text:
So sa Presidente de s’Istitutu Bellieni dae su 2011. Sa passione mia prus manna fiat s’isport; a pustis, traballende in su Bellieni, apo cumpresu chi s’ànima nostra est in sa limba nostra, su sardu. E duncas apo postu a su matessi gradu corpu e ànima e como tèngio duas vidas intradas a pare: una la dèdico a s’isport e s’àtera a su contivìgiu de sa cultura e de sa limba sarda.
So laureada in iscièntzias motòrias, apo fatu cursos e master subra su marketing e sa gestione de eventos, apo imparadu s’atividade amministrativa pro rapresentare un assòtziu culturale e umpare apo praticadu s’impreu fetianu de su sardu. Como fato fintzas s’operadora in sos ufìtzios linguìsticos.
Michele Pinna
Diretore Iscientìficu
So nàschidu in Bono, cabu de logu de sa regione istòrica de su Goceanu (Costera), logu pro su cale apo afetu meda e a su cale semper torro.
Apo istudiadu in Burtei, in Bono, in Nuoro, in Otieri, in Tàtari, in Firenze in Genova e in Parigi.
Bivo in Tàtari dae una barantina de annos. So Professore de filosofia; Iscritore, in sardu e in italianu, e istudiosu de limba e de literadura sarda. Apo fatu istùdios e chircas in paritzas àndalas: filosòfica, istòrica, antropològica, linguìstica, literària, psicològica e pedagògica; e inter custos argumentos: identitade, ètica e polìtica, relatziones umanas, federalismu de sas diversidades.
Pro unos deghe annos apo insignadu in s’Universidade de Tàtari, però poi, sigomente naraiant chi no ischia faeddare bene su sardu, sos magiores mi cheriant cumbìnchere de mi adderetare a s’insignamentu de s’italianu. Bi so galu meledende.
In su 1989 apo fundadu s’Istitutu Bellieni, chi galu dirigo e cuntivigio cun s’agiudu de sos giovanos e de sas giovanas chi si sunt pesados a costàgiu meu; sa rivista “Sesuja” e su Laboratòriu de Filosofia pràtica.
Maria Antonietta Pinna
Responsàbile organizatzione
So laureada in Diretzione Aziendale e Consulèntzia Professionale in s’Universidade de Tàtari, sighende mescamente sas àndalas de su Marketing.
Da-e minore mi bisaio de fàghere s’atritze ma posca apo seberadu de istare in segus de s’ischermu… de su computer. Pro custu, pro s’Is.Be, ammanio su situ web e contivìgio sa pàgina facebook. Contivìgio fintzas s’ufìtziu e sos negussios cun sa gente chi telèfonat e chi benit a nos chircare; do una manu de agiudu pro ammaniare sos eventos culturales ponende a disponimentu de s’organizatzione sas cumpetèntzias mias e sa passione mia pro sa cultura e sas tecnologias noas.
Daniela Masia Urgu
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos – Dotzente
Laureada in “Filosofia Morale” in s’Universidade de Casteddu in sa facultade de Lìteras e Filosofia, a pustis apo leadu sa cualìfica S.I.C.O.F. in Pratictioner P.W.C. – Philosophy With Children.
Fato atividades de chirca e de progetatzione formativa pro su laboratòriu de Filosofia Pratica de s’Is.Be cun su cale cullàboro dae prus de 10 annos fintzas comente dotzente in sos cursos de limba e cultura sarda, come Promotora de su Patrimòniu Culturale e comente animadora linguìstica.
Apo leadu parte, comente relatora, a mai cantos cunvegnos e cunferèntzias subra sos temas chi pertocant s’amparu e de sa tutela de sas minorias linguìsticas sas relatziones umanas e sa comunicatzione.
Dae su 2004 òpero e traballo comente tradutora e interprete in sos isportello linguìsticos comunales e subracomunales e so sa responsàbile de su COLCS(Coordinamentu Operadores Limba e Cultura Sarda).
Antonello Nasone
Curadore de sa rivista Sesuja
Dutore de chirca in Filosofia in s’Universidade de Tàtari.
Curadore de sa rivista Sesuja de s’Istitutu Bellieni.
Anna Maria Tavera
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
So nàschida in s’Alighera in su 1978; mi so laureada in Lìteras Modernas in s’Universidade de Tàtari.
In su 2009 apo bìnchidu una bursa de istùdiu regionale pro una chirca subra de sos iscritos de sa literadura sarda dae su Medioevu a su Noighentos pro s’istèrrida de un’antologia de literadura sarda bilìngue.
Apo traballadu comente chircadora in su progetu Regionale “Atlante Toponomàsticu Sardu”.
Autrice, paris cun su Prof. Michele Pinna, de su testu “A sa sarda” Materiales Linguìsticos e chistiones didàticas.
Responsàbile linguìsticu de su semestrale “Sardegna immaginare”.
Dae su 2007 insigno in sos cursos de Limba Sarda ammaniados dae s’Istitutu Bellieni.
Immacolata Salis
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
So oroteddesa, apo una fìgia de bator annos, una laurea in Limbas e diferentes cursos de formatzione subra de sa comunicatzione, sa gestione de aziendas, su traballu de iscuadra, sa pòlitica de su problem solving e sa didàtica de sas limbas, fatos a intro e a fora s’Universidade. M’agradat a biagiare prus pro istùdiu chi non pro recreu, a lèghere ogni genia de libros, a ascurtare sa gente pro imparare a la connòschere, a traballare cun sos giòvanos ca los abàido e los bido comente su mètodu prus mannu chi podet mudare su benidore. E cun pitzinnos e pitzinnas traballo dae prus de 20 annos cun una mira chi cunsìdero de importu mannu: imparare a imparare dae a intro de nois, dae sos sentidos chi giughimus in su coro pro imparare a nos dare unu postu in sa sotziedade, pro ischire identificare su chi semus cun su chi diamus chèrrere èssere. Sa ratzionalidade narant chi est una calidade chi deo apo: podet èssere, ma penso chi sa fortza pro nche lòmpere a ue nche chèrgio lòmpere mi la dat sa mentalidade pragmàtica chi m’acumpangiat a ogni passu chi fatzo.
Ivan Marongiu
Chircadore e operadore isportellos e ufìtzios linguìsticos
So ogiastrinu, mi so laureadu in Istòria Moderna in Genova e in Antropologia Culturale in Tàtari. Dae su
2010, cun s’assòtziu culturale “S’imbentu”, m’ocupo de sa regorta de su patrimòniu de sa traditzione orale
de bidda mia, Àrthana, in ue so nàschidu in su 1976. Dae su 2011 traballo cun s’Istitutu Bellieni comente
operadore de isportellu linguìsticu e promotore culturale. Apo traballadu comente giornalista pro unu giornale in lìnea de Tortolì e dae unos cantos annos so condutore radiofònicu in sardu de una emitente radiofònica ogiastrina.
Joyce Mattu
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
Antropòloga, operadora linguìstica e culturale (dae su 2006), dotzente in sos cursos de Formatzione Arta de sa Regione Sardigna. Dae su 2000 insigno Demo-etno-antropologia, Istòria locale e Europea, Istòria de sa Cultura materiale, Limba e Literadura de sa Sardigna in sas iscolas. A pustis de sa Laurea in Iscièntzias de sa formatzione apo sighidu sos Master in: “Approcci interdisciplinari nella didattica del Sardo”; “Archeologia e Storia del Mediterraneo”; “Diritto ed Economia della Cultura e dell’Arte”. In sos istùdios e in su traballu apo semper contivigiadu su chi pertocat sa tutela e sa valorizatzione de sos benes culturales, sa cunservatzione, sa restauratzione e sa mantenidura de sos benes demo-etno-antropològicos, istòricos e archeològicos.
Gasi apo pòtidu dare su contributu meu a sa tutela, valorizatzione e a s’afortigamentu de su patrimòniu culturale e museale de su territòriu locale e regionale, fintzas frunende servìtzios de consulèntzia e progetatzione de atividades de interessu culturale e tècnicu-iscientìficu a sos entes locales o àteras istitutziones locales, a sos entes pùblicos e a sos assòtzios chi operant in s’àmbitu culturale.
Maria Teresa Murgioni
Biòloga, tècnicu de laboratòriu e operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
So irbonesa e so nàschida in su 1978. Pro unos cantos annos apo traballadu comente biòloga e tècnicu de
laboratòriu in Casteddu e in Lanusè. Tèngio una formatzione iscientìfica ma gràtzias a s’Istitutu Bellieni apo tentu ocasione de mi formare comente operadora de isportellos e ufìtzios linguìsticos, traballu chi apo
cumentzadu a fàghere in su 2011. Pro s’Istitutu apo fatu finas s’animadora e sa promotora linguìstica e
cursos de limba e cultura sarda. So una de is fundadoras de s’assòtziu culturale “S’Imbentu” e fatzo parte
de su COLCS (Coordinamentu Operadores Limba e Cultura Sarda).
Attilio Pinna
Responsàbile àrea giurìdica
Adriana Cocco
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
Dae su 2007 collàboro cun s’Istitutu Bellieni sighende, pro su prus, su traballu in sos ufìtzios de sa limba sarda.
Gràtzias a custu traballu apo connotu mai cantas biddas de sas provìntzias de Tàtari e de Nùgoro; m’agradat semper a connòschere logos e gente: ogni logu chi apo bidu at irrichidu s’ànima mia e cada persone chi apo connotu, carchi cosa m’at imparadu.
Contivìgio cun apentu mescamente sas atividades pro sos pitzinnos cun sa mira de afortiare in su coro issoro su sentidu de amore pro sa limba sarda e pro sa Sardigna.
In su 2016 apo sighidu sa revisione de sos testos in limba sarda pro su libru “Ammentos de ‘idda mia – Silanos” de Margaret Caddeo.
M’agradat a biagiare, a lèghere e a fàghere traballos de cosinzu.
Francesca Sini
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
So Martesa, nàschida in Tàtari su 19 de Trìulas de su 1981. Mi so laureada in Limbas e Literaduras Istràngias in s’Universidade de Tàtari. Dae su 2014 traballo pro s’Istitutu Bellieni comente operadora in sos ufìtzios linguìsticos. So apassionada de limba sarda dae cando fia minore e custu traballu mi dat sa possibilidade de fàghere apassionare puru sos àteros, mescamente sas pitzinnas e sos pitzinnos. Mi praghet lèghere, connòschere gente e logos noos.
Enrico Campana
.
So laureadu in Limbas Istrangias e soe amantiosu fintzas de sas limbas de sa Sardigna subra a totu de su sardu in cale si siat variante sua, no solu pro interessos linguìsticos, ma puru comente espressione de s’identidade e de sa cultura sarda.
Apo istudiadu inglesu e tedescu in s’Universidade de Tàtari e traballadu mescamente comente insegnante de inglesu.
A pustis de insegnare mi piaghet meda a imparare e connòschere semper cosas novas. So operadore de livellu artu de sa limba sarda dae su 2016 e collàboro cun s’Istitutu Bellieni dae su 2017.
Lucia Sechi
Operadora isportellos e ufìtzios linguìsticos
Deo so operadora linguìstica e collaboradora de s’Istitutu de Istùdios e Chircas “Camillo Bellieni” de Tàtari; cun issos apo incumentzadu a pustis de unu percursu de formatzione chi m’at dadu sos mèdios netzessàrios pro acumprire cun cussèntzia e professionalidade custu traballu.
Dae maicantos annos traballo in sos Comunes de su Logudoro-Meilogu e non solu, in sas iscolas de custu territòriu e puru in calicuna de Tàtari. Apo fatu, in prus o mancu totu sos Comunes in ue apo traballadu, cursos de limba e cultura sarda pro sa populatzione, ammaniende, cun sos partetzipantes o assòtzios de cada bidda, laboratòrios de chirca subra de sas costumàntzias issoro, de s’istòria e de tota cussa cultura chi onni comunidade at gana de connòschere e de fàghere connòschere a sos àteros, cun sa punna de balorizare e promòvere su territòriu.
Custas collaboratziones m’ant permìtidu de ammaniare una regorta de sa coghina de su territòriu de Mara, una mustra in Cossoine subra de s’artisania e de sa bestimenta antiga, una chirca subra de sas meighinas antigas in Putumajore , una chirca subra de Semèstene, una de sas biddas a arriscu de iscumpàrrere intro deghe annos, cun sa regorta de intervistas fatas umpare a unu cullega e àteras maicantas cosas.
Cun sos cursos de limba e cultura sarda contegiados dae a mie, cun sa ghia de s’Istitutu Bellieni, s’est dada sa formatzione netzessària a sas ghias turìsticas de su nuraghe S.Antine de Turalva e a cussas de sas Domus de Janas de S.Andria Prius de Bonolva pro fàghere a sa gente, in custos giassos archeològicos chi sunt tra sos prus de importu de sa Sardigna de su cabu de susu, sa ghia in sardu a chie la pedit.
Pro sa balorizatzione de sa limba nostra meda s’est fatu ma meda est galu de fàghere, sa gente e sas amministratziones chi nos istràngiant ant gana de collaborare pro pònnere a campu fàinas noas chi siant ùtiles a sa promotzione linguistica e culturale de cada bidda. E nois bi proamus semper cun s’ispema de bi resessire.
Amigos e collaboradores culturales istòricos de s’Istitutu Bellieni
- PROF. MASSIMO PITTAU – Glotòlogu – UniSs
- PROF. ANGELO CASTELLACCIO – Istòricu Medievale – UniSs
- PROF.SSA MARINA SECHI NUVOLE – Geògrafa – UniSs
- PROF. GIUSEPPE MELONI – Istòria Medievale – UniSs
- PROF. ATTILIO MASTINO – Istòria Romana – UniSs
- PROF. SERGIO MORAVIA – Filòsofu – UniFi
- PROF. ALDO MARIA MORACE – Literadura Italiana – UniSs
- PROF. MARIO ATZORI – Istòricu de sas traditziones popolares – UniSs
- PROF.SSA MARGHERITA SATTA – Etnògrafa – UniSs
- PROF. MAURO MAXIA – Linguìstica Sarda – UniSs
- PROF. LEOPOLDO ORTU – Istòria de su Risorgimentu – UniCa


