text: In Amritsar b'at unu monumentu chi ammentat su chi capiteit 98 annos a oe, una frama istilizada chi rapresentat su ochidòrgiu de Jalianwalla Bagh. Su discuntentu de su pòpulu indianu nascheit a pustis de sa prima gherra mundiale, cajonadu dae su fatu de no àere otènnidu perunu vantàgiu dae su cunflitu. Sa situatzione, die cun die, caenteit e pongeit in birbìllios s'impèriu britànnicu chi, a su tempus, guvernaiat s'Ìndia. Sas protestas crescheint e sas autoridades si defenseint introduende sa lege martziale. Su 13 de abrile de su 1919 mìgias de indianos s'addovieint in Amritsar pro sa festa Sikh chi, in su sentidu indianu, acollit su beranu. Sa die nòdida si furrieit deretu a degollu. S'esèrtzitu britànnicu nch'acorreit sas mìgias de persones e ispareit a s'isfaddida, ochiende·nde 379 e ferrende·nde 1.200. In sos meses imbenientes sos atos graes sigheint cun violèntzias e cun dispositziones ratzistas pro totu sos indianos. Acontèssidas de importu belle ismentigadas dae sos libros de istòria.


c: text/html

text:
No est reatu, a si pònnere in domo duos fundos de marijuana (Cannabis sativa) pro impreu personale. E duncas mancu pena b'at. L'at afirmadu sa de ses setziones penales de sa Cassatzione cun sa sentèntzia nùmeru 5254/16. Sentèntzia, depositada su 9 de freàrgiu in pessu coladu, in ue resurtat annullada sa cundenna comminada, dae sa Corte de apellu de Trento in su mese de santandria de su 2013, a duos giòvanos de 20 annos. Sos pitzinnos istaiant in pare, more uxorio, in sa matessi domo e aiant pensadu a si nde pònnere duos fundos in intro de un'armàriu sestadu, cun artesania mastrina, a forma de serra. In prus teniant, semper in domo, un'essicadore automàticu. Aina pro su tratamentu de sas fògias una bia goddidas dae su fundu.
A su chi narat sa Cassatzione, s'interpretatzione de sos giùighes trentinos in su mèritu de sa cundenna, in ue su de coltivare fundos de marijuana pro produire sustàntzias psicòtropas, chi siat pro impreu personale o mancu, est semper sugetu a cundenna dae sa Lege, resurtat sena duda «tropu tètera». Sa Corte majore at opostu una valutatzione in contu de «ofensividade cuncreta» in sa conduta de sos duos giòvanos. E in base a custu printzìpiu - evidentziadu prus de una bia in sos annos, siat dae sa Corte costitutzionale, siat dae sa Cassatzione matessi - sa de ses setziones penales de su Palatzu de Giustìtzia at reconnotu sa «no ofensividade sustantziale» in sa coltivatzione domèstica de duos fundos de cannabis sativa. Totu custu in virtude de «s'impreu personale cunclamadu» e de sa«entidade mìnima», a tales chi si potzat esclùere in toto «sa possibilidade matessi de difùndere sa sustàntzia psicòtropa produida» e esclùere «sa crèschida in contu de nùmeru de sos fundos cultivados».
Difatis, comente aiant istabilèssidu sas Setziones aunidas de sa Cassatzione in su 2008, pro cantu potzat èssere rilevante a livellu penale sa coltivatzione de marijuana e fintzas lassende a un'ala sa destinatzione de su produtu (duncas finas pro impreu personale), est su giùighe chi borta cun borta devet averguare e disinnare si sa conduta cuntestada siat o mancu idònea a «pònnere in perìgulu su bene giurìdicu amparadu» est a nàrrere sa salude pùblica. Cun àteros faeddos, sa punibilidade pro si pònnere a dimora custa genia de vegetales «andat escluida cando su giùghe nde cunfirmet sa no ofensividade cuncreta». Est a nàrrere si a bisu suo, de su giùighe, sa sustàntzia chi si nche nde diat pòdere bogare a pìgiu «no est idònea a produire un'efetu psicòtropu veritàbile e chi si potzat iscumproare in cuncretu comente contra a sa salude pùblica».
Sa pronùntzia de sa Corte majore crompet pròpiu cando, in sa commissione unida Afares Sotziales de Càmera e Senadu, est in cursu dae unas cantas dies sa dibata subra de unudisinnu de lege dìligu. Ddl chi tenet sa punna de riformare sa disciplina in contu de sustàntzias psicòtropas. Traballu chi non si nche podiat prus istransire a dae chi - in su mese de freàrgiu de su 2014, a òpera de sa Corte costitutzionale - nch'est istada abrogada sa Lege Fini-Giovanardi (Lege 21 de freàrgiu 2006 n. 49). Su provedimentu provisòriu, presentadu dae un'intergrupu parlamentare e firmadu dae prus de 200 deputados e senadores de majoria e de opositzione, previdit sa depenalizatzione e una liberalizatzione partziale pro sa bèndida de sa marijuana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sa crisi sistemàtica chi semus sufrende como in Europa no est econòmica ebbia ma de rùolu in su mundu e, duncas, finas de identidade. Pustis de una tendèntzia espansiva durada 500 annos in ue s’Europa at assugetadu e isfrutadu pòpulos e siendas naturales de cada logu, oe sa richesa si nche tramudende a aterue. E chi est perdende finas sas identidades natzioanales, sacrificadas a sa mundializatzione chi s’Otzidente matessi at ideadu e praticadu.
Si abbaidamus sa pràtica linguìstica de sos italianos, caraterizada dae una colonizatzione e sustitutzione de paràulas inglesas in intro de cada setore de s’italianu, operada cada die dae su mundu de s’informatzione e adotada cun disciplina ispantosa dae totus, a manca e a dereta (sos ùrtimos: default, spread, credit crunch, etc.), cumprendimus chi custu protzessu de cunformismu culturale e pèrdida de identidade (si mai bi nd’at àpidu) est sa mustra de una crisi prus profunda, chi non tenet paragone in Europa.
Urtimamente, in custu protzessu parossìsticu de autocolonizatzione e americanizatzione, est arribbada sa detzisione de su Politècnicu de Milanu, in ue dae su 2014, «l’intera offerta formativa magistrale», vale a dire biennio finale e dottorati, saranno «erogati» in lingua inglese. Detto - ancora per poco - in italiano, significa che dopo il triennio di base non ci sarà più il «doppio binario» dei corsi nelle due lingue ma solo nell’inglese. Est craru chi dae s’americanizatzione de sa limba e custu modellu pilota de universidade moet su progetu/protzessu de americanizatzione de totu s’università italiana, de s’iscola e de sa sotziedade, giai cumintzadu dae annos, chi at a dare su resurtadu contràriu de su chi pretendent: galu prus dipendèntzia, sutaisvilupu, e mancantzia de democratzzia linguistica.
S’istadu italianu, chi non si difendet mancu sa limba de sa natzione majoritària, at a fàghere peus e peus cun sa limba sarda. Antis, sa passividade a s’interferèntzia de s’ingresu in s’italianu est su matessi modellu chi disponet a s’interferèntzia de s’italianu in su sardu.
Sena contare s’interventu indiretu negativu contra a sa limba sarda, chi est giai faghende, cando torrat a nudda finas sa tutela finantziària garantida dae sa 482/99.


text:
Abbàida su servìtziu de Videolina
Leghe su comunicadu de sa RAS
"Tempus de baristas", docu-film in sa Digital Library
Sa Sardegna Digital Library
est una libreria digitale chi ponet in
Rete su patrimòniu culturale sardu. B'at film, libros, mùsica,
fotografias e filmados chi mustrant sa vida in totu sas biddas sardas.
Si bi podet consultare prus de 2.000 vìdeo, 5.600 àudio, 2.600
publicatziones e 33.000 immàgines classificadas cun critèrios
archivìsticos internatzionales. In prus, b'at chimbanta volùmenes de sas
delìberas istòricas de sa Giunta regionale dae su 1949 a su 1956.
Amus agatadu publicadu finas su docu-film intituladu Tempus de baristas,
realizadu in su 1992 dae su regista e etnòlogu australianu David Mac
Dougall. Est una de sas produtziones tzinematogràficas prus connotas de
s'ISRE (Istitutu Etnogràficu de Sardigna).
Su
film, totu in sardu, at retzidu paritzos prèmios. Faeddat de tres
pastores de sos montes de Orthullè (Urzulei): Pietro, giovaneddu de 17
annos, su babbu Franchiscu e s'amigu issoro Miminu, totu crabàrgios.
Ognunu de issos bidet su mundu cun ogros diversos ca sas esperièntzias
de vida sunt istadas diversas.
Su film in versione cumpleta si podet abbaidare incarchende in custu link
.
Sas balentias de Bobore Bussa. Comente pesare sos fìgios in sardu e nde tènnere profetu mannu
Pro totu sos genitores chi diant
chèrrere pesare in sardu sos fìgios ma tenent dùbbios de onni tipu, oe
publicamus unos cantos artìculos interessantes iscritos dae Bobore
Bussa, nugoresu tramudadu a Isvètzia chi at detzisu de pesare sos fìgios
in sardu mancari italòfonu de nàschida.
In su blog suo chi si narat "Balentias e àteros contos
", Bobore faghet un'anàlisi crara e cumpleta de sa situatzione linguìstica in Sardigna, faghende·
si agiudare finas dae sos fìgios in calidade de intervistados.
"Nois l'amus detzisu 'a taulinu' [de pesare sos fìgios in sardu] - narat Bobore - ca
non semus sardòfonos naturales. Babbos e mamas nostros nos ant pesadu
in italianu e nois a pitzinnos amus imparadu a cumprèndere su sardu ma no a lu
faeddare".
Su cussìgiu chi dat Bobore a chie si cheret aviare in custa àndala est de "Poderare
su chi s'est detzisu, de non mollare, màssimu si b'at amigos o parentes
chi si nde rient ca issos sunt sardòfonos naturales e nd'ischint prus
chi non bois".
Pro lèghere sos artìculos bos podides cullegare a sos link chi ponimus in fatu:
1° puntada
(detzisione de pesare in sardu sos fìgios);
2° puntada
(pro ite a bortas pitzinnos chi intendent su sardu in domo faeddant in italianu);
Sos artìculos sunt interessantes meda e s'isetu est chi sa de 4 puntadas no istentet a essire.
Marilotti e M5s presentant unu disignu de lege pro tutelare sa limba sarda
Su senadore Gianni Marilotti (M5s) at presentadu unu disignu de lege pro sa ratìfica de sa Carta europea de sas limbas regionales o minoritàrias (aprovada in Strasburgo in su 1992, firmada dae 33 Istados de su Cussìgiu de Europa e mai cunvalidada dae s'Itàlia).
Marilotti at ascurtadu sa boghe de su movimentu linguìsticu sardu chi
dae tempus meda pedit sa ratìfica, chi at a afortigare sa lege 482/1999 e
sa lege regionale noa faghende intrare sa limba in su mundu de
s'amministratzione pùblica, de s'iscola e de sos mèdios massivos.
Custu ritardu de s'Itàlia in sa ratìfica fiat istadu santzionadu finas
dae s'Altu cummissàriu pro sas minorias natzionales de s'Osce (Organizatzione pro sa seguresa e cooperatzione in Europa), ca sos pòpulos minorizados tenent deretu de mantènnere sa cultura issoro.
Marilotti ispiegat chi, si su Ddl at a èssere aprovadu, s'iscola pùblica
nd'at a tènnere profetu mannu ca in logos de bilinguismu pro mantènnere
sa dirigèntzia bastant 400 alunnos (e non 600). In prus, s'ant a
tènnere finantziamentos chi ant a agiudare sas iscolas,
s'amministratzione pùblica e sas televisiones e ràdios privadas.
"Su de àere depositadu custu Atu parlamentare - narat Marilotti - est
pro me coronamentu de un'impignu chi aia leadu cun sos eletores. Torro
gràtzias a chie m'at dadu agiudu in custu traballu e in manera
particulare a sos amigos Antoni Nàtziu Garau e Diegu Corraine de sa SLS
(Sotziedade pro sa limba sarda) e a Massimo Madrigale de s'Acadèmia de
su sardu".
Su cantu a poesia in s'Universidade. Unu cursu nou
Sa
poesia "a bolu" intrat in s'universidade sarda. Pro sa prima borta,
difatis, at a èssere matèria de insegnamentu, comente ispiegat professor
Marco Lutzu chi est su titulare de sa càtedra.
Etnomusicòlogu, at curadu s'Enciclopedia de sa mùsica sarda publicada in sa "Biblioteca de s'identidade" de s'Unione Sarda e su libru Non potho reposare (Editziones Nota, Udine).
In
s'universidade de Casteddu s'etnomusicologia b'est giai dae su 2000 pro
more de professor Ignazio Macchiarella, "ma sa novidade est chi oe b'at
unu cursu aposta pro cussu, - narat professor Lutzu - chi est abertu a
chie si siat chi tèngiat cumpetèntzias de base de mètrica e prosodia e
chi cumprendat sa limba sarda."
Su
cursu, finantziadu dae sa Regione sarda, est comintzadu sa prima die de
santugaine e at a durare tres annos, permitende a chie bi partètzipat
de connòschere mègius sas formas mètricas e musicales de sa poesia
improvisada. E, pro cumpletare s'òpera, ant a fàghere de mastros finas
sos cantadores a poesia, chi s'ant a cunfrontare cun sos istudiantes in
s'oràriu de letzione.
Pro nd'ischire de prus: https://unica.it/unica/it/news_rassegna_s01.page?contentId=RST131554
Sintesa. Unu sintetizadore vocale de sa limba sarda
Cun custu blog cherimus dare un'agiudu a
chie est interessadu a faeddare, iscrìere e impreare su sardu in sa
vida de onni die. Paris cun sas novas de sas biddas in ue traballamus
ponimus a disponimentu cullegamentos a trastos de traballu comente
ditzionàrios, curretores e àteros sitos in sardu pro mannos e minores.
Oe agiunghimus una pàgina importante: su cullegamentu a Sintesa, su sintetizadore vocale de limba sarda chi podet faeddare in sardu partende dae s'iscritura.
