text:
Si Unyil
Si Unyil nyaéta tokoh karakter bonéka budak ciptaan Drs. Suyadi (tokoh Pa Radén).[1] Mimiti ngajumantara tanggal 5 April 1981, di Télévisi Républik Indonésia (TVRI) unggal poé minggu jam 8 isuk-isuk kalawan total épisode 603.[2] Si Unyil hadir di layar télévisi dina mangsa salila 12 taun (1981-1993).[2] Prédikatna minangka maskot dalapan puluhan pantes dicangking ku ieu tokoh bonéka nu maké kopéah jeung pipina gembil téh. Unyil diproduksi ku PPFN – Pusat Produksi Film Negara di jaman Orde Baru.[2]
Salila 20 taun, tokoh Si Unyil jadi salah sahiji figur anu ngawakilan ikon Indonésia.[2] Tapi alatan hal-hal nu tangtu kayaning munculna stasiun-stasiun télévisi swasta nyababkeun Si Unyil teu disiarkeun deui.[2] Ikon budaya Indonésia nyaéta salah sahiji figus anu bisa ngawakilan sakumna masarakat Indonésia dina rupa-rupa aspék kahirupan. Carita Si Unyil geus nyirorot pisan, kusabab ayana kamekaran téhnologi jeung informasi mangsa kiwari.[2]
Sabada beuki réana stasiun TV di Indonésia, Si Unyil beuki nyirorot salila 20 taun katompérnakeun nepika kiwari alatan beuki réana film-film deungeun kalawan carita anu rupa-rupa.[2]
Daptar eusi
Figur Si Unyil[édit | sunting sumber]
Si Unyil geus jadi salah sahiji bagian anu teu bisa dipisahkeun tina budaya populér di Indonésia alatan midanda ciri has anu béda jeung tokoh-tokoh budak séjénna.[2]
Bapa jeung indungna Si Unyil nyaéta tipikal kolot Jawa. Karesep Pa Unyil (Pa Sirod) téh nyaéta ngingu perkutut, sawatara Bu Unyil (Bu Maimunah) teu weléh sibuk ku nyiru.[3]
Unyil ogé sok minton kalawan musikal. Unyil sabalad-balad boga band au ngaranna Band Dekil.[3] Unggal ngarayakeun pangéling-ngéling 17 Agustus atawa Sumpah Pemuda, band Dekil mindeng tampil di hareupeun Pa Lurah, Ibu Guru, jeung gegedén-gegedén désa lianna.[3] Lagu hit Aku Anak Sehat ogé dalah suksés alatan Unyil saparakanca.[3] Nalika IPTN hasil nyieun pesawat sorangan (CN235)[4] jeung dingaranan Tetuko (ngaran leutik Gatot Kaca)[5] ku Présidén Suharto, mangka band Dekil resmi diganti ngarana jadi Band Tetuko.[3]
Band Dekil[édit | sunting sumber]
vocalist: Melani,
drum :Endut,
gitar: Unyil dan Usro
keyboard : Ucrit
Éksprési bonéka tokoh-tokoh dina Si Unyil umumna mah basajan.[3] Sahenteuna aya lima éksprési, nu hartina aya lima pasemon bonéka nyaéta normal (biasa), ngambek (kalawan halis nu ampir ngahiji), ceurik, seuri, jeung éksprési sangeus paséa (buuk awut-awutan kalawan aya warna biru dina sakubeng panon alatan urut buenang kateunggeul).[3]
Séting Latar[édit | sunting sumber]
Latar panggung Bonéka Si Unyil nyaéta di hiji désa manaboa nu ngaranna Désa Suka Maju.[3] Éta désa téh héjo ngémploh ku tatangkalan, malah mah boga leuweung lindung sagala.[3] Désa Suka Maju téh nyaéta hiji proyék désa idéal, désa percontohan pamaréntah minangka sponsor utama Si Unyil.[3]
Dipupuhuan ku Pa Lurah (maké kaca mata, kumisna ipis, jeung boga rupa gado anu nyungcung pisan), désa Suka Maju ogé mintonkeun wawasan Bhinéka Tunggal Ika.[3] Aya Pa Radén anu Jawa féodal, Bu Bariah anu Maduro-Suroboyo, Bang Togar ti Médan, Meilani jeung kulawargana anu Tionghoa.[3] Ku lengkep-lengkepna désa Suka Maju, béncong nu sok ngamén jeung nu gélo ogé diondang asup ka ieu désa.[3]
Unyil mémang dimaksudkeun minangka program pangatikan (sakaligus hiburan) pikeun barudak sangkan jaga jadi warga nagara anu alus.[3] Dina épisode-épisode awal, Si Unyil tampil matak pikaboseneun sabab karakter nu aya masih kénéh lempeng bersih.[3] Kakara dina épisode-épisode satuluyna tokoh Pa Radén (ngaran lengkepna, Radén Mas Singomenggolo Jalmowono) anu medit-féodal-témpraméntal, Pa Ogah, Pa Abléh, (duanana pangangguran sakaligus pangedulan kabina-bina) dihadirkeun.[3] Tuluy ngaruntut karakter Béhom (palaku kriminal sajati, botak jeung matak pikasieuneun kalawan halisna ngahiji melengkung ka luhur), Bibi Céréwéd, Bu Bariah, Engkong, jeung sababaraha karakter numpang liwat (misalna Joni alias Jontor, alo Bibi Céréwéd ti Jakarta, anu teu weléh maké kaca panon hideung jeung walkman dina ceulina).[3]
Dina bagian barudak anu jadi fokus ieu sérial téh, salian ti Si Unyil anu jadi tokoh utama, rupa-rupa karakter kuat ogé milu hadir.[3] Aya Ucrit, Usro anu borangan tapi lamun gelut teu pernah mundur.[3] Duanana aya dina géng anu sarua jeung Si Unyil.[3] Dina géng nu séjénna, nyaéta géng anu teu weléh paséa jeung géng Si Unyil, aya Endut, Cuplis, jeung Pésék (alias Kendar).[3] Di bagian barudak awéwé, aya trio Tinah-Siti-Meylani nu jadi panglengkep.[3] Dina sababaraha épisode sempet ogé muncul karakter Tini, alona Pa Radén, nu mindeng jadi korban féodalisme mamangna.[3] Mamangna alias Pa Radén maksakeun pikeun nyebut tini ku ngaran Tineke (ngaran anu semu-semu ngawalanda), sawatara jalmana mah leuwih resep disebut Tini baé.[3]
Misi, Jargon jeung Hit[édit | sunting sumber]
Minangka produk nagara Si Unyil teu leupas tina rupa-rupa misi.[3] Alatan kuatna misi pamaréntah, matak sababaraha épisodena ogé maké ngaran program pamaréntah minangka judulna.[3] ABRI Masuk Désa, Operasi Bersih, Buta Aksara, Hardiknas, Cinta Lingkungan, Buta Senja nyaéta sababaraha judul diantara program pamaréntah anu diséréd asup kana serial Si Unyil jeung jadi judul épisode.[3]
Alatan éta hal ogé, rupa-rupa jargon upamana Aku Anak Sehat, Gotong Royong, Kerja Bakti ,Toleransi jeung Tenggang Rasa jadi jargon anu mindeng dipaké dina pagunemanana.[3]
Rumpaka lagu Aku Anak Sehat:
- Aku anak sehat, tubuhku kuat,
- karena ibuku rajin dan cermat.
- Semasa aku bayi, selalu diberi ASI,
- makanan begizi dan imunisasi.
- Berat badanku ditimbang slalu.
- Posyandu menunggu setiap waktu.
- Bila aku diare, ibu telah waspada,
- pertolongan oralit telah siap sedia[6]
Sanajan kerep pisan diwuwuhan ku misi, dina réa épisode Si Unyil tetep tampil méncrang, matak pikaseurieun, ngabumi, beunghar ku karakter nu ahirna jadi hit nasional. Rupa-rupa istilah anu jadi jargon tayangan carita bonéka Si Unyil diantarana:[3]
Musik : Cis Kacang Buncis Nyéngclé. . . . Pembukaan film Si Unyil
- Si Unyil :[3]
- mari kita kémon!
- en de nehen ... en de teken ... bota cae ... cale cale .... rang tang ting ting ... wek wek wek wek ... kokkok kokok ... petok petok ... (lamun keur ngaheureuykeun basa Walanda Pa Raden)
- Sampai disini dulu teman temaan, MERDEKA!!
- Engkong: [3]
- hayaaa...!!
- "Hayyaaa Wung-wung, lagi-lagi luwi, lagi-lagi luwi, hayyaaa".
- Balad-balad Si Unyil:[3]
- hompimpah... unyil kuciiiiinngg!!!
- Pa Ogah: [3]
- cepé duluu dong,.. hajar Bléh!
- Bu Bariah: [3]
- jak..e..rujakkkk...
- jak..e..petisss...
- yang sepincuk harganya cuma seratus
- Pa Abléh:[3]
- mémblé
- Pa Abléh jeung Pa Ogah:[3]
- ngantor di poskamling, proyék.
- es dung dung ... es dung dung ... es dung dung .... es dung dung .... (laguna Pa Ogah lamun rek papanggih jeung Pa Ableh atawa keur jalan-jalan)
- Pa Radén:[3]
- Cai kendi (susuguhu pikeun barudak anu namu ka imahna Pa Radén, alatan Pa Radén anu pohara meditna),
- éncok kumat (jurus nyingkah lamun rék kerja bakti),
- sol do iwak kebo
- re mi fa sol iwak tongkol
- mi re mire gule kare enak rasane
- Nu Gélo:[3]
- dhi mmannaa annakkuuuh!!??...dhi mamaannaa estrikuuhh!!?(sabari nyenyepeng daun gedang)
Husus pikeun Pa Ogah, Pa Radén jeung Bu Bariah, sok komo maranéhna tuluy hirup dina wujud manusa asli, ngarambah dina acara panggung hiburan barudak, jeung ahirna jadi tokoh panghibur sakaligus palawak.[3] Sawatara Si Unyil sorangan teu bisa meunang kasuksésan anu sarua jeung kompatriot-kompatriotna.[3]
Unyil raket pisan kana kahirupan sapopoé, malah sok aya nnu nepika ditelah maké sesebutan karakter dina carita Si Unyil. Misalna baé:[3]
- nu botak kudu pasrah disebut minangka Si Cuplis, atawa Pa Ogah [3]
- anu épés méér ditelah Si Kinoi (dulur Si Unyil), [3]
- jalma sawawa anu kumisna kandel ditelah Pa Radén, [3]
- awéwé anu ékstra bawél sok ditelah Bibi Céréwéd. [3]
- awéwé anu gendut sok disebut Bu Bariah[3]
- anu biwirna rada jeding pasti ditelah Abléh [3]
- budak ogoan pasti ditelah Si Kinoy [3]
- budak dugul pikarunyaeun tapi pikasebeleun ditelah Si Cuplis.[3]
Dongéng jeung Agama[édit | sunting sumber]
Tapi Si Unyil teu ngan saukur nyaritakeun ngeunaan kahirupan nyata di désa Suka Maju anu sakapeung pohara pinuhna ku jargon jeung pesen pamaréntah.[3] Dina sababaraha épisode panggung bonéka Si Unyil ngadadak rubah jadi latar carita-carita dongéng anu akrab jeung barudak.[3] Kacatet diatarana dongéng Atu Belah, Ayu Berubah Rupa, Timun Mas, Uti jeung Raksasa, jeung sajabana.[3] Dina épisode-épisode ieu pisan karakter-karakter anyar (bonéka anyar) dimunculkeun, jeung carita Si Unyil teu ngan saukur lumangsung ti sakola, imah jeung pos kamling.[3]
Nalika poé agung, Unyil ogé ngusung carita-carita kaagamaan dina wangun dongéng.[3] Carita hijrahna Nabi Muhammad kungsi direkam dina épisode nu judulna ''Hijrah''.[3] Ogé nalika natal, dina hiji carita alkitab, kota Betlehem diusahakeun pikeun dihadirkeun dina wangun panggung bonéka lengkep jeung lalaki Semit nu maké kafiyéh jeung tumpak onta.[3]
Ngeunaan warna-warni umat pangagem agama ogé pohara ditonjolkeunna dina ieu sérial bonéka Si Unyil téh.[3] Unyil anu muslim teu asa-asa ngucapkeun pangwilujeng natal ka Ucrit anu katolik jeung Méylani anu protéstan.[3] Kitu ogé sabalikna, kumaha Méylani jeung Ucrit ilubiung ngingetkeun kawajiban puasa pikeun karakter anu kabeneran muslim saupama kabeneran bulan ramadhan datang.[3] Unggal momen kaagamaan (ramadhan, idul fitri jeung idul adha, natal), Si Unyil baris ngusung téma anu sarupa, kalawan harmoni toléransi jeung ténggang rasa anu leket.[3]
Wawakil Figur Budaya Indonesia[édit | sunting sumber]
Si Unyil mibanda sifat anu pohara hadéna jeung pohara sopan ka saha baé.[2]Iwal ti éta, Unyil teu weléh soméah ka balaréa.[2] Éta sifat Si Unyil téh ngawakilan budaya masarakat Indonésia pisan anu mibanda sifat saperti kitu nu memang kawentar soméah jeung sopan ka jalma lian.[2]
Si Unyil dina kamekaran jaman Indonésia bisa disebut minangka sajarah dina dinya hiburan Indonésia kalawan boga jasa anu penting dina kamajuan hiburan jeung pangatikan di Indonésia.[2]
Si Unyil minangka tokoh hiburan jeung atikan di Indonésia pohara dipicinta ku masarakat Indonésia dina mangsana.[2] Sanajan geus vakum salila 20 taun lilana dina dunya hiburan, tapi ngaranna tetep jadi tokoh hiburan anu bisa malikkeun citra budaya bangsa Indonésia dina dunya hiburan anu kiwari réa dipinuhan ku tokoh-tokoh idola barudak deungeun.[2]
Dina tayangan film, Si Unyil katingal pikaresepeun.[2] Dina caritana mibanda unsur-unsur pangatikan anu ngajak panongton pikeun milampah kahadéan jeung silih asih ka sakumna mahluk ciptaan Nu Maha Kawasa.[2] Pohara pentingna pangatikan pikeun masarakat Indonésia, sangkan ngajadikeun ieu nagara beuki maju nu teu teu éléh ku nagri deugeun.[2]
Masarakat Indonésia ogé réa pisan meunang pangatikan tina carita Si Unyil kucara nyonto atawa mireng kekecapan Si Unyil saparakanca dina carita si Unyil kalawan daria.[2]
Sumber[édit | sunting sumber]
- ↑ (id)Sekilah Suyadi (diakses 26 Oktober 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r (id) Pentingnya Keteladanan (diakses tanggal 26 Oktober 2011)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh (id)Hompimpah, Unyil Kucing!! (diakses tanggal 25 Oktober 2011)
- ↑ (en)CN-235 Tetuko (diakses tanggal 27 Iktober 2011)
- ↑ (id) Jabang Tetuko Pergelaran Wayang Modern (diakses tanggal 27 Oktober 2011)
- ↑ (id)Aku Anak Sehat (diakses tanggal 27 Oktober 2011)


