangsoranganna dina sastra Sunda kawas ogé dina sastra wewengkon séjénna di Nusantara.”.
Ti pernyataan diluhur, kuring yakin Kang Wahyu masih nganggap yén masih aya masarakat Sunda anu ngagunakeun jangjawokan. Kitapun saterusna henteu bisa menafsirkan masarakat pamaké jangjawokan minangka masarakat tinggaleun jaman, alatan realitasnya merenah kénéh pikeun dipaké. Kalayan dimasukannya ajimantra minangka bagian ti puisi mangka masih bisa disusud sarta terkabarkan wartana ka generasi saterusna. Sahenteuna katagorisasi ieu bisa nyalametkeun jangjawokan minangka asset budaya bangsa, sekalipun ngan dinikmati minangka karya seni, henteu dina unsur magisnya.
Jangjawokan nurutkeun Wahyu Wibisana ngabogaan ciri-ciri, nyaéta:
- Nyebutkeun ngaran kawasa imajiner, kawas: Pohaci Sanghiyang Asri, Batara, Batari dll.
- Dina kalimah atawa frase anu nyatakeun si pengucap janjawokan aya dina posisi anu leuwih kuat, otomatis pahareup-hareup kalayan pihak anu lemah.
- Nyambung kalayan konsvensi puisi, mangrupa katerusan ti gaya Sastra Sunda Buhun sarta carita Pantun, nyaéta ayana desekan atawa paréntah, digigireun / sabeulah himbauan, tegesna boga sipat imperative sarta persuasif.
- Masih nyambung kalayan konvensi puisi, ayana rima-rima dina jangjawokan. Rima-rima dimaksud ngabogaan fungsi estetis ; ngawangun wirahma ; fungsi magis ; fungsi nyieun ingatan jelema anu ngedalkeun.
- Ayana lintas kode basa dina ajimantra anu hirup di Parahiangan sarta Baduy. Basa jangjawokan kasebut diserep seutuhnya atawa disaluyukeun jeung létah pengucapnya.
- Reueus minangka sastra arkais anu kungsi mecenghul saterusna sanggeus sastra sunda.
Ciri-ciri diluhur tinangtu ditempo ti katagori Jangjawokan minangka bagian ti puisi arkais sunda. Jadi wajar lamun aya tekanan tujuan ti materi jangjawokan ; gaya sastra sarta gaya basa ; rima-rima ; sarta kalahiranana paska sastra sunda.
Penyebutan Kawasa Imajiner
Pengertian imajiner berpusat dina pamikiran anu nyambung kalayan makhluk gaib anu dianggap miboga kakawasaan sarta kewenangan sarta aya di tempat nu tangtu. Dina tataran kayakinan sarta kapercayaan yén ku cara nu tangtu, kakawasaan sarta kewenangan makhluk gaib éta bisa dimangpaatkeun manusa pikeun tujuan-tujuan anu dikehendakinya, sakumaha dina Jangjawokan.
Ngaran-ngaran kawasa imajiner anu dimaksudkan tinangtu pohara patali jeung istilah-istilah anu dipaké urang Sunda Buhun. Kawas Pohaci Sanghyang Asri ; Batara sarta Batari ; Sri Tunggal Sampurna ; Malaékat Incer Bodas ; Raden Angga Keling ; Ratu Teluh ti Galunggung ; Sang Ratu Babut Buana. Penyebutan kawasa imajiner kasebut, kawas conto dihandap ieu:
Jampe Masamoan
Nu ngariung jiga lutung
Nu ngarendeng jiga monyét
Na aing mandaha!
Maung pundung datang turu
Badak galak datang depa
Galudra di tengah imah
Kakeureut kasieup ku pohaci awaking.
Jampe masamoan diluhur boga tujuan ambéh ngabogaan kakuatan anu tersinari pohaci anu aya didina dirina. Komo aya sarupaning paréntah bathin ka saha ogé anu aya ditempat pasamoan kasebut pikeun tunduk sarta narima datangna. Meureun ogé bisa ditapsirkeun ayana paréntah bathin jelema anu rék natamu ka bathin pihak”nu dipasamoan’.
Conto paréntah bathin ieu bisa ditempo ti asihan asihan kawas dihandap ieu, kieu:
Ka Indung anu ngandung
Ka Rama anu ngayuga
Ka Indung nu teu ngandung
Ka Rama anu teu ngayuga
kadulur opat kalima pancer
Pang nepikeun ieu hate
Ka Indung na anu ngandung
Ka Rama na anu ngayuga
Ka Indung na nu teu ngandung
Ka Rama na anu teu ngayuga
Kadulur na opat kalima pancer
Kalawan kanu ngurus ngaluis hirup jeung huripna... (sianu).......
Pamugi sing....................................................
Jangjawokan diluhur terasakan ayana paréntah bathin (rasa) ti pamaca jangjawokan ka bathin (rasa) jelema anu dituju pikeun ngalaksanakeun naon anu dikehendakinya. Paréntah sarta urusan koridor bathin ieu pohara nampak sabot pemohon maréntahkeun bathinnya pikeun nepikeun ka bathin tujuanana. Kawas aya eksistensi indung sarta bapa anu ngandung kalawan nu teu ngandung. Saterusna disebut ogé eksistensi ti baraya anu opat sarta pancernya.
Dina konteks anu sarua kapanggih ogé istilah-istilah spiritual anu lajim dipaké jelema sunda panganut ageman islam. Ku kituna kawasa imajiner lamun ditapsirkeun minangka hiji hal anu gaib atawa makhluk karasaeun jadi rancu lamun urang maca jangjawokan kawas dihandap ieu.
Jampe Unggah
Ashadu sahadat bumi
Ma ayu malebetan
Bumi rangsak tanpa werat
Lan tatapakan ing Muhammad
Birahmatika enya arohmana rohomin
Jampe Turun
Allohuma ibu bumi
Medal tapak tatapakan
Turun wawayanging ing Muhamad
Birahmatika enya arohma rohimin.
Lamun waé ditelaah saterusna ti kadua jangjawokan pamungkas, kuring sorangan jadi ma`lum, yén permohonan bathin ka hiji hal ”Anu Gaib” dimintakan idin leuwih tiheula ka ”Anu Maha Gaib”, atawa bisa ogé disimpulkan yén luhur karék anu Maha Gaib mangka Anu Gaib éta bisa diperintahkan.
Istilah ”Nu Gaib” di dieu tinangtu ngabalukarkeun patarosan, Nu Gaib anu mana?. Meureun alangkah leuwih bijaknya lamun mendefinisikan jangjawokan ku cara ngagunakeun paradigma ti para pamakéna, nyaéta masarakat Sunda Buhun. Dina paradigma masarakat Sunda Buhun, utamana sabot mengkaji sarta manggihan sajarah diri baris kaungkab aya tilu unsur anu ngabalukarkeun manusa hirup jeung hurip, nyaéta unsur lahir (badan) ; bathin (hirup) sarta kuring (kuring). Kuring atawa kuring bertindak minangka driver pikeun lahir sarta bathin, pikeun badan jeung hirupna. Kuring ogé anu memanaje badan sarta bathin.
Ti paradigma kasebut tinangtu bisa disimpulkan, yén nu gaib éta lain sesosok makhluk anu aya diluar dirina, melainkan nu ngancik dina dirina.
Pamaké Jangjawokan minangka pemberi paréntah
Dina jangjawokan, si pamaké bertindak minangka pemberi paréntah bathin, sahenteuna minangka pihak anu ‘hayangeun’ hiji hal. Ku para sastrawan diposisikan minangka pihak anu leuwih kuat ka panarima paréntah. Contona:
Nu ngariung jiga lutung
Nu ngarendeng jiga monyét
Na aing mandahna
…………..
kakeureut ka sieup ku pohaci awaking
Atawa:
Curuk aing curuk angkuh
Bisa ngangkuh putra ratu
……
mangka reret soreang
soreang ka awak awaking
Sipemberi paréntah gemi kuring henteu salawasna memposisikan diri minangka pihak anu leuwih kuat, alatan aya ogé kecenderungan kalimah anu bisa ditapsirkeun minangka permohonan atawa himbauan, lain paréntah. Lamun perhadapkan jeung anu kuat sarta anu lemah, mangka pohara pas lamun manéhna minangka pihak anu leuwih pendék sarta keur hayangeun hiji hal.
Tipe jangjawokan sarupaning diluhur, kawas dihandap ieu:
Jampe nyimpen Beas
Mangga Nyi Pohaci
Nyimas Alane Nyimas Mulane
Geura ngalih ka gedong manik ratna inten
Abdi ngiringan
…………….
Ti kalimah kasebut leuwih laér ti unsure maréntah. Sekalipun menaruh harepan badag pikeun ngalakonan. Tapi leuwih tepay lamun dikatagorikan membujuk pikeun ngalakonan. Conto séjénna, kawas dina Jampe ngisikan: Mangga Nyimas Alene Nyimas Mulane - Geura siram dibanyu mu’min - Di Talaga Kalkaosar - Abdi ngiringan ……dst”
Kuring manggihan sawatara perkara. Pikeun jenis jangjawokan nu tangtu, kawas pangabaran atawa asihan, penyatuan bathin sarta kandungan jangjawokan dipigawé ngaliwatan prosés ‘kuru cileuh kentel peujit’. Meureun ieu pikeun numuwuhkeun kanyaan sarta keteguhan haté sarta kayakinan ambéh tujuan kasebut bisa dihontal. Dina timuan kuring (meureun hiji pareng), dipigawé ogé ku masarakat anu lain panganut ajaran Sunda Buhun.
Cara-cara sarta budaya kitu lain ngan dipigawé ku ‘urang sunda buhun’ komo nepi ka ayeuna masih aya anu ngalakonanana. Contona ngalakonan ku cara puasa dina jumlah poé nu tangtu ; ngalakonan wirid ; atawa ngalakonan solat peuting. Sedengkeun ukuran keberhasilannya henteu sarua kalayan peta pangalaman kawas dahar rawit, langsung karasaeun ladana, atawa bisa dinikmati.
Penekanan paréntah
Dina jangjawokan mindeng kapanggih pengulangan paréntah atawa sarupaning ‘penegasan paréntah pikeun dilaksanakeun’. Paréntah ieu boga sipat imperatif atawa persuasif, contona:
Bray padang, Bray caang
Caangna salalawasna,
lawasna Saumur kula
……………………………
mangka langgeng mangka tetep
mangka hurip kajayaan
Kalimah ieu tinangtu lain saukur penegasan, tapi bisa ogé diartikeun minangka kanyaan pikeun ngahontal naon anu dikehendakinya.
Panutup
Sabenerna pohara hésé mendifinisikan jangjawokan, kajaba ti kandungan kahayang anu termaktub didina jangjawokan éta sorangan. Lamun dinyatakeun ménta ka makhluk gaib, tapi anu kapanggih nyaéta usaha nguatkeun bathinnya, komo aya negasi ngeunaan eksistensi Pangéran. Saterusna, lamun waé dinyatakeun minangka paréntah, itupun hésé diderfinisikan, nginget aya ogé janjawokan anu eusina memohon atawa menghimbau.
Jangjawokan nyaéta hasil cipta, karsa sarta rasa manusa Sunda. Ngabogaan akar kesejarahan anu teuneung. Saluyu kalayan perkembangan sarta sajarah pamahaman ngeunaan kayakinan sarta sajarah diri, komo kungsi dirasakeun mangpaatna. Jangjawokan lain saukur puisi anu bisa dinikmati kata-katanya, tapi minangka hiji hal anu diyakini ngabogaan kakuatan. Biarlah jangjawokan ‘diampihan’ minangka puisi, ambéh henteu leungit sarta bisa terkabarkan disaterusna poé.
Mun seug tea mah aya nu nyungsi rusiah jangjawokan, dipaluruh nepi ka wates wangenna. Tinangtu bakal panggih jeung sajatining hirup jeung huripna. Nu gaib séjén makhluk nu misah tina ingsunna. Nu ngulon, ngaler, ngetan jeung ngidul, séjén nu nyengkal tina pancerna. Sakabehna aya na hate jeung rasana, aya dina uteuk jeung pikiranana. Ibarat gula jeung amisna, uyah jeung asinna, ngajirim ngajadi hiji, kalawan tinekenan bakal
kabuka rusiah, saha ari urang? timana ari urang? jeung rek kamana ari
urang?. Sabab mun manusa geus wawuh jeung dirina tinangtu bakal wawuh ka Gunti na.(Cag).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Deungeun sanguna saaya-aya. Mun tas balik mah teu hésé, dan dibekelan ku kolotna, surundéng, kéré lauk, jeung sajabana. Mun teu boga deungeun sangu, Si Kabayan sok nyair di solokan leutik nu teu jauh di kobongna sakalian bari néangan suluh keur ngaliwet, kawantu jaman baheula mah teu usum minyak tanah atawa LPG. Mun nyair, sakapeung teu beubeunangan, sakapeung mah meunang berenyit, lélé, hurang, belut, jeung lauk nu palid ti balong.
Hiji mangsa, waktu isuk-isuk nyair di solokan, Si kabayan meunang anak lauk emas sagedé indung leungeun dua siki. Atuh atoheun pisan. Laukna diteundeun buni pisan, bisi dihakan ucing. Si Kabayan ngaliwet, sanggeus asak teu terus meuleum lauk.
“Moal waka dibeuleum bisi babaturan ménta, engké uing moal kabagéan,” ceuk haténa. Atuh baturna dalahar, Si Kabayan mah kalah ka kekedengan.
“Can hayang dahar, teu ngarareunah awak,” pokna waktu ditanya kubabaturanana.
Réngsé dalahar babaturanana kalaluar ti kobong rék arulin, Si Kabayan hudang, terus muru hawu. Ngan seuneuna geus pareum, geus euweuh ruhayan, malah hareupeun hawuna dihéésan ucing. Ku Si kabayan ucingna digebah, tuluy mirun seuneu, suluhna tapas. Sanggeus tapasna ruhay, anak lauk emas dibeuleum. Bari ngadagoan beuleum lauk asak, Si Kabayan ngala céngék ti pipir kobong, diréndos makeé uyah dina coét.
Geus kitu, ngeduk liwet tina kastrol, diwadahan kana piring séng. Si Kabayan muru hawu, leungeun katuhuna nanggeuy piring séng, leungeun kencana nyekel coét. Barang diteang, tapasna geus pareum kawntu tapasna ngan hiji, malah geus ampir jadi lebu. Atuh beuleum laukna téh kurumuy, hideung jeung pinuh lebu, geus teu mangrupa lauk. Ku Si Kabayan dikoréhan. Kacida pisan heraneunana, sabab beuleum laukna téh ata tilu.
“Ti mana hiji deui? Tadi mah meuleumna ngan dua. Babaturan pohoeun kitu? Ah, milik mah timana waé,” ceuk Si kabayan dina haténa.
Si Kabayan nyait beuluem anak lauk emas hiji, diasaan , enya lauk, lauk nu hiji beak, Si Kabayan nyait deui lauk nu hiji deui. Diasaan heula, bener lauk. Si Kabayan nuluykeun deui daharna sangu liwetna, mani ngalimed. Ku sabab lapar kénéh, Si Kabayan nyiuk deui sangu, terus nyait beuleum lauk nu katilu. Waktu diasaan, Si kabyan nyengir, sabab rasana haseum jeung bau. “Ucing bangkawarah,” pokna gegelendeng, léos ka cai, kekemuna leuwih ti sapuluh kali. *** (AG, diropéa tina carita Si Kabayan nu asalna ti Banten / Galura)


