text:
domenica 11 marzo 2012
Sa pratzidura diatòpica de sa lìngua sarda/La divisione diatopica della lìngua sarda
FILS 11-12 . Cagliari, novembre 2011
***
Est cosa connotta de tottus ca sa lìngua sarda est pratzia in fuedhadas diversas e dissimbillantis, candu prus candu de mancu, s’una de s’attra. Mancai sa lìngua sarda siat una e una scetti. E custu poitta ca una scetti est s’arrèxini e sa manera de cummenti s’est ispirigada sa lìngua latina po ’ndi benni lìngua sarda: e gi’est po cussu insandus chi sa lìngua sarda tenit meda caràtteris chi funti sempri is proprius in calisisiat logu si fuedhit su Sardu. Iat a bastai a nai su fenòmenu de sa metafonesi, sa punna de su Sardu a mantenni sa sìllaba obetta; sa manera analìtica de fai su tempus verbali de su benidori (e.a.n. su futuru: p. es. app’a nai,as a fai), s’artìculu determinativu (su, sa) chi benit de su latinu ipsum/a e no de illum/a cumenti est in casi tottu is attras lìnguas romànicas; s’affortziamentu de is cussonantis; su de ’nci ponni sa preposizioni a deinnanti de su complementu oggettu si custu est una pessoni (p.e. appu intendi a Nàssiu): e meda attrus ’nd’ia podi mentovai. E prus parìvile ancora est sa lìngua sarda si pigaus a contu is fenòmenus de sa sintassi: chini no connosci s’espressioni po fai certus tipus de dimandas, cument’iat essi Intèndiu m’as? calendinci fias? A Frantziscu fuedhai dhi deppeus?, po nai una de is cosas prus connottas e spainadas in tottu su Sardu; e ia podi acciungi sa manera de imperai su modu infinidu, o su gerùndiu, o sa tràmuda de is costituentis sintàtticus in sa fràsia, cummenti aina po espressai certus bisòngius e fainas pragmàticas (p. es. una domu nova mi seu comprau). E no est de si scaresci chi su cabbali de su lèssicu, de is paràulas est a nai, est, in sa fondamenta sua (e no scetti), su matessi in tottu is fuedhadas de sa lìngua sarda.
Nadu custu, scieus, torru a nai, ca sa lìngua sarda cambiat de espressada comenti cambiant is logus e sa geografia de sa Sardinna; scieus tottu ca, si andaus a una bidha accanta a sa nostra, agattaus giai differèntzias e dissimbillantzas, chi crescint cantu prus si ’nci stesiaus de su logu nostru. Tottu custu no est unu spantu e no dhu deppit essi: dogna lìngua est, fintzas de s’inghitzu, differentziada in sa geografia sua, e s’aunimentu, si càpitat in s’istòria, benit appusti, mancai sa chistioni siat unu pagu prus diffìcili, trobedhada e imbodhiada de cantu seu narendi innoi. Podeus fintzas nai chi sa differèntzia est sa sustàntzia matessi de sa lìngua: de dogna lìngua, poitta ca dogna lìngua nascit cun s’intzimia etottu de sa differèntzia e de sa cumpratzidura: diffèrentzia intra de is logus abi custa lìngua si fuedhat; differèntzia cunfromma de is dissimbillantzas chi s’agatant in sa societadi aundi est fuedhada; s’aunimentu de una lìngua (e fintzas su mantenimentu de issu) benit, imbèccias, de una voluntadi precisa, chi podit essi polìtica, sociali o culturali, o totu custas cosas impari.
Duncas, su problema immoi est cussu de stallai is diversas faedhadas de sa lìngua sarda. Infattis si andaus a circai differentzias, ’nd’eus agattai prus de cantu si ’nd’íant a podi, in tottu su logu de Sardinna, différentzias de nomini po nai una e una pròpia cosa (p.es. is nominis de su tzurrundeddu, o de su pibitziri), o is desinèntzias de tempus e modus de su verbu, is maneras, is prus dissimbillantis, de spadriai is sonus e de realisai is fonemas: e in custa manera iaus a intrai ind un’imbòdhiu aicci impirigau, chi iat essi diffìcili a si ’ndi scabulli. Duncas bisòngiat a circai e a si donai una mètida e un’arrègula po si ’ndi podi sprobigai.
In custus annottus chi si propòngiu m’app’a poderai a unu critèriu e a unu fundòriu tradizionali, chi est cussu de fundamentai sa pratzidura de is fuedhadas appitzu de fenòmenus fonèticus de sa lìngua, mancai deu beni scìppia ca attrus critèrius s’iant a podi bogai a pillu, fintzas po biri si custus andant a pari cun is fonèticus, e in cali medida; e mancai scìppia puru chi fintzas una classificatzioni de is fenòmenus morfològicus, mascamenti is chi pertoccant sa coniugatzioni verbali, iat essi cosa disìggiada po s’iscèntzia, dae custu remiru. Ma scieus beni puru chi est tantecantu sa fonètica a donai a is fuedhantis sa medida e s’attinu su prus làdinu de sa differèntzia.
Ma fintzas ponendisinci aintru de custu consideru fonèticu, toccat a circai e a ponni critèrius precisus, poitta ca is fenòmenus fonèticus funti medas e medas. E duncas tocat a scerai calis fenòmenus fonèticus potzant essi cussus affattentis a una pratzidura chi tengiat sentidu e fundòriu, deghinò iaus a essi indaennanti de un’improdhu de fattus differentis, iscussertaus e chen’arrègula.
Duncas app’a prova a donai unu critèriu e un’arrègula a s’ammisturu mannu de is differèntzias. E diacci toccat a si dimandai cali iant essi is differèntzias de importu prus mannu po trassai una figura assentada de custa cumpratzidura, dialettali eus a nai, de sa lìngua sarda. Po custu m’app’a poderai a tres critèrius fundamentalis: unu geogràficu, unu, stòricu-comparativu e unu strutturali.
Innanti de sighiri in custu trettu, iat essi pretzisu de bogai a campu su concettu de isoglossa: naraus isoglossa una linia imagginària chi scrobat su logu (geogràficu) aundi s’agattat unu certu fenòmenu, de su logu aundi custu fenòmenu no dhoi at. Duncas un’isoglossa disinnat una pratzida de campu (de spàtziu) geo-linguìsticu cun remiru a unu certu fenòmenu linguisticu: fonèticu, lessicali, morfològicu.
Immoi, cummenti is linguistas scnit beni deddiora, candu est chistioni de làcanas intra variedadis de una matessi lìngua o intra lìnguas imparentadas intr’issas, no s’agattat mai una làcana pretzisa chi dhas iscrobit de manera netta, po ca si potzat nai chi innoi accabbada sa variedadi X e adhia de innoi cumenentzat sa variedadi Y. Infattis is isoglossas s’attroppèliant intrepari, chene andai mai una appitzu de s’attra, de manera chi no si podit marcai mai una làcana pretzisa: teneus scetti làcana de fenòmenus singrus, ma no làcana intra variedadis o lìnguas in parentìu. Perou, certu, podeus nai chi ’nci funt isoglossas chi punnant a sighiri sa matessi caminu, accostandusì o istesiandisi unu pagu s’una cun s’attra o mancai fendu su propriu camminu po unu certu trettu. Po esèmpiu, su campu attremenau dae s’isoglossa chi pratzit sa leada abi is cussonantis velaris si funti torradas in palatalis (est a nai sa leada abi si narat chentu e cussa abi si nara centu), sighit unu camminu chi casi cumbinat cun su de s’isoglossa chi pratzit sa leada aundi is vocalis -E e -O latinas in finitia abarrant ugualis, dae sa leada aundi custas vocalis si cambiant in -i e in –u (est a nai sa leada abi si narat òmines bonos dae sa leada abi si narat òminis bonus). Attru esempi podit essi cussu chi pertoccat sa rutta de sa n intr’e vocalis e su de su cambiamentu de L in b (sa mãu maba); o ancora cumbinat casi perfettamenti sa leada abi si narat puthu (dae una T+J latinas) e cussa abi s’arruit sa f de inghitzu ’e paràula: ’idzu (pro fidzu). Un’attru critèriu est cussu po chi unu datu fenòmenu (sinnau de una certa isoglossa), naraus su fenòmenu A podit occuppai una certa leada inintro de sa cali dhoi at una leada prus pitticca abi s’agattat fintzas su fenòmenu B; in tali manera iaus a tenni sa variedadi X chi tenit A e scetti A e sa variedadi Y chi tenit A e B.
Infinis podeus ponni un’attru critèriu, su de tres chi nos fait stallai una leada abi is isoglossas si attroppeliant e s’impirigant meda appari.
Un’attru critèriu ancora est cussu chi si fait preferri un’isoglossa chi istallat una leada bastanti manna de una troppu pitticca.
Postus chi aus custus critèrius, toccat insandus a disponni una gerarchia chi tengat in cossideru s’importu, minori o majori, de custas isoglossas. Po fai custu, potzu proponni custus paràmetrus, commenti sighit: 1) paràmetru spatziali: tenint importu prus mannu is isoglossas chi istallant una leada prus manna, mellus ancora si 1a) custas isoglossas punnant a s’attobiai appari; 2) paràmetru istòruicu comparativiìu: tenint prus importu is isoglossa chi scrobant una leada de unu fenòmenu de mantenimentu dae cussa de unu fenòmenu novadori, mellus ancora si 2a) custus fenòmenus si podint cuffrontai cun fenòmenus parìvilis de logus linguisticus chepari po cantu a parentiu; 3) funti de importu is isoglossas chi stallant sa leada de dus fenòmenus chi siant parivilis o liaus intr’issus cantu a struttura.
Insandus su tipu de leada linguistica chi eus a nai «ideali», iat essi cussa chi tenit un’amprària bastanti manna, chi si cumbinat cantu mellus est possìbili cund una leada de un’attru fenòmenu, e aundi s’agattant fenòmenus de importu stòricu-comparativu e de importu strutturali.
Immoi, insandus chi eus nau tottu custu, già podeus scioberai is isoglossas chi funti de importu prus mannu.
Una prima isoglossa est cussa chi iscrobat sa leada aundi is cussonantis velaris latinas indaennanti a is vocàlis e e i (ki, ke) abarrant chene cambiamentu, dae sa leada aundi custas cussonantis si torrant in palatalis (est a nai chi si scrobant sa leada aundi si narat chentu lunghes de cussa aundi si narat centu luxis). Custa isoglossa pratzit sa Sardinna in dus mesus casi ugualis; e ancora is dus leadas aicci stalladas funti, duncas, una prus cusservativa e casi unica in su mundu linguìsticu romànicu, a nord, e s’attra prus innovativa a sud. Cust’isoglossa, ancora, currit unu camminu chi si cumbinat bastanti beni cun s’isoglossa chi scrobat sa leada aundi is vocalis -E e -O de finitia si mantenint cummenti funti dae cussa aundi issas si tramudant in -i e in -o ( frores bellos/froris bellus; deo sono bene/deu sonu beni ); e innoi puru ’nci teneus un’area de cusservassione a nord e una de innovassione a sud chi s’appresiat a s’Italia meridionali e a sa Còrsica. Po custu fattu, su mesu meridionali de s’Isula benit a frommai unu sistema fonològicu cun setti fonemas vocàlicus, poitta ca si distinghit una e aberta dae una e serrada (bèni/béni, scètti/scétti) e atterettantu una o aberta dae una o serrada (óru/òru; óllu/òllu) cun balori fonològicu, est a nai bastanti a distinghi po issas etottu dus pràulas. Custu fattu est lograu de su fenòmenu chi si narat metafonesi po su cali una vocali e o o tònicas funti serradas si sighit sa vocali i o u, deghinò sa e e o abarrant abertas, ma sa i o u deppint essi sas beras de su latinu, ca si benint de una -E o -O latinas chi in Campidanesu si furriant in i e u, insandus sa e oppure o tònicas abarrant abertas: e duncas, po esèmpiu, béni dae su latinu VENI porta sa e serrada, mentras ca bèni dae su latinu BENE porta sa e aberta.
Dhoi at attras isoglossas chi currint dae ponente a levante in mesu a sa Sardinna e dha spratzint in dus metadis.
Dhoi at cussa de sa pròstesi de sa vocali i daennanti a s+cuss. Fenòmenu chi agattausu sempri in su mesu de susu de s’ìsula, mentras che in sa parti ’e iosso custu fenòmenu no est de regula (iscola, iscala, ispantu iskire, istrale). Mentras a s’imbessi in parti ’e iosso agattaus sa pròstesi de a daeinnanti a una r (arriu, arrana, arrosa, arruiri, arrègula, ecc.), chi no s’agattada in part’ ’e susu.
Su mesu de basciu tenit s’articulu determinativu plurali is uguali po maschili e po femminili, mentras chi in part’ ’e susu si scerat sos po su maschili e sas po su femminili.
Infinis teneus tres isoglossas chi currint de manera casi perfetta su propriu camminu, stallendi una leada a forma de triangulu, cun sa punta in Ottana e is ladus chi andant s’unu a Siniscola e s’attru a nord de Baunei, de manera chi in custu triàngulu cappit sa part’ ’e susu de sa Brabaxa, su Nuoresu e sa Baronia. Is isoglossas chi seus narendi funti duncas custas.
