c: text/html

text:
Adat istiadat sunda : Ngariksa nu Kakandungan [BASA SUNDA]
note : untuk versi Bahasa indonesia menyusul
Adat ngariksa nu kakandungan di Sunda teh raket pisan patalina jeung sistim kapercayaan urang Sunda, anu boga sipat – ceuk Muhtar Lubis dina Manusia Indonesia mah – percaya kanatahayul/bangsa lelembut. Maksud dina ayana adat ngaraksa nu reuneuh teh nya eta pikeun ngajaga nu reuneuh dina pangaruh jahat para lelembut atawa dedemit sarta pangaruh goreng tina kakuatan alam disabudeureunana nu miboga sipat gaib. Tarekah pikeun ngajaga eta dilakukeun ku rupa-rupa cara saperti:
1. ngayakeun salametan atawa sidekah
2. mekelan nu reuneuh ku barang-barang anu diyakinan miboga kakuatan tolak bala atawa salaku jimat
3. merhatikeun tur ngajaga supaya nu reuneuh teu ngalanggar pantrangan karuhun.
Pikeun nu mimiti pisan mah biasana kolotna nu sok merhatikeun teh, beda jeung nu geus dua atawa tilu kali biasana ku sorangan. Ieu hal dumasar pangalaman, biasana ari anu kakara pisan kakandungan mah sok loba kasieun, komo kolotna mah, hariwangeun pisan ningali budakna anu léléngkah halu kénéh dina hal ngariksa janin.
Ti mimiti reuneuh nepi ka kandungan umurna dua bulan biasa disebut ngandeg atawa nyiram. Sanggeus umur kandungan tilu bulan diayakeun salametan tilu bulanan. Pikeun rereana jalma salametan tilu bulanana cukup ku ngabubur beureum ngabubur bodas nu mangrupa inti atawa sarat nu kudu aya dina salametan numutkeun adat kabiasaan karuhun. Salian ti ngabubur beureum ngabubur bodas teh, pikeun jalma boga mah biasana sok dibarengan ku tumpeng.
Sarengsena salametan tilu bulanana diayakeun deui salametan dina mangsa umur kandungan 5, 7, 9 bulan. Pokona kudu ngayakeun tiap itungan ganjil. Dina salametan kadua kalina diayakeun hajat bangsal. Bangsal anu diwadahan ku bokor sarta di luhurna ditutupan ku daun waluh. Maksud dina kecap bangsal sacara metonomis mirip kecap bengsal (sial). Sedengkeun kecap waluh sacara metonomis ngaharib-harib kana kecap waluya. Jadi maksud utama ayana hajat bangsal teh nya eta ngaleungitkeun sagala kasialan sarta diganti ku kawaluyaan.
Salametan anu katilu kalina diayakeun dina waktu kandungan geus 7 bulan nu mangrupa salametan panggedena diantara 4 salametan. Salametan ieu pada nyarebut tingkeban atawa babarik (Ciamis), babarit (Majalengka). Saprak tingkeban urusan ngajaga nu reuneuh jadi tanggungjawab paraji. Tingkeban teh mangrupa salametan nu kakandungan nu pangceuyahna diantara upacara-upacara sejenna, ditilik tina lobana proses upacara jeung reana sarat anu kudu dicumponan. Waktu umur kandungan 9 bulan diayakeun salametan anu kaopat kalina. Ieu salametan teh disebutlolos jeung sidekah lampu. Lolos (dahareun nu dijieun tina tipung beas digulaan make santen tur dibungkus ku daun cau) nyaeta ngandung maksud supaya dina waktu ngalahirkeun, orok bisa kaluar kalayan lancar jeung salamet, sedengkeun lampu miboga maksud supaya orok nu dilahirkeun miboga hate nu caang. Lampu nu dipake biasana lampu cempor atawa lampu tempel.
Paraji mimiti mere pituduh ka kulawarga nu kakandungan pikeun tatahar nyiapkeun rupa-rupa ramuan nu mangrupa sisikian, akar-akaran, dadaunan, jeung beubeutian nu tangtu. Biasana umur kandungan salapan bulan teh sok disebut bulan alaeun. Beda deui mun umur kandungan teu normal (leuwih ti salapan bulan biasana sok pada nyebut reuneuh mundingeun).
Aya istilah husus pikeun nu kakandungan dina prosesna.
1. Reuneuh sabulan disebut ngaherang, hartina kandungan masih kaciri herang sarta wujudna disebut alkah.
2. Reuneuh dua bulan disebut lumenggang, hartina geus kentel sanajan transparan keneh (ngalangkang) sarta wujudna disebut kasapah.
3. Reuneuh tilu bulan disebut kumambang, hartina geus mengkel jeung buleud, wujudna pada nyebut nutpah.
4. Reuneuh opat bulan disebut gumulung hartina geus padet tur buleud wujudna disebut amarulah.
5. Reuneuh lima bulan disebut mangrupa nu hartina geus kaciri buleungkeukanna, wujudna disebut ahmad.
6. Reuneuh genep bulan disebut usik hartina janin geus karasa usik, wujudna disebut keneh ahmad.
7. Reuneuh tujuh bulan disebut malik hartina posisina geus bisa malik, wujudna disebut muhamad.
8. Reuneuh dalapan bulan disebut kumentar-kumentir hartina geus neangan jalan kaluar, wujudna masih disebut muhamad.
9. Reuneuh salapan bulan disebut ngaruang-ruang hartina geus aya di jalan kaluar, wujudna masih disebut muhamad.
10. Asup bulan kasapuluh orok dibabarkeun, miboga gelar Rosulluloh.
Teu kurang ti 31 pantarangan pikeun nu keur kakandungan diantarana; teu meunang sare teu make bantal sabab bisa nyusahkeun waktu ngalahirkeun; teu meunang diuk dina lawang panto sabab bisa-bisa hese ngalahirkeun (biasana disebut ngalong); teu meunang ngadahar kulub endog sabab jaga anakna bisa-bisa bisul di sirah; teu meunang ngadahar ganas sabab bisa-bisa anakna jaga boga panyakit koreng; teu meunang ngasaan angeun langsung dina sendok sabab bisa-bisa anakna goreng, jeung sajabana.
Lian ti ayana pantrangan pikeun nu kakandungan (pihak awewe), aya oge pantrangan pikeun salakina diantarana; teu meunang peupeuncitan; teu meunang nyiksa sasatoan; teu meunang nguseup; teu meunang ngadu hayam, teu meunang ngadu domba jrrd. Tur jalma lian ge teu meunang nying perasaan jalma reuneuh. Salaki pamajikan mun kapaksa kudu migawe nu dipantrang alusna kudu ngucapkeun kalimah samodel “ utun inji hayu urang motongan hayam, tapi kade ulah sapotong-potongna lamun lain potongeunana”
Penulis: Sigit nurcholis ~ Tutorial Blog | Tips Trick | Jejaring Sosial
Terima kasih Anda telah membaca artikel tentang Adat istiadat sunda : Ngariksa nu Kakandungan [BASA SUNDA] , Anda boleh menyebar luaskannya atau mengcopy paste-nya jika artikel Adat istiadat sunda : Ngariksa nu Kakandungan [BASA SUNDA] ini sangat bermanfaat bagi Blog dan teman-teman anda, namun jangan lupa untuk meletakkan link Adat istiadat sunda : Ngariksa nu Kakandungan [BASA SUNDA] sebagai sumbernya. Semoga artikel ini bermanfaat dan menambah wawasan kita semua. Jika anda menyukai Blog ini, silahkan like di facebook dan follow kami di G+. Terima kasih atas kunjungan serta kesediaan Anda membaca dan berkomentar tentang artikel ini.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wilujeng
tepang deui dulur-dulur sadaya ... Dina kasempetan ieu sim kuring badé ngabahas
ngeunaan Undak Usuk Basa, Basa Sunda. Hal ieu kacida pentingna keur urang sunda
mah, khususna pikeun barudak di jaman ayeuna anu tos teu terang Tatakrama atawa
Undak Usuk basa Sunda.
Dina leresan
ieu babagian Tatakrama Basa Sunda téh ngawengku basa hormat jeung basa loma,
sarta masing-masing pada miboga papagon nu diluyukeun jeung kaperluan
panyaturna. Anapon gurat badag Tatakrama Basa Sunda téh dibagi jadi 3 (tilu)
golongan, nyaéta :
1.
Basa
Kasar
2.
Basa
Loma
3.
Basa
Hormat
Basa kasar
digunakeun keur sato atawa jalma nu keur ambek, basa loma dilarapkeunka
jalma/babaturan anu geus loma (akrab), basa hormat dilarapkeun ka jalma anu
pantes (meujeuhna) dihormat atawa diajenan.
Basa Hormat
dipasing-pasing jadi :
1.
Hormat
ka saluhureun. Contona : tuang, sumping, kulem
2. Hormat
ka sorangan atawa ka sasama anu can pati loma. Contona : neda, dongkap,
mondok
3.
Hormat
kanu leutik (sahandapeun), budak nu kakara bisa atawa lancar ngomong. Contona :
emam, bobo, ameng.
Tujuan ayana
Tatakrama Basa Sunda téh nyaéta teu aya sanés pikeun silih hormat atawa silih
ajénan jeung papada jalma. Jadi lain jang ngabéda-bédakeun harkat jeung darajat
jalma saperti jaman féodal. Tah kukituna omongan kakara disebut hormat upama
dibarengan ku :
1.
Lisan
(kecap)
2.
Pasemon
3.
Rengkuhjeung
peta
4.
Lentong
Mugia waé artikel
ieu aya mangpaatna kanggo urang sunda khususna, umumna generasi sunda anu salajengna. Sim kuring ngantos kana
komentarna kabilihan sim kuring lepat dina ngadugikeun ieu bahasan wireh
sipatna bahasa mah dinamis sareng rupi-rupi luyu sareng daerahna masing-masing.
Daftar Kecap Ragam Loma, Ragam Hormat
Basa Sunda
Tina Hurup B
Pilari deui nu sanésna Daftar Kecap Ragam Loma, Ragam
Hormat Basa Sunda Tina Hurup A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q,R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.


text:
Gelas Gelas Kaca Free Mp3 Download
MUST READ
:
1. Download Link will working with Browser MOZILLA FIREFOX & CHROME
only.
2. Don't use IE (Internet Explorer)
browser.
Gelas Gelas Kaca Mp3
Nia Daniati - Gelas Gelas Kaca Mp3
Nia Daniaty Gelasgelas Kaca Mp3
Nia Daniaty - Gelas Gelas Kaca Mp3
Endang S Taurina - Gelas Gelas Kaca Mp3
Geisha - Gelas-gelas Kaca Ami Awards 2014 1962014 Mp3
Gelas Gelas Kaca Mp3
Gelas Gelas Kaca - Nia Daniaty Karaoke Home No Vocal Mp3
Gelas Gelas Kaca Dwi Ratna New Pallapa Youtube Mp3
Keroncong Gelas Gelas Kaca Cs Nabila Nguter Mp3
Lagu Dangdut Lilin Herlina - Gelas Gelas Kaca Mp3
Nia Daniaty - Gelas Gelas Kaca Mp3
Gelas Gelas Kaca - Nia Daniaty Mp3
Nia Daniaty - Gelas Gelas Kaca Mp3
Jurang Kerinduan - Gelas Kaca On Jazz Di Atas Awan 1 Mp3
Gelas Gelas Kaca Mp3
Gelas Gelas Kacania Daniati Mp3
Nia Daniati - Gelas Gelas Kaca Mp3
Gelas-gelas Kaca Molet X-factor Indonesia Mp3


text:
Kadu
Kadu atawa durén nyaéta ngaran tuwuhan tropis anu asalna ti Asia Tenggara, ogé ngaran buahna anu bisa didahar. Kecap durén dicokot tina ciri kulit buahna anu teuas sarta cucukan seukeut.
Tuwuhan ieu lain spésies tunggal tapi sagolongan tuwuhan ti marga (genus) Durio. Ngaran ilmiah kadu komérsial nyaéta Durio zibethinus. Jinis-jinis kadu séjén anu bisa didahar sarta kadangkala kapanggih di pasar-pasar di Asia Tenggara ngawengku D. kutejensis (lai), D. oxleyanus, D. graveolens (kadu kuya), sarta D. dulcis (lahong).
