text:
Kadaharan Urang Sunda
Cilok
Cilok atanapi aci dicolok nyaéta kadaharan asli ti Sunda. Dijieunna tina tipung aci wungkul atanapi dicampur sareng tarigu teras dicampur cai tuluy dikulub. Jang nambah kanu rasa, umumna adonanna ditambahan bungbu, bisa ogé uyah hungkul.
Aya deui istilah anyar cilok gaul, nyaeta cilok anu aya eusina. Eusina bisa rupi-rupi, misalna: abon, sosis, gajih, urat, endog puyuh, jeung sajabana.
Cilok biasa didahar jeung sambel kacang sareng kécap.
Ciréng
Ciréng kapondokan tina aci digoréng, nyaéta kadaharan nu ilahar di Sunda, dijieun tina aci sampeu, dibungbuan, tuluy digoréng.
Resép cireng
Bahan:
- 100 g tipung aci
- 1 sdm tipung tarigu
- 375 ml cai
- 1/2 sdt pedes bubuk
- 1 sdt uyah
- 1 siung bawang bodas, diparud
- 30 g kacang kadelé bodas, dikeueuman nepi ka hipu, tuluy pisahkeun
- 1 batang bawang daun, iris halus
- minyak goreng
Cara nyieun
Aduk tipung jeung cai, pedes, jeung uyah nepi ka rata. Tambihan ku bahan sejenna, galokeun sing rata. Goréng saséndok saséndok nepi koneng jeung garing. Angkat.
Kanggo 10 sikieun.
Comro
Comro atawa combro nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon. Comro dijieun tina parudan sampeu anu dibentuk buleud atawa lonjong anu bagian jerona dieusian sambel oncom nu saterusna digoréng, mangkana kadaharan ieu dingaranan comro anu mangrupa singketan tina oncom di jero. Kadaharan ieu leiwih ngeunah lamun didahar waktu haneut kénéh.
Misro
Misro nyaéta kadaharan has ti Jawa Kulon. Misro dijieun tina parudan sampeu anu dibentuk lonjong sarta bagian jerona dieusian gula beureum nu saterusna digoréng, alatan éta pisan dingaranan Misro anu mangrupa singketan tina amis di jero (basa Sunda). Kadaharan ieu leuwih ngeunah lamun didahar mangsa masih kénéh haneut.
Jéngkol
Jéngkol (Archidendron pauciflorum, sinonim: A. jiringa, Pithecellobium jiringa, sarta P. lobatum) nyaéta tutuwuhan has di wewengkon Asia Tenggara. Sikina dipikaresep di Malaysia, Thailand, jeung Indonésia keur bahan kadaharan. Buahna mangrupakeun peuteuy sarta bentukna gepéng meulit ngabentuk spiral, boga warna layung kolot. Siki jéngkol boga kulit ari nu ipis jeung warnana coklat ngagurilap. Jéngkol bisa ngabalukarkeun bau nu teu ngeunah dina cikiih sanggeus dikokolakeun sarta diprosés ku peujit, utamana lamun didahar atah.
Jéngkol dipikanyaho bisa nyingkahan diabétes sarta alus pikeun kaséhatan jantung. Tangkal jéngkol dianggap ogé miboga kamampuh nu hadé pikeun nyerep cai taneuh sahingga méré mangpaat dina konsérvasi cai di hiji tempat.
Pamangpaatan
Siki jéngkol biasa didahar atah atawa dikokolakeun (biasana disemur, sarta dipikawanoh ku urang Sunda minangka ati maung atawa “ati macan”). Sikina beyé sarta hipu. Tékstur ieu pisan anu ngajadikeun jéngkol dipikaresep.
Sajaba disemur, siki jéngkol ogé bisa dijieun jadi kiripik kawas emping nu dijieun tina tangkil, ku cara ditutu/digencét nepi ka gepéng, digaringkeun sarta digoréng maké minyak panas.
Akibat goréng tina bauna sabenerna bisa dikurangan ku cara dikeueum atawa dikulub.
Jéngkol jeung gangguan kaséhatan
Sajaba bau, jéngkol bisa ngaganggu kaséhatan hiji jalma alatan konsumsi nu kaleuleuwihi nu ngabalukarkeun numpukna kristal dina saluran cikiih, anu disebut “jéngkoleun”. Jéngkoleun kajadian alatan jéngkol ngandung réa asam jéngkolat sarta hésé puyar dina cai nu PHna haseum. Konsumsi jéngkol nu kaleuleuwihi baris ngabalukarkeun kawangunna kristal sarta ngaganggu kiih.
Koci
Koci nyaéta hiji katuangan nu ilahar kapendak di wewengkn pulo Jawa, didamelna tina ketan nu aya eusian tina parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran kacang hejo sareng gula beureum, dibungkus daun cau. Di Madiun, Jawa Tmur, koci katelah mbel-mbelan.
Bahan dasar
Bahan dasarna nyaeta adonan ketan sareng gula beureum (kawung) minangka kulitna, minangka eusina tina campuran parudan kalapa sareng gula beureum atanapi campuran sari kacang hejo sareng gula beureum. Ari bungkusna, nyaeta daun cau. Bahan pangleuleueur nyaeta minyak kalapa.
Ngokolakeunana
Ngasakan ieu katuangeun teh ku cara diseupan (make aseupan dina seeng atawa make langseng).
Bentuk jeung rasa
Bentuk koci nyaeta limas (wangun ruang anu sisina opat segi tilu, bagian handapna segi opat. Ari rasana mah rada pacaket sareng papais.
Wanci nyieuna
Ari kapungkur mah koci teh sok dijieun dina waktu bulan puasa nyedek ka boboran Syawal atapi nyedek ka boboran Rayagung, tapi ayeuna mah iraha wae oge sok dijieun.