1) cussa chi scrobat sa leada abi is cussonantis occlusivas surdas P,T,K intra de vocalis s’abarrant chen’ e mudai, a differèntzia de tottu su restu de su logu sardu abi is cussonantis ch’eus nau si mudant in sonoras fricativas b, d, g. Po esèmpiu: paku, luke, fàkete, arribatu, kupa, kepudha contra a pagu, luge, fagede, arribbadu, kuba, kebudha. Custu fattu est de importu compartivu poitta ca distinghi una leada cusservativa, de una keada innovadora fintzas a cuffronta cun attras partis de s’ispàtziu linguisticu romànicu: pruscatottu orientali contra occidentali.
2) sa rutta de sa cussonanti F in cummentzu de paràula: oku po foku, arina po farina, idzu po fizu, odza po fodza, àkere po fàkere, urriare po furriare, erru po ferru, ecc. Custu fattu est de importu si pensaus chi custu fenòmenu si deppit a sa lìngua chi si fuedhàt in Sardinna innanti de su Latinu de is Romanus, e est unu fenòmenu chi agattaus fintzas in su Castiglianu e i su Guasconi, casi de seguru poitta ca custas lingusìas teniant una matessi lìngua preromana, pari cun sa Sardinna.
3) s’irviluppu de su gruppu fonèticu de C o T + sa semicussonanti J ; in custa leada custu gruppu si svviluppat cummenti una cussonanti interdentali ficativa th, contra a su Logudoro chi dhu torrat cummenti t, e su Campidanu chi dhu torrat cummenti zeta surda tz: petha, puthu, atha) contra a peta, putu, ata mein su Logudoro, o petza, putzu, atza in Campidanu (dae su latinu PETTIA, PUTIU (po su clàssicu PUTEU), ACIES.
Seus immoi in sa possibilidadi de tirai carchi concruimentu. Eus bistu chi dhoi at tottu una filera de fenòmenus chi spratzint su logu linguisticu de su Sardu in dus metadis de amprària casi uguali: s’una in part’ ’e susu e s’attra i part’ ’e iossu, s’una, a nord, prus cusservadora e s’attra, a sud, prus innovadora. E funti tottu isoglossas de importu po is arrexonis chi eus nau appitzu. E dhoi at unas tres isoglossas, de importu issas puru, chi descrinti una leada prus pitticca ma beni stallada chi est cussa de su Nuoresu. C’est de nai perou chi tottu is isoglossas chi distinghint sa parti ’e iossu da sa de susu, distinghint peri su Nuoresu dae sa leada de iossu o meridionali. Po tantu eus stallaus tres leadas principalis aundi ’nci funti is tres variedadis linguisticas de sa lìngua sarda: su Campidanesu o meridionali, su Logudoresu o nord-occidentali e su Nuoresu o nord-centru-orientali. Cust’urtima dha podeus intendi cumment’e sa parti prus cusservadora de su Logudoresu, po is cosas chi eus nau pagu innanti. B’at fintzas de cussiderai chi s’àrea nuoresa s’agattat a costau de s’area ollastina, chi podeus cussiderai sa parti cusservadora de su Campidanesu, insandus podeus nai chi dhoi at tottu un’àrea bastanti manna, collocada in sa parti centru-orientrali de sa Sardinna chi est un’àrea de cusservatzione linguistica.
Ma un’attra leada, sa ’e cuattru podeus stallai, est sa leada de s’Arborea, est a nai, po su chi pertoccat sa linguistica, sa leada posta a susu de Aristanis e chi cumprendit su Montiferru, sa zona de Bilartzi, su Barigadu e parti de su Mandrolisai cun Sòrgonu e Atzara. Custa leada dha podeus stallai po more de unu cuntrastu chi eus a nai strutturali e chi in dogna manera segat una certa simmetria de distribuzioni complementari de certus fenòmenus. Infattis in s’area de susu aundi si mantenint chena mudongiu is cussonantis velaris (chentu, àghina, pike) su sviluppu de su gruppu fonèticu chi aus bistu T,C+semicussonanti J est o t (logudoresu) o th (nuoresu): puttu/puthu, atta/atha; aundi imbeccias is velaris si furriant in palatalis su sviluppu de su custu gruppu fonèticu est tz. Immoi perou in sa leada arborensi cummenti dh’eus bista e attremenada teneus is velaris mantènnias chene muda, perou s’èsitu de T,C+J est su de su Campidanesu: zeta surda tz. Ind una parti arrenconada de s’Arboresu teneus ancora un’attru cuntrastu strutturali. Nosu scideus ca abi sa L latina si tramudat in sonus diversus: b w, ŗ, gw su sviluppu de su gruppu L+J est ll: est a nai chi abi si narat meba o sabi o meŗa e saŗi, is paràulas cun L+J latinu donant ll: fillu, allu, ollu, allenu, mellus. In sa leada settentrionali aundi sa ella est una ella dentali, su gruppu de L+J donat g palatali o zeta sonora figgiu/fidzu, oggiu/odzu, aggiu/adzu, mèngius/ mènzus. Ma sa cosa andat de manera diversa in custa zona pittica des’Arborea (S. Vero Milis, Narbolia, Milis): abi teneus meba o sabi o saŗi ma fidzu, adzu, mendzus.
Diat essi troppu longu immoi spricai su poitta de custus contrastus, ma sa cosa est de sei etottu de importu, po more de su contrastu matessi intra sonus de importu: e d’attra manera un spricadura iat abarrai un’ipòtesi e no cosa sigura. Ma c’est de acciungi chi s’Arborea est una terra aundi is isoglossas si fainti craccas e s’attroppeliant, i est fintza una terra de cuntiendas antropologicas intra su mundu de su pastoriu e su de is messajus, chi casi casi si isprigant in sa lìngua.
Ancora c’est a nai chi s’isoglossa de su tramudòngiu de T,C+J in tz andat a pari sighindi in pràtica su pròpiu camminu de s’isoglossa chi scrobat a josso sa leada aundi su pronòmini àtonu de 3a pessona est dhu/dha/dhi ecc. dae sa leada aundi su matessi pronòmini sonat lu/la/li: Beni su camminu comunu de custas isoglossas est casi ben’appari cun sa làcana antiga chi scrobada su Giuigadu de Arborea de Giuigadu de Torres. Cosa chi nos ponit in birbìlliu iscientìficu, po s’annoditzu de Istòria e de Linguistica.
Beni eus bistu, cummenti nos narat deddiora sa tratitzioni de is istùdius e is òminis scìppius de linguistica, chi sa parti meridionali de sa Sardinna est innovadora, mentras ca sa parti settentrionali est cusservadora. Podit andai fintzas beni. Ma ’nci funti perou unus cantus fattus e unus cantus fenòmenus chi, a mei assumancu, mi ponint in birbìlliu e in duda: mi ponint sa puxi in s’origa, cummenti si narat. E chi mi faint pessai chi is cosas funti unu pagu prus trobedhadas de cantu no siat stèttiu nau.
Pensaus po esèmpiu a su disviluppu fonèticu de sa ella in cab’ ’e susu e in cab’ ’e jossu. In cab’ ’e susu (Logudoresu e Nuoresu) sa ella est una ella dentali, in cab’ ’e jossu (Campidanu) sa ella latina s’est furriada in sonus diversus cummenti eus bistu b, w, gw, ŗ, ? (occlusiva laringali o corpu de orgoena (o de glottidi)): tottu sonus chi parint differentis meda s’unu de s’attru, ma chi tenint unu piessignu comunu: funti tottus sonus grais (gravi) po cantu pertoccat s’acùstica e chi deppint ammitti tottus una ella velari, o grai, cali fiat sa ella latina prus antiga, chi scetti appusti s’est cambiada in ella dentali, e sa ella velari dha podeus intendi ancora oi in dì in sa fuedhada populari de Castedhu, fintza fuedhendi in Italianu. Duncas in custu casu est su Campidanesu a essi cusservadori. E cusservadori su Campidanesu est fintzas po su fattu chi mantenit su pronòmini dhu/dha/dhi ecc. cun sa ella dòppia (sa dh cacuminali est in Sardu su dirviluppu de sa ella dòppia latina) contra su Logudoresu-Nuoresu chi ant scempiau custa ella (lu/la/li). Eus bistu chi is variedadis de susu anti sa pròstesi deinnanti una essa sighia de cussonanti (iscola, ispanu, istùdiu) mentras chi in Campidanu no est obbligatòria, e parit a is sàbius de linguistica romànica chi custa prostesi obbligatòria est unu fattu chi s’est avverau prus a tardu. Po imbessi su Campidanesu tenit su fenòmenu de sa pròstesi dainnanti de sa erra (arrana, arriu, arrosa) chi est unu fattu chi si deppit a is lìnguas fuedhadas in Sardinna, e in atterue puru,innanti de su latinu, e duncas una cusservatzioni bell’e forti.
Pensaus immoi a un’attra cosa: eus bistu chi su Logudoresu-Nuoresu mantenint sa E e sa O de finitia chi imbeccias in Campidanresu si furriant in i e u, fattu de innovazioni. Certu, ma pensaus a una peràula de su Logudoresu-Nuoresu cumment’e ube dae su latinu UBI, innoi una I de s’orìgini s’est cambiada ind una e, e sa matessi cosa si podit nai po una paràula medievali, po unu topònimu chi agattaus in scritturas antigas cumment’e Frotoriane (est a nai sa Forfongianus de oi) chi benit dae su latinu FORUM TRAIANI: innoi puru una I latina s’est furriada in e contra su chi est regula abettada. Cummenti si pointi spiegai cusats cosas? Deu propòngiu chi sa furriadura de E latina in i fiat innanti prus spraxa, e chi sa parti de susu de s’Isula siat stèttia latinizzada o fortzis rilatinizada ind’un època prus tarda de su meridioni sardu e chi in sa parti de susu siat intradu unu latinu prus standardizzadu chi non in su meridioni, ma de unu standard de unu latinu prus trigadiu, mentras ca in sa parti meridionali si funti mantènnius fenòmenus prus antigus ma prus pagu standardizaus. Insandus si podi cumprendi paràulas cumment’e ube (po ubi) o Frotoriane (po Frotoriani): est cummenti si sa parti de susu de Sardinna fessit stèttia pigada dae sa furighedha de standardizzai tottu e de ’nci bogai is piessignos chi podiant parri vulgaris, e insandus dogna i de finitia deppiat torrai a essi una -e mancai cussa i fessit una i in latinu etottu. Est su fenòmenu beni connottu chi is linguistas dhu tzerrianr “ipercorrettismo”.
Fintzas sa cusservatzioni de is cussonantis velaris andat bista cund unu cossideru prus attentu. Oramai est diffìcili a crei su chi est stèttiu nadu po meda tempus, est a nai chi su de si ’nd’essi furriadas is cussonantis velaris (ke, ki, ghe, ghi) in palatalis (ce, ci, ge, gi) in su Campidanesu siat unu fattu dèppiu a sa influèntzia toscana in s’edadi de mesu. Medas cosas si podint fai pensai ca custu fenòmenu s’est ingendrau innoi etottu in Sardinna, si pensaus ca in su Campidanu teneus èsitus differentis de sa palatalizzatzioni, in Ollastra e in sa Brabaxa meridionali pruscatottu, chi faint pensai a sa primu pàsia de custu fenòmenu, est a nai chi is sònius cummenti funti ispadriaus in custas bandas, Ollasta e Brabaxa (deg^e / degi, lug^e, lugi); ma puru carchi scrittura antiga benindi dae su cab’ ’e susu, commente batuier de liggi de seguru [battug^er] po su logudoresu batugher, bingi po binchi, poninti in pensamentu; fintzas si in custus fattu de iscrittura bisogniat de donai attenzioni a medas cosas, cummenti podit essi su de biri si no siat unu piessignu pessonali de unu iscriidori particulari; e podeus acciungi puru carchi ipercorrettismo cummenti ghennas po gennas. Certu is iscritturas campidanesas nos ammustran de manera crara e sintzilla ca in Campidanu puru in s’edadi de mesu, medas formas fiant de seguru velaris: po esèmpiu binki, merkede scrittus cun sa kappa. E insandus itta deppeus pensai? Deppeus pensai chi una evoluzioni linguistica no est una cosa simpli e deretta, ma podit essi prus o mancu imbusticada e trobedhada. Po sa chistioni chi si pertoccat innoi podeus pentzai, bistu su chi aus bistu, chi ’nci fessit una froma prus ‘corretta’ e ‘ufficiali’ eus a nai, chi fiat cun sa velari, e mancai imperada fintzas prus a tardu chi mein is attras linguas neolatinas, e una fromma prus perusada cadadia chi si naràt cun sa platali (chelu o lughe fiant fromas currettas mentras chi celu e lugi o luxi fiant frommas de impreu fittianu) in tottu sa Sardinna. Pusti su Logudoresu-Nuoresu at scioberau is frommas ‘curretas’ comenti fromma unica, mentras sa parti de josso at scioberau is frommas chi s’imperant a fittianu in sa fuedhada de dogna dì.