text:
Tes chi-kuadrat
Tes chi-kuadrat nyaeta hypothesis test numana tes statistik ngabogaan sebaran chi-kuadrat lamun null hipotesisna bener.
Ieu kaasup:
- Uji kuadrat-chi Pearson
- Sababaraha likelihood-ratio test nyaeta ngadeukeutan tes chi-kuadrat lamun ukuran sampelna gede. Geus ilahar dipake dina logistic regression. Tes rasio-likelihood nu teu pakait jeung tes chi-kuadrat; contona: tes-F dina analisa varian sarta tes-t ngarupakeun tes resio-likelihood, sanajan statistik tes teu ngabogaan sebaran chi-kuadrat dina kaayaan null hipotesis.
- Yates' chi-square test, atawa koreksi Yates keur kontinyu
- Mantel-Haenszel chi-square test
- linear-by-linear association chi-square test
- please add tests, history, etc.


text:
Kapal Udara
Kapal Udara, Kapal Hiber atawa Pesawat nya éta kapal anu jangjangan nu jalanna di langit.[1] Mesin-mesin hiber anu pangmimitina anu dijieun henteu miboga mesin.[2] Mesin-mesin éta sabenerna nya éta layang-layang raksasa atawa pesawat hiber layang, sarta salila abad ke-19 loba eksperimen dipigawé kalayan layang-layang atawa pesawat hiber layang ieu.[2] Tapi harita mah henteu saurangpun anu kungsi nyieun mesin anu leuwih beurat ti hawa anu bisa usik sorangan.[2]
Jelema kahiji anu némbongkeun yén hal éta bisa dipigawé nya éta ku Profesor Samuel Langley, anu jadi sekretaris ti "Smithsonia Institution of Washington D.C".[2] Manéhna ngawangun dua buah mesin, unggal mesin miboga lebar 12 kaki sarta panjang 15 kaki, anu digerakkan ku mesin-mesin saab 1 ½ tanaga kuda.[2] Dina taun 1896, ka dua modél ieu ngalakonan pangapungan-pangapungan anu berasil.[2] Dina taun 1903, sabot mesin hiber Langley anu ukuranana pinuh diuji, mesin éta ruksak.[2] Kajantenan ieu lumangsung dina tanggal 7 Oktober 1903.[2]
Dina tanggal 17 Désémber, Orville Wright sarta [[Wilbur Wright] nu dipikawanoh Wright Bersaudara' berhasil ngalakonan pangapungan kahiji jeung mesin anu leuwih beurat ti hawa jeung mesin éta sorangan.[2] Di Kitty Hawk, Carolina Kalér, maranéhanana ngalakonan hiji pangapungan saluhur 120 kaki dina waktu 12 detik, sarta pangapungan kadua saluhur 852 kaki dina waktu 59 detik.[2] Saterusna lahirlah pesawat hiber.[2]


text:
Daftar alamat SMP di CimahiDaftar alamat SMP di Cimahi 00.32
Daftar alamat SMP di Cimahi :
1. SMPN 5 CIMAHI Jl. Cipageran Cimahi Utara
2. SMPN 10 CIMAHI Jl. Cihanjuang Atas Km 2,5 Cimahi Utara
3. SMP PGRI 4 Jl. Prt Cihanjuang Cimahi Utara
4. SMP PASUNDAN 1 Jl. Ciawitali Cimahi Utara
5. SMP TUNAS MANDIRI Jl. Sangkuriang No. 36 Cimahi Utara
6. SMP TUTWURI HANDAYANI Jl. Citeureup Cimahi Utara
7. SMP IPPK PURNAMA Jl. Sukarasa No. 40 Cimahi Utara
8. SMP BPK PENABUR Jl. Citeureup Cimahi Utara
9. SMP TERBUKA 2 CIMAHI Jl. Cipageran No. 146 Cimahi Utara
10. SMPN 1 CIMAHI Jl. SMP No. 12 Cimahi Cimahi Tengah
11. SMPN 2 CIMAHI 2 Jl. Sudirman No. 152 Cimahi Tengah
12. SMPN 3 CIMAHI Jl. Komp. KPAD Sriwijaya Cimahi Tengah
13. SMPN 6 CIMAHI Jl. Gatot Subroto Cimahi Tengah
14. SMP PGRI 1 Jl. Raya Barat Cimahi Tengah
15. SMP PGRI 3 Jl. Gatot Subroto Cimahi Tengah
16. SMP PGRI 5 Jl. Cigugur Tengah Cimahi Tengah
17. SMP PASUNDAN 3 Jl. Terusan Cimahi No. 32 Cimahi Tengah
18. SMP MUHAMMADIYAH 5 Jl. Raya Cibabat Cimahi Tengah
19. SMP WIYATA BAKTI Jl. Sudirman Cimahi Tengah
20. SMP BUDI LUHUR Jl. Sudirman Ubug Cimahi Tengah
21. SMP KARTIKA SILIWANGI 3 Jl. Kebon Rumput B. 26 Cimahi Tengah
22. SMP IT BAITUL ANSOR Jl. Tirta Indah III RC. Bentang Cimahi Tengah
23. SMP TERBUKA 1 CIMAHI Jl. KPAD Sriwijaya Cimahi Tengah
24. SMPN 4 CIMAHI Jl. Melong Asih Cimahi Selatan
25. SMPN 7 CIMAHI Jl. Kebon Jeruk Cibeureum Cimahi Selatan
26. SMPN 8 CIMAHI Jl. Kerkof Leuwigajah Cimahi Selatan
27. SMPN 9 CIMAHI Jl. Leuwigajah Cimahi Selatan
28. SMP PGRI LEUWIGAJAH Jl. Kerkof Leuwigajah Cimahi Selatan
29. SMP PGRI CIBEUREUM Jl. Raya Cibeureum Cimahi Selatan
30. SMP PASUNDAN 2 Jl. Melong Asih Cimahi Selatan
31. SMP WARGA BAKTI Jl. Cibeber Cimahi Selatan
32. SMP DHARMA KARTINI Jl. Raya Cimindi Cimahi Selatan
33. SMP MUSLIMIN CIBEUREUM Jl. Kebon Kopi Cimahi Selatan
34. SMP SANTO MIKAEL Jl. Pasar Baros No. 19 Cimahi Selatan


text:
Sisingaan
Sisingaan mangrupa atraksi kasenian tradisional urang sunda anu pidanganganana ku cara merenahkeun budak sapasang luhureun sisingaan (singa jijieunan) anu dibarengan ku opat penari,maké iringan tarompét jeung kendang[1].Sisingaan mangrupa pintonan anu atraktif jeung ngahibur panongtonna [1]. Seni has budaya Sunda ieu ayana di Kabupaten Subang provinsi Jawa Barat[1]. Sisingaan mangrupa seni pintonan rakyat Subang anu masih aya nepi ka kiwari[1]. Sisingaan biasana ditanggap dina acara husus, kayaning penyambutan tamu agung, dina raraga poé kamerdikaan, acara syukuran jeung hajatan warga, jeung dina acara nyunatan[1]. Dina atraksi sisingaan abrug atawa singa buhun, hiasan singa dijieun tina rangkéyan daun pinus anu ditambahan keretas, motifna payung jeung hiasan[1], tapi dina sisingaan modéren atawa pergosi maké bonéka singa anu nyeplés jeung aslina[1]. Nalika tampil euweuh bébédaan anu atra antara sisingaan modern jeung sisingaan tradisional. Gerakan jeung atraksi nu ngangkat singa, mintonkeun gerakan anu méh sarua[1].Pintonan sisingaan dibarengan ku sora tarompét jeung kendang jiga musik pencak silat[1]. Sapasang budak leutik anu maké baju adat sunda ditaékkeun kana sapasang sisingaan anu diangkat ku opat penari (hiji singa digotong ku opatan)[1][2].Gerakan-gerakan jiga jurus silat dipintonkeun bari diseselan ku jaipongan, tarian has Jawa Barat[1]. Baheula pamaén sisingaan téh dalapan urang lalaki anu ngagotong bonéka singa dibarengan ku saurang pamingpin kelompok, sababaraha urang pamaén waditra jeung dua urang nu maénkeun jajangkungan[2]. Atraksi sisingaan ngahijikeun tilu unsur seni anu utama nyaéta gerak tari atawa pencak silat jeung jaipongan, seni sora gamelan kendang jeung gong, sarta seni busana anu dipaké ku para pamaénna[1]. Para pamaén sisingaan mintonkeun akrobat jeung tarian anu atraktif, rupa-rupa gerakan ieu nyieun warga anu ningali pintonan ngarsa kahibur[1]. Di tengah zaman modérnisasi jeung ayana budaya asing anu asup, sisingaan angger bisa lumaku nepi ka kiwari minangka pintonan rakyat di daérah Subang, Jawa Barat.[1] Simbolisasi budak anu diuk luhureun singa salaku réfléksi perjoangan pembebasan Nasional pikeun ngéléhkeun kakuatan impérialis sarta kompradorna di jero nagri[2].


text:
[lagi bete di bandara...]
Aya hiji tukang gali kuburan keur ngagali kuburan. Kulantaran harita panas pisan, sanggeus rengse ngagali kuburan, si tukang gali kuburan nyiuhan di jero kuburan bari ditiungan ku daun cau. Ujug-ujug aya lalaki jangkung gede nyampeurkeun, si horeng eta teh malaikat anu rek nanya jalma nu geus maot.
Malaikat: Manrobuka?!
Tukang ngagali kuburan: Aduh punten malaikat, abdi mah sanes anu maot. Abdi mah anu ngagali kuburan, nuju nyiuhan. Panas! Nu maot na mah nuju dijalan keneh!
Malaikat: Ah, sugan teh maneh!
Saminggu ti harita, tukang ngagali kuburan kacilakaan, terus dikuburkeun. Geus sababaraha poe dikubur, naha euweuh wae malaikat anu nanya, pikir si tukang ngagali kuburan. Kabeneran ti kajauhan katingali aya malaikat anu kamari salah nanya. Malaikat! gero si tukang gali.
Malaikat: Aya naon hey tukang ngagali kuburan?
Tukang ngagali kuburan: kunaon abdi teu ditanya?
Malaikat: Ah maneh mah minggu kamari oge ngaheureuyan kuring, pura-pura paeh!
Tukang ngagali kuburan: ????????


text:
Google Inc mangrupa hiji parusahaan publik Amerika Serikat multinasional nu ngainvestasi dina neangan Internet, komputasi awan, jeung teknologi dina widang iklan. [1] Parusahaan ieu diadegkeun ku Larry Page jeung Sergey Brin, nu dibere landihan Google orang, nalika maranehanana masih sakola di Stanford University. [1] Parusahaan ieu mimiti diadegkeun salaku parusahaan swasta, tanggal 4 September 1998. [1] Basa harita, Larry Page, Sergey Brin, jeung Eric Schmidt satuju pikeun gawe bareng di Google salila dua puluh taun, nepi ka taun 2024. [1]
Program[édit | sunting sumber]
1.Google Dictionary
Sabenerna pamakéan Google Dictionary hampir sarua jeung maké Google Translate, jung deui da sa teuacanna mangrupa bagiann ti layanan terjemahan ieu, tapi sangkan gampang diinget ku kituna layanan ieu dipisahkeun. [2] Google Translate dipaké pikeun néangan wangenan atawa definisi hiji kecap, mesin sacara otomatis bakal méré sababaraha sumber bahasan ngeunaan kacap éta. [2] Sumberna saperti Princenton, Wikipedia, Wiktionary, jeung sajabana. [2] Ku maké Google Dictionary, bisa leuwih ngahemat ku lantaran teu kudu meuli kkamus ti sababaraha basa. [2]
2.Google Maps
Google Maps nya éta hiji jasa peta globe virtual gratis sacara online anu disadiakeun ku Google, bisa ditempo di http://maps.google.com. [3] Google Map mangrupa peta nu bisa diséréd jeung gambar satelit di sakabéh dunya, jeung deui nawarkeun perencana rute jeung néangan lokasi bisnis di U.S., Kanada, Jepang, Hong Kong, Cina, UK, Irlandia (puseur kota na wungkul) jeung sababaraha bagian Eropa.[3]
3. Google Earth
Google Earth nya éta hiji aplikasi desktop pikeun Mac, PC, atawa komputer Linux sangkan bisa nganavigasi planét bumi ti sababaraha sawangan. [4] Google Earth ngagabungkeun foto-foto satelit jeung peta maké mesin pencari sangkan bisa nimukeun arah jeung alamat nu dimaksud. [4]
4. Google Books
Tujuan Google Books numutkeun Google nya éta nyieun arsip raksasa pikeun ngawetkan pangaweruh manusa. [5]
5. Google Chrome
Google Chrome nya éta browser nu ngagabungkeun desain minimalis jeung téknologi canggih sangkan bisa ngabuka web leuwih gancang, aman jeung gampang. [6]


