c: text/html

text:
Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Custu template tenet unu o prus paràmetros optzionales. In su còdighe suo impreat caraterìsticas relativamente cumplessas o "esotèricas".
Pro praghere,
non proves a lu mudare si non ses tzertu de àere cumprèndidu sa funtzione si sos risultados diant èssere diferentes dae su chi tenes in conca. Totu sos esperimentos depent èssere fatos in sa e si non ses prontu a acontzare totu sos dannos eventuales chi diant pòdere essire a campu pàgina de proa (Sandbox) dedicada.
Su template
{{ serbit pro Tzita noas}} ( impreu) tzitare sas fontes in Wikipedia, cando custas sunt noas, impreende unu formadu istandard e parìvile, cunforme a cantu prevìdidu dae sas cunventziones bibliogràficas de Wikipedia.
Pro tzitare sitos web
chi non sunt testadas giornalìsticas imprea {{ Tzita web}} (, pro tzitare libros imprea {{ impreu) Tzita libru}} (, pro tzitare publicatziones acadèmicas {{ impreu) Tzita publicatzione}} (, pro trasmissiones televisivas {{ impreu) Tzita TV}} (.
impreu)
Su template est implementadu pro mèdiu de su mòdulu in
Lua Module:Tzitatzione
Sintassi semplificada - paràmetros positzionales
Sos paràmetros
limba, autore, *url, tìtulu, publicatzione, data, tzitade, pàgina, atzessu e *cid podent èssere insertados fintzas chene bisòngiu de èssere decrarados (però s'in casu chi s'indiritzu ìnternet (url) cumprendat su caràtere "=", custu depet èssere netzessàriamente remplasadu cun su template {{ =}}). Est de importu mannu a sighire pretzisamente s'òrdine de insertada e a insertare de sighida sos eventuales àteros paràmetros, pro evitare faddinas de funtzionamentu in intro de su template.
Versione semplificada (
còpia e incolla su testu in suta, e a pustis remplasa sos paràmetros cun sos valores chi lis currispondent)
{{tzita noas| | autore | url | tìtulu | publicatzione | data | atzessu | limba }} formadu
Sintassi mìnima - paràmetros nominales
{{tzita noas| | autore= | url= | tìtulu= | publicatzione= | data= | atzessu= | limba= }} formadu=
In su campu
url cheret insertadu s'url de su situ; in su campu atzessu cheret insertada sa data de consultatzione, indicada in su formadu estèndidu, a esèmpiu 17 freàrgiu 1996, 1u làmpadas 2003 o 2 santandria 2004 ma no 02 santandria 2004. Dae cara e no imprees maiùscolas in sos nùmenes de sos campos.
Sintassi estesa
Totu sos nùmenes de sos campos
èssere iscritos cun lìteras minùscolas. Còpia una versione bòida pro incumentzare. Ammenta·ti chi su caràtere "|" depet separare cada campu. Iscantzella sos campos no impreados, pro evitare de prenare tropu sa ventana de muda.
depent
limba (facultativu): inserta su còdighe ISO 639-2 de sa limba si est diferente dae sa sarda (es. en). No insertes àteros sìmbulos che a sos wikilinks o a sas parèntesis grafas: su template las previdet giai;
autore (facultativu): inserta su nùmene de s'autore de s'artìculu, s'in casu cun sos wikilinks (est mègius a pònnere nùmene e sambenadu intreos, èvita pro cantu possìbile abbreviatziones che a A. Casula; mègius ). Àteros autores podent èssere annantos cun sos paràmetros autore2, autore3, etc... Antioco Casula
wkautore: alternativu a su ligàmene in su campu autore
url: s'indiritzu web de s'artìculu tzitadu in manera estèndida, cun http:// e chene wikilink;
tìtulu: su tìtulu de s'artìculu tzitadu in limba originale. No imprees còdighes de formatatzione in su testu, su template frunit in manera automàtica su tìtulu in cursivu;
publicatzione: nùmene de sa testada, s'in casu cun su wikilink ma mai cun sos còdighes de formatatzione de testu (su cursivu benit postu in manera automàtica): es. podes insertare [[L'Unione Sarda|L'Unione Sarda]] ma non ''[[La Nuova Sardegna]]'' o ''Làcanas'';