c: text/html

text:
Bopomofo
Bopomofo (ㄅㄆㄇㄈ) atawa ngaran resmina Zhùyīn Fúhào (注音符號, harti harafiah: "Simbol pikeun Nyatet Sada", sakapeung ogé disingget Zhuyin), nyaéta sistem fonétis nasional di Taiwan pikeun ngajarkeun basa Tionghoa, hususna Mandarin Standar pikeun barudak penutur basa Mandarin anu tacan berpendidikan.
Sistem ieu ngagunakeun 37 simbol husus pikeun melambangkan sada-sada dina Mandarin: 21 hurup mati sarta 16 hurup hirup.
Ngaran Bopomofo asalna ti opat suku kecap kahiji sistem fonétis ieu (Bo-po-mo-fo).
Sajarah[édit | sunting sumber]
"Komisi Panyatuan Lafal" anu dipingpin Woo Tsin-hang ti 1912 ku kituna 1913, nyieun hiji sistem ngaranna Guoyin zimu (國音字母 "Hurup Sebutan Kabangsaan") atawa Zhuyin zimu (註音字母 atawa 注音字母 "Hurup Anotasi Sada") anu dumasar tulisan sténo Zhang Binglin. Hiji rangka dikaluarkeun dina 11 Juli 1913 ku Departemen Atikan Republik Cina, tapi tacan diproklamasikan sacara resmi nepi ka 23 Nopémber 1918. Zhuyin zimu dingaranan mimitina minangka Zhuyin fuhao dina bulan April 1930. Pamakéan Zhuyin Fuhao dikekalkan saucul warsih 1949 di Taiwan sarta pulo-pulo laér anu bernaung di handapeun administrasi Republik China. Di Tiongkok Daratan, Zhuyin Fuhao digantian jeung sistem pinyin anu dijieun ku Républik Rahayat Cina, tapi sebutan kecap dina kamus-kamus umum dibéré dina kedua-dua sistem pinyin sarta Zhuyin.
Departemen Atikan Republik China di Taiwan kungsi mecakan salila mangtaun-taun pikeun menghapus pamakéan Zhuyin pikeun méré rohang ka sistem dumasar hurup Latin (tempo MPS II). Tapi kitu, peralihan ieu amat lalaunan kerana timbulna kasulitan dina mengajar sistem Latin anyar ka guru-guru sakola pendék.
37 hurup[édit | sunting sumber]
Citakan:Bopomofo Katut daptar ketigapuluh tujuh abjad Tionghoa kasebut, reujeung cara pengucapannya: (ti katuhu luhur ka katuhu kadua ti luhur dst. Kabéh hurup e dibaca ê, kawas kecap "ke" dina Basa Indonésia)
- Bo (baca: Po), Po (baca: Bo), Mo, Fo
- De (baca: Te), Te (baca: Dhe), Ne, Le
- Ge (baca: Ke), Ke (baca: Ge), He
- Ji (baca: Ci), Qi (baca: Ji), Xi (baca: Si)
- Zi (baca: Ce), Ci (baca: Je), Si (baca: Se)
- Zhi (baca: CHe), Chi (baca: JHe), Shi (baca: SHe), Ri (baca: RHe)
- A, O, Ê, È
- I, U, Ü
- Ai, Ei, Ao, Ou
- An, En, Ang, Eng
- Er (baca: ŒR)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saméméh kaulinan komputer sarupaning Sega atawa Nintendo datang, barudak leutik di Tatar Sunda boga rurupaning kaulinan pikeun ngeusian waktu ulin manéhna sabada diajar atawa mantuan kolotna. Kaulinan barudak téh mangrupa kamonésan anu mindeng dilakukeun ku barudak dina mangsa keur rinéh[1]. Aya kaulinan barudak anu dilakukeun ku sorangan, aya kaulinan anu dilakukeun ku duaan, aya ogé kaulinan anu kudu dilakukeun ku lobaan[1]. Salian ti éta, ogé aya kaulinan husus keur barudak awéwé, kaulinan husus keur barudak lalaki, jeung kaulinan anu bisa diiluan ku barudak awéwé jeung lalaki[1].
Beda jeung kaulinan elektronis nu sipatna nyorangan ((id):soliter, (en):solitaire), rurupaning kaulinan heubeul ieu biasana kudu dipaénkeun ku leuwih ti saurang. Sipat ieu tangtuna mangaruhan sifat budak sacara umum. Kaulinan elektronis ngadidik budak jadi teu kaiket/mahardika/independen, ngulik jeun kompetitip. Sabalikna, kaulinan heubeul ngajarkeun budak hirup sauyunan jeung paheuheuyeuk leungeun. Sawatara jalma boga pamadegan yén ieu téh aya hubunganna jeung sipat barudak ayeuna, hartina masarakatna nu bakal kahareup, anu leuwih gedé rasa kasoranganana jeung turun rasa babarenganana.
Dua sifat ieu aya goréng aya alusna, teu bisa dibédakeun hideung bodas. Ieu tangtuna tangtangan pikeun kolot supaya bisa ngawanohan budak jeung dunyana supaya kahareupna generasi hareup jadi generasi nu mardika, kompetitip, ngulik tapi teu égois, atawa boga 'rasa sosial' nu lemes.
Salian ti ngajarkeun rasa babarengan éta, hiji ciri lain kaulinan barudak lembur baheula téh biasana mah tara leupas ti kakawihan, sanajan kawihna ngan saukur kawih pondok tur leuwih deukeut kana hariring tibatan kana ngawih. Contona, dina kawih kaulinan pelak cau nu ngabogaan pancén "nyabut" bibit cau kudu uluk salam heula maké kawih. Kusabab ieu, loba nu ngahijikeun kakawihan jaung kaulinan budak.
Lantaran kaulinan téh gedé mangpaatna pikeun kamekaran mental jeung tumuwuhna fisik barudak, mangka dina Kurikulum 2013 tingkat daérah provinsi Jawa Barat kaulinan barudak diasupkeun minangka matéri pangajaran di sakola[2]. Matéri pangajaran kaulinan barudak ditepikeun dina kelas VII SMP[2]. Eusina ngeunaan pangaweruh rupa-rupa kaulinan tradisional kalawan prakték pikeun metakeun éta kaulinan.


text:
Mike Dirnt
Mike Dirnt anu ngaran aslina Michael Ryan Pritchard nya éta bassis grup musik Green Day[1][2]. Mike lahir di Kalifornia, Amerika tanggal 4 Méi 1972, Indungna Mike nya éta pecandu Heroin[1]. Mike pernah diadopsi ku Pasangan séjén nalika masih orok kénéh, tapi nalika umur Mike 7 taun, Kolot angkatna cerai[1]. Mike hirup jeung Bapa angkatna, tapi teu lila dibalikkeun deui ka Indung aslina lantaran ayana konflik[1]. Sabab hirup dina garis kamiskinan, Myla, adina nu awéwé kabur ti Imah nalika umurna karak 13 taun[1]. Nalika Mike kelas 4 atawa 5, Indungna kaluar unggal peuting, isukna balik deui ka Imah téh geus mawa lalaki anu jadi Bapa téréna[1]. Mike can kungsi panggih jeung éta lalaki, najan salila mangtaun-taun Mike tara ngarasa cocog jeung Bapana, tapi sabada Indungna indit teuing kamana nalika Mike SMA, Mike jadi deukeut pisan ka Bapa téréna, tapi Bapa téréna ieu maot nalika Mike umr 17 taun[1][2]. Éksprési kakeuheul Mike ka Indungna kungsi dikedalkeun ngaliwatan ieu kalimah:
Dirnt papanggih jeung Billie Joe Armstrong taun 1982 di Kantin Sakolana, sababaraha bulan saacan Bapana Billie maot alatan kanker, Mike jeung Billie ngabentuk grup musik Sweet Children taun 1987 anu terus diganti jadi Green Day. Mike biasana maké bass tipe G-3 anu rusak nalika konsér album Nimrod[2]. Billie mangmeulikeun bass anyar 69 Fender Precision, Mike terus nanya ka pihak Fender pikeun mangnyieunkeun bass husus keur manéhna anu ahirna muncul P-Bass nu nepi ka ayeuna sok dipaké[2].