text:
Melanie Chisholm
Melanie Chisholm nya éta saurang penyanyi, pangarang lagu, jeung aktris warga nagara Inggris. Mel dibabarkeun ping 12 Januari 1974 di Merseyside[1]. Manéhna sakola di Fairfield High School tempat manéhna diajar nari jeung nyanyi.Sabada lulus ti sakola menengah dina usia 15 taun, manéhna neruskeun ka tingkat diploma jurusan tari, nyanyi, drama,jeung téater musical do Doreen Bird College of Performing Arts di Kent[1]. Salila kuliah, Mel ngiluan iklan The Stages anu diayakeun ku Chris jeung Bob Herbert anu keur néangan anggota jang nyieungrup vokal awéwé anu dipikawanoh Spice Girls[1]. Chisholm nganggeuskeun tilu taun kuliahna jeung meunangkeun kualifikasi ngajar tari tap jeung modern téater[1]. Nalika taun 1994, Mel ngahiji jeung Spice Girls anu jadi jalan munggaran dina karirna[1]. Mel C nyieun préstasi jeung Spice Girls[2]. Grup ieu anggotana nya éta Geri Halliwell, Michelle Stephenson, Melanie Brown, Emma Bunton jeung Victoria Beckhamngamimitian karirna ti taun 1994 nepi ka taun 2000[2]. Bunton meunang jujuluk Sporty Spice ngamimitian karir sosoranganan ti taun 1999 nepi ka ayeuna[2].Malah salasahiji album solona anu geus suksés ngahontal nominasi BRIT Award,nya éta panglélér anu dibikeun ku the British Phonographic Industry[2]. BRIT téh papanjangan tina The British Record Industry Trust[2].Karir solonya ditandaan ku penampilanana jeung Bryan Adams dina lagu When You're Gone dina tungtung taun 1998. Sabada éta muncul album Northern Star 1999[2]. Album kaduana Reason 2003 dirilis ping 10 Maret 2003, album satuluyna Beautiful Intentions dirilis ping 11 April 2005[2].Panungtungan Mel C ngarilis album kaopatna, This Time 2007 anu dirilis ping 2 April 2007[2].


text:
Jalur Utama Takayama
Jalur Utama Takayama (高山本線 Takayama Honsen?) nyaeta jalur kareta di Jepang antara Stasion Gifu, Gifu jeung Toyama Station, Toyama, dioperasikeun ku Central Japan Railway Company (JR Central) jeung West Japan Railway Company (JR West). Jalur langsung nu ngahubungkeun metropolitan Nagoya jeung wewengkon Hokuriku, tapi leuwih gancang make Tōkaidō Shinkansen jeung Jalur Utama Hokuriku keur pindah antara dua wewengkon ieu. Kiwari fungsi utama ieu jalur nyaeta jalur pariwisata keur wewengkon Hida di kalereun Gifu, saperti Gero onsen (hot spring), Takayama, Shirakawa-gō, atawa Nihon Rain (Kiso River). Bagean munggaran jalur ieu, antara Gifu and Kagamigahara, dibuka taun 1920, sakabeh jalur rengse dina taun 1934.
Antara taun 2004 nepi ka 8 Séptémber 2007 bagean antara Tsunogawa jeung Inotani ditutup sabab ruksak katarajang banjir ku Typhooon Tokage. [1]
Data dasar[édit | sunting sumber]
- Operator, jarak:
- Total jarak: 225.8 km / 140.3 mi.
- Central Japan Railway Company (Layanan jeung trek)
- Ti Gifu ka Inotani: 189.2 km / 117.6 mi.
- West Japan Railway Company (Layanan jeung trek)
- Ti Inotani ka Toyama: 36.6 km / 22.7 mi.
- Japan Freight Railway Company (Layanan)
- TiInotani ka Toyama: 36.6 km / 22.7 mi.
- Gauge: 1,067 mm / 3 ft. 6 in.
- Jumlah stasion: 45
- Jalur trek-ganda: None
- Sumber listrik: Not electrified
- Railway signalling:
- Ti Gifu ka Inotani: Otomatis
- Ti Inotani ka Toyama: Special Automatic, sistim otomatis sederhana.
- Pusat CTC:
- Ti Gifu ka Inotani: Pusat Operasi Kontrol Tōkai
- Ti Inotani ka Toyama: Pusat Operasi Kontrol Kanazawa
Layanan[édit | sunting sumber]
Kareta limited express Hida (ひだ?) antara Nagoya ka Takayama, Hida-Furukawa, atawa Toyama aya 10 pp dina sapoe, sarta antara Ōsaka jeung Takayama aya 1 pp dina sapoe.
Keur kareta lokal dibagi kana tilu bagean, nyaeta antara Gifu jeung Takayama, sejenna antara Takayama jeung Inotani, sarta antara Inotani jeung Toyama. Rata-rata aya dua kareta per jam antara Gifu jeung Mino-Ōta, sedengkeun antara Gero jeung Takayama aya opat jam kosong taya kareta.
Stasion-stasion[édit | sunting sumber]
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ 高山線全線の運転再開について (About resuming the operation of whole Takayama Line), the news released by JR Central.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (Basa Jepang) JR Central official website
- (Basa Inggris) JR Central official website
- (Basa Jepang) JR West official website
- (Basa Inggris) JR West official website


text:
Pedaran dina basa Indonesia disebut oge Eksposisi, nyaeta wacana nu eusina ngajentrekeun tur medar hiji objek, prosesna, tujuanana jeung gunana.
Wacana pedaran ditujukeun pikeun ngajembaran pangaweruh hiji jalma, nu sakapeung disebut oge wacana prosedural.
Disebut wacana prosedural kulantaran dina eta wacana ngagambarkeun cara ngalaksanakeun hiji pagawean, upamana wae :
1. Resep kueh,
2. Resep kadaharan,
3. Cara nyieun karajinan tina sampah organik, jsb.
Aya rupa-rupa teknik anu bisa dipake dina nyusun wacana eksposisi, nyaeta :
1. Identifikasi
2. Babandingan
3. Ilustrasi
4. Klasifikasi
5. Definisi
6. Proses
Conto pedaran :
Kasenian Daerah
Indonesia teh kaasup nagri anu beunghar ku budaya, hususna budaya daerah, saban seler bangsa, anu nyicingan rebuan pulo di Indonesia, mibanda kabudayaan sewang-sewangan. Diantarana kasenian daerah.
Naon ari kasenian daerah teh? Tangtu bae, kasenian anu lahir sarta hirup di daerah. Ieu kasenian teh perlu diipuk jeung di mekarkeun lantaran mangrupa salah sahiji kakayaan bangsa. Kasenian daerah anu hirup, dipikawanoh, tur dipikaresep ku seler bangsa kabeh, sarta anu nyiptakeunana disebut kasenian nasional. Jadi, kasenian daerah teh mangrupa unsur pangwangun kasenian nasional.
Kasenian Jaipongan umpamana, ieu kasenian asal Jawa Barat teh geus jadi kasenian nasional. Lain bae urang Sunda nu mikaresep Jaipongan teh, tapi oge dipikaresep ku bangsa lain. Lamun ditalungtik kasenian Sunda teh kacida lobana. Tapi dina wanci kiwari kasenian Sunda teh nungtut ngurangan, lantaran generasi ngora teu ngilu neruskeun miara kasenian.
Kasenian Indonesia teh loba, misalna bae : wayang golek, jaipongan, cianjuran, angklung, calung, kendang penca, ketuk tilu, kuda lumping, reog, sandiwara, longser, kakawihan, kawih, jeung dombret. Eta kasenian Sunda nu ditataan teh karek anu kacatet wungkul.
Babaran Kecap
1. Saban seler : unggal jalma
2. Sewang-sewangan : masing-masing
3. Diipuk : dipupuk
4. Ditalungtik : ditilik, diperhatikeun
5. Wanci kiwari : waktu ayeuna
6. Bangsa deungeun : bangsa ti nagara lain


text:
Acép Zamzam Noor
Acép Zamzam Noor nyaéta salasaurang panyajak dina basa Indonésia jeung Sunda. lahir di Tasikmalaya, 28 Februari 1960. Sajaba ti éta, kagiatan sapopoéna ngalukis. Putra inohong Nahdatul Ulama Moh. Ilyas Ruhiat. Digedékeun di lingkungan Pasantrén Cipasung Tasikmalaya. Tapi satamatna ti SMA, Acép neruskeun nyuprih élmu ka Fakultas Seni rupa jeung Desain ITB(1980-1987), satuluyna meunang béasiswa ti pamaréntah Italia pikeun ngajeroan seni rupa di Universita Italiana Per Stranieri (1992-1993).
Karya-karya Sastra-na winangun sajak sumebar di sababraha kalawarta, saperti Manglé, Horizon, Panji Masyarakat, jsté. Sajak-sajakna dina basa Indonésia diantarana geus dibukukeun dina “Tamparlah Mukaku” (1982), “Aku Kini Do’a” (1984), jeung “Kasidah Sunyi” (1989). Taun 1991 jadi Pinunjul 1 hadiah sajak ti LBSS jeung taun 1993 jadi pinunjul II LBSS. Sajak-sajak basa Sunda-na dibukukeun dina Dayeuh Matapoé (1993).
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Rosidi, Ajip.dkk. 2000. Ensiklopedi Sunda: Alam, Manusia, Budaya (Termasuk Budaya Cirebon dan Betawi), Jakarta: Pustaka Jaya.


text:
L
L nyaéta hurup ke-12 dina alfabét Latin. Hurup ieu disebut el, dibaca [ɛl].
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Hurup L asalna ti wangun hurup Semitik "iteuk" atawa "embé" anu ngawakilan sada /l/. Ieu meureun dumasar hiéroglif Mesir anu geus diadaptasi ku urang Semit pikeun tujuan penulisan. Hurup Yunani Lambda A (hurup badag) atawa λ (hurup leutik), anu ogé mangrupa hurup Étruska sarta Latin, ngawakilan sada anu sarua sakumaha hurup Semitik kasebut.
Pamakéan[édit | sunting sumber]
Dina basa Inggris, L ngabogaan sawatara peunteun, gumantung kemunculannya saméméh atawa sanggeus hurup hirup. Sada konsonan hampiran-sisi rongga-gigi (sada anu dilambangkan ku Alfabét Fonétik Internasional minangka "L" leutik) diucapkan lamun mendahului vokal, kawas dina kecap lip atawa please, samentara sada hampiran-sisi rongga-gigi tervelarisasi (IPA: [ɫ]) dilafalkan dina kecap bell sarta milk. Vélarisasi ieu henteu mecenghul dina loba basa-basa Éropa anu ngagunakeun L; éta ogé mangrupa faktor anu nyieun pelafalan L jadi hésé pikeun pamaké basa anu henteu ngabogaan, atawa ngabogaan peunteun sada béda, pikeun L^, kawas dina basa Jepang atawa basa Tionghoa dialek kidul.
L bisa mecenghul saméméh ampir saban sada letup, desis, atawa gésék dina basa Inggris. Dwihuruf umum kawas LL, anu ngabogaan peunteun sarua kawas L dina basa Inggris, tapi ngabogaan peunteun béda nyaéta konsonan desis-sisi ronga-gigi teu bersuara (IPA: /ɬ/) dina basa Welsh, anu mecenghul dina mimiti kecap.
Sada hampiran-sisi wiati-wiati atawa L palatal (IPA: /ʎ/) mecenghul dina sagala rupa basa, sarta dilambangkan kalayan GL dina basa Italia, LL dina basa Spanyol sarta Katalan, LH dina Portugis, sarta Ļ dina Latvia.
L nyaéta lambang angka 50 (lima puluh) dina angka Romawi.
L ogé dipaké dina élmu pasti. Dina fisika, L nyaéta simbol panjang. L singgetan ti unit volume dina sistem Hijian Internasional: liter.