Kurupuk
Kurupuk (Ind. kerupuk; Ing. crackers) nyaéta salah sahiji jenis kadaharan jajanan (snacks). Najan kitu, di sababaraha wewengkon, utamana di Tatar Sunda, kurupuk biasa dijadikeun batur dahar, boh dahar sangu atawa dahareun “beurat” séjénna (hucap, baso, loték, jrrd.).
Bahan dasar kurupuk biasana sabangsaning tipung nu diadon jeung cai tur bungbu atawa rasa nu dipikahayang nepi ka dalit, diseupan, tuluy ditiiskeun. Bahan satengah jadi ieu tuluy dipotongan atawa dicitak sakumaha bentuk nu dipikahayang (buleud, rungga-renggi, atawa kotak), digaringkeun pikeun engkéna digoréng maké lisah kalapa atawa disangray.
Rupa-rupa kurupuk
Sababaraha jenis kurupuk nu loma aya di Tatar Sunda di antarana:
- Kurupuk aci: kurupuk pangkawentarna di Tatar Sunda alias kurupuk standar kulantaran murah. Dijieun tina aci sampeu. Biasana bentukna buleud jeung warnana bisa macem-macem sanajan warna panglomana mah bodas. Ieu kurupuk teu pati kuat dina rasa, meureun kulantaran cara nyieunna nu teu ngagunakeun bungbu.
- Kurupuk kulit (rambak, dorokdok): Kurupuk nu loba dijual di wewengkon Cirebon–Indramayu, dijieun tina kulit sapi. Rasana gurih deukeut ka asin tur boga ciri has sok léngkét na létah bari jeung méré “sensasi” tingbeletok. Puseur industrina aya ogé di Garut.
- Kurupuk malarat/mlarat: Kurupuk ieu ogé loba dijual di wewengkon Cirebon jeung salah sahiji oleh-oleh dahareun nelah ti Cirebon. Sawatara jelema nyebutkeun yen ngaran kurupuk Mlarat teh diturunkeun ti na kecap “malarat” (melarat; B. Indonesia) nu artina sangsara ku dunya. Bisa jadi ieu teh dihubungkeun ku cara nyieunna nu henteu digoreng ku lisah atawa peletik tapi disangray make keusik panas. Bahan dasar kurupuk ieu sarua jeung kurupuk sejen nyaeta aci. Nu ngabedakeun krupuk ieu dina ngasakeunna nu henteu digoreng make minyak tapi disangray dina keusik panas. Biasana bungbu karek dibalurkeun sabada kurupuk asak. Warna nu loma beureum, bodas, jeung konéng. Di daerah asalna, sabungkus kurupuk mlarat diregaan 3.000-3.500 rupiah.
- Kurupuk bondon: warnana beuruem lada tapi kacida nikmatna.
- Kurupuk hurang: dijieun make bahan dasar hurang
- Kurupuk jéngkol: dijieun make bahan dasar jengkol
- Kurupuk géndar: dijieun make bahan dasar gendar
- Kurupuk solondok: dijieun tina bahan dasar sampeu, rasana aya nu asin semu amis, aya nu lada. Séntra produksina loba di daérah Kabupatén Magelang, ari nu ngicalna mah di Bandung ogé seueur.
Kurupuk lianna
Sababaraha kadaharan ieu bisa digolongkeun kana golongan kurupuk, sok sanajan sabagean di antarana kadang-kadang disebut kiripik atawa cukup diistilahkeun gogoréngan.
- Kurupuk gadung: didamel tina gadung
- Saroja:
- Kurupuk jaat: dijieun tina jaat
- Ér’o (Rangginang oyég):
- Kurupuk oyék:
- Opak:Didamel tina béas ketan
- Kicimpring (di sababaraha wewengkon diseut ogé béca):didamel tina sampeu
- Rangginang (raginang, ranginang): didamel tina béas ketan.
- Kurupuk édun: kurupuk beureum jeung lada kabeuki barudak sakola
- Kurupuk rorombéheun: rupana bareulah jiga dampal suku nu rorombeheun, tapi nikmatna kacida luar biasa.
- Rémpéyék (atawa “goréng kacang”): dijieun tina tipung beas nu diabrukan suuk atawa kacang kadelé tuluy digoreng.
- Emping, tina tangkil, kadang-kadang aya oge tina sampeu
Oncom
Oncom nyaéta kadaharan tina kacang anu di-fermentasi-keun. Oncom mangrupakeun kadaharan has rahayat di Indonésia. Loba kamonésan tina oncom, diantarana oncom bisa jadi deungeun sangu ku jalan dipais, dibobotok, digoréng biasa, atawa dipasak jeung leunca. Oncom bisa oge dikokolakeun jadi kiripik oncom.
Jenis oncom
Sacara garis badag, oncom aya dua rupa, nyaéta:
- Oncom beureum, ilaharna dijieun tina hampas tahu, nyaéta kacang kadelé nu geus dicokot protéinna nalika nyieun tahu. Ku kituna, nu dijieun oncom teh mangrupakeun sesa nyieun tahu. Oncom jenis ieu nyieunna dibantuan ku jamur Neurospora sitophila.
- Oncom hideung, ilaharna dijieun tina bungkil suuk, nu kadang-kadang dicampuran ku hampas (onggok) sampeu atawa tipung sampeu, supaya téksturna leuwih alus jeung leuwih hipu. Bungkil suuk mangrupakeun hampas tina suuk nu geus dicokot minyakna ku cara diperes atawa diékstraksi Oncom hideung nyieunna dibantuan ku jamur Rhizopus oligosporus.
Kandungan gizi
Sanajan bahan-bahan oncom mangrupakeun panyesaan, tapi tina segi gizi mah masih keneh padet ku gizi, nu matak kacida nyaahna lamun heug dipiceun atawa ukur dibikeun ka ingon-ingon teh.