c: text/html

text: Su mese de abrile de su 1897, duas dies in antis de s’atentadu, Pietro Acciarito serreit su fraile e andeit a ue fiat su babbu pro li nàrrere chi non si diant èssere bidos prus e chi lu cheriat duncas saludare. Su babbu li pregonteit a ite. Si fiat a si nch’emigrare o a si nch’ispèrdere. Pietro li rispondeit chi lu diat àere cumpresu in su giru de pagu tempus e chi fiat andende conca a s’ipòdromu. Cussente de sas ideas anàrchicas de su fìgiu e fintzas chi su Re, Umberto I, diat èssere istadu presente paris cun sa mugere Margherita sa die de sas cursas a caaddu in s’ipòdromu de s’Appia, pro festare sos 29 annos chi fiant cojuados, andeit a su commissariadu e lis cussigeit a istare parados. Ma Pietro non nde fiat afusadu e, su 22 de abrile, si nche mestureit a sa gente chi bi fiat in s’ipòdromu festende e saludende su Re. S’acurtzieit a sa vetura reale cun sa lepa in manos, ma su Re si nd’abbigieit e bi reventeit a si tòddere su corfu chi nche fiat fertu a costas de sa carrotza. Umberto, fintzas si aiat sentidu su corfu, sigheit a festare s’anniversàriu in mesu a sa gente chi, su bonu , non si fiat sapida de nudda. Pietro chircheit de si nch’istesiare abbarrende sulenu e caminenende pàsidu, ma a pustis de unos 100 metros, sa politzia nche l’acorreit e li pongeit sos ferros. Li pregonteint a ite l’aiat fatu, cales fiant sas resones e issu nargeit chi «su Re si cheriat gastare 24mìgia de francos -a su tempus dinari meda - pro si comporare unu caaddu de ratza e a sos pòveros nudda» e chi «non fiat cosa de bajulare». A coa de su protzessu, cando su giùghe legheit sa sentèntzia de cundenna, aboghineit: «Oe a mie, cras a su guvernu burghesu. Bivat s’anarchia e bivat sa rivolutzione sotziale!» Cundennadu a s’ergàstolu e postu in isolamentu nche perdeit sa resone e si nche morgeit in su manicòmiu criminale de Montelupo Fiorentino su 4 de nadale de su 1943. Sos eugenetistas de s’iscola de Lombroso, a pustis de s’autopsia, nargeint chi sa forma de su cràniu de su frailàrgiu fiat, sena duda, sa de unu mortore.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saturnu
Articulu in campidanesu
Saturnu est su segundu prus mannu praneta de su Sistema Solari e sestu prus attesu de su Soli, a pustis de Jove. Commenti Jove est unu praneta giganti gassosu e intornu a sa sua circonferentzia teniri unu sistema de aneddus de perdas e pruini che girant in sa orbita equatoriali. Saturnu teniri 62 lunas[1] ma sa prus manna est Titanu, s'unica luna de su Sistema Solari che teniri un'atmosfera.
Su nomine beniri de su deus romanu Saturnus, su deus de s'agricoltura e s'agatat in meda limbas indoeuropeas po indicai su sestu die de sa semana, Sabadu (in inglesu Saturday).
Referentzias[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
- ↑ Piazza, Enrico. "Saturn's Moons". Cassini, Equinox Mission. JPL NASA. Archived from the original on 5 October 2011. Retrieved 22 June 2010.


text:
Reloop RP-8000: su pratu modellu de su benidori?
Eus giai chistionau de sa bessida de produsidura de su Technics 1200/1210, "su pratu" de su digei, antzis, sa bidea matessi de su pratu. In custus ùrtimus duus annus, duncas, s'est amanniau meda su mercau de is pratus, totu bellus potentis e prenus de funtzionis e tennologia; po esempru, su Numark TTX nd'est bessiu a pillu de manera prepotenti cun totu is novidadis insoru e sa Stanton cun su ST-150/STR8-150 at circau de proponni un'aina simbillanti a su Technics ma prus moderna. Lassendi a perdi is àterus pratus de-i custu tretu spetzìficu de mercau (càstia a innoi po ddus biri mellus), depeus sinnalai chi sa firma tedesca Reloop, sighendi in su caminu cosa sua de amanniadura in su mercau mondiali e de pubricidadi de livellu artu, at inghitzau a bendi unu pratu nou, su Reloop RP-8000, cun su spèddiu mannu de ndi sperditziai is àteras firmas cun d-unu pratu "modellu". E poita? Poita ca pòrtat is prus funtzionis avantzadas de is ainas de is pratus de oindii (motori potenti, ultra-lestresa, ecc.) e in prus una setzioni digitali MIDI de controlladoris po su DVS (giai pronta po Serato) e de pads po s'arratantina. Est a nai chi su chi is àteras firmas ant fatu in su micser (Native Instruments, Rane, ecc.) sa Reloop ddu at fatu in su pratu, agiorronendi e asetiendi su progetu de su Controller One de sa giaponesa Vestax. At a essi su pratu "modellu" de su benidori? No ddu sciu. Tòcat a biri unas cantu cosas: calidadi, durada, segurantza, precisioni de sa lestresa e de s'arrodiadura, ecc., totu cosas chi su Technics sighit a fai beni meda mancai siat imperau de 30 annus! In prus, su de nci ponni sèmpiri prus cosas eletrònicas e aìnturu de is ainas est un'arriscu mannu po duus arrexonis: poita ca, chi s'aina no est beni fata is problemas ant a arribai luegus, e puru ca chi acostumaus a imperai funtzionis chi is àterus pratus no tenint, candu eus a sonai aforas de domu nosta eus a tenni barrancus mannus a nosi cunformai a su chi eus a agatai. Comuncas, abetaus su prètziu e is primus scedas de is digeis professionistas (no pagaus de sa Reloop!) chi ddu ant a imperai.
No ddoi funt ancora trackbacks.


text:
Chirchende unu tesoro
- Dettagli
- Visite: 251
Chirchende unu tesoro so pigadu
fina a casteddu cun sa fantasia
e Osile dae s’altu appo miradu
improvvisende un’atera poesia;
ma già su sole fuit a s’orizzonte
e de restare a s’iscuru timia
ca sa memoria postu m’hat de fronte
su chi m’est capitadu annos passados
cando mi ch’hat ingullidu su monte.
Frimmos sos pes pius no mi sun restados
e a unu sulu chi a palas mi ‘eniat
sos ojos si mi sun imbamborriados,
sa ‘ucca aberta mentres chi mi ‘essiat
dae ‘ula unu tichirriu e a tremuledda
ancas e brazzos s’orrore faghiat.
-Forsi has ancora carchi sartizzedda
chei sa chi conchistadu appo unu die-
m’hat fattu miaulende una ‘oghighedda-.
De abberu cussa piaghida est a mie
chi nde tia cherrere assazare ancora-.
-Bennidu so chirchende propiu a tie-
li fatto ‘oltendemi che una colora-.
Ue ses finidu, meu teologu ‘attu?
De t’incontrare a nou no ‘idia mai s’ora.
Furadu m’has sa sartizza in su piattu
ma sas peraulas da nois pronunziadas
eo no isco narrere ite fine han fattu-.
-Sun sempre inoghe inue las amus nadas;
ma poi chi ses partidu -m’hat rispostu-
sa zente tua las hat ismentigadas
e ismentigadu in su matessi postu
hat me comente ogni ateru animale
de sas poesias chi tando has tue cumpostu.
Custu a mie paret meda naturale
ca passat tottu e nudda o pagu lassat
ue nudda esistit chi no siet mortale
si no est s’anima umana chi trabassat
dae sa vida mundana a atera vida
cando su corpus su terrinu ingrassat-.
-Si no ti l’han ancora cunferida,
ti do como eo sa laurea in sa sabienzia
teologica chi affirmo meritida;
ma tue accumpagnami a sa residenzia,
chi creo però chi siet una presone,
inue trascurres como s’esistenzia-.
Ambos andamus in sa direzione
de sa turritta ue paret siet s’intrada
e inoghe m’’ido unu tilighertone
chi si mi parat addainanti e dada
in custas espressiones suas de amore:
-Grascias a tie sa balla chi isparada
m’han pro mi ‘occhire m’hat dadu dolore
ma no m’hat mortu e resto ancora in pista.
Si m’has cumpresu, eo so s’alligadore
e so prontu pro un’atera intervista-.
-Bastat -lis naro- Bos rigrassio ‘e coro
pro no bos esser cuados a sa vista.
Chircaia a bois: bois sezis su tesoro
e bos appo incontradu inoghe sutta
tantas bellas istellas ue m’onoro
de bos aer dadu in un’ora o un’iscutta
una vida poetica chi durat
fina a chi ogni memoria no est distrutta.
Cumprendo como chi b’est chie bos curat;
in un’inserru però bos mantenet
chi pro esser tale sa lughe bos furat.
A custu puntu nudda mi trattenet
si no s’invitu a saludare cantos
cun bois s’inserru custrintos los tenet.
Dae cras in domo appo a pregare santos
chi bos aberzan sa gianna pro ‘essire
a bider sole e istellares ammantos.
Pro me arrivida s’ora est de partire;
ma, prima chi giumpe eo montes e mares,
permittide chi ancora inoghe ammire
in mesu a tantas istellas Antares-.
Sa fantasia a Brotu Ispina no mancat;
ma cust’iscrittu a custu puntu tancat.
(20.5.2017)
Work in progress
SITO IN COSTANTE AGGIORNAMENTO
Notizie
Cronaca - La Nuova Sardegna - Sassari
-
Sassari, in pensione a 16 anni il vecchio Boris re della pet therapy
Il vecchio pitbull è la mascotte di “Parla col cane”. Teneri inganni per non fargli capire che non va più a lavorare
-
Treni, la linea Sassari-Alghero riaprirà entro 4 mesi
Lo assicura l'amministratore unico dell'Arst, Chicco Porcu


text:
Bàscia Àustria
Coordinatas: 48°20′N 15°45′E / 48.333333°N 15.75°E
Articulu in LSC
Sa Bàscia Àustria(in tedescu Niederösterreich) est unu istadu federadu de s'Àustria. Sa capitale est Sankt Pölten.
Cun istèrrida de 19 177,78 km² e populatzione de unos 1.617.460 bividores est su Bundesalnd prus mannu e su segundu prus populadu de totu sa natzione. Allàcanat in su sud cun is àteros istados austrìacos de Arta Àustria, Istìria e Burgenland e cun is natziones europeas de Repùblica Ceca in su norti e Islovàchia in s'estu. Non prus, inghiriat s'istadu federadu de Vienna, de chi est ischirriadu de su 1922.


text:
SCIARRINO Superflumina V. Coladonato, R.A. Strano, S. Grigoli, S. Infantino, G. Di Cara, A, Cavallotti, E. Marciante; Orchestra e Coro del Teatro Massimo di Palermo, direttore Tito Ceccherini regia, scene e costumi Rafael R. Villalobos luci Marco Alba video Davide ...
Nordio e la Verdi riscoprono il ‘900 italiano
RESPIGHI Fontane di Roma BUSONI Concerto per violino e orchestra in RE op.35/A MALIPIERO Concerto per violino e orchestra n. 1 RESPIGHI Pini di Roma violino Domenico Nordio Orchestra Sinfonica di Milano «Giuseppe Verdi», direttore Tito Ceccherini Milano, Auditorium di ...


text:
Pagu prus de 1.77 milliones de pessones in sa Repùblica de Irlanda ant decraradu chi ischint a faeddare in irlandesu, a su chi resurtat dae sos datos CENSUS de su 2011. Custu cheret nàrrere chi oe su 41.4% de sos tzitadinos sunt a tretu de faeddare in irlandesu , cando chi in su 2006 fiant su 40,8% . Comente a su sòlitu in Irlanda, sos giòvanos mustrant sa mègius connoschèntzia de sa limba: su 73.7% de sos chi tenent intre sos 10 e sos 14 annos e su 64.2% de sos chi tenent intre sos 15 e sos 19 annos decrarant sa capatzidade issoro de faeddare in irlandesu, Custa proportzione nche falat a una mèdia de su 35% cando si leant in cunsideru pessones chi tenent prus de 25 annos.
A dolu mannu, sos datos peorant cando si leat in cunsideru s'usu sotziale. S'incherta mustrat chi petzi 77.000 pessones faeddant in irlandesu cada die. Custu nùmeru escludet chentinas de mìgias de pessones chi impitant s'irlandesu cada die petzi in iscola. Ateras 111,000 pessones impreant sa limba in foras de iscola a su nessi un bia in sa chida. Unas 439.000 pessones narant chi no impreant mai sa limba in foras de sa classe mancari siant a tretu de la faeddare
In su Gaeltacht (tzircuscritziones otzidentales in ue s'irlandesu est reconnotu ufitzialmente comente limba predominante), su 69.5% de sas pessones ant decraradu chi faeddant in irlandesu
Mancari s'irlandesu siat sa limba natzionale de Irlanda e una de sas limbas ufitziales de su paisu, pitzinnos medas l'istùdiant petzi comente matèria iscolàstica (su Gaeltacht est un'etzetzione). In foras de su Gaeltacht, sos tzentros Gaelscoileanna dant un'insinnamentu de irlandesu mèdiu a unos 40.000 pitzinnos.