Est
nàschidu in su 2013 dae unu progetu de s'Universidade de Casteddu
(dipartimentu de Filologia, Literadura e Linguìstica). In su grupu de traballu
,
coordinadu dae Maurizio Virdis, b'aiat gente de totu sa Sardigna:
Riccardo Mura (Locusantu), Massimo Cireddu (Teulada), Daniela Boeddu
(Ilartzi), Roberto Bolognesi (Igrèsias) e sos informadores de Iscanu.
Sintesa dat
sa possibilidade de ascurtare paràulas e fràsias in sardu registradas
dae sa boghe de sos informadores, a manera chi chie cheret imparare a
faeddare custa limba potzat tènnere unu puntu de riferimentu pro sa
pronùntzia.
Si bos cherides cullegare a su situ de Sintesa podides digitare http://www.sardegnacultura.it/sintesa/ o incarcare su pulsante a manu destra de custu blog.
Pro
nd'ischire de prus de custa bella faina podides lèghere s'articulu de
Francesco Cheratzu (editore de Condaghes, chi at curadu s'òpera)
incarchende inoghe
.
Sotziedade pro sa limba sarda - Propostas pro sa Cunferèntzia regionale
Sa Sotziedade pro sa limba sarda
at presentadu unu manifestu de una bintina de puntos pro pònnere in
evidèntzia sa netzessidade de una lege chi diat a sa limba sarda sa
matessi dignidade de sa limba italiana.
In una cunferèntzia fata sas dies passadas sos dirigentes de sa Sotziedade (Diegu
Corràine presidente, Antoni Nàtziu Garau vitze-presidente, Lisandru
Beccu segretàriu) ant illustradu sos puntos de presentare in
sa Cunferèntzia de sa limba sarda chi s'at a fàghere in Nùgoro su 25 de
santandria 2017. Sos printzipales sunt:
- Ufitzializatzione de sa LSC
- Libertade de impreu de sas variedades locales
- Curricolaridade de su sardu in iscola, cun professores de ruolu
- Istitutzione de unu cursu de làurea de limba sarda
- Limba sarda comente matèria (a su nessi 20 oras) in onni Cursu de Làurea in Sardigna
- Iscola de formatzione de mastros e professores de sardu
- Ràdiu e TV regionales
- Presèntzia normale de su sardu in totu sos àmbitos pùblicos amministrativos.
Super TV - Programma in sardu cun Antoni Nàtziu Garau
Super TV, emitente televisiva chi trasmitit in provìntzia de Aristanis, at aviadu dae pagas dies su programma Faeddamus sardu - Ainas e fainas. Dae su connotu a sa modernidade.
Su
programma, nàschidu cun su contributu de sa Lege regionale 22/1998, est
a incuru de Antonello Carboni, Antoni Nàtziu Garau e Daniele Rosano e
tratat de atividades de sa traditzione, bidende·las cun sos ogros de sa modernidade.
Su
condutore est Antoni Nàtziu Garau, chi in onni puntada intervistat
espertos de unu setore produtivu, faeddende cun issos de
potentzialidades, dificultades e isetos cullegados a sa matèria.
Argumentu
de sa prima puntada est s'arte de fàghere binu, arte antiga cullegada
in manera forte cun sa vida de sos òmines sardos.
Garau
intervistat a tres espertos de sa matèria: Davide Orro (agrònomu,
titulare de un'azienda agrìcula), Frantziscu Mura (sìndigu de Nughedu
, espertu in matèria de bìngias e de binu), Enrico Marceddu (professore de sièntzias agràrias, co-autore de su libru Vernaccia. L'oro della valle del Tirso
).
Sa trasmissione Faeddamus sardu
at a durare 12 chidas e la podides abbaidare in Super TV
onni lunis a sas 9 de sero (h 21).
Chie cheret bìdere sa prima puntada si podet cullegare a inoghe
.
Tribalingual - Pro chi non brusient sas bibliotecas
"Cando in Africa morit unu betzu, est comente chi brùsiet una biblioteca
" naraiat su filòsofu e antropòlogu africanu Amadou Hampâté Bâ
.
Ca difatis, in sas limbas minoritàrias, onni betzu chi morit si nche
leat a sa losa una miniera de paràulas, de ditzos, de modos de nàrrere
chi forsis non s'ant a agatare prus.
Pro evitare custu Inky Gibbens, una pitzoca nàschida in Mongòlia e
crèschida in Inghilterra, at fundadu Tribalingual, un'idea noa chi
permitit de imparare sas limbas chi sunt arrischende de isparire.
Ca
sas limbas in perìgulu de isparire, in su mundu, sunt prus de 2.000 e in mesu de
custas b'est finas su sardu, chi at pèrdidu dae tempus meda sa trasmissione
generatzionale (a sos pitzinnos non bi lis imparat
prus niunu).
E
su dannu est mannu meda, ca cando morit una limba morit una cultura e
una manera de abbaidare su mundu: mai bos est capitadu de pensare chi
una persone cando faeddat in sardu est diversa dae cando faeddat in
italianu? Est ca onni limba veìculat sentimentos, valores, immàgines
diversas dae un'àtera e nos permitit de abbaidare su mundu dae tantas
prospetivas diferentes.
Intrende a su situ de Tribalingual
podides imparare s'Abc de deghe limbas: ainu (Giappone); mòngolu;
aromanian (Balcanos); quechua (Sud Amèrica); gangte e tulu (India);
grecànicu (Calàbria); sakha (Rùssia); torwali (Pakistan); yoruba
(Nigeria).
Isperamus chi no istentent a fàghere un'aplicatzione
finas pro imparare su sardu. O mègius: isperamus chi sos Sardos torrent a
si l'imparare pari-pari, sa limba issoro, comente ant semper fatu finas
a 50 annos como.
Pro nd'ischire de prus:
Artìculu de su Corriere della Sera
(agatades finas sa bortadura in sardu
fata dae Sarvadore Serra)
Grammàtica e glossàriu de iscarrigare
Non totus ischint chi in sos annos colados sa Regione Sardigna aiat
publicadu in Rete una sèrie de documentos ùtiles meda pro chie iscriet
in sardu, màssimu pro sos chi traballant in s'Amministratzione pùblica.
Essende chi no est fàtzile a los agatare in su situ de Sardegna Cultura
,
amus pensadu chi podet èssere ùtile a pònnere sos link inoghe a manera
chi chie cheret si los potzat iscarrigare pro los tènnere comente
trastes de consultatzione.
Sos testos chi podides iscarrigare (in Pdf) sunt:
Sa Limba Sarda Comuna
(normas de riferimentu pro sa limba sarda iscrita). Custas normas tenent caràtere isperimentale e fiant destinadas ab origine
a
sos documentos in essida dae s'Amministratzione regionale, ma sunt
ùtiles meda pro chie totu cheret iscrìere sighende una norma coerente.
Unos cantos liniamentos grammaticales
comunes de sa limba sarda: proponet, in curtzu e in manera sintètica,
una sèrie de normas grammaticales de su sardu (pronùmenes,
prepositziones, avèrbios, verbos, etc.).
Glossàriu giurìdicu-amministrativu
: ùtile meda pro chie devet bortare in sardu documentos amministrativos e tenet bisòngiu de una "ghia" ('guida'
) chi l'agiudet a agatare sa paràula tècnica prus adata.
"Ajò a iscola" 1 e 2 in versione de iscarrigare
Chenàbura 10 de martzu 2017 in su teatru "Nonnu Mannu
" de Iscanu amus fatu sa presentatzione de su libreddu "Ajò a iscola 2
", publicadu pro more de sa lege regionale 6/2012.
Custu
libreddu est su segundu de una sèrie: in su primu, publicadu in su
2013, b'aiat elementos de sas connoschèntzias de base (dies de sa chida,
meses de s'annu, nùmenes de animales, etc.), in custu b'at una sèrie de
contos de Esopo e de Fedro chi, ponende sos animales a faeddare, dant
cussìgios de morale a sos òmines.
S'idea de base est de dare
trastos de traballu a sos mastros chi cherent impreare su sardu in
iscola, e pro custu onni pitzinnu de iscola materna e elementare de
s'Unione Pianalza-Montiferru nd'at a retzire còpia.
Sos
libreddos sunt iscritos sighende s'istandard ortogràficu regionale
(LSC), e sos mastros ant a pòdere adatare sas ischedas a sas esigèntzias
linguìsticas de s'iscola in ue traballant, faghende partetzipare finas
sos genitores a custa òpera de trasmissione de sa limba a sos pitzinnos.
Chie cheret podet iscarrigare sos libreddos in versione pdf dae sos link chi ponimus in fatu:
"Ajò a iscola 1"
"Ajò a iscola 2"
"Perchè io valgo" - Pensamentos in contu de s'8 de martzu
8 de martzu 2017. Pensamentos in contu de sa festa de sas fèminas.
Mai
comente in custos annos sunt sulende bentos chi cherent pònnere òmines e
fèminas unu contra a s'àteru in una gherra chi, partende dae su
cuntzetu chi fèminas e òmines sunt che pare, imbatet a su paradossu chi
sas fèminas si cherent "prus che pare" chi non sos òmines (pro la
nàrrere cun Orwell).
Su mundu
traditzionalista est apessamentadu ca sas fèminas nche cherent colare
su cùcuru; sas feministas sunt arrennegadas ca si cherent contadas che
òmines.
In totu custu, su pensamentu chi faghimus est: ite pensant sas fèminas de se, in generale?
Ca
a bortas nos paret chi su càrculu ('la considerazione') lu chircamus
dae foras ma no lu tenimus in nois, e chi tenimus bisòngiu de sa
beneditzione angena pro ischire cantu balimus.
Ma
nois chi balimus l'ischimus giai. Nos l'ant mustradu mamas e giajas
nostras chi si sunt contadas semper "alla pari" cun sos òmines. Nen
prus, nen mancu. Che pare.
Non fèminas o òmines. Persones.
Apertium - Unu tradutore automàticu italianu-sardu
Pensende de fàghere cosa ùtile pro totus, publicamus a manu dereta su cullegamentu a "Apertium",
su primu tradutore automàticu pro sa limba sarda nàschidu in su 2016
pro more de s'impignu de Gianfranco Fronteddu, Hèctor Alòs i Font, Adrià
Martìn-Mor e Francis Tyers.
Sa prataforma "Apertium"
l'at creada s'universidade de Alancant in su 2004 e cuntenet una
barantina de limbas. Sa versione in sardu naschet dae sa collaboratzione
intre Tradumàtica (grupu de chirca de s'Universidade Autònoma de Bartzellona) e Prompsit (azienda valentziana), cun su finantziamentu de Google. Cuntenet 25.000 paràulas, cun una pertzentuale de faddina de su 10%.
Pro bos cullegare a su tradutore podides incarcare inoghe
o in su cullegamentu chi amus postu in custu blog a manu dereta, in suta de su Cros.
Riflessiones in contu de sa Cunferèntzia aberta de Nùgoro
Sàbadu 14 de ghennàrgiu 2017 amus
partetzipadu nois puru a sa prima Cunferèntzia aberta de sa limba sarda
aparitzada dae s'assòtziu culturale Acordu.
Un'eventu
nou e originale chi at bidu gente de totu sa Sardigna atopende a Nùgoro
in una die mala de ierru pro si sètzere a faeddare de limba sarda.
Visionàrios? Forsis. Ma sa limba est unu de cussos argumentos chi
dolent, e ispinghet sos chi l'istimant a fàghere finas carchi aconcada.
Sa die fiat fata a manera de b'àere momentos de riflessione in grupu (panel)
e momentos de assemblea plenària. Sa cosa importante, a parre nostru, est istada de
bìdere gente bènnida dae logos e realidades linguìsticas diversas
chistionende in paghe e acordu pro agatare solutziones a sos problemas
chi est vivende sa limba sarda a dies de oe. Amus faeddadu de polìtica
linguìstica e de istandardizatzione, de sardu in iscola, de mèdios de
comunicatzione e de àteros temas chi podent agiudare sa limba sarda a
èssere a beru una limba moderna e normale in unu mundu chi càmbiat.
Ite riflessione nde bogamus? Riflessiones meda: chi finas su mundu de sa limba sarda (unu mundu brigantinu dae semper "per troppo amore")
tenet bisòngiu de dialogare in paghe; chi sa gente tenet disìgiu de
partetzipare a su cambiamentu; chi forsis semus istracos de èssere "sugetos passivos"
sètzidos ascurtende su chi narant sos àteros. Chi, in definitiva, custa
fòrmula laboratoriale de partetzipatzione dae bassu podet èssere a beru
una manera de torrare vitalidade a sa limba.
Comente operadoras de Ufìtziu limba sarda nois amus comintzadu a praticare custa fòrmula in su 2007, in antis cun sas Duas dies pro sa limba de Montresta, poi cun sos laboratòrios de formatzione pro insegnantes (Didatichende) e pro animadores fatos in Iscanu e amus bidu chi dat semper frutos bonos.
In
s'isetu de publicare sos documentos de sa Cunferèntzia, ponimus su cullegamentu a
carchi artìculu chi faeddat de custa bella esperièntzia, chi isperamus de torrare a repìtere:
Pier Franco Devias
Boxis de Murriali
Una Cunferèntzia de Acordu pro sa limba sarda
S'Assòtziu culturale Acordu est aparitzende una Cunferèntzia aberta pro totu sos chi tenent in coro su benidore de sa limba sarda.
Sa Cunferèntzia s'at a fàghere in Nùgoro (Ex Me, Pratza Mameli) su 14 de ghennàrgiu 2017 e
bi podet partetzipare siat gente chi si òcupat de limba sarda siat
gente chi non tenet esperièntzia ma pensat de pòdere dare un'agiudu in
custa chistione.
Sa punna est de
agatare unu logu de mediatzione intro de positziones e ideas diferentes,
pro pòdere fraigare unu logu de diàlogu profetosu pro sa Càusa comune.
S'at a traballare in grupos de istùdiu (panels)
chi ant a analizare temas diferentes e b'at a àere finas momentos de traballu comune.
Pro s'iscrìere tocat de cumpilare su mòdulu online
o cuntatare s'indiritzu email cunferentzia.aberta@gmail.com
. Sa cuota de partetzipatzione est de 12 èuros.
Pro nd'ischire de prus bos podides cullegare a su situ
o a sa pàgina Facebook
de s'Assòtziu Acordu.