Bahan baku sejenna nu diperlukeun nalika nyieun oncom nyaeta kapang. Kapang oncom bisa ngaluarkeun enzim lipase jeung protease nu aktip salila proses fermentasi tur nyekel peranan penting dina nguraikeun pati jadi gula, nguraikeun bahan-bahan pinding sél kacang, nguraikeun lemak, sarta ngawangun alkohol saeutik tur mangrupa-rupa éster nu bauna sedep.
Loba jalma nu kurang ngahargaan oncom tibatan hasil ngokolakeun kakacangan lianna, saperti tahu atawa témpé. Hal ieu teh alatan oncom dijieunna tina hampas tahu atawa suuk. Padahal, sabenerna mah oncom miboga ajén jeung kualitas gizi nu alus minangka hasil tina proses fermentasi. Lamun dibandingkeun, oncom bungkil suuk mibanda protein, lemak jeung padetan nu ngaleyur leuwih loba tibatan oncom hampas tahu.
Ku ayana proses fermentasi, struktur kimia bahan-bahannu tadina kompleks, bakal kaurai jadi senyawa-senyawa nu leuwih basajan sahingga leuwih gampang dicerna jeung dimangpaatkeun ku awak manusa. Proses fermentasi ku kapang oge ngahasilkeun rasa nu dipikaresep ku konsumen.
Kagunaan sejen
Proses fermentasi ku kapang Neurospora sitophila jeung Rhizopus oligosporus geus kabuktian bisa nyegah efek flatulensi (kembung beuteung) sabab salila proses fermentasi, kapang bakal ngahasilkeun enzim alpha-galaktosidase nu bisa nguraikeun raffinosa jeung stakhiosa kadele nepi ka hambalan nu kacida handapna, nu alus keur nyegah dibentukna gas.
Nalika nyieun oncom, kaberesihan proses nyieunna diperlukeun keur nyegah mecenghulna mikroba-mikroba sejen, utamana kapang Apergillus flavus nu bisa mroduksi aflatoksin. Tapi, aflatoksin nu mangrupakeun racun, bisa diteken ku Neurospora sitophila jeung Rhizopus oligosporus. Aflaktosin ilahar mucunghul lamun bahan kakacangan mutuna goreng, ku kituna dina nyieun oncom diperlukeun mutu bahan nu hade.
Sambel
Sambel mangrupakeun deungeun/réncang sangu tradisional masarakat Malayu (kayaning di Indonésia, Malaysia, Singapura) dina wujud kawas saos anu eusina salawasna maké céngék atawa cabé, sahingga rasana condong kana lada. Bentuk saos ieu dihasilkeun tina cara nyieunna, nyaéta ku jalan diréndos dina coét, maké mutu.
Rupa-rupa sambel
Gumantung kana bahan jeung cara nyieunna, nya sambel téh aya sababaraha rupa. Di masarakat Sunda, aya sababaraha rupa sambel, di antarana
- sambel goang: bahanna ukur céngék, uyah, jeung surawung, diréndos terus digalokeun kana sangu atawa dicoél ku kacang panjang atah (kumaha karesep), atawa uyah, kécap, minyak jalantah, cabé beureum jeung bawang bodas diréndos tong lembut teuing.
- sambel oncom: oncom (beunang meuleum), céngék, beuleum bawang beureum, uyah, gula, cikur (lamun resep), jeung tomat dihijikeun terus diréndos, dicaian saeutik, terus digoréng sakeudeung (teu digoreng oge teu nanaon, kumaha karesep), lalabna cukup ku seupan daun sampeu/gedang, peuteuy, jéngkol jrrd.
- sambel tarasi: tarasi, gula, uyah (saeutik), céngék, tomat, bawang beureum; sakabeh bahan digoréng heula iwal gula jeung uyah, sanggeus kira-kira asak terus diréndos dihijikeun sakabéh bahan dina coét, saterusna digoréng sakeudeung. Lalabna bisa seupan daun sampeu atawa lalab atah oge bisa (takokak, jrrd.)
- sambel muncang: muncang nu kolot (dibeuleum heula), céngék, uyah, gula; muncang beunang meuleum dihijikeun jeung bungbu nu séjénna terus diréndos dina coét (caian saeutik) ; lalabna jéngkol ngora jrrd.
- sambel jahé: jahé, uyah, gula, céngék; jahé diteukteukan laleutik terus diréndos dihijikeun jeung bungbu nu lianna, sanggeus réngsé kécapan sacukupna (lamun resep) terus galokeun jeung lauk beunang meuleum.
- sambel buah: buah manggah ngora diparud (sikina mah piceun baé), lajeng cabé beureum, tarasi, céngék, gula, uyah beureum diréndos, saparantosna campurkeun jeung parudan manggah téa, aduk nepi ka rata, biasana baturna jeung beuleum lauk.
- sambel kécap: céngék diréndos terus dikécapan.
- sambel kacang: suuk beunang ngagoréng diréndos jeung uyah, gula beureum, bawang bodas, cikur, jeung céngék.
- sambel picung: picung kelewek (picung sok dikubur heula dina taneuh), uyah, gula, céngék (kahade kudu rada ati-ati bisi picungna aya racunan, mun bisa mah diléob heula ku cai haneut).
- sambel goréng: bawang bombay disiksik lajeng digoréng nepi ka konéng, tambahkeun céngék jeung bawang bodas beunang ngaréndos, gula bodas, kécap asin, jeung udang ebi (beunang ngeueum ku cai panas) nepi ka seungit.
- sambel tomat:
- sambel cibiuk: aya dua rupa, sambel beureum jeung sambel héjo. Sambel beureum dijieun tina tomat beureum, cabé beureum, surawung, gula, uyah, bawang bodas, bawang beureum, jeung cikur, sedengkeun sambel héjo maké tomat jeung cabé héjo. Ieu sambel diréndosna tara nepi ka lembut, sapuratina asal nyampur.