Itta ollu nai cun tottu custu? Bollu nai chi si puru potzat essi beru chi su settentrioni est prus cusservadori de su meridioni, custu no est dèppiu a su fattu chi is fenòmenus antigus intraus in Sardinna a s’època antiga de sa latinizatzioni si siant mantennius chene mudai fintza a immoi, ma bolit nai chi sa parti de susu at scioberau et preferiu is frommas prus giustas e curreggias facci a is frommas imperadas a fittianu: e at scioberau is frommas currettas, cussas prus accanta a sa norma e a sa règula, funti casi sempri si no sempri, cussas prus cusservadoras. Ma attentzioni! Custu scioberu de frommas cusservadoras e giustas e currettas, podit essi stèttiu fattu ind un’epoca tarda candu sa correttesa e sa règula no fiat prus cussa de s’època antiga e clàssica, ma fiat una currettesa e una norma de prus a tardu chi podiat ai pigau certus fenòmenus de evolutzioni e de modernidadi, cummenti eus bistu assusu po sa ella e po is pronùminis àtonus lu la : frommas de su standard e no vulgaris, ma de unu standard prus tardu, facci a su Campidanesu chi mantenit mellus is formas antigas e chi fiant, in època tarda romana, oramai postas foras de su standard latinu.
Certu est diffìcili de torrai a costruiri sa dinàmica stòrica de sa latinizatzioni de sa Sardinna, e no solu de issa: si esti stèttia fatta ind un’orta ebbia, o si ’nci funti stèttius memmentus differentis e in cali parti de s’Isula. Si podit fortzis pensai chi sa parti de susu e sa prus inintro de Sardinna appat tentu mancai una latinizazioni dèbili a s’inìtziu, latinizatzioni chi s’est affortziada appusti in s’època cristiana, a sa fini de s’imperu romanu e in sa prima edadi de mesu; mentras chi su Campidanu fortzis at tentu una latinizazioni prus antiga e prus funguda: e custu fattu at portau de una parti chi su Campidanesu appat cusservau frommas meda prus antigas, ma chi at tentu puru una libertadi prus manna facci a su standard e a sa norma, su chi dh’at fattu cresci de manera prus disgagiada e scabbùllia.
Un’attra cosa si podeus dimandai: est a nai si s’iat podi cussiderai s’Ollastinu una de is variedadis mannas de su Sardu, chi si fessit aicci iat essi sa ’e cincu. E s’iat podi arrespondi puru ca eja. Infattis s’Ollastinu ammustat unas caratterìsticas chi funti tuttu suas. Podeus mentovai s’èsitu de su gruppu fonèticu latinu T,C+J chi in Ollastinu torrat a ss (prassa,assa, pussu po pratza, atza, putzu), fintza si in s’Ollastra alta (Urzulei, Talana, Baunei) s’èsitu est cussu chi agattaus in su Nuoresu, est a nai una interdentale fricativa surda (puthu, atha); is maneras diversas de torrai su gruppu latinu L+J (fìgliu, ogliu, filgiu, olgiu po fillu, ollu), sa torrada in bb de sa labiovelare latina QU+voc (abba, ebba) comenti in Logudoresu-Nuoresu, su sonu tottu suu de sa C latina pusti de vocali e deinnanti de is vocali E o I (lugi, degi, su gelu po luxi, dexi, su xelu de su Campidanesu), sa muda in r de sa essa deinnanti a cussonanti sonora, cummenti in su Nuoresu: ir binus po is binus. Podeus duncas biri chi in Ollastra is isoglossas s’appillant cummenti in s’Arbrea; ma toccat a acciungi perou su fattu chi in Ollastra custa pillada no est aicci cracca che in Arbrea, e, ancora. chi innoi no bi sunt cudhus cuntrastus de istruttura chi eus giai bistu in Arborea. Duncas podeus stai a mesu trettu in su consideru de si s’Ollastinu deppit essi cunsiderau una de is variantis diatòpicas de sa Sardinna o si dhu deppeus cunsiderai una sutta-varietadi, mancai meda marcada, de su Campidanesu: cummenti puru ingrinu a fai deu, ponendi a menti puru chi s’Ollastinu est sa pàsia prus antiga de s’evolutzioni de su Campidanesu antigu; e pruscatottu chi is chi funti is piessignus de s’Ollastinu, no corrispondint a is critèrius chi eus disinnau e stallau innanti: ni de unu cussideru istòricu ni de unu cussideru comparativu.
Insandus eus scerau cuattru, o mancai cincu, variedadis diatòpicas, dialettalis, de sa lìngua sarda. Ma calincunu at a torrai a nai ca sa lìngua cambiat meda de prus de custas scera chi aus agattau, e chi andendi de bidha in bidha agattaus differèntzias, pitticas o mannas chi siant; e chi, po nai, no si podit allegai de Campidanesu o de Logudoresu o de Nuoresu cummenti fessint, cadunu, una cosa parivile. E custu est beru. Perou si no boleus fai a biculus su logu linguisticu, deppeus torrai a fai, ma prus in minudu, is proprius arrexonus chi eus fattu po scerai is dialettus majoris chi eus bistu immoi immoi. E deppeus circai insandus de stallai inintru de dogna variedadi carchiuna sutta-variedadi, chi no siat troppu pitticca e chene si frimmai a piessignus troppu minudus.
Po su Campidanesu podeus stallai setti variedadis. Eus giai nau de s’Ollastinu, e accanta ’e custu podeus ponni su Brabaxinu meridionali (Dèsulo, Aritzo, Brebì), abi su gruppu fonèticu L+J andat in g’ palatali (figiu, ogiu, agiu, pagia) e sa palatali intra de vocalis e deinnanti a e o a i est realista cund unu sonu chi no est ni cussu generali de su Campidanesu (fricativu palatali), ni cussu alveo-palatali de s’Ollastinu, ma una palatali ispadriada prus innedha, in su mesu ’e su paladu (deg^e, pig^e, lug^e), mancai immoi custu sonu siat perdendusì agualandusì a su de s’Ollastinu (e po custu podeus fintzas pensai chi, una orta, in su passau, s’Ollastinu tenessit custu sonu matessi de su Brabaxinu, chi diat essi su sonu de sa prima intaccadura palatali de su latinu vulgari).
Po tres, podeus sterri su Campidanesu centrali, su chi de s’essida de Castedhu arribat fintzas a Aristanis e chi ’nci cappit sa pianura campidanesa, sa Marmilla e sa Trexenta. Su chi est particolari de custa leada est sa rutta de sa cussonanti enna intra ’e vocalis, chi donat unu sonu nasali a sa prima vocali (mãu, bĭu, sõu, cõillu, perdingiãu), e su passaggiu de sa ella latina intra ’e vocalis in b: meba, sobi, fusibi. Aggiriu de custa leada, a orienti de issa, teneus una leada a fromma de fracci strinta, mancai unu pagu prus lada in basciu, chi partit de appenas in for’ ’e Castedhu (giai de Cuartu e de Pauli) e arribbat a Milis. Su piessignu de custa banda est cussu de torrai in r [ŗ]uvulari sa L intervocalica latina: meŗa, soŗi, saŗi. In custa leada intrant su Partiolla, su Sarcidanu, parti de su Gerrei, pusti si brincat a Milis: duncas cust’àrea no est sempri de sighida, est unu pagu a mancia ’e leopardu eus a nai. Ma fortzis unu tempus custa fiat un’area prus pèrpera e is mancias chi eus nau funti sa sobradura de unu sighingiu chi oi non ’nc’est prus. Infattis si andaus a castiai in intro de custa leada, cun cussideru sociolinguisticu, eus a bî chi is prus giovunus o sa genti cun prus istruzioni si ’ndi straviant de spadriai custu sonu e preferint a bi spadriai una l affortziada: soLi, meLa, SaLi. Custu cumment’esti in cussus logus intramesaus intra de sa leada cun r uvulari [ŗ], aundi issa est sparèssia de su tottu; ma custu sonu, chi immoi, in custas bidhas, est categoria e no varianti, podit essi cumpresu cummenti unu remprassu de una ŗ uvulari chi immoi no ’nc’est prus: pensaus a logus cummeni Pauliatino o Allai chi iant a podi essi cussideraus s’accàppiu intra de sa leada prus manna cun sa r uvulari e Milis.
Podeus stallai ancora sa sutta-variedadi de su Sulcis aundi, una ìa sa ella fut pronuntziada cummenti r ma no uvulari, e sa zeta cummenti c’ palatali (craccionis, pucciu, inciandus, praccia), fenòmenus, pruscattottu su primu, chi funti sparessendi, e sa l inguni puru si furriada in L affortziada, cummenti puru, po atru, sa N (soLi, SaLi, paNi, maNu)
Interessanti podit essi su Sàrrabus, abi sa ella e issa enna si furriant in ‘occlusiva laringali’ o corpu de orgoena si prefereis (mã?u, me?a, sa?i, su ?imõ?i, lũ?a).
E po urtimu podeus scerai sa leada de Castedhu, aundi no cumparint tottus custus fenòmenus de cambiamentu fonèticu, de sa ella e de sa enna pruscatottu, e aundi est prus pagu spraxinau su fenòmenu de sa metàtesi.
Passendi a su Logudoro podeus scerai tres sutta-variedadis. Podeus nai ca sa parti prus ispàina de su Logudoro est sinnada dae custus dus fenòmenus : sa palatalisatzioni de is gruppus fonèticus latinus de Cussonanti + L fiore, pius, giae, pienu, fiamma, giamare po frore, prus, crae, prenu, framma, cramare de casi tottu sa Sardinna cun sa l furriada in j e no in erra, est una banda bastanti manna chi ’ndi piga casi tottu su Logudoro. Cust’àrea dha podeus spratziri in dusu: in s’una agattaus sa furriadura de r in l deinnanti de cussonanti e fintzas de sa s deinnanti de cussonanti sonora: ind una parti bastanti manna chi sighit unu camminu dae sud-ovest a nord-est agattausu (moltu, multa, elva, polcu, sal dentes, ilbagliu po mortu, murta, erba, porcu, sas dentes, isbagliu); in s’attra is cussonantis erra, ella, essa daennanti a cusssonanti si furriant in sonus meda particularis, sa lisca toscana dhi anti narau, o, is Sardus, dha tzerriant sa prallada de sos ‘limbidruches’: custu trettu occupat sa parti nord-occidentali de su Logudoru, e custa particularidadi fonètica d’agattaus fintzas in Tàttari, chi, casi de seguru est stèttiu su cummentzu de su fenòmenu e de s’ispaniamentu suu, a pagu a pagu fintzas a bastantementi attesu. Sa sutta-variedadi de tres de su Logudoro est cudha chi pigat su Màrghine e sa Costera, prus simbillantis a su Nuoresu, ma differentis de issu po ca no mantenint is cussonantis surdas) ma dhas fait sonoras cumment’e tottu su Logudoro (fàghede, no fàkete), ni tenit s’interdentali fricativa th (atha, puthu) chi si bortat in t ancora che in su Logudoresu (ata, putu). Perou, che a su Nuoresu, no tenit sa furriadura de paladalidadi po sa L appusti de cussonanti (frore e no fiore) ni cudhus fenòmenus chi eus tzerriau de ‘lisca’.
Fintzas su Nuoresu, dhus podeus spratziri in tre bandas. Una de interessu meda po sa conservadividadi est cussa chi pigat sa Baronia, Bitti, Lodè e Lula aundi tottu is cussonanti funti mantennias (fàkete, frate, comporatu,cupone); dhu’at una banda aundi sa T si furria in sonora (frade, comporadu), e a s’ùrtima una banda chi podeu tzerrai de su corpu ’e orgoena chi si ponit a postu de sa velare, sa K, leada abi intrant Fonni, Mamoiada, Orgsòlo, Olìana, Gavoi, Ollolai, Ovodha, e cancun’attra bidha ancora: pi?e, fo?u su ?ane po pike, foku, su kane.
Infini podeus nai ca no scetti is fenòmenus fonèticus funti differentis mein is diversas bandas de sa Sardinna; dhoi at puru fenòmenus morfològicus e lessicalis chi spratzint su spàtziu de sa lìngua sarda in parte ’e susu e parti’e jossu. Po esèmpiu s’essida de s’infinìdu verbali chi est in -are in susu e in -ai in banda ’e josso, cun attras essidas in
-ari, -ade, -ae in sa fasca de sa Mesania. Po sa prima persona singulari o plurali de is verbus, teneus in banda ’e susu is fromma -o e -amos/-amus e in banda ’e josso fromma in -u e in -aus. Fintzas is fromma de su gerundio si distinghint: in Brabaxa agattaus is tres formas de finitia -ande, -ende, -inde; in attrus logus s’agattant frommas -ande e –ende (Brabaxa e Ollastra), o -ande e -inde (Planargia); in d’ogn’attru logu sa fromma est unica in -endi chi in Campidanu podit accabbai cun sa finitia in -u : -endu. E po custu puru podeus nai chi su Campidanesu appat mantesu sa fromma antiga de su gerundio latinu in -o chena de dh’ai ammesturada ammarolla e a sa sola cun sa de su particìpiu in –e.
E in su lèssicu puru teneus differèntziasù. No mi stentu meda, ma potzu scetti arregodai lobas nord/sud cummenti kèrrere/bòlliri, làngiu/marriu, mandicare/pappai, feu/lèggiu, padre/para, komo/immoi, irmentigare/scareci, àrvure/matta, pòdhighe/didu.