text:
Universitas Pasundan
Universitas Pasundan atawa dipikawanoh ogé minangka Unpas nyaeta hiji universitas di Bandung, Indonésia. Universitas ieu ayana di Jalan Tamansari No. 6-8, Jalan Lengkong Besar No. 68, jeung Jalan Dr. Setiabudhi No. 193
Universitas Pasundan (UNPAS) mimiti nanjeur dina tanggal 14 Nopémber 1960, nu ayana katut kamekarannana henteu leupas tina tujuan jeung cita-cita Paguyuban Pasundan, minangka organisasi indung nu lahir taun 1913. Sahingga esensi sarta eksistensina henteu leupas tina garapan pangabdian Paguyuban Pasundan utamana ihwal ilubiung dina raraga nyerdaskeun kahirupan sarta kasajahtraan bangsa Indonesia.
Daptar eusi
Lambang[édit | sunting sumber]
Lambang Universitas Pasundan ngawangun perisai segi lima nu dijerona aya:
- Kembang Padma
- Cai
- Jangjang
- Obor
- Kujang
Arti Lambang[édit | sunting sumber]
- Perisai segi lima nyaéta lambang Pancasila, azas nagara nu jadi padoman keur sagala usaha sarta kagiatan Universitas, diarahkeun kana kapentingan nagara, bangsa, jeung agama
- Cai nyaéta lambang awéwé, indung nu tulus jeung taqwa ka Allah SWT, jeung ngandung harti ogé kasuburan
- Kembang Padma nyaéta lambang kaarifan anu mekar éndah, langgeng, suci sapanjang mangsa, perlambang kabudayaan
- Jangjang nyaéta lambang anu baris mawa nu bogana ka tingkat anu leuwih luhur keur kamajuan sarta kabudayaan
- Obor nyaéta pakakas panyaang anu ngalambangkeun dharma saurang sarjana minangka juru panyaang sarta panunjuk jalan anu lempeng luyu jeung ajaran Islam
- Kujang nyaéta pakarang pusaka Sunda anu ngalambangkeun kakuatan sarta kawanian pikeun nangtayungan hak sarta kabeneran anu jadi pancén élmu pangaweruh. Kujang ajeg lempeng ka langit, nyimbulkeun ajaran tauhid Islami minangka asal sarta muara pangabdian
Harti Kelir sarta Lambang[édit | sunting sumber]
- Konéng nyaéta kelir jiwa, lambang cahya, sarta kabagjaan anu ngagambarkeun kejayaan sarta kaluhuran budi
- Beureum nyaéta lambang sumanget sarta kawanian
- Bodas nyaéta lambang kasucian sarta kajujuran
- Bulao nyaéta lambang bahtera, kadamaian, katenangan, kapercayaan ka diri sorangan sarta kasaimbangan
- Coklat nyaéta lambang taneuh Pasundan minangka pijakan budaya
Bandéra[édit | sunting sumber]
- Bandéra Universitas ngawangun opat pasagi panjang nu warna dasarna coklat ngora ditengahna aya Lambang Universitas
- Bandéra Fakultas bentukna opat pasagi panjang nu warna dasarna
- Beureum, pikeun Fakultas Hukum
- Bulao, pikeun Fakultas Élmu Sosial sarta Élmu Pulitik
- Oranyeu, pikeun Fakultas Téknik
- Konéng, pikeun Fakultas Ékonomi
- Héjo Ngora, pikeun Fakultas Kaguruan sarta Élmu Atikan
- Wungu, pikeun Fakultas Élmu Seni
- Bulao Ngora, pikeun program studi Sastra Inggris
Universitas Pasundan Sakolébat[édit | sunting sumber]
Universitas Pasundan (UNPAS) nanjeur tanggal 14 Nopémber 1960, ayana sarta pangembanganna henteu ucul ti tujuan sarta cita-cita Paguyuban Pasundan, minangka organisasi induk anu lahir warsih 1913. Ku kituna ésénsi sarta éksisténsinya henteu leupas ti garapan pangabdian Paguyuban Pasundan utamana dina milu nyerdaskeun kahirupan sarta karaharjaan bangsa Indonésia.
Dina waktu nanjeurna, UNPAS dirojong ku kahadiran dua fakultas, nyaéta Fakultas Hukum (FH) sarta Fakultas Élmu Sosial sarta Élmu Pulitik (FISIP). Fakultas Hukum diwangun tina dua jurusan nyaéta: Hukum Perdata sarta Hukum Pidana, sedengkeun Fakultas Élmu Sosial sarta Élmu Pulitik diwangun tina jurusan-jurusan: Administrasi Nagara, Karaharjaan Sosial, sarta Hubungan Internasional. Nginget kaperluan balaréa, saterusna dibuka jurusan anyar dina dua fakultas kasebut, nyaéta Jurusan Administrasi Niaga sarta Jurusan Élmu Komunikasi di FISIP sarta Jurusan Hukum Tata Nagara di FH. Tapi dumasar kaputusan Konsorsium Élmu Hukum dina warsih 1993, jurusan-jurusan di FH dileungitkeun.
Dina warsih 1961 dibuka fakultas anyar nyaéta Fakultas Téknologi (FT) jeung jurusan Téknologi Kadaharan sarta Téknik Produksi. Jurusan Téknologi Kadaharan saterusna dirobah jadi Jurusan Téknologi Pangan, sarta Jurusan Téknik Produksi saterusna dirobah jadi Jurusan Téknik sarta Manajemén Industri.
Pertengahan dasawarsa 70-an dibuka deui fakultas anyar, nyaéta Fakultas Ékonomi (FE) sarta Fakultas Kaguruan sarta Élmu Atikan (FKIP). FE nepi ka ayeuna dirojong ku tilu jurusan nyaéta: Jurusan Manajemén, Akuntansi, sarta Jurusan Élmu Ékonomi Studi Pangwangunan; sedengkeun FKIP ayeuna diwangun tina lima program studi, nyaéta: PPKn, Atikan Ékonomi Akuntansi, Atikan Basa, Sastra Indonésia sarta Daerah, Atikan Matematika, sarta Atikan Biologi.
Ti saprak nanjeur nepi ka kiwari, Universitas Pasundan miboga Fakultas sarta Jurusan/Program Studi/Program Kahususan nyaéta:
- Fakultas Hukum, miboga Program Élmu Hukum diwangun ti Program Kahususan Kapentingan Individu sarta Balaréa, Panegak Hukum Pidana, Kawijakan Hukum sarta Pulitik, Hukum Ékonomi Internasional.
- Fakultas Élmu Sosial sarta Élmu Pulitik, diwangun tina Program Studi Administrasi Nagara, Karaharjaan Sosial, Hubungan Internasional, Administrasi Niaga, sarta Élmu Komunikasi.
- Fakultas Téknik, diwangun tina Program Studi Téknologi Pangan, Téknik Industri, Téknik Mesin, Téknik Informatika, Téknik Lingkungan sarta Téknik Planologi.
- Fakultas Ékonomi, diwangun tina Program Studi Manajemén, Akuntansi, sarta Élmu Ékonomi.
- Fakultas Keguruan sarta Élmu Atikan, diwangun tina Program Studi Atikan Pancasila & Kewarganegaraan, Atikan Ékonomi Akuntansi, Atikan Basa, Sastra Indonésia sarta Daérah, Atikan Matematika, sarta Atikan Biologi.
- Fakultas Élmu Seni, diwangun tina Program Studi Desain Komunikasi Visual, Fotografi sarta Film, sarta Seni Musik.
- Program Studi Sastra Inggris
- Program Pascasarjana, diwangun tina Program Magister Élmu Administrasi, Program Magister Manajemén, Program Magister Téknik & Manajemén Industri, Program Magister Hukum, sarta Program Magister Téknologi Pangan.
Kamajuan dina widang pangalolaan akademik ditandaan kalawan dihontalna status akreditasi kalawan nempatan 16 PTN/PTS pangluhurna di sakumna Indonésia sarta di Jawa Kulon nempatan posisi 2 PTS pangluhurna. Sedengkeun jumlah mahasiswa sarta Guru Besar, Unpas mangrupa pangréana sa Kopertis Jabar sarta Banten.
Luyu jeung kaperluan balaréa, mangka saprak warsih akademik 1999/2000 dibuka Program Pascasarjana Magister Élmu Administrasi kalawan konsentrasi Kawijakan Publik sarta Kawijakan Bisnis, dina warsih akademik 2000/2001 dibuka ogé Program Magister Manajemén (MM) kalawan konsentrasi Manajemén Pamasaran sarta Manajemén Sumber Daya Manusa, dina warsih akademik 2001/2002 dibuka program Magister Téknik sarta Manajemén Industri kalawan konsentrasi Sistem Logistik sarta Manajemén Industri, sarta dina warsih akademik 2003/2004 dibuka program Magister Hukum sarta Program Magister Téknologi Pangan, sedengkeun program pascasarjana anu masih dina prosés pengkajian Dirjen Dikti nyaéta Program S-3 Élmu Sosial, Élmu Ékonomi, sarta Téknik.
Pikeun ngalaksanakeun Tridharma Paguron Luhur sacara gembleng sarta padu, mangka dina warsih 1978 diwangun Lambaga Panalungtikan sarta Pangabdian ka Balaréa (LAPPMA). Saterusna pikeun ngaluyukeun jeung katangtuan perundangan anu anyar, mangka dina warsih 1987 dua lembaga éta dipisah jadi Lembaga Panalungtikan (Lemlit), Lembaga Pengabdian ka Balaréa (LPM). Saterusna dina warsih anu babarengan dijieun ogé Lembaga Kabudayaan (Lembud), anu miboga pancén poko ngalestarikeun sarta ngembangkeun budaya Sunda; Lembaga Pangkajian sarta Pangembangan Syi’ar Islam (LPPSI), miboga pancén ngembangkeun syi’ar Islam. Dina warsih 2000 LPPSI sarta Lembud digabung jadi Lembaga Budaya Sunda sarta Pengkajian Islam (LBSPI). Pikeun ngaronjatkeun pangladén sarta fokus dina widangna, mangka dina warsih 2003 LBSPI dipisah jadi Lembaga Pengkajian sarta Pengembangan Syi’ar Islam (LPPSI) sarta Lembaga Budaya Sunda (LBS).
Pikeun mantuan palaksanaan pancén poko universitas, hususna pancén-pancén pangadministrasian mangka dijieun biro-biro. Sedengkeun biro-biro anu aya nyaéta Biro Administrasi Akademik, Biro Administrasi Umum, Biro Administrasi Kamahasiswaan. Saluyu kalawan ningkatna beungbeurat gawé sarta masalah anu disanghareupan ku Universitas Pasundan mangka dina warsih 2005 dijieun biro anyar, nyaéta Biro Administrasi Kaduitan sarta Pangembangan Asal Dana. Pikeun pangadministrasian di tingkat fakultas dilaksanakeun ku bagian tata usaha.
Pikeun ngarojong panyalanggaraan program akademik, geus dijalin hubungan gawé babarengan jeung sawatara instansi pamaréntah sarta swasta, sarta paguron luhur di jero atawa di luar nagari, diantarana: Departemen Tanaga Kerja sarta Transmigrasi, Departemen Perindustrian sarta Perdagangan, Departemen Dalam Negeri, Lemhanas, BUMN, Kadin Jabar, Pemda Propinsi Jawa Kulon sarta sawatara Pamaréntah Kota/Kabupatén di Propinsi Jawa Kulon sarta Banten. Sedengkeun paguron luhur luar nagari, nyaéta: University of Bonn, University of Forzeim, Karlsruhe University (Jerman), Curtin University (Australia) sarta Universiti Kabangsaan Malaysia (UKM) sarta PTN di Dayeuh Bandung (ITB, UNPAD, UPI), pikeun widang seni dijalin gawé babarengan jeung ISI Yogyakarta sarta IKJ Jakarta. Salain éta geus dijalin hubungan jeung sawatara paguron luhur di Perancis, Bélgia, Thailand, Malaysia, Jerman, sarta Jepang, di mana sawatara dosén Unpas ngabéréskeun studi S-2 sarta S-3.
Tumbu luar[édit | sunting sumber]
- (id). Loka resmi UNPAS
- (id). Loka Fisip UNPAS
- (id). Loka Fakultas Hukum UNPAS
- (id). Loka FKIP UNPAS