Tahu Sumedang
Tahu Sumedang nyaéta tahu nu asalna ti Sumedang, Jawa Kulon. Tahu ieu biasana digoréng nepi ka rada garing, semu coklat, tur asin. Cocog lamun didahar jeung lontong. Sanajan asalna ti Sumedang, tahu ieu kiwari geus loba dijieun di wewengkon lianna di Indonésia.
Sajarah Tahu Sumedang
Tumuwuh jeung nanjeurna industri tahu di Sumedang, teu leupas tina peran para warga katurunan anu kacatet dina sajarah salaku lulugu tukang nyieun tahu anu dibawa ti nagri maranéhna. Upamana baé lulugu tukang nyieun tahu Sumedang nyaéta Ongkino, Bungkeng, Ong You Kim (Ukim), Ko Aniw, Ko Lento, Ko Jung Gong, jeung Babah Hek. Mangka teu heran kadaharan asal nagri wide (pinding awi) teh dingaranan Tou Fu.
Cenah mah, tahu Sumedang téh dimimitian tina kréativitas nu dipimilik ku bojona Ongkino, nu ti awal mula mangrupakeun nu boga pokal pikeun nyieun Tou Fu Cina anu lambat laun ganti ngaran jadi “Tahu”. Mangtaun-taun, Ongkino jeung bojona terus ngulik usaha maranéhna. Nepikeun ka kurang leuwih taun 1917, anak manéhna hiji-hijina Ong Bung Keng nyusul ka tanah Sumedang. Bung Keng terus neruskeun usaha kadua kolotna nepikeun kaduana milih balik deui ka nagri asalna di Hokian, Cina.
Ngaliwatan alih generasi, Ong Bung Keng, anak tunggal Ongkino, tuluy neruskeun usaha anu diwariskeun ti dua kolotna nepi ka maotna di yuswa 92 warsih. Di balik kahotna Tahu Sumedang aya ogé carita anu rada mistik, kawas naon anu dicaritakeun ku incu ti Ongkino, Suryadi. Kira-kira dina warsih 1928, cenah hiji poé tempat usaha sang aki buyutnya, Ong Bung Keng, didatangan ku Bupati Sumedang, Pangeran Soeria Atmadja anu pareng ngaliwat numpak dokar dina lalampahan nuju ka Situraja.
Sabot nempo si aki ngagoréng tahu, jol aya kapanasaran, kadaharan naon anu keur dijieun si aki. Sajaba bentukna anu unik, aroma pasakanna ogé ngondang anjeunna anu geura-giru turun ti tutumpakanana pikeun menyapa akina anu uplek ngagoréng.
“Maneh keur ngagoréng naon?” tanya bupati ka si aki.
Ngadéngé patarosan éta, Ong Bung Kéng ogé némbalan bari usaha ngécéskeun sebisanya. Yén manéhna téh keur ngagoréng kadaharan anu dipikawanoh di taneuh kalahiranana ngaranna Tou Fu Cina. Kutan, guaran éta, beuki nyieun geremet Pangeran Soeria Atmadja, anu saterusna mecakan ngasaan kadaharan anu kakara mimiti manéhna temui.
Réngsé ngasaan, ujug-ujug Bung Kéng kungsi reuwas ku reaksi pangéran, anu sacara spontan ngungkabkeun kecap-kecap, “Ngeunah geuning tahu téh. Lamun manéh terus ngajual dagangan maneh bakal payu” kedalna bari beungeut pinu ku rasa seubeuh.
Ti kajadian poé éta, lalaunan tapi pasti komara Tou Fu Cina anu henteu ngahaja robah ngaran jadi Tahu Sumedang, alatan omongan pangéran beuki naék. Sumawona, carita datangna sang pangeran gancang sumebar ka sakumna penjuru Dayeuh Sumedang.
Cacak rada mistis, diaku Suryadi, kitu pisan kanyataan. Alatan omongan sang pangéran, ujug-ujug Tahu Sumedang robah jadi hiji kadaharan anu henteu kungsi dipiboga ku wewengkon séjénna.
Ranginang
Rangginang (atawa raginang, ranginang, Basa Indonésia:rengginang, rengginan) mangrupakeun kadaharan nu kasohor di Indonésia. Teu sirikna di unggal wewengkon, utamana di Pulo Jawa, miboga kamonésan ranginang gumantung wewengkonna asing-masing.
Kagunaan rangginang
Rangginang bisa didahar langsung, minangka susuguh keur sémah boh di imah atawa dinu kariaan, atawa bisa oge keur deungeun sangu. Keur didahar langsung, cocog lamun rangginang didahar jeung cikopi.
Rupa-rupa rangginang
- Dumasar rasana, rangginang aya nu asin jeung amis. Nu pangilaharna mah rangginang asin.
- Dumasar bentukna, wangun rangginang tiasa rupi-rupi, gumantung citakannana, tiasa buleud atanapi kotak, kadang-kadang henteu dicitak ku citakan, mung diréka-réka ku panangan waé.
- Dumasar ukurannana, henteu aya babagian ranginang nu pasti dumasar kana ukurannana, tapi rangginang bisa variatif ti ukuran pangleutikna nu diameterna kurang leuwih 3 senti, nepikeun ka rangginang-rangginang gede nu leuwih ti sapuluh senti.
- Dumasar nu nyieunna, rangginang bisa dibagi jadi rangginang jieunan sorangan (biasana ibu-ibu di imah sorangan keur nyuguhan semah atawa kadaharan sapopoe, nyieunna make parabotan saayana, citakannana kadang-kadang ukur dijieun tina awi), sarta rangginang jieunan pabrik(kiwari pabrik rangginang loba di mana-mana kalayan make citakan nu leuwih hade)
Bahan ranginang
Ranginang dijieun tina béas ketan anu diseupan sareng dibungbuan. Bungbuna bisa rupa-rupa gumantung kana rasa nu dipikaresep. Pikeun ranginang asin, uyah, bawang bodas jeung sajabana tangtu dibutuhkeun. Kadang-kadang ditambahan tarasi. Keur raginang amis, tangtu kudu make gula.