Cunvegnu in Aristanis su 10/12/2016
S'Assessoradu regionale a s'Istrutzione Pùblica organizat in Aristanis una die de istùdios pro faeddare de limba sarda.
S'atòbiu, intituladu "Polìticas linguìsticas e Comunidades locales" s'at a fàghere sàbadu 10/12/2016 in sa sala de su Cussìgiu de su Comune de Aristanis.
A
mangianu (9,30-12,30) s'at a faeddare de sas fainas linguìsticas in Sardigna e de
s'esperièntzia de àteras minorias e a sero (15,30-18,00) b'at a àere unu laboratòriu
de didàtica curadu dae Sabrina Rasom (responsàbile de sos Servìtzios
linguìsticos e culturales de sa minoria ladina).
Est previstu unu bufet pro totu sos partetzipantes, chi a sa fine de su cunvegnu ant a retzire un'atestadu de partetzipatzione.
Cursos CUBAS 2016 pro chie cheret imparare a faeddare e iscrìere in sardu
Dae
su mese de santandria torrant a comintzare sos cursos CUBAS (Cursu
Bàsicu de Sardu) e CUELDA (Curs Ensenyants Llengua i Didàctica del
Català de l'Alguer).
Custos
cursos, fatos pro imparare sardu e catalanu finas a chie no los faeddat
pro nudda, sunt organizados dae sa Regione e s'ant a fàghere in
Aristanis, Casteddu, Nùgoro e Tàtari in sos meses de santandria-nadale.
Pro su sardu b'at a àere duos cursos in onni sede (unu pro printzipiantes assolutos e unu elementare pro chie giai lu faeddat).
Pro su catalanu b'at unu cursu de base e tres laboratòrios pro insegnantes.
Chie cheret partetzipare si podet iscrìere intro de su 02/11/2016 mandende una mail a s'indiritzu pi.cultura.sarda@regione.sardegna.it.
Totu sas informatziones e sos mòdulos de iscritzione los agatades culleghende·
bos a su situ de sa Regione
.
Pro partetzipare non si pagat nudda
.
Su blog nou de Anthony Muroni
Nos
agradat ca non bi l'aiat naradu su dutore de si leare s'istrapatzu de
bortare in sardu totu sos artìculos chi pùblicat in su blog suo. Nois
chi iscriimus in sardu l'ischimus chi pro lu fàghere bi cheret traballu e
passèntzia. E però l'at fatu su matessi, e a nois custa cosa nos
agradat meda.
Intrade a lu lèghere:
tratat de argumentos de polìtica e de atualidade, chi sunt sos chi
Muroni at semper tratadu cando iscriiat in s'Unione Sarda, cun
sèberos a bortas iscòmodos e cun una visione de su mundu chi no est sa
sòlita chi tenent sos giornalistas pesados in apartamentu.
Ca issu no est pesadu in apartamentu ma peri sas carreras de sa bidda de Tresnuraghes,
Su link a su blog est http://www.anthonymuroni.it/su/.
Ite abarrat dae su cunfrontu de ideas fatu in Santa Cristina su 15/10/2016
Su 15 de santugaine in Santa Cristina de
Paule s'est fata sa prima Assemblea de sa limba sarda (e de sas àteras
limbas de Sardigna), unu momentu de cunfrontu intre assòtzios e
militantes pro resonare de limba e bogare a campu istrategias pro su
tempus chi at a bènnere.
Est
istadu unu momentu de cunfrontu serenu, chi at bogadu a campu sa
netzessidade de si cunfrontare, de traballare in paghe e de dare inditos
craros a sa Regione e a sos entes pùblicos pro chi fatzant totu su chi
est in podere issoro pro amparare sa limba sarda.
S'est
faeddadu de s'importàntzia de tènnere una lege noa de polìtica
linguìstica e de sa netzessidade de un'impignu personale de totus, e a sa fine s'assemblea at bogadu a campu unu documentu chi si podet lèghere incarchende inoghe
.
Sa crònaca de sa die la podides lèghere in Sa Gazeta
.
Sos cussideros finales los agatades in custu artìculu de Tempus Nostru.
Resumu de su cunvegnu "Limba faeddada, limba bia"
Chenàbura 26 in Casteddu s'est fatu su cunvegnu intituladu "Limba faeddada, limba bia
", aparitzadu dae sa Regione Sardigna pro faeddare de polìtica linguìstica.
Nch'aiat
coladu bona chedda de tempus dae s'ùrtima borta chi sas realidades
impignadas in s'amparu de sa limba sarda si fiat addobiadas pro
cumprèndere mègius ite benidore podet tènnere sa limba sarda in tempos
de dificultades mannas, de gherras intestinas, de desertificatzione
linguìstica e de disamore causadu dae totu sos problemas internos e
esternos.
S'atopu est istadu a totu die, cun interventos chi ant postu in evidèntzia sa netzessidade de unu traballu "sena gherras
" (Anthony Muroni, diretore de L'Unione Sarda
), in ue "totu sos chi tenent amore pro su sardu traballent paris
" (Marco Murgia, cussigeri comunale de Casteddu).
Si est beru chi "intelletuales meda cunsìderant sa limba (sarda) una cosa pagu elegante
"
(Cristiano Erriu, assessore de sos Entes locales) e no sunt istados
bonos a la difèndere, est beru finas chi serbit un'impignu craru dae
parte de sos polìticos, chi bortas meda "no ant dadu importu a sa limba, e si sa polìtica non creet in sa limba isetu non bi nd'at
. Si s'isvilupu econòmicu lu faghimus in sardu, sas cosas càmbiant
"
(Bachisio Bandinu).
In
belle totu sos interventos (foras de carchi boghe isolada) s'est
evidentziada sa netzessidade de tènnere una limba iscrita chi siat a
costàgios de sos limbàgios locales, ca sa limba est in dificultade manna
"e peruna lege la podet sarvare, si non b'at voluntade de lu fàghere
" (Carlo Sechi, diretore Obra cultural de L'Alguer).
Una
die profetosa, de riflessione e de bonos propòsitos, chi at postu in
evidèntzia chi, si cherimus traballare a beru pro nde pesare sa
bancarruta de sa limba, "tocat a pensare comente serbidores de un'idea chi andat prus a largu chi non nois
" (Ignazio Putzu, universidade de Casteddu).
Ù
nica
peca de una die positiva meda est istada s'assèntzia de su presidente
Pigliaru, impignadu in àteras atividades istitutzionales. Totus
isetaìamus de l'intèndere finas dae issu, chi s'amparu de sa limba
nostra est una chistione polìtica importante.
Isperamus pro àteras bortas e cun novas bonas nàschidas dae sos impignos leados chenàbura dae totu sos polìticos presentes.
"Limba faeddada, limba bia" - Un'addòbiu in Casteddu
Chenàbura 26 de freàrgiu 2016 dae
sas 9 e mesa de mangianu in Casteddu (sala anfiteatru, carrera Roma
253) s'at a fàghere un'addòbiu pro faeddare de polìtica linguìstica.
Est
una manera de si cunfrontare intre tantos mundos chi non semper si sunt
cumpresos a pare e chi forsis isetant rispostas a sas tantas preguntas
in contu de promotzione de sa limba sarda.
Ant
a èssere presentes operadores linguìsticos, giornalistas, mastros de
iscola, professores de universidade, espertos de cultura sarda chi s'ant
a cunfrontare cun su mundu de sa polìtica e in manera particulare cun
s'assessore a sa Cultura Claudia Firino e cun s'assessore de sos Entes
Locales Cristiano Erriu.
Sos congruos los at a fàghere su presidente de sa Regione Francesco Pigliaru.
Iscàrriga sa locandina
Sos giaponesos cantende a tenore
In su mese de làmpadas una troupe
de giaponesos fiat andada a Ollolai
pro documentare sas bellesas de Sardigna e pro faeddare de su cantu a tenore
, inseridu in su 2005 in sos patrimònios immateriales de s'umanidade dae s'UNESCO. Sa troupe
traballaiat pro unu programma chi si narat "The Sekai Isan" ('Patrimòniu Mondiale').
O cussu o non cussu, in custas dies est girende in Rete unu vìdeu
chi
mustrat bator giaponesos cantende a tenore. Est unu pagu diversu dae su
tenore chi connoschimus (b'at finas una fèmina), però cheret signaladu
pro su fatu chi custa mùsica traditzionale nostra est otenende
riconnoschimentos in totu su mundu.
Giai in su 2008 sos americanos Douglas Paisley, Gideon Crevoshay, Avery Book e Carl Linich aiant formadu su "Tenore de Aterue
",
a pustis de bator annos de istùdiu pro cumprèndere sos mecanismos de
custu cantu antigu e misteriosu. Custu tenore est bènnidu a Sardigna in
su 2013 e at cantadu in Crabas paris cun su cuncordu "Sas Bator Colonnas
" de Iscanu, comente aìamus signaladu in s'artìculu de su 14/06/2013 (leghe
).
Nen m'allegro nen m'atristo. Duas paràulas pro cummentare sas "Dialetichetas" de sa Nutella
In su mese coladu at essidu un'initziativa cummertziale de sa Nutella
chi
at pesadu unu pubusone mannu in totu Itàlia. Est a pònnere un'eticheta
cun espressiones tìpicas de sas maneras de faeddare de totu Itàlia, e
essende chi sas espressiones locales sunt contadas che "dialetu", custas
etichetas si narant "Dialettichette
" (simpaticheddos, beru?).
Pro
las fàghere ant iscomodadu unu grupu de espertos dae sas universidades
de totu Itàlia, chi ant individuadu 16 àreas linguìsticas boghende a
campu sas espressiones prus caraterìsticas de cussas àreas. Ognunu de
nois, si cheret, si nde podet seberare una (o prus) pro si personalizare
su botu de Nutella in antis de merendare.
A custu puntu sunt comintzadas sas brigas
de sos chi unu pagu si nde sapint de linguìstica: e chie narat "Su meu no est unu dialetu ma una limba
";
e chie non podet sufrire ca l'ant apitzigadu un'espressione de sos
limbàgios montanos cando su limbàgiu suo est de logos pranos; e chie no
atzetat chi nche l'apant inseridu in un'àrea e si cheret in un'àtera... A
bortas, lassade·
mi·
lu nàrrere, sos ativistas de una càusa semus unu pagu pesantes.
In Sardigna però no at essidu mancu pìulu, e calicunu custu silèntziu nos l'at cuntestadu
.
B'apo pensadu unu pagu, ma a nàrrere sa veridade de custa initziativa
mi nd'importat belle nudda. Nen mi nd'allegro, nen mi nd'atristo: de su
restu non si podent carrigare a pastitzeris e a manager publitzitàrios
sos dannos de chimbanta annos de polìtica isballiada. No est cun issos
chi nos la devimus leare, a pustis chi abarramus a sa muda cun sos
sèberos de totu sos àteros (guvernos, universidades, iscolas, mass mèdia
e cumpangia bella). Lassamus·
lis fàghere merendinas e cremas de nintzola. Su traballu mannu pro cambiare s'idea de sardu tocat a nois, no a issos.
Casteddu si cheret bilìngue: su Comune riconnoschet su bilinguismu in s'Istatutu nou
Su Cussìgiu comunale de Casteddu at votadu s'Istatutu nou. In s'artìculu 12, votadu a s'unanimidade, si bi narat chi su Comune amparat sa limba sarda e punnat a la difùndere
in sa vida de ogni die e in sa comunicatzione istitutzionale cun sa
gente. Si bi narat finas chi sos topònimos (nùmenes de sos logos) e
odònimos (nùmenes de sas carreras) dae como ant a èssere iscritos finas
in sardu e chi b'at a àere tutela pro totu sas limbas faeddadas in sa
tzitade.
Nos paret importante, custa
nova, ca si s'ufitzializatzione de sa limba movet dae sos palatzos de sa
capitale b'at bonas isperas chi leet difusione in totu s'Isula.
Carchi riflessione a pustis de su cunvegnu "Faeddende, iscriende e cantende in sardu"
Faghimus carchi riflessione "sparsa
" a pustis de su cunvegnu "Faeddende, iscriende e cantende in sardu
", chi s'est fatu sàbadu passadu in Otieri e in ue s'est faeddadu de ortografia de sa limba sarda e de mùsica traditzionale.
Comente
s'ischit, in Sardigna su ligàmene chi aunit sa limba a sa mùsica est
antigu e portat raighinas longas. Betzos e giòvanos pràticant sa mùsica
dae semper in totu sas formas espressivas suas, a bortas aunende
traditzione e novidade e creende "contaminatziones" curiosas e
interessantes. L'amus in su sàmbene, sa mùsica.
E
in sos annos de s'ismèntigu, cando sa gente cussentiat a birgòngia su
faeddare in sardu in logos pùblicos, est istadu pro more de sa mùsica
(tenores, cuncordos, cantadores a poesia, coros polivocales) chi
giòvanos meda ant comintzadu a faeddare in sardu: bidu chi nemos bi lis
imparaiat prus, si l'ant imparadu a sa sola pro lu pòdere cantare. Ca
s'òmine non nde podet fàghere a mancu, de sa mùsica: est unu disìgiu,
una netzessidade, unu bisòngiu. E difatis in Sardigna sa mùsica
traditzionale antiga est bia, pronta a mòvere sos sentidos de sa gente
in ogni festa e in ogni momentu de convivialidade.
Est
pro custu chi ritenimus importante custu atopu de Otieri chi at postu
paris operadores linguìsticos, espertos de mùsica e gente chi cantat: ca
sa mùsica podet fàghere meda pro trasmìtere s'amore de sa limba a sas
generatziones chi ant a bènnere.
Isperamus
chi custu de Otieri siat su primu de tantos passos in su caminu longu e
dificultosu de sa salvaguàrdia de sa limba nostra.
Pro chie nd'at praghere, ponimus carchi càntigu de su coro "Tzitade de Otieri
" chi at allegradu s'atopu de sàbadu.
Lamone
S'ùrtima serenada
Sa dilliriana
Pro nd'ischire de prus leghe s'artìculu
publicadu dae Maurizio Sale in su blog "Salimbasica
".