Pubblicato da Karalitana a 21:32
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


c: text/html

text: 1) Alberto Bertoli - Matto Del Bar 2) Bye.Tide - On Me 3) Cage - Flow Of Time 4) Colla - Pennarelli 5) Dagma Sogna - Cometa 6) Eliza G - Lovefool 7) Enzo Sisma Project - Adventure In The Sky 8) Epo - Enea - 'A Primma Vota 9) Guido Maria Grillo - Salsedine (Mi Avvelena) 10) Jack Savoretti - What More Can I Do 11) Ketama126 - Baby Droga Freestyle 12) La Confrérie De Vic - Tout Est Partout Pareil 13) Luca Mancino - Senza Fiato 14) Merovingio Deejay - Feels Like Something 15) Patrizio Santo Feat. Luca Abete - Non Ci Ferma Nessuno 16) Salvo Tozzi - Mrs Jekyll Mrs Hyde 17) Silvia Salemi - Era Digitale 18) Tiger Dek - Dipendenza Infinita

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La nuova équipe formativa del Seminario Regionale Sardo, con sede a Cagliari, è stata completata oggi con la nomina di don Mario Cuscusa, della diocesi di Oristano.
Don Mario Cuscusa, attualmente parroco di Santa Caterina d’Alessandria ad Abbasanta e amministratore parrocchiale a Norbello, si affiancherà al gruppo degli educatori nominato il 6 maggio scorso dalla Conferenza Episcopale Sarda, composto dal Rettore, don Riccardo Pinna, della diocesi di Cagliari, don Andrea Secci, sempre della diocesi di Cagliari e don Paolo Carzedda, della diocesi di Nuoro. Il direttore spirituale rimane don Francesco Mameli, della diocesi di Ozieri.


text:
(Per leggere l’articolo in italiano cliccare sulla bandierina in alto e selezionare quella tricolore)
Est dae eris chi apo in ogros su videu de su mafiosu arrestadu e de su bighinu de domo chi, suta sa mirada de s’agente de Politzia, basat cussas manos istrintas in sas mussas.
Est un’imàgine chi faghet male, chi ofendet, chi faghet nechidare. Mescamente in su Paisu de sa retòrica, in ue sas tzelebratziones pro sos màrtires làicos Falcone, Borsellino, Chinnici, Ciaccio Montaldo, Lucarini strisciata de divènnere unu rituale bòidu.
Sas imàgines de cussu basu, de cussa sutamissione, de cussu mustrare una fidelidade a craru, ofendent ma contant mègius de unu tratadu de sotziologia -cun sa lestresa de unu cariche in bentre – cales sunt galu oe sos mecanismos chi règulant sa vida sotziale nostra.
Su basadore de manos, in capas insambentadas, in capas trasseras cun dinari de limpiare, contat, in bìndighi segundos de secuèntzia teatrale, s’arci italianu chi at bisòngiu de unu santu a su cale si furriare pro isperare de nde essire dae una cunditzione de angustia, de timoria, de dipendèntzia, de solidale, de poberesa chi est finas rimitania in sos valores.
De cantos basadores de manos de pagu segura netesa morale semus a fitianu indorriados? E cantu nois puru, sena mancari nos abigiare, semus protagonistas de custu ischema mentale?
Devides ischire chi apo bidu prus manos brutas basadas in Casteddu, in 9 annos, de cantos nd’apo bidu in Tresnuraghes in 35.
In sa sotziedade nostra est unu avesu. Totus ischint chi unos cantos personàgios – finas si no ant cundennas – impreant su poderiu a manera fraitza pro si irrichire e afortiare sa ‘banda’.
E puru nos fritimus, custrintos a pedire unu postu de traballu, un’autorizzazione, un’acotzu pro brincare una filera o una lista de isetu in un’ufìtziu pùblicu, o finas unu pagu de visibilidade o de cunsideru.
Su sistema gasi si autoalimentat. Isparessent a manera progressiva sos deretos e ismànniant sos ‘printzipales’. Sas manos de basare si illonghiant cara a nois, sena coidadu a basare mancu sa parte de pedde prus pagu bruta.
S’imàgine de su pòberu pedidore chi basat sa manu a su mafiosu in mussas nos faghet male, nos ofendet e nos iscàndulat.
Ma non nos cumbidat finas a nos pregontare subra su sistema in su cale semus arressos? E non nos cajonat gana de nos furriare e nàrrrere chi sas cosas depent e podent mudare?
Ma mudant petzi si ognunu de nois proat a las mudare, liberende-si dae sa tzerachia de sos printzipales de lìnghere chi demant sa cuscèntzia e dignidade nostra.
Inviato dal mio dispositivo Huawei


text:
Bi sunt finas 14 binos sardos in sa lista ‘Tre Bicchieri 2022’ de su Gambero Rosso, sa revista enogastronòmica chi ogni annu prèmiat sas cantinas chi produint su binu prus bonu in Itàlia.
Segundu sos espertos su vantàgiu de sa Sardigna est in su territòriu suo: “Est aici dae una pariga de annos ma in sos ùrtimos est meda prus craru: s’ìsula est una regione cun territòrios vàrios, diversos meda tra issos, chi mancari bèngiant coltivadas sas matessi variedades, custas s’espressant cun ateretanta diversidade. In prus tocat a tènnere contu de sas ànimas de sos bingedos traditzionales chi dant fortza a ogni cussòrgia”.
Ma pròpiu pro more de custa variedade, in sa presentatzione de ocannu b’est iscritu ca tocat a reformare sas ‘Denumenatziones’ de sos binos: “De manera chi sos territòrios essant prus a pìgiu gràtzias a disciplinares chi sigant s’atualidade de sa viticultura e, de cunsighèntzia, fintzas sas etichetas de sos binos potzant comunicare in manera crara sas sensatziones chi si podent intèndere bufende sos binos”.
Binos premiados cun su tìtuli ‘Tre bicchieri’
- Alghero Cabernet Ris. Marchese di Villamarina 2017 Sella & Mosca
- Cannonau di Sardegna 2019 Corda
- Cannonau di Sardegna Cl. Dule 2018 Gabbas
- Cannonau di Sardegna L’Ora Grande 2019 Contralta
- Carignano del Sulcis 6Mura Ris. 2018 Giba
- Carignano del Sulcis Sup. Terre Brune 2017 Santadi
- Nuracada 2019 Audarya
- Sobi 2019 Bentu Luna
- Turriga 2017 Argiolas
- Vermentino di Gallura Petrizza 2020 Masone Mannu
- Vermentino di Gallura Sup. Maìa 2019 Siddùra
- Vermentino di Gallura Sup. Sciala 2020 Surrau
- Vermentino di Sardegna Stellato 2020 Pala
- Vermentino di Sardegna Tuvaoes 2020 Cherchi
Pro su chi pertocat su binu biancu, Gambero Rosso tra sas cantinas pigat in cunsideru sa de sa Gaddura, de Usini e de Serdiana. Ma finas produtziones prus minores comente su Nuragus de Casteddu, su Semidano de Mòguru o su Torbato de S’Alighera, “sena ismentigare sos bingedos mannos de sa vernàcia, malvasia e nasco, protagonistas in Aristanis, in Bosa, in su Partiolla e in medas àteras zonas. Su muscadeddu (moscato) donat semper resurtados òtimos”.
In Sardigna però su binu chi otenet resurtos prus mannos est su nieddu: “Non faghet a crèere comente sas diferèntzias de su Cannonau siant medas e comente sigant sas diversidade de terra e microclima chi cambia iscostiendesi dae Serdiana a Mamujada, dae Ulìana a Monte. Posca b’at su Bovale chi est andende bene meda siat in sas zonas istòricas (Terrarva e Mandrolisai) siat in àteras zonas in ue est dimustrende su balore suo (prus che totu Marmidda). Su Carignano dat su mègius si otentu dae sarmentos betzos a ‘piede franco’, mentras su Cagnulari agatat s’habitat preferidu suo in su nord-ovest. Concruimus custa panoràmica curtza mentovende su Nieddera de sa provìntzia de Aristanis e su Mònica in sa provìntzia de Casteddu e tenimus unu cuadru mìscrinu a beru. Gasi comente est mìscrina sa bìngia betza dae sa cale naschet su Sobi, binu de sa cantina Bentu Luna, a Neunele”.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2020-2021. Lr 22/2018, art. 22
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2020-2021. LR 22/2018, art. 22


text:
Immoe est ufitziale: est partida sa protzedura chi at a ismanniare s’achisitzione de sos terrinos de Mont’e Prama. Sa Diretzione Generale de su Ministeru difatis at aviadu su protzedimentu pro sa decraratzione de pùblica utilidade, documentu preliminare pro s’espròpriu de sos terrinos chi sunt a inghìriu de s’àrea de iscavu archeològicu.
Custa fase, obligatòria pro su Còdighe urbanu de sos benes culturales e de su paesàgiu, at a rèndere possìbile s’aviu de sa fase sutzessiva de espròpriu. Sa comunicatzione est istada fata a s’Amministratzione de su sìndigu Andrea Abis chi at a protzedire a sa publicatzione de sos atos, chi ant a dèvere restare afissados 60 dies de fila de pare.
Intro sas 30 dies sighentes su Ministeru at a fàghere s’emanatzione de su Decretu de pùblica utilidade. “Est unu primu passu de importu, a pustis de duos annos de traballu meda, chi faghet parte, dae su puntu de bista amministrativu, de unu progetu de isvilupu mannu de su situ archeològicu” at naradu Abis. S’àrea noa est ampra meda, manna cantu una deghina de ètaros, e est istada pensada pro dare una prospetiva de durada longa chi andat ultres sos iscavos presentes.
“Su progetu de s’amministratzione — sighit su primu tzitadinu — est su de dare s’importu màssimu a s’àrea e chi Mont’e Prama potzat devènnere dae inoghe a deghe annos unu tzentru pro istùdios istòricu-archeològicos, pro sas chircas de sas Universidades de su mundu, pro s’isvilupu de su turismu culturale in Sardigna. Cussu chi est allogadu suta de sos montes de su Sinis est istadu agatadu in parte ebbia, e b’at galu meda de cumprèndere e de scobèrrere subra de s’istòria nostra”.
“Semus satisfatos de custu primu passu — at concruidu su sìndigu — pro ite a pustis de s’achirimentu de sos terrinos at a arribbare sa costitutzione de unu situ archeològicu abertu a totus, a sas chircas sientìficas e a sas manifestatziones culturales”.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2020-2021. Lr 22/2018, art. 22
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2020-2021. LR 22/2018, art. 22


text:
Si mutit “Nuragigosu” su progetu de promotzione turìstica e culturale promòvidu dae s’Ufìtziu Linguìsticu Subracomunale de Elini (Annualidade 2020), de su cale faghent parte Lanusèi, Àrthana, Cardedu, Barì, Irbono e Loceri, paris cun s’assòtziu ogiastrinu Agugliastra e sa sotziedade Suia. Su progetu previdet sa realizatzione de unos cantos filmados in limba sarda e inglesa girados in sos sitos archeològicos prus importantes de s’Ogliastra, comente Seleni de Lanusèi, Scerì de Irbono e Ruinas de Àrthana.
“Nuragigosu” est una paràula chi non s’agatat in su vocabulàriu, est istada coniada dae sos autores de su progetu pro inditare calicuna cosa de ispantosu o meravigiosu, pròpiu comente sunt sos nuraghes e totu sos monumentos archeològicos de su territòriu nostru chi mèritant de èssere connotos e avalorados in Sardigna e a foras de s’ìsula. Gasi comente sas richesas archeològicas nostras, fintzas su sardu mèritat de èssere avaloradu e dae inoghe est nàschida sa pensada de s’Isportellu Linguìsticu de realizare su vìdeu bilìngue, in sardu e in inglesu.
In custas dies est istadu publicadu su primu filmadu dedicadu a su cumplessu archeològicu de Lanusè, intituladu “Nuragigosu, unu viàgiu in Seleni”. A ghiare sos visitadores in custa bìsita virtuale pro sa versione in sardu sa boghe de Andrea Marongiu, 7 annos de Irbono, sa boghe in inglesu imbetzes est de Sasha Gorshteyn, 12 annos, nàschidu in Istados Unidos ma arthanesu pro parte de mama. Sas fotos e sas ripresas sunt de Giorgio Altieri, su montàgiu de Diego Piras e sas tradutziones de sos testos de Ivan Marongiu, Alessandro Podda pro su sarsu e de Cinzia Marongiu pro s’inglesu.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2020-2021. Lr 22/2018, art. 22
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2020-2021. LR 22/2018, art. 22


text:
Avisos e àutos in limba sarda de su Comune de Nughedu
COVID 19: SAS LÌNIAS GUIDA DE SA FASE 2. SAS MESURAS NOAS DE SU DECRETU LEGE DE SU 16 DE MAJU 2020 N.33 E DE SU DPCM DE SU 17 DE MAJU 2020
ITE CÀMBIAT DAE SU 18 DE MAJU
Sas dispositziones de su D.L. n.33 balent a cumintzare dae su 18 de maju e fintzas a su 31 de su mese de trìulas.
Sas dispositziones de su DPCM de su 17 de maju balent a cumintzare dae su 18 de maju e fintzas a su 14 de làmpadas e càmbiant cussas istabilidas dae su DPCM de su 26 de abrile.
Su D.L. n.33 faghet riferimentu a 2 datas pro s'aplicatzione de sas mesuras su 18 de maju e su 3 de làmpadas.