text:
Karajaan Sriwijaya
Sriwijaya (atawa disebut ogé Srivijaya; Thai: ศรีวิชัย atawa "Ṣ̄rī wichạy") nya éta salah sahiji kamaharakaan maritim anu kungsi ngadeg di pulo Sumatera jeung loba méré pangaruh di Nusantara kalawan wewengkon kakawasaanna ti Kamboja, Thailand Kidul, Semenanjung Malaya, Sumatera, Jawa, jeung basisir Kalimantan.[1][2] Dina basa Sansekerta, sri artina "gurilap" atawa "burinyay", jeung wijaya artina "menang" atawa "kajayaan",[2] ku kituna ngaran Sriwijaya boga makna "kajayaan anu gumilang". Bukti munggaran ngeunaan ayana karajaan ieu asalna ti abad ka-7; saurang pandita ti Tiongkok I Tsing, nuliskeun yén anjeunna datang ka Sriwijaya taun 671 jeung dumuk salila 6 bulan.[3][4] Salajengna prasasti nu pangkolotna ngeunaan Sriwijaya oge dina abad ka-7, nya éta Prasasti Kedukan Bukit di Palembang, taun 682.[5] Mundurna pangaruh Sriwijaya ka wewengkon handapna dimimitian kusabab sababaraha perang [2] di antarana serangan ti raja Dharmawangsa Teguh ti Jawa di taun 990, jeung taun 1025 serangan Rajendra Chola I ti Koromandel, salajengna taun 1183 kakawasaan Sriwijaya di handap pangaruh karajaan Dharmasraya.[6]
Sanggeus runtag, karajaan ieu dipohokeun jeung éksisténsina dipikanyaho liwat publikasi taun 1918 ti ahli sajarah Perancis George Cœdès ti École française d'Extrême-Orient.[7]
Daptar eusi
Catetan sajarah[édit | sunting sumber]
Teu aya catetan leuwih jero ngeunaan Sriwijaya dina sajarah Indonesia; Memori nu kapohokeun diwangun deui ku sarjana asing. Teu aya urang Indonesia modern anu nguping ngeunaan Sriwijaya nepi taun 1920-an, nalika sarjana Perancis George Cœdès ngawanohkeun pamanggihna dina koran basa Walanda jeung basa Indonesia.[8] Coedès ngebrehkeun yén referensi Tiongkok ka "San-fo-ts'i", sateuacanna dibaca "Sribhoja", sarta sababaraha prasasti dina basa Malayu Kuna ngarujuk ka kaisar nu sarua.[9]
Sriwijaya jadi simbol kaagungan Sumatera awal, jeung karajaan badag Nusantara iwal Majapahit di Jawa Wetan. Dina abad ka-20, dua karajaan éta jadi referensi ku kaom nasionalis pikeun nunjukkeun yén Indonesia mangrupa hiji nagara sateuacan Hindia Walanda.[8]
Sriwijaya disebut ku sababaraha ngaran. Urang Tionghoa nyebutna Shih-li-fo-shih atawa San-fo-ts'i atawa San Fo Qi. Dina basa Sansekerta jeung Pali, karajaan Sriwijaya disebut Yavadesh jeung Javadeh. Bangsa Arab nyebutna Zabaj jeung Khmer nyebutna Malayu. Loba ngaran mangrupa alesan séjén kunaon Sriwijaya hésé kapanggih.[2] Iwal ti peta Claudius Ptolemaeus kapanggih katerangan ngeunaan ayana 3 pulo Sabadeibei nu mungkin aya pakaitna jeung Sriwijaya.[6]
Dina taun 1993, Pierre-Yves Manguin ngalakukeun observasi jeung méré sawangan yén puseur Sriwijaya ayana di Sungai Musi antara Bukit Seguntang jeung Sabokingking (nu ayana di provinsi Sumatera Kidul kiwari).[2] Namung sateuacanna Soekmono nyawang yén puseur Sriwijaya ayana di wewengkon sehiliran Batang Hari, antara Muara Sabak nepi ka Muara Tembesi (di provinsi Jambi kiwari),[6] kalawan catetan Karajaan Melayu teu di kawasan eta, lamun Malayu di kawasan éta, condong ka pamadegan Moens,[10] anu sateuacanna oé geus boga sawangan yén puseur karajaan Sriwijaya aya di kawasan Candi Muara Takus (provinsi Riau kiwari), kalawan asumsi nunjuk ka lalampahan dina catetan I Tsing,[11] sarta hal ieu bisa ogé dikaitkeun jeung warta ngeunaan diadegkeunna candi nu disembahkeun ku raja Sriwijaya (Se li chu la wu ni fu ma tian hwa atawa Sri Cudamaniwarmadewa) taun 1003 ka kaisar Cina anu dingaranan cheng tien wan shou (Candi Bungsu, salah sahiji bagéan candi nu ayana di Muara Takus).[12] Namung nu pasti dina mangsa kakawasaan Rajendra Chola I, dumasar prasasti Tanjore, Sriwijaya puseur dayeuhna di Kadaram (Kedah kiwari).[6]
Pangwangunan jeung Kamekaran[édit | sunting sumber]
Teu acan aya bukti fisik ngeunaan Sriwijaya anu kapanggih.[8] Karajaan ieu jadi puseur niaga jeung mangrupa nagara maritim, namung karajaan ieu teu ngagedean kakawasaana si luar wilayah kapuloan Asia Tenggara, kalawan iwal konstribusi keur populasi Madagaskar sajauh 3.300 mil di kulon. Sababaraha ahli masih madungdengkeun kawasan nu jadi puseur pamaréntahan Sriwijaya, salian éta mungkin karajaan ieu biasa mindahkeun puseur pamaréntahanna, namung kawasan nu jadi puseur dayeuh angger diparéntah langsung ku pangawasa, sedengkeun wewengkon pangrojongna diparentah ku dātu.
Kakaisaran Sriwijaya geus aya ti 671 saluyu jeung catetan I Tsing, di prasasti Kedukan Bukit di taun 682 dipikanyaho imperium ieu di handap kapamingpinan Dapunta Hyang. Di abad ka-7 ieu, urang Tionghoa nyatet yén aya dua karajaan nya éta Malayu jeung Kedah jadi bagéan kamaharajaan Sriwijaya.[2] Dumasar prasasti Kota Kapur anu angkana taun 686 kapanggih di pulo Bangka, kamaharajaan ieu geus ngawasa bagéan kidul Sumatera, pulo Bangka jeung Belitung, nepi ka Lampung. Prasasti ieu ogé nyabutkeun yén Sri Jayanasa geus nyieun ekspedisi militer keur ngahukum Bhumi Jawa anu teu babakti ka Sriwijaya, kajadian ieu babarengan jeung runtagna Tarumanagara di Jawa Kulon jeung Holing (Kalingga) di Jawa Tengah nu kamungkinan sabab serangan Sriwijaya. Sriwijaya mekar jeung bisa ngandalikeun jalur paniagaan mariti di Selat Malaka, Selat Sunda, Laut China Kidul, Laut Jawa, jeung Selat Karimata.
Ekspansi karajaan ieu ka Jawa jeung Semenanjung Malaya, ngajadikeun Sriwijaya ngontrol dua puseur paniagaan utama di Asia Tenggara. Dumasar observasi, kapanggih sésa candi-candi Sriwijaya di Thailand jeung Kamboja. Di abad ka-7, palabuan Cham di beulah wetan Indochina mulai ngalihkeun loba padagang ti Sriwijaya. Keur nyegah hal éta, Maharaja Dharmasetu nyieun serangan ka dayeuh-dayeuh basisir Indochina. Dayeuh Indrapura di sisi sungai Mekong, di mimiti abad ka-8 aya di handap kakawasaan Sriwijaya. Sriwijaya neruskeun dominasi ka Kamboja, nepi raja Khmer Jayawarman II, nu ngadegkeun imperium Khmer, megatkeun hubungan jeung Sriwijaya di abad nu sarua.[2] Di ahir abad ka-8 karajaan di Jawa Holing aya di handap kakawasaan Sriwijaya. Nurutkeun catetan, dina mangsa éta ogé wangsa Sailendra migrasi ka Jawa Tengah jeung boga kawasa didinya. Di abad ieu oge, Langkasuka di semenanjung Melayu jadi bagéan karajaan.[2] Di masa salajengna, Pan Pan jeung Trambralinga, nu ayana di beulah kalér Langkasuka, ogé aya di handap pangaruh Sriwijaya.
Sanggeus Dharmasetu, Samaratungga jadi panerus karajaan. Anjeunna ngawasa dina periode 792 nepi 835. Teu jiga Dharmasetu nu ekspansionis, Samaratungga teu ngalakukeun ekspansi militer, namung leuwih milih keur nguatkeun pangawasaan Sriwijaya di Jawa. Salila masa kapamingpinanna, anjeunna ngawangun Candi Borobudur di Jawa Tengah nu réngsé di taun 825.[2]
Agama[édit | sunting sumber]
Salaku puseur pangajaran Buddha Vajrayana, Sriwijaya ngirut loba paziarah jeung sarjana ti nagara-nagara Asia. Antarana nya éta pandita ti Tiongkok I Tsing, anu ngalakukeun kunjungan ka Sumatera dina lalampahan studina di Universitas Nalanda, India, di taun 671 jeung 695, I Tsing ngalaporkeun yén Sriwijaya jadi imah keur sarjana Buddha nepi ka jadi puseur pangajaran agama Buddha. Sémah anu datang ka pulo ieu nyebatkeun yén koin emas geus digunakeun di basisir karajaan. Salian ti ajaran Buddha aliran, Buddha Hinayana jeung Buddha Mahayana ogé ngilu mekar di Sriwijaya. Nepi ka ahir abad ka-10, Atiśa, saurang sarjana Buddha asal Benggala anu boga peran dina ngamekarkeun Buddha Vajrayana di Tibet dina kertas gawéna Durbodhāloka nyebutkeun ditulis dina mangsa pamarétahan Sri Cudamani Warmadewa pangawasa Sriwijayanagara di Malayagiri di Suvarnadvipa.[13]
Karajaan Sriwijaya loba dipangaruhan ku budaya India, mimitina ku budaya Hindu salajengna diturut ku agama Buddha. Raja-raja Sriwijaya ngawasaan kapuloan Melayu ngaliwatan niaga jeung naklukeun ti abad ka-7 nepi abad ka-9, sacara langsung ngilu ngembangkeun basa Melayu sarta kabudayaanna di Nusantara.
".... loba raja jeung pamingpin anu aya di pulo-pulo di Laut Kidul percaya jeung ngajén Buddha, dihaté aranjeunna geus kapelak kahadéan. Di jero benteng dayeuh Sriwijaya dipinuhan leuwih ti 1000 biksu Buddha, anu diajar kalawan tekun jeung ngamalkeunna kalawan hadé...Lamun biarawan China hayang ka India keur diajar “Sabda”, leuwih hadé aranjeunna dumuk heula di dieu salila sataun atawa dua taun keur neuleuman élmuna sateuacan dilanjutkeun di India".
— Gambaran Sriwijaya nurutkeun I Tsing.[4]
Mungkin ogé yén Sriwijaya nu kamahsyur salaku bandar puseur paniagaan di Asia Tenggara, tangtu waé ngirut minat padagang jeung ulama muslim ti Timur Tengah, nepi ka sababaraha karajaan nu mimitina mangrupa bagéan Sriwijaya, salajengna tumuwuh jadi cikal-bakal karajaan-karajaan Islam di Sumatera, nalika lemahna pangaruh Sriwijaya.[2]
Aya sumber nu nyebutkeun, kusabab pangaruh muslim Arab anu loba datang jeung niaga di Sriwijaya, ku kituna saurang raja Sriwijaya anu ngaranna Sri Indrawarman di taun 718 disebutkeun yén anjeunna asup Islam [14] atawa sahenteuna kairut keur diajar Islam jeung kabudayaan Arab, nepi ka mungkin kahirupan sosial Sriwijaya nya éta masarakat sosial anu dijerona aya masarakat Buddha jeung Muslim sakaligus. Kacatet sababaraha kali raja Sriwijaya ngirim surat ka khalifah Islam di Damaskus, Suriah. Dina salah sahiji naskah surat anu ditujukeun ka khalifah Umar bin Abdul Aziz (717-720) eusina paménta ka khalifah ambéh ngirimkeun da’i ka istana Sriwijaya.[15]
Budaya[édit | sunting sumber]
Dumasar sababaraha sumber sajarah, hiji masarakat anu kompleks jeung kosmopolitan anu dipangaruhan ku alam pikir Buddha Wajrayana digambarkeun mekar di puseur dayeuh Sriwijaya. Sababaraha prasasti Siddhayatra abad ka-7 saperti Prasasti Talang Tuwo ngagambarkeun ritual Buddha anu ngaberkatan kajadian pinuh berkah nya éta peresmian Taman Sriketra, anugerah Maharaja Sriwijaya keur rahayatna. Prasasti Telaga Batu ngagambarkeun karumitan jeung tingkatan jabatan pajabat karajaan, iwal ti éta Prasasti Kota Kapur nyebutkeun kagagahan balatentara Sriwijaya diluhur Jawa. Sakabéh prasasti éta ngagunakeun Basa Melayu Kuno, basa anu digunakeun ku Sriwijaya nya éta leluhur Basa Melayu jeung Basa Indonesia modern. Ti abad ka-7, basa Melayu Kuno geus digunakeun di Nusantara ditandaan kalawan kapanggihna sababaraha prasasti Sriwijaya jeung sababaraha prasasti basa Melayu Kuno di tempat séjén, saperti anu kapanggih di pulo Jawa. Hubungan dagang anu dilakukeun salaku bangsa Nusantara jadi wahana nyebarkeun basa Melayu, ku sabab basa ieu jadi alat komunikasi keur kaom padagang. Ti dinya, basa Melayu jadi lingua franca sarta digunakeun sacara luas ku loba panutur di kapuloan Nusantara.[16]
Sanajan disebut ngabogaan kakuatan ekonomi jeung kaperkasaan militer, Sriwijaya ngan ninggalkeun saeutik patilasan purbakala di jajantung nagarana di Sumatera, beda jeung episode Sriwijaya di Jawa Tengah nalika kapamingpinan wangsa Syailendra anu loba ngawangun monumen badag; saperti Candi Kalasan, Candi Sewu, jeung Borobudur. Candi-candi Buddha anu asalna ti masa Sriwijaya di Sumatera diantarana Candi Muaro Jambi, Candi Muara Takus, jeung Biaro Bahal, tatapi teu saperti candi periode Jawa Tengah anu dijieun ti batu andesit, candi di Sumatera dijieun ti bata beureum.
Sababaraha arca sipatna Buddhisme, saperti sababaraha arca Buddha jeung Bodhisatva Awalokiteswara kapanggih di Bukit Seguntang, Palembang[17], Jambi[18], Bidor, Perak,[19] jeung Chaiya[20]. Sakabéh arca-arca ieu nampilkeun kaagrengan jeung langgam nu sarua saperti "Seni Sriwijaya" atawa "Langgam/Gaya Sriwijaya" anu nembongkeun kamiripan ku langgam Amarawati India jeung langgam Syailendra Jawa (di abad ka-8 nepi abad ka-9).[21]
Paniagaan[édit | sunting sumber]
Di dunya paniagaan, Sriwijaya jadi pangatur padagangan ti India jeung Tiondkok, nya éta ngawasaan selat Malaka jeung selat Sunda. Urang Arab nyatet yén Sriwijaya ngabogaan komoditas nu loba nya éta kapur barus, kayu gaharu, cengkeh, pala, kapulaga, gading, emas sarta timah anu nyieun raja Sriwijaya sabeunghar raja-raja di India..[11] Kabeunghatan anu loba geus ngamungkinkeun Sriwijaya meuli kasetiaan vassal-vassalnya di sakabéh Asia Tenggara.
Salian ngajalin hubungan dagang jeung India sarta Tiongkok, Sriwijaya ogé ngajalin paniagaan jeung taneuh Arab, ngamungkinkeun utusan Maharaja Sri Indrawarman anu nganteurkeun surat ka khalifah Umar bin Abdul-Aziz ti Bani Umayyah taun 718 balik deui ka Sriwijaya kalawan mawa hadian 'Zanji (budak wanita berkulit hitam), sarta ti kronik Tiongkok disebutkeun Shih-li-fo-shih kalawan rajana Shih-li-t-'o-pa-mo (Sri Indrawarman) di taun 724 ngirimkeun hadiah keur kaisar China, mangrupa ts'engchi (maksudna sarua jeung Zanji dina basa Arab).[22]
Dina mimiti abad ka-10, di antara runtagna dinasti Tang jeung naékna dinasti Song, padagangan jeung luar nagara cukup ramé, utamana Fujian, Karajaan Min jeung Karajaan Nan Han kalawan nagara beungharna Guangdong. Sriwijaya meunang kauntungan ti padagangan ieu.[22]
Relasi jeung Kakuatan Regional[édit | sunting sumber]
Keur nguatkeun posisina di luhun pangawasaan di kawasan di Asia Tenggara, Sriwijaya ngajalin hubungan diplomasi kalawan Kaisar Cina, jeung sacara kaatus nganteurkeun utusan jeung upeti.[23]
Dina mangsa awal Karajaan Khmer mangrupa daerah jajahan Sriwijaya. Loba ahli sajarah ngaklaim yén Chaiya, di provinsi Surat Thani, Thailand Kidul, salaku puseur dayeuh karajaan éta, pangaruh Sriwijaya katempo dina wangunan pagoda Borom That anu gayana Sriwijaya. Nepi ka runtagna Sriwijaya, Chaiya kabagi jadi tilu dayeuh nya éta (Mueang) Chaiya, Thatong (Kanchanadit), jeung Khirirat Nikhom.
Sriwijaya ogé deukeut jeung karajaan Pala di Benggala, dina prasasti Nalanda angkana 860 nyatet yén raja Balaputradewa ngadedikasikeun hiji biara ka Nalanda. Relasi jeung dinasti Chola ti kidul India ogé deukeut pisan, ti Prasasti Leiden disebatkeun yén raja Sriwijaya di Kataha Sri Mara-Vijayottunggawarman geus ngawangun hiji vihara anu dingaranan ku Vihara Culamanivarmma, namung jadi goréng sanggeus Rajendra Chola I naék tahta anu ngalakukeun serangan di abad ka-11. Tuluy hubungan ieu balik deui ka mangsa Kulothunga Chola I, didinya raja Sriwijaya di Kadaram ngirimkeun utusan nu ménta dikaluarkeunna bagéan ti dinasti Chola, ti kronik Tiongkok nyebutkeun yén Kulothunga Chola I (Ti-hua-ka-lo) salaku raja San-fo-ts'i ngabantuan renovasi candi deukeut Kanton di taun 1079, dina mangsa dinasti Song candi ieu disebut ku ngaran Tien Ching Kuan jeung di mangsa dinasti Yuan disebut ku ngaran Yuan Miau Kwan.[6]
Mangsa Kaemasan[édit | sunting sumber]
Kamaharajaan Sriwijaya nyirikeun karajaan maritim, ngandelkeun hegemoni dina tanaga armada lautna dina ngawasaan alur palayaran, jalur padagangan, ngawasaan jeung ngawangun sababaraha kawasan strategis salaku pangkalan armadana dina ngawas, ngalindungi kapal dagang, nagih cukai sarta keur ngajaga wilayah kadaulatan jeung kakawasaanna..[24]
Dina catetan sajarah jeung bukti arkeologi, dina abad ka-9 Sriwijaya geus ngalakukeun kolonisasi di sakabeh karajaan-karajaan Asia Tenggara, antarana: Sumatera, Jawa, Semenanjung Malaya, Thailand, Kamboja, Vietnam,[2] jeung Filipina.[25] Dominasi di Selat Malaka jeung Selat Sunda, ngajadikeun Sriwijaya salaku pangawas rute padagangan rempah jeung padagangan lokal anu meunang bayaran ti unggal kapal anu ngaliwat. Sriwijaya ngaakumulasikeun kabeungharanna salaku palabuan jeung gudang padagangan anu ngalayanan pasar Tiongkok jeung India.
Sriwijaya ogé disebut boga peran ngaruntagkeun karajaan Medang di Jawa, dina prasasti Pucangan disebutkeunn salaku kajadian Mahapralaya nya éta kajadian runtagna istana Medang di Jawa Timur, Haji Wurawari ti Lwaram anu kamungkinan mangrupa raja handapeun Sriwijaya, dina taun 1006 atawa 1016 nyerang jeung nyababkeun kabunuhna raja Medang pamungkas. Dharmawangsa Teguh.[6]
Ambang Wates Sriwijaya[édit | sunting sumber]
Taun 1017 jeung 1025, Rajendra Chola I, raja ti dinasti Chola di Pantai Koromandel, India kidul, ngirim ekspedisi laut keur nyerang Sriwijaya, dumasar prasasti Tanjore taun 1030, karajaan Chola geus naklukkeun wewengkon – wewengkon koloni Sriwijaya, sakaligus meunang ngalawan raja Sriwijaya nu boga kawasa dina mangsa éta Sangrama-Vijayottunggawarman. Salila sababaraha dekade saterusna, sakabeh imperium Sriwijaya geus aya dina pangaruh dina Chola. Sanajan kitu Rajendra Chola I geus méré lolongkrang ka raja-raja anu ditaklukeunna keur tetep boga kawasa salila tetep taluk ka anjeunna. [26] Hal ieu bisa dipatalikeun jeung ayana warta utusanna San-fo-ts'i ka Cina taun 1028.[27]
Namung dina mangsa ieu Sriwijaya dianggep geus jadi bagéan ti dinasti Chola, ti kronik Tiongkok nyebutkeun yén dina taun 1079 Kulothunga Chola I (Ti-hua-ka-lo) raja dinasti Chola disebut ogé salaku raja San-fo-ts'i, anu salajengna ngirimkeun utusan keur ngabantuan renovasi candi deukeut Kanton. Salajengna dina warta Cina anu judulna Sung Hui Yao disebutkeun yén karajaan San-fo-tsi dina taun 1082 masih ngirimkeun utusan dina mangsa Cina di handap pamaréntahan Kaisar Yuan Fong. Duta besar éta ogé nepikeun surat ti raja Kien-pi handapeun San-fo-tsi, anu mangrupa surat ti putri raja anu dipasrahkeun urusan nagara san-fo-tsi, sarta nyerahkeun 227 tahil perhiasan, rumbia, sarta 13 baju. Salajengna ogé ngirimkeun utusan di taun 1088.[2] Pangaruh invasi Rajendra Chola I, ka hegemoni Sriwijaya kalawan raja-raja handapeunna ngaheureutan, sababaraha daerah handapan ngaleupaskeun maneh, nepin ka muncul Dharmasraya salaku kakuatan anyar anu salajengna ngawasaan deui wilayah jajahan Sriwijaya mimiti ti kawasan Semenajung Malaya, Sumatera, sampai Jawa bagian barat.
Dumasar sumber Tiongkok dina buku Chu-fan-chi[28] anu ditulis di taun 1178, Chou-Ju-Kua ngajelaskeun yén di kapuloan Asia Tenggara aya dua karajaan anu kacida kuat sarta beunghar, nya éta San-fo-ts'i jeung Cho-po (Jawa). Di Jawa anjeunna manggihan yén rahayatna ngagem agama Buddha jeung Hindu, sedengkeun rahayat San-fo-ts'i ngagem Buddha, jeung boga 15 daerah handapan nya éta; Si-lan (Kamboja), Tan-ma-ling (Tambralingga, Ligor, kidul Thailand), Kia-lo-hi (Grahi, Chaiya kiwari, kidul Thailand), Ling-ya-si-kia (Langkasuka), Kilantan (Kelantan), Pong-fong (Pahang), Tong-ya-nong (Terengganu), Fo-lo-an (muara sungai Dungun daerah Terengganu kiwari), Ji-lo-t'ing (Cherating, pantai timur semenanjung malaya), Ts'ien-mai (Semawe, pantai timur semenanjung malaya), Pa-t'a (Sungai Paka, pantai timur Semenanjung Malaya), Lan-wu-li (Lamuri di Aceh), Pa-lin-fong (Palembang), Kien-pi (Jambi), jeung sabagéan Sin-t'o (Sunda).[6][10]
Namung, istilah San-fo-tsi utamana dina taun 1178 teu identik jeung Sriwijaya, tatapi geus identik jeung jeung Dharmasraya, ti 15 nagara handapan San-fo-tsi éta mangrupa daptar jajahan karajaan Dharmasraya, sanajan sumber Tiongkok geus nyebatkeun San-fo-tsi salaku karajaan anu aya di kawasan laut Cina Selatan. Hal ieu kusabab dina Pararaton geus nyebutkeun Malayu, disebutkeun Kertanagara Raja Singhasari ngirim hiji ekspedisi Pamalayu atawa Pamalayu, jeung saterusna mere Arca Amoghapasa ka raja Melayu, Srimat Tribhuwanaraja Mauli Warmadewa di kabupaten Dharmasraya sakumaha anu katulis dina prasasti Padang Roco. Kajadian ieu salajengna dihubungkeun jeung manuskrip anu aya di prasasti Grahi. Kitu ogé dina Nagarakertagama, anu ngadadarkeun ngeunaan daérah jajahan Majapahit anu geus teu nyebutkeun deui ngaran Sriwijaya keur kawasan anu sateuacanna mangrupa kawasan Sriwijaya.
Struktur Pamaréntahan[édit | sunting sumber]
Wangun hiji nagara dina dimensi struktur otoritas politik Sriwijaya bisa dilacak ti sababaraha prasasti anu nyangkem informasi penting ngeunaan kadātuan, vanua, samaryyāda, mandala jeung bhūmi.[29]
Kadātuan bisa ngabogaan makna kawasan datuk, (tanah rumah) padumukan bini hāji, geus disimpen emas jeung hasil cukai (drawy) salaku kawasan anu kudu dijaga. Kadātuan ieu dilingkung ku vanua, anu bisa dianggep salaku kawasan kota ti Sriwijaya anu dijerona aya vihara keur tempat ibadah masarakatna. Kadātuan jeung vanua ieu mangrupa hiji kawasan inti keur Sriwijaya éta sorangan. Nurutkeun Johannes Gijsbertus de Casparis, samaryyāda mangrupa kawasan anu pagigir-gigir jeung vanua, anu kahubung jeung jalan husus (samaryyāda-patha) anu bisa boga maksud kawasan jero. Sedengkeun mandala mangrupa hiji kawasan otonom ti bhūmi anu aya dina pangaruh kakawasaan kadātuan Sriwijaya.[29]
Pangawasa Sriwijaya disebut Dapunta Hyang atawa Maharaja, jeung dina wilayah raja aya dina wilayah raja anu ngentep seureuh yuvarāja (putra mahkota), pratiyuvarāja (putra mahkota kadua) jeung rājakumāra (pewaris salajengna).[30] Prasasti Telaga Batu loba nyebutkeun jabatan dina struktur pamaréntahan karajaan dina mangsa Sriwijaya.
Hubungan jeung dinasti Sailendra[édit | sunting sumber]
Munculna hubungan antara Sriwijaya jeung Wangsa Sailendra dimimitian kusabab ngaran Śailendravamśa dina sababaraha prasasti di antarana dina prasasti Kalasan di pulo Jawa, prasasti Ligor di kidul Thailand, jeung prasasti Nalanda di India. Iwal ti éta dina prasasti Sojomerto kapendak ngaran Dapunta Selendra. Najan asal-usulna dinasti ieu masih jadi padungdengan nepi ka kiwari.[11]
Majumdar boga pamadegan dinasti Sailendra ieu aya di Sriwijaya (Swarnadwipa) jeung Medang (Jawa), kaduanana asalna ti Kalinga di kidul India.[31] Salajengna Moens nambahkeun kadatangan Dapunta Hyang ka Palembang, nyababkeun salasahiji kulawarga dina dinasti ieu pindah ka Jawa.[32] Iwal ti éta Poerbatjaraka nyawang yén ieu dinasti asalna ti Nusantara, dumasar Carita Parahiyangan[33] salajengna dikaitkeun jeung sababaraha prasasti di Jawa anu basana Malayu Kuna diantarana Prasasti Sojomerto.[34]
Raja anu Maréntah[édit | sunting sumber]
Warisan Sajarah[édit | sunting sumber]
Sanajan Srwijaya ngan nyésakeun saeutik titinggal arkeologi sarta dipohokeun ti émutan masarakat pangrojongna, papanggihan deui kamaharajaan bahari ieu ku Coedès di taun 1920-an geus ngabangkitkeun kasadaran yén hiji wangung persatuan politik raya, mangrupa kamaharajaan anu eusina gabungan karajaan-karajaan bahari, kungsi ngadep, tumuwuh, sarta jaya di mangsa bihari. [35]
Warisan penting Sriwijaya nya éta basana. Salila mangabad-abad kamekaran kakuatan ekonomi sarta kaperkasaan militérna, Sriwijaya boga peran badag ti nyebarna pamaké Basa Malayu Kuna di Nusantara. Sahenteuna di kawasan basisir. Basa ieu jadi basa gawé atawa basa anu fungsina salaku panghubung (lingua franca) digunakeun di sababaraha bandar jeung pasar kawasan Nusantara.[36] Sumebarna basa Melayu Kuna ieu mungkin geus muka sarta mere jalan keur Basa Melayu salaku basa nasional Malaysia, jeung Basa Indonesia salaku basa “pemersatu” Indonesia kiwari.[37]
Di sagigireun Majapahit, kaum nasionalis Indonesia ogé ngagungkeun Sriwijaya salaku sumber kabagjaan jeung bukti kajayaan mangsa bihari Indonesia.[38] Kajayaan Sriwijaya geus jadi sumber kabagjaan nasinal sarta identitas daérah, hususna keur masarakat kota Palembang, provinsi Sumatera Selatan, kaagungan Sriwijaya geus jadi inspirasi seni budaya, saperti lagu jeung tarian tradisional Gending Sriwijaya. Hal anu sarua ogé lumaku ka masarakat kidul Thailand anu nyiptakeun tarian Sevichai dumasar kana kaanggunan seni budaya Sriwijaya.
Di Indonesia, ngaran Sriwijaya geus digunakeun sarta diabadikeun salaku ngaran jalan di sababaraha kota, sarta ngaran ieu digunakeun ku Universitas Sriwijaya anu diadegkeun taun 1960 di Palembang. Kitu oge Komando Daerah Militer II/Sriwijaya (unit komando militer), PT Pupuk Sriwijaya (Perusahaan Pupuk di Sumatera Selatan), Sriwijaya Post (Surat kabar harian di Palembang), Sriwijaya TV, Sriwijaya Air (maskapai penerbangan), Stadion Gelora Sriwijaya, jeung Sriwijaya Football Club (Klab sepak bola Palembang), sakabeh dingaranan kitu keur ngahormatan, ngamuliakeun, sarta ngarayakeun kamaharajaan Sriwijaya anu agung.
Catetan[édit | sunting sumber]
- ↑ Cœdès, George (1930). "Les inscriptions malaises de Çrivijaya". Bulletin de l'Ecole français d'Extrême-Orient (BEFEO) 30: 29-80.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Munoz, Paul Michel (2006). Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula, Singapore: Editions Didier Millet. ISBN 981-4155-67-5.
- ↑ Gabriel Ferrand, (1922), L’Empire Sumatranais de Crivijaya, Imprimerie Nationale, Paris, “Textes Chinois”
- ↑ a b Junjiro Takakusu, (1896), A record of the Buddhist Religion as Practised in India and the Malay Archipelago AD 671-695, by I-tsing, Oxford, London.
- ↑ Casparis, J.G. (1975). Indonesian palaeography: a history of writing in Indonesia from the beginnings to C. A, Part 1500, E. J. Brill. ISBN 90-04-04172-9.
- ↑ a b c d e f g h Muljana, Slamet (2006). F.W. Stapel Sriwijaya, PT. LKiS Pelangi Aksara. ISBN 978-979-8451-62-1.
- ↑ Cœdès, George (1918). "Le Royaume de Çriwijaya". Bulletin de l'Ecole français d'Extrême-Orient 18 (6): 1-36.
- ↑ a b c Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories, New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
- ↑ Krom, N.J. (1938). "Het Hindoe-tijdperk" F.W. Stapel Geschiedenis van Nederlandsch Indië, vol. I p. 149, Amsterdam: N.V. U.M. Joost van den Vondel.
- ↑ a b Soekmono, R. (2002). Pengantar sejarah kebudayaan Indonesia 2, Kanisius. ISBN 979-413-290-X.
- ↑ a b c Marwati Djoened Poesponegoro, Nugroho Notosusanto, (1992), Sejarah nasional Indonesia: Jaman kuna, PT Balai Pustaka, ISBN 979-407-408-X
- ↑ Forgotten Kingdoms in Sumatra, Brill Archive
- ↑ Cœdès, George (1996). The Indianized States of Southeast Asia, University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-0368-X.
- ↑ Ahmad, H. Zainal Abidin (1979). Ilmu politik Islam V, Sejarah Islam dan Umatnya sampai sekarang, Bulan Bintang.
- ↑ Prof. Dr. Azyumardi Azra, MA., (1994). Jaringan Ulama Timur Tengah dan Kepulauan Nusantara Abad XVII & XVIII, Jakarta: Mizan.
- ↑ Melayu Online: Bambang Budi Utomo
- ↑ Bukit Siguntang
- ↑ Titik Temu, Jejak Peradaban di Tepi Batanghari, Photograph and artifact exhibition of Muara Jambi Archaeological site, Bentara Budaya Jakarta, 9-11 November 2006
- ↑ KaalaChaKra, Early Indian Influences in Southeast Asia
- ↑ Bridgeman: Avalokitesvara figure from the Srivijaya Period, found in Chaiya, Thailand, 9th-10th century (bronze)
- ↑ Srivijaya Art In Thailand
- ↑ a b Azra, Azyumardi (2006). Islam in the Indonesian world: an account of institutional formation, Mizan Pustaka. ISBN 979-433-430-8.
- ↑ Oliver W. Wolters, (1967), Early Indonesian Commerce: a study of the origins of Śrīvijaya, Cornell University Press, Ithaca.
- ↑ Pramono, Djoko (2005). Budaya bahari, Gramedia Pustaka Utama. ISBN 979-22-1351-1.
- ↑ Rasul, Jainal D. (2003). Agonies and Dreams: The Filipino Muslims and Other Minorities", pages 77, Quezon City: CARE Minorities.
- ↑ Sastri K. A. N., (1935). The Cholas. University of Madras.
- ↑ Kulke, H., Kesavapany, K.; Sakhuja, V. (2009). Nagapattinam to Suvarnadwipa: reflections on Chola naval expeditions to Southeast Asia, Institute of Southeast Asian. ISBN 981-230-936-5.
- ↑ Hirth, F., Rockhill, W.W. (1911). Chao Ju-kua, His Work on the Chinese and Arab Trade in the Twelfth and Thirteen centuries, entitled Chu-fan-chi, St Petersburg..
- ↑ a b Kulke, H. (1993). "Kadātuan Śrīvijaya’—Empire or Kraton of Śrīvijaya? A Reassessment of the Epigraphic Data". Bulletin de l’École Française d’Extreme Orient 80 (1): 159-180.
- ↑ Casparis, J.C., (1956), Prasasti Indonesia II: Selected Inscriptions from the 7th to the 9th century A.D., Vol. II. Bandung: Masa Baru.
- ↑ Majumdar, R.C., (1933). "Le rois Çriwijaya de Suvarnadvipa". Bulletin de l'Ecole français d'Extrême-Orient XXXIII: 121-144.
- ↑ Moensr, J.L., (1937). "Çriwijaya, Yāva en Katāha". TBG LXXVII: 317-487.
- ↑ Poerbatjaraka, R.N., (1956). "Çriwijaya, de Çailendra-en de Sanjāyavança". BKI 114: 254-264.
- ↑ Boechari (1966). "Preliminary report on the discovery of an Old malay inscription at Sojomerto". MISI III: 241-251.
- ↑ Smith, A.L. (2000). Centrality: Indonesia's changing role in ASEAN Strategic Centrality: Indonesia's changing role in ASEAN, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies.
- ↑ Southeast Asia Digital Library: About Malay
- ↑ Southeast Asia Digital Library: About Malay
- ↑ Smith, A.L. (2000). Centrality: Indonesia's changing role in ASEAN Strategic Centrality: Indonesia's changing role in ASEAN, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- (id) Kerajaan Sriwijaya di MelayuOnline.com
- (id) Balai Arkeologi Palembang dan Sriwijaya Society
- (en) Sejarah Melayu, Buddhist Empires
- (en) Śrīwijaya: A Centre of Learning?