text:
Belfast
Coordinatas: 54°35′48″N 5°56′18″W / 54.596667°N 5.938333°W
Articulu in LSC
Belfast (in irlandesu: Béal Feirste chi cheret nàrrere "Su vadu arenosu in sa buca de su frùmene") est una tzitade de unos 276.500 bividores de su Rènniu Aunidu, capitale e bidda prus manna de s'Irlanda de su Norti. S'àrea metropolitana contat unos 580.000 residentes, chi nde faghent sa de bindighi tzitades britànnicas e sa de undighi aglomerados urbanos.
Originalmente Belfast fiat una biddighedda de sa contea de Antrim, fiat sa reina Victoria, in su 1888, a dda artziare a sa cunditzione de tzitade.
Belfast s'agatat in sa costera norti-esta de s'ìsula de irlanda, a curtzu de una nera de montigros intre chi su de Cavenhill, chi si creet apat ispiradu su romanzu de Jonathan Swift, Sos viàgios de Gulliver. Issu imaginaiat imaginaiat ca teniat forma de uni gigante dromidu amparende sa tzitade. Belfast s'agatat fintzas posta a s'uestu de su lagu omònimu - su Belfast Loch e in sa buca de su frùmene Lagan, cosa chi nde faghet logu ideale pro s'indùstria de fraigadura navale chi unu tempus dd'aiat fata famada.
A pustis de s'indipendèntzia de sa Repùblica de s'Irlanda in su 1922, sa tzitade, chi fiat fata capitale de s'Irlanda de su Norti (abarrada intro su Rènniu Aunidu, est istada su logu in ue sas perricas intre unionistas e lealistas at tentu peus efetos. In particulare intre sos annos 60 e 90 paritzos bighinados de sa tzitade fiant a beru suta sèdiu de gherra. Atentados e bochidòrgios fiant fetianos e s'esèrtzitu britànnicu chi s'ocupaiat de tènnere s'ordine interbeniat fatuvatu cun mètidas rebestas contra sos unionistas, chi fiant sos cunsiderados nimigos de s'istadu. De su restu fiant custos sos chi intzullaiant su cunflitu, chirchende de torrare a aunire totu s'Irlanda in una sola natzione indipendente dae sa corona britànnica, chi ddos fiat colonizende de unos 800 annos. Sos lealistas contrapostos a custos fiant difatis totus de pesada dae colonizadores britànnicos chi aiant ocupadu sa parte setentrionale de s'ìsula, in ue rapresentaiant majoria in sa populatzione.
In su 1998, cun sos Acòrdios de sa Chenabura Santa (Good Friday Agreements) sa tzitade at torradu a agatare apaghiamentu e, a pustis de annos de crise econòmica at torradu a agatare isvilupu. Sa populatzione abarrat però galu demograficamente ischirriada segundu sentidu natzionale e sa sotziedade sighit duncas a dèpere acarare problemas de sa discriminatzione e de su setarismu.
Belfast est serbida de unu aeroportu internatzionale e est sea de duas universidades.


text:
(IlMinuto) - Casteddu, 5 de su mesi de austu - Est lompiu a s'atóbiu númeru tres "Ndi chistionaus impari": sa fentana noa de "IlMinuto" chi chistionat de sa língua sarda e de sa política linguística. Custa cida sa redatzioni intervistat a Diego Corràine, segretàriu de sa Sotziedade pro sa Limba Sarda, membru de s'Osservatoriu de la Limba Sarda, diretori de sa sotziedadi editoriali Papiros de Nùgoro e furriadori in sardu de sa Pimpa de Altan.
Diegu Corràine: membru de sa Cummissioni incarrigada de su Guvernu Sardu de aprontai una proposta de lìngua sarda de referèntzia (sa LSU e agoa sa LSC), si contat custa esperiéntzia?
Amus gherradu pro annos pro atuare s'art. 6 de sa Costitutzione italiana (Tutela de sas minorias linguìsticas) e in su 1999 amus tentu sa Lege 482 chi reconnoschet a su sardu (sa segunda limba de s'istadu italianu pro cantidade de pessones chi la faeddant) ufitzialidade in àmbitos e usos importantes comente su mundu de s'informatzione, s'iscola, s'amministratzione. Est su chi mutimus "normalizatzione" de una limba, diat èssere su de fàghere a manera chi siat de impreu "normale" in sa sotziedade. Est craru chi un'ufitzialidade bera e prena est mala a praticare si non b'at a su mancu una norma de iscritura unìvoca de sos documentos (istatutos, leges, carta de identidade, cartellones, publitzidade, inditos, etc.). Ca sa novidade a cunfrontu de su tempus coladu finas reghente est chi non cherimus sa limba petzi in literadura o pro faeddare cada die ebbia, ma in cada àmbitu e usu, commente limba normale, in sa sotziedade e in su territòriu. Pro fàghere totu custu e àteru b'at bisòngiu de una limba generale chi tèngiat règulas craras e seguras, costantes e coerentes. Est su chi mutimus "normativizatzione" de una limba, duncas s'òpera sièntifica de dare una "normativa" a sa limba de unu logu. Est sa chi cramamus limba de referèntzia. De su restu, sa limba iscrita de sos iscritores, in totu sos sèculos colados, s'acuartziaiat meda a custu. Perunu iscritore at iscritu mai cunforma a sa variedade locale/personale sua, ca teniat s'idea de tènnere unu pùblicu de letores cantu prus mannu possìbile: totu sos Sardos. Sa limba orale est un'àtera cosa, est giustu e bellu chi siat diferente dae logu in logu. Ma podet/devet andare de acordu cun una norma iscrita universale.
Tando sa norma iscrita "mèdiat" sas diferèntzias de sa limba faeddada, ma no est "esclusiva". Est craru chi non podet èssere una mèdia matemàtica. In perunu limba l'est.
Sa Lsu est de su 2001 e sa Lsc de su 2006. Ambas sunt propostas de "normas" de referèntzia pro iscrìere in sardu in manera universale e ufitziale. Est, e est istadu, unu resurtadu istòricu pro totu sa limba sarda, ca, in fines, su pòpulu sardu s'at dadu règulas craras de referèntzia iscrita, chi li cunsentint un'impreu ufitziale e s'elaboratzione de terminologias addatas a sa modernidade in cale si siat setore de sa vida. Duncas, amus fatu su chi àteras limbas ant fatu, cando si cheriant ufitziales. Sa diferèntzia intre Lsu e Lsc est
So istadu cuntentu meda de àere leadu parte in custas cumissiones. Est istada un'esperièntzia chi diat infervorare a chie si siat. A pònnere sas bases firmas de sa limba iscrita ponet cuntentesa, sentidu de dinnidade e de istima pro sa limba e pro sa natzione sarda. Pro mene est unu praghere mannu, sende chi su cunfrontu, a bias, est istadu tostu e forte. Ma est naturale, in totu sas limbas e cumissiones chi si sunt interessadas de sa sorte de una limba. Sa cosa bella est chi sa prima proposta, sa Lsu, l'ant firmada totu sos membros de sa Cumissione incarrigada dae sos Assessores de tando, in antis Ballero a pustis Onida, e dae sas firmas autògrafas in su documentu originale. Si calicunu, a pustis, at cambiadu idea, custu no nche catzat balia peruna a su traballu fatu. Sa Lsc est istadu su frutu de unu cunfrontu in una sutacumissione linguìstica incarrigada dae su Presidente Soru in su 2005 de elaborare una proposta de norma de referèntzia iscrita pro su sardu e, pustis de custu cunfrontu, de una detzisione de sa Giunta Soru matessi. Duncas sa proposta Lsc est frutu de una detzisione polìtica (chi carchi membru de sa cumissione esseret istadu de acordu o nono) leada dae sa Giunta. Mèritu istòricu de su presidente Soru e de s'Assessore de sa cultura Elisabetta Pilia.
Sa Lsc no est in alternativa a sas variedades locales (in pràtica prus de 300, una cada comuna de Sardigna) ma est cumplementare, in prus. Cadaunu est mere de faeddare su limbàgiu suo. Ma agiungo finas chi cadaunu "podet iscrìere" cunforma a sa variedade sua o ispirende·si a una variedade proposta dae sos iscritores de su tempus presente o coladu.
In peruna limba, sa norma iscrita si ponet contra a sas variedades orales ("oe deo o bois"!), ma est un'integratzione, chi projetat sas variedades locales foras de sa bidda. Podimus nàrrere chi sa norma iscrita generale, comuna, balet pro cuncambiare messàgios "foras" de sas làcanas de bidda, sa norma orale/iscrita locale pro cumprire sa matessi finalidade "in intro" de sa bidda.
Ma ita bolit narri "mèdia"?
In cale si siat ocasione, cando faeddamus de "mesania" o "mèdia" tocat a istabilire semper cale sunt sos "estremos". Si nono, comente faghimus a nàrrere chi una cosa est "in mesu". Est comente cando naramus "est a manca" o "est a dereta". "A manca de ite"? Totu est relativu a su puntu de referèntzia chi isseberamus.
In contu de limba sarda, tocat a istabilire comente collocare sas diferèntzias chi si presentant in totu sos casos in ue, dae una base latina comuna, tenimus resurtados diferentes, dae logu in logu.
Est crara finas una cosa: si sa limba est ogetiva sua, diferentes sunt sas ideas chi nde tenet cadaunu de nois, cunforma a su "puntu de vista" sugetivu suo. Si pro unu paragone, leamus sa base latina LUCE(M), tenimus comente resurtadu reale lu°e, luxi, luge, luke, lugi, luhe, lughe. No est lughe e luxi ebbia, comente calicunu diat chèrrere rapresentare, ca cheret bìdere una parte ebbia de "totu" sa limba.
E tando comente podimus dispònnere custos resurtados reales? In ambas cumissiones su critèriu est istadu su de definire una lìnia evolutiva, moende pròpiu dae sa mesura-campione latina comuna LUCE(M). Duncas luke de Irgoli/Orosei est su resurtadu prus a curtzu a su latinu (su livellu 0, ponimus) e luxi su resurtadu prus a largu (su livellu 10, ponimus), su de Casteddu. Sena chi apat prus valore o de mancu su de èssere prus a curtzu o prus a largu. E tando in sutzessione volutiva podimus tènnere luke, lu°e, luhe, lughe, luge, lugi, luxi.
Sos resurtados mèdios sunt lughe, luge. Su primu de s'àrea chi andat dae sa Sardigna de mesu a susu, su segundu tìpicu de sa Sardigna sud-orientale. Non tenimus unu resurtadu matematicamente mèdiu intre lughe, luge. Ambas cumissiones ant isseberadu lughe, comente resurtadu prus rapresentativu de sa limba sarda, cumplessivamente, ca mantenet s'oclusividade originària de su latinu. Gasi pro totu sos casos de evolutzione de sa -C- (pronùntziada K) de su latinu. Una cosa est crara: si no esseret isseberadu su resurtadu lughe, paghe, etc, s'alternativa podiat èssere luge, page, ma non luxi, paxi, o luke, pake, chi sunt una de sas estremidades. Un'àteru casu: resurtadu Lsc de su lat. FILIUM est istadu fìgiu, non sa variedade setentrionale fizu o sa meridionale fillu.
Gasi etotu sas cumissiones ant preferidu comente resurtadu tìpicu limba (est beru o nono chi cando cherimus rapresentare sa singularidade de su sardu faeddamus de limba e non de lingua, sende chi lingua tèngiat su matessi valore e dinnidade) e iscola, ispina, e non lingua, scola, spina, etc. Ant fatu bene o ant fatu male? Semper chistione de puntos de vista. Est beru chi in custos casos s'issèberu est prus a curtzu a sas variedades setentrionales, ma in àteros casos est prus a curtzu a sas meridionales ( in Lsc, crèsia e non chexa, creja, chègia, cesa, l°esia, etc.; prus e non cius, pius; lavra e non lara, etc.). Cun carchi curretivu chi paret prus a curtzu a sas variedades de cabu de susu. Ma cando semus faeddende e faghende a manera chi su sardu siat limba ufitziale, la devimus agabbare cun sos localismos. Cadaunu faeddet e iscriat ecomment li paret, finas in sas variedades literàrias, a sa logudoresa, a sa nuoresa, a sa baroniesa, a sa casteddàrgia. Ma sa limba "bandera", istandard, chi nos devet rapresentare comente Sardos est un'àtera cosa: sa Lsc, chi de su restu est isperimentale e si podet semper acontzare.
Su chi chèrgio nàrrere est chi sa "mèdia" no est geogràfica ma evolutiva foneticamente e morfologicamente. Non podet andare bene pro una "bandera" linguìstica, un'istandard, una proposta tropu arcàica comente su limbàgiu de Orosei/Irgoli ne una tropu evòlvida comente su de Casteddu.
Ma sa norma Lsc balit fintzas po is atras lìnguas fueddadas in Sardigna?
Nono. Sa norma iscrita de sa Lsc balet pro su sardu ebbia, chi est sa limba natzionale de sos Sardos. Gadduresu, tataresu, aligheresu, tabarchinu, sunt limbas minoritàrias in intro de su territòriu de Sardigna, e in sos territòrios in ue sunt faeddadas tenent sos matessi deretos de su sardu. Ma si non tenent una norma iscrita de referèntzia, si la devent fàghere, finas cun s'agiudu de sa Ras e devent pretèndere chi siat ufitzializada dae sa Giunta regionale e est capitadu commentcun sa Lsc.
E su logudoresu e su campidanesu ita funt?
Sunt modellos literàrios non limbas reales. Sunt astratziones propostas dae sos iscritores in su tempus. Sunt s'espressione de modellos literàrios, cando non fiat de atualidade s'impreu ufitziale de su sardu. E non sunt mancu omogèneos in intro issoro. In su chi mutimus logudoresu, b'at chie iscriet fiore chie frore. Non b'at règula.
Sunt resurtadu de un'atividade creativa chi fiat fundada a unu chirru in sa lìnia Tàtatri/Otierie a s'àteru in Casteddu. Logudor
esu est agetivu de Logudoro, unu de sos giassos istòricos de Sardigna. No est una limba ma una modalidade espressiva, a iscrìere "a sa logudoresa". Ma dae custu non podimus arribbare a nàrrere chi su mesu de Sardigna faeddat in "logudoresu", comente chi s'orgolesu, su durgalesu, su garteddesu, s'oroteddesu, etc. "derivent, nascant" dae su logudoresu. Gasi etotu pro su chi mutint campidanesu, modernamente.
Como chi sas leges nos autorizant a un'impreu ufitziale, s'utilidade de un'istandard est de una craresa assoluta.
Ma si calicunu cheret sighire a iscrìere a sa logudoresa o a sa casteddàrgia o a sa baroniesa, etc. (o in variedades galu prus locales) est mere de lu fàghere. Custu non cuntrastat cun su bisòngiu/profetu de una limba istandard suoralocale, chi abbarrat firmu e "ineludìbile", a la nàrrere cun unu faeddu modernu e cultu.
In annus meda de impìgniu po sa lìngua sarda at agatau strobus?
Caduanu de nois devet gherrare in su mundu in ue est, non podet idealizare o pretèndere chi totus siant de acordu. Semus in un'època istraordinària, finas cun sas cuntierras, sas gherras, sos cuntrastos, ma finas cun sa voluntade de unidade chi est binchende, semus aunidos in s'istima pro su sardu. Chie non tenet istima non gherrat, comente càpitat in cale si siat natzione chi est gherrende pro esistire. Finas pro fraigare sas cosas mègius, b'at pàrreres diferentes. Tando, a bi pessare bene, finas, su "istrobbu" chi naras tue est naturale
In custos ùrtimos annos semus intro de unu "renaschimentu" beru de sa limba e de sa natzione sarda. Un'època particulare, in ue sa limba s'agatat in una cunditzione de debilesa manna, ma in ue però ischimus e connoschimus sos males e sos mèdios chi bi cherent pro sanare. Bidimus ite ant fatu àteras limbas pro aguantare e s'afortire. Tenimus leges in favore, ca amus gherradu pro las otènnere, e tenimus prus istrumentos linguìsticos e econòmicos. In sa debilesa, semus prus fortes. In prus, sa telemàtica e s'informàtica nos podent agiuare a fàghere mègius e prus in presse su chi àteras limbas ant fatu in tempus meda. E cheret fatu deretu, ca sa limba "non nos dat tempus"!
Po Diegu Corràine ita iat a depi fai su Guvernu de Sardigna po su sardu?
Bi cheret una lege de polìtica linguìstica chi aunat su mègius de sa Lege 26 e de sa 482, paris cun sos resurtados giurìdicos e pràticos oftentos dae àteras limbas, in intro de s'Istadu italianu e in foras.
Ma, dae deretu, tocat a praticare sa limba semper e in totue, dae Casteddu a cada bidda, in manera ufitziale. Nos devimus "inghiriare" de limba in totue, cun sa cartellonìstica, sa publitzidade, sos inditos. Non devimus pèrdere peruna ocasione de "mustrare" su sardu. Sas Retes Sotziales sunt unu mèdiu de espansione poderosu pro sa limba sarda.
Deo so animosu: su sardu s'at a afortire, macari b'apat galu carchi contràriu, finas in su mundu de sos istudiados. Ma sunt semper de mancu e sos chi semus in favore semper de prus. Finas ca nos semus abbigende chi est una de sas ùrtimas ocasiones pro afirmare, afortire, ufitzializare su sardu. Cadaunu devet fàghere sa parte sua. Ca nemos l'at a fàghere in parte nostra.
Sèmpiri fueddendi de lìngua sarda: progetus po su tempus benidori?
Chèrgio sighire, paris cun sos àteros amigos e giòvanos chi bi creent, a operare pro crèschere sa presèntzia de sa limba sarda in sa sotziedade e in su territòriu, cun rivistas, libros, mèdios de promotzione e impreu de su sardu, ràdiu e televisione, pro propònnere s'impreu de su sardu a entes, impresas, movimentos, assòtzios.
Devimus isperimentare un'educatzione linguìstica chi non siat petzi iscolàstica ma sotziale, e una poliìtica linguìstica dae "bassu", sena isetare chi si moat dae "artu". Sa presèntzia in s'iscola de su sardu, finas a s'Universidade, est istratègica, però. Ca cunditzionat positivamente s'isvilupu de totu sa limba, in totue. Devimus imparare dae sa polìtica de immersione linguìstica de sos Catalanos, ma finas dae àteras esperìntzia, sena lassare de isperimentare finas solutziones "nostras". Ma devimus gherrare dae deretu pro isfrutare totu sas possibilidades chi nos dant sas leges in vigore, sena isetare su "mègius", chi però devimus chircare e fraigare.
Su sardu devet èssere "limba de totus, limba pro totu" e "semper e in totue". E at a bìnchere contra a totu sas fortzas contràrias.