text:
Tata Danamihardja © 2011
Archive for the ‘Sabudeureun Urang Sunda’ Category
Abi
Posted by Dendi Rustandi dina Januari 22, 2011
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | Leave a Comment »
NGAMUMULE BASA SUNDA
Posted by Dendi Rustandi dina Nopémber 13, 2010
poto kenging nyandak ti foto.detik.com
ku: Tata Danamihardja
Ajeg-ajeg kasundaan teh diantarana baris katingali dina soal basa. Pan asa aneh lamun urang Sunda tapi teu bisa make basa Sunda. Piraku ari urang Jawa make basa Jawa, urang Batak make basa Batak, ari urang Sunda teu make basa Sunda?
Nu jadi masalah, kumaha carana sangkan basa Sunda henteu tumpur? Najan patalekan ieu karasana asa bombastis, tapi lamun nempo gejalana saperti nu karandapan ku urang ayeuna, asana teh lain hal anu pamohalan upama ka hareupna basa Sunda baris tumpur. Mangga bae emutan, kiwari loba urang Sunda meleg-meleg anu teu ngajarkeun nyarita ku basa Sunda ka anak-anakna.
Padahal ngajarkeun nyarita ku basa Sunda ka anak-anak urang teh mangrupa pondasi pikeun negeskeun identitas yen urang teh urang Sunda saestu. Komo lamun nilik kana pangajaran basa Sunda di sakola anu waktuna mingkin samporet. Boro-boro bisa diandelkeun pikeun ngadadasaran kana pangaweruh budak ngeunaan basa Sunda, dalah guruna oge kadang-kadang lain ti jurusan basa Sunda.
Lian ti eta, lingkungan oge mindeng teu ngadukung kana tumuwuhna basa Sunda, hususna di kota-kota gede anu padumukna multi-etnis. Anu matak, cilaka pisan lamun anak-anak urang teu dibiasakeun diajak nyarita di imah make basa Sunda. Atuda iraha dipakena basa Sunda teh mun lain di imah, sabab di luar imah mah enya ge dipake tapi geus pabaliut jeung direumbeuy ku basa Indonesia.
Ku cara kitu, diharepkeun bakal aya generasi penerus anu baris nuluykeun eksistensi basa Sunda di tatar parahiangan. Pun alo, umur 2 taun, dibiasakeun nyarita make basa Sunda ku indung bapana. Mun keur arulin jeung baturna ge manehna mah ongkoh-ongkoh we galecok make basa Sunda. Mun baturna molohok teu ngarti, kakara manehna narjamahkeun make basa Indonesia. Geus baturna ngartieun mah, der deui we ngocoblak make basa Sunda.
Di dieu ku urang katingali, yen diajar make basa Indonesia mah leuwih gampang, sabab di luareun imah ge balatak nu nyarita make basa Indonesia. Lamun dadasarna geus kuat, urang moal hariwang boga budak palahak-polohok teu bisa basa Sunda. Sabalikna mun di imah diajak nyarita basa Indonesia, di luar imah oge nya kitu keneh, rek iraha bisana atuh budak teh make jeung ngarti kana basa Sunda?
Mun urang ngaku keneh urang Sunda, sing era atuh ku seler sejen nu bubuara di tatar Pasundan. Si Togar urang Batak, si Ayu urang Kebumen, atawa si Freddy urang Manado geuning bisa capetang make basa Sunda ari keyeng mah diajarna? Maenya ari anak urang, pituin urang Sunda, kalah ngabigeu lamun diajak nyarita basa Sunda?
KENGING MULUNG TI http://sundablog.blogspot.com/
Posted in Regepkeuneun, Sabudeureun Urang Sunda | Tag: basa sunda, pelajaran basa sunda | 3 Comments »
Gengsi Ngomong Sunda
Posted by Dendi Rustandi dina Juli 21, 2010
Ku Riang Nurullah Akbar
Jaman kiwari, loba pisan jalma nu “gengsi” ngomong ku basa Sunda. Ahirna leuwih milih ngomong ku basa Indonesia. Tapi hanjakalna teh balelol deuih, lantaran tetep basa Indonesiana pacampur jeung basa Sunda. Malah cenah di sabagian wewengkon mah basa Sunda teh geus mimiti ditinggalkeun pisan. Padahal ceuk pamanggih kuring, hirup di wewengkon Priangan bari teu ngomong basa Sunda teh ibarat angeun teu diuyahan, asa teu jejeg nyebut urang Sundana oge.
Ku sabab kitu, basa Sunda kudu dimumule jeung dipiara sangkan ulah nepi ka musna. Komo nepi ka ukur dianggap warisan tradisi mah, anu pamustunganana basa Sunda ukur jadi rarangken musieum. Sakapeung kuring sok teu ngarti, naha kaayeunakeun loba urang Sunda anu ngarasa gengsi lamun kudu ngomong ku basa Sunda ? Padahal ceuk para ahli, basa Sunda teh kaasup salah sahiji basa anu beunghar ku kosa kata, tina sakecap teh bisa nepi ka jadi sababaraha kecap.Upama bae tina kecap anu nuduhkeun obahna panon, aya ngareret, ngarindat, ngiceup, meledeng, meureundeuy, mureleng, buncelik, ngadilak jeung sajabana.
Jaman ayeuna, abad duapuluh hiji ieu, dina pandangan salah saurang tokoh jeung seniman Sunda, Pa Nano S, basa Sunda teh geus dianggap basa kelas tilu. Kahiji, basa asing, utamana basa Inggris. Kadua, basa Nasional, basa Indonesia. Katilu, kakara basa Sunda. Karunya nya…basa Sunda!.
Loba bukti anu nuduhkeun yen kalobaan urang Sunda ngarasa gengsi ngomong ku basa indungna sorangan. Dina kahirupan sapopoe, contona tukang dagang dina natawarkeun daganganana teh leuwih milih ngagunakeun basa Indonesia tibatan basa Sunda. Alesanana kliseu pisan, ceunah bisi nu meulina loba nu teu ngartieun. Padahal manehna dagang teh di lingkungan Urang Sunda. Atuh sabalikna anu barangbeulina deuih, remen kadenge ku kuring dina nawar barang anu rek dibeulina teh sok make bas Indonesia, deuih. Asa aneh nya, nu dagangna urang Sunda, nu meulina urang Sunda, cicing di daerah Priangan…tapi bet ngarasa gengsi ngomong ku basa Sunda.
Ceuk Ayip Rosidi dina bukuna “Masa Depan Bahasa Daerah : Kasus Sejarah dan Budaya Sunda” kaunggel yen urang Sunda teh geus teu boga kareueus kana basa indungna sorangan, sabab cenah basa Sunda teh teu penting. Hiji-hijina tarekah sangkan urang Sunda bisa ngarasa reueus jeung nganggap basa Sunda penting, urang Sunda kudu boga “prestasi” pinunjul dina sagala widang kahirupan.
Hayu atuh, prung ah! Urang piara basa Sunda. Lamun teu ku urang, rek ku saha deui?
(Nu nulis, murid kelas 8-C SMPN 1 Sumedang) dina Mangle N0. 2245 kolom rumaja
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | Tag: basa sunda, nyarios basa sunda, sunda pisan | 4 Comments »
Pancakaki
Posted by Dendi Rustandi dina Maret 23, 2010
Dina silsilah kulawarga, khususna dina kabudayan Sunda, aya anu disebut pancakaki. Nyaeta istilah atawa sesebutan pikeun jalma-jalma anu masih keneh aya pakuat-pakait atawa tatali kulawarga. Tatali ieu teh bisa aya kusabab turunan atawa bisa oge kusabab bebesanan. Dina sesebutan ka jalma anu masih keneh aya tatali kulawarga ieu, aya sesebutan khusus anu osok digunakeun. Pikeun bisa ngarti kana sesebutan pancakaki anu oso dipake, bisa nempo kana gambar di handap ieu.
Dina gambar ieu, kotak warna kulawu nuduhkeun lalaki, sedengkeun anu warna bodas nuduhkeun awewe. Sedengkeun nomer di luhureun kotak nuduhkeun kana anak ka sabaraha.
- Salaki, sesebutan pikeun lalaki anu jadi pamingping di hiji kulawarga.
- Pamajikan, sesebutan pikeun awewe anu jadi papasanganana salaki. Dina conto di luhur, anu jadi salaki teh Momon, sedengkeun pamajikanana teh Acih.
- Anak, katurunan ti salaki jeung pamajikan. Contona wae Asep, Euis jeung Aning anu jadi anak ti Momon jeung Acih.
- Incu, katurunan rundayan kadua ti hiji kulawarga, atawa anak ti anak hiji kulawarga. Conton wae Duyeh, jadi incu ti kulawarga Momon jeung Acih, atawa Unah ti kulawarga Ujung jeung Nining.
- Buyut, mangrupakeun rundayan katilu ti hiji kulawarga atawa anakna incu. Contona wae Oman jadi buyut ti kulawarga Momon jeung Acih.
- Bao, mangrupakeun rundayan kaopat ti hiji kulawarga atawa anakna buyut. Contona wae Dudun jeung Oyo, mangrupakeun bao ti kulawarga Momon jeung Acih.
- Bapa, sesebutan pikeun lalaki anu jadi kolot atawa anu nyababkeun (ngayuga) lahirna hiji jalma. Contona wae Momon, mangrupakeun bapa pikeun Asep, Euis jeung Aning. Bapa mangrupakeun babalikanana anak.
- Ema, Indung, sesebutan pikeun awewe anu geus ngalahirkeun eta jalma. Contona wae Acih, jadi indung pikeu Asep, Euis jeung Aning.
- Nini, sesebutan pikeun awewe anu jadi indungna bapa atawa indung. Contona wae Acih anu jadi nini pikeun Duyeh, Anab jeung Unah.
- Aki, sesebutan pikeun lalaki anu jadi bapa ti bapa atawa indung. Contona wae Momon, jadi aki pikeun Duyeh, Anab jeung Unah.
- Uyut, sesebutan pikeun bapa atawa indung ti nini atawa aki. Contona wae Momon jeung Acih jadi Uyut pikeun Oman, Elah jeung Yuyun. Atawa Uju jeung Nining pikeun Yuyun.
- Bao, sesebutan pikeun bapa atawa indung ti uyut. Contona wae Momon jeung Acih jadi Bao pikeun Dudun jeung Oyo.
- Jangawareng, bapa atawa indung bao.
- Udeg-udeg, bapa atawa indung jangawareng.
- Kakait Siwur, indung atawa bapa pikeun udeg-udeg.
- Karuhun, sesebutan pikeun kolot anu geus ninggalkeun.
- Aki ti Gigir, sesebutan pikeun lalaki anu jadi lanceuk atawa adi aki atawa nini. Contona wae Umang jeung Aning pikeun Oman.
- Nini ti Gigir, sesebutan pikeun awewe anu jadi lanceuk atawa adi aki atawa nini. Contona wae Eenjeung Euis pikeun Oman.
- Amang, Sesebutan pikeun lalaki anu jadi adi bapa atawa indung, atawa salakina ibi. Contona wae, Aning jadi amang pikeun Anab jeung Duyeh, atawa Umang pikeun Duyeh.
- Ibi, sesebutan pikeun awewe nu jadi adi bapa atawa indung, atawa pamajikanana amang. Contona wae Een pikeun Anab jeung Duyeh.
- Uwa, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu jadi lanceuk bapa atawa indung. Contona wae Asep jadi Uwa pikeun Anab jeung Unah.
- Alo, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu jadi anak lanceuk. Contona wae Duyeh pikeun Euis.
- Suan, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu jadi anak adi. Contona wae Anab pikeun Asep.
- Lanceuk, dulur saindung atawa sabapa, atawa saindung sabapa anu umurna leuwih kolot atawa saluhureun.
- Adi, dulur saindung atawa sabapa, atawa saindung sabapa anu umurna leuwih ngora atawa sahandapeun.
- Kapi Lanceuk, sesebutan pikeun anak uwa. Contona, Duyeh pikeun Anab.
- Kapi Adi, sesebutan pikeun anak amang. Contona, Anab pikeun Duyeh.
- Adi Beuteung, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu jadi adi salaki atawa pamajikan.
- Dahuan, sesebutan pikeun awewe anu jadi pamajikan sasalaki (pikeun jalma anu nyandung).
- Anak Tere, sesebutan pikeun anak ti salaki atawa pamajikan anu pipirakan tapi lain anak teges.
- Dulur Pateterean, sesebutan pikeun dulur sabapa atawa saindung anu misah bapa atawa indung.
- Indung Teges, sesebutan pikeun bapa anu ngayuga.
- Bapa Teges, sesebuta pikeun indung anu ngalahirkeun.
- Indung Tere, sesebutan pikeun awewe anu dikawin ku bapa tapi lain indung teges.
- Bapa Tere, sesebutan pikeun lalaki anu kawin jeung indung teges tapi lain bapa teges.
- Mitoha, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu jadi indung salaki atawa pamajikan.
- Minantu, sesebutan pikeun lalaki atawa awewe anu dikawin ku anak.
- Adi Sabrayna, sesebutan pikeun kapi adi anu masih keneh sarundayan ti nini atawa aki.
- Lanceuk Sabrayna, sesebutan pikeun kapi lanceuk anu masih keneh sarundayan ti nini atawa aki.
- Baraya, sesebutan pikeun jalma anu masih keneh aya tatali kulawarga tapi geus kacida jauhna.
- Tunggal, sesebutan pikeun anak anu ngan hiji-hijina.
- Cikal, sesebutan pikeun anak anu kahiji, atawa pangkolotna.
- Panengah, sesebutan pikeun anak anu urutanana di tengah.
- Pangais Bungsu, sesebutan pikeun anak anu jadi kadua ti handap.
- Bungsu, sesebutan pikeun anak anu panungtungan.
- Dulur pet ku hinis, dulur asli.
kenging mulung ti http://ciburuan.wordpress.com/category/babasaan/
Posted in Sabudeureun Urang Sunda, Sajarah Urang Sunda | 2 Comments »
Babasan jeung Paribasa
Posted by Dendi Rustandi dina Nopémber 19, 2009
Dina omongan sapopoé kadang osok aya kecap-kecap anu hartina téh lain saenyana atawa béda jeung susunan kecapna. Dua kecap atawa leuwih mun dihijikeun hartina téh béda jeung lamun kecap-kecap anu aya di jerona dipisahkeun. Contona wae gedé hulu. Mun ditengetan tina kecap-kecapna anu diwangun ku kecap gedé jeung hulu. Mun saliwatan mah hartina teh sarua jeung jelema anu ngabogaan hulu ukuranana gedé. Padahal anu dimaksud ku ucapan éta téh lain kitu, tapi aya harti kecap anu khusus, anu béda jeung nu dimaksud ku wangunan kecapna. Gedé hulu anu dimaksud di dieu mah nyaéta nuduhkeun jalma anu sombong, asa aing pangalusna, asa aing pangbeungharna jeung asa pang-pang nu séjénna. Terus aya ogé kecap buruk-buruk papan jati. Mun nengetan kecap-kecapna nuduhkeun ka hiji tangkal anu ngaranna tangkal jati, lain nuduhkeun ka jalma. Padahal anu dimaksud ku éta kecap teh nuduhkeun ka jalma, anu hartina téh sanajan goréng atawa bangor ogé tetep nu ngaranna ka dulur mah pasti bakal mantuan mun aya dina kererepetan atawa dina kaayaan susah.
Wangunan kecap-kecap anu saperti di luhur téh katelahna babasan jeung paribasa.
Naon atuh anu dimaksud ku babasan jeung paribasa téh? Sabenerna mah babasan jeung paribasa téh aya bédana, ngan susah ngabédakeunana.
Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda beunang LBSS 1976, nu ngaranna babasan teh nyaéta “ucapan matok nu dipaké dina harti injeuman, saperti gedé hulu, panjang leungeun, legok tapak jst.” Sedengkeun numutkeun R. Satjadibrata dina Kamus Basa Sunda 1954: ‘babasan atawa paribasa: sawatara kecap nu disusun nu hartina teu sarua jeung harti sawajarna, tapi basana geus kamaphum ku saréréa.” Ari ngeunaan paribasa, Ama Satja nerangkeun kieu: “paribasa: kecap-kecap nu disusun jadi omongan nu hartina piluangeun atawa jadi pituah.”
Ceuk kuring mah (teuing salah teuing henteu), nu ngaranna babasan mah parondok jeung nuduhkeun kana pasipatan anu aya di diri hiji jalma. Sedengkeun paribasa mah anu paranjang…. Kitu tah ceuk kuring anu bodo mah.
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | 1 Comment »
Cikaracak Ninggang Batu
Posted by Dendi Rustandi dina Oktober 19, 2009
Tata Danamihardja
Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok. Cek nu heureuy: Tai cakcak ninggang huntu, laun-laun mah ….dilebok!
Cikaracak teh cai anu nyakclakan (leutik tangtuna oge, da lamun gede mah ngaranna ngagolontor) boh tina dangdaunan, tatangkalan, atawa tina naon bae anu sipatna alami, teu ngahaja, teu dijieun-jieun. Mun ditengetan kamana ngeclakanana atawa ragragna, biasana kana lebah nu legok. Nu legokna teh bisa taneuh, bisa batu, bisa naon bae. Ke, ke, ke, legok heula atawa nyakclakan heula? Jawabanana: pasti nyakclakan heula, kakara legok, sabab legok nu muncul teh mengrupa hasil gawe si cikaracak ieu. Ku leukeun jeung teu galideur, najan lila jeung butuh kasabaran, tapi teu burung aya hasilna, teu burung legok.
Paribasa nu disebut di luhur teh sabenerna mangrupa pepeling, mun lain filosofi kahirupan urang Sunda ge, ti kolot-kolot urang, karuhun urang dina enggoning kumelendang di alam dunya. Mun hayang hasil maksud, nya kudu leukeun, wekel, tur sabar, bari jeung angger usaha sangkan naon nu dijalankeun ku urang tetep ajeg (istiqomah), teu unggut kalinduan, teu gedag kaanginan. Sabar dina harti baru tetep usaha satekah polah sangkan naon rupa nu jadi udagan urang bisa laksana. Kitu saur para sepuh, karuhun urang Sunda.