In Otieri su 31 de custu mese sa Biennale de sos coros polifònicos organizat unu cunvegnu pro faeddare de limba sarda
Sàbadu 31 de santugaine
a sas 10 de mangianu in su Tzentru culturale Santu Frantziscu
de Otieri s'at a fàghere su cunvegnu "Faeddende, iscriende e cantende in sardu
", aparitzadu dae s'assòtziu "Premio Biennale Città di Ozieri
".
Argumentu de su cunvegnu est comente difùndere sa limba sarda in sa vida de ogni die faeddende·la, iscriende·la e cantende·la,
e comente est possìbile a iscrìere in unu modellu che pare pro totus
mantenende ognunu sa richesa de su faeddu suo. Ospite de onore at a
èssere su cantautore Piero Marras.
Sa "Biennale de Otieri
"
est dae prus de binti annos un'apuntamentu importante pro sos coros
polifònicos traditzionales, ca naschet dae sa punna de recuperare sas
formas espressivas (musicales e poèticas) de su patrimòniu polivocale
sardu. Dae su 1988, annu de sa prima editzione, si b'at esibidu coros de totu sa Sardigna
e est riconnotu comente su Prèmiu prus importante e de prestìgiu in su panorama de s'Ì
sula.
Su programma de su cunvegnu si podet iscarrigare dae inoghe
.
Cunvegnos de istòria sarda (in sardu) in Bidoniu, Nughedu, Sorradile e Ula
Pro sos amantiosos de istòria sarda
signalamus bator atopos culturales chi s'ant a fàghere in custos meses
in sos Comunes de Barigadu paris cun atividades de formatzione istòrica
in sas iscolas elementares e mèdias.
Custas atividades sunt finantziadas dae sa sotziedade cooperativa "L'Altra Cultura"
de Aristanis e coordinadas dae sos Ufìtzios Limba Sarda de sos Comunes
in ue si faghent. Su reladore est Antoni Flore, espertu mannu de istòria
sarda.
Su calendàriu est custu:
Ula: giòbia 29/10/2015 (tema: Sos sardos in sa gherra de su 1915-18);
Sorradile: giòbia 19/11/2015 (tema: Su disboscamentu in tempus de sos Piemontesos. Comente est nàschida sa ferrovia in Sardigna);
Bidoniu: giòbia 26/11/2015 (tema: Incuisitzione e maja in sa Sardigna ispagnola);
Nughedu: sàbadu 12/12/2015 (tema: Su ribellismu anti-sistèmicu in Sardigna: istòria de su banditismu).
Chie est interessadu e nde cheret ischire de prus podet iscarrigare sa locandina dae inoghe
.
"S'amore manifestadu". Aru, Murino e s'identidade in sa Sardigna de oe
In custas dies, a pustis chi su tziclista Fabio Aru at bìnchidu sa Vuelta (su
Giru de Ispagna) e at festadu bentulende sa bandera de sos Bator Moros,
e a pustis chi s'atora Caterina Murino (intervistada in Kilimangiaro Summer Nights) at naradu "Non sono italiana, sono sarda", paritzos intelletuales si sunt interroghende in contu de su significadu de sa paràula "identidade".
Ite cheret nàrrere, a dies de oe, a tènnere un'identidade sarda? Podet bastare unu sentimentu genèricu ("Deo m'intendo sardu") o su sentimentu sena òperas pràticas non bastat?
Ca
s'identidade de un'òmine no est cosa privada ebbia. S'apartenèntzia a
unu grupu (familiare, sotziale, culturale...) la dat su fàghere cosas
chi sunt tìpicas de cussu grupu. Faeddare sa limba de cussu grupu, pro esempru.
Deo potzo nàrrere chi in coro m'intendo
giaponesa, ma si mi besto a s'europea, faeddo in italianu, màndigo
pasta cun tonno bene acomodada in mesa chie bi podet crèere?
S'identidade si bidet in sas pràticas identificativas, no in su sentimentu: "L'amore non dimostrato è completamente inùtile
" iscriet Roberto Bolognesi in su cummentu a unu de sos artìculos
suos chi faeddant de custu argumentu.
E "pràticas identificativas" non cheret nàrrere
a ballare su ballu tundu in sos aeroportos bestidos in costùmene. Custu
est su chi nos at fatu crèere sa burghesia sarda in sos annos colados,
mantenende limba e cultura sarda in su chigione de su folclore e
cumbinchende sa gente chi a sa modernidade si bi podiat imbàtere ebbia
in italianu e in inglesu. Ma nois creimus chi si podet èssere sardos e modernos
a su matessi tempus, e chi a tènnere un'identidade est unu puntu in prus e no in mancu.
Francesco Casula narat chi sos sardos, mancari tzitadinos italianos, sunt de natzionalidade diversa
ca ant tentu un'istòria
diversa dae cussa italiana e europea (est a primos de su 1700, difatis,
chi sa Sardigna est intrada in s'òrbita de s'Italia: in antis fiat semper mentovada comente "naciò sardesca
").
Duncas
Fabio Aru e Caterina Murino, in maneras diversas, ant bogadu a campu
publicamente s'identidade issoro, manifestende cun semplitzidade
s'apartenèntzia a unu pòpulu chi est "àteru" dae s'Italia. Non mègius, non peus. Àteru.
5 artìculos pro salvare sos mastros dae sa "deportatzione"
Pro evitare sa "deportatzione" de sos
mastros precàrios a Continente, su consigeri regionale Christian Solinas
(Psd'Az) at presentadu a su
Consìgiu regionale una proposta de lege pro parificare sa limba sarda a
sa limba italiana, modifichende s'Istatutu pro fàghere a manera chi chie
connoschet sa limba sarda tèngiat una "corsia preferenziale" pro traballare in Sardigna.
L'at
iscritu Alessandro Ledda in s'Unione Sarda de oe, ispieghende chi diant
bastare 5 artìculos (chimbe!) in s'Istatutu pro otènnere unu resurtadu
istòricu.
In Trentino-Alto Adige, Val
d'Aosta e Friuli-Venezia Giulia l'aiant cumpresu dae ora, chi sa limba e
sa cultura patrimoniales sunt sos pilastros chi mantenent sana
s'economia, ischende·los impreare bene. In Sardigna b'at chèrfidu 67 annos, ma a sa fine bi semus imbàtidos nois puru a lu cumprèndere (fortzis).
Chissa-i si sas fortzas polìticas, totu paris, bi l'ant a pitzigare a otènnere custu resurtadu istòricu.
Deportatzione de sos mastros: un'artìculu de Franciscu Sedda
Eris at essidu un'artìculu interessante
de Franciscu Sedda, segretàriu natzionale de su Partidu de sos Sardos
,
a propòsitu de su problema de sos mastros chi sunt arrischende su disterru pro pòdere tènnere seguresa de traballu.
Sedda narat chi s'ùnica solutzione est chi sa Sardigna achistet sovranidade in contu de istrutzione "per ricucire gli strappi che la scuola italiana ha inferto alle nostre coscienze, private [...] della propria storia, della propria lingua, dei propri saperi, del proprio territorio; per creare cittadini sardi consapevoli di sé e protesi verso il mondo".
Paret,
duncas, chi su Guvernu regionale si chèrgiat carrigare custu problema
pro chircare de lu risòlvere. Finas s'assessore Firino, faeddende cun sos mastros
,
at naradu chi sa Regione est pronta a fàghere sa parte sua pro los
difèndere (comente est giustu chi siat), e at torradu a faeddare de una
lege regionale in contu de istrutzione.
Chi
sa Regione punnet a leare in manu sas cumpetèntzias in matèria de
istrutzione lu ritenimus unu passu importante. Prus importante ancora at
a èssere si finalmente s'at a marcare cantu est de importu
s'ispetzifitzidade linguìstica in iscola, màssimu como chi podet èssere
su salvagente pro mantènnere sos traballadores sardos in logu issoro.
Augurende
a sos mastros chi potzant isòrbere cantu primu custu nodu, nois lis
cussigiamus de puntare sos pees pro chi sa limba de Sardigna si
trasformet in unu valore in prus in su curriculum issoro (comente
est in logos che su Trentino Alto Adige), valore chi los potzat salvare
dae sa deportatzione de oe, ma finas dae sos perìgulos pro unu cras.
Limba sarda: trasferimentu de funtziones, esclusione dae sa RAI e mastros de iscola in disterru
Faghimus unu pagu de sìntesi de ite at capitadu in custas dies in su mundu mannu e avolotadu de sa limba sarda.
Su
4 de austu 2015 su Cussìgiu regionale at aprovadu sas Normas de
atuatzione de s'Istatutu ispetziale pro chi sas funtziones in contu de
tutela de sa limba siant trasferidas a sa Regione. Ite cheret nàrrere?
Cheret nàrrere chi dae como in dae in antis at a èssere sa Regione a regulare in autonomia sos progetos pro amparare sa limba sarda, sena
òbrigu de istare sugeta a sos inditos de su guvernu italianu.
"Possiamo attuare una vera polìtica linguìstica nei confronti delle nuove generazioni
, - narat s'assessore Claudia Firino in su comunicadu de imprenta
- e noi abbiamo già iniziato finanziando in modo ingente i progetti per la lingua sarda nelle scuole
" (su bandu pro sas iscolas
est essidu sa prima die de trìulas).
Su
passu est importante. Nos ponet però unu pagu de pensamentu su non
cumprèndere bene ite cheret nàrrere chi at a èssere amparada sa "lingua sarda, nelle sue varianti riconosciute".
Custas paràulas si podent interpretare in tantas maneras e comente
operadores ischimus chi non bi podet àere tutela bera de sas "variantes" si non b'at una manera comune de las iscrìere (ISCRÌERE, non faeddare).
Ispetantis,
est iscopiada sa bomba de sa limba sarda in RAI, o mègius de
s'esclusione de sa limba sarda dae sa RAI: su Parlamentu, chi fiat
votende sa riforma de sa televisione istatale, no at atzetadu
un'emendamentu de Luciano Uras (Sel), poderadu finas dae Cotti (M5S) e
Floris (Forza Italia), chi pediat sa possibilidade de fàghere trasmissiones in sardu
comente las faghent in àteras limbas de minoria (islovenu, ladinu e tedescu).
Unu votu discriminatòriu chi nd'at pesadu protestas polìticas
dae onni chìrriu: finas su presidente Pigliaru at naradu chi su guvernu regionale at a incaminare "tutti
i confronti possibili con i parlamentari e con il governo per ottenere
una correzione profonda della norma perchè sia riconosciuto il diritto
alla tutela della nostra lingua e cultura.
"
Custa "levata di scudi
"
de tantos polìticos in difesa de sa limba nos paret cosa bona meda, e
nos diat pràghere si, in prus de protestare (giustamente) contra a sa
RAI, esserent chircadu ogni manera pro permìtere sas trasmissiones in
sardu nessi in sos mèdios de informatzione regionales.
In ùrtimu
: prus de milli insegnantes precàrios sunt arrischende de patire su disterru
pro pòdere traballare, pro neghe de sa riforma de sa "Buona Scuola
". Paret chi a Sardigna nch'ant a bènnere 500 mastros dae Sicìlia e Campània
.
Pregunta: ma sa connoschèntzia de sa limba sarda non si podet impreare
comente "discriminante" pro mantènnere sos traballadores in Sardigna?
Semus
bidende mastros motivados e cun gana de gherrare, e su cussìgiu chi lis
damus est de fàghere pressiones a proveditoradu, sindacados e Regione,
de no los lassare in pasu finas a cando no agatant una manera de pònnere
sa limba sarda comente valore in prus chi permìtat a sos sardos de
traballare in domo issoro.
... E custos sunt sos contos de sa limba sarda finas a oe. Il seguito alla prossima puntata
.
"Sardigna Terra Bia" - Comente firmare su manifestu bogadu a campu in su seminàriu de Abbasanta
A pustis de su seminàriu "Sardigna Terra Bia"
fatu in Abbasanta su 28 de trìulas, chi at bidu prus de milli partetzipantes (e 2.500 in streaming
)
e chi at tentu comente òspite de onore s'ambientalista Vandana Shiva,
est nàschida sa proposta de creare unu laboratòriu sotziale movende dae
su manifestu "Sardigna Terra Bia"
bogadu a campu sa die.
Su manifestu est una lìtera aberta
a sa sotziedade sarda, est iscritu in tres limbas (inglesu, sardu e
italianu) e analizat sas dificultades chi est bivende sa Sardigna in
contu de territòriu, energia, refudos e agricultura, proponende finas
istrategias pro megiorare sas cosas.
Sas primas firmas
de su manifestu sunt sas de Vandana Shiva, de Roberto Romizzi (ISDE International
), de Vincenzo Migaleddu (ISDE Italia - ISDE Sardigna) e de sos sìndigos presentes a su seminàriu.
Chie cheret podet agiùnghere sa firma sua mandende una mail a isde@ats.it e ponende in ogetu "Sardegna Terra Viva: Anche io sostengo un'economia circolare". Tocat a iscrìere nùmene, sambenadu, bidda, natzione e si s'apartenet a carchi assòtziu.
Pro
informatziones si podet telefonare sos nùmeros 0575-22256 (ISDE Italia)
o 079-291918 (Vincenzo Migaleddu, referente ISDE Sardigna) o iscrìere a
migaleddu@gmail.com.
In Abbasanta cun Vandana Shiva si faeddat de ambiente in inglesu e in limba sarda
Su 28 de trìulas
in Abbasanta s'est fata sa de 5 editziones de su seminàriu natzionale "Sardigna - Terra bia
" promòvidu dae s'assòtziu ISDE Sardigna - Medici per l'ambiente
e dae su presidente suo dotor Vincenzo Migaleddu.
Su seminàriu est nàschidu pro faeddare de salude globale, e in manera particulare de sa situatzione de sa Sardigna chi, cun 11 tonnelladas de CO2 produidas a s'annu pro capite, s'acostàgiat a Ìndia, Tzina e Austràlia chi sunt sos incuinadores prus mannos de su pianeta. De tres sardos, unu bivet in logos cuntaminados, e mancu sa Campània tenet custos nùmeros ca in Campània b'at 345 mìgia ètaros incuinados e in Sardigna 445 mìgia.
Sas
atividades traditzionales (agrìcula e pastorale) sunt postas semper
prus a un'ala dae sèberos polìticos iscabados e perigulosos pro
s'ambiente, comente sas chircas de energia geotèrmica e de idrocarburos
lìcuidos e gassosos.