text:
Igrèsias: fainas a profetu de Turismu Promoviri sa banda turistica e su patrimòniu de sa tzitadi est s’intentu de s’acòrdiu chi su comunu de Igrèsias est prontu a firmari cun sa Sogaer, sotziedadi chi tenit in manus su guvernu de s’aeroportu de Su Masu – Casteddu. Su progetu dd’ant presentau in d-un’atòbiu cus da dirigidura […]Read More
Tag: Igrèsias
Igrèsias: puntu nascimentu no at a serrari Sa Asl 7, cun d-unas cantu acraradas assegurada asuba de sa presùmia serrada de is puntus nascimentu de su Sulcis Igrèsienti. De su mesi de argiolas passau sa dirigidura Asl, paris a is responsabilis de is repartus at detzìdiu de auniri is duos puntus nascimentu de Carbonia e […]Read More


text:
A fùrriu de su 90% de sos votantes de sa consulta de eris in Bartzellona ant naradu chi eja a sa creatzione de un'Istadu catalanu indipendente. Est su resurtadu de s'ùrtimu de sos referendum chi ant fatu in Catalugna. Sa partetzipatzione in Bartzellona est arribbada a su 21,37% de s'eletoradu ufitziale (18,14% si si cunsìderat s'eletoradu ampliadu a sos istràngios sena deretu de votu e a sos giòvanos dae sos 16 a sos 17 annos). In totale, prus de 800.000 catalanos ant naradu chi eja a s'indipendèntzia, in prus de 500 consultas populares dae su mese de cabudanni de su 2009.
"Mai, mancu in su bisu nostru prus remotu, diamus àere pòdidu imaginare unu resurtadu gasi", at naradu Alfred Bosch, su portaboghe de Barcelona Decideix. In sas dies anteriores a sa votatzione, Barcelona Decideix aiat naradu chi unu resurtadu chi nch'aeret coladu su de sa consulta de Jordi Hereu subra de sa Diagonal (chi est istadu de su 12%) diat èssere istadu "una resessida". Su resurtadu finale at belle duplicadu su de su votu chertu dae su sìndigu sotzialista. Sa resessida de sa consulta si podet finas medire in su fatu chi su presidente catalanu, Artur Mas, e sa majoria de sos cussigeris de su guvernu suo b'ant leadu parte.
Comente in medas de sas consultas anteriores, sa de Bartzellona at finas tentu su controllu de unu grupu de osservadores internatzionales.
Sa lege subra de s'indipendèntzia arribbat a su Parlamentu
Sa consulta bartzellonesa l'ant fata tres dies in antis chi su Parlamentu de Catalugna votet una lege a propòsitu de comente decrarare s'indipendèntzia. Sa lege l'at presentada Solidaritat Catalana per la Independència (SI). Est praticamente seguru chi sa lege at a èssere botzada, ca tenet petzi s'amparu de 14 deputados (sos 10 de ERC, sos 3 de SI e su de Joan Laporta). Sos 62 deputados de Convergència i Unió insistent chi como non tocat a padire s'indipendèntzia, ma a negotziare cun Madrid su patu fiscale e sa gestione de sas infrastruturas.


text:
Non petzi una rapresentatzione in pratza de sos motos chi nch'ant giutu a sa rebellia populare e a sa dispatzada de sos piemontesos, ma una festa chi cointeressat totu s'ìsula in s'àmbitu de sos 150 annos de s'Unidade de Itàlia.
In custa manera chi podimus definire singulare (nos abbarrat sa duda de comente si podent pònnere paris duas cosas gasi antitèticas) sa Regione presentat Sa Die de Sa Sardigna editzione 2011. "Custu apuntamentu podiat pàrrere una cosa in prus cunforma a sas festas pro sos 150 annos- at craridu s'assessore de s'Istrutzione Pùblica e Cultura, Sergio Milia - ma l'amus chertu caraterizare comente un' ùnicum, cointeressende 50 iscolas. At a èssere una die de festa e, in su matessi tempus, una riflessione pro sa parte chi sa Sardigna devet tènnere in unu mamentu chi si faeddat de federalismu: una riflessione pro sa classe dirigente de como ma finas pro sos giòvanos nostros".
RISORSAS - Cun unu finantziamentu de 300 mìgia èuros sa Regione at amaniadu eventos non petzi in Casteddu e in sas àteras capitales de provìntzia, dae su 27 a su 30 de abrile, ma finas in 17 comunas, in duas provìntzias, Campidanu Mèdiu e Aristanis , e in una Unione de sas comunas (Parteolla e Campidanu Bassu). "Cherimus chi sos sardos s'intendant galu prus unidos intre issos - at osservadu Milia - in una realidade chi como devet agatare iscumproos in su raportu con un'Istadu chi, non como ebbia, est distratu cando si faeddat de sas revindicatziones de s'ìsula".
EVENTOS - In mesu de sos eventos printzipales, su de sa die de sa festa, su 28 pretzisamente, in sa biblioteca regionale a sas 10,30, cun su guvernadore Ugo Cappellacci, s'assessore Milia, su presidente de sa cummissione Cultura de su Cussìgiu regionale, Attilio Dedoni, e sos cumponentes de s'Osservatòriu pro sa cultura e sa limba sarda. Su 28 de abrile sos ufìtzios pùblicos ant a abbarrare abertos ma sas iscolas ant a osservare una die de pasu.


text:
18 Santugaine/Ledàmene 2018 ×
Sábadu 27 de Santu Gaine, a sas 19:00, in S’Assòtziu de Sos Sardos in Catalugna, Carrer del Bisbe Laguarda 9 Barcelona, cun su Colletivu de Architetura Sardarch(Francesco Cocco, Nicolò Fenu e Matteo Lecis Cocco-Ortu) faeddamus de SPOP Campus. Nàschidu in su 2008, su colletivu Sardarch si ponet s’obietivu de èssere unu tzentru […]
15 Santugaine/Ledàmene 2018 ×
– de Giagu Ledda – In custas dies unos cantos amigos de Facebook ant dadu a connòschere un’indàgine de su 2015 de s’ISTAT (Istitutu Italianu de Istadìstica) a pitzu de sa limba impreada a fitianu in cuntestos relatzionales diferentes, in Itàlia, dividida in regiones. Pro cantu riguardat sa Sardigna, […]
5 Santugaine/Ledàmene 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Brave, eOs, Akasha, Status…pro letores medas custos nùmenes galu non cherent nàrrere nudda. Ma podet dare chi in pagu tempus ant a intrare in parte de Chrome, iOS, WhatsApp o Twitter. Sunt sa leva noa de istrumentos de internet. Totus tenent su matessi naturale: narant […]
2 Cabudanni 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Sa famìlia de sas tzèllulas tzerebrales nostras tenet, dae como, un’elementu nou e misteriosu. Est una casta de neurone chi finas a oe non si connoschiat, prenu de connessiones, chi sos istudiosos chi l’ant imbènnidu l’ant postu a nùmene “rosa mosqueta”. Custa classe noa de […]
29 Austu 2018 ×
In dies de oe, sa mùsica traditzionale in Sardigna est un’espressada bia e multiforme, ligada a su chi costat in sas biddas a manera fitiana e a cando si faghet festa. No est de tzertu folclore sena contu, ca est mùsica fata e ascurtada dae òmines e fèminas de ogni […]
24 Austu 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Sos datos de una sonda indiana, sa Chandrayaan-1 (chi cheret nàrrere «veìculu lunare»), ant cunfirmadu, pro sa prima bia in manera direta, sa presèntzia de astra in sa crosta de sa Luna. In un’istùdiu coordinadu dae Shuai Li (istudiosu de s’Universidade de Hawái e de […]
22 Austu 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Aligi Sassu, pintore e iscultore de gabbale, fiat nàschidu in Milanu su 17 de trìulas de su 1912, dae Lina Pedretti, originària de Parma, e Antoni Sassu, sardu, chi in su 1894 fiat istadu unu de sos fundadores de su Partidu Sotzialista Italianu in […]
11 Austu 2018 ×
A incuru de s’Isportellu Linguìsticu de s’Ogiastra Ilbono, sighint is traballos in s’istrada de su depuradore Sighint is traballos in su caminu comunale chi unit s’istatale 198 a Murtulegu. Su finantziamentu de 390 mìgia èuros, ispiegat su sìndigu Andrea Piroddi dae sa pàgina cosa sua de face book, est istadu […]
27 Argiolas/Trìulas 2018 ×
– de Sarvadore Serra – S’autismu est unu disturbu de s’isvilupu caraterizadu dae problemas in s’ interatzione sotziale e in sa comunicatzione, e dae unu cumportamentu limitadu e repititivu. Sos babbos e sas mamas a su sòlitu si nd’abbìgiant cando su fìgiu tenet prus pagu de tres annos. Sos sìntomos […]
16 Argiolas/Trìulas 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Su taekwondo (/ˌtaɪkwɒnˈdoʊ/, dae su coreanu 태권도, 跆拳道 [tʰɛ.k͈wʌn.do] ( ascurta)) est un’arte martziale coreana, caraterizada dae s’importu chi si dat a sos carches a s’artària de sa conca, a sos carches chi si dant brinchende e furriendeˑsi, e a sas tècnicas de dare sos carches […]
1 Làmpadas 2018 ×
– de Sarvadore Serra – Una casta de carta geogràfica bene fata, in ue, in càmbiu de tzitades, rios e montes, sunt inditados a distintu sos genes ativos o inativos e sas regiones chi los controllant. Est su traballu fatu dae unos cantos istudiosos catalanos, chi permitit de cumprèndere […]