text:
Secondhand Serenade
Secondhand Serenade nya éta salasahiji band rock akustik nu dipingpin ku vokalis jeung gitaris John Vesely.[1] Vesely geus ngarilis tilu album studio nepi ka ayeuna tug dingaranan Secondhand Serenade: Awake dina taun 2007, A Twist on My Story taun 2008 jeung Hear Me Now taun 2010.[1] Album munggaranana ngagunakeun rékaman multitrack keur nyieun téhnologi sora, sedengkeun album nu kaduana nyokot jalan nu béda, kalawan ngagunakeun hiji band nu hadé tur synthesizer sangkan bisa ngawangun sora nu sampurna.[1]
Sajarah munggaran[édit | sunting sumber]
John Vesely nyieun Secondhand Serenade di dayeuh tempat manéhna dumuk, Menlo Park di California, Amerika Serikat dina taun 2004.[2] Dina kamekaranana, rekaman munggaran serenade ngan saukur diwangun ku gitar akustik jeung solo vocal. [2]
Vesely digedekeun di San Fransisco Bay Area di kulawarga nu resep kana musik.[2] Manéhna anak ti hiji musisi jazz professional.[2] Alatan kitu, manéhna geus teu ngarasa ahéng ka nu ngaranna musik. [2] Ampir 8 taun maén bass di band-band lokal tur mintonkeun sajumlahing gaya kayaning gaya ska jeung hardcore pikeun rock jeung pop.[2] Sanggeus mangtaun-taun maén bass, Vesely milih maén gitar akustik milu ka Ondrasik’s Five for Fighting. [2]
Vesely mimiti nulis lagu sorangan nalika panggih jeung garwana Candice Vesely.[2] Ngaran Secondhand Serenade sorangan mangrupa salasahiji otobiografi. Numutkeun John Vesley, mimitina mah sabagéan gedé lagunatéh dinyanyikeun ku garwana minangka serenades.
Awake, album solo munggaranana medal dina taun 2005.[2] Taun 2006 Secondhand Serenade jadi artis kahiji independen di My Space.[2] Lagu-laguna dimaénkeun mangjuta-juta kali ngaliwatan situs.[2] Tuluy Secondhand Serenade nandatangan kontrak jeung Glassnote Records, label anyar nu didistribusikeun ku Warner Brothers. [2]
[2] Vesely pipisahan jeung garwana dina taun 2008.[2] Tina pipisahan éta méré idé ka manéhna nepi ka ngaluarkeun album A Twist in My Story.[2]