MÒVIDAS: ITE CÀMBIAT DAE SU 18 DE MAJU
-A intro de sa matessi regione si podet lòmpere in totue
-Non ddu at bisòngiu de s'autotzertificatzione
-Si podent torrare a bìere sos amigos
-Est vietadu a èssere in truma de gente in logos pùblicos o abertos a su pùblicu
MÒVIDAS: ITE CÀMBIAT DAE SU 3 DE LÀMPADAS
-Si podet andare in diferente regione
-Si podet mòvere dae e pro lòmpere a s'Unione Europea, sos Istados Schengen, su Regnu Unidu, sa Repùblica de San Marino, su Printzipadu de Mònacu
-Sas mòvidas ant a pòdere èssere limitadas, cun DPCM fatos a posta, in àreas pretzisas de su territòriu natzionale o in Istados ispetzìficos, pro su rìschiu epidemiològicu
MÒVIDAS: ITE ABARRAT TOTUNU FINTZAS A SU 3 DE LÀMPADAS
Si podet lòmpere dae una regione a s'àtera solu pro:
- Motivos de traballu
- Urgèntzia manna
- Motivos de salude
- Torrare a su domitzìliu o a su logu de residèntzia -Sos chi sunt in barantena non podent essire dae domo issoro
A.F.
Bandu de cuncursu pro su pagamentu de contributos in favore de sos assignatàrios de allògios E.R.P. de propiedade de s'A.R.E.A. unidade territoriale de Aristanis
SI FAGHET A ISCHIRE A TOTU SOS INTERESSADOS CA
Est istadu publicadu su Bandu de cuncursu pro su pagamentu de contributos in favore de sos assignatàrios de allògios de Edilìtzia Residentziale Pùblica de propiedade de s' A.R.E.A. Unidade territoriale de Aristanis.
Paris a sa domanda tocat a pònnere sa fotocòpia de unu documentu de identidade de sa persone chi dda presentat e s'atestatzione de ''efetivu disàgiu econòmicu'' aprontada dae su Servìtziu Sotziale de su comune de residèntzia, sentza de custu documentu non si podet partetzipare a su Bandu.
Pro cumprèndere a chie ispetat su contributu e comente cheret presentada sa domanda tocat a lèghere cun atentzione su BANDU.
S'avisu, su bandu e su mòdulu de domanda sunt publicados e si nde podent iscarrigare dae su situ situ de su comune de Nughedu o intrende in su situ de s'Azienda www.area.sardegna.it in sa setzione Bandi e gare - Fondo sociale.
Su tempus pro presentare sas domandas iscadit su 21 de trìulas de su 2020
A.F.
BURSA DE ISTÙDIU NATZIONALE ANNU ISCOLÀSTICU 2019/2020
BURSA DE ISTÙDIU NATZIONALE IN FAVORE DE SOS ISTUDIANTES DE SAS ISCOLAS SEGUNDÀRIAS DE SEGUNDU GRADU - D.LGS 13/04/2017 N.63
ANNU ISCOLÀSTICU 2019/2020
A V I S U
SI FAGHET A ISCHIRE A SA TZITADINÀNTZIA CA SI PODET PRESENTARE DOMANDA PRO TÈNNERE SA BURSA DE ISTÙDIU NATZIONALE PRO SOS ISTUDIANTES DE SAS ISCOLAS SEGUNDÀRIAS DE SEGUNDU GRADU, ISTATALES E PARITÀRIAS, PRO S'ANNU ISCOLÀSTICU 2019/2020.
PRO PRESENTARE SA DOMANDA PRO SA BURSA DE ISTÙDIU TOCAT A:
1. èssere iscritos pro s'annu iscolàsticu 2019/2020 a un' iscola segundària de segundu gradu de su sistema natzionale de istrutzione (iscolas istatales e paritàrias);
2. èssere in una famìlia chi tenet una Situatzione Econòmica Ecuivalente (I.S.E.E.) chi torrat in sos 14.650,00 èuros;
3. compilare su mòdulu de domanda e allegare custos documentos:
•fotocòpia de s'atestatzione de s'ISEE in cursu de valididade lassadu a sos sensos de sa normativa previdida dae su DPCM n.159/2013;
•fotocòpia de su documentu de reconnoschimentu de chie faghet domanda in cursu de valididade.
4.Presentare sa domanda a su Comune de residèntzia (Ufìtziu: AFÀRIOS GENERALES/PROTOCOLLO) intro de su 15 de LÀMPADAS 2020. Podet presentare sa domanda unu genitore, su rapresentante legale de s' istudiante o s' istudiante e totu si tenet sos 18 annos fatos.
5.Sa domanda si nche podet mandare fintzas in sa posta eletrònica tzertificada e/o ordinària (segundu su chi sèberat su comune) a custu indiritzu: maria.caboni@comunenughedusv.it pec: affarigenerali.nughedusv@pec.comunas.it.
Su comune s'at a incurare de nche mandare s'elencu de sos istudiantes ammìtidos a sa Regione Sarda, chi at a aprontare una graduatòria ùnica regionale, fata cumintzende dae s'ISEE prus bassu e creschende, in casu de ISEE totunos, intrat in antis s'istudiante prus giòvanu. S'elencu de sos istudiantes chi ant a èssere in graduatòria, est a nàrrere cussos chi ant a retzire sa bursa de istùdiu, nch'at a èssere mandadu a su Ministeru de s'Istrutzione Pùblica. A sos chi ispetat sa bursa de istùdiu ant a retzire unu bonìficu domitziliadu e su Ministeru de s'Istrutzione at a istabilire cando e comente. Sa bursa de istùdiu est de 200 èuros onniuna.
INFORMATIVA PRIVACY - Su Ministeru de s'Istrutzione at aprontadu s'informativa pro sa privacy chi agatades publicada in su situ de su Comune de NUGHEDU SANTA VITòRIA e in su situ de su Ministeru: https://iostudio.pubblica.istruzione.it/web/guest/voucher.
MODULÌSTICA E INFORMATZIONES - Sa modulìstica chi si depet usare est disponìbile in su situ de sa Regione Sarda: www.regione.sardegna.it, e in su situ de su Comune: www.comunenughedusv.it e in s' Ufìtziu AFÀRIOS GENERALES/PROTOCOLLO
Pro totu sas informatziones:
COMUNE - Ufìtziu: AFÀRIOS GENERALES/PROTOCOLLO
Telèfono: 0783 69026
E-mail: maria.caboni@comunenughedusv.it / claudio.zago@comunenughedusv.it
Pec: affarigenerali.nughedusv@pec.comunas.it
MINISTERU DE S'ISTRUTZIONE situ web https://iostudio.pubblica.istruzione.it/web/guest/voucher e mail iostudio@istruzione.it
NUGHEDU SANTA VITÒRIA (OR), su 5 de maju 2020
SU SÌNDIGU
Francesco Mura
A.F.
AVISU PÙBLICU
Presentatzione domandas BONUS BEBÉ 2020
S'Amministratzione Comunale, pro èssere de agiudu in su 2020, a sas famìlias, e prus che àteru a cussas chi si sunt formadas pagu tempus a como, mescamente cando naschet unu fìgiu, cosa chi cumportat pro una famìlia ispesas meda; at pentzadu de intervènnere in custu tempus de crisi econòmica chi s'est faghende a intèndere in Nughedu Santa Vitòria puru.
Pro su 2020 s'Amministratzione Comunale, cheret dare unu 'Bonus Bebè' de 1.500,00 èuros pro su primu fìgiu e de 2.000,00 èuros pro onni fìgiu a pustis de su primu, una tantum chi si dat cando naschet unu pitzinnu.
Podent fàghere domanda totu sos nùcleos familiares chi:
• tenent unu fìgiu nàschidu tra sa prima die de ghennàrgiu e su 31 de nadale 2020;
• tenent sa residèntzia in su Comune de Nughedu Santa Vitòria de su pitzinnu nàschidu a nou, o de su pitzinnu adotadu, e nessi de unu de sos genitores;
• no ant retzidu pro sa matessi cosa unu contributu in un àteru comune diferente.
S'ISEE de su nùcleu familiare non devet èssere prus artu de 49.000,00 èuros
Su tempus pro presentare sa domanda iscadit su 31 de nadale 2020
Sa domanda cheret presentada in su mòdulu aprontadu aposta dae su Comune (chi si nde podet retirare in Comune o iscarrigare dae su situ istitutzionale) paris a custos àteros documentos:
-fotocòpia de unu documentu de chie faghet sa domanda;
-dichiaratzione sostitutiva de tzertificatzione de s'istadu de famìlia e residèntzia (art. 46 de su T.U. 445/2000);
-dichiaratzione sostitutiva de tzertificatzione de sa nàschida de su pitzinnu;
-dichiaratzione ISEE chi cumprovet su rèdditu de su nùcleu familiare pro s'annu 2018.
Sa domanda cheret presentada a s'Ufìtziu de su Protocollu de su Comune de residèntzia intro de su primu annu de vida de su pitzinnu o, in casu de adotzione, intro de un annu dae s'atu definitivu de adotzione.
Chie tenet bisòngiu de àteras informatziones o de una manu de agiudu pro compilare sa domanda podet lòmpere a comune a s'ufìtziu de sos servìtzios sotziales in oràriu de abertura o telefonare a su nùmeru 0783/69026.
A.F.
Bandu pro assignare contributos in agiudu de chie tenet cuntratos de afitu -Lege 431/98
Si faghet a ischire a totu sos interessados ca a sos sensos de sa Lege 431 de su 9 de nadale1998 art.11 e de su D.M. de sos Traballos Pùblicos de su 7 e làmpadas 1999 sunt abertos sos tèrmines pro presentare sas domandas pro tènnere contributos integrativos pro pagare s'afitu de domo. Annualidade 2020 Meses de ghennàrgiu-abrile
Su tempus pro presentare sas domandas iscadit chenàbura su 30 de maju 2020 a sa una (h.13.00).
Podent presentare domanda de contributos integrativos pro su 2020 totu sos chi, sa die chi faghent domanda:
-tenent unu cuntratu de afitu registradu in manera regulare, de domos a usu residentziale chi sunt in su comune de Nughedu Santa Vitòria e in ue bivent comente domo printzipale o esclusiva, bastet chi s'afitu non siat pro domos chi intrant in sas categorias de su catastu A1, A8 e A9;
- sunt residentes in su comune de Nughedu Santa Vitòria cando faghent sa domanda;
-tenent unu rèdditu imponìbile a s'annu chi rientrat in sa FÀSCIA A e FÀSCIA B (abbàida s'avisu allegadu)
Non podet presentare domanda chie:
-bivet o tenet diritu a allògios de edilìtzia residentziale pùblica
-chie est titulare de diritos de propiedade, usufrutu, usu o domo chi respondet a sos bisòngios familiares a sos sensos de s'art. 2 de sa L.R. n.13/89.
Pro àteras informatziones si podet pregontare in s'Ufìtziu de sos Servìtzios Sotziales de su comune.
S'Avisu 2020, su mòdulu de domanda sunt publicados e si nde podent iscarrigare dae su situ istitutzionale de su comune de Nughedu.
A.F.
Emergèntzia Coronavirus (COVID - 19) - DPCM de su 26 de abrile 2020
Su Presidente de su cussìgiu de sos ministros, Giuseppe Conte, su 26 de abrile 2020 at firmadu su DPCM nou chi istabilit totu sas mesuras pro cuntènnere s'emergèntzia dae Covid-19 in sa chi ant numenadu 'FASE 2'.
Sas dispositziones de su decretu ant a èssere aplicadas dae su 4 de su mese de maju 2020 (a su postu de cussas de su DPCM de su 10 de abrile 2020) e ant a bàlere fintzas a su 17 de maju 2020, francu su chi previdit s'art.2, commas 7, 9 e 11 chi s'ant a aplicare dae su 27 de abrile 2020 cun totu sas àteras dispositziones de su DPCM de su 10 de abrile 2020.
S'ant a sighire a aplicare sas mesuras de cuntenimentu prus restritivas chi ant adotadu sas Regiones, in cuntzertu cun su Ministru de sa Salude, in àreas ispetzìficas de su territòriu regionale.
Sas novidades de su DPCM de su 26 de abrile, chi su Premier Conte at presentadu domìniga sero in cunferèntzia istampa sunt medas, in custu decretu nou su Guvernu cheret istabilire sas mesuras chi ant a èssere ativas dae su 4 de maju 2020 e pro sas duas chidas in vatu.
Ite narat su decretu nou?
Su DPCM nou istabilit s'òbligu de abarrare acorradu in domo e de avisare su dotore a totu cussos chi tenent sìntomos respiratòrios e portant callentura a prus de 37 e mesu.
Torrant a abèrrere parcos, giardinos e villas, faghende semper atentzione a respetare sa distàntzia minima de seguresa e a non èssere unu muntone de gente totu paris: in su decretu ddu est iscritu ca su Guvernu lassat a sos sìndigos sa possibilidade de detzìdere si apèrrere o sighire a lassare serrados sos parcos si non sunt in cunditzione de garantire chi siant respetadas sas normas de seguresa.
Atividade isportiva e motòria: pro ambas duas su decretu previdit ca de su 4 de maju si potzant fàghere fintzas prus a tesu de 200 metros dae sa pròpia domo, s'atividade isportiva respetende sa distàntzia de 2 metros tra pare, pro s'àtera cussa de 1 metru. Sos atletas professionistas de isport individuales podent torrare a cumintzare sos allenamentos, a sa sola e a ghennas serradas giai dae su 4 de maju e de iscuadra a cumintzare dae su 18 de su mese chi intrat.