Cara ngadamel rangginang
Kanggo ngadamel rangginang, beas ketan diseupan sareng dibungbuan. Saparantosna cekap asakna (teu kenging asak teuing), ketan nu tos pagalo sareng bungbu teras dicitak, didaraykeun dina nyiru, ayakan atanapi rupi-rupi anyaman anu tiasa dianggo kanggo moe. Lajeng rangginang dipoé dugikeun ka garing. Saparantosna garing, rangginang atah digoréng.
Bajigur
Bajigur nyaeta salah sahiji inuman ti Sunda atanapi wewengkondaerah Jawa Barat. Bahan utamina nyeta kopi, gula aren, jeung santan kalapa. Keur nambah kanikmatan dicampurkeun oge uyah sarng bubuk vanili sacukupna.
Inuman ieu disayagikeun panas keneh nu biasa diical ngangge gorobak disadiakeun oge komporna pikeun naheur. Bajigur cocok diinum keur cuaca tiris atanapi saenggeus hujan. Tuangeun nu sering disayogikeun sareng bajigur sapertos kulub pisang, kulub hui, atanapi kulub kacang taneuh.
Bandrek
Bandrek sami sareng bajigur mangrupi inuman tradisional orang Sunda ti Jawa Barat. Inuman ieu cocok disayagikeun nuju keur tiris, sapertos nuju hujan atanapi peuting-peuting. Bahan dasarna nu paling penting nyaeta salah sahijina mangrupa jahe jeung gula beureum, tapi di daerah-daerah sejan ditambahkeun rempah-rempah supados karasa haneutna leuwih manjur, sapertos sereh, pedes, pandan, endog hayam kampung, jeung sajabana. Susu bisa oge ditambihkeun, tergantung salera. Seeur nu percanten yen bandrek aya khasiatna keur ngubaran panyakit ringan sapertos nyeri tikoro. Aya oge bandrek nu husus pikeun keur urang dewasa kusabab efek panasna.
2 Komentar
-
setiawan setia said,
haturnuhun baraya tos tiasa ngamumule ajen karuhun
salam baktos


c: text/html

text:
Baranahan
Baranahan (réproduksi) nyaéta prosés biologis pikeun nyiptakeun turunan:
- Baranahan séksual nyaéta prosés biologis nalika organisme nyiptakeun turunan ku cara ngagabungkeun bahan genetik. Organisme ieu mibanda dua jenis kelamin nu béda, jalu jeung bikang.
- Baranahan aséksual nyaéta prosés biologis nalika organisme nyiptakeun salinan genetik nu sarua jeung dirina sorangan tanpa ngagabungkeun bahan genetikna jeung individu séjén. Pikeun conto, hidra (invértebrata na ordo Hydroidea) jeung kapang bisa baranahan ku jalan sirungan. Organisme-organisme ieu teu mibanda kelamin nu béda sarta bisa "meulah" manéh jadi dua bagian atawa leuwih nu bisa tumuwuh sorangan. Sababaraha spésiés 'aséksual', kawas hidra jeung jellyfish, bisa ogé baranahan sacara séksual. Tutuwuhan lolobana bisa baranahan vegetatif. Cara séjén baranahan aséksual nyaéta fisi binér, fragméntasi jeung formasi spora.
Aya rupa-rupa cara baranahan nu dipaké ku rupa-rupa spésiés. Sababaraha sato, kaasup manusa (mun geus sawawa), jeung Gannet Kalér (5-6 taun), ngahasilkeun saeutik turunan. Nu séjén baranahan gancang pisan, tapi mun teu dikukut sacara artifisial, turunanana lolobana teu salamet nepi ka sawawa. Kelenci (sawawa sanggeus 8 bulan) ngahasilkeun 10 - 30 turunan per taun, Buhaya Nil (15 taun) ngahasilkeun 50, sedengkeun laleur buah (10-14 poé) bisa nepi ka 900. Dua cara di luhur bisa dipiresep na évolusi: sato nu turunanana saeutik bisa ngasuh jeung ngajaga anakna, sahingga nurunkeun kabutuh pikeun baranahan; nu séjénna, sato nu loba turunanana teu kudu ngaluarkeun tanaga pikeun ngasuh, sahingga bisa baranahan leuwih loba.
Dua cara ieu katelah seléksi-K (saeutik turunan) jeung seléksi-r (loba turunan), nu gumantung kana rupa-rupa kaayaan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Teu hilap solawat siraneung salam mugia sing dikocorkeun, dikucurkeun, oge di kecerkeun ka jungjunan urang sadayana anu pang nyongcolangna sa alam marca pada ya’ni Nabiyana Muhammad SAW. oge kulawargina, shoabatna tabi’in sareng tabi’atna tug dugi ka urang sadayana anu hadir dina ieu tempat mudah-mudahan kenging syafa’atna kin di yaumal Qiyamah. Amiin ya Alloh ya robbal ‘Alamin……
Para hadirin rohimakumulloh..!