text:
Isuk kénéh Si Kabayan jeung mitohana geus harudang, lantaran poé éta rayahat rék moro uncal.
Urang kampung geus saraged, maké calana sontog, samping dibeubeurkeun kana cangkéng, bedog panjang nyolégréng. Sawaréh marawa tumbak. Anjing ragég geus hayangeun geura ngudag boroan ka leuweung.
Nénjo batur saraged téh Si Kabayan mah teu ieuh kapangaruhan. Manéhna mah ngaléléké, maké sarung dikongkoyangkeun. Batur-batur marawa bedog, manéhna mah kalah mawa péso raut.
“Keur naon mawa péso raut, Kabayan?” tatanggana nanya.
“Keur nyisit uncal,” jawabna.
Nu rék moro laju indit. Tepi ka leuweung, der ngasruk. Anjing ragég ti kulon, ti kalér, ti wétan. Jalma-jalma pating corowok. Nu megat ayana di beulah kidul, lebah bubulak.
Ari Si Kabayan misahkeun manéh. Manéhna mah nangtung handapeun tangkal jambu batu bari tatanggahan, néangan jambu asak.
Keur tatanggahan, gorowok nu ngagero, “Pegaat…!”
Si Kabayan ngalieuk. Ari torojol téh ti jero rungkun, uncal jaluna. Tandukna ranggah.
Si Kabayan can nyahoeun uncal. Cék pangirana uncal téh sagedé anak embé. Nu matak barang nénjo sato nu siga kuda bari tandukan téh, ngan térékél wé manéhna naék kana tangkal jambu. Teu bisa luhur naékna téh da kagok ku sarung. Manéhna nangkod kana dahan panghandapna, sarungna ngoyondon.
Kabeneran uncal téh lumpat ka handapeunana pisan. Si Kabayan peureum, sieuneun kaparud ku tanduk uncal nu sakitu ranggahna.
Si kabayan teu kira-kira reuwaseunana barang karasa aya nu ngabedol ti handap. Ari diténjo horéng tanduk uncal téh meulit kana sarungna. Uncal ngarengkog, tuluy babadug hayang ngalésotkeun tandukna. Kadéngé ambekanan hos-hosan. Si Kabayan beuki pageuh muntangna, uncal beuki rosa ngamukna, tapi tandukna kalah beuki pageuh kabeulit ku sarung. Si Kabayan beuki geumpeur, sepa taya getihan.
“Tuluuuuung….tuluuunngg…., ieu aing ditubruk uncal…!” Si Kabayan gegeroan ménta tulung.
Teu lila burudul nu moro nyalampeurkeun. Nénjo uncal abrug-abrugahn téh, teu antaparah deui belewer wé ditumbak. Uncal ngajéngjéhé. Jekok-jekok pada ngadékan tepi ka rubuhna. Uncal ngajoprak. Si Kabayan gé ngalungsar gigireunana bari rénghap ranjug.
Nu ngariung uncal hélokeun.
“Kumaha ditéwakna ucal sakieu badagna, Kabayan?”
Si Kabayan nangtung lalaunan bari cungar-cengir., “Ah gampang. Uncal mengpengan ka handapeun tangkal jambu, ku kuring dipegat. Barang geus deukeut, dirungkup wéh tandukna ku sarung . Tuh geuning sarungna ogé tepi ka rangsak saroéh. Geus karungkup mah teu hésé, kari marieuskeun wé tandukna.”
Saréréa gogodeg. Ari Si Kabayan padamuji téh nyéréngéh wé bari ngusapan tuurna nu barared.
Uncal pada ngarecah. Si Kabayan ngajingjing pingping uncal bari heheotan.
(Tina Gapura Basa Jilid 2, Karya Drs. Hidayat Suryalaga, spk.)