Un àtera novidade manna in contu de tzerimònias religiosas est cussa de torrare a abèrrere sas crèsias pro sos interros, chi si esseret possìbile diat èssere mègius a ddos fàghere in foras e ddoe podent leare parte non prus de 15 persones intre sos parentes de primu e segundu gradu.
Semper a cumintzare dae su 4 de maju sas atividades de ristoratzione nche podent leare sos òrdines a domitzìliu ma si podet fintzas abèrrere pro chie cheret andare in persone a nde retirare sa cosa de papare de si nche leare a domo o a su logu de traballu.
A cumintzare dae su 4 de maju su decretu nou permitit de torrare a cumintzare a traballare a su setore de sa manifatura, a cussu edile, de intermediatzione immobiliare paris a totu cussas atividades a s'ingrosso ligadas a custos setores. Dae su 27 de abrile custas categorias podent giai cumintzare a fàghere totu su netzessàriu pro si preparare a cumintzare a abèrrere: sanificatzione de sos locales e semper cun s'òbligu de respetare sas règulas giai in vigore in matèria de seguresa in su traballu.
In fines tocat a nàrrere ca custu ùrtimu decretu at istabilidu unu protzessu de controllu e coordinamentu intre s'Istadu e sas Regiones pro tènnere contu de sos efetos pro àere allenadu sas mesuras restritivas '' Nos assumimus sos rischios de torrare a apèrrere -at naradu su Presidente Conte- ma tocat a leare totu sas precautziones netzessàrias''
' [...] Gràtzias a sos sacrifìtzios fatos finas a como nche semus resurtados a cuntènnere sa difusione de sa pandemia e custu est una cosa manna cunsiderende ca in sa fase prus acuta amus tìmidu de non pòdere controllare prus nudda. Ais tentu totus fortza, coràgiu, sensu de responsabilidade e sensu de comunidade. Como cumintzat pro totus sa fase in ue tocat a bìvere paris a su virus e depimus pònnere in contu ca in custa fase noa, sa fase 2, podet èssere chi sa curva de sos contàgios nche torret a pigare in carchi tretu de sa natzione. Tocat a ddu nàrrere craru ca custa cosa podet capitare. In custa fase 2 est ancora prus importante a mantènnere sa distàntzia sotziale finas in sa matessi famìlia.'
Inoghe su testu cumpletu de su DPCM de su 26 de abrile 2020
Abbàida sa Cunferèntzia Istampa de su Presidente Conte
A.F.
BIBLIOTECA ON LINE
Su sistema bibliotecàriu de Barigadu at aderidu a MediaLibraryOnline una piataforma chi dat a ònnia biblioteca sa possibilidade de fàghere unu servìtziu de prèstidos digitales.
DAE SU 20 DE ABRILE TOTU SOS UTENTES INTERESSADOS PODENT TÈNNERE SU SERVÌTZIU
Comente fàghere pro si nche iscrìere:
Sos utentes interessados depent dare sos datos issoro telefonende o mandende una mail (cumpleta de nùmene, sambenadu, còditze fiscale e indiritzu de posta eletrònica) a s'operadore de sa biblioteca chi nch'at a registrare a s'utente in sa piataforma e dd'at a dare unu nùmene utente (username) e unu faeddu pro intrare (password) chi dd'ant a permìtere de intrare a sa piataforma www.medialibrary.it.
S'utente a pustis at a retzire una mail pro cumpletare s'abilitatzione. Finidos totu sos passàgios, s'utente est abilitadu e podet tènnere a dispositzione, diretamente dae domo sua, totu sos servìtzios chi ddi bisòngiant .
Comente fàghere pro intrare a su servìtziu:
Tocat a intrare a sa piataforma www.medialibrary.it
Dae su menù a tendina tocat a seletzionare 'sistema bibliotecario del Barigadu' e a pònnere sas credentziales personales. In custa manera si podet intrare ònnia die e a cale si siat ora de sa die e seberare intro de sos diferentes trastos multimediales chi sa piataforma ponet a dispositzione: ebook, MP3, bancas de datos, films, vìdeos, immàgines, libros de ascurtare, e-learning, cursos de limba, edìcolas (rivistas, giornales, periòdicos natzionales e internatzionales puru). Chie non renesset a si registrare o tenet dificultade in carchi passàgiu (a cumpletare s' abilitatzione, a iscarrigare ebook e film, a consultare s'edìcola, ecc.) podet pregontare una manu de agiudu o unu cussìgiu a sos operadores de sa biblioteca telefonende.los, mandende una mail o podet fintzas intrare a su situ MLOL e andare a sa setzione 'aiuto'.
A.F.
Mesuras istraordinàrias e urgentes in agiudu de sas famìlias pro parare fronte a s'emergèntzia econòmicu-sotziale
Si faghet ischire a totu sos interessados ca est istadu publicadu s'avisu e si podet presentare domanda pro pòdere benefitziare de sos cuntributos de sa Lege Regionale n.12 de su 8 de abrile 2020 'Mesuras istraordinàrias e urgentes in agiudu de sas famìlias pro parare fronte a a s'emergèntzia econòmicu-sotziale nàschida dae sa pandemia de SARS-CO V2'
1. Chie podet presentare domanda
Podent presentare domanda sos nùcleos familiares chi su 23 de freàrgiu de su 2020 resurtant residentes e domitziliados in su Comune:
a) sos cumponentes depent èssere (nessi in una de custas cunditziones):
• traballadores dipendentes o autònomos chi si sunt firmados cun su traballu o ant bistu minimare su traballu issoro pro neghe de s'emergèntzia epidemiològica dae Covid-19 e si sos meres de traballu issoro no ant tentu atzessu a sas formas de integratzione salariale o dd'ant tentu a pustis de su decretu de lege de su 17 de martzu 2020, n. 18;
• traballadores titulares de unu raportu de collaboratzione coordinada e continuativa iscritos a sa gestione separada de categorias econòmicas chi ant dèpidu firmare s'atividade issoro o minimare su traballu pro neghe de s'emergèntzia epidemiològica dae Covid-19;
• titulares de partidas IVA, o sòtzios de sotziedade iscritos a sa gestione de s' asseguratzione generale obligatòria (AGO) de categorias econòmicas chi ant dèpidu firmare s'atividade issoro o minimare su traballu pro neghe de s'emergèntzia epidemiològica dae Covid-19;
• collaboradores de impresas familiares de categorias econòmicas chi ant dèpidu firmare s'atividade issoro o minimare su traballu pro neghe de s'emergèntzia epidemiològica dae Covid-19;
• traballadores abarrados sentza rèdditu de traballu o de impresa dae su 23 de freàrgiu 2020.
b) sas persones chi tenent unu rèdditu chi no arribat a 800,00 èuros netos a su mese, cunsiderende su tempus chi andat dae su 23 de freàrgiu de su 2020 a su 23 de abrile de su 2020.
Inoghe s'avisu cumpletu e su mòdulu de nde iscarrigare pro fàghere sa domanda.
A.F.
Emergèntzia Coronavirus:
s'isportellu linguìsticu sighit a traballare
Si avisat chi, pro more de s'emergèntzia pro sa Covid-19, sas fainas de s'isportellu linguìsticu, fintzas a su 3 de su mese de maju, e francu perlongamentos chi ant a istabilèssere sas autoridades, ant a sighire cun su teletraballu. Sos operadores de isportellu sunt comente si siat a disponimentu pro cale si siat bisòngiu de tradutziones, fainas de interpretariadu, consulèntzias grammaticales e ortogràficas, consulèntzias didàticas, inditos bibliogràficos, sitogràficos,etc.
Sos operadores si podent chircare telefonende ònnia die, intra de sas 8 de mangianu e sas 8 de merie, a su nùmeru 349.6025986 o mandende unu messàgiu a s'indiritzu de posta eletrònica isportellu.limba.barigadu@gmail.com
A.F.
Mesuras urgentes solidariedade alimentare
Bonos pro s'ispesa pro chie est in dificultade econòmica in custu momentu de emergèntzia dae coronavirus
Bonos pro s'ispesa pro chie est in dificultade econòmica in custu momentu de emergèntzia dae coronavirus
Su Sìndigu
Bista s'ordinàntzia n. 658 de su 29 de martzu 2020 de su Capu de su Dipartimentu de sa protetzione tzivile numenada 'àteros interventos urgentes de protetzione tzivile in relatzione a s'emergèntzia de rìschiu sanitàriu ligadu a sas patologias chi benint dae sos virus chi si podent trasmìtere', cun mesuras e resursas pro sa solidariedade alimentare;
Cunsideradu ca est in s'intentu de s'Amministratzione Comunale su de dare, intro de sos interventos pro sustènnere sas famìlias chi s'agatat in dificultade econòmica pro neghe de s' emergèntzia sanitària dae coronavirus (COVID-19), atentzione manna pro agiudare a sas persones e a sas famìlias dende bonos pro s'ispesa pro pòdere comporare benes de prima netzessidade, in sas butegas cunventzionadas.
Faghet a ischire ca
Si podet presentare domanda pro retzire sos bonos de ispesa pro comporare ALIMENTARES, BENES DE PRIMA NETZESSIDADE, MEIGHINAS e artìculos de parafarmatzia, assignados in favore de persones in dificultade econòmica pro s'emergèntzia dae covid-19, chi ant a sinnalare sos servìtzios sotziales comunales, in su respetu de sos printzìpios de non discriminatzione, paridade de tratamentu, trasparèntzia, lìbera cuncurrèntzia e publitzidade. ònnia bonu de ispesa balet 25 èuros, sunt cumulàbiles, personales (est a nàrrere ca ddos podet presentare su titulare de su bonu ebbia o unu chi at incarrigadu cun dèlega issu e totu), non sunt trasferìbiles, non si podent dare a àteros ne cunvèrtire in dinari.
Si pretzisat ca
1.Cun sos bonos ispesa si podent comporare custa genia de benes:
- gèneres alimentares: late, pasta, tzùcaru, petza, pane, oos, pische, ògiu, fruta, berdura, iscatuletas, surgelados, alimentos pro sa prima infàntzia, etz;
- produtos de prima netzessidade pro s'igiene personale comente: sabone, dentifrìtziu, pannolinos pro sos pitzinnos, assorbentes, carta igiènica, etz;
- produtos de prima netzessidade pro pulire sa domo comente: detersivos, etz;
- produtos de prima netzessidade pro faghet funtzionare sa cucina e tènnere s'abba callente pro s'igiene personale: bòmbolas a gas, etz;
- meighinas e artìculos chi agatamus in parafarmatzia.
Sos bonos ispesa si nche devent ispèndere in sos gestores cunventzionados cun su comune ebbia.
Non si podent dare a àtere, duncas, devent resurtare firmados dae su titulare de su bonu ispesa e issu ebbia ddos podet usare o unu chi at delegadu issu;
Non balent comente dinari cuntante e non dant diritu a tènnere restu in dinari;
Su titulare de su bonu ispesa est obligadu a pagare, immediatu e de butzaca sua, si ispendet prus de cantu balet su bonu;
Cun su bonu ispesa NON SI PODENT COMPORARE: alcòlicos (es. binu, birra e super alcòlicos ); cartoleria (si podet comporare solu cosa chi podet bisongiare pro iscola); cosa a papare o àteros produtos pro animales; istrepos e trastos pro sa domo; produtos pro fàghere giardinàgiu; bestimenta, botinos e atzessòrios de abbigliamentu; sigaretas e tabacu.
Onni persone chi at a fàghere domanda at a retzire una telefonada o videotelefonada pro chistionare in persone cun s'operadore sotziale de su comune pro valutare sa richiesta chi at fatu. Su servìtziu sotziale de acordu cun su nùcleu familiare, at a cuncordare comente fàghere pro dare su bonu de ispesa, o cuntatende sa butegas o faghende.nche leare su bonu ispesa in deretura a domo de sa famìlia interessada dae unu dipendente comunale.
Sos bonos ispesa si nche podent ispèndere solu in sas butegas sinnaladas in su situ web de su comune.
Podet presentare domanda cale si siat persone, residente, domitziliada o chi bivet in su territòriu comunale e chi est in una cunditzione de apretu mannu, compilende su mòdulu chi agatat disponìbile:
- in sa versione on-line in su situ de su comune o in sa pàgina APP istitutzionale;
- in paperi in totu sas butegas e in sas farmatzias chi ant aderidu a s'initziativa. Sos mòdulos cumpilados nche devent èssere leados a Comune.
Custu avisu non portat una data de iscadèntzia, duncas, sas persones podent sighire a fàghere domanda fintzas a cando at a bastare su dinari postu a dispositzione. Ònnia chida su servìtziu sotziale s'at a incurare de valutare totu sas domandas chi at a retzire.
Custu avisu, e su modellu pro presentare sa domanda, est publicadu in s'Albu Pretòriu on-line, in su situ istitutzionale de su comune o in su situ de sa Trasparèntzia de su comune.
Pro àteras informatziones sos benefitziàrios ant a pòdere cuntatare sos servìtzios sotziales a custu nùmeru de telèfono: 078369026.
Su Sìndigu
Francesco Mura
A.F.