Pro faeddare de totu custas cosas, su
seminàriu at tentu un'òspite de onore foras de su comune: sa dotoressa
Vandana Shiva, s'ambientalista prus connota de su mundu leader de s'International Forum of Globalization e
Prèmiu Nobel in su 1993. Vandana Shiva at postu in evidèntzia su
perìgulu rapresentadu dae sas multinatzionales chi nche sunt faghende
ispèrdere sas sabidorias antigas e sunt cundennende a morte sos chi
bivent de agricultura e pastorìtzia traditzionale. S'ùnica manera pro
parare fronte a sa ditadura de sa Finantza, narat Vandana Shiva, est de
torrare a sas siendas culturales de sas massas marginalizadas, ca
comente naraiat Gandhi "Sa Terra tenet resursas bastantes pro totus, ma non pro s'avididade de calicunu".
In Abbasanta, in dae in antis de prus de milli persones, Vandana at batijiadu sa nàschida de su Comitadu Sardigna Bia, e est istada sa prima a firmare sa lìtera aberta chi su Comitadu cheret mandare a sa sotziedade sarda.
Importante meda est istadu, in custu eventu, s'impreu de sa limba sarda
siat comente limba veiculare in su seminàriu, siat comente limba
iscrita pro su documentu. Custu dat unu signale importante de sa
voluntade de su pòpulu sardu de detzìdere pro sas cosas suas, pro su
bene suo e pro su cras de sa terra sua.
Abbàida sa registratzione cumpleta fata dae Eja TV.
Abbàida su vìdeo
publicadu dae su Comitadu NoNucle-NoScorie.
Unu blog pro cumprèndere mègius sas resones de un'iscritura coerente
Cheres iscrìere in sardu ma tenes
milli dudas? Non cumprendes pro ite est mègius a impreare una paràula (o
una fràsia) mègius chi no un'àtera? Ti diat pràghere a connòschere
s'etimologia de sas paràulas, s'evolutzione chi ant tentu, sas modìficas
fonèticas? O a ischire ite orìgine tenet unu modu de nàrrere?
B'at unu blog chi ti podet agiudare. Si narat http://limbasardacomuna.blogspot.it/
, est curadu dae professor Diegu
Corràine (unu de sos espertos prus cualificados in matèria de iscritura
de sa limba sarda) e agiudat a cumprèndere totu custas cosas, dende a
chie si cullegat sa possibilidade de fàghere preguntas e de dare cussìgios iscriende a limbasardacomuna@gmail.com
.
Amus
postu su cullegamentu in bassu a manu destra pro chi lu tengiais suta
ogros, ma chie cheret si podet registrare pro retzire sos agiornamentos
in sa posta eletrònica.
Pro comunicare in manera prus lestra bos podides iscrìere finas a su grupu Facebook omònimu
.
Est online su bandu pro su sardu in iscola
Ista chida passada aìamus publicadu un'artìculu
lamentende·
nos
de su silèntziu de sa Giunta regionale in contu de limba sarda. Oe damus novas bonas, ca in custas dies sa Regione at publicadu siat sos critèrios de ripartitzione
de sos 500.000 èuros destinados a integrare
sos contributos a sos Entes locales (L.R. n° 6/2012 - annualidade 2012), siat su bandu
pro s'inserimentu de su sardu in iscola (L.R. n° 5/2015 - annualidade 2015).
Sas
integratziones a sos Entes locales previdint interventos dae sa prima
die de ghennàrgiu 2016 e punnant in manera particulare a sa promotzione
linguìstica (nessi su 20% de s'atividade totale).
Su bandu pro s'iscola iscadit su 26 de cabudanni de su 2015. Onni iscola podet presentare proposta pro una classe ebbia; sos cursos devent durare nessi 24 oras (2 oras de letzione a sa chida pro 3 meses) e cherent fatos o da unu mastru o da un'espertu esternu chi tèngiant cumpetèntzia ativa de su sardu e chi fatzant letzione in sardu ebbia.
No
ischimus ancora si pro sos libros de testu sa Regione at a fàghere
bandos mirados o si at a prefèrrere sa bortadura in sardu de libros chi
esistint giai. Isperamus de nde dare nova cantu primu.
Totu sa modulìstica pro su sardu in iscola si podet iscarrigare dae inoghe
.
Sa Giunta regionale e sa limba sarda. Cronaca di una morte annunciata?
Oe semus in vena de Amarcord
e
cherimus fàghere unu pagu de ripassu de su chi at capitadu in contu de
limba sarda dae cando sa Giunta Pigliaru nch'est pigada a guvernare sa
Regione.
- A pustis de oto (OTO!) meses de silèntziu (leghe inoghe
), in su mese de santugaine 2014 s'assessore Claudia Firino at fatu un'atopu cun sos operadores
de isportellu e nd'at bogadu tantas propostas: de nche fàghere intrare
su sardu a iscola, de fàghere unu registru de professionistas de su setore, de fàghere una lege regionale pro s'istrutzione chi esseret
riservadu parte importante a sa limba sarda. Totu ideas bellas, b'at
pagu ite de nàrrere (in cussos tempos finas Renato Soru aiat fatu promissas importantes
narende chi su PD diat a àere faeddadu DE e IN limba sarda. Cosas bellas meda, a beru).
- In su mese de santandria 2014 sa Fondazione Sardinia at organizadu un'atopu in su palatzu règiu
, e totu sos polìticos chi b'ant faeddadu ant leadu impignos craros de amparare sa limba: "In custa legisladura b'at partidos indipendentistas e sovranistas
chi, si no òperant unu cambiamentu, si giogant sa credibilidade
" aiat naradu Franciscu Sedda (PdS).
- In su mese de martzu 2015, s'assessore Firino at torradu a cunvocare sos operadores.
At torradu a faeddare de registru, de inserimentu de su sardu in iscola, de totu custas cosas bellas chi amus naradu in antis.
Resumu finale: Dae sas ùrtimas promissas nch'at coladu 3 meses. Dae
sas votatziones annu e mesu, pagu prus o mancu. Registru non si nde
bidet in logu. Sardu in iscola... boh. PD faeddende in sardu? "Nei vostri sogni più belli".
Ispetantis,
sos operadores si sunt leende àteru caminu pro si campare sas
famìllias: a chie est andende a fàghere su camerieri, a chie est andende
a traballare in campagna, a chie tenet in intentu de si nch'andare a
èstero a agatare fortuna.
Sa limba sarda? Cantu seis antigos... Tocat a èssere internatzionales e plurilìngues, e pensade a imparare s'inglesu ca bos torrat prus a contu.
Fine de su resumu
. Ognunu nde podet bogare sas conclusiones chi cheret.
Resumu de s'atopu cun s'assessore Firino de su 25 de martzu 2015
Mèrcuris 25 de martzu 2015 si sunt
riunidos in Casteddu, cunvocados dae s'assessora a sa Cultura Claudia
Firino, sos operadores de limba sarda de totu sa Sardigna.
Custa riunione benit a pustis de un'àtera fata su 17 de santugaine de su 2014
,
in ue s'assessora aiat leadu impignos pro sa limba sarda faeddende de
nche la fàghere intrare a iscola e de amparare sos operadores creende
unu registru ad hoc
.
Mèrcuris
sa d.ssa Firino at dadu contos de su traballu fatu finas a como,
faeddende in antis de totu de s'aprovatzione de sas normas de atuatzione
de s'istatutu ispetziale. De custa manera sas cumpetèntzias in contu de
limba ant a passare a sa Regione, chi s'at a pòdere mòvere in autonomia
siat in sa programmatzione siat in s'ispesa, bidu chi dae ocannu partit
sa programmatzione integrada (dinari regionale, istatale e comunitàriu
gestidu a manera ùnica).
S'assessora
at torradu a faeddare de
su registru de sos operadores, istrumentu importante meda pro tutelare
sas professionalidades chi sunt operende in custu setore. Su registru at
a previdire totu sas figuras, siat sos chi tenent esperièntzia in
iscola, siat sos chi ant traballadu ebbia in sos isportellos.
In
contu de dinari, su bilàntziu 2015 ponet 500.000 èuros pro
integratzione a
sos isportellos e 900.000 pro s'inserimentu de su sardu in iscola (chi
ant a èssere
integrados cun dinari comunitàriu). Sa nova in se est bona meda, ca non
fiat iscontadu a tènnere dinari in bilàntziu bidos sos tempos metzanos,
però "la domanda nasce spontanea": comente tocat a l'ispèndere,
custu dinari, si sos progetos devent partire in s'annu iscolàsticu
2015/2016 e non b'at galu lìnias craras de traballu, sos mastros non
sunt formados e non s'agatat libros de testu? Custas sunt dificultades
mannas e cherent risòlvidas cantu primu.
Duncas,
in sìntesi, dae s'atopu at essidu novas bonas ma finas crititzidades.
Su tempus est colende, e sas crititzidades diant chèrrere risòlvidas in
presse si si cheret imbàtere a su cumentzu de s'annu de
iscola imbeniente prontos pro nche fàghere torrare a intrare, A BERU, sa limba
nostra in iscola
Dante Petrarca e Boccaccio. Sa proposta de Finantziària de sa Regione
Eris 24 de ghennàrgiu in Tàtari s'est fatu s'addòbiu-dibàtidu "Limba, Cultura, Identidade, Iscola intre Polìtica e Economia
"
organizadu dae Istituto Bellieni e COLCS (Coordinamentu Operadores de
Limba e Cultura Sarda) pro faeddare de su benidore de sa limba sarda in
iscola e in sos territòrios.
Custu
atopu est bènnidu a pustis de àteros duos in ue s'assessore a sa
Cultura e sos cussigeris regionales aiant leadu impignos craros in contu
de limba sarda. Est bènnidu finas a pustis de sa presentada de sa
Finantziària 2015 in ue s'est bidu chi sos impignos econòmicos non sunt
istados rispetados.
In sa riunione cun sos operadores de Isportellu
(17.10.2014), difatis, s'assessora Firinu aiat promìtidu chi dae su
2015 sa Regione podiat programmare sas ispesas cun prus libertade, e chi
su dinari pro sa limba sarda non diat èssere mancadu.
In su cunvegnu fatu dae Fondazione Sardinia
(28.11.2014) sos rapresentantes de su Guvernu regionale aiant promìtidu
pro su 2015 una lege pro s'iscola (chi est a canta a èssere presentada)
e istantziamentos de cabbale pro sa limba sarda.
Su
2015 est bènnidu, sa Finantziària presentada, e dinari pro sa limba
sarda bi nd'at belle nudda, màssimu pro sas integratziones a sos
Isportellos.
E tando?
Ismentigados si nde sunt? Custa ipòtesi no la leamus in cunsideru, ca a
s'òmine no li faghet onore meda, a non dare valore a sa paràula.
E
duncas? Si non faghimus faddonca, in campagna eletorale su presidente
Pìgliaru s'aiat postu a obietivu primàriu s'amparu de sa Cultura.
Sa
domanda benit sola-sola: ma no est chi Cultura pro issu cheret nàrrere
ebbia sa de Dante, Petrarca e Boccaccio? Ca nois imbetzes punnamus a
amparare sa nostra, de cultura, movende dae sa limba sarda chi nd'est su
fundamentu. Lu cherìamus preguntare a s'assessora Firinu, eris, però
issa a s'addòbiu non b'est bènnida.
"Dischente" (cursu pro imparare a iscrìere in sardu) dae oe si podet iscarrigare in PDF
"Dischente", cursu de formatzione
in limba sarda aprontadu dae sa Provìntzia de Aristanis, dae oe est a
disponimentu de chie totu si lu cheret iscarrigare in PDF.
Nàschidu comente cursu de fàghere online
e publicadu a pustis in 6 volùmenes disponìbiles pro chie nde faghiat domanda
, dae sas primas dies de custu mese s'òpera si podet iscarrigare (sena pagare nudda) culleghende·
si a custu link
.
Si
seis amantiosos de sa limba sarda e cherides imparare a l'iscrìere e a
la cumprèndere mègius, non podides pèrdere custa ocasione.
Addòbiu de Fondazione Sardinia - Sos servìtzios de EjaTV
EjaTV (su primu canale televisivu chi faeddat de sardu in sardu) at publicadu eris su servìtziu fatu in s'addòbiu aparitzadu dae Fondatzione Sardinia pro tratare de sa ratìfica de sa Carta europea.
Si
bi podent ascurtare sas intervistas a sos polìticos, sos pensamentos de
sos ativistas e sas paràulas de Claudia Firino (assessora a sa Cultura)
chi faeddat de sos progetos de sa Giunta in contu de limba sarda.
Pro connòschere mègius su progetu "Eja
" incarcade inoghe
.
Pro bos cullegare a su canale streaming EjaTV
incarcade inoghe
.
"Cando si pesat su bentu..." - Resurtados de su cunvegnu de Fondazione Sardinia
Dae su matessi logu in ue amus bidu s'iscuru provamus a fàghere essire sa lughe.
Si podet sintetizare gosi, su pensamentu fatu dae sa Fondazione Sardinia cando
at detzisu de fàghere unu cunvegnu de sardu in sardu pròpiu in su
Palatzu Règiu de Casteddu, e in una die chi ammentat momentos iscurosos
pro sa Sardigna: su 28 de santandria. In cussas matessis dies in su 1847 sa Sardigna at pèrdidu sa sovranidade.
S'atopu, organizadu pro tratare de sa ratìfica de sa Carta europea e de sas lìnias noas de sa polìtica linguìstica regionale,est istadu veiculadu belle totu
in sardu e si podet definire unu momentu istòricu ca de seguru cussu
palatzu (sìmbulu de sa dominatzione piemontesa in Sardigna) non solu no
aiat bidu mai cunvegnos fatos in sardu, ma forsis mancu gente faeddende in sardu intro de sos muros suos.
A
s'atopu b'at partetzipadu senadores, cussigeris, assessores e
funtzionàrios regionales, responsàbiles de assòtzios e ativistas de cabu
de susu e de cabu de giosso. Bi fiat finas sa diretora noa de su
Servìtziu Limba Sarda, chi cun sos operadores at faeddadu deretu in
sardu.