text:
Syéikh Hasina
Syéikh Hasina (Basa Benggala: শেখ হাসিনা Shekh Hasina); gumelar di Tungipara, Pakistan Wétan, 28 Séptémber 1947; yuswa 67 taun) nyaét saurang Perdana Mentri Bangladés kiwari. Sateuacanna anjeunna minangka Perdana Mentri ti 1996 nepi ka 2001. Anjeunna minangka Présidén Liga Awami Bangladés saprak 1981. Dina taun 2007, anjeunna ditahan pikeun tuntutan korupsi ku Pamaréntahan saheulaan Bangladés nalika krisis pulitik Bangladés 2006–2008.
Tingali ogé[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Banglapedia - Sheikh Hasina
- Syéikh Hasina nepikeun biantara dina bubukaan konferénsi iklim di Dhaka, Bangladés
Citakan:BangladeshPrimeMinisters Citakan:Current SAARC Leaders Citakan:Presidents of Awami League


text:
Caritaan Sunda
01.42 |
Atikan Kasenian di Sakola, Napak dina Budaya Bangsa
ANU pangheulana jadi pananya téh tangtuna ogé: naon tujuanana ngayakeun atikan kasenian di sakolaan, pangpangna tingkat SD? Puguh baé tujuanna lain pikeun ngajadikeun sakur siswa sangkan jadi seniman. Perkara isuk jaganing géto aya diantarana nu jadi seniman, éta mah tangtu henteu matak ngarobah tujuan utama iayakeunana atikan kasenian di sakola. Siswa tingkat SD, mangrupa mangsa nyorang atikan formal anu bakal nangtukeun ngabentukna karakter siswa ka hareupna. Diayakeunana atikan kasenian di sakola téh tujuan utamana mah pikeun ngatik sangkan siswa jadi kréatif.
Ku ayana atikan kasenian, siswa ogé dilatih pikeun mibanda kamampuh nalar, kalemesan budi, imajinasi, sarta kaseukeutan rasa dina nyawang kahirupan di lingkungan sosial budaya Indonésia. Jadi, atikan kasenian téh henteu sakadar kalangenan, anu diayakeun dapon henteu. Lantaran, atikan kasenian bisa raket patalina jeung mata ajaran séjénna. Nu matak, sok aya istilah seni ngajar, seni diajar, jeung seni séjénna. Perkara éta nuduhkeun yén naon rupa perkara ogé bakal leuwih anteb lamun ditumpangan ku seni.
Pamaréntah kalintang surti kana pentingna atikan kasenian, pangpangna anu patali jeung kabudayaan. Ku kituna, dina PP No. 19, Taun 2005 ngeunaan Standar Nasional Pendidikan, kecap seni salawasna dihijikeun jeung budaya (seni dan budaya). Upama diteuleuman leuwih jauh, dihijikeunna kecap seni jeung budaya téh mibanda harti yén atikan kasenian salawasna kudu nyoko kana budaya di lingkungan séwang-séwangan. Lantaran bangsa Indonésia mibanda kabeungharan budaya, tangtu baé di saban wewengkon téh nyampak seni jeung budaya nu mandiri, sarta béda jeung seni budaya séjén. Tong boro nyarita nasional, dalah di tatar Sunda ogé kalintang beungharna. Saban wewengkon, sasarina miboga seni jeung budaya nu mibanda ajén-inajén punjul, sarta boga ciri has séwang-séwangan.
Seni jeung budaya ieu pisan anu perelu ditépakeun ka barudak sakola, sangkan mikawanoh, anu kadituna dipiharep mikacinta. Numuwuhkeun rasa kacinta tur kareueus kana seni jeung budaya sorangan, kalayan lain hartina nutup diri kana seni jeung budaya global. Taya salahna mikawanoh tur mikaresep budaya mancanagara, tapi henteu mopohokeun seni jeung budaya banda sorangan. Lanataran, seni jeung budaya bangsa, tangtu karakteristikna béda jeung seni budaya deungeun.
Hususna di tatar Sunda, tangtu baé anu perelu diwanohkeun téh seni budaya Sunda. Réa urang deungeun nu ngahaja ngayakeun panalungtikan ngeunaan seni budaya Sunda, ku lantaran ngarasa kataji tur nganggap seni budaya Sunda linuhung. Tangtu baé kalintang lebarna lamun urang Sunda sorangan henteu mikawanoh.
Ngawanohkeun seni budaya Sunda bisa dimimitian ku népakeun basa Sunda jeung rupaning kamonésan basa Sunda dina ajén sastra, anu nyampak dina eumpaka lagu, sajak, carpon, jeung sajabana. Perelu ditandeskeun deui yén basa Sunda téh henteu kampungan. Basa Sunda ogé bisa jadi basa rupaning paélmuan. Komo deui lamun ngagedurkeun népakeun kabiasaan ngagunakeun aksarana. Mémang, aksara Sunda geus langka digunakeun, lantaran kalintang banggana lamun ngamimitian ngawanohkeun aksara Sunda, anu kakara kapaluruh sababaraha taun katukang; nepi ka kiwari ogé masih kénéh réa nu nganggap yén aksara Sunda téh “ha na ca ra ka”. Padahal nu saéstuna mah aksara Sunda téh “ka ga nga…”. Jadi, wajar lamun bangga diterapkeun dina kabiasaan sapopoé. Ku kituna, aksara Sunda mah geus puguh hésé, tinggal basana nu kudu digedurkeun téh, lantaran basa Sunda mah masih kénéh diparaké dina kahirupan sapopoé. Malah dina tayangan tivi nasional ogé, basa Sunda mindeng dipaké, sanajan ngan ukur di sabudeureun bobodoran. Kilang kitu, ku mindeng dikedalkeun ogé apan bisa nuduhkeun yén basa Sunda téh masih kénéh aya dikieuna, dipikawanoh, tur masih loba anu ngagunakeun dina kahirupan sapopoé. Nu leuwih utama, basa Sunda téh basa rasa, nu kalintang anteb tur nyurup digunakeun ku para nonoman urang Sunda.***
Diposkan oleh sima duasembilan
Langganan: Poskan Komentar (Atom)


text:
PHS
PHS singketan tina kecap-kecap basa Inggris Personal Handy-phone System nyaéta hiji sistem jaringan telekomunikasi mobil anu dijalankeun dina pita frékuénsi 1880-1930 MHz sarta digunakeun utaman di Jepang, Cina, Taiwan jeung sawatara nagara Asia lianna.
Daptar eusi
Ringkesan[édit | sunting sumber]
Téknologi[édit | sunting sumber]
PHS pada dasarna ngarupakeun telepon tanpa kabel saperti DECT, nu boga kamampu pikeun handover ti hiji sél ka sél lianna. Sél-sél PHS téh leutik, kalayan daya transmisi base stationna maksimum 500 mW sarta ngawengku wilayah sapuluh nepi ka ratusan méter (sabagian malah ngawengku nepi ka 2 kilométer dina jarak nu lempeng atawa line-of-sight), béda jeung wengkuan GSM nu nepi ka sababaraha kilométer. Hal ieu ngajadikeun PHS cocog pikeun daérah pakotaan anu padet, tapi henteu praktis pikeun daérah padésaan, sarta ukuran sél nu leutik ogé ngajadikeun PHS hésé atawa henteu mungkin dipaké pikeun nelepon dina kandaraan anu bagerak kalayan gancang.
PHS maké cara aksés pilah waktu TDMA/TDD pikeun métoda aksés kanal radiona, jeung ADPCM 32 kbit/det pikeun codec sorana. Telepon PHS modéren ogé bisa méré rupa-rupa layanan niléy-tambah saperti sambungan data / Internét tanpa kabel nu lajuna gancang (64 kbit/s jeung saluhureunana), aksés WWW, ngirim é-mail, pesen téks katut pamindahan gambar warna.
Téknologi PHS ogé ngarupakeun pilihan nu populér pikeun nyadiakeun wireless local loop, ni digunakeun pikeun ngeusian kosongna jaringan antara POTS jeung imah langganan.
Pamakéan[édit | sunting sumber]
PHS munggaran dimekarkeun ku laboratorium NTT Jepang dina taun 1989. Ieu téknologi jauh leuwih gampang dilaksanakeun manan sistem pasaingna saperti PDC atawa GSM. Layanan komérsialna dimimitian ku 3 operator PHS (NTT-Personal, DDI-Pocket jeung ASTEL) di Jepang dina taun 1995. Sanajan kitu, ieu layanan geus dibéré cap "telekomunikasi sélulér jelema miskin (poor man's cellular)", lantaran kakurang dina kamampuh wengkuan jeung roaming. Pangsa pasar PHS di Jepang mimiti ngurangan; NTT DoCoMo, nu nawarkeun NTT Personal, katut ASTEL keur mungkas layananana. Sawatara nagara lianna malah geus mungkas layanan PHS sarta pindah ka GSM.
Tapi PHS malah ngahangkeut di pasar-pasar telekomunikasi di Cina, Taiwan, Viétnam, Banglades, Nigeria, Mali, Tanzania jeung Honduras lantaran waragad pangwangunan jaringan PHS nu saeutik (kira-kira 20% ti waragad jaringan GSM) geus narik haté para operator. Sistem wireless local loop (WLL) nu didasarkeun kana téknologi PHS kiwari dipaké ku nagara-nagara kasebut. Di Cina, jumlah pamaké téknologi PHS ngaronjat nepi ka taun 2005, tapi mimiti turun jumlahna dina taun 2006. Di Cili, Telefónica del Sur dina bulan Maret 2006 nawarkeun layanan telepon nu dumasar kana PHS di sawatara kota di bagian kidul nagara kasebut. Di Brazil, Suporte Tecnologia nawarkeun layanan telepon dumasar PHS di Betim, nagara bagian Minas Gerais sarta Transit Telecom mimiti masang jaringan PHS dina taun 2007.
Layanan roaming PHS sacara global bisa lumangsung anatara Jepang (WILLCOM), Taiwan jeung Thailand.
Jumlah pamaké dina lingkup internasional[édit | sunting sumber]
- Langganan PHS jeung para operator utama
- Jepang: 4,769,900 (Juni, 2006)
- Cina : 79,800,000 (Juni, 2005)[1]
- Taiwan : kira 1,000,000 (Sep., 2005)
- Thailand : PCT
- Nagara lianna: Vietnam, Cili
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- PHS MoU Group
- Article on Xiaolingtong
- PHS in Taiwan


text:
Phil Selway
Philip James Selway nya éta drummer ti grup musik Radiohead anu gumelar tanggal 23 Méi 1967 di Abingdon, Oxfordshire, Inggris[1][2]. Kamampuhna dina maénkeun drum méré warna anu béda dina musik Radiohead[1]. Phil sataun leuwih ngora batan personil séjénna jeung réa jalma mikir yén Phil mah teu ramah kusabab mastakana anu botak[1]. Phil kungsi kuliah di Politéhnik Liverpool, anjeunna nyokot program studi basa Inggris jeung sajarah[1]. Pamajikan Phil ngaranna Kate, tina ieu hubungan, Phil boga tilu anak: Leo, Jamie, jeung Patrick (album Radiohead anu Kid A, Amnesiac, jeung Hail to the Thief didédikasikeun keur anak-anakna Phil)[1]. Phil jadi personil Radiohead nalika drum éléktrik Radiohead rusak[1].
Teu saperti Thom Yorke jeung Jonny Greenwood, Phil teu boga proyék di Luar[1]. Tapi ahir-ahir ieu Phil sering kolaborasi jeung artis-artis séjénna[1]. Phil geus boga rélasi jeung The Samaritans salaku personil, Phil ogé manggung jeung grup musik Dive (maret 2005) terus Phil ogé kungsi muncul dina pilem Harry Potterand the goblet of fire bareng jeung Jonny Greenwood katut Jarvis Cocker minangka anggota grup musik The Weird SIster dina éta pilem. Salian ti éta, Phil ogé boga album solo anu dujudulan Familial[3]. Ieu album dirilis taun 2010 ku label rekaman Bella Union[3].
Référénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d e f g h (en)[Biografi Phil Selway] (diaksés tanggal 18 Nopémber 2011)
- ↑ (en)[trivia - Phil Selway] (diaksés tanggal 18 Nopémber 2011)
- ↑ a b (en)[Album soslo] (diaksés tanggal 20 Nopémber 2011)


text:
Peujit
Dina anatomi, peujit téh hartina bagian saluran cerna nu nyambung ti burih/lambung nepi ka anus jeung, di manusa katut mamalia séjénna, disusun ku dua bagian: peujit leutik jeung jeujit badag. Dina awak manusa, peujit leutik dibagi deui kana duodenum, yéyunum jeung ilieum, sedengkeun peujit badag dibagi jadi kékum, kolon, jeung réktum.
Wangun jeung guna[édit | sunting sumber]
Peujit leutik kelirna bungur semu hawuk, di awak nu geus sawawa mah diaméterna kira 3 cm, panjangna kira 6 m. Peujit badag nu leuwih weweg kelirna poék beureum kolot, panjangna kira 1,5 m.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- intestine, Wikipédia édisi basa Inggris per 12 April 2007
- Encyclopædia Britannica article on intestine retrieved on 2007-03-27
- KMLE Medical Dictionary definition of intestine retrieved from KMLE Medical Dictionary on 2007-03-27


text:
An Nas
Surat An Nas nyaéta surah pamungkas (ka-114) dina Al Qur'an. Ngaran An-nas dicokot tina kecap An-nas anu sababaraha kali disebut dina surat ieu anu hartina manusa. Surat ieu kaasup kana golongan surat makkiyah. Eusi surat nyaéta ngajurung manusa ménta panangtayungan ka Alloh tina godaan sétan boh anu asalna ti golongan manusa atawa jin.
Eusi jeung Tarjamah[édit | sunting sumber]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Al-Amin Al-Quran Tarjamah Sunda ku K.H. Qamaruddin Shaleh, C.V. Penerbit Diponegoro, Bandung, 2003.
- Al Quran dan Terjemahnya, Departemen agama, C.V. Toha Putra, Semarang, 1971
- ↑ Departemen Agama RI.2007.Al-Qur'an dan Terjemahannya Al-Jumanatul 'Ali Seuntai Mutiara Yang Maha Luhur.Bandung:J-Art