Warna buahna béda-béda ti mimiti héjo semu konéng, sarta miboga wangun mimiti lonjong nepi ka buleud. Kulit buahna tapasan sarta beungeutna dipinuhan ku cucuk nu seukeut. Buah kadu ngaluarkeun ambeu anu nyegak sarta has. Bagian buah anu bisa didahar nyaéta pamungkus siki anu boga warna semu konéng, anu nangtayungan sikina.
Réa jelema nganggap buah kadu minangka buah anu ngeunah. Tapi sawaréh deui henteu tahan ku ambeuna sarta nganggap ambeuna bau pisan. Richard Sterling (dinaThe Travelling Curmudgoen) nulis: "ambeuna jiga pisan jeung kokotor babi, terpentin sarta bawang, sarta dipapaésan ku kaos kaki kotor ti lapangan olah raga. Ambeuna kaangseu ti kajauhan." Aya ogé anu ngagambarkeun ambeu kadu kawas ambeu anu kaluar tina treuk runtah.
Daptar eusi
Gambaran
Tangkal naun, héjo langgeng (daun ngarangrangan henteu gumantung kana usum) tapi aya waktu nu tangtu pikeun numuwuhkeun daun-daun anyar (période flushing). Tumuwuh bisa ngahontal jangkung 40 méter. Daun wangunna lonjong, boga warna héjo kalawan tambahan konéng, bagian handap leuwih sepa. Tangkal kadu mimiti buahan sanggeus 4-5 taun, tapi dina budidaya bisa digancangan alatan ngagunakeun réproduksi vegetatif.
Kembang (ogé buahna) mecenghul langsung tina tangkal (cauliflorous). Dina D. zibethinus sarta nu séjén-séjénna kembang mecenghul tina dahan lain tina tangkal, tapi dina kadu kuya kembangna mecenghul dina puhu tangkal (ku kituna kuya bisa ngadahar buahna). Kembang mecenghul tina pucuk dorman, ngajumplok, mekar dina wanci soré sarta tahan sawatara poé. Kembangna nyebarkeun angseu seungit pikeun narik perhatian lalay minangka nu mantuan réproduksi.
Buah mekar sanggeus kawinan sarta merlukeun 4-6 bulan pikeun asak. Dina mangsa nunggu asak lumangsung persaingan antarbuah dina hiji jumplukan, sahingga ngan hiji atawa sawatara buah anu baris asak, sésana ngarangrangan. Buah baris murag sorangan lamun geus asak. Umumna beurat buah kadu D. zibethinus bisa ngahontal 1,5 nepi ka 5 kilogram, ku kituna kebon kadu jadi wewengkon anu picilakaeun dina mangsa usum kadu. Lamun murag kana luhur sirah hiji jalma, buah kadu bisa ngabalukarkeun tatu beurat atawa korban nyawa. Kulit buahna kandel, kulitna cucukan seukeut, sanajan ieu téh lain cucuk dina harti botani), boga warna héjo semu konéng nepi ka warna konéng. Saban buah ngabogaan 5 "kamar", anu némbongkeun lobana daun buah anu dipiboga.
Saban "kamar" kaeusi ku sawatara (biasana 3) siki. Siki kabungkus ku pamungkus siki nu warnana bodas nepi ka konéng caang kalawan kandel nu variatif, tapi dina kultivar nu punjul bisa ngahontal 3cm. Budidaya kadu diarahkeun pikeun ngahasilkeun siki anu leutik kalawan pamungkus siki anu kandel, alatan pamungkus siki ieu pisan bagian anu didahar. Sikina boga daging nu kandel sarta bisa didahar sanggeus dikulub. Siki kadu boga sipat recalcitrant, ngan bisa hirup kalawan kadar cai nu loba (di luhureun 30% beurat) sarta tanpa perlakuan nu tangtu ngan sanggup tahan hirup saminggu saméméh tungtungna émbriona paéh.
Sumebarna
Kadu asalna ti Indonésia, Malaysia, jeung Brunei, sanajan tangkalna bisa tumuwuh di sambarang cuaca anu sarupa. Puseur karageman biologi sarta ékologi kadu nyaéta Pulo Kalimantan). Tapi anu jadi éksportir penting kadu nyaéta Thailand, anu sanggup ngamekarkeun kultivar kalawan kualitas nu unggul. Tempat anu séjén di mana kadu dipelak kaasup ti antarana Mindanao di Filipina, Queensland di Australia, Kamboja, Laos, Viétnam, India, sarta Sri Lanka.
Di Filipina, puseur panghasil kadu nyaéta di wewengkon Davao di Pulo Mindanao. Féstival Kadayawan mangrupakeun paraya taunan pikeun kadu di dayeuh Davao.
Di Barat, kadu bisa kapanggih di toko-toko Asia milik urang Viétnam, Tionghoa, Thailand, jeung réa-réa deui.
Masalah ambeu
Alatan ambeuna anu kuat, sajumlah pausahaan ngahulag jelema mawa kadu, contona ka kabin pasawat udara, ka tutumpakan angkutan umum atawa dibawa ka hotél.
Pikeun nu resep kadu, ambéh henteu ngabalukarkeun hal-hal teu nyugemakeun jalma anu teu mikaresep ambeu kadu, aya cara gampang pikeun ngaleungitkeun ambeu kadu tina ramo-ramo leungeun sarta sungut. Carana, beresihkeun ramo leungeun ku cara ngaduk-ngaduk cai dina jero pangsa kadu (nyaéta ceruk kulit buah bagian jero, urut tempat daging sarta siki kadu némpél) sarta cai adukan kasebut ulah dipiceun, tapi dipaké pikeun kekemu. Oen Liang-hie sarta M. Soemartini 1998. The presence of 5-hidroxy-methyl-furfural in the shells of the kadu fruit (Durio Zibethinus Murr.) as minor deodorant and its possible role in the ripening process of the fruit (5-OH-METIL-FURFURAL dina kulit buah kadu salaku déodoran minor sarta kamungkinan boga andil dina prosés asakna buah). Sawatara masarakat ngagunakeun kulit kadu anu geus didahar minangka pangusir (repellent) beurit ku cara nyimpenna dina juru rohangan.
Milih kadu
Saban jelema miboga carana sorangan-sorangan dina milih buah kadu nu pangalusna. Unggal jelema percaya yén cara milihna bisa ngahasilkeun buah pangalusna.
Kadu nyaéta buah musiman anu baheulana dipanen sakali sataun. Ayeuna panén kadu bisa dipigawé nepi ka dua kali dina sataun. Hal ieu ngaronjatkeun persaingan di antara para padagang kéténgan (écéran).
Milih buah anu pas kacida pentingna lamun padagang ngajual buah sakumaha ayana tanpa kaci dibuka. Ayeuna padagang umumna daék muka buah pikeun ngabuktikeun eusina. Ku cara ieu, kaahlian dina milih ogé jadi kurang penting.
Jelema bisa milih kadu kalawan gampang di kebon. Buah tina tangkal anu sarua umumna miboga ciri-ciri anu sarupa. Sawajarna buah di kebon diantepkeun asak sarta murag tina tangkalna ("ragragan").
Pamilihan buah di luar kebon leuwih hésé. Di handap ieu nyaéta sawaréh tina pituduh anu bisa dipaké:
- Kasegaran buah bisa ditangtukeun tina gagangna. Lamun buah geus murag tina tangkal, gagangna baris mimiti ngagaringan. Padagang anu henteu jujur baris mecakan pikeun malur ngecét gagang kasebut supaya nu meuli teu bisa mikanyaho kasegaranana. Padagang anu kurang singer mah bisa jadi baris miceun gagang kadu.
- Lolobana nu resep kadu milih buah kadu anu garing sarta asak. Hiji cara gampang pikeun ngnyahokeun naha eusi kadu éta garing tanpa muka buahna nyaéta ku cara ngoclok-cgoclokkeun buah sarta ngarasakeun geteran leutik. Eusi kadu anu lembab némpél dina kulit buah. Eusi kadu anu garing condong misah tina dingding buah. Urang kudu ati-ati ambéh henteu katurih ku cucuk buah kadu sabot ngalakonan cara ieu.
- Kadu bisa diserang ku hileud anu endogan dina jero buah anu mekar jadi larva. Sabot meuli buah kadu, nu meuli kudu nyingkahan buah anu aya liangan dina kulitna alatan tanda ayana "hileud" dina jero buah.
Meulah kadu
Jelema anu anyar diajar meuli kadu sabisana meuli kadu anu geus siap dibuka alatan meulah kadu rada hésé. Biasana urang bisa kalawan gampang manggihan padagang anu ngaladénan meulah kadu. Lamun nu meuli geus sapuk pikeun meulina, padagang biasana baris meulah kadu minangka pangladénna. Buah kadu anu geus dibeulah perlu gancang didahar alatan buah éta condong ngahasilkeun cai. Lamun eusi kadu mimiti ngahasilkeun cai, buah kadu baris kaleungitan rasana sarta henteu réa gunana.
Urang bisa diajar meulah kadu kalawan ati-ati maké pakakas anu biasa. Pariksa kulit luar buah pikeun manggihan "gurat". Umumna aya nepi ka 5 gurat sapanjang beungeut buah kadu anu patepung dina titik dina dadasar buah. Lalaunan tojoskeun pakakas seukeut (péso) dina titik ieu. Tuluy turihkeun péso éta sapanjang "gurat" anu geus katémbong saméméhna. Leuwih hadé lamun urang maké sarung leungeun atawa salambar lawon anu kandel pikeun nyekel buah kadu ku sabeulah leungeun, samentara leungeun anu hijina deui nurih buah kadu. Urang kudu waspada kana mamala katurih ku cucuk kadu.
Lamun kulit buah kadu geus kabuka jadi dua bagian, eusina geus siap pikeun didahar. Kamar-kamar saleuwihna bisa dibeulah ku cara ngagunakeun dampal leungeun ku cara nyoékkeun tungtung kulit kadu saeutik dina sapanjang puseur titik tengah saméméhna.
Ciri-ciri
Kadu dianggap kadaharan panas, sanggeus dahar kadu biasana awak urang baris karingetan. Pikeun nungkulanana, kucurkeun cai kana bagian kulit buah anu geus kosong. Sajaba ti éta, usum kadu biasana lumangsung babarengan jeung manggu anu dianggap bisa niiskeun awak. Ku sabab éta, dua buah ieu biasana didahar babarengan.
Jelema anu miboga panyakit tekanan darah tinggi, mun bisa mah nyingkahan kadu alatan buah ieu dianggap bisa nambahan tekenan dina getih.
Kadu tanpa cucuk
Sawaréh kadu dijual "tanpa cucuk". Cucuk buah kadu ieu tétéla geus dipiceun sabot kaduna masih ngora. Jadi henteu alami. Sawaréh kadu memang ampir henteu cucukan alatan cucukna kurang ti 5 mm.
Ajén giji
Saban 100g pamungkus siki ngandung 90kkal (377kJ). Kadu ogé réa ngandung vitamin B1, B2, sarta vitamin C.
Kultivar kadu
Aya leuwih ti 55 wanda kadu hasil budidaya. Sajumlah kultivar geus dipilih sarta dianggap punjul oge diréproduksi sacara végetatif. Sawatara ti antarana
Sawatara ras lokal tacan diseléksi, ku kituna kapinunjulanana tacan kajamin. Biasana dingaranan luyu jeung lokasi géografi. Sawatara ti antarana nyaéta
- Kadu parung
- Kadu lampung
- Kadu jepara
- Kadu palembang
- Kadu padang
Di Malaysia, kadu pinunjul hasil seléksi dibéré kode nomer jeung hurup D di hareupeunana. Sawatara ti antarana nyaéta
- 'D24'
- 'D99'
- 'D123'
- 'D145'
- 'D158'
- 'D159' (klon sarua jeung variétas 'Montong').