text: (In Tempus de crisi) – Casteddu, 25 de su mesi de arbili – Classi 1982, Alessandro at iscerau comenti caminu de istùdiu: leis. At fatu difatis sa Facoldadi de Giurisprudéntzia. S’amori po sa professioni forensi ddu at ereditau, candu furiat pitiu, de una personi chi tenit in su coru. Sa laurea pigada, si narat su piciocu de Casteddu: “m’at betiu cosas medas, prusatotu m’at betiu esperéntzias mannas. Seu crésciu, seu diventau una personi manna, un’òmini fatu a petus de comenti furiu candu apu cumentzau su caminu de istùdius miu”. “S’istùdiu – sighit – est sacrifitziu e ti format po is renùntzias chi ses costrintu a fai. I est apagnadori poita fait cresci s’abilesa chi tenis de cumprèndiri. T’atzargiat po s’esperéntzia, calencuna borta crueli puru, de su parri donau de chini t’esaminat”. In pagus fueddus su caminu pigau at fatu Alessandro consciu de is calidadis chi tenit e prusatotu de is mangians chi si tragat. De unu parri pràtigu, imbecis, s’abogau est cumentzendi imoi sa professioni forensi, e tenit gaveta meda de fai, comenti si pretzisat issu etotu, tenit difatis ispesas e is guadàngius funt pagus medas. Alessandro, po imoi no bivit tambeni de su traballu suu “ma custu est scéti – si marcat – s’arrexoni po sighiri a insìstiri sèmpiri de prus”. Arrexonendi de Sardigna, s’abogau casteddaiu, afirmat ca is problemas chi ferrint a is laureaus sardus funt medas. Sa situatzioni polìtica i econòmica posta mali, sa perreria de sa classi dirigenti, chi ghiat sa cosa pùblica po su torracontu personali, no pighendi in cunsidèriu ca oi o cras sa cosa pùblica spaciat imbecis de rèndiri e de si multiplicai. “Su politicu – si pretzisat – tenit su doveri morali de gestiri is cosas in s’interessu de totus”. Una situatzioni chi premiat sa tramperia. Sighendi su fiu de s’arrexoni fatu de s’abogau casteddaiu, est prus fatzili negai calisisiat problema o arragu chi si ferrit e fai consideratzionis sbuidas chentza de fai propostas de bonu sensu. Unu laureau sardu benit fertu in prus de s’isulanidadi puru “po s’isulamentu, po custa bidea – s’acrarat – chi si benit fichia a conca a sa marolla, ca innoi no ddoi est nudda e ca si ndi depeus andai. Ma poita mi ndi depu andai? Est domu mia, ma poita no si ndi andant is àterus?” Continua a leggere ‘S’istòria de Alessandro, unu piciocu chi bisat de fàbricai calencuna cosa’


text:
(IlMinuto) – Casteddu, 23 de su mesi de argiolas – Segundu apuntamentu po “Ndi chistionaus impari”, sa fentana noa de “IlMinuto” chi chistionat de sa língua sarda e de sa política linguística. Custa cida sa redatzioni intervistat a Paola Alcioni: scritora e cantadora a serbítziu de sa Sardìnnia
Paola Alcioni: un’intellettuali impinniada po sa lìngua sarda. Poita?
Po sa Natzioni mia. Poita cust’arrichesa manna – custa língua bia, aresti e chi no bàliat ordinagus, siat un’aina forti de libertadi. Creu cun firmesa chi sa genti, cun su médiu de sa língua sua, si potzat mellus incurai de “essi” issa etotu. Custu est de importu mannu, candu una natzioni (terra e genti) s’agatat in cadenas. Sentza de sa màscara de su “cumparri” italianus – chi si bolit cosiri cun agullas de fogu in cara, in carena e in s’ànima su programa de assimilatzioni chi seus sunfrendi de su stadu colonizadori – podeus piscai de s’arcivu ‘e sa memória, bivi e ponni in pràtica, is baloris de sa curtura nosta. E ddus podeus trasmiti ínnidus a su benidori, a fillus nostus. Sceti a pustis de custu trabballu de “ri-mebramento” de sei, si podit pentzai a ponni in raportu una calisisiat cultura cun is àteras, partendi de unu pranu de paridadi, e no de sudditàntzia. Sceti apustis de custu passàgiu seu arrennéscia a m’intendi bilíngui, sentz’e intendi unu scórriu in s’ànima.
Sighi a ligi ‘“Scritora e cantadora po sa natzioni mia”. Intervista a Paola Alcioni’


text:
Chie semus
Limba Sarda 2.0 est unu blog, revista, diàriu o giornale digitale chi cheret dare informatziones subra sa chistione de sa limba in Sardigna. Cheret isparghinare fatos, cummentos e opiniones subra sa polìtica linguìstica in s’ìsula nostra sena èssere neutrale a manera farsa, ma ponende semper in contu su parre de sos operadores e de sos amantiosos de limba sarda.
In custos annos su nùmeru de cussos chi cherent un’isvilupu modernu e àbile de sa limba sarda s’est ismanniadu e sos chi sunt andende a bias a una professionalizatzione in intro de custu mundu cherent una polìtica linguìstica prus de coràgiu. B’at de nàrrere chi ostàculos, barrancos e innimigos internos e de fora non fartant. E nois non timimus a nos confrontare sende chi creimus a s’unidade de sos chi traballant pro sa limba.
Sa punna prus de importu de Limba Sarda 2.0 at èssere cussa de dare a operadores, simpatizantes e cumponentes de su Movimentu Linguìsticu Sardu sas informatziones e sas novas chi serbint pro si che pòdere difèndere dae sos innimigos e, fatu fatu, pòdere atacare pro fraigare sas cunditziones de una polìtica noa pro sa limba.
Limba Sarda 2.0 cheret una ortografia ùnica e ufitziale pro su sardu, ma aprètziat e istimat calesisiat forma de iscritura pessonale, munitzipale, artìstica de sa limba sarda. A sa matessi manera si cherent ospitare e defensare sas àteras limbas de Sardigna: su gadduresu, su turritanu, su catalanu e su lìgure de Carloforte e Cadesedda.
Ognunu podet iscrìere in Limba Sarda 2.0 comente li agradat, ma sa redazione at a impreare sa Limba sarda comuna, o cale chi siat àtera variedade ufitziale chi sa Regione Sarda at a adotare. Pro como non si podet fàghere a mancu de iscrìere finas in italianu, ma punna de sa redatzione est a fàghere unu blog-giornale totu in sardu cun tradutziones in italianu e english. Isperamus de la pòdere acumprire.
Limba Sarda 2.0 est unu blog-diàriu democràticu chi promovet s’idea de sa natzione sarda e chircat su reconnoschimentu de sos deretos linguìsticos de sos sardos. Est abertu a totu sas optziones istitutzionales, dae s’indipendentismu a s’autonomia, chi potzant conduire a custu resurtu.
Limba Sarda 2.0 non faghet chistiones de partidos o de fileras de Manca o de Dereta. Sa chistione de su sarvamentu de sa limba est trasversale, pluripartitica, transardista e aberta a totu sos contributos onestos, abbistos e de profetu pro sa batalla nostra.
Su giornale si càndidat a rapresentare totu sas cumponentes de su Movimentu Linguistìcu Sardu pro lu fàghere crèschere in sa sotziedade.


text:
Sos votantes nordirlandesos ant cunfirmadu in su podere su Partidu Unionista Democràticu (Democratic Unionist Party, DUP) e su Sinn Féin in sas eletziones de s'Assemblea de Irlanda de su Nord. Ambos duos partidos ant incrementadu su nùmeru de sos deputados issoro in Stormont, cando chi sa distributzione de su votu intre sas comunidades est abbarrada istàbile. Peter Robinson (DUP) at a èssere torra su primu ministru, cando chi Martin McGuinness (SF) at a mantènnere sa càrrica de vitze primu ministru.
Su DUP at otentu 38 iscannos subra de unu totale de 108, duos in prus de su 2007. Finas su Sinn Féin at incrementadu sa rapresentàntzia sua in Stormont cun unu deputadu nou, e como nd'at a tènnere 29. Su Partidu Unionista de s'Ulster (Ulster Unionist Party, UUP) nd'at otentu 16 (duos in mancu de como) e su Partidu Sotzialdemocràticu e Laburista (Social Democratic and Labour Party, SDLP) nd'at otentu 14 (finas custu duos in mancu. Su Partidu de s'Alliàntzia, chi non b'intrat nen cun sos unionistas nen cun sos natzionalistas irlandesos, at agiuntu un'àteru iscannu a sos sete chi teniat. Sa Boghe Unionista Traditzionale (Traditional Unionist Voice, TUV, essida dae su DUP ca fiat contrària a s'Acordu de Saint Andrews) at otentu unu deputadu, gasi etotu comente sos Birdes. Est essidu finas unu deputatdu indipendente unionista.
Una distributzione de su votu istàbile meda
Sa suma de sos votos de prima preferèntzia de sos natzionalistas irlandesos (SF e SDLP) dat sa pertzentuale de su 41,1%, belle sa matessi de su 2007. De àteru ghetu, sos partidos unionistas sighint a otènnere a fùrriu de su 47% de sos votos, cando chi s'Alliàntzia e sos Birdes (ambos duos sena identificatziones comunitàrias) aumentant unu pagu finas a arribbare belle a su 9%.
Totu custu cheret nàrrere chi sa fotografia de su votu nordirlandesu como est istàbile meda. Sos unionistas mantenent unu màrgine astrintu in dae in antis de sos natzionalistas irlandesos.