Sateacana simkuring ngabahas masalah anu aya patula-patali, pakuat- pakait dugika pajeujeutna jeng masalah nikah mangga urang leuyeupan heula dauhan Alloh dina al-Qur’an anu unggelna :
Tegesnamah aya langit aya bumi, aya beurang aya peuting, aya caang aya poek, aya jangkung aya pendek aya mancung aya pesek, nyakitu deui aya lalaki aya awewe. Intinamah Alloh nyiptakeun ka makhlukna teh pasang-pasangan, dua-dua. Bahkan jikalau kita tela’ah organ tubuh urang oge namina teh dua-dua. Anu pang hanapna namina ku…ku..naek kaluhur namina ping…ping, tatangga ping-ping namina tit…tit naek deui kaluhur namina da…da…, tatangga da-da namina su..su… luhureun susu namina tak…tak… naek deui kaluhur namina pi…pi… tah ieu nu terahir (bari nunjuk kana tarang) namina nong…nong.. jadi atu tetela pisan yen Alloh nyptakeun makhlukna teh sajodo-sajodo, pasang-pasangan, dua-dua, dugina ka nami-namina
Hadirin rohimakumulloh...!”
Lamun urang ngabahas nikah minimalna bakal aya opat pertarosan.
Naon ngaran nikah..?
Saha anu kudu nikah...?
Kasaha kudu nikah,,,?
Naon bae langkah-langkah saba’da nikah...?
Maka ieu pangaosan ku simkuring dibagi jadi ermpat babak tidak besambung
Babak pertama : naon ari ngaran nikah ? jawab : anu mana ngaran nikah teh mun ceuk bahasa santrimah ta’rif nikah mun ceuk nusakolamah definisi nikah ? Definisi ieu ka bagi dua :
1. Secara Ethimologi (lughowi)
2. Secara Terminologi (istilah)
Para hadirin rohimakumulloh....!”
Nikah secara Lughowi tos ka uninga kusadayana dina kitab-kitab fiqih nyaeta :
Tapi saur pamudamah nikah teh singkatan tina Nun (Ni’mat) Kaf (Karasa) Ha (Haneut). Jadi atuh-atuh jadi nikah teh singkatan tina ni’mat karasa haneut. Tapi saur sepuhmah : Nun (Ni’mat)... kitu oge ceunah... cek bapana budak. Da anu sing jareuntul didieu oge tina hasilna tina nikmatna nikah, da niatmah da lain nyieun anak tapi nyieun enak. Lereus............!”
Sakumaha ceuk Qo’idah :
Saba’da ni’mat timbul nu kadua nyaeta Kaf (Karohah) hartosna pikangewaeun, pikasebeleun da ningali pamajikan reuseup soteh ker panganten anyar, ningali pamajikan teh jiga Shopia Laurent, jiga Lidia Kandau, jiga Krisdayanti, tapi lamun geus bereset budak tilu beulas mah, komo lamun ker gendut, ningali pamajikan jiga buntelan, keur panganten anyarmah, ningali pamajikan teh di teuteup ti hareup sieup, disawang titukang kenjang ditilik ti gigir leunggik, tapi ges bereset budak tilu belasmah beda deui bahasana. Di teuteup ti hareup jiga keyeup, disawang titukang jiga hurang, ditilik ti gigir jiga langgir di ukur tiluhur jiga undur-undur, diragap tihanap jiga hap-hap, tah ieu anu disebut Karohah teh tegesna pikangewaeun.
Salajeungna timbul nu katilu nyaeta Ha, ieu mah aya dua alternatif. Lamun nyanghareupan Karohah...lulus, maka Ha na teh hasanah teugeusna keluarga anu Mawadah Warohmah tur Sakinah (keluarga anu didasaran ku cinta jeng kasih sayang), tapi lamun nyanghareupan Karophah hanteu lulus maka Ha na teh Hazanah (keluarga nu awet rajet) anu didasaran kurasa egois jeng emosi. Mudah-mudahan ieu panganten sing kalebeut keluwarga anu Mawadah Warohmah. Amiiin......!”
Para hadirin rohimakumulloh...!”
Babak anu kadua nyaeta saha anu kudu nikah teh? Waleranana pidawuh rosul :
Babak katilu : ka saha kudu nikah teh? Walerannana nyaeta pidawuh Allah dina Al-Qur’an.
فانكحوا ماطاب اكم
Bapak ka opat : naon bae langkah-langkah saba’da nikah ? waleran nana dawuaha Alloh dina Al-Qur’an :
Ngimahan sing pageuh
Makean anu weuteuh
Maraban sing nepika seubeuh
Ngendongan sing nepika reuneuh
Nya kitu deui, Istri sing apal kana hak jeung kawajibanna. Anumana kawajibanana sami aya opat diantarana masak, diwedak, nangkarak, ngadengkak. Tah insya Alloh, upami duanana tiasa ngalaksanakeun kana tugas jeng kawajiban, bakal terwujud keluarga anu Mawadah Warohmah tur Sakinah nyaeta keluarga anu bahagia, keluarga anu didasaran ku cinta sareung kasih sayang, cindekna mah ka cai jadi saleuwi, ka darat jadi salogak, ka cai daraek ngaji, ka darat daraek sholat. Se ia se kata, se iring sejalan, runtut raut sauyunan dugika paketrok iteuk, bahkan dugika poe Qiyamah.
Para hadirin Rohimakumulloh…!”
Supaya ieu dua mempelai tetep renggenek dina sakinah Mawadah Warohmah sim kuring pesen :
• Sing yakin ieu jodo teh taqdir Alloh SWT. dihin pinasti anyar pinanggih ti barang saratus dua puluh dinteun anjeun aya dina patuangan ibu ku Alloh parantos di pastikeun yen jodo jang…… bakal nikah ka neng…. Sing yakin dina hate supaya urang bisa tumarima kana kapastian Alloh
• Kudu husnudzon (hade sangka ka Alloh), bahkan ku jodo anu ieu urang bakal pinanggih jeung kabagjaan hirup, ku jodo anu ieu urang bakal nyieun wasilah pikeun ngahontal Mardlotillah.
• Ieu aqad tikah teh sing jadi pertikahan anu pertama jeung anu terakhir, tegesna panungtungan masa pacaran, ti kawit ayeuna anjeun duaan lebet kana alam rimbitan, alam rumah tangga anu dibengkeut ku SSTB (Surat Tanda Tamat Bobogohn) sa ba’da nikah mah kudu bogoh nyaan.