Su clima fiat de diàlogu e de "fraternidade". "O nois nos cumportamus che frades (in contu de limba) - at naradu Salvatore Cubeddu (diretore de Fondazione Sardinia) aberende sos traballos - o sa limba si nche morit. Pro pòdere isperimentare caminos noos bi cheret totu s'acordu possìbile intre nois".
Difatis
sos tempos, pro sa limba istòrica nostra, sunt crìticos meda. Dipendet
dae s'impignu nostru de la fàghere bìvere o mòrrere, comente at naradu
Paolo Zedda (Rossomori) chi at presentadu sas lìnias de polìtica
linguìstica de sa Regione: impignu pro sa ratìfica de sa Carta europea;
modìficas a s'Istatutu (ca cheret craridu mègius chi sa Sardigna tenet
ispetzifitzidade linguìstica); modìficas a sa lege 26/1997 ca in contu
de iscola est difetosa. Faeddende de custu, Zedda at leadu s'impignu de
fàghere essire intro de pagu tempus una lege pro su sardu in iscola, e at promissu istantziamentos de cabbale pro ocannu chi benit.
Su senadore de Sel Luciano Uras at postu in evidèntzia chi in Itàlia e in Europa est creschende sa voluntade "accentratrice",
e si sa Regione cheret dare unu signale de cambiamentu in sos raportos
cun s'Istadu, non b'at mègius cosa de sa limba pro dare signale de
batalla.
Finas Roberto Cotti
(senadore de M5S) at faeddadu de sa netzessidade de difèndere sa limba
nostra pro fàghere a cumprèndere chi semus unu pòpulu e tenimus
un'identidade natzionale nostra. "A gherrare pro sa limba - narat - est a gherrare pro s'autodeterminatzione nostra".
Franciscu Sedda (PdS) at naradu una veridade chi in custos meses est bènnida a conca a gente meda: "In custa legisladura b'at partidos indipendentistas e sovranistas chi, si no òperant unu cambiamentu, si giogant sa credibilidade". Sedda puru faeddat de unidade ("Semus in unu momentu istòricu, non nos devimus lassare dividire") e de s'importàntzia de tènnere una limba natzionale mancari amparende totu sos limbàgios locales.
Impignos
a amparare sa limba nostra, duncas, e a pònnere resursas in sa lege
finantziària de ocannu chi benit. E signales de paghe dae totus ca "sa gente non devet nàrrere chi semus semper chertende" e "devimus mustrare chi nois Sardos semus bonos a resonare" comente at naradu Oreste Pili (presidente de s'Acadèmia de su Sardu).
"Dae oe si càmbiat istrada"
at naradu Salvatore Cubeddu in sos concruos, e forsis custu 28 de
santandria at a abarrare in s'istòria de sa limba sarda comente unu
momentu de cambiamentu.
Nois
isperamus chi si siat pesende a beru su bentu de sa cundivisione e de
su diàlogu intre totu sas fortzas chi traballant pro sa limba sarda. Si
custu est beru, nois semus prontos a bentulare.
Non siat chi nos càpitet comente narat su ditzu chi "si andat su bentu e non bentùlas, de istare in s'argiola ti nd'isbulas".
Est online su vocabulàriu botànicu, itiològicu, ornitològicu e zoològicu de Rubattu
Chie sighit custu blog ischit chi inoghe
semus chirchende de pònnere totu sos trastos chi podent agiudare sos
amantiosos de sa limba sarda a l'iscrìere, a l'imparare a sos pitzinnos,
a agatare novas e informatziones.
In
sa parte a manu destra b'amus postu sos cullegamentos a sos
vocabulàrios prus connotos, e oe nd'agiunghimus un'àteru chi nos paret
de importu mannu. Est su vocabulàriu botànicu, itiològicu, ornitològicu e zoològicu
de Antoninu Rubattu. B'agatades totu sas informatziones chi pertocant
prantas, pisches, pugiones e animales in generale. Est una miniera de
informatziones chi andat a cumpletare su Ditzionàriu Unificadu de sa
Limba Sarda Iscrita (DULSI) chi Rubattu at cumpiladu in baranta annos de
traballu e chi cuntenet 400.000 paràulas (in prus de modos de nàrrere,
ditzos e parte antològica) cun unu cunfrontu deretu cun limbas che
s'inglesu, su frantzesu, s'ispanniolu e su tedescu.
Su DULSI lu podides iscarrigare in versione pdf dae sos cullegamentos a manu destra, e in prus dae oe agatades finas sa versione online pro chircare in presse totu sas paràulas chi bos bisòngiant.
Promissas de s'assessora Firino e promissas de Renato Soru
A pustis de s'addòbiu cun sa Cummissione Cultura
fatu ista chida passada, su 17 de santugaine sos operadores ULS (Ufìtziu Limba Sarda
) ant faeddadu cun s'assessora a sa
Cultura Claudia Firino e cun sa diretora generale de s'Assessoradu
Antonina Scanu, in sa Biblioteca regionale de Casteddu.
S'addòbiu,
isetadu dae paritzos meses, est istadu unu momentu de cunfrontu pro
faeddare de sas sortes de sa limba sarda in generale e de sos
Isportellos linguìsticos in particulare.
S'assessora at comintzadu crarende su significadu de sa frase "L'ideale sarebbe trattare il sardo allo stesso livello delle lingue cosiddette straniere
", essida dae un'intervista de SardegnaPost
e cuntestada meda in sos ambientes de sa limba sarda. S'assessora at
ispiegadu chi sa dignidade educativa e polìtica dada in iscola a sa
limba sarda devet èssere sa matessi chi si dat a s'istùdiu de sas limbas
istràngias.
(De su restu est beru finas su chi narat Nanni Falconi in un'artìculu
essidu custas dies: su prus de sos sardos, leghende sa limba issoro,
tenent sa matessi dificultade chi diant tènnere leghende unu testu in
inglesu).
In s'interventu de sa d.ssa Firino s'iscola est unu tema basilare: "La lingua e la cultura sarda devono essere diffuse nelle scuole tra i bambini",
narat, e pro imbàtere a custu faghet una proposta: ispostare sos
Isportellos de sa limba in intro de sas iscolas, pro collaborare cun sos
mastros, agiudare sos pitzinnos e sensibilizare sos genitores.
Sa
proposta, interessante a beru, faghet nàschere però tantas
riflessiones. Sa prima est chi, si non si leat una detzisione in contu
de istandard (ca inoghe s'assessora no est istada crara) e si non si
formant sos mastros reconnoschende·
lis sas cumpetèntzias, at a nàschere
problemas mannos siat pro su materiale didàticu siat pro sos modellos
de insegnamentu, comente faghent notare siat Diegu Corràine in un'artìculu
essidu in sa Nuova Sardegna
siat Roberto Bolognesi in su blog
suo.
Sos
operadores, in custu sensu, podent pònnere s'esperièntzia issoro a
disponimentu pro dare cussìgios pràticos e pro agiudare sos mastros in
sa formatzione, in sa didàtica, in sa produtzione de materiale.
Su traballu in sas iscolas, at naradu Firino, non devet tènnere una "durata-spot"
ma devet èssere annuale e sos progetos devent durare cantu su tziclu de
istùdiu de sos pitzinnos. E tocat a fàghere cursos de formatzione finas
a sos genitores.
Interessante finas
sa proposta de fàghere un'albu de professionistas de sa limba sarda e de
traballare a una lege regionale pro s'istrutzione in ue una parte
importante siat riservada a sa limba sarda.
E pro su dinari? Sa situatzione de oe no est bella, ma dae su 2015 sa
RAS at a pòdere torrare a programmare cun prus libertade (leghe s'interventu cumpletu
de s'assessora).
Su
chi at essidu a campu dae custu addòbiu est un'atentzione manna pro sos
traballadores de su setore, finas in mesu a sa dificultade econòmica de
su tempus presente. S'assessora at dadu disponibilidade a ascurtare sas
propostas chi benint dae sos operadores, finas pro chircare de dare
istabilidade a unu setore chi bivet unu momentu de precariedade manna ca
sos finantziamentos istatales sunt semper minimende (leghe s'artìculu de Limbasarda 2.0
).
Nos
paret chi s'assessora apat faeddadu cun seriedade, e tenimus s'ispera
chi mantèngiat sas promissas fatas. Gasi comente isperamus chi
mantèngiat sa paràula finas Renato Soru chi in Sèdilo, presentende su
libru de Giuseppe Coròngiu, at promìtidu chi su PD at a faeddare de
limba sarda e l'at a fàghere in sardu (leghe s'artìculu
e abbàida su vìdeu
).
Su CSU e sas farrancas de sos giornalistas
Eris est istada una die de importu pro su CSU (Coordinamentu pro su Sardu Ufitziale
) e pro sos operadores de isportellu in particulare.
A
mangianu, una delegatzione de isportellistas s'est cunfrontada cun
Giuseppe Dessena (capu de gabinetu de s'assessora Firino) e Antonina
Scanu (diretora generale de s'Assessoradu) pro chistionare de sa
mutzadura de dinari proposta dae sa Giunta regionale in sas dies
passadas.
A borta de die una delegatzione de su CSU at addobiadu sa Cummissione Cultura de su Cussìgiu regionale, pedende·
li de fàghere sos passos indispensàbiles pro dare
fortza a una limba chi est in dificultade manna e de sustènnere sas
initziativas chi podent agiudare a la sarvare.
Sa delegatzione (formada dae Antoni Nàtziu Garau, Salvatore Sàrigu e Gianfranca Piras) at esortadu sa
polìtica regionale a si leare in càrrigu cun coràgiu custu problema,
finas aprovende una lege ispetzìfica pro sa promotzione de su bilinguismu (leghe su documentu de relata
).
Un'addòbiu
de profetu, duncas, cun sa parte polìtica atenta e disponìbile, chi at
fatu preguntas miradas e interventos de importu.
In antis e a
pustis de sa delegatzione CSU, sa Cummissione at retzidu àteras
delegatziones chi ant fatu propostas alternativas in contu de limba
sarda. Sas delegatziones si sunt atopadas in caminu saludende·
si cun rispetu (comente est normale chi siat in mesu de
gente tzivile chi la pensat in manera diferente in contu de argumentos
ispinosos).
Ma custu mangianu, leghende sos giornales sardos, semus abarrados a buca aberta.
Sos giornales chi amus lèghidu ant publicadu artìculos terrorìsticos faeddende de "Scontro davanti al Consiglio regionale
" (La Nuova Sardegna
), de "Comitati tutti contro tutti
" (L'Unione Sarda
), de "La faida delle varianti
" (Sardinia Post
). Ma cando? Ma in ue?
Ma
sa deontologia professionale de sos giornalistas no los òbrigat a
verificare sas novas, in antis de las publicare? O como, ca semus
modernos, si usat a copiare e a incollare sos "làncios" ANSA farsos sena
verìfica peruna?
Si su livellu de su giornalismu sardu est
custu, chi su chelu nos iscampet dae sas farrancas de sos giornalistas. E
chi su chelu nos iscampet dae chie, pro carchi interessu cuadu, cheret
balangiare dae sa derruta de sa limba nostra.
Cando si pesat su bentu. Novas malas pro sa limba e tempos malos pro sos operadores
Su bentu si fiat pesende a lenu a lenu, e forsis nois no lu cherìamus bìdere.
Como
sunt comintzende a si tremulare giannas e ventanas, e su perìgulu est
chi siat una temporada chi nde betat a terra sa domo dae sos
fundamentos.
In custos meses l'amus iscritu paritzas bortas: Ma pro ite est chi Pìgliaru non narat nudda in contu de limba sarda?
Cussu silèntziu nos poniat pensamentu, ca no lu cumprendìamus (o no lu cherìamus cumprèndere).
Bene.
Gianteris, 30 de cabudanni, amus tentu cunfirma chi est beru chi su riu
mudu est tragiadore: sa Giunta regionale at propostu de mutzare in
curtzu totu sas boghes de ispesa cullegadas a sa limba sarda: a fora sos
finantziamentos a isportellos, iscola e mass-mèdia, ma finas a
s'Atlante Linguìsticu, a sa Cunferèntzia pro sa Limba Sarda, a sas
òperas didàticas, a sas mapas linguìsticas, a su Curretore Ortogràficu e
a Bilinguismu Creschet, comente si leghet in sa proposta de assestamentu de bilàntziu
e in su cummentu de Giuseppe Coròngiu
.
Su prus chi nos ispantat est chi s'assessora
Firinu, chi paritzas bortas at naradu chi tenet in contu mannu sos
isportellistas, no apat mòvidu unu pòddighe contra a sa proposta de nche
catzare dae su bilàntziu finas sos 500.000 èuros destinados a sos
Ufìtzios de sa Limba Sarda.
A sa pregunta fata dae Christian Solinas
(Capogrupu de su Psd'Az in Cussìgiu regionale) s'assessora Firinu b'at rispostu chi sas mutzaduras sunt "riduzioni di voci di bilancio che in ogni caso nel 2014 non potevano avere conseguenza in termini di erogazione di spesa
" (leghe su comunicadu
).
Ma a nde bogare su dinari dae unu capìtulu (su de sa limba) pro lu
pònnere in aterue mustrat in craru ite contu nde faghet su Guvernu
regionale de custa chistione. Sa limba sarda no est una prioridade.
Punto.
Làstima chi nois ischemas,
però, chi sa limba sarda EST una prioridade: ca la bidimus onni die, sa
rosigadura in fine-in fine fata dae sa limba italiana; la bidimus onni
die sa situatzione de "allarme rosso" in sas biddas nostras, in
ue b'at a bortas 3 generatziones de gente chi non faeddat in sardu; lu
bidimus onni die chi nemos lis imparat prus su sardu, a sos pitzinnos.
Nois
lu bidimus e ischimus chi custos sunt sos annos chi ant a decretare si
sa limba sarda bivet o morit. E nos est de iscunfortu su cumprèndere
cantu sos polìticos nostros siant tzegos e pagu abbistos, e cantu pagu
cabu tèngiant.
At a èssere tempus chi
totu sos chi istimant sa limba sarda lassent sas comodidades issoro e
si movant totu paris pro la difèndere.
Pro cumprèndere mègius sa situatzione de sa limba sarda si podet ascurtare s'intervista a Antonello Garau
fata custu mangianu dae Radiolina.
"Gigante, pensaci tu!"