text:
de Sarvadore Serra
‘Blockchain’, in sardu ‘cadena de blocos’, est una paràula de moda. Totus nde faeddant, però pagu gente a beru ischit de pretzisu ite est. Sa fatu istat chi, fintzas a como, b’at pagu aplicatziones pràticas de custa tecnologia. S’at fatu sa fama cun sas criptomònades comente Bitcoin, però sas cadenas de blocos sunt andadas meda prus a tesu. Sas ùrtimas evolutziones sunt aplicàbiles a su cumplessu de sas atziones umanas, e si podet nàrrere chi est sa prima finalidade de sa digitalizatzione de totu sas atividades nostras, no in su campu digitale ebbia, ma fintzas in sas atziones nostras, in su mundu fìsicu.
Una tecnologia cun raighinas antigas meda
Sa tecnologia de sas cadenas de blocos si fundat in cuntzetos chi sunt essidos a campu cun s’imbentu de s’iscritura e de sa moneda. Cando sos antepassados nostros ant cumintzadu a impitare su dinare ant dèpidu imbentare fintzas s’iscritura. Iscriiant sas transatziones pro seguresa e pro istransire problemas e trampas. In antis in tauleddas de ludu, pustis in pabiru, in libros de contabilidade in ue cada transatzione fiat registrada. Sas cadenas de blocu faghent su matessi. Agrupant sas transatziones in blocos (block), chi abbarrant incadenados (chain) a pare. A diferèntzia de sos libros de contabilidade traditzionales, sas transatziones sunt ligadas a pare, incadenadas, non si podent ischirriare, a manera chi si lompimus a un’elementu de una transatzione, nde podimus bìdere totu s’istòria. Un’esemplu pràticu: si comporamus una màchina de segunda manu, amus a pòdere cumproare si su veìculu at tentu una reparatzione importante, amus a pòdere bìdere su preju de sa prima còmpora, si b’at àpidu prus de unu mere e cale si siat àteru particulare registradu.
Sas cadenas de blocu, però, no abbarrant a custu. Impitant tècnicas criptogràficas isvilupadas in sas ùrtimas deghinas de annos. S’aplicatzione de sa criptografia a sos registros nos assegurat chi nemos los at manipulados e nos permitet de los singiare. Custu li dat un’afidabilidade cumpleta sena sa netzessidade de perunu organismu tzertificadore, ca sa cosa andat dae impitadore a impitadore. Pro nàrrere, un’organismu tzertificadore diat pòdere pèrdere elementos comente sa data de fabricatzione de sa màchina chi amus comporadu. Cun sas cadenas de blocu, custu no est possìbile. Difatis, sas transatziones agrupadas in blocos intrant in unu libru de registru globale, cumpletamente detzentralizadu, chi assegurat chi nemos est su mere e, duncas, èvitat chi calicunu nede tèngiat su controllu assolutu e lu podat manipulare. Pro nde fàghere una còpia detzentralizada, sa cadena de blocos impitat sa tecnologia P2P, chi est sa matessi chi impitant BitTorrent o eMule.
Criptomonedas, sa prima aplicatzione ma non s’ùrtima
Sa prima aplicatzione pràtica chi at mustradu chi sa tecnologia funtzionaiat est istada sa creatzione de Bitcoin in su 2009. Bitcoin, però, impitat petzi sa tecnologia 1.0 de sa cadena de blocos, ca àplicat petzi duos elementos crae de sos tres chi su creadore anònimu de Bitcoin, cuadu suta de su paranùmene de Satoshi Nakamoto, at pensadu. Su primu elementu est istadu sa creatzione de su libru de registru pùblicu detzentralizadu. Su segundu elementu est istadu su protocollu pro permìtere a sas partes de cuncambiare sos registros noos sena s’interventu de unu tertzu. Est a nàrrere chi, si unu còmporat una màchina de segunda manu, sa transatzione la podent fàghere in manera direta su comporadore e su bendidore, sena chircare unu notàriu chi la tzertìfichet, e custa transatzione intrat in su libru de registru universale in manera direta, sena s’interventu de àtera gente. Gasi etotu, cun custos duos elementos ebbia podimus creare unas cantas cadenas de blocos parallelas chi non comùnichent a pare. Una pro cada moneda eletrònica, pro nàrrere. De fatu como b’at prus de duamìgia criptomonedas chi, in generale, funtzionant in manera indipendente sas unas dae sas àteras.
Sa tecnologia 2.0 de sas cadenas de blocos faghet unu tertzu passu pro istransire custu e nd’espandet s’aplicatzione a prus campos. Ethereum est sa prataforma e su limbàgiu de programatzione chi incòrporat custos tres passos. In custu casu puru, s’aplicatzione prus connota est sa criptomoneda sua, s’Ether, chi est sa segunda prus importante a pustis de Bitcoin. Però Ethereum est un’infrastrutura chi permitit de praticare cale si siat protocollu o casta de cadenas de blocos in cale si siat campu de aplicatzione. Cun Ethereum tenimus unos cantos sistemas de cadenas de blocos chi comunicant a pare e funtzionant in manera globale. Una de sas aplicatziones prus interessantes est sa de sos cuntratos intelligentes, ‘smart contracts’ in inglesu. Unu cuntratu intelligente típicu tenet 5 o 6 lìnias de còdighe chi narant petzi: ‘Si in casu b’est X, faghe Y’. Custu permitit s’automatzione e aberit possibilidades medas. Pro nàrrere, podimus fàghere una lassa sena bisòngiu de notàrios: ‘Si in casu mi nche mòrgio, lassa sa domo mea a fìgios meos e trasferi su dinare meu a un’òpera de caridade. Su registru diat èssere indiscutìbile: pùblicu (cale si siat interessadu lu diat pòdere cunsultare), inviolàbile (petzi diat pòdere èssere modificadu dae s’autore in vida, incadenadu a totu sos cambiamentos anteriores de sa lassa), cun s’afidabilidade chi li dat sa criptografia (una firma inviolàbile) e detzentralizadu (copiadu in su libru de su registru universale). Gasi etotu diat èssere interessante in sa còmpora e bèndida de servìtzios. Pro nàrrere, in su campu de s’energia, diamus pòdere fàghere unu cuntratu cun sa cumpangia elètrica nostra pro comporare petzi energia rennovàbile. O, si diamus dispònnere de placas solares, diamus pòdere bèndere a sos bighinos nostros su chi nos sobrat de energia sena s’interventu de sa cumpangia, dae impitadore a impitadore, in manera detzentralizada e cun sa criptomoneda.
Fintzas sas impresas podent impitare sa tecnologia de cadena de blocos e sos cuntratos intelligentes pro comporare cumponentes o servìtzios dae tertzos. Gràtzias a sa cadena de blocos assotziada a su cumponente, podent ischire deretu in ue l’ant produidu, cales modìficas b’at àpidu e cale caminu at fatu, cun sos datos currispondentes, ca cada atzione tenet unu registru assotziadu, ligadu in manera netzessària a sos àteros. Custa tratzabilidade b’est giai in àteras tecnologias, però sa de sa cadena de blocos oferit una prataforma universale e sa seguresa chi s’informatzione assotziada a su produtu est cumpletamente dinna de fide. Sas impresas podent fintzas assotziare cuntratos intelligentes a unu produtu. Pro nàrrere, podent detzìdere de lu comporare cando tenet unu preju determinadu, o de lu refudare in manera automàtica cando tenet unu difetu o non tenet totu sas calidades promissas.
Fitzas in su campu de sa propiedade intelletuale sa tecnologia de cadenas podet èssere profetosa. Spotify, pro nàrrere, nd’istùdiat s’aplicatzione. In custa manera si podet pònnere su nùmene de totu sas pessones chi ant leadu parte in unu traballu e si podent remunerare in manera giusta. Pro su chi pertocat sas ideas e sas connoschèntzias, nemos si nde podet apropiare, e sas pessones chi impitent unas cantas ideas pro las ispainare o pro las aplicare, diant dèpere recumpensare in manera proportzionale totu sas pessones chi b’ant traballadu.
S’aplicatzione pràtica: dae s’internet parallelu a sos cuntratos intelligentes.
Comente amus bidu fintzas a como, sas cadenas de blocos sunt una cosa astrata tìpica prus de sos informàticos e de sos criptògrafos chi non de sos impitadores normales, unu registru chi abbarrat immagasinadu cun una sighidura de tzifras e nùmeros, cun sa data de sa transatzione, firmada in manera digitale, inviolàbile, trasparente, ligada a sas transatziones chi bi sunt istadas in antis, e chi est in unu libru de registru universale ispainadu in totu su mundu a manera chi nemos nd’est mere. Però, cales sunt sas aplicatziones pràticas? Comente amus bidu, sa prima aplicatzione sunt sas monedas eletrònicas. Podimus abèrrere monederis electrònicos cun unos cantos giassos informàticos pro comporare moneda eletrònica. Diamus dèpere creare una crae privada, cun sa cale atzèdere a totu sas transatziones nostras, e una crae pùblica, cun sa cale diamus singiare publicamente totu sas transatziones nostras in manera chi totus las podant bìdere. Depides dare cara, ca, si perdides sa crae privada, abbarrades sena dinare. Non diais èssere sos primos. De fatu, si càrculat chi unos 4 milliones de bitcoins (in su càmbiu atuale, 40.000 miliones de èuros) si sunt pèrdidos pro semper. B’at impitadores chi in teoria sunt millionàrios ca ant comporadu bitcoins in su cumintzu (pro cada duamìgia èuros investidos in su 2009 diant tènnere prus de unu millione de èuros) chi non podent atzèdere a su monederi eletrònicu issoro ca ant pèrdidu sa crae privada.
A parte sas criptomonedas, su Blockchain 2.0 podet funtzionare comente unu sistema operativu de s’internet detzentralizadu. Pro custa resone, ant cumintzadu a essire a campu aplicatziones chi funtzionant cun custa tecnologia e cun sos printzìpios suos. B’est su navigadore Brave, de còdighe lìberu, chi, in prus, permitit de fàghere micropagamentos cun criptomonedas. Swarm e Storj sunt servìtzios de discu tostu in sa nue, in s’istile de DropBox e Google Drive. Totus tenimus servìtzios pro sa retza, comente EtherDelta, chi permitit sa còmpora e bèndida de sa criptomoneda Ether. Su progetu Maker punnat a creare una criptomoneda chi non siat volàtile, chi est su problema prus mannu de sas monedas eletrònicas. Witcoin, a s’àtera ala, punnat a èssere sa moneda pro sos intercàmbios in s’economia de sa connoschèntzia, assegurende sa propiedade intelletuale. A livellu prus tècnicu b’est Whisper, su protocollu chi permitit sa messageria instantànea in s’istile de Whatsapp, o Numerai, chi permitit de comporare unidades de protzessamentu de intelligèntzia artifitziale pro progetos de previsione, chi tenent una dimanda manna in su mundu de sas impresas.
Sas limitatziones de sa tecnologia de cadenas de blocos
Belle gasi, b’at unas cantas limitatziones chi galu non s’est agatadu su remèdiu. Su primu problema est s’iscalabilidade. Sa retza Bitcoin petzi podet agiùnghere 7 operatziones pro segundu a su libru de registru globale. Est a nàrrere, 7 intercàmbios de moneda prio segundu. Ethereum, imbetzes, nde permitit 15. Si si cheret aplicare su sistema a totu s’economia, custu non bastat. Pro nàrrere, VISA permitit fintzas a 56.000 transatziones pro segundu. Unu segundu aspetu, gasi etotu crìticu, est s’ispàtziu chi òcupat su libru de registru universale. Sa mannària de unu libru de registru universale pro totu sas atziones de s’economia mundiale diat dèpere ocupare ispàtziu meda in unu discu tostu e, in prus, diat rechèdere un’aumentu mannu de banda pro chi totu sos membros de sa retza detzentralizada lu podant copiare.
Ma forsis su problema prus mannu de sa tecnologia de sa cadena de blocos est de natura polìtica. Nàschida dae un’idea libertària, dat libertade a sos indivìduos contra a sos poderosos. Custa tecnologia atacat in manera frontale sos oligopòlios, sas impresas mannas e, mescamente, sos Istados. Si podimus registrare còmporas e bèndidas in manera detzentralizada e afidàbile, ite nos nde faghimus de unu notàriu, chi tenet unu monopòliu cuntzessu dae s’Istadu? Si podimus cuncambiare sa criptomoneda in manera lìbera, ite nos nde faghimus de sas bancas? E si sas transatziones econòmicas nostras sunt cumpletamente privadas, pro ite un’Istadu depet fàghere pagare sas tassas? O si podimus creare un sistema de votu eletrònicu fundadu in sa tecnologia de sa cadena de blocos, pro ite un’Istadu non democràticu o autoritàriu depet pòdere impedire una votatzione chi non cheret? Est beru puru chi forsis s’adotzione de sa tecnologia de sa cadena de blocos at a agatare resistèntzias medas fintzas dae nois. A la cherimus una trasparèntzia totale in ue si controllant totu sas atziones nostras chi abbarrant immagasinadas pro semper sena chi b’apat peruna possibilidade de las cantzellare? Sena su deretu a s’ismèntigu, a su perdonu o a una segunda oportunidade? E si un’Istadu impitat custa tecnologia in manera repressiva? Tocat a bìdere comente s’at a evòlvere custa tecnologia apassionante.
Ligàmene: https://www.vilaweb.cat/noticies/blockchain-que-es-i-com-canviara-la-nostra-vida/