- 'D169'


text:
Assalamualaikum … Wr Wb
Kecap gurit asal tina basa Sangsekerta grath anu hartina nyusun karangan, dina basa Sunda aya istilah ngagurit atawa ngadangding, ari hartina sarua bae nyaeta nuduhkeun pagawean ngareka atawa nyusun karangan winangun dangding. Nurutkeun wincikanana dangding atawa pupuh teh aya tujuh welas, nu masing-masing ngabogaan watek nu beda beda. Istilahna:
- - Pada
- - Padalisan
- - Guru Wilangan ( jumlah engang dina unggal padalisan )
- - Guru Lagu (dangdingdungna sora vokal dina engang panungtung)
Conto :
Eling eling mangka eling ( 8 engang – vokal ‘i’ )
• E/ling/e/ling/mang/ka/e/ling (= guru wilangan 8 )
‘eling’ panungtung vokalna i (= guru lagu i)
Pupuh sadayana aya 17 dibagi ku dua bagian nyaeta sekar ageung jeung sekar alit, nu ka lebet sekar ageung nyaeta: Kinanti, Sinom, Asmarandana, jeung Dangdanggula (KSAD), sakantunna nu 13 lebet kana sekar alit … numutkeun guru abdi waktos SD ( Bu Wiwi Widaretna) kapungkur abdi sakola di SDN Bandung Kulon VI,waktos harita kapala sakolana Rd Yuhyi, abdi diajar pupuh kls 3 SD … Nineung … :)
Nohonan jangji kapungkur bade medar neraskeun hanca anu can rengse … :)
Pedaran anu atos urang nitenan pupuh KSAD (Sekar Ageung) … dimana nu parantos dipedar :
- Kinanti
- Sinom
- Asmarandana
- Dangdanggula
Anu bade dibahas ayeuna nyaeta Pupuh Sekar Alit anu seueurna 13
Hayu urang pedar hiji-hiji … :)
1. Pupuh Maskumambang …
Watekna Ngagambarkeun jelema nu nalangsa,ngenes hate. Unggal Pada diwangun ku opat padalisan.
Laras : Madenda
Surupan : 4 = Tugu
Contona :
Aduh ibu naha tega ngantun abdi (12 – i)
Teu aca laksana (6 – a)
Abdi sareng adi-adi ((8 – i)
Males budi kasalira (8 – a)
Ibu tangtos sering pisan rengat galih
Abdi nu bahula
Ayeuna mung ukur ceurik
Mun emut dosa harita
Mung ieu ranggeuyan kembang tawis kingkin
Sinareng pangdu’a
Mugi-mugi ibu tingtrim
diditu dikalanggeungan
2. Pupuh Juru Demung
Watekna Ngagambarkeun bingung ku kalakuan sorangan,adigung. Unggal Pada diwangun ku lima padalisan.
Laras Madenda
Surupan : 4 = Tugu
Contona :
Hanjakal abdi hanjakal ( 8 – a)
Emut nu kapungkur-pungkur ( 8 – u)
(Emut nu kapungkur-pungkur)
Pun bapa nu ngaping ( 6 – i)
(Pun bapa)
(Pun bapa nu ngaping)
Abdi tara mirosea (8 – a)
Abdi kalah mindeng pundung (8 – u)
Ayeuna kantun hanjakal
Sabada pun bapa ngantun
(Sabada pun bapa ngantun)
Teu aya nu ngaping
(Teu aya)
(Teu aya nu ngaping)
Da pun biang teudamangan
Kasaha abdi nyaluuh
Rumasa ku seueur dosa
Kabapa miwah ka indung
(Kabapa miwah ka indung)
Tambih peurih ati
(Tambih)
(Tambih peurih ati)
Upami jarah ka makam
Abdi sok mindeng ngagukguk
3. Pupuh Lambang
Watekna Ngagambarkeun banyol (bari aya nu kudu difikiran). Unggal Pada diwangun ku opat padalisan.
Laras Salendro
Contona :
Ucing hayang jadi jalma, (8 – a)
Hayang pais lauk emas, (8 – e)
Sangkan teu digunasika, ( 8 – a)
Ku jalma di tuding bangsat ( 8 – a)
Asin hayang jadi jalma,
Sangkan ucing teu ngahakan,
Malah mun ucing ngabangsat,
Rek digebah satakerna
Mun jelema hayang dahar,
Asin mah moal di tuang,
Tangtu milih lauk emas,
Najan sesa ucing lapar
.
Teraskeuneun … Cag … :)
Bilih nu peryogi dangdingna dina wujud MP3 urang lebetkeun hiji-hiji … mugi-mugi aya manfaatna … :)
Diantawisna :
Artikel Terkait :
.
Filed under: Uncategorized Ditandai: | Sunda


text:
Basa Minangkabau
Basa Minangkabau (Baso Minang) nyaéta salah sahiji basa ti rungkun basa Malayu anu diomongkeun hususna di wewengkon Sumatra Kulon, bagian kulon propinsi Riau sarta sumebar di sagala rupa dayeuh di sakumna Indonésia.
Sempet aya pertentangan ngeunaan hubungan basa Minangkabau jeung basa Malayu. Sawaréh pakar basa nganggap basa ieu minangka dialek Malayu, alatan lobana sasaruaan kosakata sarta wangun tuturan di jerona, samentara anu séjén malahan beranggapan basa ieu mangrupa basa teuneung anu béda jeung Malayu.
Kerancuan ieu disebabkan alatan basa Malayu dianggap hiji basa. Lolobana pakar kiwari nganggap yén basa Malayu lain hiji basa, tapi mangrupa hiji jumplukan basa di jero rungkun basa Melayik. Dina jumplukan Malayu kasebut, basa Minangkabau nyaéta salah sahiji basa.
Daptar eusi
Wewengkon sebar ceuk[édit | sunting sumber]
Sacara historis, wewengkon sebar ceuk Basa Minangkabau ngawengku urut wewengkon kakawasaan Karajaan Pagaruyung anu berpusat di Batusangkar, Sumatra Kulon. Batas-batasnya dawam dinyatakeun dina babasan Minang di handap ieu:
- Dari Sikilang Aia Bangih
- hingga Taratak Aia Hitam.
- Dari Durian Ditakuak Rajo
- hingga Sialang Balantak Basi.
Sikilang Aia Bangih nyaéta wates kalér, ayeuna di wewengkon Pasaman Kulon, berbatasan jeung Natal, Sumatra Kalér. Taratak Aia Hitam nyaéta wewengkon Bengkulu. Durian Ditakuak Rajo nyaéta wewengkon di Kabupatén Bungo, Jambi. Anu pamungkas, Sialang Balantak Basi nyaéta wewengkon di Rantau Barangin, Kabupatén Kampar, Riau ayeuna.[rujukan?]
Basa Minangkabau ogé jadi basa lingua franca di wewengkon basisir kulon Sumatra Kalér, komo ngahontal laér nepi ka basisir kulon Acéh. Di Acéh, penutur basa ieu disebut minangka Aneuk Jamee. Sajaba ti éta, basa Minangkabau ogé diomongkeun ku masarakat Negeri Sembilan, Malaysia anu nini moyangnya mangrupa pendatang asal ranah Minang saprak berabad-abad tiheula. Dialek basa Minangkabau Negeri Sembilan ieu disebut Baso Nogoghi.
Dialék[édit | sunting sumber]
Basa Minang ngabogaan loba dialék, komo antarkampung anu dipisahkeun ku walungan ogé bisa miboga dialék anu béda.[rujukan?] Béda pangbadagna nyaéta dialék anu diomongkeun di wewengkon Basisir Kidul sarta dialek di wewengkon Mukomuko, Bengkulu.
Sajaba ti éta dialek basa Minangkabau ogé diomongkeun ku sawaréh nu nyicingan di sapanjang basisir kulon pulo Sumatera mimitian ti Natal, Sibolga, Barus di Sumatera Kalér nerus ka Singkil, Simeulue, Acéh Kidul, Acéh Kulon Daya sarta Meulaboh di Acéh. Di Acéh dialek Basa Minang ieu disebut kalayan Basa Jamee.
Di handap ieu nyaéta perbandingan béda antara sawatara dialek:
Pikeun komunikasi antar penutur basa Minangkabau anu sakitu rupa-rupa ieu, pamustunganana dipergunakanlah dialek Padang minangka basa baku Minangkabau atawa disebut Baso Padang atawa Baso Urang Awak. Basa Minangkabau dialek Padang ieu pisan anu jadi acuan baku (standar) dina ngawasa basa Minangkabau.[rujukan?]
Conto[édit | sunting sumber]
Karya sastra[édit | sunting sumber]
Karya sastra tradisional berbasa Minang ngabogaan persamaan wangun kalayan karya sastra tradisional berbahasa Malayu umumna, nyaéta ngawangun pantun, carita rahayat, hikayat nini moyang (tambo) sarta adat-istiadat Minangkabau. Penyampaiannya biasana dipigawé dina wangun carita (kaba) atawa dinyanyikan (dendang).
Perbandingan jeung sawatara basa séjén ti rungkun Malayu[édit | sunting sumber]
Urang Minangkabau umumna boga pamadegan loba persamaan antara Basa Minangkabau jeung Basa Malayu/Indonesia. M. Rusli dina Peladjaran Bahasa Minangkabau nyebutkeun dina pokona béda antara Basa Minangkabau sarta Basa Indonésia nyaéta dina béda lafal, sajaba béda sawatara kecap.
Conto-conto béda lafal Basa Malayu/Indonesia sarta Basa Minangkabau nyaéta kieu:
- ul-ua, conto: bandul-bandua
- ut-uik, conto: rumput-rumpuik
- us-uih, conto: putus -putuih
- is-ih, conto: baris -barih
- it-ik, conto: sakit -sakik
- as-eh, conto: batas -bateh
- ap-ok, conto: atap -atok
- at-ek, conto: rapat-rapek. Pikeun kecap-kecap asalna ti basa kosta at-aik, conto: adat-adaik
- al/ar-a, conto: jual-jua, kabar-kaba
- e(pepet)-a, conto: beban-baban
- a-o, conto: kuda-kudo
- awalan ter-, ber-, per- jadi ta-, ba-, pa-. Conto: berlari, termakan, perdalam (Basa Malayu/Indonesia) jadi balari, tamakan, padalam (Basa Minangkabau)[2]
Persamaan antara basa Minangkabau sarta sagala rupa basa séjén ti rungkun Malayu bisa contona ditempo dina perbandingan kosakata katut:
Béda bisa ditempo dina vérsi unggal ti Pernyataan Umum ngeunaan Hak-hak Asasi Manusa:
Catetan[édit | sunting sumber]
- ↑ Moeliono, A.M., (2000), Kajian serba linguistik: untuk Anton Moeliono, pereksa bahasa, BPK Gunung Mulia, ISBN 9796870045.
- ↑ Edwar Djamaris, Beberapa masalah dalam penerjemahan naskah Sastra Minangkabau
Référénsi[édit | sunting sumber]
- Tata Bahasa Minangkabau, Gerard Moussay
(Judul pituin: La Langue Minangkabau, ditarjamahkeun ti basa Perancis ku Rahayu S. Hidayat), ISBN 979-9023-16-5.


text:
Ékologi
Ékologi ngarupakeun cabang élmu nu ngulik sebaran jeung ayana mahluk hirup, habitat, jeung interaksi antara maranéhna sarta lingkunganana — nu ngawengku boh unsur-unsur abiotik (teu hirup) saperti cuaca jeung géologi, jeung unsur biotik saperti spésiés. Istilah ieu diwanohkeun dina taun 1866 ku biolog Jérman Ernst Haeckel, nyokot tina basa Yunani oikos nu hartina "imah" jeung logos nu hartina "élmu".
Ékologi manusa ngarupakeun disiplin akademik nu patali tapi béda, ngulik kamanusaan, kagiatan spésiésna nu teratur, jeung lingkunganana; raket pisan hubunganana jeung ékologi biologis, sosiologi, ogé disiplin séjénna.
Di saluareun kontéks ilmiah, kecap ékologi mindeng dipaké salaku sinonim pikeun "lingkunganana", nyaéta reureujeunganana sakur organisme liar nu kalolobaanana hirup dina tata sarta lingkungan aslina, kalawan saeutik pangaruh manusa; utamana nu patali jeung naon baé kapentingan manusa — ékonomis, médis, éstétis, hédonistik, séntiméntal, jsb... Harti ieu biasana dilarapkeun nalika urang nyebutkeun yén hiji barang/kagiatan mibanda ajén hadé atawa goréng pikeun "ékologi", jeung na ékologi politis.