Najan ieu teh mangrupa paribasa Sunda, niley filosofisna sabenerna universal tur lintas budaya, sabab sok sanajan teu dilembagakeun dina wangun paribasa upamana, hal ieu teh bisa dilarapkeun di mana wae, ku saha wae jeung dina komunitas budaya mana wae. Komo deui upama hal ieu kabeneran dilembagakeun dina wangun nu mirip-mirip alias memper-memper. Ieu tangtu beuki ngajentrekeun yen memang filosofi cikaracak oge dipuhit dina budaya seler sejen. Dina basa Jawa upamana, pan aya paribasa ‘alon-alon asal kelakon’, anu sok sanajan teu nyeples sarua jeung filosofi cikaracak, tapi ngakar tina panginditan anu kurang leuwih sarua.
Nu jadi patalekan, naha sipat-sipat saperti cikaracak ieu teh masih diparake ku urang Sunda? Atawa mun ambahanana hayang leuwih lega, naha hal ieu teh masih diparake ku urang Indonesia? Tangtu kuring teu bisa kitu wae nyebutkeun ‘henteu’ atawa ‘masih’. Leuwih hade, hayu urang tengetan ku sarerea.
Dina budaya nu sing sarwa instan, urang biasana leuwih milih hal-hal praktis tibatan kudu ngadeluk dina proses. Contona wae, urang leuwih milih meuli deungeun sangu ka warung tibatan kudu masak di imah. Alesanana, kadang-kadang biaya nu kudu dikaluarkeun leuwih mahal. Jaba cape deuih jeung olok waktu. Jadi, tibatan masak, mending meuli ti warung. Di imah mah cukup nyangu, kitu ge mun kabeneran teu rariweuh. Gejala saperti kieu teh pangpangna bisa ditengetan di kawasan urban, nu kahirupanana ngaharib-harib kota gede, dina scope anu leuwih heureut. Cek sakaol, ieu teh kapangaruhan ku budaya luar (baca: barat) anu memang mikaresep hal-hal anu sing sarwa praktus tur instan.
Jelema, pagawe, pejabat pemerintah, anggota legislatif, biasana sok teu sabar hayang geura beunghar. Teu cukup ku gajih nu mayeng unggal bulan, maranehna biasana usaha satekah polah sangkan bisa beunghar dina waktu sagancang-gancangna. Carana? Mun geus poekeun ku cara halal, teu saeutik nu ngagunakeun cara-cara sakacamplung, teu ngitung deui urusan halal-haram. Ieu teh taya lian ku lantaran urang geus poho kana filosofi nu sakuduna jadi padoman dina enggoning hirup kumbuh sapopoe. Kiwari beuki loba jelema nu teu sabaran, babari kapangaruhan ku niley-niley nu datang ti jauhna, bari jeung euweuh filter pisan, sok komo deui dijejeran ku dadasar agama anu kuat.
Jigana, mun nempo gejalana saperti kieu mah, moal lila deui oge paribasa cikaracak ninggang batu laun laun jadi legok teh baris musna, leungit tina khasanah budaya nu dianut ku urang, jati kasilih ku junti. Kasilih ku budaya atawa filosofi sejen nu dianggap leuwih nguntungkeun. atawa dina masih ayana oge, ngan saukur papaes lambe, ngan saukur bisa diucapkeun, tapi keri, garing, leungiteun ruh-na. Persis saperti cikaracak dina harti sajalantrahna anu beuki hese kapanggihna, sabab leuweung tur tatangkalan beak nungtutan ditaluaran.
kenging mulung ti sundablog.blogspot.com
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | Leave a Comment »
Rumaja Jeung Basa Sunda
Posted by Dendi Rustandi dina Séptémber 14, 2009
Rumaja Jeung Basa Sunda.
Lamun urang naek angkot, heug kabeneran bareng jeung barudak SMP atawa SMA, aya nu matak narik paniten, nyaeta Basa Sunda nu diparakena. Sakapeung mah sorangan sok tara pati paduli, barudak ABG teh nyaritakeun naon jeung kumaha-kumahana, tapi lamun rajeun ditengetan basana, geuning ngalartieun keneh kana Basa Sunda barudak rumaja teh, sanajan geus campur aduk teu puguh jeung Basa Indonesia.
Rumaja kiwari, sanajan hirup di tatar pasundan, katingalna geus leuwih reueus lamun make basa Indonesia tibatan basa daerahna (basa sunda). Kacirina kawas nu ngarasakeun leuwih moderen jeung gaul. Sabenerna mah teu salah eta oge ngagunakeun basa Indonesia teh, da memang mangrupa basa nasional urang sarerea. Nu fungsina memang keur dipake pikeun komunikasi jeung masarakat Indonesia liana, anu rupa-rupa budaya, adat jeung basana.
Tapi, sok sanajan kitu teu ngandung harti basa Sunda geus teu kudu dipake deui. Sabab basa Sunda teh ciciren hiji suku bangsa. Ningali kaayaan basa sunda dina kahirupan rumaja kiwari, geuning hirup-huripna basa sunda teh pikawatireun naker. Tetela pisan rumaja pasundan anu bisa basa sunda teh kaitung teu loba. Eta bisa jadi hiji alesan, loba nu ngarasa kampungan jeung tinggaleun jaman lamun nyarita make basa Sunda.
Salian ti eta, dina kulawarga oge ayeuna mah geus marake basa Indonesia, padahal indung bapana asli urang Sunda. Anu jadi pasualan, kumaha carana sangkan rumaja raresepeun kana basa sunda. Hal ieu balik deui ka kulawarga, sakola jeung masarakatna. Kukituna, didasarkeun ku kasadaran pribadi, rumaja salaku asset bangsa kudu bisa ngamumule basa Sunda, teu kudu ngarasa era jadi urang sunda, teu kudu era nyarita ku basa Sunda. Balik deui kana poko soalna, saha anu kudu numuwuhkeun kasadaran eta dina pribadi para rumaja?.
Ku kituna ka rumaja nu aya di tatar pasundan, hayu urang ngamumule basa karuhun ku cara make basa Sunda dina kahirupan sapopoe . Sabab, lamun teu ku urang, rek ku saha deui..?
Ku: Efa Farida
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | 2 Comments »
Rigig Bebegig Sukamantri, Poténsi Seni Tradisi ti Ciamis
Posted by Dendi Rustandi dina Séptémber 7, 2009
Rigig bebegig, ih, ieu mah lain bebegig sawah. Bebegig ti Sukamantri, seni tradisi anu mimiti nguniang makalangan. Éta baé basa aya Kemilau Nusantara Jawa Barat, taun 2006, apan nyangking pinunjul kahiji. Wawakil ti Ciamis. Atuh basa milangkala Kabupatén Nagara, taun kamari, bebegig Sukamantri ngalaga di Pulo Déwata. Tapi geuning, naha disebut seni tradisi anu méh musna?
Bebegig Sukamantri, keur nu anyar nempo mah, moal teu matak hélok bin ahéng. Geura baé. Anu jadi bebegigna, jelema sawawa. Maké topéng. Lain maké meureun, leuwih pas disebut nyuhun. Da beuratna ogé leuwih ti 40 kilo, malah aya nu nepi ka 60 kilo cenah. Rupana, jleg baé beungeut wayang pangsisina: buta héjo, buta beureum, buta kawas, buta hideung, malah aya buta térong deuih. Maké makuta. Tapi buukna ku injuk, dipasieup ku daun waregu, bubuay, hahampaan, jeung kembang keretas. Awakna hideung injuk, da mémang dibulen injuk. Lebah bujur digagantélan ku kolotok munding. Sukuna maké génggé. Badis mahluk leuweung ti mana boa, tingrarigig dibarung ku sora kolotok jeung kélénéng génggé. Bisa meta dipirig ku musik naon baé. Lucu? Leuwih ti kitu. Malah aya sari-sari magis. Soal alami, éta mah geus pasti atuh.
Bebegig, seni tradisi ti Sukamantri. Beu, jauh tangéh atuh upama dibandingkeun jeung bebegig sawah mah. Bebegig Sukamantri ngeuyeuban hasanah seni tradisi Tatar Sunda, wedalan Kabupatén Ciamis, salian ti Ronggéng Gunung. Bisa jadi poténsi unggulan seni budaya Tatar Sunda. Éta ogé upama para patinggi seni budaya di urang henteu kagelo kabobodo ténjo ku hurung-hérangna papakéan jeung blaktuk. Apan dina enas-enasna mah kasenian rayat téh, kasenian anu napak dina alam tradisi masarakatna. Kitu apan Bebegig Sukamantri ogé. Lebar temen upama muguran lantaran henteu dipaliré ku nu dibendo téh.
Bebegig Sukamantri, lain seni tradisi anu lahir tina beulah batu. Ceuk ujaring sepuh, taun 1970-an, kokolot Désa Cempakalarang, Kacamatan Sukamantri, Kabupatén Ciamis ngaréka-cipta ieu kasenian. Mangrupa kasenian hélaran, anu ahirna jadi kasenian has daérah Sukamantri. Geus lir ari Agustusan mah, malah dina acara-acara pésta rayat lianna, Bebegig Sukamantri sok milu midang. Upamana baé dina acara “Nyiar Lumar” di Kawali, kawasna kurang afdol mun (nu kagungan pokal — Godi Suwarna) henteu ngabring-ngabring Bebegig Sukamantri téh, di sagigireun nanggap Ronggéng Gunung.
Ngamaénkeun bebegig, mémang mikabutuh tanaga anu tohaga. Pék baé émutan, nyuhun bebegig anu beuratna puluhan kilo bari awak dibulen ku kakaban injuk, éstu lain pagawéan méméh sasarap. Anu matak, salian ti siap tanaga téh, kudu asak latihan deuih. Aya émbohna, dibarung ku do’a-do’a husus. Do’a sangkan salamet enggoning mancén tugas nyunyuhun sakadang bebegig.
Panén Bebegig
Aya pangaruh positifna. Urang dinya kiwari jadi ahli nyieun rupaning topéng bebegig. Lain pikeun kapentingan seni bebegig baé ieu mah. Malah geus mimiti nyieunan supenir kawas topéng bebegig. Tinggal dikokolakeun kalawan daria, tina seni tradisi bisa jadi lahan ékonomi rahayat.
Ceuk pingpinan Bebegig Sukamantri, Nanan Andriana, kiwari bebegig bisa dipaké pikeun ngabanjel-banjel risiko dapur, najan can mayeng. Sual harga, gumantung kana aya jeung euweuhna bahan.
“Harga topéngna wungkul tiasa dugi ka 400 rébu. Upami tos janten bebegig, tiasa dugi ka sajuta. Tapi bebegigna awét, tiasa tahan tilu-opat taun,” ceuk Nanan.
Hiji bebegig bisa réngsé saminggu, upama bahan-bahanna geus kumplit. Tapi lamun bahan-bahan alamina saperti injuk jeung bubuay can kumplit mah bisa nepi ka sabulan atawa dua bulan.
Tukang nyieun bebegig ogé aya mangsa “panénna”. Utamana mah dina mangsa nyanghareupan Agustusan jeung Milangkala Kabupatén Ciamis. Pikeun nyumponan kabutuh Milangkala Kabupatén Ciamis, upamana, para pengrajin bebegig kudu bisa nyieun nepi ka 400 bebegig.
Soal perhatian ti pamaréntah? Tah, ieu: “Dugi ka danget ieu teu acan perhatian anu daria ti pihak Disparbud. Anu mawi nu mikawanoh bebegig téh, mung sawates daérah asalna. Dina diéksposna ogé, paling tebih ka Bandung,” ceuk Nanan.
Bebegig Sukamantri, seni tradisi anu kakara nguniang, piraku diantep tiarap deui. Da poténsi mah, leuwih ti aya. (yatun)
kenging mulung ti yatun.wordpress.com
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | 2 Comments »
ALUNG BOYONG
Posted by Dendi Rustandi dina Agustus 26, 2009
Pikeun masarakat priangan jeung sabudeureunna, kaulinan alung boyong dina mangsa sabada perang dunya II tangtu teu bireuk deui, utamana di wewengkon sukabumi, cianjur, bandung, garut tasikmalaya, jeung ciamis. Ngan hanjakan kaulinan anu pikaresepeun ieu kiwari geus arang dilakukeun ku barudak priangan tur ukur jadi panineungan.
Harti Kaulinan
Anu dimaksud kaulian alung boyong nyaéta kaulian ngalungkeun bal sangkan keuna ka lawan. Upama éta bal keuna ka lawan, mangka éta lawan baris diboyong atawa ditawan.
Kalengkepan Kaulinan
kalengkepan anu dipikabutuh pikeun kaulinan ieu nyaéta bal jeung lapang. Bal nu dipaké bisa ku bola plastic atawa bola voli anu gedéna méh sarua jeung jeruk bali. Dina mangsa baheula, alatan mindeng hésé pikeun meunangkeun bahan pikeun bal, bal téh dijieunna tina kertas-kertas atawa lawon-lawon sésa nu digulungkeun nyarupaan bal nu dibakutet ku tali tina tulang daun cau garing.
Pamaén
pamaén alung boyong nyaéta barudak lalaki nu umurna kira 7 nepi ka 12 taun. Lobana pamaén kudu jangkep, misalna 6, 8, 12 nepi ka 16 urang.
Aturan Jeung Cara Maén
Upama geus sayagi lapang ukuran kurang leuwih 5 x 10 meter jeung bal mangka kaulinan alung boyong ieu baris bisa dilumangsungkeun.
Cara maénkeun :
Nangtukeun para pamaén ngandung harti nangtukeun sabaraha jumlahna, saha balad saha lawan. Umpamana, jumlah sakum pamaén aya 12 urang mangka dina unggal regu kudu aya 6 urang pikeun nyieun 3 pasang nu digandong jeung kukudaanana.
Nangtukeun saha nu meunang bal munggaran, ku cara suten (suiten). Regu nu meunang jadi nu nyepeng bal atawa nu nyerang.
Aturan Maén :
1.
Nu nyepeng bal atawa nu nyerang kudu nyerang lawan ku cara ngalungkeun bal ka arah nu digandong.
2.
Alungaan nu dianggap sah nyaéta nu ngeuna kana nu digandong. Minangka hukumanana éta bal jadi hakna regu lawan anu tadi diserang.
3.
Umpama alunganana ragrag ka tempat nu kosong alatan bisa disimpen ku lawan, mangka nu ngalungkeun wajib nyokot éta bal nu tuluy kudu dipasrahkeun ka lawanna. Tah ayeuna mah giliran reguna nu diserang téh.
4.
Umpama nalika ngalungkeun, balna bisa ditéwak ku lawan, mangka lawan meungang hak piekun naglungkeun bal.
5.
Umpama alunganana pas keuna ka lawan nu digandong tur alunganana dianggap sah, mangka nu digandong éta diboyong atawa ditawan di satukangeun garis wates.
6.
Nu meunang nyaéta regu nu bisa ngaboyong sakabéh lawanna. Umpama teu sakabéhna beunang, bisa ditangtukeun ku cara ngitung regu saha nu anggotana leuwih loba leungitna alatan diboyong.
Kaulinan alung boyong ieu baris jadi ramé nalika masing –masing regu ngusahakeun nyerang lawanna ku silih alungan jeung lawanna anu satékahpolah ngelés bari réréngkakan semu ngahina (mengejek). Saacan bal dialungkeun ka arah lawan éta bal bisa dioper-oper kalawan ka batur saregu tuluy di alungkeun ka arah lawan, umpama lawanna balangah. Ogé kadang-kadang aya anggota regu nu labuh alatan ‘kudana’ capéeun. Upama geus kitu mah nu tadina jadi kuda téh bisa giliran jadi nu digandongna.
Mangfaat Kaulian Alung Boyong
sacara sadar atawa heunteu sadar, kaulian ieu réa mangfaatna ti antarana ngabina gawé baeng antar anggota kelompokna atawa ngalatih gotong royong, ngalatih otot-otot ku gerakan leungeun atawa leumpang mawa beungbeurat pikeun nu jadi kukudaanana ogé jadi sarana hiburan boh pikeun nu maén boh pikeun nu lalajo.
Kenging mulung ti kang ilhamnurwansah.wordpress.com
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | Leave a Comment »
Priangan
Posted by Dendi Rustandi dina Agustus 13, 2009
Lahan daerah Priangan:
dataran rendah, perbukitan, gunung-gunung nu jumlahna kaitung loba, diantarana: G.Gede, G.Kancana, G.Masigit (Cianjur);
G.Tangkuban Parahu, G.Burangrang, G.Malabar, G.Bukit Tunggul (Bandung);
G.Tampomas, G.Calancang, G.Cakra Buana (Sumedang);
G.Guntur, G.Haruman, G.Talagabodas, G.Karacak, G.Galunggung (Garut);
G.Cupu, G.Cula Badak, G.Bongkok (Tasikmalaya);
G.Syawal (Ciamis).
Dilingkung ku gunung, di Priangan kawentar subur sabab loba oge walungan.
Ceuk Sajarah:
Daerah Priangan mimitinamah disebut Tatar Ukur diparentah ku Dipati Ukur.
Sanggeus karajaan Sunda runtuh (1578/1580), eta wewengkon (iwal ti Galuh) mangrupa wilayah kakuasaan Sumedanglarang (nepi ka 1620).
Ti taun 1621, daerah Priangan nu puseurna Sumedang, dipangaruhan ku Mataram. Numutkeun salah sahiji sumber tradisional, ti saprak harita, eta wewengkon disebut Priangan.
Akibat tina baruntakna Dipati Ukur ka Mataram, daerah Priangan di luar Sumedang jeung Galuh dibagi deui jadi Kab Bandung, Parakanmuncang jeung Sukapura, dumasar kana Piagem Sultan Agung titimangsa 9 Muharam taun Alip.
Ceuk F.de Haan (elmuan Walanda), taun Alip teh sami jeung taun 1641 Masehi, tapi aya sawatara katerangan sejen Taun Alip identik jeung taun 1633 Masehi.
Salajengna, dumasar kana ‘perjanjian’ Mataram jeung Kumpeni (VOC), daerah Priangan kacekel ku Kumpeni nya dibagi dua. Nu kahiji, Priangan kulon jeung tengah (taun 1677); kadua Priangan wetan (taun 1705).
Dina mangsa harita, pamarentah Hindia Walanda (1808-1942), status Priangan nyaeta karesidenan, nu munggaran ibukotana di Cianjur, salajengna ibukota karesidenan Priangan pindah ka Bandung (ti taun 1864).
Ku asupna Galuh (awal abad ka-20), wilayah Karesidenan Priangan nambahan. Priangan jadi 6 kabupaten; Cianjur, Bandung, Sumedang, Limbangan (Garut), Sukapura (Tasikmalaya), jeung Galuh (Ciamis).
Posted in Sabudeureun Urang Sunda | Leave a Comment »