text:
Tinnura
"Sa mesa 'e sos moltos"
Sa Domo Museu "Tiu Virgìliu", paris cun sas Bibliotecas de Sune e de Tinnura, cun s'intentu de fàghere connòschere e ammentare sas usàntzias antigas de sa Pianalza, invitant a sa manifestatzione "SA MESA 'E SOS MOLTOS" chi s'at a fàghere lunis 2 de santandria 2015 a sas ses de sero (h 18,00) in sa Domo Museu "Tiu Virgìliu" in Sune. B'at a èssere finas unu cumbidu "Pro sas ànimas". Chie cheret podet ammentare custas traditziones chi at connotu in sa vida sua.
Servìtziu de trasportu e acumpangiamentu antzianos e malàidos
Su Comune de Tinnura cheret ativare su servìtziu de trasportu e acumpangiamentu de antzianos (dae sos 65 annos in subra) e malàidos residentes in Tinnura chi apant netzessidade de andare a ispidales, ambulatòrios, istruturas riabilitativas, tzentros de diàlisi. Su mòdulu pro fàghere sa domanda si podet iscarrigare dae su situ istitutzionale de su Comune (www.comune.tinnura.or.it). Sa domanda cheret presentada intro de mesudie (h 12,00) de su 16/10/2015 a s'ufìtziu protocollo. Su responsàbile de su protzedimentu est sa dr.ssa Claudia Bosu - Servìtzios Sotziales. Pro informatziones: tel.0785 34839 - email: servsociali@comune.tinnura.or.it .
Cursu pro imparare a nadare pro sos pitzinnos
Su Comune de Tinnura informat chi s'at a fàghere unu cursu pro imparare a nadare a sos pitzinnos (dae sos 4 a sos 14 annos) in Bosa in su "Villaggio Abbamala". Su cursu s'at a fàghere dae sas 9 a mesudie, tres bortas sa chida. Ant a èssere in totu 12 letziones. Si pagat 128 èuros in cc postale. Sas domandas cherent presentadas in Comune intro de su 23.07.2015 a sa una.
Prima editzione de su Prèmiu "Adotta un fiore 2015"
Su Comune de Tinnura organizat sa prima editzione de su prèmiu "Adotta un fiore 2015" pro imbellire sa bidda e pro incoragiare sos istudiantes a fàghere sa bidda issoro prus bella e ospitale. A su cuncursu bi podent partetzipare sos istudiantes residentes in Tinnura chi in s'annu iscolàsticu 2014/2015 apant frecuentadu una cale si siat iscola e chi tèngiant dae sos 14 a sos 25 annos. Su cuncursu si faghet dae sa prima die de austu a su 15 de cabudanni. Sas domandas pro partetzipare iscadint su 27 de trìulas 2015 a mesudie. Pro sos istudiantes minorennes las depent presentare sos genitores. Si podent imbellire sas domos a parte de fora, sas terratzas, sas aiuolas, o àteros logos pùblicos. Sunt previstos prèmios pro totu sos partetzipantes. Su bandu e totu sas informatziones si podent domandare in su Comune de Tinnura o iscarrigare dae su situ istitutzionale: www.comune. tinnura.or.it.
Iscanu - Tinnura - Tresnuraghes - Teatrinos de Nadale in limba sarda in sas iscolas de s'infàntzia
Ischimus chi su prus de sos pitzinnos, a dies de oe, sunt pesados in italianu ca oramai s'est pèrdida sa "trasmissione intergeneratzionale" de sa limba sarda, e duncas est pretzisu de rimediare ca si nono dae inoghe a pagos annos sa limba sarda nch'est ispèrdida! Sa mègius cosa diat èssere de torrare a faeddare in sardu a sos pitzinnos in domo, in iscola e in totue, a manera chi l'imparent e la faeddent gasi comente faghent cun s'italianu, s'inglesu e totu sas àteras limbas chi si cherent. In prus b'at de nàrrere chi sa chirca iscientìfica a livellu internatzionale, in particulare sos istùdios chi est faghende Antonella Sorace, professoressa de Linguìstica Acuisitzionale in s’Universidade de Edimburgo, narant chi sos pitzinnos chi connoschent prus de una limba sunt prus abbistos, imparant mègius sas àteras limbas e andant bene in iscola, a s’imbesse de su chi pensat calicunu! E custu lu naraiat finas Maria Teresa Pinna Catte, annos a como, in un’òpera de importu mannu chi s’intìtulat “Educazione Bilingue in Sardegna”. Pro tantu s'Ufìtziu de sa Limba Sarda, cun s'apògiu de sos Comunes e de sas iscolas de s'infàntzia, at fatu una sèrie de laboratòrios de limba in sas iscolas de s'infàntzia de Iscanu, Tinnura e Tresnuraghes, traballende cun unos chentu pitzinnos in totu. Sos laboratòrios sunt finidos cun su teatrinu de Nadale "Cando est nàschidu Gesùs" chi sos pitzinnos sunt presentende pròpiu in custas dies in sas iscolas.
Cursu de "ginnastica dolce e training autògeno"
S'Amministratzione comunale de Tinnura cheret ativare unu cursu de "ginnastica dolce e training autogeno". Si bi podent iscrìere sos residentes e sos chi non sunt residentes in Tinnura chi apant cumpridu sos 50 annos. Si pagat 10 € a su mese (residentes) e 15 € a su mese (non residentes). Sas domandas iscadint su 10/10/2014. Su cursu s'at a fàghere si b'at a àere nessi 20 iscritos.
Cursu pro imparare a nadare e Iscola de murales
Su Comune de Tinnura faghet a ischire a chie est interessadu chi s'at a fàghere unu cursu pro imparare a nadare a sos pitzinnos dae sos bator a sos batòrdighi annos de edade. S'at a fàghere in su villàgiu "Abbamala" in Bosa. Sunt previstas 18 letziones. Sas domandas cherent presentadas a su Comune de Tinnura intro de su 13/05/2014.
Faghet a ischire fintzas chi organizat unu "Cantiere scuola Murales" pro 15 persones, dae sos 16 annos in susu, residentes in Tinnura. Si b'at postos disponìbiles s'ant a ammìtere fintzas sos chi non sunt residentes. Su cursu s'at a fàghere dae su 21/07/2014 a su 02/08/2014 dae sas noe a mesudie (h 09,00-12,00) e a su sero dae sas tres a sas ses (h 15,00-18,00). Sas domandas de iscritzione iscadint su 30/05/2014.
Pro cale si siat informatzione preguntare in Comune.
Beneditzione de sa crèsia de campagna intitulada a Santa Rita
Su Sìndigu e s'Amministratzione Comunale de Tinnura invitant cun praghere mannu a sa tzerimònia de beneditzione de sa crèsia de campagna intitulada a Santa Rita, chi s'at a fàghere sàbadu 10 de maju 2014 a sas ses de sero (h 18,00) in Tinnura (localidade Corrau). Sa Missa l'at a fàghere su Pìscamu Muss. Mauro Maria Morfino.
Seminàriu informativu
Mèrcuris 9 de abrile 2014 a sas ses de sero (h 18,00) in su teatru comunale de Tinnura s'at a fàghere unu seminàriu informativu subra sa cura e su benèssere de sa pessone: oportunidades ocupatzionales in Pianalza pro Operadores Sòtziu-Sanitàrios (OSS e SUPER OSS). Su seminàriu est organizadu dae "ARAFORM", agentzia pro sas chircas e atividades in sa formatzione. Ant a partetzipare: Maria Grazia Carta (Sìndigu de Tinnura); Massimo Castangia (Diretore Generale ARAFORM); Alessandro Murana (espertu de polìticas de su traballu); Angelo Demetrio Cherchi (Presidente de s'Unione de sos Comunes de Pianalza e Montiferru otzidentale).
Campionadu de fùbalu ('calcio')
Sas Amministratziones comunales de Frussio, Sune e Tinnura, cun sa collaboratzione de sas sotziedades isportivas Nikeyon Suni e sa Flussiese, invitant a partetzipare a su campionadu de càlcio riservadu a pitzinnos (òmines e fèminas) dae sos 5 a sos 16 annos. Sos mòdulos e sas informatziones si podent preguntare in onni comune de residèntzia. Sas iscritziones iscadint su 16/09/2013 a mesudie (h 12,00).
Cursu de ballu latinu-americanu
S'Amministratzione comunale de Tinnura cheret ativare unu cursu de ballu latinu-americanu (cun unu mastru F.I.D.S.) dae su 03/10/2013 a su 31/05/2014. S'at a fàghere sa giòbia dae sas 4 e mesa a sas 6 de sero (h 16,30-18,00) in su Tzentru de Agregatzione Sotziale de Tinnura.
A su cursu si bi podent iscrìere sos residentes in Tinnura e finas sos chi non sunt residentes.
Sos mòdulos pro sas adesiones si podent ritirare in Comune onni die dae sas ùndighi a sa una e mesa. Sas domandas iscadint su 23 de cabudanni 2013 a sas duas (23/09/2013 h 14,00).
Pro cale si siat informatzione si podet preguntare in su Comune de Tinnura.
II Trofeu de s'Amigàntzia
S'Amministratzione comunale de Tinnura paris cun sa sotziedade TACS organizant su Segundu Trofeu de s'Amigàntzia chi s'at a fàghere su 25 de trìulas de su 2013 a sas bator de sero (h 16,00) in su campu de "calcetto" de Tinnura (tzentru polivalente). Partètzipant sas iscuadras: Flussiese - Pozzomaggiore - Nikeyon - Polisportiva Montiferru. Categorias: "Esordienti" - "Pulcini" - "Piccoli amici".
"E... state con noi"
S'Amministratzione comunale de Tinnura organizat "E... state con noi", bator seros de ballos cun sa partetzipatzione de su maistru Otello Manconi. S'ant a fàghere chenàbura 19 e sàbadu 27 de trìulas; domìniga 11 e sàbadu 17 de austu, semper a sas deghe de note (h 22,00) in sa pratza de Su Sole.Su 22 e su 29 (h 16,15) in sa biblioteca comunale s'at a fàghere " I passeggioni", unu laboratòriu manuale pro fàghere gatos e canes cun roba riciclada.
In prus su 25 e su 26 de trìulas si festat a Sant'Anna: su 25 a sas deghe de note (h 22,00) b'at a àere ballos cubanos, latinu-americanos e sardos cun su maistru Michel Miranda e s'organetista Fabiana Còntini. Su 26 (sa die de sa festa) a sas deghe e mesa (h 10,30) prutissione e missa solenne cantada dae su sopranu Angela Farina. A sas chimbe de sero (h 17,00) in su tzentru de agregatzione sotziale s'ant a fàghere giogos traditzionales, in collaboratzione cun sa Cooperativa Sotziale Sirone de Sune.
A sas deghe de note (h 22,00) cabaret e mùsica cun " Pino e gli anticorpi".
Cursa de solidariedade in Pianalza
"Sardegna Solidale" de Bosa, paris cun sos assòtzios de volontariadu de Pianalza (Sune, Tinnura e Frussio) organizat pro domìniga 23 de Làmpadas 2013 sa II editzione de sa "Cursa de sa solidariedade", chi tenet su fine de valorizare su volontariadu.
Si movet a sas 9,00 dae Pratza Bua in Sune, si faghet pasu in Tinnura e s'imbatet a Frussio in ue, in localidade "Sa Roda", b'at a èssere sa premiatzione a mesudie e mesu (h 12,30) e a sa una (h 13,00) s'at a mandigare totu paris.
Ordinàntzia contra a sos fogos 2013
Su Sìndigu òrdinat a sos propietàrios de terrinos e ortos, a sos responsàbiles de cantieris ediles e istradales, de istruturas turìsticas, artigianales e cummertziales de pulire sos terrinos intro de su 15 de làmpadas de su 2013 a ispesas issoro, pro non creare dannu a niunu.
Si non si osservat custu òrdine, su Comune at a incarrigare sos Barratzellos de fàghere sa pulitzia de sos terrinos, ma sos trasgressores ant a pagare una multa chi andat dae 50 a 500 èuros. Pro nd'ischire de prus si podet preguntare in su Comune de Tinnura.
Chie bidet carchi fogu podet telefonare a sos nùmeros 1515 o 115.
Esibitzione de ballu
Sàbadu 25 de maju 2013 a sas ses e mesa de sero (h 18,30) in s'anfiteatru de su tzentru de agregatzione sotziale de Tinnura s'at a fàghere sa segunda editzione de su "Saggio di danza" de sos pitzinnos e pitzinnas de s'iscola de ballu latinu- americanu de Tinnura, Iscanu e Boàtiri (Baràtili San Pietro), preparados dae su mastru Otello Manconi.
Progetu "Intrecci"
Sos Comunes de Bosa, Sune, Tinnura e Frussio paris cun sa Fondazione con il Sud ant aparitzadu su progetu “Intrecci”, indiritzadu a totu sos tzitadinos de su territòriu.
Su progetu est articuladu in 3 setores:
1. Isportellu informativu: pensadu pro chie cheret connòschere mègius sos servìtzios dados dae sos Comunes, màssimu pro sos disàbiles e sas famìllias issoro. S’isportellu informat subra de sas leges de assistèntzia e sos servìtzios ativados (CSM, consultòriu, agiudu a chie tenet maladias graves o problemas de dipendèntzias) e agiudat a cumpilare sas pràticas ASL.
2. Cursu de vela: pro sos giòvanos, pro lis imparare a amministrare una barca. Su cursu est de 50 oras, si faghet in sa marina de Bosa e pro lu fàghere tocat a s'iscrìere.
3. Laboratòrios traditzionales: pro chie totu est interessadu a imparare a coghinare sos màndigos antigos, a cosire, a laurare ('lavorare il Filet') e a fàghere cestinos de isciareu ('asfodelo'). Tocat a s'iscrìere.
Pro tènnere totu custos servìtzios NON SI PAGAT NUDDA.
Chie si cheret informare podet telefonare a a su nùmeru 329-4144586 (sig.ra Piera Lotti) o mandare una e-mail a s’indiritzu progetto.intrecci@gmail.com.
Sa psicòloga chi coordinat su progetu est sa d.ssa Manuela Schintu.
ORÀRIOS DE S'ISPORTELLU INFORMATIVU:
Contributu libros de iscola
Su Comune de Tinnura faghet a ischire chi at a dare unu contributu pro sos libros de iscola (pro sas iscolas mèdias e superiores). Sos mòdulos si podent ritirare in Comune onni die dae sas 11,00 a sa una (h 13,00) e cherent presentados, cumpilados, intro de su 16 de santandria 2012. B'est su contributu fìntzas pro sos libros de segunda manu (a su 50%).
Cursu de ballu Latinu-Americanu
S'Amministratzione Comunale de Tinnura cheret ativare, dae su 4 de santugaine 2012 a su mese de maju 2013, unu cursu de ballu "Latinu-Americanu"(ballos de grupu) cun unu mastru "F.I.D.S.", pro pitzinnos e mannos. Sas letziones s'ant a fàghere sa gioja sero dae sas 16,30 a sas 18,00 in su Tzentru de Agregatzione Sotziale de Tinnura. Si podent iscrìere (ancora) sos residentes e fintzas sos chi non sunt residentes in Tinnura.
Pro informatziones preguntare a sos ufìtzios comunales de Tinnura.
Iscola de calcio pro sos pitzinnos
Sas Amministratziones comunales de Frussio, Magumadas, Sune e Tinnura cherent fàghere un'iscola de calcio pro sos pitzinnos (òmines e fèminas) chi tenent dae sos 5 a sos 13 annos. Su cursu costat 10 èuros su mese e 10 èuros de iscritzione.
Sos mòdulos si podent agatare in ogni Comune de residèntzia e sas iscritziones cherent fatas intro de mesudie de su 25/09/2012.
1° Trofeo de s'amigàntzia
S'Amministratzione comunale de Tinnura organizat su 1° Trofeo de s'amigàntzia, triangolare calcio A5, Tinnura - Sune - Frussio. Categoria: Senior e Junior.
S'at a fàghere gioja 30 de austu cumintzende a sas 7 de sero in su campu de "calcetto" de Tinnura, tzentru polivalente in localidade "Sa Tanchita".
Gita a Sa Maddalena e Caprera
S'Amministratzione Comunale de Tinnura organizat, pro s'1 e su 2 de cabudanni, una gita a Sa Maddalena e Caprera. Sas adesiones si devent dare a su Comune intro de su 21 de austu. Sos mòdulos e su programma si podent agatare in su Comune. Podent partetzipare sos residentes e, si b'est sa disponibilidade de sos postos, fintzas sos chi non sunt residentes in Tinnura.
Fatoria Didàtica Istentales
S'Amministratzione Comunale de Tinnura aderit a s'initziativa de su Comune de Sune de partetzipare a sa "Fatoria Didàtica Istentales" de Nùgoro (pro tres dies, pro sos giòvanos nàschidos in su 1995/1996/1997). Sas adesiones cherent dadas a su Comune de Tinnura intro de mesudie de su 3 de austu 2012.
Est torra operativu in Tinnura s'Ufìtziu Limba Sarda
Est torra operativu in Tinnura s'Ufìtziu de sa Limba Sarda.
Ocannu su servìtziu est a livellu sovra-comunale (in rete cun totu sos Comunes de s'Unione de Comunes de Planàrgia e Montiferru otzidentale) e Iscanu est su Comune capofila.
Pro cale si siat informatzione s'Ufìtziu est abertu ogni gioja cun oràriu 10,00-14,00.
Iscriviti a: Post (Atom)


text:
FOTOS DE VALENTIN CANALIZO
FOTOS DE VALENTIN CANALIZO
FOTOS E IMAGENES DE VALENTIN CANALIZO
Fotos de Valentín Canalizo (José Valentín Raimundo Canalizo Bocadillo) - Presidente de México durante 10 meses en 1843 y 1844.
FOTOS DE AGUSTIN DE EYZAGUIRRE
Fuente: Imágenes google
Fotos de Valentin Canalizo, fotos del General Valentin Canalizo, fotos de Valentin Canalizo mexicano, dibujos de Valentin Canalizo, mejores fotos de Valentin Canalizo, imagenes del Heroe Valentin Canalizo estatua, galeria de fotos de Valentin Canalizo dibujos, coleccion de fotos de Valentin Canalizo, photo Valentin Canalizo dibujo, pictures Valentin Canalizo, photo gallery Valentin Canalizo, fotografias de Don Valentin Canalizo, grafico de Valentin Canalizo, dibujo e imagen del General Valentín Canalizo, imagen de Valentin Canalizo, retrato de Valentín Canalizo, estatua de Don Valentin Canalizo monumento heroe