Nu séjén bisa ngalarapkeun kecap ékologi lain dina maksud élmu, tapi salaku sistem filosofis atawa malah agamis, nu nunjukkeun hiji sawangan ngeunaan mayapada jeung ajén-inajén husus sarta ajén moral — misalna yén totalitas hirup ngarupakeun hiji sistem kohérén, nu meureun aya tujuanana; yén punahna spésiés luhur téh "goréng"; yén jalma sakuduna hirup harmonis jeung mahluk hirup séjénna; jeung yén alam kudu leupas tina pangaruh jalma. Ékologi dina jihat ieu sok ogé disebut énvirontalisme.
Daptar eusi
- 1 Cakupan
- 2 Prinsip dasar ékologi
- 3 Sajarah ékologi
- 3.1 Géografi botanis jeung Alexander von Humboldt
- 3.2 Pamanggih ngeunaan biocenose: Charles Darwin jeung Alfred Wallace
- 3.3 Biosfir - Eduard Suess jeung Vladimir Vernadsky
- 3.4 Ékosistem: Arthur Tansley
- 3.5 Ékoogi manusa
- 3.6 James Lovelock jeung hipotésis Gaia
- 3.7 Konservasi jeung pergerakan lingkungan
- 3.8 Ékologi jeung kawijakan global
- 4 Rujukan
- 5 Tempo ogé
Cakupan[édit | sunting sumber]
Ékologi biasana dianggap salaku salasahiji cabang biologi, élmu umum nu ngulik mahluk hirup. Hal ieu bisa diulik dina sababaraha tingkatan, ti protéin jeung asam nukléat (dina biokimia jeung biologi molekular), sél (dina biologi sél), organisme (dina botani, zoologi, jeung disiplin séjén nu sarupa), jeung pamungkas dina tingkatan populasi, komunitas, jeung ékosistem — nu ngarupakeun subjék ékologi.
Kusabab fokusna nu panglegana dina kahirupan jeung dina hubunganana antara mahluk hirup jeung lingkunganna, ékologi ngamalir ka cabang élmu séjénna, kayaning géologi jeung géografi, météorologi, pedologi, kimia, jeung fisika. kusabab kitu, sakapeung ékologi sok disebut salaku élmu holistik.
Ékologi mindeng digambarkeun sabagé ulikan hubungan segitiga:
- hubungan antara individu hiji spésiés — pikeun conto, ulikan ngeunaan nyiruan ratu jeung kumaha hubungan manéhna jeung nyiruan pagawé sarta nyiruan jalu. Nyiruan ratu sagemblengna dirawatan ku nyiruan pagawé; teu boga kakawasaan dina sayangna, tapi ngalaksanakeun réproduksi sakabéh populasina jeung ngaluarkeun féromon nu diperlukeun pikeun hirup kumbuhna koloni.
- aktivitas nu diatur dina hiji spésiés — misalna, aktivitas nyiruan jadi jaminan pembuahan tatangkalan karembangan. Sayang nyiruan ogé ngahasilkeun madu keur spésiés séjén kayaning biruang jeung manusa.
- sarta lingkungan aktivitas ieu — pikeun conto, konsékuansi tina parobahan lingkungan kana aktivitas nyiruan. Nyiruan bisa paraéh alatan parobahan lingkungan (tempo pollinator decline). Lingkungan sakaligus kapangaruhan sarta jadi hiji konsékuénsi ayana kagiatan ieu sahingga ngait jeung kasalametan spésiésna.
Disiplin dina ékologi[édit | sunting sumber]
Ékologi ngarupakeun hiji élmu nu ambahanana ngahontal cabang-cabang husus nu loba, di antarana
- ékofisiologi (atawa autoékologi), ngulik hubungan antara hiji tipeu organismeu jeung faktor-faktor lingkunganana;
- ékologi populasi, ngulik hubungan antara hiji populasi jeung lingkunganana;
- sinékologi, ngulik hubungan antara hiji komunitas, individu-individu rupa-rupa spésiés jeung lingkunganana;
- Ulikan ngeunaan ékosistem spésifik.
- ékologi global, ngulik ékologi dina skala ékosfir atawa biosfir (sakabéh rohangan nu dieusi ku mahluk hirup).
- ékologi kimiawi, ékologi molekular, jeung ékotoksikologi.
- ékologi terapan, kaasup agroékologi
- ékologi konservasi, ékologi réstorasi, jeung ékologi landscape.
- ékologi sato, ékologi tutuwuhan, jeung ékologi akuatik
- ékologi taneuh jeung ékologi mikrobial.
- ékologi tropis, ékologi kutub, jeung ékologi kota.
- ékologi paripolah
- ékoévolusi jeung paléoékologi
- makroékologi jeung ékologi tioritis
Ékologi ogé boga ketak nu penting dina loba lapang interdisiplin:
- ékologi manusa jeung antropologi ékologis.
- ékologi komunitas, ékologi sosial, jeung kaséhatan ékologis.
- ékonomi ékologis.
- rancang jeung rékayasa ékologis.
Pamungkas, ékologi ogé dipangaruhan (jeung nginjeumkeun ngaranna ka) disiplin non-biologis séjénna kayaning
Prinsip dasar ékologi[édit | sunting sumber]
Biosfir jeung biodiversiti[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Biosfir, Biodiversiti, Unified neutral theory of biodiversity
Pikeun ahli ékologi modern, ékologi bisa diulik dina sababaraha tingkatan: tingkat populasi (individu nu saspésiés), tingkat biocenose (atawa kumpulan spésiés), tingkat ékosistem, jeung tingkat biosfir.
Bumi, tina jihat ékologis, diwangun ku sababaraha rohangan: hidrosfir (atawa lapisan cai), litosfir (atawa lapisan taneuh lan batu), jeung atmosfir (atawa lapisan hawa). Biosfir, sakapeung digambarkeun mangrupa lapisan kaopat, ngarupakeun bagian planét tempat hirup kumbuh. Ngarupakeun lapisan nu kacida ipisna, biosfir aya di antara 11000 méter ka jero jeung 15000 méter ka langit, najan kalolobaan kahirupan ayana di wewengkon antara -100 jeung +100 méter.
Kahirupan munggaran tumuwuh di hidrosfir, dina zona fotik. Organisme multisélular saterusna mucunghul turta ngeusi zona béntik. Kahirupan terestrial tumuwuh kadieunakeun, sanggeus ngawujudna lapisan ozon nu mayungan mahluk hirup tina cahya UV. Tumuwuhna rupa-rupa spésiés terestrial diduga ngaronjat alatan beulahna atawa ngahijina buana. Biosfir jeung biodiversiti ngarupakeun ciri nu teu bisa dipisahkeun ti Bumi. Biosfir digambarkeun salaku lapisan kahirupan, sedengkeun biodiversiti salaku kabinékaanana. Lapisan salaku wadahna, sedengkeun kabinékaan salaku eusina. Kabinékaan ieu diéksprésikeun kalawan babarengan dina tingkat ékologis (ékosistem), tingkat populasi (kabinékaan intraspésifik), jeung tingkat spésiés (kabinékaan spésifik).
Biosfir ngandung unsur nu jumlahna kalintang loba, kayaning karbon, nitrogén, jeung oksigén. Unsur séjénna, kayaning fosfor, kalsium, jeung kalium, ogé penting pikeun kahirupan. Dina tingkat ékosistem jeung biosfir, aya prosés daur ulang sakabéh unsur-unsur ieu nu permanén, nu robah-robah antara wujud mineral jeung wujud organik.
While there is a slight input of geothermal energy, the bulk of the functioning of the ecosystem is primarily based on the input of solar energy. Plants convert light into into chemical energy by the process of photosynthesis, which creates glucose (a simple sugar) and releases free oxygen. Glucose thus becomes the secondary energy source which drives the ecosystem. Some of this glucose is used directly by other organisms for energy. Other sugar molecules can be converted to other molecules such as amino acids. Plants use some of this sugar, concentrated in nectar to entice pollinators to aid them in reproduction. (Honeybees concentrate the sugar still further as honey, which can be said to be "stored summer sunshine").
Cellular respiration is the process by which organisms (like mammals) breakdown the glucose back to its constituents, cai jeung karbon dioksida, gaining back the stored energy the sun originally gave to the plants. The proportion of photosynthetic activity of plants to the respiration of other organisms determines the specific composition of the Earth's atmosphere, particularly its oxygen level. Global air currents mix the atmosphere and maintain nearly the same balance in areas of intense biological activity and areas of slight biological activity.
Cai ogé disilihtukeurkeun antara hidrosfir, litosfir, atmosfir, jeung biosfir dina daur nu teratur. Sagara mangrupa téngki raksasa, nu ngawadahan cai, mastikeun stabilitas panas jeung cuaca, ogé pindahna unsur-unsur kimia ku ayana arus sagara.
For better understanding of how the biosphere works, and the dysfunctions related to human activity, American scientists carried out, under greenhouses, a small-scale model of the biosphere, called Biosphere II.
Konsép ngeunaan ékosistem[édit | sunting sumber]
Artikel utama: Ékosistem
Prinsip utama ékologi nyéta unggal mahluk hirup mibanda hubungan nu lumangsung tur sinambung jeung unggal unsur séjén nu nyusun lingkunganna. Hiji ékosistem bisa didefinisikeun salaku kaayaan naon baé nu mibanda karakter interaksi antara organisme jeung lingkunganana.
Ékosistem disusun ku dua éntitas: ayana kahirupan (disebut biocenose) jeung lahan/média pikeun hirup kumbuhna (biotope). Jeroeun ékosistem, spésiés-spésiés silih hubungkeun jeung silih gumantung hiji jeung nu séjénna dina ranté dahareun, parobahan énérgi, sarta parobahan matter antara maranéhna jeung lingkunganana.
Konsép ngeunaan hiji ékosistem bisa dilarapkeun ka unit-unit nu ukuranana baréda, hiji balong, hiji lapang, atawa sapotong tunggul kai. Unit nu ukuranana leutik disebut hiji mikroékosistem. Pikeun conto, hiji ékosistem basa mangrupa hiji batu jeung sagala kahirupan dihandapeunana. Hiji mésoékosistem bisa mangrupa hiji leuweung, jeung hiji makroékosistem sakuliah ecoregion, kaasup gawirna.
Patalékan utama nalika ngulik hiji ékosistem di antarana,
- how could be carried out the colonization of an arid area?
- Kumaha dinamika jeung parobahan ékosistem?
- Kumaha cara interaksi hiji ékosistem dina skala lokal, régional, jeung global?
- Naha kaayaan kiwari téh stabil?
- Naon ajén hiji ékosistem? Kumaha carana sangkan interaksi sistem ékologis bisa méré kauntungan pikeun manusa, utamana dina sasadiaan cai nu beresih/séhat?
Ékosistem mindeng digolongkeun dumasar biotop nu patali. Ékosistem di handap ieu bisa dihartikeun:
- salaku ékosistem kontinéntal (atawa terestrial), kayaning ékosistem leuweung, ékosistem jukut (lapangan jukut, stépa, sabana), atawa agro-ékosistem (sistem agrikultural).
- salaku ékosistem cai darat, kayaning lentic ecosystem (situ, balong) atawa lotic ecosystem (walungan)
- salaku oceanic ecosystem (sagara, samudra).
Golongan-golongan séjénna bisa dijieun dumasar komunitasna (misalna ékosistem manusa).
Dinamika jeung stabilitas[édit | sunting sumber]
Artikel utama: faktor ékologis, siklus géobiokimia, homeostasis, dinamika populasi
Biotop ngarupakeun wewengkon nu lingkunganana saragam, ditunjukkeun ku sakabéh ukuran géologis, géografis, jeung klimatologis nu disebut faktor ékologis abiotik:
- cai, ngarupakeun unsur nu ésénsial, boh pikeun kahirupan ogé lingkungan sabudeureunana (milieu)
- hawa, nu nyadiakeun oksigén jeung karbon dioksida ka spésiés hirup, tur méré kasempetan pikeun sumebarna tipung sari jeung spora
- taneuh, nu sakaligus jadi sumber hara jeung ngarojong tumuwuhna
- suhu, nu samistina teu ngaleuwihan titik-titik ékstrim, najan pikeun sababaraha spésiés bisa nahan
- cahya, méré kasempetan ayana prosés fotosintésis.