text:
Sarikat béa cukai
Hiji sarikat béa cukai nyaéta hiji rupa blok dagang nu diwangun ti hiji aréa dagang bébas kalawan hiji béa cukai éksternal umum. Nagara nu makéna miboga kawijakan padagangan luar umum, tapi di sababaraha kasus digunakeun kuota nu béda. Kawijakan kompetisi umum ogé boga mangpaat pikeun nyegah kateuuntungan ti kompetisi.
Tujuan diwangunna hiji sarikat béa cukai biasana pikeun nambihan éfisiénsi ékonomi jeung ngawangun patalian budaya jeung pulitis nu leuwih deukeut di antara nagara-nagarana.
Sarikat béa cukai mangrupakeun fase katilu ti integrasi ékonomi.
Sarikat béa cukai diwangun langkung pakta padagangan.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Citakan:Economic integration Citakan:Trade


text:
Celsius
Darajat Celsius (°C, dibaca "sélsius") téh hijian suhu nu asalna tina ngaran astronom Swédia Anders Celsius (1701-1744), nu munggaran ngajukeun sistim nu sarupa dina taun 1742. Ti taun 1750-an, skala ieu katelahna skala Centigrade, kakara diganti jadi Celsius taun 1948. Alesan diganti ngaranna téh kusabab istilah centigrade geus dipaké di buana Éropah pikeun ukuran juru datar nu sarua jeung sapersapuluh rébu juru nyiku.
Dina skala Celsius, titik tripel cai téh 0,01 °C, sedengkeun sadarajat Celsius sarua jeung 1/273,16 béda suhu antara titik tripel cai jeung enol absolut, sarta titik beku cai dina 0 °C tekenan atmosfir baku.
Sajarah[édit | sunting sumber]
Pituinna mah, Anders Celsius nangtukeun titik golak cai dina 1.000 milibar téh 0 darajat, sedengkeun titik bekuna 100 darajat, sabalikna tina skala Celsius modéren. Aturan sabalikna mimiti dipaké teu lila sanggeus Celsius maot, nyaéta ku Daniel Ekström, pamasok térmométer nu sok dipaké ku Celsius.
Kusabab antara dua titik rujukan (titik beku jeung titik golak) téh heuleutna saratus angka, sistim ieu tadina mah maké istilah centigrade (100 bagian) atawa centesimal. Taun 1948, sistim ieu sacara resmi diganti ngaranna jadi Celsius ku 9th Konferénsi Umum Timbangan jeung Ukuran ka-9 (CR 64), pikeun ngahargaan ka Celsius sarta miceun kabingung alatan bantrok jeung awalan centi- SI, hususna patali jeung sapersaratus Grad. Sanajan titik beku jeung golak cai téh méh baé bener, tapi salaku titik rujukan mah teu bisa dipaké salaku baku formal. Kiwari, harti resmi skala Celsius nangtukeun yén 0,01 °C téh titik tripel cai, sedengkeun sadarajat sarua jeung 1/273,16 béda hsuhu antara titik tripel cai jeung enol absolut. Watesan ieu diadopsi dina Konferénsi Umum Timbangan jeung Ukuran ka-10 taun 1954. Harti nu sarua ogé dilarapkeun ka darajat kelvin, iwal yén 0 K - enol absolut - téh 273,16 darajat leuwih tiis batan 0 °C). Pikeun prak-prakan kalibrasi térmométer, Skala Suhu Internasional 1990 nambahkeun sababaraha titik rujukan anu kudu ditedunan.
Larapan[édit | sunting sumber]
Skala Celsius téh ngarupakeun skala suhu nu panglobana dipaké di sakuliah dunya, iwal di AS jeung Yamaika. Di dua nagara éta mah nu leuwih loba dipaké téh skala Fahrenheit, najan Celsius jeung Kelvin ogé sok dipaké dina widang aéronautika jeung ilmiah.
Dina Unicode, lambang darajat Celsius dijieun sacara husus (℃, U+2103).
Citakan:Babandingan skala suhu
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Watesan hijian dasar: Kelvin
- Centigrade
- Understanding Temperature and Transmitters
- AJ Metric Handbook. 1969. Éd. ka-3. Architectural Press, London.
- Sajarah skala suhu Celsius


text:
Spanyol
Karajaan Spanyol (basa Spanyol jeung Galisia: Reino de España, Katalan: Regne d'Espanya, Basque: Espainiako Erresuma) mangrupakeun hiji nagara di Éropa kidul-kulon nu, bareng jeung Portugal, aya di Samenanjung Ibéria. Wates darat Spanyol jeung Éropa nya éta Pagunungan Pirenia jeung Perancis sareng Andorra. Wewengkonna ogé diwangun ti kota Ceuta jeung Melilla di Afrika Kalér, Kapuloan Canary di Samudra Atlantik, jeung rupa-rupa pulo di Laut Tengah.
Daptar eusi
Géografi[édit | sunting sumber]
Téritori Spanyol diwatesan ku Portugal di kulon, sarta Gibraltar jeung Maroko di kidul. Spanyol tepung wates jeung Perancis sareng Andorra di kalér-wétan dina Pagunungan Pirenia. Wates lautna nya éta Samudra Atlantik di kulon jeung Teluk Biscay di kalér sarta Laut Tengah di wétan, di mana Spanyol miboga wewengkon Kapuloan Balearik. Di kidul, aya Selat Gibraltar. Kota-kota di Spanyol kalawan jumlah padumuk nu panglobana nya éta Madrid, Barcelona, Valencia, Sevilla, jeung Málaga.
Iklim Spanyol dibagi kana opat bagian:
- Méditérania
- Wewengkon jero
- Basisir kalér
- Canary
Babagian administratif[édit | sunting sumber]
Spanyol dibagi kana 50 prpvinsi, dikategorikeun dina 17 wewengkon otonomi jeung 2 kota otonom nu miboga otonomi nu lega.
Wewengkon otonomi[édit | sunting sumber]
Spanyol diwangun ti 17 wewengkon otonomi (comunidades autónomas) jeung dua kota otonom (ciudades autónomas; Ceuta jeung Melilla).
- Andalusia (atawa Andalucía)
- Aragon
- Asturias
- Kapuloan Balearik
- País Vasco (atawa Basque Country)
- Kapuloan Canary (Islas Canarias)
- Cantabria
- Castile-La Mancha (Castilla-La Mancha)
- Castile dan Leon
- Katalonia
- Extremadura
- Galicia
- La Rioja
- Madrid
- Murcia
- Navarre
- Valencia
Propinsi[édit | sunting sumber]
Karajaan Spanyol dibagi ogé kana 50 propinsi (provincias). Wewengkon otonomi ngategorikeun sababaraha propinsi (Extremadura, contona, diwangun ti dua propinsi: Cáceres jeung Badajoz). Wewengkon otonomi Asturias, Kapuloan Balearik, Cantabria, La Rioja, Navarre, Murcia, jeung Madrid masing-masing diwangun ti hiji propinsi. Tradisionalna, propinsi-propinsi éta dibagi deui kana comarcas.
Wewengkon kadaulatan[édit | sunting sumber]
Aya lima énklave (plazas de soberanía) di laut basisir Afrika: kota Ceuta jeung Melilla diparéntah salaku kota-kota otonom, hiji status nu aya di antara kota jeung wewengkon otonomi; kapuloan Islas Chafarinas, Peñón de Alhucemas, jeung Peñón de Vélez de la Gomera aya dina pamaréntahan langsung Spanyol.
Ceuta jeung Melilla, sanajan resmina sanés mangrupa comarcas, miboga status istiméwa ogé.
Ékonomi[édit | sunting sumber]
Ékonomi Spanyol mangrupakeun sistem ékonomi campuran nu panggedéna kasalapan di dunya jeung kalima di Éropa dumasar kana GDP. Spanyol ogé mangrupakeun invéstor nu panggedéna katilu di dunya.[5]. Pariwisata jeung industri mobil minangka salah sahiji widang nu paling dipinunjulkeun ku Spanyol.
Réferénsi[édit | sunting sumber]
- ↑ "Official Population Figures of Spain. Population on the 1 April 2010". Instituto Nacional de Estadística de España. Diakses pada 5 Juli 2010.
- ↑ a b c d "Spain". International Monetary Fund. Diakses pada 21 April 2011.
- ↑ "CIA World Factbook". Diakses pada 13 Agustus 2008.
- ↑ "Human Development Report 2010". United Nations. 2 Maret 2010. Diakses pada 5 Nopémber 2010.
- ↑ "Doing Business in Spain" (PDF). Diakses pada 20 Juli 2009.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
Tingali ogé Spanyol di Wikivoyage
- (Basa Spanyol) Portal resmi
Amérika Sarikat • Australia • Austria • Bélgia • Britania Raya • Céko • Cili • Dénmark • Éstonia • Finlandia • Hungaria • Irlandia • Islandia • Israél • Italia • Jepang • Jérman • Kanada • Koréa Kidul • Luksemburg • Méksiko • Norwégia • Perancis • Polandia • Portugal • Selandia Anyar • Slovakia • Slovénia • Spanyol • Suis • Swédia • Turki • Walanda • Yunani
Afrika Kidul · Afrika Tengah · Albania · Amérika Sarikat · Angola · Antigua jeung Barbuda · Arab Saudi · Argéntina · Arménia · Australia · Bahrain · Bangladésh · Barbados · Basisir Gading · Bélis · Bénin · Bolivia · Botswana · Brasil · Brunéi · Burkina Faso · Burundi · Chad · Chili · Cina · Djibouti · Dominika · Dominika, Rép. · Ékuador · Él Salvador · Fiji · Filipina · Gabon · Gambia · Géorgia · Ghana · Grénada · Guatémala · Guinéa · Guinéa-Bissau · Guyana · Haiti · Honduras · Hong Kong¹ · India · Indonésia · Islandia · Israél · Jamaika · Jepang · Kamboja · Kamérun · Kanada · Kénya · Kolombia · Kongo, RD · Kongo · Koréa Kidul · Kosta Rika · Kroasia · Kuba · Kirgistan · Kuwait · Lésotho · Liechtenstein · Madagaskar · Makau¹ · Makédonia · Maladéwa · Malawi · Malaysia · Mali · Maroko · Mauritania · Mauritius · Méksiko · Mesir · Moldova · Mongolia · Mozambik · Myanmar · Namibia · Nepal · Nikaragua · Nigér · Nigéria · Norwégia · Oman · Pakistan · Panama · Papua Nugini · Paraguay · Péru · Qatar · Rwanda · Saint Kitts jeung Névis · Saint Lucia · Saint Vincent jeung Grénadin · Selandia Anyar · Sénégal · Siérra Léone · Singapura · Kapuloan Solomon · Sri Lanka · Suis · Suriname · Swaziland · Wewengkon Béa Cukai Kapisah Taiwan, Penghu, Kinmen, jeung Matsu² · Tanjung Vérdé · Tanzania · Thailand · Togo · Tonga · Trinidad jeung Tobago · Tunisia · Turki · Uganda · Ukraina ·Uni Émirat Arab · Uni Éropa³ · Uruguay · Vénézuéla · Viétnam · Yordania · Zambia · Zimbabwé
- Wewengkon Administratif Husus Républik Rahayat Cina.
- Ngaran rancangan pikeun Républik Cina (Taiwan)
- 27 nagara anggota Uni Éropa ogé mangrupa anggota WTO jeung hak masing-masing: Austria, Bélgia, Bulgaria, Britania Raya, Céko, Dénmark, Éstonia, Finlandia, Jérman, Hungaria, Irlandia, Italia, Latvia, Lituania, Luksemburg, Malta, Perancis, Polandia, Portugal, Romania, Siprus, Slovakia, Slovénia, Spanyol, Swédia, Walanda jeung Antillen Walanda, jeung Yunani.


text:
Baham
Baham nyaéta lawang asup pikeun sato ngasupkeun dahareun. Biasana aya na hulu, tapi teu salawasna; baham planaria aya na beuteungna.
Kalolobaan sato mibanda sistim digéstif nu lengkep: baham di hiji tungtung sarta bool di tungtung séjén. Tungtung mana nu kabentuk tiheula na ontogeni ngarupakeun kriteria nu dipaké pikeun nangtukeun kelas sasatoan kana protostom jeung deuterostom.
Sababaraha sato, kayaning cnidaria jeung planaria, teu boga bool. Maranéhna miceun ngaliwatan sungutna, atawa sarua jeung brachiopod, nu boga sistim digéstif nu éfisién pisan, digiling na burih nepi ka réngsé.
Sababaraha rupa sato, kawas cacing pita, teu boga sungut-sungut acan. Cacing pita hirup jero peujit, sahingga teu butuh sistim pencernaan.
Di kalolobaan sato, sungutna boga babagian pikeun nyapék dahareun, ngabeuweung dahareun, atawa pikeun nyuntikkeun peurah/racun. Dina artropod, aya suku nu dimodifikasi di luareun sungutna; sedengkeun di vertebrata gnatostome aya di jero.
Dina manuk, sungutna ditutup ku pamatuk.
Baham manusa ditutupan ku biwir luhur jeung handap. Biwir ieu penting pikeun nyarita, paroman beungeut, nginum (utamana mun maké panyerot), ngaroko. Orok lahir mawa réfléks neureuy, hal ieu nalurian pikeun ngalatih biwir jeung huntuna. Ruruncang atawa untap (philtrum) kabentuk alatan tepungna prosés nasomedial jeung maksilar nalika émbrio tumuwuh. Mun prosés ieu gagal ngahiji sacara sampurna, balukarna jadi suing.
Baca ogé


text:
Séismométer
Séismométer (Basa Yunani: seismos: lini jeung metero: ngukur) nyaeta alat atawa sensor geteran, nu biasana dipake keur ngadeteksi lini atawa geteran dina pabeungeutan taneuh. Hasil rekaman tina alat ieu disebut séismogram.
Prototip alat ieu diwanohkeun munggaran taun 132 SM ku matematikawan ti Dinasti Han nu ngaranna Chang Heng. Make alat ieu jalma-jalma jaman harita bisa nangtukeun ti mana arahna lini.
Ku kamekaran tehnologi mangsa kiwari, kamampuhan seismometer bisa ditingkatkeun, sahingga bisa ngarekam geteran dina jangkauan frekuensi nu cukup rubak. Alat kawas kieu disebut seismometer pita rubak.