Sa Die Europea de sas Limbas ocannu nch'est colada "sanza 'nfamia e sanza lodo
". Comente amus iscritu su 26 de cabudanni (leghe inoghe
), sa Regione ocannu no at bogadu mancu pìulu. Silèntziu cumpletu comente chi mai nche nd'esseret, de Die de sas Limbas.
Si
est beru chi su silèntziu tenet una boghe, su de sa Regione in contu de
limba sarda est de cussos chi insurdint: in custos sete meses
de guvernu, su presidente no at dadu signale de vida e non s'est
manifestadu de peruna manera francu sa borta chi at naradu chi issu a
faeddare in sardu non b'est bonu (leghe su cummentu
de Roberto Bolognesi).
Ma mancu Soru bi fiat bonu, in illo tèmpore
,
epuru si b'est improntadu e l'at fatu cun onore e mèritu. In un'atòbiu
fatu in Casteddu in su 2008, est istadu pròpiu Soru chi at naradu chi "s'ùnica
cosa chi podeus fai est no prus de chistionai de lingua sarda o de
sardu, ma de chistionai IN sardu. Est s'ùnica cosa vera chi podeus fai
ògnia dii
" (abbàida su vìdeu
).
Su
27 de custu mese, in un'atòbiu fatu in Tàtari, Soru at torradu a
nàrrere chi est semper de acordu cun su programma de su 2004 e cun
s'impreu de sa Limba Sarda Comuna comente elementu de difesa de su
sardu. Soru non timet a faeddare de identidade, mancari carchi
intelletuale de su partidu suo bi l'apat iscussigiadu (leghe s'artìculu
de Limbasarda 2.0
).
Ite devimus fàghere? Isperare chi Soru bestidu de Terminator
peset su partidu suo a bolare comente in sas tauleddas de "Intanto in viale Trento
"?
Boh. A custu puntu paret chi non b'apat àteru isetu.
Sèdilo: Sìntesi e cummentos de una die de festa
Domìniga 21 de cabudanni, in Sèdilo, s'est fata sa prima "Festa de sa Limba Ufitziale
" aprontada dae su Coordinamentu pro su Sardu Ufitziale (CSU).
Una
die de riflessione ma finas una die de festa, in ue si sunt addobiados
militantes de sa limba sarda, operadores de Isportellu linguìsticu,
polìticos e gente comune interessada a s'argumentu.
Sa
prima parte, de anàlisi, at bogadu a campu sos problemas prus mannos
chi tenet sa polìtica linguìstica a dies de oe. Sa dificultade prus
manna no est chi mancat su dinari (ca b'at 4 milliones e mesu de èuros
prontos a ispèndere), ma chi mancat una programmatzione de ispesa e chi
su Pianu Triennale est iscadidu.
Setores
nevràlgicos de una programmatzione de ispesa diant dèvere èssere sos
Isportellos linguìsticos, s'iscola, sos mèdios de comunicatzione. Ma non
b'at peruna risposta dae sa Giunta nen pro su emmo nen pro su nono.
Sos
partidos chi ant dadu su cuntributu issoro (Psd'Az, Sardigna Natzione,
AmpI, Gentes, ProgReS, Partito dei Sardi) ant sutalineadu totus
s'importàntzia de difèndere sa limba nostra.
S'ariete idràulicu - Unu trastu disconnotu
Si seis amantiosos de sa campagna e bos cherides aprontare una pompa idràulica ecològica e econòmica, custu link
est perfetu pro bois. Est unu vìdeu tutorial
de comente si fàghere una pompa idràulica in domo, cun paga ispesa e sena tropu dificultade.
Essende chi (paret istranu ma est gasi) sos tutorial de
custu tipu chi s'agatant in Rete sunt totus in inglesu e in ispanniolu,
si seis interessados a s'argumentu bos cussigiamus de bos
nd'iscarrigare custu vìdeu ca est s'ùnicu chi tratat de custu argumentu
in italianu, cun sas ispiegatziones iscritas in sardu.
Bonu traballu!
Su vìdeu est custu
e l'agatades in su situ www.scanomontiferro.it
.
Cabu Frasca: una die istòrica pro sa Sardigna e finas pro sa limba sarda
Su 13 de cabudanni, in Cabu Frasca, b'at
istadu una manifestatzione chi at a abarrare in sos Annales de
s'istòria sarda: 5.000 persones de onni ischieramentu polìticu
(indipendentistas, de sinistra, de Unidos, de su PD, de su Movimentu Cinquestelle...
e finas gente sena èssere ischierada cun nemos) si sunt atopadas pro
nàrrere chi nono a sas bases militares in Sardigna, paris cun sìndigos,
cussigeris regionales, parlamentares e europarlamentares.
Una
die istòrica, duncas, chi manifestat cantu sa gente est istraca de
èssere sugeta a una tzerachia militare chi andat a in antis dae 60 annos.
Sa
Sardigna est sa terra prus militarizada de Europa: semus in gherra
finas in tempus de paghe, ca onni die su territòriu sardu retzit
mìssiles de mare e de terra, bombardamentos e isperimentatziones de
armas de onni genia.
Pro more de su segretu militare a nois non nos narant nudda, e però a pustis de tempus benimus a ischire chi inoghe
nch'ant isparadu armas de uràniu impoveridu, materiales radioativos,
armas chìmicas, nano-prùeres chi in totu custos annos nch'ant ghetadu in
sa chea òmines, fèminas e pitzinnos cun maladias comente sa leutzemia,
sos sarcomas e totu sos tumores tìpicos de sos logos in ue b'impreant
sustàntzias chi mancu sa Sanidade connoschet.
Sa
manifestatzione de gianteris cheriat nàrrere "BASTAT!" a totu custu, ca
sos sardos sunt istracos de èssere contados comente "càvias" in
isperimentatziones angenas.
Est istada sa prima ocasione in s'istòria pro cumprèndere a beru ite cherimus pro su benidore de sa terra nostra.
Fiat presente finas su Coordinamentu pro su Sardu Ufitziale. E cherimus pònnere in evidèntzia chi sa
limba sarda in cussa manifestatzione bi fiat e si bidiat: bi fiat in
sos cartellos, bi fiat in sos interventos pùblicos, bi fiat in sos
arresonos de sa gente comune. Calicunu at naradu chi est istada "s'assemblea prus manna de sardo-faeddantes de s'istòria".
A
nois nos praghet de pensare chi s'essida a campu de sa limba sarda in
un'atopu istòricu che cussu siat su primu passu in unu caminu de
cussèntzia linguìstica e personale de sa gente de su pòpulu sardu.
Abbàida su vìdeu de sa die
Resurtados de su progetu "Bilinguismu Creschet" fatu in Nùgoro
S'8 de cabudanni in Nùgoro, in
presèntzia de s'assessore regionale a sa Cultura Claudia Firino, sas
dutoressas Antonella Sorace e Manuela Mereu ant presentadu sos
resurtados de su progetu "Bilinguismu Creschet
".
Custu
progetu, mandadu a in antis dae s'universidade de Edimburgo cun su
cuntributu econòmicu de sa Provìntzia de Nùgoro e de sa Regione
Sardigna, est duradu un'annu e at bidu impignadas 8 iscolas de Nùgoro,
Dèsulu, Fonne, Lùvula, Mamujada, Orgòsolo e Tonara, pro unu nùmeru
totale de 85 pitzinnos de I e de II elementare.
Unu
traballu de cabbale, duncas, chi at cunfirmadu sos istùdios chi
s'universidade de Edimburgo est faghende dae annos, e at iscumproadu chi
finas sos pitzinnos sardos dae su bilinguismu nde tenent profetu mannu.
Sa
professoressa Sorace at postu in evidèntzia chi est importante meda a
nch'inserire sa limba sarda in iscola, pro chi sos pitzinnos afòrtighent
sa limba imparada in domo, e chi pròpiu pro custu est importante a
tènnere un'istandard pro sa limba iscrita.
A
traballos finidos, in un'addòbiu informale cun sos operadores de
Isportellu linguìsticu, s'assessore Firino at fatu a cumprèndere chi, si
puru su disìgiu suo est de mandare a in antis su traballu de sos
Isportellos, dinari però non bi nd'at e issa non podet promìtere nudda.
Su
chi nos ponet carchi pensamentu in prus, est chi s'assessore paret
torrende a s'idea betza chi auniat limba e cultura in una tutela ùnica.
Si custu est beru, pro sa limba podet èssere unu dannu mannu ca su
perìgulu est chi si torret a sos progetos de cultura locale veiculada in
italianu. De custa manera, resurtat prus fàtzile a "ghetizare" sa limba
sarda culleghende·la
ebbia a argumentos folclorìsticos e a s'idea de una limba arcàica e
dialetale chi a dies de oe non podet èssere cumpetitiva in manera peruna
cun sas limbas prus fortes.
Su 21 de cabudanni, pro sa prima borta in s'istòria, sa limba sarda at a tènnere una festa sua: sa "Festa de sa Limba Ufitziale".
S'at a fàghere
in Sèdilo in ocasione de sa Die Europea de sas Limbas, e est organizada
dae su Coordinamentu pro su Sardu Ufitziale cun su patronadu de su
Comune.
At a èssere una die de festa
cun mùsica, ballos, poesia, arte, giogos pro pitzinnos. Ma finas una die
de informatzione e de arresonu cun polìticos e giornalistas, e una die
de dibàtidu pro cumprèndere ite est s'istandardizatzione de una limba e
ite importàntzia tenet in su protzessu de afortigamentu de sas limbas
minoritàrias.


text:
Su B&B Villa Patrizia
sagatat in Comunu de Cabuderra, Provėntzia di Castedhu e sagatat aintru de sa Domu de Patrizia, aundi tzia Patrizia bivit cun sa famėllia. Sa domu est fata de pagu, i est aintru de su logu residentziali de Pauliara (Poggio dei Pini
), fatu sceti de villetas. Su logu residentziali est totu cuau in su padenti, e de sa calidadi de vida arta chi bantat, si fāit bella totu Cabuderra. Pauliara est famada po duus corropus de ācua, aundi faint su niu medas arratzas de pillonis de ācua, massimamenti su sėsini. Su Bed and Breakfast VILLA PATRIZIA B&B sul Lago, est apitzus de unu cųcuru, sa roca de Pauliara, a faci de su corrope ācua de Pauliara, chi parit apat pigau amoriomu e su strāngiu si ndi gosat sa bellesa.


text:
Sa chirca visuale e etnogràfica rapresentat un'àmbitu de esploratzione cun limbàgios de narratzione noos contos de sa realidade, tràmite percursos chi aunint s'istùdiu bibliogràficu de sa letura contemporànea subra s'antropologia, s'etnografia e sa sotziologia visuale a sas pràticas de su tzìnema in su reale e sa produtzione documentària.
Sa chirca visuale est una pràtica etnogràfica chi acontesset in “caminu”, in sos giassos de osservatzione e cun sos sugetos in sos logos de sa vida fitiana issoro, a curtzu e cun una temporalidade presa a sa dimensione produtiva de su documentàriu.
A fàghere etnografia visuale cheret nàrrere a abarrare intre sos tretos de ripresa, a costàgiu de sas persones, pro fraigare relatziones fìlmicas noas intre chie biet e chie est bidu, intre ispàtziu e imàgines, esplorende mètodos visuales cun sa fotografia e cun sos vìdeos: osservatzione partetzipante, produtzione sugetiva de imàgines, intervistas, contos de vida, anàlisi documentale / archìvios, auto-rapresentatziones visuales, vìdeu partetzipativu e photovoice.
S’esploratzione visuale chi at isperimentadu su colletivu 4 CaniperStrada, finas a como, at ingendradu unos cantos meledos subra sos sèberos de regia, sas tècnicas de ripresa e subra totu su protzessu de produtzione fìlmica, ponende in discussione – tràmite una pràtica de riflessividade – sas interatziones intre autore/chircadore e sugetos, sos rolos e sos raportos chi naschent cada borta e chi mudant sa pertzetzione sugetiva, intrende in cuntatu, in cada livellu, subra sa costrutzione fìlmica de sos cuntenutos de s’istòria e sa pertzetzione de sa mirada a sa realidade.
Sos progetos de chirca visuale ammaniados dae su colletivu 4CaniperStrada promovent sa creatzione de retes e de network intre sos sugetos chi òperant in Sardigna, in Itàlia e in Europa, s’inclusione de cumpetèntzias multidisciplinares e multiculturales in sa chirca e un’atividade fitiana de difusione e publicatzione de resurtadostràmite su web, s’imprenta, s’organizatzione de addòvios, sas projetziones e sas assembleas pùblicas, in manera de promòvere s’utilidade colletiva de sos resurtados visuales.


text:
(IlMinuto) – Casteddu, 20 de su mesi de cabudanni – A pabas de is fainas de manixu e de seguresa de is impiantus, cun su sbuidamentu de is barcilis, si cuat scéti sa boluntadi de ponni fini a s’istória de sa Vinyls. Est cantu denuntziant cun d-una nota is segreterias Filctem, Femca, Uilcem e Ugl Chímicus. De is 14.00 de ariseru is sindacaus ant proclamau su stadu de lota, chi at a sighiri “fintzas a candu no at essi assegurau su tempus benidori industriali e su traballu a totus is traballadoris”. De imoi ainnantis is operàjus ant a assegurai “scéti is presídius de seguresa”, cun su blocu de totus is “fainas de manixu e de arrestoramentu si no cun s’obietivu de mandai ainnantis is cunditzionis de impiantu chi ddoi funt imoi”.
© RIPRODUZIONE RISERVATA


text:
domenica 10 giugno 2018
Sa Limba Sarda de Antonio Nieddu
Sa Limba Sarda
de Antonio Nieddu
Cando sas mamas nostras nos ninnìana
cantende cun sa bella limba issoro
sas paraulas bellas chi narìana:
dormi sienda mia de su coro.
Cantend'a boghe manna s'intendìana
in carrela ninnende su tesoro
sa ‘oghe in totue si daìana
Caddura, Campidanu e Logudoro.
Cun sa matessi ‘oghe e cun manizu
totugantu s'impignu bi ponìana
sa limb'issoro imparend'a su fizu.
Beniat cuntentadu su disizu
si su fizu creschinde giamaìana
cun sa limba ‘e sa mama rispondìana.