• Ku aqad tikah indung bapa urang jadi nambahan nyaeta mitoha, dulur, lanceuk, adi, jeung anu liana
• Ku aqad tikah jadikeun sarana pikeun ibadah ka Alloh, ngabakti ka Alloh.
Para hadirin rohimakumulloh…!”
Rupina cariosan ti sim kuring di cekapkeun sakieu bae kirang langkungna mah nyuhukeun dihapunteun, bobot sapanon carang sa pakan, sasieureun sabeunyeurenmudah-mudahan aya manfa’atna, anu terakhir ieu panganten urang du’a keun ku sadayana


text:
Boh kitu boh kieu, kamerdekaan teh mangrupa nugraha pikeun bangsa urang sabab ieu teh minangka modal anu kacida gedena dina pergaulan antar bangsa. Bangsa urang bisa satata jeung bangsa deungeun dina sagala hal. Urang teu perlu mamandapan menta pangasih ti bangsa deungeun. Sagala pasualan bisa diputuskeun ku sorangan, teu perlu menta ijin ti batur. Pon nyakitu deui dina ngokolakeun nagara. Singgetna, urang geus jadi bangsa anu mandiri.
Tah, minangka wujud tina rasa sukur teh nya biasana ku jalan mieling poe kamerdekaan unggal tanggal 17 Agustus. Taun ieu mah kabeneran deuih ninggang dina poe Juma'ah, sarua jeung basa taun 1945. Ngan ngaranna oge sukuran, tangtu asa teu merenah lamun kaleuleuwihi. Ongkoh pan mun kaleuleuwihi mah jadi patojaiyah jeung esensi sukuran.
Nu matak basa Forum Indonesia untuk Transparansi Anggaran (FITRA) nimu data anu netelakeun yen istana nganggarkeun duit 7,8 milyar keur waragad mieling kamerdekaan, loba anu ngarasa mentegeg tur hareneg. Asa teu pantes atuda waragad sakitu gedena ngan ukur dipake acara seremonial sapoeeun. Komo lamun inget yen masih loba keneh jelema anu neangan duit 10 atawa 20 rebu wae kudu luut-leet kesang sapoe jeput.
Malah ceuk kuring mah lain ngan ukur teu pantes, tapi kaasupna ge kana TEU GABLEG CEDO. Sukuran mah ayana dina hate, lain dina pesta anu hurung-herang. Duit sakitu mah mending dipake ngamemenan jelema miskin, jelema nu teu mampuh. Lain dimonyah-monyah diuwar-awur teu puguh. Mu kitu mah tetela euweuh undakna atuh sanggeus 67 taun merdeka teh. Aya ketang anu undak teh: beuki dieu beuki loba jelema anu kandel kulit beungeut, euweuh kaera najan ngadaharan duit batur, duit rahayat. Astagfirullah.
Nun Gusti, mugi Gusti nyiksa tur ngawarah sing saha wae anu ngaku pamingpin atanapi wakil rahayat, anu tambelar tur ngamomorekeun ka rahayatna. Amiiin.
Wilujeng milangkala, Indonesia.
Hak Cipta ditangtayungan ku undang-undang. Salira diwenangkeun nyutat ieu tulisan - boh sapalih atanapi sagemblengna - kalawan sarat kedah nyerat ngaran nu nulis sareng live link (tumbu anu tiasa di-klik) ka SundaBlog. Mugi janten perhatosan.
Manawi kalandep, mangga tingali seratan sanesna:


text:
Meridian Lossless Packing
Meridian Lossless Packing nyaéta téhnik komprési lossless nu proprietary pikeun ngomprési data audio PCM anu dimekarkeun ku Meridian Audio, Ltd. MLP mangrupa métode komprési tanpa rugi pikeun eusi DVD-Audio (sering diiklankeun migunakeun logo Advanced Resolution) sarta ilaharna ngahasilkeun komprési 2:1 kana kalolobaan material musik. Sakabéh pamuter DVD-Audio dilengkepan ku pang-dékode-an MLP, sedengkeun kagunaannana sorangan dina disk mangrupakeun discretion nu mroduksina.
Dipikawanoh ogé minangka Packed PCM (PPCM) sarta bareng jeung generasi satuluyna tina DVD bakal dipikawanoh minangka Dolby TrueHD, kalayan nambah rarata sampel (sample rate) nu leuwih luhur, rarata bit (bit rate) nu leuwih luhur, 8 full-range channels, extensive metadata, panempatan custom speaker (saperti anu dispesifikasikeun ku SMPTE), jung timecode.
MLP dina format média anu diepak[édit | édit sumber]
Tempo Ogé[édit | édit sumber]
Tumbu Luar[édit | édit sumber]
- (en) Informasi leuwih loba ti 5dot1.com
- (en) pangumuman Dolby TrueHD
- (en) Meridian Lossless Packing (MLP) in a Nutshell
- (en) "MLP Lossless Compression" ku Bob Stuart ti Meridian Audio, Ltd.


text:
Vaksin
Vaksin nyaéta préparasi nu dipaké pikeun ngaronjatkeun imunitas kana hiji kasakit inféksi. Istilah ieu diturunkeun tina istilah cacar sapina Edward Jenner ("vacca" téh basa Latin nu hartina sapi), nu mun disuntikkeun ka manusa bakal ngajaga manusa tina kasakit cacar. Vaksin téh dumasar kana konsép variolasi nu asalna ti Cina, nyaéta prakprakan népakeun cacar anu watekna lemah. Jenner sadar yén para wanoja anu ngolah susu sapi (jaman baheula di kulon biasana wanoja anu disebut milkmaid) anu katépaan cacar sapi, henteu kabancén ku cacar.