text:
Éfék fotolistrik
Éfék fotolistrik nyaéta fénomena éléktronik kuantum dimana éléktron dipancarkeun ti hiji pabeungeutan barang (biasana logam) satutasna nyerep énergi ti radiasi éléktromagnétik saperti sinar-x. Istilah kuna pikeun éfék fotolistrik nyaéta éfék Hertz (anu ayeuna henteu dipaké deui).
Daptar eusi
Manggala[édit | sunting sumber]
Euweuh éléktron anu dileupaskeun ku radiasi di sahandapeun frékuénsi ambang, alatan éléktron henteu boga énergi anu mahi keur nungkulan iketan atom. Eléktron anu dipancarkeun biasana disebut fotoéléktron dina réa buku pangajaran.
Éfék fotolistrik réa ngabantu dina ngajelaskeun dualisme gelombang-partikel, di mana sistem fisika (kawas foton dina kasus ieu) bisa némbongkeun dua sipat sarta laku saperti-gelombang sarta saperti-partikel, hiji konsép anu réa dipaké ku panyipta mékanika kuantum. Éfék fotolistrik dijelaskeun sacara matematika ku Albert Einstein anu ngajembarkeun kuanta anu dimekarkeun ku Max Planck.
Hukum émisi fotolistrik:
- Pikeun logam sarta radiasi nu tangtu, jumlah fotoéléktro anu dikaluarkeun babanding lempeng jeung inténsitas cahaya anu dipaké.
- Pikeun logam nu tangtu, aya frékuénsi minimum radiasi; di handapeun frékuénsi ieu fotoéléktron henteu bisa dipancarkan.
- Di luhureun frékuénsi kasebut, énergi kinétik anu dipancarkan fotoéléktron henteu gumantung kana inténsitas cahaya, tapi gumantung kana frékuénsi cahaya.
- Béda waktu antara radiasi jeung pamancaran fotoéléktron pohara leutikna, kurang ti 10-9 detik.
Sajarah[édit | sunting sumber]
J.J. Thomson: Elektron[édit | sunting sumber]
Dina taun 1899, Joseph John Thomson nalungtik cahaya ultraviolét dina bungbung sinar katoda. Dipangaruhan ku gawé James Clerk Maxwell, Thomson nyindekkeun yén sinar katoda diwangun ku partikel-partikel nu boga muatan négatif, anu ku manéhna disebut corpuscles (kadieunakeun disebut "éléktron"). Dina panalungtikan kasebut, Thomson nempatkeun pelat logam (nyaéta, katoda) dina bungbung hapa, sarta nyinaran ku radiasi frékuénsi luhur.
Rujukan[édit | sunting sumber]
- Photoelectric efect ti Wikipedia basa Inggris.


text:
Asép Sunandar Sunarya
Asép Sunandar Sunarya (gumelar di Bandung, 3 Séptémber 1955 – tilar dunya di Bandung, 31 Maret 2014 dina umur 58 taun) nyaéta salasahiji dalang fénomenal dina wayang golék.
Daptar eusi
Biografi[édit | sunting sumber]
Atikan[édit | sunting sumber]
- 1962 – 1968 : SD Cangkring
- 1968 – 1971 : SMP Pasigaran
- 1972 – 1973 : Atikan Pedalangan di Radio Republik Indonésia (RRI) Bandung
Ngadalang[édit | sunting sumber]
Élmu padalangan bisa kacangking sacara turun tumurun sarta otodidak. Référénsi ngeunaan pewayangan dicokot ti sagala rupa asal di antarana sastra lisan, buku-buku, sarta pergaulan jeung sagala rupa golongan, ku kituna dina saban pagelaran sok adaptasi jeung apresiasi balaréa sarta dina pidanganana sok luyu jeung kamekaran jaman.
Kreasi sarta inovasi anu junun dimekarkeun nyaéta mangrupa carita anu leuwih metot sarta ngahibur. Nyieun wayang-wayang téhnik (buta-buta), anu bisa utah mie sarta getih, sirah peupeus, buta nu panonna bisa ngiceup, jeung sirah anu bisa digerakkeunn, nyieun panah katut busurna, gada anu mimitina ngan dijieun tina kulit ipis dikembangkeun jadi gada anu dijieun tina kai jeung busa.
Yasa jeung karya[édit | sunting sumber]
- 1984 – 2001 : Déwan Pangadeg Yayasan Pedalangan Giri Harja.
- 1975 – kiwari : Dina 1 (hiji) warsih saeutikna 120 kali pintonan, komo ti 1976 tepi ka 1987 mah kungsi ngeusian pintonan wayang golek salila 6 (genep) bulan patuturut.
- 1978 : Jawara Pinilih I Binojakrama sa-Jawa Kulon.
- 1982 : Jawara Pinilih I Binojakrama sa-Jawa Kulon.
- 1985 : Jawara Umum Binojakrama sa-Jawa Kulon.
- 1989 : Datangna ka Amérika dina raraga pintonan wayang golek.
- 1992 : Miluan Festival Wayang (Teater Boneka) di Perancis.
- 1993 : Jadi Dosen Cahara di Institut International de La Marionnette di Charleville Perancis.
- 1994 : Ubeng Éropa dina raraga pementasan wayang golek.
- 1994 – 2004 : Ngeusian Program Acara ASEP SHOW di Télévisi Atikan Indonésia (TPI) kalawan inohongna si Cepot saban bulan Ramadan.
- 2001 : Datangna ka Inggris dina raraga pidangan wayang golek di 12 dayeuh babarengan jeung Asian Music Circuit (AMC).
- 2005 : Ngeusian Program Acara Pementasan Wayang Golek saban peuting minggu di Télévisi Atikan Indonésia (TPI) saloba 36 épisodeu.
Sajaba ti jadi dalang, geus meunang pangajén ti sawatara instansi sarta pangajén anu pangluhurna dibikeun ku Présidén Soeharto nyaéta Tanda Cahara Satyalencana Kabudayaan.


text:
Modél statistik
Model statistik dipake dina statistik terapan. Tilu notasi dasar cukup keur ngajelaskeun sakabeh model statistik.
- Urang milih satuan statistik keur kaperluan observasi langsung. Sababaraha observasi dina satuan waktu nu sarua disebutna panalungtikan longitudinal. Observasi tina sababaraha sipat statistik ngarupan cara ilahar keur nalungtik hubungan antara sipat hiji satuan.
- Urang mokuskeun kana populasi statistik satuan (atawa susunan) nu sarua tinimbang unggal satuan statistik. Survey sampling salah sahiji conto tina tipe ieu pamakean.
- Urang museurkeun kana statistical assembly numana fungsi bagean susunan tina satuan statistik. Psikologi salah sahiji conto nu nalungtik rada tina susunan satuan. Model nu ilahar dipake dina tipe ieu panalungtikan nyaeta model respon-rangsangan.


text:
Saint Kitts jeung Névis
Féderasi Saint Kitts jeung Névis (Basa Inggris: Federation of Saint Kitts and Nevis), ogé kawanoh salaku Féderasi Saint Christopher jeung Névis (Basa Inggris: Federation of Saint Christopher and Nevis),[2] nyaéta hiji nagara féderal di Hindia Kulon. Nagara ieu mangrupa nagara daulat nu pangleutikna aréana jeung pangsaeutikna populasina di Amérika.
Ibu kotana nyaéta Basseterre di pulo Saint Kitts. Nagara bagian Névis aya kira-kira 2 mil (3 km) tenggaraeun Saint Kitts, meuntasan hiji selat déét nu ngaranna "The Narrows".
Daptar eusi
Administrasi[édit | sunting sumber]
Féderasi Saint Kitts jeung Névis dibagi kana 14 kagaréjaan: 9 di Saint Kitts jeung 5 Névis.
Tempo ogé[édit | sunting sumber]
Catetan[édit | sunting sumber]
- ↑ a b c d "Saint Kitts and Nevis". International Monetary Fund. Diakses pada 21 April 2010.
- ↑ Ngaran-ngaran éta duanana aya di Konstitusi.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Pamaréntah
- Kamentrian Kauangan
- Saint Kitts & Nevis loka pamaréntah resmi
- Informasi umum
- Éntri Saint Kitts and Nevis di CIA World Factbook
- Saint Kitts and Nevis ti OCB Libraries GovPubs
- Saint Kitts jeung Névis di Open Directory Project
- Peta
- Atlas Saint Kitts and Nevis Wikimedia, ngandung peta ngeunaan Saint Kitts and Nevis.
- Pelesir
- Otoritas Pariwisata Nevis – Loka Resmi
-
Tingali ogé Saint Kitts jeung Névis di Wikivoyage
- Féstival Musik Saint Kitts – Loka wéb resmi Féstival Musik taunan
- Otoritas Pariwisata Saint Kitts – Loka Resmi
- Warta
Citakan:Saint Kitts and Nevis topics
Citakan:Commonwealth Realms Citakan:English official language clickable map
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Saint Kitts jeung Névis
- Nagara Karibia
- Anggota Komunitas Karibia
- Monarki konstitusional
- Nagara féderal
- Urut jajahan Britania
- Nagara kapuloan
- Antillen Leutik
- Démokrasi Liberal
- Anggota Pasamakmuran Bangsa-Bangsa
- Nu ngadeg taun 1983
- Anggota Pasarikatan Bangsa-Bangsa


text:
Upacara adat nikahkeun
Nikah atawa kawin nya éta kecap pagawéan hirup babarengan beurang-peuting antara saurang awéwé jeung lalaki sanggeusna disatujuan ku indung-bapana jeung disahkeun ku panghulu [1].Upacara adat ngawinkeun biasa disebut nikahkeun dina basa nu lemes, ngawinkeun dina basa anu kasar[2].
Runtuyan adat nalika nikahkeun[édit | sunting sumber]
Dina adat sunda nalika nikahkeun aya sababaraha adat anu dilaksanakeun boh ti saméméh prung nepi ka réngséna dina poé anu geus ditangtukeun nya éta:
- Neundeun omong atawa ngalagat
Neundeun omong nya éta prosés dimana ti pihak lalaki neundeun omong atawa talatah anu eusina boga niat jang hahadéan[2]. Neundeun omong bisa dihartikeun ogé méré jangji[2]. Prosès neundeun omong atawa ngalagat biasana teu dibarengan ku upacara anu geus tangtu[2]. Ku kituna, teu kaasup kana runtuyan upacara nikah, tapi saukur mangrupakeun prosès wawanohan antara lalaki jeung awèwè atawa prosès anu ngamimitian ayana upacara nikah[2].
Narosan atawa ngalamar nya èta salasahiji prosès anu dilakukeun ku pihak lalaki ku cara datang ka kulawarga pihak awéwé bari mènta budak awéwéna jang dijadikeun pamajikan[2]. Lamun ditarima, tuluy aya dituluykeun kana tukeur cingcin, tapi aya ogè anu tuluy nikah sabada dibadamikeun diantara dua pihak kulawargana, Nalika narosan ti pihak lalaki biasana mere sajumlahing duit ka pihak awéwé sagèdèngeun mawa kadaharan[2]. Prosès ieu disebut upacara narosan atawa nanyaan, kusabab kanyataanana pihak lalaki datang ka pihak awèwè demi maksudna tèh pikeun nanya ka kolot awèwè budakna geus aya nu nanyaan atawa teu acan[2] . Sabenerna hal èta mangrupakeun adat hungkul ti pihak lalaki, sanajan pihak lalaki geus nyaho yèn budak awèwè tèh masih kènèh lèlèngohan, can boga kabogoh malah kadang-kadang duanana geus papada wanoh[2].
Seureuh euleus mangrupakeun prosès sabada pihak lalaki narosan atawa nanyaan[2]. Seureuh euleus dipigawè ku pihak awèwè datang ka kulawarga lalaki, anu maksudna tèh ngabales kunjungan ti pihak lalaki nalika narosan[2]. Nalika kulawarga pihak awèwè datang ka imah lalaki tèh babawaan anu eusina dahareun, sangu sapuratina atawa kuèh-kuèh sèjènna[2].
Seserahan hartina masrahkeun, maksudna masrahkeun calon pangantèn lalaki ka pihak kulawarga anu bakal jadi mitohana[2].
Ngeuyeuk atawa ngaheuyeuk hartina ngatur, ngurus, atawa migawè[2]. Ngeuyeuk seureuh nya èta migawè jeung ngatur seureuh anu dicampurkeun jeung barang-barang pangabutuh sapopoè kawas bèas, uyah, gula, jeung alat-alat dapur ogè perhiasan[2].
- Akad nikah atawa walimahan
Perkawinan dianggap sah nalika geus ngaliwatan akad nikah, boh nurutkeun agama, hukum jeung masarakat[2]. Akad nikah biasa disebut walimahan[2]. Akad nikah nya èta jangji nikah, sedengkeun walimahan nya èta salametan atawa syukuran pikeun ngado’akeun pangantèn anu karèk gè ngadahup diistrènan dihareupeun naib atawa disebut ogè dirapalan[2].
Sungkem nya èta salam ka jalma anu dianggap dipihormat ku pangantèn[2]. Dina acara sungkem pangantèn salam ka indung bapa ti dua kulawarga jeung sesepuh anu aya[2]. Maksudna nya èta mènta restu ka dua kulwarga dina ngambah kahirupan rumah tangga anu rék dilakonan[2].
Nyawèr asal kecapna tina kecap awèr atawa sawèr nu hartina cèrèt. Nalika nyawèr pangantèn diuk babarengan pagigir-gigir bari dipayungan nyanghareup ka tukang sawèr anu sakali-kali ngalungkeun bèas, konèng anu dikeureutan,duit rècèh ka pangantèn[2]. Duit anu dialungkeun tèh diparebutkeun ku panongton, utamana barudak[2]. Inti tina nyawèr tèh nepikeun nasèhat ngeunaan kahirupan rumah tangga, kawajiban salaki ka pamajikan jeung sabalikna anu ditepikeun ku tukang sawèr[2].
Buka pintu hartina mukakeun panto, dina prak-prakanana pangantèn awèwè samèmèhna asup heula ka jero imah, sedengkeun pangantèn lalaki nungguan dihareupeun panto[2]. Sabada pangantèn lalaki geus nedunan syarat anu dipènta ku pangantèn awèwè, nyanggupan sarta nyebutkeun salam tuluy panto dibukakeun, pangantèn lalaki asup dibagèakeun ku pangantèn awèwè anu satuluyna duanana diuk babarengan di tempat anu geus disadiakeun[2].
Huap lingkung nya èta silih huapan bari leungeunna ngalèng atawa ngalingkung kana tenggek pasanganana[2].
Munjungan hartina datang bari silaturahmi ka jalma-jalma anu dipihormat, utamana ka kolot jeung dulur-dulur anu geus mantuan dina upacara nikah nepi ka acarana lungsur-langsar. Biasana salaki pamajikan munjungan bari mèrè parcel atawa sangu sapuratina[2].
Ngunduh mantu atawa munduh mantu hartina nyokot atawa narima minantu[2]. Upacara ngunduh mantu maksudna upacara anu dilakonan pikeun narima minantu awèwè ku pihak kolot lalaki. Upacara ngunduh mantu temaptna di imah kolot lalaki, biasana dibarengan ku pesta[2]. lamun di kulawarga anu kurang mampu, ngunduh mantu ngan saukur narima salaki pamajikan (pangantèn) di imah kolot salaki anu disaksèni ku kulawarga jeung dulur-dulurna[2].
Numbas mangrupakeun upacara anu dilakonan nalika salaki pamajikan geus laki rabi atawa hahadèan[2]. Upacara ieu tujuanana nya èta pikeun ningalikeun yèn maranèhna akur , ogè ningalikeun ka kolot boh ti pihak awèwè boh ti pihak lalaki yèn si awèwè samèmèhna masih parawan kènèh atawa sabalikna (geus teu parawan)[2].