tzitade (facultativu): s'impreat cando esistent prus testadas cun su matessi nùmene. Pro esempru pro sa testada inglesa The Times no at a serbire sa tzitade (Londra), ma si si cheret indicare s'omònima sudafricana s'at a insertare Johannesburg in custu campu; sa cumpiladura est lìbera, tando est possìbile a insertare su balore cun o chene wikilink (es. est possìbile a insertare siat [[Liverpool]] chi, in casu de s'omònima tzitade australiana, [[Liverpool (Austràlia)|Liverpool]]);
editore (facultativu): ìndica, cando podet èssere netzessàriu pro fatzilitare s'identificatzione de sa publicatzione, su nùmene de s'editore de sa testada;
data die de s'artìculu tzitadu (chene wikilink); inserta in sa matessi forma estèndida indicada in subra (es. 20 austu 1984);
p (facultativu): pro indicare sa pàgina in ue s'agatat sa noa in una fonte de paperi. (es. 99);
pp (facultativu): pro indicare sas pàginas in ue s'agatat sa noa in una fonte de paperi. De impreare in alternativa a "p" cando sa noa òcupat prus pàginas (es. 123-145);
atzessu: ìndica sa data de cando as pompiadu sa noa, indicada in su paràmetru URL, impreende sa forma estèndida, pro es. 1 Santugaine 2022, pòmpia s'aresonu chi li pertocat);
formadu (facultativu): ìndica si su documentu, indicadu in su paràmetru URL, est in unu formadu informàticu diferente dae s'HTML (p.es. PDF o TXT);
cid (facultativu): còdighe de assinnare a sa noa. Permitet s'impreu de su template in paris cun su {{ Tzita}};
tzitatzione (facultativu): inserta una tzitatzione pigada dae s'artìculu impreadu comente fonte.
urlarchìviu (facultativu): ls'indiritzu web de un' eventuale versione archiviada (in s' Internèt Archive, in sa cache de google, etz.)
dataarchìviu (facultativu): data de archiviatzione de s'artìculu. No est netzessàriu a l'indicare cando est pigada in manera automàtica dae sos url de sos archìvios Wayback (comente a cussos impreados dae s' Internèt Archive) e dae carchi url de sos archìvios Webcite e Archiveis. urlmortu (facultativu): compilare custu paràmetru cun nono si su ligàmene originale a s'artìculu est galu disponìbile. Compilare cun " eja" si s'URL originale no funzionat e sa versione archiviada no est istada indicada. ( leghenda colores)
{{Tzita noas | limba =
| autore =
| wkautore =
| url =
| tìtulu =
| publicatzione =
| tzitade =
| editore =
| data =
| p =
| pp =
| atzessu =
| formadu =
| cid =
| tzitatzione =
| urlarchìviu =
| dataarchìviu =
| urlmortu = }}
Esèmpios de impreu
Inoghe si podent pompiare tres esèmpios de impreu de su template (sos àteros esèmpios sunt casos intermèdios e comente si siat sunt incluidos in cussos inoghe espostos): su primu pertocat a sa tzitatzione in su corpus de s'artìculu
Macumere de un'artìculu redatzionale apartu in unu cuotidianu sardu, chi non tenet bisòngiu in manera obligatòria de su còdighe de sa limba (ca est iscritu in sardu) e chi non previdet su nùmene de s'autore.
Su segundu esèmpiu pertocat a sa tzitatzione in su corpus de s'artìculu Helen Mirren de un'artìculu apartu in unu cuotidianu britànnicu, firmadu dae un'autore e consultadu su 20 de nadale de su 2007.
Infines, su de tres pertocat a s'allenadore de rugby
sudafricanu [Peter de Villiers]], primu tècnicu de colore a ghiare sos , e sa tzitatzione est pigada dae su Springbok Times de Johannesburg, s'ùnicu omònimu de su Times londinesu.
Esèmpiu n. 1
Custa istringa:
{{Tzita noas|limba=|autore=|tìtulu= Refudos militares in tretos de Macumere | url=http://www.sagazeta.info/2015/09/refudos-militares-in-tretos-de-macumere.html|publicatzione=[[Sa Gazeta]]|data=11 nadale 2006}}
insertada in su testu chi sighit:
In su sartu de Macumere, in custos annos, sunt istados agatados fintzas refudos de orìgine militare, in su logu connotu comente S'Ena ruggia . [1]
frunit sa nota a pede de pàgina n. 1 (pòmpia su paràgrafu de sas notas).