Rujukan[édit | édit sumber]
Tumbu kaluar[édit | édit sumber]
- Vaccines and Antisera di Open Directory Project
- "Immunization". MedlinePlus. U.S. National Library of Medicine. 27 Désémber 2007. Diakses pada Éror: titimangsa teu valid.
- VIOLIN: Vaccine Investigation and Online Information Network


text:
Butuh kata-kata cinta yang sedikit lebih romantis berbahasa sunda? Ini dia saya tuliskan beberapa untaikan kata kata romantis bahasa sunda yang bisa buat kamu menjadi romantis dan juga galau. Hehee!
Dalam menggungapkan perasaan cinta, kita juga terkadang memang perlu menggunakan kata-kata yang sedikit lebih romantis agar bisa memberikan kesan yang lebih menyentuh kepada seseorang. Semoga saja kamu bisa terinspirasi dengan kata kata romantis bahasa sunda berikut ini.
Baca juga:
2 Cara Untuk Mengungkapkan Perasaan Cinta Ke Doi!
Sahabat Baik Lebih Tahu, Kapan Hubungan Cintamu Akan Berakhir!
Kata kata romantis bahasa sunda
Abdi resep ka anjeun tulus dina jiwa raga abdi, abdi teu teurang kos kumaha abdi dina titingalian anjeun. Anu abdi terang, dina ka kurangan ieu ijinan abdi nulis ngaran anjeun di hate ieu, ti mimiti wauh sareng anjeun moal pernah ka hapus rasa mikacinta abdi ka anjeun, ayena sareng salamina.
Bulan.. Ca'angan anjeuna di tiap wengi na. Bentang.. Jadikeun wengi ieu, wengi anu endah kanggo manehna. Impian.. baturan anjeunna dina istirahat na. Sarta matahari.. Hudangkeun anjeunna enjing dina poe isukna nu endah.
Ingetan abdi dina lamunan anjeun, impikeun abdi dina sare anjeun. Ulah sasakali anyobian mopohokeun abdi, margi anjeun nyaeta hiji-hijini jalmi anu terus aya dina jero hate abdi.
Isuk anu cerah nyaeta sabot sareng anjeun, wengi anu endah nyaeta sabot ngadenge keun suara anjeun, hate bisa jadi bungah sabot abdi bisa ngabogaan anjeun salamina.
Wauh sareng anjeun nyaeta hiji anugrah. Nganyenyeri anjeun nyaeta hiji larangan. Maturan hirup anjeun nyaeta hiji kabagjaan, Ninggalkeun anjeun nyaeta hiji kebodoan.
Lamun misalna abdi dititah milih manehna atawa acis, Mangka abdi bade milih acis. Sabab abdi bade meser sadaya rasa cinta manehna, supaya manehna henteu tiasa masihan rasa cintana ka anu sejen.
Sanajan renggang kena fana dunya, sanajan hina dimata jalmi, sanajan harta beuki teu aya, sanajan jarak urang pajauhan, anu penting mah urang jagaan rasa cinta urang duaan!
Cinta sajati kuring moal kantos leuseuh, kaasih kuring moal kantos nyandung, kaasih satia kuring moal kantos mangkat, rasa deudeuh kuring moal kantos ancur. Kaasih deudeuh kuring moal kantos leungit salamina sareng anjeun!
Ulah kantos ngukur rarasaan mikacinta. Tingal kedah ku urang dengekeun jeung rasakeun. Lamun akur, eta hartina aya katulusan di hate urang duaan, janten lakukeun hal anu sae engkina.
Rasa mikacinta masihan kabagjaan janten oge kasedihan. Kadang kasedihan nu ku urang rasakeun jadi hiji kabagjaan ti jalmi anu reseupen ka urang.
Lamun dua insan entos satia, mangka kacipta rasa kanyaah, rasa kanyaah bisa barobah jadi kabagjaan anu engkina bakalan sajahtera salamina.
Lamun abdi geuring, obatan abdi kalawan rasa nyaah anjeun. Sarta lamun abdi ka susahan bantuan abdi kalawan do'a ti anjeun.
Abdi teu hoyong kaleungitan diri anjeun, anjeun kawas getih nu aya di jero nadi sarta nafas abdi, sabab anjeun cinta sajati abdi, abdi hoyong ngajaga anjeun dugi ahir hayat abdi.
Abdi bener-bener henteu ngartos naon harti diri ieu. Mun teu aya anjeun, diri ieu asa karasa hampa. Abdi bener-bener henteu sanggup hirup dina poek hate ieu mun teu sareng anjeun.
Anjeun sapertos mentari anu ngahanetkeun awak kuring. Anjeun sapertos hujan anu nyejukeun nafas kuring, basa halodo memerih hate sarta hirup kuring.
Cinta teu salamina endah, cinta bisa jadi nye-nyeuri lamun teu aya rasa silih babagi. Sabab cinta kudu salamina silih babagi jeung silih masihan.
Nah bagaimana, cukup romantis dan buat galau tidak kata kata sundanya? Kalau belum, silahkan baca lagi kata kata romantis lainnya dibawah ini:
- 16 Ungkapan Kata-kata Cinta Indah Bahasa SUNDA Untuk Pacar!
- Kata Kata Cinta Bahasa Sunda Romantis Dan Galau!
Nah demikian artikel mengenai kata kata romantis bahasa sundanya. Semoga kamu juga bisa lebih sayang lagi deh dengan pacar kamu masing-masing? Dan terimakasih atas waktunya, permios!
Artikel Lainnya :
Inilah 2 Penyebab Utama Ponsel Android Mu Menjadi Lemot!
"11 Panduan" Tips Membeli Ponsel Android Yang Bagus!
Ponsel Android Mu Jadi Lemot? Ini Dia 10 Tips Jitunya!