text:
Kurikulum
Kurikulum nyaéta saperangkat rarancang jeung aturan ngeunaan tujuan, eusi, jeung bahan pangajaran sarta cara anu digunakeun pikeun padoman nyalagarakeun kagiatan diajar pikeun ngahontal tujuan atikan anu geus ditangtukeun.[1]
Ngamekarkeun kurikulum dipilampah kalawan gugon tuhon kana standar nasional pendidikan pikeun ngawujudkeun tujuan pendidikan nasional.[1]
Kurikulum dina unggal jenjang jeung jenis atikan dimekarkeun kalawan prinsip divérsifikasi saluyu jeung satuan pendidikan, poténsi daérah, jeung pamilon atikan (peserta didik).[1]
Raraga dasar kurikulum nyaéta rambu-rambu anu ditetepkeun dina aturan pamaréntah pikeun dijadikeun padoman dina nyusun KTSP (Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan) jeung silabus na dina unggal satuan pendidikan.[2]
Kurikulum pikeun jenis pendidikan umum, kajuruan, jeung husus dina jenjang pendidikan dasar jeung menengah ngawengku:
- kolom mata pelajaran agama jeung ahlak mulya; [2]
- kolom mata pelajaran kawarganagaraan jeung kapribadian; [2]
- Kolom mata pelajaran élmu pangaweruh jeung téknologi; [2]
- Kolom mata pelajaran éstétika; [2]
- Kolom mata pelajaran jasmani, olahraga, jeung kaséhatan. [2]
Jero jeung legana eusi kurikulum dina unggal satuan pendidikan ébréh dina kompeténsi dina unggal tingkat jeung/ atawa seméster saluyu jeung standar nasional pendidikan. [2]
Katangtuan ngeunaan jero jeung legana eusi kurikulum dimekarkeun ku BSNP (Badan Standar Nasional Pendidikan) jeung ditetepkeun ku Peraturan Menteri. [2]


text:
Bulan Puasa mah Waktuna Ngadulag
Salasahiji kabiasaan anu teu bisa leupas tina puasa téh nyaéta ngadulag. Ngadulag atawa nakolan bedug maké wirahma anu husus, biasa dipigawé lamun poé geus ngagayuh ka waktu kalangkang satangtung. Atawa reremenna mah dina waktu sanggeus bérés Solat Tarawéh. Dina waktu Solat Tarawéh réngsé, sanggeus sasalaman sababaraha urang barudak atawa rumaja osok ngahajakeun nakolan bedug reujeung kohkol anu ngahaja dijieun saméméh bulan puasa. Cara nakolana miboga cara anu husus, supaya dina nakolanana ngaluarkeun sora anu lumayan ngeunaheun. Lain ngan ukur satakol-takolna. Kusabab kitu, henteu kabéh budak anu bisa ngadulag. Ngan ukur sababaraha urang anu bisaeun téh. Paling lolobana mah jadi pangrojong wungkul ku jalan nakolan kohkol atawa nakola tihang bedug atawa nakolan awak bedugna. Jeung deuih unggal budak anu bisa ngadulag miboga wirahma séwang-séwangan, anu henteu sarua.
Ngan aya waé anu teu resepeun kana ngadulag téh. Malahan mah osok jadi matak piambekeun. Cenah, sora dulagna matak gandéng. Komo lamun ngadulagna dina waktu pasosoré mah. Loba urang lembur anu deukeut ka masigit nyarékan, ulah ngadulag wayah kieu. Kitu cenah. Teu resepeunana téh teuing kusabab matak gandéng atawa kusabab teu ngeunaheun wirahmana. Da teu pernah nanyakeun. Ngan pernah sakali waktu mah, kulit sapi dina bedugna aya anu ngeureut maké péso atawa bedog. Jadi waé teu bisa ngadulag.
Aya-aya waé….
Posted on 8 Agustus 2011, in Puasa and tagged bedug, kohkol, masigit, ngadulag. Bookmark the permalink. Tunda talatah.


text:
Soldér
Soldér nyaéta hiji campuran (alloy) logam nu bisa leyur, kalayan titik leyur atawa range leyurna sahandapeun 450 °C (840 °F), numana dileyurkeun pikeun nyambungkeun pabeungeutan logam, hususna dina widang éléktronik jeung pipah, ngaliwatan prosVs nu disebut soldéring.
Dina éléktronika, soldér biasana dijieun tina 60% timah (tin) jeung 40% timbal (lead) numutkeun beuratna pikeun ngahasilkeun campuran nu ampir eutectic (titik leyur handap - kurang ti 190 °C 374 °F). Ilaharna dirancang maké Sn60/Pb40. Perbandingan eutectic 63/37 ampir cocog jeung campuran intermétalik Sn3Pb.


text:
Wawacan
Wawacan hartina jenis karya sastra (boh fiksi atawa non-fiksi) Sunda nu wangunna nuturkeun pola pupuh. Seni macakeun wawacan sok disebut beluk. Kecap wawacan téh asalna tina kecap 'waca' anu hartina 'maca', ku kituna bisa disebutkeun yén ayana wawacan di tatar sunda téh sabada masarakatna geus barisaeun maca, umumna di kalangan pasantrén jeung para ménak.[1] Wawacan téh nya éta mangrupa carita anu didangdingkeun jeung digelarkeunana dina puisi pupuh.[1] Ditilik tina wangunna, carita wawacan téh mangrupa carita anu kauger ku guru lagu, guru wilangan, sering gunta-ganti pupuh, jeung umumna paranjang.[1] Ari maca wawacan biasana sok ditembangkeun, disebutna beluk. ayana éta beluk biasana dipidangkeun lamun aya salametan, kariaan, atawa aya anu ngalahirkeun, jeung réa-réa deui. Tadi geus disebutkeun yén maca wawacan téh sering gunta-ganti pupuh.[1] Ari pupuh anu sok ditembangkeun taya lian kinanti, asmarandana, sinom, jeung dangdanggula, sedengkeun pupuh nu séjén mah teu pati sering dipaké.[1] Aya hiji wawacan anu numutkeun panalungtikan Dr. Mikihiro Moriyama, peneliti Kabudayaan Sunda ti Jepang, jadi tonggak ngembangna modernitas di golongan urang sunda. Wawacan kasebut nyaéta Wawacan Panji Wulung anu ditulis ku R.H. Moehamad Moesa, Penghulu Kabupatén Garut dina jaman kolonial. Dina bukuna Sumanget Anyar: Kolonialisme, Budaya Citak, sarta Sastra Sunda Abad ka-19 (2005), Moriyama nétélakeun: "Wawacan Panji Wulung nyaritakeun usaha panyatur dina ngembangkeun dunia modern saluyu jeung tuwuhna jaman ku cara ngawanohkeun konsép anyar ka nu mmaca, éta sababna wawacan ieu ditapsirkeun minangka gambaran tumuwuhna moderenisasi dina nulis basa Sunda".[1]
sajarah[édit | sunting sumber]
Ditilik tina sajarahna, gelarna wawacan téh sabada sastra sunda kapangaruhan ku sastra jawa, pangpangna Mataram. Dina abad ka-17 M, asupna wawacan ka tatar sunda téh babarengan jeung asupna basa Jawa ka wilayah Jawa Barat, ku pangaruhna kakawasaan Mataram. Saterusna basa Jawa téh mangrupa basa resmi nu digunakeun ku pamaréntahan mangsa harita, nepikeun ka pertengahan abad ka-19. Sanggeus kitu tulisan basa sunda téh digunakeun deui di Jawa Barat.
Papasingan Wawacan[édit | sunting sumber]
Eusi wawacan rupa-rupa, aya nu nyaritakeun carita Nabi ( Wawacan Nabi Paras, Wawacan Mi'raj Kangjeng Nabi Muhammad SAW, Wawacan Sajarah Ambiya, Wawacan Layang Syékh jsb ), babad ( Babad Cirebon, Babad Banten, Babad Timbanganten, Babad Dogdog, jsb ) , nepikeun wawacan anu eusina ngeunaan tatanén jeung ubar aya sabab leuwih bisa dibaca ku masarakat ti batan ditulis dina wangun prosa lancaran.[2] Tapi lolobana wawacan mangrupa wangun fiksi boh éta dina basa Sunda boh wawacan nu ti basa Jawa saperti : Wawacan Rengganis, Wawacan Damarwulan, Wawacan Angling Darma, Wawacan Dewa Ruci, jsb.[2]


text:
Salam
Salam nyaéta ngaran tuwuhan nu ngahasilkeun daun nu dijadikeun samara dina asakan Indonesia. Tuwuhan ieu ogé dipikawanoh kalawan ngaran-ngaran séjén kawas ubar serai, meselangan (Sumatera), samak, kelat samak, serah (Malaysia), sarta manting (basa Jawa). Dina basa Inggris ieu tuwuhan dipikawanoh salaku Indonesian bay-leaf atawa Indonesian laurel, sedengkeun ngaran ilmiahna nyaéta Syzygium polyanthum. [1]
Gambaran botanis[édit | sunting sumber]
Tangkal salam ukuranana sedeng, ngahontal jangkung 30 m. Kulit tangkalna boga warna coklat kulawu, bareulah atawa sisitan.
Daun salam bentukna tunggal sarta perenahna pahareup-hareup, kalawan gagang nepi ka 12 mm.
Kembang salam mangrupakeun ranggeuyan nu ngandung réa pucuk kembang, 2-8 cm, mecenghul di handapeun daun atawa sakapeung dina kélék dahan. Kembangna laleutik, ambeuna seungit; kongkolakna kawas mangkok, panjangna kira-kira 4 mm; makutana laleupas, warnana bodas, 2,5-3,5 mm; benang sari jumlahna réa, leuwih kurang 3 mm, ngumpul dina 4 jumplukan, gancang murudul; piringan tengah rada pasagi, warnana jingga semu koneng (warna) koneng. Buah salam bentukan buleud, panjangna 12 mm, boga mahkota, boga warna beureum nepi ka wungu semu hideung lamun asak.
Pamakéan[édit | sunting sumber]
Daun salam dipaké utamana minangka bungbu panyeungit asakan di sajumlah nagara di Asia Tenggara, boh pikeun asakan daging, lauk, sayur, boh ogé sangu. Daun salam dicampurkeun dina kaayaan gembleng, garing atawa ogé seger, sarta milu diasakan nepi ka kadaharan kasebut asak. [2] Samara ieu méré ambeu anu mandiri tapi henteu nyegak. Di pasar sarta di dapur, salam mindeng dipasangkeun jeung laja.
Kai tangkal salam boga warna coklat jingga semu beureum sarta boga kualitas sedeng. Kai tangkal salam bisa dipaké jadia bahan bangunan sarta parabot rumah tangga. Kulit tangkalna ngandung tanin, mindeng dimangpaatkeun minangka obat (pikeun ngawarnaan sarta ngawetkeun) kecrik, bahan anyaman tina awi sarta nu séjén-séjénna. Kulit tangkal sarta daun salam ilahar dipaké minangka bahan ubar tradisional pikeun nyageurkeun nyeri beuteung. Buah salam ogé didahar ku jelema, sanajan ngan barudak anu mikaresepna.[3]
Daun salam garing ngandung kira-kira 0,17% minyak astiri, jeung ngandung komponén penting eugénol katut métil kavikol (methyl chavicol). Peresan étanol tina daun némbongkeun éfék antijamur sarta antibaktéri, sedengkeun peresan métanolna mangrupakeun anticacing, hususna dina nématoda kai pineus Bursaphelenchus xylophilus. [4]
Ékologi jeung budidaya[édit | sunting sumber]
Salam sumebar di Asia Tenggara, mimiti ti Burma, Indocina, Thailand, Semenanjung Malaya, Sumatera, Kalimantan sarta Jawa. Tangkal ieu kapanggih tumuwuh liar di leuweung-leuweung, mimiti ti sisi basisir nepi ka padataran nu jangkungna 1.000 m luhureun beungeut laut (lbl) di pulo Jawa, 1.200 m (di Sabah) sarta 1.300 m lpl (di Thailand).[5] Sajaba ti éta, salam dipelak di kebon atawa pakarangan sarta lahan-lahan tatanén lianna, utamana pikeun dicokot daunna. Daun salam liar ampir teu kungsi dipaké dina asakan, sajaba alatan ambeuna rada béda sarta kurang seungit, salam liar ogé ngabalukarkeun rasa nu rada pait.
Salam kembangan sarta buahan ampir dina waktu sapanjang taun. Tangkal ieu gampang dipelak ku cara melak siki atawa cangkokan.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ Heyne, K. 1987. Tumbuhan Berguna Indonésia, jil. 3. Yay. Sarana Wana Jaya, Jakarta. Kaca 1521.
- ↑ de Guzman, C.C. and J.S. Siemonsma (eds.). 1999. Plant Resources of South_east Asia 13: Spices. PROSEA. Bogor. ISBN 979-8316-34-7. pp. 218-219.
- ↑ Heyne, K. 1987. Tumbuhan Berguna Indonesia, jil. 3. Yay. Sarana Wana Jaya, Jakarta. Hal. 1521.
- ↑ de Guzman, C.C. and J.S. Siemonsma (eds.). 1999. Plant Resources of South_east Asia 13: Spices. PROSEA. Bogor. ISBN 979-8316-34-7. pp. 218-219.
- ↑ de Guzman, C.C. and J.S. Siemonsma (eds.). 1999. Plant Resources of South_east Asia 13: Spices. PROSEA. Bogor. ISBN 979-8316-34-7. pp. 218-219.


text:
Kota di Jawa Barat: Kota Bandung, Kota Cirebon, Kota Bogor, Kota Tasikmalaya, Kota Sukabumi, Kota Depok, Kota Bekasi, Linggajati, Cilimus (Indonesian Edition)
Kota di Jawa Barat: Kota Bandung, Kota Cirebon, Kota Bogor, Kota Tasikmalaya, Kota Sukabumi, Kota Depok, Kota Bekasi, Linggajati, Cilimus (Indonesian Edition)Sumber: Wikipedia. Halaman: 26. Bab: Kota Bandung, Kota Cirebon, Kota Bogor, Kota Tasikmalaya, Kota Sukabumi, Kota Depok, Kota Bekasi, Linggajati, Cilimus, Kuningan, Karawang, Kota Cimahi, Kota Banjar, Daftar kabupaten dan kota di Jawa Barat, Kota Kuningan, Sumedang, Cianjur, Purwakarta, Subang, Ciamis, Garut. Kutipan: Kota Bandung merupakan kota metropolitan terbesar di Jawa Barat sekaligus menjadi ibu kota provinsi tersebut. Kota ini terletak 140 km s