Biosénosa, atawa komunitas, ngarupakeun kumpulan populasi tatangkalan, sato, jeung mikro-organisme. Tiap populasi ngarupakeun jumlah hasil kawin- baranahan individu-individu nu saspésiés di hiji wewengkon dina hiji waktu. Nalika hiji populasi jumlah anggotana teu nyukupan, spésiésna kaancam punah, boh alatan underpopulation atawa alatan kawin saturunan. Hiji populasi bisa ngurangan ku sababaraha sabab, misalna, alatan leungit habitatna (karuksakan leuweung) atawa alatan loba teuing prédator (saperti diboro).
Biosenosa dicirikeun ku dua tipe faktor ékologis biotik: hubungan intra- jeung inter-spésifik.
Hubungan intraspésifik ngarupakeun hubungan nu dingawujud antarindividu nu saspésiés nu ngabentuk hiji populasi: mangrupa hubungan ko-operasi atawa kompetisi, kalawan ayana babagi wewengkon kakawasaan, jeung kadang organisasi dina susunan hirarkis.
Hubungan interspésifik, nyéta hubungan nu aya antara spésis nu hiji jeung nu séjénna, loba pisan, jeung biasana digambarkeun nurutkeun pangaruh kauntungan, karugian, atawa nétral (misalna simbiosis(hubungan ++) atawa kompetisi (hubungan --)). Hubungan nu pangsignifikanana mah nyéta hubungan prédasi (ngahakan atawa dihakan), nu ngajurung kana konsép dasar dina ékologi ranté dahareun (misalna, jukut dihakan ku hérbivora, nu dihakan ku karnivora, nu ogé dihakan ku karnivora nu leuwih badag). Ecological niche ngarupakeun wewengkon nu dipaké babarengan ku dua spésiés nu nempatan wewengkon sarta rupa diet nu sarua.
The existing interactions between the various living beings go along with a permanent mixing of mineral and organic substances, absorbed by organisms for their growth, their maintenance and their reproduction, to be finally rejected as waste. These permanent recyclings of the elements (in particular carbon, oxygen and nitrogen) as well as the water are called biogeochemical cycles. They guarantee a durable stability of the biosphere (at least when human influence and extreme weather phenomena are left aside). This self-regulation, supported by negative feedback controls, ensures the perenniality of the ecosystems. It is showed by the very stable concentrations of most elements of each compartment. This is referred to as homeostasis. The ecosystem also tends to evolve to a state of ideal balance, reached after a succession of events, the climax (for example a pond can become a peat bog).
Spatial relationships and subdivisions of land[édit | sunting sumber]
Ecosystems are not isolated from each other, but are interrelated. For example, water may circulate between ecosystems by the means of a river or ocean current. Water itself, as a liquid medium, even defines ecosystems. Some species, such as salmon or freshwater eels move between marine systems and fresh-water systems. These relationships between the ecosystems lead to the concept of a biome.
A biome is a homogeneous ecological formation that exists over a vast region, such as tundra or steppes. The biosphere comprises all of the Earth's biomes -- the entirety of places where life is possible -- from the highest mountains to the depths of the oceans.
Biomes correspond rather well to subdivisions distributed along the latitudes, from the equator towards the poles, with differences based on to the physical environment (for example, oceans or mountain ranges) and to the climate. Their variation is generally related to the distribution of species according to their ability to tolerate temperature and/or dryness. For example, one may find photosynthetic algae only in the photic part of the ocean (where light penetrates), while conifers are mostly found in mountains.
Though this is a simplification of more complicated scheme, latitude and altitude approximate a good representation of the distribution of biodiversity within the biosphere. Very generally, the richness of biodiversity (as well for animal than plant species) is decreasing most rapidly near the equator (as in Brazil) and less rapidly as one approaches the poles.
The biosphere may also be divided into ecozone, which are very well defined today and primarily follow the continental borders. The ecozones are themselves divided into ecoregions, though there is not agreement on their limits.
Produktivitas ékosistem[édit | sunting sumber]
Dina hiji ékosistem, patali antarspésiés sacara umum dihubungkeun kana dahareun jeung peranna dina ranté dahareun. Aya tilu kategori organisme:
- produsén -- tutuwuhan nu bisa fotosintésis
- konsumén -- sato, nu bisa mangrupa konsumén primér (herbivora), atawa sékundér atawa térsiér (karnivora).
- pengurai -- bakteri, suung nu nguraikeun zat-zat organik ti sakabéh kategori sarta mulangkeun mineral ka lingkungan.
Hubungan-hubungan ieu ngawujud urutan, dimana unggal individu ngahakan nu saméméhna sarta dihakan ku nu saanggeusna, dina nu disebut ranté dahareun atawa [[jaringan dahareun. In a food network, there will be fewer organisms at each level as one follows the links of the network up the chain.
These concepts lead to the idea of biomass (the total living matter in a given place), of primary productivity (the increase in the mass of plants during a given time) and of secondary productivity (the living matter produced by consumers and the decomposers in a given time).
These two last ideas are key, since they make it possible to evaluate the load capacity -- the number of organisms which can be supported by a given ecosystem. In any food network, the energy contained in the level of the producers is not completely transferred to the consumers. Thus, from an energy point of view, it is more efficient for humans to be primary consumers (to get nourishment from grains and vegetables) than as secondary consumers (from herbivores such as beef and veal), and more still than as a tertiary consumer (from eating carnivores).
The productivity of ecosystems is sometimes estimated by comparing three types of land-based ecosystems and the total of aquatic ecosystems:
- the forests (1/3 of the Earth's land area) contain dense biomasses and are very productive. The total production of the world's forests corresponds to half of the primary production.
- savannas, meadows, and marshes (1/3 of the Earth's land area) contain less dense biomasses, but are productive. These ecosystems represent the major part of what humans depend on for food.
- extreme ecosystems in the areas with more extreme climates -- deserts and semi-deserts, tundra, alpine meadows, and steppes -- (1/3 of the Earth's surface) have very sparse biomasses and low productivity
- finally, the marine and fresh water ecosystems (3/4 of Earth's surface) contain very sparse biomasses (apart from the coastal zones).
Humanity's actions over the last few centuries have seriously reduced the amount of the Earth covered by forests (deforestation), and have increased agro-ecosystems (agriculture). In recent decades, an increase in the areas occupied by extreme ecosystems has occurred (desertification).
Krisis ékologis[édit | sunting sumber]
Sacara umum, krisis ékologis nyéta naon rupa kajadian nu ngarobah lingkungan hirup hiji spésiés atawa populasi sahingga ngabahyakeun kasalametanana.
Ieu bisa mangrupa kualitas lingkungan nu nurun dibandingkeun jeung pangabutuh spésiés alatan parobahan faktor ékologis abiotik (pikeun conto, naékna suhu, hujan nu beuki jarang).
It may be that the environment becomes unfavourable for the survival of a species (or a population) due to an increase pressure of predation (for example overfishing).
Lastly, it may be that the situation becomes unfavourable to the quality of life of the species (or the population) due to raise in the number of individuals (overpopulation).
Ecological crises may be more or less brutal (occurring between a few months to a few million years). They can also be of natural or anthropic origin. They may relate to one unique species or on the contrary, to a high number of species (see the article on Extinction event).
Lastly, an ecological crisis may be local (as an oil spill) or global (a rise in the sea level related to global warming).
According to its degree of endemism, a local crisis will have more or less significant consequences, from the death of many individuals to the total extinction of a species. Whatever its origin, disappearance of one or several species often will involve a rupture in the food chain, further impacting the survival of other species.
In the case of a global crisis, the consequences can be much more significant; some extinction events showed the disappearance of more than 90% of existing species at that time. However, it should be noted that the disappearance of certain species, such as the dinosaurs, by freeing an ecological niche, allowed the development and the diversification of the mammals. An ecological crisis thus paradoxically favored biodiversity.
Sometimes, an ecological crisis can be a specific and reversible phenomenon at the ecosystem scale. But more generally, the crises impact will last. Indeed, it rather is a connected series of events, that occur till a final point. From this stage, no return to the previous stable state is possible, and a new stable state will be set up gradually (see homeorhesy).
Lastly, if an ecological crisis can cause extinction, it can also more simply reduce the quality of life of the remaining individuals. Thus, even if the diversity of the human population is sometimes considered threatened (see in particular indigenous people), few people envision human disappearance at short span. However, epidemic diseases, famines, impact on health of reduction of air quality, food crises, reduction of living space, accumulation of toxic or non degradable wastes, threats on keystone species (great apes, panda, whales) are also factors influencing the well-being of people.
During the past decades, it was observed an increasing responsibility of human in some ecological crises. Due to his technological acquisitions and to a strong increase in population, man is the only species whose activity has a major influence on his environment of life.
Some usually quoted examples as ecological crises are
- Permian-Triassic extinction event 250 million of years ago
- Cretaceous-Tertiary extinction event 65 million years ago
- global warming related to the greenhouse effect. Warming could involve flooding of the Asian deltas (see also ecorefugees), multiplication of extreme weather phenomena and changes in the nature and quantity of the food resources (see Global warming and agriculture)
- Ozone layer hole issue
- Deforestation and desertification, with disappearance of many species.
- The nuclear meltdown at Chernobyl in 1986 caused the death of many people and animals from cancer, and caused mutations in a large number of animals and people. The area around the plant is now abandoned because of the large amount of radiation generated by the meltdown.
Sajarah ékologi[édit | sunting sumber]
Salasahiji ahli ékologi munggaran jigana mah Aristotle nu boga pangaresep kana rupa-rupa spésiés sato. Anjeunna dituturkeun ku loba naturalis kayaning Buffon jeung Carolus Linnaeus, nu damelanana sok dianggap salaku asal-usul ékologi modern.
Géografi botanis jeung Alexander von Humboldt[édit | sunting sumber]
Salila abad ka-18 nepi ka munggaran abad ka-19, kakuatan maritim raya kayaning Prancis jeung Jérman, medalkeun loba ékspédisi éksplorasi dunya pikeun ngembangkeun hubungan dagang maritim jeung nagara-nagara séjén, sarta pikeun manggihan sumberdaya alam anyar, as well as to catalog them. At the beginning of the 18th century, about twenty thousand plant species were known, versus forty thousand at the beginning of the 19th century, and almost 400,000 today.
These expeditions were joined by many scientists, including botanists, such as the German explorer Alexander von Humboldt. Humboldt is often considered the true father of ecology. He was the first to take on the study of the relationship between organisms and their environment. He exposed the existing relationships between observed plant species and climate, and described vegetation zones using latitude and altitude, a discipline now known as geobotany.
In 1804, for example, he reported an impressive number of species, particularly plants, for which he sought to explain their geographic distribution with respect to geological data. One of Humboldt's famous works was "Idea for a Plant Geography" (1805).
Other important botanists include Aimé Bonpland and Eugenius Warming.
Pamanggih ngeunaan biocenose: Charles Darwin jeung Alfred Wallace[édit | sunting sumber]
Deukeut ka taun 1850 aya nu narabas dina widang ieu ku medalna karya Charles Darwin The Origin of Species: Ecology passed from a repetitive, mechanical model to a biological, organic, and hence evolutionary model.
Alfred Russel Wallace, nu leuwih heubeul sarta saingan Darwin, munggaran ngajukeun "géografi" spésiés sasatoan. Sababaraha ahli harita wanoh yén spésiés teu mandiri ti nu séjén, sarta digolongkeun kana spésiés tangkal, sato, sarta komunitas mahluk hirup atawa biocenose. Istilah ieu munggaran dikedalkeun taun 1877 ku Karl Möbius.
Biosfir - Eduard Suess jeung Vladimir Vernadsky[édit | sunting sumber]
Dina abad ka-19, ékologi ngembang ku ayana papanggihan widang kimia ku Lavoisier jeung de Saussure, utamana ngeunaan daur nitrogén. Sanggeus nengetan bukti yén kahirupan tumuwuhna ukur dina wates-wates rohangan nu ngawujud atmosfir, hidrosfir, jeung litosfir, Ahli géologi Austria Eduard Suess ngajukeun istilah biosfir taun 1875. Suess ngajukeun ngaran biosfir pikeun kaayaan nu ngadukung kahirupan, kayaning nu kapanggih di Bumi, nyaéta flora, fauna, mineral, daur zat, jeung sajabana.