Avisu pùblicu: iscadèntzia REIS prorogada a su 30 de abrile
Su Responsàbile de su Servìtziu sòtziu assistentziale
faghet a ischire ca
Pro cantu atenet a s'avisu pùblicu cun sas modalidades de atuatzione de sa Lege Regionale n.18/2016 'Rèdditu de inclusione sotziale - Fundu regionale pro su rèdditu de inclusione sotziale 'Agiudu Torrau' REIS 2019/2020, est pretzisu a nàrrere chi s'artìculu 1 in sa parte chi pertocat sos 'recuisitos regionales' est istadu cambiadu segundu cantu narat s'artìculu 13 de sa Lege Regionale de su 5 de nadale 2016, n.32 in:
' [...] podent fàghere domanda pro su REIS 2019/2020 sos nùcleos familiares, fintzas cussos formados dae una persone ebbia, cumpresas:
- sas famìlias 'di fatto' chi bivent paris, nessi dae 6 meses, cun unu de sos cumponentes chi siat residente a su mancus dae 2 annos in territòriu regionale;
- sos emigrados torrados in Sardigna e sos nùcleos familiares issoro, pro issos no est netzessàriu a èssere residentes dae duos annos in territòriu regionale.
Su tempus pro presentare sas domandas fissadu pro su 30 de su mese de martzu 2020 est prorogadu a su 30 de abrile 2020.
A.F.
Decretu de su Sìndigu n.1 de su 24 martzu/2020: servìtzios indiferìbiles, dispositziones pro sos ufìtzios comunales.
Cun su decretu de n.1 de su 24 de martzu de su 2020 su sìndigu at individuadu sos servìtzios indiferìbiles (chi non si podent rinviare) de fàghere in presèntzia e sas dispositziones pro sos ufìtzios pùblicos comunales, su personale dipendente e pro intrare a sa domo comunale.
Su sìndigu disponet chi:
a) sa domo comunale abarret serrada fintzas a su 3 de abrile de su 2020,
-podet intrare a sos ufìtzios, e pro fàghere sos traballos essentziales, sa persone interessada ebbia e semper in manera chi siat garantida sa distàntzia mìnima cunsentida de unu metru tra pare;
-sos dipendentes depent èssere reperìbiles pro sas atividades essentziales e in casu de netzessidade o urgèntzia, dae su lunis a sa chenàbura in s'oràriu normale de traballu, e tenende semper in contu cantu disponet sa normativa in sos casos de emergèntzia;
-pro sas urgèntzias tocat a telefonare a custu nùmeru 0783 69026 in oràriu de ufìtziu,
-o s'in casu iscrìere a custos indiritzos de posta eletrònica:
claudio.zago@comunenughedusv.it
protocollo.nughedusv@pec.comunas.it
1.UFÌTZIU AFÀRIOS GENERALES- UFÌTZIU DE SU SÌNDIGU- SEGRETÀRIU COMUNALE
Referente Claudio Zago
claudio.zago@comunenughedusv.it
affarigenerali.nughedusv@pec.comunas.it
2. SERVÌTZIOS SOTZIALES
Referente Dr. Caddeo Giuseppina
giuseppina.caddeo@comunenughedusv.it
affarigenerali.nughedusv@pec.comunas.it
3. UFÌTZIU TÈCNICU
Referente Geom. Paolo Pirri
paolo.pirri@comunenughedusv.it
tecnico.nughedusv@pec.comunas.it
4. SERVÌTZIOS DEMOGRÀFICOS
Referente Sig. Maria Cabono
maria.caboni@comunenughedusv.it
protocollo.nughedusv@pec.comunas.it
6. SERVÌTZIOS FINANTZIÀRIOS
Referente Sig. Claudio Zago
claudio.zago@comunenughedusv,it
affarigenerali.nughedusv@pec.comunas.it
b) fintzas a su 3 de abrile 2020 comente narat su D.P.C.M. 22 de martzu 2020, francu dispositziones noas, segundu sos inditos de sos òrganos de gestione de s'emergèntzia sunt cunsideradas ''atividades indiferìbiles de fàghere in presèntzia'' sas chi sighint:
-atividade de sa Protetzione Tzivile;
- atividade de sa Politzia Munitzipale;
- atividade de s'Istadu Tzivile;
- atividade de sos Servìtzios Sotziales de urgèntzia (assistèntzia a sos antzianos, minores e gente chi tenet netzessidade, etc.);
- atividade de su protocollu;
-atividades urgentes de su Servìtziu finantziàriu (impènnios de ispesa, atzertamentos de intradas, licuidatziones, etz.), de su Servìtziu Resursas Umanas (istipèndios, presèntzia, traballu in rete, etz.) de su Servìtziu Tributos (atividade de pagamentos);
- atividade de gestione e manutentzione de sos servìtzios informàticos;
- atividade de consulèntzia e coordinamentu de sa Segreteria Generale;
- atividade de manutentzione de sas infrastruturas pùblicas si ddoe podet àere perìgulu pro sa salude pùblica;
-atividade de gestione de base de s'igiene pùblica, de sos logos pùblicos e de sa regorta de s'àliga;
-atividades ligadas a sa manutentzione istraordinària e urgente de logos, impiantos o arredos pùblicos, in casu de perìgulu pro sa seguresa de sas persones;
c) totu sas àteras atividades de cumpetèntzia comunale s'ant a fàghere:
- in smart working, traballu lèbiu, tenende contu ca sos dipendentes ant a èssere reperìbiles;
-in Comune, dae sos dipendentes seberados dae sos responsàbiles de àrea, dende atentzione manna a sa pròpia salude e a sa de sos àteros, traballende in manera chi sos tzitadinos, su cantu podent, fatzant a mancu de essire dae domo pro andare a comune e de atopare àtera gente;
d) sos responsàbiles de àrea ant a individuare nessi unu dipendente chi a turnu siat in ufìtziu pro sas atividades indiferìbiles chi amus numenadu in antis; totu sos àteros dipendentes, chi ant a traballare in domo (''traballu lèbiu'' o ''smart working''), depent abarrare a dispositzione dae domo issoro e, in s'oràriu de traballu, e tenent s'òbligu de èssere reperìbiles ca podent èssere tzirriados in casu de netzessidade, e intro de 40 minutos a pustis de sa telefonada retzida depent èssere in su logu de traballu. Custu cumandu in disponibilidade pro emergèntzia, comente disponet s'art. 19 de su D.L. 9/2020 est unu ''servìtziu fatu a totu sos efetos de lege'', est a nàrrere ca chie non ddu respetat at a èssere punidu a norma de lege;
e) sos dipendentes in servìtziu ebbia sighint a timbrare sas presèntzias comente in antis, sos oràrios chi si faghent sighende custu provedimentu ant a èssere recuperados e regulados cun dispositziones fatas a posta cando finit s'emergèntzia sanitària;
f) sos responsàbiles de àrea, in base a s'organizatzione de sos ufìtzios e cunsideradas sas maneras operativas mìnimas netzessàrias pro fàghere su traballu lèbiu o smart working ant a pòdere detzìdere de pònnere in fèrias sos dipendentes chi non tenent possibilidade de traballare in cussa manera;
g) sos responsàbiles de àrea pro pòdere fàghere cantu disponet custu decretu e organizare s'atividade comente mègius podent, sunt cumandados in regime de traballu lèbiu (smart working) istraordinàriu in sas dies de mèrcuris su 25 de martzu e jòbia su 26 de martzu. In custas duas dies totu sos àteros dipendentes sunt in cungedu in contu de fèrias chi teniant de nche finire. Custu decretu at a èssere esecutivu a cumintzare dae su 27 de martzu.
h) Custu provedimentu s'at a pòdere prorogare e/o revocare in casu essant àteros provedimentos dae su guvernu natzionale o regionale.
Su sìndigu at dispostu fintzas chi custu provedimentu esseret publicadu immediatu in s'Albu Pretòriu On-Line de su comune e in sa prima pàgina de su situ istitutzionale; mandadu a sos òrganos de cumpetèntzia territoriale: Prefetura, Presidèntzia de sa regione Sardigna; Dipartimentu de preventzione de sa ASL cumpetente, Cumandu de s'Istatzione de sos Carabineris,
-a sos responsàbiles de àrea chi si depent incurare de informare a totu su personale dipendente e de fàghere a ischire totu sas dispositziones issoro e segundu sas cumpetèntzias ispetzìficas de gestione artt. 107 e 109, comma 2 de su D.Lgs de su 18 de austu 2000, n.267,
-a su Segretàriu comunale.
Su Sìndigu
FAGHET A ISCHIRE a totu sos interessados ca si podet fàghere ricursu contra de custu provedimentu a su Tribunale Amministrativu Regionale de sa Sardigna intro de 60 dies dae cando est istadu publicadu in s'Albu Pretòriu, o a su Presidente de sa Repùblica intro de 120 dies dae sa publicatzione.
Decretu n.1 de su 24 de martzu/2020
A.F.
Pro èssere semper informados e agiornados in contu de s'emergèntzia sanitària dae Coronavirus, cussigiamus a totus de intrare in sos sitos ufitziales de su Ministeru de sa Salude, de sa Presidèntzia de su Cussìgiu de sos Ministros, de sa Regione Autònoma de Sardigna chi nos dant semper sas informatziones giustas e in ue podimus agatare totu sas dispositziones, sas ordinàntzias e sos DPCM essidos finas a como pro cuntènnere e gestire s'emergèntzia. In su situ de su comune si nde podet iscarrigare su mòdulu pro s'autotzertificatzione agiornadu a su 24 de martzu 2020.
A.F.
Emergèntzia Coronavirus: avisu de su Sìndigu
Su Sìndigu
Faghet a ischire
Chi su Presidente de su Cussìgiu Giusepe Conte, at firmadu su decretu nou cun mesuras prus restritivas pro totu su territòriu natzionale, pro cumbàtere e cuntènnere sa difusione de su Coronavirus.
Si domandat a totu sa populatzione de respetare sos inditos de su decretu nou, chi nche cantzellat cussos de in antis de su 1 e de su 4 de martzu, e si recumandat de sighire sas mesuras de preventzione igiènicu-sanitària chi agatades in s'allegadu 1. Faghimus presentes unas cantas dispositziones de sighire ònnia die, chi narant de firmare siat in sos logos pùblicos che in cussos privados:
-sas manifestatziones, sos eventos, sos ispetàculos de diferentes genias,
-sas atividades de sos pub, de sas iscolas de ballu, de sas salas de giogos, discotecas e locales de sa matessi genia;
-sas tzerimònias tziviles e religiosas, e fintzas sos interros.
In sos tzilleris e in totu sas atividades cummertziales sos meres devent fàghere respetare sa distàntzias de seguresa e faghet intrare sos clientes a pagu a pagu. Si recumandat de fàghere a mancu de essire si no est pro netzessidade, de no atopare àtera gente né trumas de gente pro cuerrare sos chi sunt prus dèbiles. Custas chi amus nadu sunt unas cantas mesuras de sighire chi agatades iscritas in su decretu. Tocat a non ismentigare ca onniunu de nois tenet una responsabilidade personale e sotziale e tenet s'òbligu de cuerrare non sa salude sua ebbia ma cussa de totu sa comunidade in ue bivet, faghende totu sas cosas cussigiadas chi podent èssere de agiudu pro firmare sa difusione de su virus.
Chie non ponet in mente a sos òbligos de su DPCM de su 8 de martzu 2020 at a èssere dennuntziadu cunforme a s'artìculu 650 de su còditze penale.
Su DPCM ddu agatades publicadu in su situ de su guvernu e finas in cussu de su comune.
Su Presidente de sa Regione Sardigna in s'Ordinàntzia n.4 narat ite sunt obligados a fàghere sos chi sunt torrende dae sa Lombardia o dae àteras provìntzias a rìschiu de coronavirus:
· depent informare de custa cosa a su dotore issoro;
· abarrare isulados pro 14 dies;
· non podent viagiare né essire;
· depent abarrare in unu logu in ue siat fàtzile a ddos agatare in casu de unu controllu;
· depent nàrrere s'indiritzu de su logu in ue ant a abarrare in isulamentu.
Su Comune de Nughedu domandat a totu sos tzitadinos chi custas dispositziones siant respetadas e faghet a ischire chi:
-sas atividades de sos tzentros de agregatzione sotziale ant a abarrare firmas finas a su 15 de martzu;
-domandat a totu sos tzitadinos de non lòmpere a comune in pessona si non est pro cosa urgente meda e chi non si nde potzat fàghere a mancu. Pro totu sos àteros servìtzios tocat a telefonare o a iscrìere a sa posta eletrònica tzertificada (PEC)
-In comune s'at a pòrrere intrare a unos a unos in manera chi non ddu apat gente meda totu paris.
Pro àteras informatziones e pro bìere su DPCM podides intrare a su situ de su comune de Nughedu o a su de su Guvernu.
A.F.
Retìfica avisu pùblicu pròroga presentatzione domandas REIS
Su Responsàbile de sos Servìtzios Sotziales faghet a ischire chi sa presentatzione de sas domandas pro sas modalidades de atuatzione de sa lege regionale n.18 de su 2016: Rèdditu de inclusione Sotziale - Fundu regionale pro su Rèdditu de inclusione Sotziale- ''Agiudu torrau REIS 2019-2020'' est prorogada a su 31 de martzu 2020 a sa una (h.13.00)
A.F.