text:
Bellini Giuseppe
L'Ateneo Sardo : numero 7
Autore: Alasia, Bellini, Bruno Lizio, Calvia Giuseppe, Demeglio Nelly, Giacomelli Guido, Lutzu Pietro, Mameli Efisio, Marenco Leopoldo, Mariotti Carlo, Moch, Muscas, Santoro, Scano Emanuele, Solinas Orazio
Editore: Tipografia dell' Unione Sarda
Anno: 1898
Sardegna Letteraria Artistica Illustrata : numero 7
Autore: Abate Marco, Bellini Giuseppe, De Antonio Attilio, Guadagnoli, Jan Mortze, Lutzu Pietro, Melis Medda Salvatore, Mereu Giuseppe, Sequi Giambattista, Talloru Francesco, Zucca Raimondo
Editore: Litografia Tipografia Oreste Reale
Anno: 1899
L'Ateneo Sardo : numero 2
Autore: Alberti Nino, Bellini Giuseppe, Deledda Grazia, Demeglio Nelly, Francesco Sorrentino Anton, Paolo Cortese Francesco, Pirodda Andra
Editore: Tipografia dell'Unione Sarda
Anno: 1898


text:
S'essida de Jeb Bush dae sa cursa republicana no at favoridu is candidados chi, a bàtimas, sunt proende a firmare sa martza lestra e grae de Donald Trump. In Nevada, pagas dies a oe, su capotatzu nieddu at otènnidu prus de su 45% de is cunsensos crompende·nche a 82 delegados. Ted Cruz e Marco Rubio abarrant in segunda e in sa de tres positziones cun 17 e 16 delegados, de pare a pare. S'ispera issoro est chi John Kasich e Ben Carson nàrgiant "adiosu", sighende s'esèmpiu de Bush, de Mike Huckabee, de Rand Paul, de Rick Santorum, de Chris Christie, de Carly Fiorina e de Jim Gilmore. Ma, cara a is 14 cumpetitziones de su primu de martzu, ambos, Cruz e Rubio, s'ant a gherrare s'unu contra a s'àteru pro pòdere nàrrere a sa banda "moderada" de su partidu chi s'anti-Trump ddoe est. Ma finamentas in su campu democràticu est a cumprèndere chie at a pòdere èssere, cara a sa conchista de sa Domo arba, s'anti-Trump.
S'in casu chi "the Donald" triunfaret in is primàrias de s'elefante, a rapresentare s'aineddu ddoe at a bòlere unu chi pòngiat in s'agenda sa giustìtzia sotziale o unu chi no assuconet is possidentes, in antis chi si fùrrient a sa dereta prus agreste? Finas a imoe Bernie Sanders e Hillary Clinton nche sunt, ambos, a 51 delegados, nointamen s'ex "first lady" apat bìnchidu in Iowa e Nevada. Paret chi s'eletoradu giovanile sustèngiat su "sotzialista de su Vermont": singiale de una crèschida de sa cussèntzia contra a su poderiu islacanadu de is meres de s'economia chi non garantint unu benidore sulenu a is generatzione noas. Pro parte sua, Clinton, narat chi su programma de Sanders no est sustenìbile. A nch'introduire unu sistema sanitàriu a s'iscandìnava, nât chi, bolet nàrrere feti una cosa: a nch'artziare is tassas.
In su 2004 esseit a campu "Don't think of an elephant". In cussu libru su linguista istadunidense George Lakoff cussigeit a is democràticos de no impreare su matessi limbàgiu de is aversàrios. «Una bia chi George W. Bush nche crompeit a sa Domo arba, sa frase isgràvios fiscales nch'esseit dae in cue. Cando is faeddos tassas e isgràvios s'aunint su resurtu est una metàfora: is tassas sunt una tribulia. Chie nche ddas bogat est un'eroe. Deretu is democràticos ant impreadu cussos faeddos, iscudende·si su tzapu a pees». Imoe Clinton nch'est in intro de sa matessi guarnissa cuntzetuale de is republicanos, comente chi is tassas esserent unu male. Ca non chistionat de progressividade fiscale a sa manera de Sanders. Pro is matessi motivos, oe Lakoff narat chi s'eticheta "sotzialista" no at cajonadu dannos a s'imàgine de su senadore progressista, comente chi is valores suos siant valores americanos meros e sìncheros.
Tocat de cumprèndere si sa martza grae de s'elefante nieddu, pagu bajuladu finamentas dae is majorales de su partidu republicanu, at a cunditzionare is primàrias democràticas lassende·nche su pensu de Lakoff a banda. Is primàrias de s'aineddu imbenientes nos dd'ant a ammustrare.
In su 2004 esseit a campu "Don't think of an elephant". In cussu libru su linguista istadunidense George Lakoff cussigeit a is democràticos de no impreare su matessi limbàgiu de is aversàrios. «Una bia chi George W. Bush nche crompeit a sa Domo arba, sa frase isgràvios fiscales nch'esseit dae in cue. Cando is faeddos tassas e isgràvios s'aunint su resurtu est una metàfora: is tassas sunt una tribulia. Chie nche ddas bogat est un'eroe. Deretu is democràticos ant impreadu cussos faeddos, iscudende·si su tzapu a pees». Imoe Clinton nch'est in intro de sa matessi guarnissa cuntzetuale de is republicanos, comente chi is tassas esserent unu male. Ca non chistionat de progressividade fiscale a sa manera de Sanders. Pro is matessi motivos, oe Lakoff narat chi s'eticheta "sotzialista" no at cajonadu dannos a s'imàgine de su senadore progressista, comente chi is valores suos siant valores americanos meros e sìncheros.
Tocat de cumprèndere si sa martza grae de s'elefante nieddu, pagu bajuladu finamentas dae is majorales de su partidu republicanu, at a cunditzionare is primàrias democràticas lassende·nche su pensu de Lakoff a banda. Is primàrias de s'aineddu imbenientes nos dd'ant a ammustrare.


text:
Condrocalcinosi
Articulu in LSC
Sa condrocalcinosi est una artro-patia microcristallina, caraterizada de depositzione de cristallos de pirofosfatu de càlciu di-idratu (PFCD) in is tèssidos articulares.
Cuntenutu
Classificatzione[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Sa maladia si podet manifestare cun cuadros clinicos diferentes de chi benit sa classificazione in:
asintomàtica[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Custa forma non dat perunu sìntomu. est reconnota isceti gràtzias a unu esàminu radiogràficu chi permitet de distìnghere is depòsitos de su cristallu de PFCD.
pseudo-guta[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Custa forma si manifestat cun cuadru clìnicu de artrite acuta chi sa prus parte de is bortas s'agatat a su benugu, cun sìntomos meda simbillantes a is de sa guta.
pseudo poli-artrite reumatòide[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Custa forma si manifestat cun artrite crònica, carterizada de unfraduras chi torrant fatuvatu a duas o tres agiunturas diferentes de una borta a s'àtera.
pseudo-artròsica[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Custa forma est caraterizada de cuadru patològicu articulares crònicos subra chi si podent azùnghere o no fatuvatu unfraduras acutas.
simil-neuropàtica[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Est una forma meda grae, caraterizada pro addanniare s'agiuntura fintzas a dda distruere.


text:
Circa 1.400 parolas extra in interlingua es explicate pro illes, qui scribe manuscriptos pro le serie "Facile a leger in interlingua".
Le adjuta de autores, qui scribe manuscriptos pro le serie de libros "Facile a leger in interlingua [0]", ha crescite al grandor duple. "Interlingua - dictionario suppletive [1]" contine ora circa 1.400 parolas.
Quando "Facile a leger in interlingua" comenciava, illos se basava super le definition de 2.500 parolas in "Interlingua - dictionario basic [2]". Omne parolas usate in le serie, que non es inter le 2.500 parolas, debe esser explicate in notas a pede in le libros como un adjuta al lector.
Omne iste definitiones in le libro e in traductiones litterari publicate in le magazin Panorama in interlingua [2] es colligite in "Interlingua - dictionario suppletive" que ora ha crescite a 42 paginas. Autores assi non besonia redefinir parolas que ja ha essite definite, illes pote usar le definition in le supplemento. Ma si on ha un explication plus precise o plus clar, on pote inviar lo al redaction.
"Interlingua - dictionario suppletive" es un documento in PDF sub revision constante e assi non un obra final, ni in grandor, ni in le definitiones que se developpa e deveni sempre plus clar - e sempre plus numerose. Omnes pote discargar gratuitemente le dictionario suppletive e usar lo pro su manuscriptos.
Existe anque un un special corrector orthographic pro autores de "Facile a leger in interlingua". Iste corrector orthographic functiona in le gratuite programmas computatorial LibreOffice e OpenOffice e contine solmente le 2.500 parolas - in omne formas. Assi illo va sublinear omne parolas que non es in le dictionario, facente lo facile pro autores saper qual parolas debe esser explicate in notas a pede.
Visita www.interlingua.com/facilealeger [2] pro comprar libros del serie "Facile a leger in interlingua" e pro discargar como autor le corrector orthographic e "Interlingua - dictionario suppletive"


text:
IS PREGATORIAS ANTIGAS - SU SIGNU DE SA DEVOTZIONI
Laboratorius po Mannus e po Pipius - Casa Corda 6 - 13 - 20 - 27 mesi de Lampadas, 4 - 11- 18 mesi de Argiolas (16.00 - 19.00)
Po partetzipai a is laboratòrius non si pagat
Is mòdulus po si scriri ddus agatais in su situ istitutzionali de su Comunu de Serrenti o mandendi una "e-mail" a monica.lampis@tiscali.it
Is Espertus de is labboratórius funt:
Prof. Mario Puddu - linguista Prof. F. Casula - linguísta
Prof. C. Pillai - espertu de língua e cultura sarda Maista Valeria Serra - etnomusicòloga
Maistu Ignazio Murru - etnomusicólogu Dot.ra Monica Lampis – operadora linguìstica
Sig.ra Manuela Mameli - interpreti moderna de sa cantzoni sarda
Mòdulu de iscritzioni laboratóriu po pipius
Mòdulu de iscritzioni laboratóriu po mannus


text:
Est de paritzas dies a oe sa noa de una multa de 19.500 èuros pro traballu nieddu, intregada a unu bingiateri chi si fiat faghende agiudare a binnennare dae sos amigos e dae sos parentes. Sa faina est acontèssida in Itàlia, pro èssere pretzisos in provìntzia de Cùneu. Giai s'ischit, sos tusòrgios, sas ghetadas de bòveda, su de masellare su porcu e gasi etotu sa binnenna sunt ocasiones pro nche colare una die in cumpangia intre amigos e parentes a sa manera de s'agiudu torradu, in ue regnat sa solidariedade intre amigos e parentes. Ma custa borta sos ispetores de su traballu, acumpangiados dae sos carabineris ant lassadu sinnale malu, arruinende sa chi deviat èssere una festa.Sos parentes intro de su de bator grados no ant àpidu problemas, ma pro sos amigos sa multa est istada inevitàbile. Cosas de non crèere.Ma sa lege in matèria ite narat?In pràtica a su chi narat s'artìculu 74 de su còditze tzivile, sunt parentes in lìnia dereta sas pessones in ue s'una est discendente de s'àtera. Sunt parentes in lìnia cullaterale, imbetzes, sas pessones chi ant unu ramu a cumone, ma non sunt discendentes s'una dae s'àtera.
Sa norma definitiva chi regulamentat custas operatziones ocasionales de traballu, in Itàlia l'ant definida cun su D.l. 5/2009, chi posca ant cunvèrtidu in lege (n. 33/2009). Duncas istabilit chi, in custas fainas, sos operadores chi ant a pòdere agiudare sunt sos parentes intro de su de bator grados.
Pro cumprèndere mègius, sos parentes in lìnia dereta sunt: sos de primu gradu babbu e fìgiu, de segundu gradu giaju e nebode, de su de tres grados bisaju e fìgiu de nebode e de su de bator grados trisaju e nebode de nebode. Sos parentes in lìnia cullaterale sunt: de segundu gradu su frade, sos de tres grados su tziu e su nebode e sos de bator grados su fìgiu de su nebode, su fradile e su fìgiu de su bisaju. A ùrtimu bi sunt sos afines, chi sunt sos parentes de su còjube. Duncas sos afines de segundu gradu sunt su connadu, sos de tres grados su fìgiu de su connadu e su tziu de su còjube, su de bator grados su fradile de su còjube.
Pro totu custas categorias e grados de parentela non b'at perìgulu de si nch'agatare sa giustìtzia in intro a sa propiedade, ma pro sos amigos, mancari istrintos tocat de fàghere galu atentzione.


text:
"A pessare de chèrrere impònnere pro lege s'insinnamentu obligatòriu de s'innu de Mameli est una cosa inatzetàbile e ridìcula, sa Sardigna tenet giai s'innu natzionale suo chi est Procurade de moderare barones sa tirannia”. L'at naradu su Segretàriu Natzionale de su Psd’az Giuanne Anghelu Colli, cummentende su testu de su providimentu ammaniadu in cummissione Cultura de sa Càmera de sos Deputados chi previdet chi dae su 2012-2013, in sas iscolas de cada òrdine e gradu, siant organizados caminos didàticos e initziativas pro sugugiare sa riflessione subra de sos eventos e su sinnificadu de su "risorgimento" e chi, in custu àmbitu, insinnent in sas iscolas finas s'innu de Mameli.
Dae su segretàriu de su partidu Sardu de Atzione moet un'invitu a su Presidente de sa Regione sarda Cappellacci: “sa Sardigna tenet s'òbligu de difèndere s'unidade natzionale de su Pòpulu sardu – at naradu Colli -, chi mancu 150 annos de istòria italiana sunt resessidos a nche lu cantzellare, ponende in mesu de sos argumentu de cunfrontu cun s'Istadu italianu finas su de sa tutela de sa limba sarda. Mi iseto, duncas, chi sa Regione sarda s'ativet deretu in custus sensu, siat cun s'adotzione de providimentos imediados pro s'insinnamentu de s'istòria, de sa cultura e de sa limba sarda in sas iscolas nostras – cuncruit Colli –, siat pro cumpletare su caminu normativu finalizadu a s'adotzione di Procurade de moderare barones sa tirannia comente innu ufitziale”.