Dina taun 1920an Vladimir I. Vernadsky, ahli géologi Rusia nu pindah ka Prancis, ngajéntrékeun pamanggih ngeunaan biosfir dina karyana "The biosphere" (1926), sarta ngagambarkeun prinsip-prinsip pondamén daur biogéokimiawi. Mangka anjeunna ngartikeun ulang biosfir salaku jumlah sakabéh ékosistem.
Karuksakan ékologis munggaran kabéjakeun dina abad ka-18, ku baranahanana koloni-koloni nu ngakibatkeun déforestasi. Mimiti abad ka-19, ku ayana révolusi industri, kamelang kana karuksakan lingkungan alatan kagiatan manusa beuki ningkat. Istilah ecologist geus dipaké ti panungtungan abad ka-19.
Ékosistem: Arthur Tansley[édit | sunting sumber]
Sapanjang abad ka-19, géografi botanis jeung zoogéografi ngagabung jadi basis biogéografi. Élmu ieu, nu ngurus habitat spésiés, nyiar jawaban pikeun ayana spésiés tinangtu di wewengkon nu tinangtu ogé.
Dina taun 1935, Arthur Tansley, ahli ékologi Inggris, nyiptakeun istilah ékosistem, nyaéta sistem interaktif nu ngawujud antara biocenose (kumpulan mahluk hirup) jeung biotopna, lingkungan tempat maranéhna hirup. Mangka ékologi jadi élmu ngeunaan ékosistem.
Ékoogi manusa[édit | sunting sumber]
Ékologi manusa dimimitian dina taun 1920an, ku ayana ulikan ngeunaan parobahan suksési vegetasi di kota Chicago. Saterusna jadi widang ulikan nu béda dina taun 1970an. Ieu nyirikeun munggaran diakuna manusa, nu geus ngeusi satungtung buana dunya, salaku hiji faktor ékologis penting. Manusa kalawan gedé-gedéan ngarobah lingkungan ku ngawangun habitat (utamana tata kota) ku kagiatan éksploitasi nu leket saperti logging jeung fishing, sarta pangaruh séjén agrikultur, pertambangan, jeung industri. Di sagigireun ékologi jeung biologi, disiplin ieu ngawengku ogé élmu alam jeung sosial séjénna, kayaning antropologi jeung étnologi, ékonomi, démografi, arsitéktur jeung tata kota, tatamba jeung psikologi, sarta nu séjénna. Ngembangna ékologi manusa ngajurung kana ngaronjatna peran élmu ékologis dina rarancang jeung ngokolaan dayeuh.
James Lovelock jeung hipotésis Gaia[édit | sunting sumber]
Téori Gaia, nu diajukeun ku James Lovelock dina karyana The Earth is Alive, geus ngalegaan sawangan yén Bumi kudu dihargaan salaku hiji makroorganisme tunggal nu hirup. Hususna dina pamadegan yén ensemble sadaya organisme hirup geus ngalaman évolusi sahingga mampuh ngatur lingkungan global — ku jalan mangaruhan paraméter fisik penting kayaning wangunan atmosfir, laju penguapan, kimia taneuh jeung sagara — nepi ka bisa mertahankeun kaayaan nu dipiharep pikeun mahluk hirup.
Sawangan ieu geus jadi totondén jaman harita, hususna persépsi nu beuki kuat satutasna Perang Dunya kadua yén kagiatan manusa kayaning énergi nuklir, industrialisasi, polusi, jeung éksplorasi sumberdaya alami nu kaleuleuwihi, katambah ku pertumbuhan populasi éksponénsial, geus ngancam kaciptakeunana katastrop dina skala planet. Ku ayana kitu, majan kontoversial di kalangan élmuwan, hipotésis Gaia Lovelock geus dirontok ku loba pergerakan lingkungan salaku hiji sawangan nu ngagagas: indung-Bumina, Gaia, "jadi gering alatan manusa jeung kagiatanana".
Konservasi jeung pergerakan lingkungan[édit | sunting sumber]
Bener, ti abad ka-19 ékologi geus kalawan nyata relevan pikeun pergerakan sosial jeung filosofis nu patali jeung perlindungan lingkungan alami, kayaning konservasionism jeung environmentalism. Ékologi kiwari geus jadi salasahiji jejer politis penting sarta sumber ideologi pikeun organisasi-organisasi politis penting samodél Partéy Héjo jeung Greenpeace.
Ékologi jeung kawijakan global[édit | sunting sumber]
Ékologi geus jadi bagéan puseur dina politik Dunya ti taun 1971, UNESCO medalkeun program panalungtikan nu disebut Man and Biosphere, nu tujuanana pikeun ngaronjatkeun pangaweruh ngeunaan hubungan nu silih untungkeun antara manusa jeung alam. Sababaraha taun ti harita geus kaluar katangtuan ngeunaan konsép Biosphere Reserve.
Taun 1972 United Nations (Perserikatan Bangsa-bangsa, PBB) ngayakeun konferensi internasional lingjkungan manusa nu munggaran di Stockholm, diluluguan ku René Dubos jeung sababaraha ahli séjénna. Konferensi ieu pisan nu marajian frase "Mikir Global, Ketak Lokal" (Think Globally, Act Locally). The next major events in ecology were the development of the concept of biosphere and the appearance of terms "biological diversity" -- or now more commonly biodiversity -- in the 1980s. These terms were developed during the Earth Summit in Rio de Janeiro in 1992, where the concept of the biosphere was recognized by the major international organizations, and risks associated with reductions in biodiversity were publicly acknowledged.
Then, in 1997, the dangers the biosphere was facing were recognized from an international point of view at the Kyoto conference. In particular, this conference highlighted the increasing dangers of the greenhouse effect -- related to the increasing concentration of greenhouse gases in the atmosphere, leading to global changes in climate. In Kyoto, most of the world's nations recognized the importance of looking at ecology from a global point of view, on a worldwide scale, and to take into account the impact of humans on the Earth's environment.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Ecology, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 18 Juni 2004.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
- ELDIS, database aspék ékologis pengembangan ékonomis.
- Daptar jejer ékologi
- Daptar jejer lingkungan
- Daptar jejer biologi
- List of planned cities


text:
Satelit
Satelit nyaéta objék (barang) anu ngurilingan (ngorbit) objék (barang) séjén dina période puteran sarta rotasi tinangtu. Aya dua rupa satelit nyaéta satelit alam jeung satelit jieunan. Sésa artikel ieu baris medar satelit jieunan.
Daptar eusi
Wanda satelit[édit | sunting sumber]
Satelit astronomi nyaéta satelit anu dipaké pikeun nitétan planét, galaksi, jeung objék angkasa séjénna anu jauh.
Satelit Telekomunikasi nyaéta satelit jieunan anu dipasang di angkasa kalayan tujuan pikeun ngalangsungkeun telekomunikasi ku cara ngagunakeun radio dina frékuensi gelombang mikro. Lolobana satelit telekomunikasi ngagunakeun orbit geosinkron atawa orbit geostasioner, sanajan sababaraha wanda satelit panganyarna ngagunakeun orbit Bumi handap.
Satelit Panitén Bumi nyaéta satelit anu dirarancang husus pikeun nitétan Bumi ti orbit, kawas satelit reconnaissance tapi dimaksudkeun pikeun pamakéan non-militer kawas paniténan lingkungan, météorologi, pembuatan péta, jeung sajabana.
Satelit navigasi nyaéta satelit anu ngagunakeun sinyal radio anu dikirimkeun ka panarima di muka bumi pikeun nangtukeun patempatan (poisi) hiji titik di muka bumi. Salah sahiji satelit navigasi anu pohara populér nyaéta GPS milik Amérika Sarikat sajaba ti éta aya ogé Glonass milik Rusia. Lamun garis nu ngahubungkeun satelit jeung panarima di muka bumi teu ngarandapan gangguan mangka, ku cara maké hiji pakakas, panarima sinyal satelit (panarima GPS), bisa meunangkeun data posisi di hiji tempat kalawan katalitian din ukuran sababaraha méter dina waktu harita kénéh (real time).
Satelit Mata-mata nyaéta satelit panitén Bumi atawa satelit telekomunikasi anu dipaké pikeun tujuan militér atawa mata-mata.
Setasiun Angkasa nyaéta struktur jieunan manusa anu dirarancang sabagé tempat dumuk manusa di angkasa. Setasiun angkasa dibédakeun ti pasawat angkasa séjénna ku euweuhna propulsi pasawat angkasa utama atawa fasilitas pikeun badarat; sarta tutumpakan séjén dipaké sabagé alat transportasi ti setasiun jeung ka setasiun. Setasiun angkasa dirarancang pikeun hirup jangka-menengah di orbit, pikeun période waktu mingguan, bulanan, atawa malah taunan.
Satelit Cuaca nyaéta satelit anu diguanakan pikeun nitetan cuaca sarta iklim Bumi.
Satelit Miniatur nyaéta satelit anu hampang sarta leutik. Klasifikasi kakara dijieun pikeun ngagolongkeun satelit-satelit ieu: satelit mini (500–200 kg), satelit mikro (di handapeun 200 kg), satelit nano (di handapeun 10 kg).
Wanda orbit[édit | sunting sumber]
Satelit dikategorikan dumasar luhur jeung handapna orbit, sanajan hiji satelit bisa ngorbit dina luhur nu béda-béda.
- Orbit Bumi Handap (Low Earth Orbit, LEO): 300 - 1500km di luhur muka bumi.
- Orbit Bumi Seden (Medium Earth Orbit, MEO): 1500 - 36000 km.
- Orbit Geosinkron (Geosynchronous Orbit, GSO): kira-kira 36000 km di luhur muka Bumi.
- Orbit Géosteasionér (Geostationary Orbit, GEO): 35790 km di luhur muka Bumi.
- Orbit Bumi Luhur (High Earth Orbit, HEO): di luhur 36000 km.
Ngaran orbit di handap ieu nyaéta ngaran orbit husus anu ogé dipaké pikeun ngagolongkeun satelit:
- Orbit Molniya, orbit satelit dina périoda orbit 12 jam sarta kamiringan (inklinasi) kira-kira 63°.
- Orbit Sunsynchronous, orbit satelit dina kamiringan (inklinasi) sarta luhur nu tangtu anu sok ngaliwatan hatulistiwa dina saban waktu lokal nu sarua.
- Orbit Polar, orbit satelit anu ngaliwatan kutub bumi.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
thumbnail|right|Hiji satelit dina musieum
- Sajarah satelit jieunan sarta alat angkasa
- Satelit (dumasar tanggal dileupaskeun)
- Layanan satelit
- Pakarang anti-satelit
Rujukan[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Asosiasi Satelit Indonésia
- Gunter's Space Page - Lists of nearly all satellites
- Lloyd's satellite constellations
- Welcome to Heavens-above!has everything, customized searchable catalogue
- J-pass NASA site for satellite-watching
- J-track 3D NASA site displaying a globe with orbiting satellites.
- Satellite Tracking in Recreation Radio Amateur an excellent link to many links
- UN Office for Outer Space Affairs ensures all countries benefit from satellites
- Satellite Radio
- Satellite Internet
- Visual Satellite Observer's Home Page
- Space-track The U.S. Department of Defense (Dod)'s Space-track.org website. Provides a 60 Day Decay Prediction of expected re-entries of objects in unclassified orbits. For objects near decay, the site provides Trajectory Impact Prediction (TIP) messages, which estimate the time and location of decay.
- Norad TLE Obtain TLE for various satellites tracked by NORAD.
- Satellite Provider
- Earth Orbit Objects Free Satellite Tracking and Pass Prediction Program. Download TLE sets directly from Space-track.org.
- Terra Linkmanéhna:Satellite


text:
Kapangurusan Bareng Kasenian jeung Budaya Turk
Kapangurusan Bareng Kasenian jeung Budaya Turk (Basa Turki: Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi - TÜRKSOY) nyaéta hiji organisasi kabudayaan internasional nagara-nagara kalawan populasi Turk, maké basa nu asup ka rungkun basa Turk.