___________
Como chi tenes nebodes in canna
a sa ‘etzesa ses vivind'in pena
sos nebodes faeddan limb'anzena
e no cumprenden pius sa onnamanna.
Sètzida in su banchitu in sa janna
isgranat de rosàriu sa cadena:
vicinu a su nebode it'iscena;
giamèndelu in sardu a boghe manna.
Gia si cumprenden a s'imbola imbola
prommitinde sempre chi una die
impàrene su sardu in s'iscola
Si sa limba impàrana inie
dae s'iscola ndi essin'educados
cun limb'issoro e de sos antenados.
Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)


text:
S’arrelata chi Giacu Meloni, su segretàriu de sa CSS, at lìgiu eriseru in su Consillu Regionali po s’atòbiu chi ant fatu po arraxonai de sa crisi de sa chìmica in Sardìnnia. Grandu merescimentu de su segretàriu chi at sceberau de chistionai in sardu, finas scriendi s’arrelata sua cunforma a is inditus de s’Acadèmia e de is Arrègulas.
Sa furriadura in sardu est de Ivo Murgia.
SALUDU A SA PRESIDENTI DE SU CONSILLU REGIONALI DE SARDÌNNIA
SALUDU A TOTU IS RAPRESENTANTIS DE SU PÒPULU SARDU
Sa cunfederatzioni sindacali sarda de 24 annus assumancu, de candu est nàscia, est denuntziendi sa crisi de sa chìmica in Sardìnnia. Imoi est ora de nai sa cosa comenti est. Sa chìmica in Sardìnnia est spaciada! E incapas est spaciada in Marghera puru, poita s’ENI at totu cambiau su pianu suu de is imbistimentus e est ghetendi-sì a is energias noas e lìmpias.
Is Sardus ant spèndiu unu sciacu mannu de dinai in custu setori: 2.800 milliardus de is francus bècius (sa lira italiana), si-ddus at donaus a Rovelli, in su 1997, su Crèditu Industriali Sardu, po ndi pesai is impiantus de Portu Durra (Porto Torres) e s’IMI iat dèpiu donai àterus 1.000 milliardus de licuidatzioni a sa famìllia Rovelli. Giai in is annus ’90 s’ENI iat incumentzau s’arrevolutzioni tennològica in is impiantus suus prus importantis e candu iat torrau a assetiai sa cosa, dònnia borta po sa Sardìnnia boliat nai a nci perdi postus de traballu. De unu contu chi eus fatu nosu, ndi est bessiu a pillu chi po sa chìmica in Sardìnnia eus spèndiu su tanti de duus pianus de Rinascita.
Su chi ndi eus tentu comenti a stipèndius o àteru guadàngiu econòmicu po su logu nostu est tropu pagu e no abastat mancu a arrangiai su dannu chi s’at lassau s’indùstria de s’ENI po su chi spetat a s’ambienti o a is maladias, càntzeru etc., chi s’agataus aundi totu ant traballau is indùstrias. Sa positzioni de sa CSS est crara.
Nosu boleus s’unioni de su pòpulu sardu po sa chistioni chi seus arrexonendi oi, cun custas cunditzionis:
1 A nci bogai de s’ìsula nosta a s’ENI cun dinnidadi e firmesa. Nosu Sardus si-ndi depeus stantargiai po nci bogai a s’ENI, chi at fatu dannu meda in Sardìnnia. Naraus cun craresa, arremonendi a su poeta latinu Virgìliu, “Timeo Danaos et dona ferentes ”. No si penseus una cosa chi no est, s’ENI s’iat a podi arrendi puru a su chi bolit sa polìtica o su sindacau o su pòpulu, mancai lassendi in Sardìnnia is traballus peus, is prus chi imbrutant su logu, is chi nemus bolit prus in Europa. E custu puru est un’arregalu aferenau, poita iat a bolli nai a spendi àteru dinai, meda, po su Stadu o po sa Regioni, e is postus de traballu chi s’iant a aturai iant a essi pagu cosa diaderus, forsis po unus cantu mesis sceti, comenti est giai capitau in su tempus passau.
2 S’ENI paris cun su Guvernu de sa Repùbrica, chi po mesu de su Ministèriu de su Tesoru est unu de is atzionistas suus prus mannus, prima de si-ndi andai, si depit pagai totu su dannu chi s’at fatu.
3 Is espertus de sa Regioni depint carculai su dinai de depi pediri a su Stadu e custu dinai bolit torrau a imbistiri po limpiai su logu e po ddu torrai comenti fiat prima.
Ghetaus su bandu po ca is giòvunus nostus, laureaus in ingennieria, biologia, geologia etc. e is operajus nostus agatint traballu luegus in is traballus de bonìfica. Segundu is càrculus nostus, nci est traballu po 20 annus assumancu.
Sa Regioni depit imbistiri in s’energia lìmpia, soli e bentu ainnantis de totu, arrespetendi sa bellesa de su logu. No aceteus cun fortza s’idea de ndi mandai a innoi s’àliga nucleari, ma penseus ca seus un’ìsula de turismu.
Impereus is pannellus de su fotovoltàicu in is zonas industrialis chi no funt traballendi prus e chi funt adanniadas, po mala sorti nosta.
Promovaus un’arreforma bera po modernizai su traballu de su messaju e de su pastori pondendi-ddus in cuntatu cun s’industria po traballai is produtus nostus de su sartu e de su bestiàmini. Imbistaus in sa pisca, in su turismu de is cungressus e culturali a totu annu, in s’artisanau cun is cuncursus temàticus.
Afortieus su tessìngiu, movendi de sa Legler chi bolit torrada a ponni in motu, e su tapetu sardu aicietotu.
Torreus a fai caminai s’economia de sa connoscèntzia e de is tennologias noas e modernas, ponendi stima a s’abilèntzia de is giòvunus nostus.
No est nau chi, andendi beni custas cunditzionis, abascendi su PIL si depat abasciai su tenori de vida de is Sardus puru! No pongaus in menti a custu mitu de su PIL!
Su boboi est spaciau po s’ENI in Sardìnnia, anca at fatu dinareddu e s’at lassau morti e dannu. Est printzipiendi oi, sa festa nosta bera. Nosu Sardus depeus imperai custa crisi internatzionali po cambiai pàgini e pensai a unu svilupu nou.
Festa de su Pòpulu Sardu poita eus agatau s’unioni torra.
Festa poita si seus incarrerendi in su mori de su svilupu nostu beru.
Lìberus de guvernai su svilupu de sa terra nosta, arrespetendi su logu, is comunidadis, sa genti.
Sigurus de aberri una caminera de benistai e de prexu po custu pòpulu nostu e po sa Natzioni Sarda.
Casteddu, su 15 de mesi de argiolas de su 2009
Po sa Delegatzioni Sindacali de sa CSS
Su Segretàriu Generali de sa CSS
Dott. Giacu Meloni


text:
TATARI - Sos assessores noos ant a čssere 9: bator fčminas e chimbe ōmines. Gianni Carbini, nāschidu su 26 de cabudanni de su 1965, at a fāghere su bitzesėndigu e at a tčnnere sas dčlegas a sas polėticas ambientales, agro, birde pųblicu e decoro urbanu. Luca Taras, nāschidu in Tātari su 5 de nadale de su 1976 at a tčnnere sas dčlegas a sas polėticas pro sa mobilidade urbana e rurale, politzia munitzipale e protetzione tzivile. Monica Spanedda, nāschida in Tātari su 7 de austu de su 1969, at a tčnnere sas dčlegas a sas polėticas pro s'isvilupu locale, programmatzione, cultura, turismu, afārios generales e legales.
Alessio Marras, nāschidu in Tātari su 13 de trėulas de su 1959, li tocat sa dčlega a sas polėticas pro sa pianificatzione territoriale, atividades produtivas e edilėtzia privada. Maria Grazia Manca, nāschida in Tātari su 26 de freārgiu de su 1958, cun sa dčlega a sas polėticas sotziales, oportunidades aguales e partetzipatzione democrātica.
Ottavio Sanna, nāschidu in Tātari s'8 de maju de su 1970, at a tčnnere sas polėticas abitativas, traballos pųblicos e manutentziones. Amālia Cherchi, nāschida in Bānari su 22 de santandria de su 1961, at a tčnnere sas polėticas finantziārias, bilāntziu e tributos, patrimōniu e cuntratos. A pustis Maria Francesca Fantato, nāschida in Tātari su 24 de martzu de su 1975 at a tčnnere s'assessoradu a sas polėticas educativas, giovaniles e isport. In fines Luigi Polano, nāschidu in Tātari su 19 de austu de su 1967, at a tčnnere s'assessoradu a sas polėticas pro s'innovatzione, servėtzios informativi, personale e Punto Cittā.
Commenti


text: Non b'at duda, sa situatzione sòtzio-polìtica Pepinu l'aiat e l'at intzertada cun sas rias «...a tantu l'ides, su mundu est gai, a sicut erat non torrat mai...». Versos indiritzados a Giuanne Sulis, mèigu tonaresu e amigu de su poeta. In sa poesia A Nanni Sulis est rapresentada totu sa sotziedade sarda de su 1800. Fotografia de un'ìsula carrargiada dae sos problemas econòmicos e sotziales, comente como, mancari in manera agigu prus lèbia. Su giòvanu tonaresu intreit in cuntatu cun sa sotziedade de sas biddas e de su sartu gràtzias a su tempus chi dedicaiat a sas garas e a sa poesia in generale. Annos chi ant marcadu a fundu sa cussèntzia e sa formatzione de Mereu. Òmine, issu, chi at semper cundennadu sos abusos e sas ingiustìtzias. Annu cun annu si nch'acostieit semper de prus a sos ideales sotzialistas, a sos valores de sa libertade e de s'agualidade. Nde sunt testimòngias sas cantzones suas, versos dedicados a unu mundu chi est mudende a su peus e chi forsis no at a torrare prus che a in antis. Pepinu Mereu si nche morgeit pitzinnu, a 29 annos. Fiat s'11 de martzu de su 1901.


text:
S’Acadèmia de su Sardu onlus e sa Cunfederatzioni Sindacali Sarda ant stèrriu unu comunicau apitzus de su bandu de su “Atlante toponomastico Sardo” de sa Regioni. Ddu agatais innoi in bàsciu.
27/08/2009
Comunicau de s’Acadèmia e de sa CSSPosted by acadesusa under Ainas, Novas | Tags: Comunicau |
[2] Comments
2 Responses to “Comunicau de s’Acadèmia e de sa CSS”
-
01/09/2009 at 08:33
Labai ca in s’Espresso de custa cida ddoi est un’artìculu chi chistionat de su furlanu e de su dinai imperau po ddu spainai. Deu ddu apu lìgiu e m’est partu unu pagheddu ofensivu po sa dinnidadi de su furlanu (definiu dialetu e no lìngua). Is furlanus funt spainendi lìteras de chèscias contras a s’Espresso e a s’autori de s’artìculu. A parri miu iat a tocai a espressai sa solidariedadi nosta contras a s’artìculu. Oi est tocau a issus ma mancai unu cras iat a podi tocai a is sardus.
Cun amigàntzia !
Màssimu
-
17/09/2009 at 13:55
Graciis!


text:
Quarta puntata della rubrica "Istoria Furada" dal titolo "L'Età Nuragica". A cura di Giampaolo Pisu.
Istoria Furada
Istoria Furada - 3. Templi a pozzo
Terza puntata della rubrica "Istoria Furada" dal titolo "Templi a pozzo". A cura di Giampaolo Pisu.
Istoria Furada - 2. L'Età dei Nuraghe
Seconda puntata della rubrica "Istoria Furada" dal titolo "L'Età dei Nuraghe". A cura di Giampaolo Pisu.
Istoria Furada - 1. Il Neolitico
Prima puntata della rubrica "Istoria Furada" dal titolo "Il Neolitico". A cura di Giampaolo Pisu.
Istoria Furada - Prologo
Istoria Furada - Prologo.


text:
de Màuru PireddaOcupatzione, lìmite de povertade, richesa produida: sunt graes meda is datos chi essint a campu dae su raportu 2014 (cunforma a s'annu in antis) de su Svimez, su sòtziu pro s'isvilupu de s'indùstria in su meridione. In contu de traballu, intre su 2012 e su 2013, in Sardigna ddoe at àpidu 43mìgia (su 7,3%) ocupados de mancu. Su tassu de disocupatzione nche crompet a su 25,4% (a su 54% pro is giòvanos suta de is 24 annos de edade).
In su setore de sa manifatura ddoe at àpidu belle unu millione de oras de cassa integratzione. Datos chi podent acrarire su proite belle su 25% de is famìlias sardas nch'est a làcana cun sa cunditzione de povertade. Prus bassu su produtu internu brutu (su Pil) cunforma a su 2012: su 4,4% de mancu. Gasi etotu is esportatziones: - 15,5%. Male s'edilìtzia, s'indùstria e is servìtzios. Bene isceti s'agricultura (+2% de ocupados)


text:
DV/DJ-Tech Freestyle Scratch Battle: Fakser at bintu.
Dj Fakser at bintu sa DV/DJ-Tech Freestyle Scratch Battle, una batalla in s'arretza de scarràfius in freestyle. Nudda de aciungi: custu piciocu scarràfiat lestru e precisu meda e at mollau apalas genti che a is russus Chinmachine e Alexander WSQ, piciocus de sa scola noa de Beat4Battle Russia. At a arrici unu micser DIF-1S de sa DJ-Tech. Balla ca giai funt togas custas batallas in s'arretza!
Fakser bincit sa WTK „Worldwide Scratch Battle“ 2011
Dj Fakser est su campioni de sa WTK Worldwide Scratch Battle 2011, un'àtera batalla de digeis in s'arretza connota meda e chi, de una pariga de annus, biri a nòminis importantis intreghendi su vìdiu insoru po si-dda gherrai. Fakser, giòvunu napuletanu, nci at cravau unu freestyle stravanau: precisu, lestru meda e infogau. Su chi mi praxit de su stili suu est chi est "lìmpiu" in totu is scarràfius chi fait (cosa difìcili candu sa lestresa est arta) e chi arrennescit a donai "personalidadi" a totu su freestyle.
Norabonas, duncas, a su bincidori!