text:
“WILUJENG boboran siam Mang, neda ageung sihapunten jalaran abdi rumaos seueur lepat. Punten we rada leuir nepangan, kumargi nembe wangsul mudik tadi wengi,” kata Kang Ahmad sambil meraih tangan Mang Ohle mengajak berjabat tangan.
“Ih, Emang anu kudu dihampura mah Mad. Rumasa Emang ge loba salah. Kumaha di jalan kapegat macet?”
“Ah, biasa macet dina suasana Lebaran mah Mang. Ketika berangkat mudik mah, Bandung Tasik teh ditempuh dalam waktu delapan jam. Eta teh masih leuheung Mang, da rerencangan abdi mah aya anu lima belas jam! Anehna, pusat kemacetan bukan lagi di wilayah Nagreg, melainkan dari Limbangan parat sampai ke Ciawi.”
“Hehehe, pasti penyebab kemacetanana teh jembatan selepas tanjakan Cioray nya Mad, nu di handapna aya jalan kareta api tea. Lebah dinya mah mobil nu perewis teh paspasan pisan, komo lamun nu perewisna bus jeung bus mah. Satungtung can dilegaan mah, eta jembatan teh akan selalu menjadi biang kemacetan. Kumaha dulur-dulur di lembur, calageur Mad?”
“Alhamdulillah Mang. Teras ngabandungan lumangsungna Lebaran di lembur, abdi mah bingah pisan Mang, margi sadayana ragem ngalaksanakeun netepan Idulfitri teh dina dinten Minggu. Ari biasana mah apan sok benten.”
“Eta teh nuduhkeun ayana kakompakan, Mad. Apan ceuk sisindiran ge, teu Kemis teu Jumaah teu Saptu, unggal siaran ngabahas kampak jeung manggu. Teu Persis teu Muhammadiyah teu NU, Lebaran mah kompak poe Minggu.”
“Hehehe. Sae tah sisindiran teh Mang,” kata Kang Ahmad sambil tersenyum.
“Eta teh eusi SMS Lebaran ti Pa Edy Jukardi, salah saurang pangurus teras Persib. Baku Pa Edy mah, mun ngirim SMS teh sok dibarung ku heureuy.”
“Abdi ge banyak menerima SMS Lebaran yang isinya guyon seperti itu, di antaranya dari Pa Tatang Benyamin.”
“Pa Tatang Benyamin nu ti SMKI? Tukang heureuy atuh si eta mah.”
“Profesi anu utamana mah tukang… kacapi Mang, mung sambilanana kana heureuy. Isi SMS-nya juga berbentuk sisindiran, kieu eusina teh… Noordin M. Top tos maot, maotna di Kota Solo. Neda ageung sihapunten, tina samudaya kalepatan.”
“Hehehe. Eta mah sisindiran anu… ngulon atuh Mad, teu ngaler teu ngidul!”
“Apan di handapna aya katerangan dikurungan Mang, unina teh… wios teu nyambung oge, da masih Lebaran. Abdi maosna dugi ka cirambay,” kata Kang Ahmad sambil tersenyum.
“Sigana Pa Tatang mah rada mucekil dina nyanghareupan Lebaran teh nya Mad?”
“Mucekil tina rekaman kasetna? Wah, pimanaeun, apan ayeuna mah industri rekaman sudah kembang kempis lantaran dihantui para pembajak.”
“His, lain tina hasil rekaman, tapi mucekil tina royalti baju… koko. Apan dina unggal-unggal Lebaran, baju koko teh selalu laris, banyak dibeli orang. Pangna eta baju payu teh, apan nurut buat kapopuleran ngaran Mang Koko, ramana Pa Tatang Benyamin.”
“Emang mah, ari nanaon teh. Mang Koko mah ahli karawitan, sanes tukang ngadamelan acuk.
“Hehehe. Geus ah, tong papanjangan heureuy teh, pamali! Ari Ahmad mawa kakaren naon ti lembur?”
“Ah, teu ngabantun nanaon, mung ieu we ranginang sareng opak,” kata Kang Ahmad sambil menyerahkan bungkusan besar berisi ranginang dan opak.
“Ranginang jeung opak Tasik mah kabeuki Emang Mad, ngan ulah mere… bebeyek we, bisi Emang jeung Si Embi disentri.”
“Bebeyek mah istilah di Sukabumi Mang, da di Tasik mah disebatna teh… sanga. Upami di Bandung disebatna teh bolendrang. Tos janten kabiasaan maneuh Mang, dua atanapi tilu dinten sabada boboran, sok aya wae warga yang dilarikan ke rumah sakit karena keracunan kakaren Lebaran tersebut.”
“Padahal mah bebeyek teh ngeunah pisan nya Mad, komo lamun digaringkeun mah. Sigana nu karacunan mah kurang ati-ati dina ngagaringkeun bebeyekna. Terus mawa naon deui Mad?”
“Ieu we Mang, serat pakgade,” kata Kang Ahmad sambil memperlihatkan secarik kertas dari pegadaian.
“Hehehe. Iraha rek ditebusna Mad?”
“Sanes ditebus Mang, namung bade diperpanjang. Bongan THR anu katampi teu nyekapan kanggo ngawaragadan kaperyogian Lebaran.”
“Untung we Emang mah teu boga lembur, jadi can ngajaran mudik. Lantaran unggal Lebaran ge, cukup ngariung saanak incu di imah. Biaya anu dikaluarkeun oge teu gede, cukup tina pangsiunan.”
“Abdi ge upami tos pangsiun mah hoyong sapertos Emang sareng Embi, tiasa ngahunang ngahening dina menghabiskan masa tua,” kata Kang Ahmad sambil pamitan karena mau bersilaturahmi dengan tetangga lainnya. (Taufik Faturohman)***
Dicandak tina Koran PR 27 September 2009 Kolom “Mang Ohle”


text:
Postingan ayeuna bade nuliskeun salah sahiji lirik lagu pop sunda nu aya di Album Pop Sunda Majalengka. Nyaeta lagu Bendungan Rentang nu di nyanyikeun ku Kang JK (Jojo Karjo).
Bendungan Rentang aya di kecamatan Jatitujuh, di Dusun Rentang. Nya keur photo-photo na mah ngke wae dina tulisan anu sanes bade dipedar..
Ayeuna mah urang tingali wae heula lirik lagu na.. kemon Kang…!!!
Bendungan rentang
Lamun urang hayang ningal pamandangan
Nu bisa nyenangkan kana pikiran
Aya hiji tempat nu endah kacida
Ulah hilap Bendungan Rentang ngaranna
Komo lamun pareng dina Poe Minggu
Muda mudi sadaya pasti karumpul
Papasangan dina tempat anu endah
Matak betah, sungkan mun kedah papisah
Tuh angin jiga nu keur ngahariring
Geterna cai mepende gulinda hate
Ting garupay daun nu katebak angin
Bendungan Rentang ngajadi ciri nu pasti
Mun sore dina wanci tunggang gunung
Langit beureum nambahan ka endah rasa
Tuh bendungan ngajegir lir jadi saksi
Harita kuring nalikeun tali kaasih
Tah, sakitu lirik lagu na. Nu hoyong nga-download MP3 lagu Bendungan Rentang, tiasa mangga, aya di halaman ieu, klik diddue.


text:
Geus jadi sabiwir hiji, kakoncara ka mana-mana, lamun baheulana nagara urang téh boga julukan nagara maritim. Karajaan-karajaan anu aya di Nusantara, Boh anu aya di tatar Pasundan atawa di luar parahyangan loba kacaritakeun kahébatanna. Ieu disalunyuan ku para ahli sajarah dunia, saperti Sejarawan Jepang anu ngaranna Sakurata San, dina buku nu judulna; ” Hoena Kasikati Pesoku ” ( Sajarah Pasifik), nulis dina basa Jepang : ” akinasohak mitsubishi takunaiki, dakunaiki jugata majuwae. Makanaku lariazha…” anu pihartieunna kira-kira, ” kuring boga bukti-bukti lamun salah sahiji karajaan geus pernah meuntas nepika palabuan Seizu nu aya di Jepang”.
Sajarawan Sunda sorangan kurang soson-soson ngayakeun panalungtikan ngeunaan karajaan mana anu pernah ka palabuan Seizu anu aya di Jepang téh? Anu manghérankeun, lolobana anu bener-bener konsern kana hal kieu téh malah ahli-ahli mancanagara saperti; Ricardo Pendi Sumphena (Spanyol), Adulof Herrypuddiencth (Jerman), Phepen Omant (Vietnam), Kereshek Gumaransev (Russia), jeung Van Ghuoblogh (Walanda). Para ahli mancanagara téh ngagabung dina hiji lembaga panalungtikan sajarah Sunda, SHOUN = sundanesse historical organization for united nation.
Aya hiji sajarawan Sunda nu ulubiung dina éta lembaga nyaéta Profesor DR Encuy Samsiddin, guru besar sajarah ti Hesehitouth University , California.
Hasil gempungan jeung gawé Nu rancagé ti para ahli téh nyaéta kapanggihna hiji naskah sunda kuno anu umurna téh leuwih kolot dibandingkeun naskah Amanat Galunggung anu ditulis ku Prabu Guru Darmasiksa. Naskah anu ditulis dina kulit waru téh jumlahna ngan dua kaca (halaman), tapi jadi bukti jeung pituduh ngeunaan karajaan Sunda Kuno. Kabéh ahli geus nangtukeun lamun éta naskah ditulis ku hiji Raja jauh samemeh ayana karajaan-karajaan di Nusantara saperti Kutai jeung Tarumanagara.
Aya dua pada anu jadi lulugu utama naskah ieu nyaéta:
Sing sang aha aku
Nu neuleuman babad layung lalungseh
Dia ge nyaho yen nu huninga nerati
ngaing sri peucang kadut raja di
Kartunamarangga, ge sebutna Raja Waluh.
Hartina; saha-saha anu ngaguar ieu naskah nu judulna Layung Lalungsé, bakal ngarti yén anu nulisna téh Raden Peucang Kadut, hiji Raja Kartunamarangga anu disebut ogé karajaan Waluh.
Pada anu ka-dua dina éta naskah nguningakeun
Dia sing waspada, sri peucang akuna garwa nyimas gelung, anu putrana raden menak remehanbaya wastana raden keuyeup apu, anak lan incuna ngaing daradi menak kabeh.
Anu hartina ( manéh kudu bener, Raden Peucang boga istri nyaéta nyimas Gelung, tuluy boga putra nyaéta Raden Menak Remehanbaya anu katelah Raden Keuyeup Apu. Anak jeung incuna bakal jareneng jadi raja.
Panalungtikan teu cukup nepika dinya, da diteruskeun ku panalungtikan arkeologis. Para ahli ngagali, di beulah wétaneun wewengkon kampung Waluh Resmi, aya hiji candi leutik anu dibéré ngaran Candi Waluh dan bentukna Buleud tur buleneng kawas waluh.
Kabéh satuju, lamun Raja Peucang pernah meuntas lautan , patepung jeung raja Seizu, Pangeran Huizampeunahawu. Buktina mangrupa ayana sababaraha barang anu sarua umur jeung Bentukna antara Karajaan Waluh jeung karajaan Seizu.
Hasil panalungtikan ieu, mukakeun deui hiji misteri, lamun urang Sunda kuno téh jalma-jalma lampar, tukang lumampah jauh. Para ahli nyimpulkeun panalungtikanna dina hiji jurnal anu dibéré judul ” The Journal of Waluh and Raden Peucang.
Balandongan, 2010
Ieu ngan saukur carita, tong dikuat-kaitkeun jeung sajarah asli, huhuy..


text:
Galura
- Pikeun ngaran kalawarta (tabloid) nu ngaranna sarua, mangga buka Galura
Dina dinamika cairan, galura (turbulence, turbulénsi) téh hartina cara aliran nu cirina mangrupa parubahan sipat nu kacow sarta stokastik, ngawengku difusi moméntum handap, konvéksi moméntum luhur, jeung variasi tekenan jeung kacepetan anu gancang dina rohangan jeung waktu. Aliran nu teu ngagalura disebutna aliran laminér.
Tumbu kaluar[édit | sunting sumber]
- Center for Turbulence Research, Universitas Stanford
- Journal of Turbulence, Institute of Physics
- artikel Scientific American
- Air Turbulence Forecast