Daptar eusi
Sajarah[édit | sunting sumber]
Organisasi ieu miboga asalna ti patepungan-patepungan dina 1992 di Baku jeung Istanbul, di mana mentri-mentri kabudayaan ti Azerbaijan, Kazakhstan, Kirgizstan, Uzbékistan, Turki, jeung Turkménistan ngadéklarasikeun komitmenna pikeun gawé bareng dina hiji rangka kabudayaan bareng. TÜRKSOY saterasna diadegkeun ku hiji pasatujuan nu ditandatanganan dina 12 Juli 1993 di Almaty.
Dina 1996, hiji gawé bareng resmi antara TÜRKSOY jeung UNESCO diwangun, mimilukeun konsultasi bareng sarta hubungan pawakilan bulak-balik.[2]
Dibéwarakeun yén TÜRKSOY bakal diintegrasikeun ka Déwan Turk, hiji organisasi nagara-nagara Turk nu diadegkeun dina 2009.
Anggota[édit | sunting sumber]
Ayeuna TÜRKSOY miboga 14 anggota, kaasup nagar daulat jeung subjék féderal atanapi wewengkon otonom ti hiji nagara.[1]
Rujukan[édit | sunting sumber]
- ↑ a b TURKSOY Official Web Site (2009). "Homepage > TÜRKSOY > Member States". Diakses pada 4 Désémber 2009.
- ↑ UNESCO Web Site (1996). "Relations with the Joint Administration of the Turkic Culture and Arts (TÜRKSOY), and Draft Agreement between that Organization and UNESCO". Diakses pada 4 Désémber 2009.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- (Basa Turki) (Basa Inggris) (Basa Rusia) Ramatloka TÜRKSOY
Citakan:Countries and languages lists Citakan:Turkic topics


text:
Kota Jakarta Utara
Jakarta Utara nyaéta salasahiji kota di Jakarta beulah kalér. Di beulah kaléreun Jakarta Utara wawatesan jeung Laut Jawa, di beulah wétan jeung Bekasi, di beulah kidul jeung Jakarta Barat, Jakarta Pusat sarta Jakarta Timur. Di beulah kuloneunnana Jakarta Utara wawatesan jeung Tangerang.
Di Jakarta Utara aya Palabuan Tanjung Priok, Palabuan Sunda Kelapa jeung Balaikota lawas kota Batavia nu kiwari disebut Musieum Kota Jakarta.
Lega wilayah Jakarta Utara aya 137 km pasagi, nu dicicingan ku jumlah pangeusi 1.181.096 jiwa (lalaki 604.778, awéwé 576.218), per 08/2006
Daptar Kacamatan di Jakarta Utara[édit | sunting sumber]
Daptar kacamatan di Jakarta Utara:
- Cilincing, Jakarta Utara
- Koja, Jakarta Utara
- Kelapa Gading, Jakarta Utara
- Tanjung Priok, Jakarta Utara
- Pademangan, Jakarta Utara
- Penjaringan, Jakarta Utara


text:
Kocapkeun di Karajaan Majapait,
Prabu Brawijaya anu ngaheuyeuk éta nagara,
keur anteng neuteup bulan purnama.
Nginget-nginget kajadian mangsa ka tukang,
kajadian anu ngabengkahkeun dua karajaan,
Karajaan Majapait jeung Karajaan Pajajaran.
Kajadianana mémang geus lila pisan,
geus kaliwat sapuluh kitu taun ka tukang.
Nyaéta kajadian anu katelah Perang Bubat.
Timbul niat anu luhung dina manahna.
Niat pikeun nyambungkeun deui duduluran,
anu kungsi kapegat ku rasa ceuceub.
Sabab dihenteu-henteu ogé,
upama dijujut ka puhu mah,
Raja Majapait jeung Raja Pajajaran téh,
ti karuhunna mah tunggal sakocoran.
Carana mah bisa ngaliwatan pertikahan.
Kabeneran Prabu Brawijaya lalagasan kénéh.
Sang Prabu Brawijaya énggal nyaur Patih.
Barabat atuh nyaritakeun pamaksudanana,
nyaéta ngalamar putri Karajaan Pajajaran,
anu geulis Putri Kencana Rarang.
Tujuanana, taya lian pikeun nyambungkeun
tali silaturahmi anu kungsi pegat pisan.
“Kasalahan karuhun urang baheula,
henteu hadé lamun akibatna terus dikukut,
sarta henteu perlu diwariskeun ka anak-incu.”
Patih sapuk kana pamaksudan Sang Prabu.
Poé éta kénéh Patih tatan-tatan,
ngumpulkeun balad sarta nyadiakeun bekel,
pikeun indit ngajugjug ka Karajaan Pajajaran.
Éta rombongan diluluguan ku hiji Mantri.
Dina waktu anu geus ditangtukeun,
éta rombongan utusan Majapait téh,
indit ninggalkeun nagarana maju ngulon.
Lalampahan anu henteu gampang,
lantaran nyorang leuweung geledegan.
Kacaturkeun éta rombongan utusan téh,
geus tepi baé ka puseur dayeuh Nagara Pajajaran,
anu perenahna di Dayeuh Kawali.
Utusan Majapait meunang pangbagéa anu hadé,
boh ti rahayat Pajajaran, boh ti Raja Pajajaran.
Mantri anu jadi kokolot utusan Majapait,
masrahkeun surat ti Prabu Brawijaya,
unggelna seja ngalamar Putri Kencana Rarang,
bari sakantenan maheutkeun deui tali silaturahmi,
antara Karajaan Majapait jeung Pajajaran.
Raja Pajajaran nampi éta lamaran,
ngingetkeun kana niat luhung Raja Majapait.
Ajakan pikeun hirup sauyunan,
mémang kudu ditarima kalawan jembar.
Manakomo, Sang Prabu Brawijaya téh
yuswana teu sabaraha géséh sareng Nyi Putri.
Tumut kana kapalay sepuhna,
Nyi Putri ogé kersa dipihukum ku Raja Majapait.
Malah harita kénéh ogé ditangtukeun waktuna.
Wanci anu mustari pikeun jatukrami.
Dina waktu anu geus ditangtukeun,
Sang Prabu Brawijaya sareng rombonganana,
angkat ka Pajajaran kanggo réndéngan.
Sadugina ka Pajajaran, teras baé diréndéngankeun
nyandingkeun kembang Pajajaran Kencana Rarang.
Munggah nurub cupu, nu kasép sareng nu geulis.
Der atuh ngayakeun pésta kacida raména.
Pésta nagara tujuh poé tujuh peuting.
Sagala tatabeuhan ngageder taya reureuhna,
lir anu némbongkeun kabungah nyacapkeun kasono.
Sanggeus réngsé pésta jeung sukan-sukan,
Putri Kencana Rarang dicandak ka Majapait.
Ngiring ka ingkang carogé ngaheuyeuk dayeuh.
Rumah tanggana éstuning reugreug pageuh,
ditilaman ku kanyaah dipupuk ku kadeudeuh.
Sawatara bulan ti harita Putri Kencana Rarang
wawartos ka carogéna yén anjeunna ngandeg.
Sang Prabu Brawijaya kalintang suka manahna.
Nalika bobotna badé majeng ka salapan sasih,
bet jorojoy wé dina manah Nyi Putri,
aya kapalay nyelang mulih ka Pajajaran,
ku margi palay babar di bali geusanna ngajadi,
disakaikeun ku ibu-ramana katut kadang wargi.
Kawitna mah ku Sang Prabu teu kawidian.
Komo deui Nyi Putri dina kaayaan bobot,
anu ceuk itungan indung beurang mah,
moal dugi ka sasasih ogé orok baris medal.
Nanging ku margi Nyi Putri keukeuh,
sareng nyariosna dibarung ku merebey mili,
ahirna mah Sang Prabu téh léah manahna.
“Mangga atuh ari Rai maksa angkat mah.
Mung hapunten, Engkang teu tiasa ngajajapkeun,
ku margi nuju pameng mayunan nagara,”
saur Sang Prabu Brawijaya.
Anjeunna ngutus hiji Mantri kapetengan,
kanggo ngajajapkeun Nyi Putri ka Pajajaran.
Sanggeus bekel katut parapangiringna sadia,
bring atuh rombongan Putri Kencana Rarang
angkat ti Majapait seja ngajugjug ka Pajajaran.
Angkat nyacat nyorang leuweung geledegan,
mipir-mipir pasir mapay-mapay jungkrang.
Nyi Putri angkatna ditandu kana joli.
Diaping ku Mantri katut paraponggawa.
Sanaos kedah nyorang jalan rarumpil,
Nyi Putri katingal paromanna bear marahmay,
ku margi badé tepang sareng ibu-ramana.
Sanggeus sababaraha puluh poé lumampah,
rombongan Nyi Putri anjog ka hiji tempat,
di suku Gunung Sawal, kuloneun Ciamis ayeuna.
Nyi Putri ngaraos nahnay sareng lalesu.
Sering karaos patuangan sapertos nu badé babar.
Terus baé pupuhu rombongan téh paparéntah,
supaya rombongan eureun di dinya,
sarta nyieun sasaungan pikeun Nyi Putri reureuh,
jeung bisi enya deuih Nyi Putri babar di dinya.
Mantri pupuhu rombongan paparéntah deui,
supaya ngadegkeun wawangunan anu tohaga.
Sabab Ki Mantri ningali galagat Nyi Putri,
kana bakal lami reureuhna di dinya.
Pikeun nyieun éta wawangunan téa,
loba tangkal kai anu rubuh ditaluaran,
anu ku urang wétan mah disebutna “tumbang”.
Éta tempat dingaranan baé Panumbangan.
Kiwari ngaran kacamatan di Ciamis kulon.
Henteu lepat tina panyangka sadayana,
teu lami ti harita Nyi Putri ngalahirkeun.
Orokna kembar sapasang: istri-pameget.
Anu mimiti medal téh orok anu pameget,
anu matak dianggap baé rakana.
Ari anu istri, dianggap raina.
Ari balina dilebetkeun kana pendil,
sarta dikubur di handapeun tangkal kai,
kai badag sarta dahanna ngarampidak.
Saparantos Nyi Putri salirana jagjag,
rombongan neruskeun deui lalampahanana,
ngajugjug ka Kawali, puseur dayeuh Pajajaran.
Sababaraha poé ti harita rombongan geus tepi.
Nyi Putri dibagéakeun ku ibu-ramana,
dibarung ku kabungah anu taya hinggana.
Komo deui ieu mulihna bari nyandak murangkalih,
kembar sapasang anu kasép jeung geulis,
éstu mulus sarta taya kuciwana.
Nyi Putri nyaritakeun lalampahanana,
Ti kawit angkat ti Majapait
dugi ka babarna di Panumbangan.
Mung éta murangkalih anu dua téa,
teu acan dipaparin jenengan.
Saparantos diétang sagala rupina,
éta dua murangkalih dipaparin jenengan
ku éyangna, nyaéta Raja Pajajaran.
Anu pameget jenenganana Bongbang Rarang,
ari anu istri jenenganana Bongbang Kancana.
Éta murangkalih dirorok ku éyangna,
kitu deui ibuna, Kencana Rarang,
henteu mulih deui ka carogéna di Majapait,
nyaéta ka Sang Prabu Brawijaya téa.
Éta dua murangkalih morontod pisan.
Beuki gedé téh beuki témbong cahayana.
Bongbang Rarang kasép lir Déwa Kamajaya.
Bongbang Kancana geulis lir Déwi Ratih.
Kacida pisan dipikanyaahna ku nu jadi éyang,
kawantu putu ti putra istri kameumeut.
Tapi nepi ka umurna nincak rumaja,
éta barudak téh henteu nyahoeun bapa,
lantaran kacida dibunianana ku akina.
Kitu deui sakabéh pangeusi karaton,
diwanti-wanti ulah aya anu nyaritakeun
bapana éta barudak anu aya di Majapait.
Lain ku nanaon, akina kacida risina,
sieun incu anu kacida dipikanyaahna,
indit nepungan bapana di Majapait,
sasatna mah lunta ti Karajaan Pajajaran.
Bongbang Rarang jeung Bongbang Kancana,
panasaran hayang nyaho bapana anu saéstu.
Unggal nanyakeun ka sing saha baé,
jawabanana sarua, bapana téh Raja Pajajaran.
Éta jawaban henteu nyugemakeun haténa.
Sabab ibuna ka Raja Pajajaran téh nyebot Ama,
meureun ka maranéhna téh perenah incu.