Progetos personalizados pro malàidos cun disabilidade grave
S'Ufìtziu Servìtzios Sotziales dat a ischire chi si podent presentare sas domandas pro sos progetos personalizados pro malàidos cun disabilidade grave, a tenore de sa L. 162/1998.
Sa disabilidade devet èssere tzertificada intro de su 31/12/2019 a tenore de sa L. 104/1992 e tocat a presentare sos documentos chi sighint:
- ISEE 2020;
- ischeda de sa salude (allegadu B), chi est òbligu pro sos progetos noos;
- ischeda sotziale (allegadu C);
- decraratzione sostitutiva de tzertificatzione (allegadu D), in ue cheret postu cantu s'est retzidu pro su matessi progetu in s'annu 2019;
- fotocòpia documentu de identidade e còditze fiscale (de chie faghet sa domanda e de su malàidu destinatàriu de su progetu);
- tzertificadu chi atestat chi su familiare tenet oras de permissu retribuidu ex L. 104/1992;
- tzertificadu de disabilidade.
Sas domandas cherent presentadas intro de su 28/02/2020.
Sos mòdulos si podent pedire in Comune o iscarrigare dae su link chi sighit: https://comunenughedusv.it/index.php/tzente/articoli/157.
(GFP)
Eliminatzione barrieras architetònicas
S'Ufìtziu Servìtzios Sotziales dat a ischire chi si podet presentare domanda pro tènnere contributos pro eliminare sas barrieras architetònicas in sas domos privadas, a tenore de sa L. 13/1989 e L. 32/1991.
Sas domandas cherent presentadas intro de sa prima die de martzu 2020 a sos ufìtzios comunales.
Sos mòdulos si podent pedire in Comune o iscarrigare dae su link chi sighit: https://comunenughedusv.it/index.php/tzente/articoli/158.
(GFP)
XIII editzione de su cuncursu enològicu de su binu ruju
Sàbadu 25 de maju 2019 s'at a fàghere in Nughedu sa de XIII editziones de su cuncursu enològicu de su binu ruju.
A sas 4 de sero (h 16,00) s'at a comintzare a assagiare sos binos in su Cunventu betzu de santu Zacu.
A sas 7 e mesa (h 19,30) in sos locales de s'oratòriu betzu s'ant a premiare sos mègius binos.
A sas 8 e mesa (h 20,30) b'at a èssere sa chena. Sa cuota pro partetzipare est de 20 èuros peròmine e cheret dada in Comune intro de sas 5 e mesa (h 17,30) de chenàbura 24 de maju 2019).
Regulamentu:
- sunt ammìtidos a su cuncursu sos binos rujos de produtzione domèstica (non professionale);
- s'àghina podet bènnere dae cale si siat logu;
- chie partètzipat devet presentare 2 ampullas de 0,75 pro ogni binu ruju chi cheret presentare;
- sas ampullas benint numeradas a sa cunsigna. Sa cummissione e sos propietàrios las retzint in forma anònima;
- sos binos cherent presentados dae sas 3 a sas 7 (h 15,00-19,00) de chenàbura 24 de maju 2019 in su cunventu betzu de santu Zacu;
- su propietàriu, cunsignende su binu, devet versare sa cuota de 20 èuros chi balet comente billete de iscritzione a sa chena;
- sas ampullas las dat s'Amministratzione comunale e si podent ritirare in Comune e in sos locales ''La Baita'' e ''Nois'';
- sa cummissione de valutatzione l'at a formare s'ONAV (Organizatzione Natzionale Assagiatori di Vino) a tenore de sos critèrios suos;
- a pustis de sa degustatzione s'at a formare una graduatòria generale de sos binos a cuncursu;
- sa premiatzione pro sos primos 3 classificados s'at a fàghere a tenore de sa graduatòria finale.
(GFP)
Projetzione de su documentàriu ''365NSV - La vita nel cuore della Sardegna''
Chenàbura 10 de maju a sas 5 e mesa de sero (h 17,30) in s'àula de su Cussìgiu de Nughedu (1° pranu de sa biblioteca comunale, carrera Pietro Nenni) s'at a fàghere sa presentatzione de ''365NSV - La vita nel cuore della Sardegna'', documentàriu multimediale de su registra Vincenzo Lìgios chi faeddat de sa vida cuotidiana in Nughedu: momentos de traballu, de festa, de giogu, de religiosidade filmados in s'intimidade de sas domos, de sa parròchia, de sos bighinados.
Su documentàriu, chi durat 7 oras e mesu, est sa sìntesi de 1000 oras de ripresas fatas in su 2015 pro girare su film ''Le stagioni di Nughedu''. Est su contu de una comunidade chi non cheret mòrrere e chi rivèndicat sas traditziones e sa cultura sua in una vida autèntica a tesu dae sos istereòtipos de sa narratzione turìstica.
Ant a intervènnere su sìndigu Francesco Mura e su regista Vincenzo Lìgios.
(GFP)
In Nughedu sos over 70 non pagant sa Tari
Sos betzos solos no ant a pagare s'arga. L'at detzisu su sìndigu de Nughedu Francesco Mura paris cun sa Giunta e como ant a passare sa proposta a su Cussìgiu comunale.
''Nch'at betzos meda chi bivent solos cun una pensione mìnima. - narat Mura - Su prus de sas bortas sunt viudos e sos fìgios nche sunt in continente (o in èsteru) in chirca de fortuna''.
Pro chircare de los agiudare in custa situatzione de dificultade s'Amministratzione at detzisu de no lis fàghere pagare sa Tari.
S'esentzione est pro chie tenet prus de 70 annos e s'agiunghet a s'esentzione dae sa Tasi (''Tassa sui servizi indivisibili'') chi esistit giai dae carchi annu.
''Est importante a nàrrere - sighit su sìndigu - chi custa agevolatzione pro sos betzos non faghet crèschere sas tassas pro sos àteros abitantes e custu pro more de su mètodu de càrculu propostu dae su Fiscu, chi permitit de abacare sa tassa pro una cuota chi non devet sobrare su 7 pro chentu de su totale de s'ispesa de su servìtziu comunale''.
Leghe s'artìculu de La Nuova Sardegna
(GFP)
Nadale nughedesu 2018
S'Amministratzione comunale de Nughedu paris cun sos Servìtzios sòtziu-assistentziales bos invitat a partetzipare a sas atividades organizadas pro su Nadale 2018.
Su calendàriu est su chi sighit:
- Domìniga 23 de nadale a sas 6 e mesa de sero (h 18,30) in sa crèsia parrochiale: cuntzertu de Nadale (progetu ''Nativitas'').
- Sàbadu 29 de nadale a sas 3 de sero (h 15,00) in dae in antis de sa biblioteca comunale: atividade de animatzione pro pitzinnos ''Sa domita de Babbu Nadale''.
- Lunis 31 de nadale dae sas 10 de mangianu: ''Su Pandelonzu'' cun atividades de animatzione pro pitzinnos.
- Lunis 31 de nadale a sas 9 de sero (h 21,00) in s'oratòriu betzu: chena de fine de annu cun mùsica de su grupu Bayla Sardinia. Chie tenent praghere de partetzipare si devet iscrìere in Comune intro de su 19 de nadale; sos mannos pagant 20 èuros e sos pitzinnos 10 èuros.
- Giòbia 3 de ghennàrgiu: gita a Busache pro bìere sa bidda de Babbu Nadale. Si pagat 10 èuros e s'abarrat a mandigare in ie (pro su biàgiu bi devent pensare sos genitores).
- Chenàbura 4 de ghennàrgiu a sas 9 e mesa de sero (h 21,00) in s'oratòriu betzu: tòmbola pro totu sa bidda.
(GFP)
Bonus ìdricu -Annu 2017
Su responsàbile de su Servìtziu Sotziale dat a ischire chi si podet fàghere domanda pro otènnere s'agevolatzione pro sa pagamenta de s'abba relativa a s'annu 2017.
Podet presentare domanda chie tenet sas caraterìsticas chi sighint:
- residèntzia in Nughedu;
- residèntzia in sa domo pro sa cale faghet sa domanda (chi siat domo mono-familiare o apartamentu in condomìniu);
- ISEE 2018 chi non sobret sos 20 mìgia èuros;
- faturas de s'abba pro s'annu 2017 (pagadas o sena pagare).
Sas domandas cherent presentadas intro de su 14/12/2018 compilende sos mòdulos chi s'agatant in Comune (ufìtziu de sos Servìtzios Sotziales) e in su situ istitutzionale.
Tocat a b'allegare sa tzertificatzione ISEE 2018 e sa fotocòpia de unu documentu de reconnoschimentu.
(GFP)
Su sìndigu Mura ponet fogu a s'abba
Pro protestare contra a Abbanoa, su sìndigu Francesco Mura at postu fogu a s'abba.
Est capitadu lunis 12 de santandria in Nughedu, biddighedda de su Barigadu in ue dae paritzos annos s'abba de unas sessanta famìllias de su bighinadu ''Arzolas'' est calende in colore de ruìngiu e non b'at mèdiu de la pòdere bufare ne impreare pro coghinare. Tocat a comporare s'abba in butega o a la leare in sos càntaros pùblicos, ma sa gente manna tenet dificultade a la trasportare.
''Sa nostra est una provocatzione, ca custa abba ruja no la cherimus prus'' narat su sìndigu.
No est sa prima borta chi Mura faghet una protesta plateale: chimbe annos in antis pro protesta aiat allutu su fogu in pratza pro fàghere sinnales de fumu. A cussu tempus, difatis, in Nughedu non b'aiat ripetidore e sos telefoneddos non retziant.
Cussa prima protesta fiat serbida a megiorare sas cosas, e s'isetu est de otènnere resurtados finas custa borta, mancari Abbanoa apat ispiegadu chi su problema est in sas retes ìdricas fatas de tubos de chimbanta annos chi diant chèrrere cambiados. S'ant a cambiare, narat, a tenore però de su dinari chi si tenet.
(GFP)
Tzensimentu de sa populatzione
Dae su 13 de santugaine a su 23 de santandria 2018 s'Istitutu natzionale de istatìstica (Istat) est faghende su Tzensimentu permanente de sa populatzione e de sas domos. Dae ocannu s'at a fàghere onni annu (non prus onni deghe) cun rilevatziones istatìsticas 'a campione' e Nughedu est una de sas biddas seletzionadas. Sas informatziones ant a abarrare riservadas, non s'at a ischire a chie sunt riferidas ca sos resurtados benint istudiados in forma agregada.
COMENTE RISPÒNDERE A SU CUESTIONÀRIU
Unu rilevadore at a andare dae domo in domo dae su 13 de santugaine a su 23 de santandria. At a portare unu tablet e unu tesserinu pro lu reconnòschere.
PRO INFORMATZIONES SI PODET
· Telefonare a su nùmeru gratùitu Istat 800 811 177 (dae sas 9 de mangianu a sas 9 de sero)
· Iscrìere a s'indiritzu censimentipermanenti.popolazioneareale@istat.it
· Consultare su situ www.istat.it/it/censimenti-permanenti/popolazione-e-abitazioni.
(GFP)
Asseguratzione contra a sas temporadas - Annu 2018
Si dat a ischire a totu sos imprendidores agrìculos chi dae s'8 a su 31 de su mese de santugaine 2018 si podet fàghere s'asseguratzione pro sas colturas de atòngiu e de ierru 2018-2019.
Pro more de unu contributu pùblicu custas asseguratziones tenent su 70% de costu in mancu. Pro lu pòdere otènnere tocat a
- Èssere imprendidores agrìculos cun partida IVA iscritos a sa Càmera de Cummèrtziu;
- Andare a su Tzentru de Assistèntzia Agrìcula a agiornare (o fàghere dae nou) su fascìculu aziendale;
- Preparare su PAI/Manifestatzione de interessu pro sos produtos de assegurare;
- Firmare su tzertificadu de asseguratzione;
- Allegare a su PAI sos documentos chi cumprovant de l'àere retzidu e sos documentos de identidade.
Si podent assegurare sos agrùmenes, sa cartzofa e s'ortalìtzia dae su gràndine, su bentu, s'abba meda e sos undamentos, sa ghilighia, su nie, sa sicagna, sos càmbios de temperadura improvisos.
S'avisu cumpletu si podet iscarrigare dae su situ de su Comune de Nughedu (http://www.albo.tinnservice.com:8080/?ente=00535660955).
Sos crarimentos si podent pedire in s'ufìtziu de Viale Brianza 46 in Aristanis (tel. 0783-296040 - tzell. 349-6582238 - mail: condifesa.oristano@asnacodi.it - web: www.condifesaor.it).
(GFP)
Contributos a privados pro bonìficas dae s'amiantu
Si dat a ischire chi dae su situ de su Comune de Nughedu si podet iscarrigare sa modulìstica pro partetzipare a su bandu chi permitit a sos tzitadinos de nche bogare s'amiantu dae sas domos e dae sos immòbiles situados in territòriu de sa provìntzia de Aristanis.
Sa Provìntzia at retzidu pro custu iscopu 157.575,77 èuros dae s'Assessoradu regionale a sa Difesa de s'Ambiente (L.R. 22/2005, D.G.R R.A.S n° 48/48 de su 17.10.2017).
Chie cheret iscarrigare sos mòdulos si podet cullegare a sa pàgina http://www.comunenughedusv.it/index.php/tzente/articoli/101 (situ de Nughedu).
(GFP)