Bongbang Rarang jeung Bongbang Kancana,
beuki gedé téh beuki tambah panasaran baé.
Nepi ka hiji mangsa mah,
éta dua budak téh ngadesek hiji emban,
emban kapercayaan ibuna ti bubudak,
supaya ngabéjakeun bapana anu sajati.
Ku lantaran terus diguliksek,
ditanya ku duaan méh unggal usik.
Ahirna éta emban téh éléh déét.
Pok baé atuh ngomong halon,
“Rama Radén téh anu saleresna mah,
Sang Prabu Brawijaya Raja Majapait.”
Ayeuna Bongbang Rarang nyahoeun bapana.
Tangtu wé éta hal téh matak kagét Sang Raja.
Ditanya saha anu méré nyaho?
Bongbang Rarang, kitu deui Bongbang Kancana,
henteu daék betus lantaran inget kana jangjina,
moal ngabéjakeun jalma anu méré nyahona.
Ngan ti harita Bongbang Rarang terus ngurihit,
angkan akina ngidinan pikeun indit ka Majapait.
Tapi Raja Pajajaran henteu ngidinan baé,
lantaran melang bisi kuma onam di jalanna.
Ahirna dina hiji peuting jemplang-jempling,
Bongbang Rarang ngalolos ti karaton,
niatna geus gilig rék indit ka Majapait,
nepungan bapana anu jadi raja di Majapait.
Isukna, sapangeusi karaton ibur,
Bongbang Rarang teu aya di karaton.
Bur-ber anu naréangan ka ditu ka dieu.
Weléh anu ditéanganana henteu kapanggih,
leungit lir anu diteureuy ku poékna bumi.
Kocapkeun adina, Bongbang Kancana,
sanggeus nyaho nu jadi lanceuk ngalolos,
rerencepan nyusul ngalolos ti karaton.
Henteu lila ogé Bongbang Rarang kasusul,
lantaran saméméhna geus pasini jangji,
tepung di hiji tempat anu dirusiahkeun.
Terus atuh duanana neruskeun lalampahan,
maksudna rék ngajugjug ka Majapait,
nepungan bapana anu jadi raja di ditu.
Barang nepi ka hiji tempat,
anu kiwari katelah Panumbangan téa,
Bongbang Larang kacida hanaangna.
Kotéténgan néangan cai ka ditu ka dieu,
weléh henteu manggih.
Bréh baé ningali pendil handapeun tangkal,
ditingali ku Bongbang Larang aya caian,
caina hérang ngagenclang bangun tiis.
Matak uruy nu keur meujeuhna hanaang.
Henteu diengkékeun deui,
cai dina pendil téh ditotor nepi ka béak.
Teuing kumaha mimitina pendil milepas,
blus téh asup kana sirah Bongbang Larang.
Sirah Bongbang Larang seret beuheung,
katutupan ku pendil anu dijieunna tina beusi.
Dicoba dilaan, malah ku duaan, hésé pisan.
Ti dinya Bongbang Larang indit,
leumpangna ditungtun ku Bongbang Kancana,
maksudna rék ménta tulung ka nu lian.
Sakur jalma anu dipéntaan tulung,
euweuh anu bisaeun ngalaan éta pendil.
Ti dinya aya jalma anu ngabéjaan,
sangkan Bongbang Larang dibawa ka dukun,
dukun kaceluk sakti, ngaranna Aki Garahang.
Barang tepung jeung Aki Garahang,
barabat atuh Bongbang Kancana nyaritakeun
lalampahanana ti awal nepi ka ahir.
Ditéték taya nu kaliwat.
Sanggeus ngadéngé caritaan Bongbang Kancana,
pok Aki Garahang ngomong antaré,
“Éta téh pangajaran keur hidep duaan,
yén sagala kalakuan anu henteu diidinan ku kolot,
sok matak aya balukarna anu henteu ngeunah.
Jeung deuih, Ujang, Nyai, ari nginum
notor tina pendil téh kalakuan anu teu hadé.”
Aki Garahang karunyaeun ka Bongbang Larang.
Pokna, “Keun sugan bisa urang akalan ku Aki.”
Sup Aki Garahang ka kamarna,
metakeun tatali paranti ngukus ka karuhun.
Aki Garahang sidakep sinuku tunggal,
neneda pituduh ka Hyang Widi.
Aki Garahang meunang ilapat,
yén éta pendil kudu dibeulah ku kujang pusaka.
Aki Garahang nyokot kujang pusaka,
pék dikadékkeun kana pendil beusi,
teu sakara-kara, pendil bencar sapada harita.
Bongbang Larang jeung Bongbang Kancana,
dititah nganjrek heula di dinya,
ulah wara neruskeun lalampahanana.
Éta dua rumaja téh nurut ka Aki Garahang.
Dina hiji poé, Aki Garahang rék iinditan,
saméméh Aki Garahang indit papadon heula,
sangkan Bongbang Larang Bongbang Kancana,
ulah wani-wani ulin ka Cipangbuangan.
Ari Cibangbuangan téh mangrupa talaga,
anu caina canémbrang hérang.
Abong nonoman keur meujeuhna belekesenteng,
dicaram téh lain nurut, kalah ka panasaran.
Bongbang Larang jeung Bongbangkancana,
siga anu ngahajakeun ulin ka Cibangbuangan.
Bréh ningali cai talaga anu sakitu hérangna,
jorojoy baé lanceukna aya karep hayang kokojayan.
Teu loba carita, gebrus Bongbang Larang ancrub,
terus kokojayan bangun nu ngeunaheun naker.
Bongbang Kancana kabitaeun, brus ka talaga.
Duaan arulin kokojayan sukan-sukan dina cai.
Lila-lila dina saluar awak éta dua nonoman,
barijil bulu belang konéng jeung hideung.
Janggélék baé duanana jadi maung.
Maung lodaya jalu jeung bikang.
Barang duanana saladar kana éta kajadian,
silihrangkul bari ceurik paungku-ungku.
Duanana kaduhung geus ngarempak larangan,
tapi kaduhung ti pandeuri mah taya gunana.
Dua maung kajajadén téh balik deui,
nepi ka pangajrekanana di imah Aki Garahang.
Aki Garahang geus nyampak deui di dinya.
Ges teg baé éta maung téh maung kajajadén,
Bongbang Larang jeung Bongbang Kancana,
anu geus ngadon mandi di Cipangbuangan.
Pok Aki Garahang ngomong bari dareuda,
“Ayeuna mah Aki henteu bisa nulungan,
lantaran hidep duaan geus ngarempak larangan
jeung henteu nurut kana papatah kolot.”
Dua maung kajajadén teu panjang tatanya.
Sanggeus amitan ka Aki Garahang,
duanana neruskeun deui lalampahanana.
Barang meuntas di Walungan Cimuntur,
duanana ampir-ampiran kena ku ajal,
lantaran kajiret ku akar oyong.
Sanggeus leupas tina éta bahaya,
Bongbang Larang kabawa palid
ku Walungan Cimuntur anu caina tarik.
Bongbang Larang kabawa palid ka hilir,
terus kasedot asup kana gawul tataheunan,
nyaéta tangkal kawung anu dibobok tengahna,
tataheunan paranti ngala lauk di walungan.
Untungna baé ditulungan ku hiji patani.
Bongbang Larang katut gawulna,
dihanjatkeun ka darat ku éta patani.
Tuluy éta gawul téh dibeulah ku kampak.
Sakali dua kali, nepi ka puluhan kalian,
tapi gawul téh teu daék beulah baé.
Ku lantaran geus ngarasa taak,
Bongbang Larang dibawa ka Raja Panjalu,
anu harita mah linggihna di Dayeuhluhur.
Bongbang Kancana ngiclik di tukangeunana.
Srog ka payuneun Raja Panjalu,
barabat éta dua maung téh nyaritakeun
lalampahanana ti awal nepi ka ahir.
Raja Panjalu kacida pisan karunyaeunana.
Gawul dilaan tina awak Bongbang Larang,
molonyon siga anu babarieun pisan.
Minangka mulang tarimana ka Raja Panjalu,
Bongbang Larang jeung Bongbang Kancana
jangji moal ngaganggu ka turunan Panjalu,
iwal anu ngalampahkeun tilu perkara.
Kahiji, anu nginum ditotor tina pendil.
Kadua, anu melak tangkal oyong.
Katilu, anu nyieun gawul tina kawung
bari henteu dibeulah heula.
Éta jangji maung kajajadén téh,
dikuatan ku jampé pamaké Raja Panjalu.
Ti dinya éta dua maung kakajadén téh,
neruskeun deui lalampahanana,
nyorang leuweung-leuweung geledegan,
mipir-mipir pasir, mapay-mapay jungkrang,
ngaraas teuing sabaraha walungan.
Ahirna anjog baé ka Karajaan Majapait,
maksudna rék nepungan bapana.
Barang srog ka lawang sakéténg karaton,
gulang-gulang anu ngajaga lawang,
pahibut bari nyangking pakarangna.
Lantaran disampeurkeun ku maung,
maung sadua-dua jeung galedé deuih.
Tuluy baé atuh maung téh padangepung.
Gancang dihuit ku Bongbang Larang.
Anu ngarepung karagét tingraringeuh,
mireungeuh aya maung bisa cacarita.
Bongbang Larang nyaritakeun,
saenyana manéh duaan téh putra
Raja Majapait, Sang Prabu Brawijaya,
ti Putri Kencana Rarang ti Pajajaran.
Geus kitu mah, éta dua maung téh
dianteurkeun ka jero karaton,
ngadeuheus ka Sang Prabu Brawijaya,
anu harita nuju aya di paséban,
ngempel sareng abdi-abdi karaton.
Sang Prabu Brawijaya kagét manahna,
nampi dua tatamu anéh anu ngadeuheus.
Barabat atuh Bongbang Larang nyaritakeun
lalakonna ti mimiti ngalolos ti Pajajaran,
robah wujudna jadi maung di perjalanan,
tug dugi ka ayeuna aya di payuneun ramana.
Ngadangu kitu, Sang Prabu ngagabrug,
dua maung kembar téh digaléntoran,
nyacapkeun kasono ka nu nembé tepang.
Tapi ku lantaran ayeuna mah geus béda,
wujudna geus robah jadi maung lodaya,
pok baé Sang Prabu Brawijaya sasauran,
“Ujang, Nyai, sanajan ayeuna geus robah,
tapi taya bayana pikeun nyieun kahadéan,
taya salahna pikeun meunang kabagjaan.”
Bongbang Larang ditimbalan jadi raja
di sakuliah leuweung Majapait.
Ari Bongbang Kancana ditimbalan jadi ratu
di sakuliah leuweung Pajajaran.
Ceuk sakaol, sataun sakali unggal Mulud,
éta dua maung sok ngahajakeun papendak,
ari tempatna matuh di Panjalu.
Nya ti harita deuih aya pacaduan,
pikeun sakabéh turunan Panjalu.
Nyaéta teu meunang notor cai tina pendil,
teu meunang melak oyong,
jeung teu meunang nyieun kuluwung
tina kawung anu henteu dibeulah heula.
Kamis, 24 Juli 2008
SASAKALA MAUNG PANJALU
Kocapkeun di Karajaan Majapait,
Posted by Budi Rahayu Tamsyah at 20.37
Labels: Dongeng Sasakala


text:
Cipeuw
Cipeuw (Aegithina tiphia) téh hiji spésiés manuk bacéo leutik nu hirup di wewengkon Asia Kidul (Pakistan, India, Sri Langka) nepi ka wétan di Indonésia. Hirupna di leuweung atawa wewengkon nu loba tatangkalanana. Sakali anakan endogna dua nepi ka opat, dina sayang bentuk mangkok leutik nu diwangun tina jujukutan.
Cipeuw nu geus sawawa panjangna bisa nepi ka 25 cm. Nu jalu punduk jeung tonggongna hideung (tangkaran) atawa semu héjo (liar), sedengkeun bagian handapna konéng enay. Jangjangna semu hideung polét bodas. Bikangna sarua jeung jalu liar, iwal jangjangna anu hideung-hawuk.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- BirdLife International (2004). Aegithina tiphia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Dipulut ping 12 Méi 2006.
- Birds of India karya Grimmett, Inskipp & Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- BirdLife Species Factsheet
- Common Iora videos di Internet Bird Collection