Esèmpiu n. 2
Custa istringa:
{{Tzita noas|limba=en|autore=Will Stewart|url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/femail/article.html?in_article_id=410429&in_page_id=1879|tìtulu=Found: Helen's Russian relatives|pubblicazione=[[Daily Mail]]|data=15 santugaine 2006|atzessu=20 nadale 2007}}
insertada in su testu chi sighit:
Helen Mirren est nàschida in Ilford ( Essex) in su 1945, segunda de tres frades, dae babbu russu, Vasilij Petrovič Mironov ( [2] 1913- 1980) e mama inglesa, Kathleen Rogers ( 1909- 1980).
frunit sa nota a pede de pàgina n. 2 (pòmpia su paràgrafu de sas notas).
Esèmpiu n. 3
Custa istringa:
{{Tzita noas|limba=en|autore=Craig Ray|url=http://www.timeslive.co.za/thetimes/2008/01/10/boks-get-first-black-coach|tìtulu=Boks Get First Black Coach|publicatzione=The Times|tzitade=[[Johannesburg]]|data=10 ghennàrgiu 2008|atzessu=4 santandria 2011}}
insertada in su testu chi sighit:
Peter de Villiers est fintzas connotu pro èssere istadu su primu allenadore de colore in s'istòria de sa Natzionale sudafricana de rugby ... [3]
frunit sa nota a pede de pàgina n. 3 (pòmpia su paràgrafu de sas notas).
Notas
↑
, in Refudos militares in tretos de Macumere , 11 nadale 2006. Sa Gazeta
↑
( ) Will Stewart, EN , 15 santugaine 2006. Found: Helen's Russian relatives URL consultadu su 20 nadale 2007.
↑
( ) Craig Ray, EN , in Boks Get First Black Coach The Times ( Johannesburg), 10 ghennàrgiu 2008. URL consultadu su 4 santandria 2011.
Templates ligados
Datos pro VisualEditor Sa tabella
TemplateData chi sighit est càbida in sa sutapàgina Template:Tzita noas/TemplateData ( càmbia· istòria)
Template parameters
This template prefers inline formatting of parameters. Parameter Description Type Status Limba
limba
7
language
lingua
lìngua
inserta su còdighe ISO 639-2 de sa limba si est diferente dae cussa sarda (es. en). No insertes àteros sìmbulos comente a wikilinks o parèntesis grafas: su template las previdet giai
String optional Nùmene
nùmene
first
Nùmene de s'autore.
String optional Sambenadu
sambenadu
last
funtzionat petzi cun su paràmetru ''nùmene'', in su frunire Sambenadu, Nùmene.
String optional Nùmene 2
nùmene2
first2
no description
String optional Sambenadu 2
sambenadu2
last2
no description
String optional Nùmene 3
nùmene3
first3
no description
String optional Sambenadu 3
sambenadu3
last3
no description
String optional Autore
autore
1
author
inserta su nùmene de s'autore de s'artìculu, s'in casu mai cun sos wikilinks (est mègius a pònnere nùmene e sambenadu pro intreu. No imprees, pro cantu possìbile. abbreviatziones comente a A. Casula; mègius Antiogu Casula).
String suggested Autore 2
autore2
author2
eventuale segundu autore
String optional Autore 3
autore3
author3
eventuale tertzu autore
String optional Wiki autore
wkautore
author-link
alternativu a su ligàmene in su campu autore
String optional URL
url
2
URL
s'indiritzu web estèndidu de s'artìculu tzitadu, cun s'http:// e chene wikilinks
String optional Tìtulu
tìtulu
3
title
su tìtulu de s'artìculu tzitadu in limba originale. No imprees còdighes de formatatzione in su testu, su template frunit in manera automàtica su tìtulu in corsivu
String required Publicatzione
publicatzione
4
work
journal
newspaper
magazine
periodical
website
giornale
nùmene de sa testada, s'in casu mai cun sos wikilinks ma mai cun sos còdighes de formatatzione de su testu: es. est possìbile a insertare [[L'Unione Sarda]] ma non ''[[La Nuova Sardegna]]'' o ''Làcanas''
String required Tzitade
tzitade
place
s'impreat cando esistent prus testadas cun su matessi nùmene. Pro esempru pro sa testada inglesa The Times no at a serbire sa tzitade (Londra), ma si si cheret indicare s'omònima sudafricana s'at a insertare Johannesburg in tale campu; sa cumpiladura est lìbera, e pro custa resone est possìbile a insertare su balore cun o chene wikilinks (es. est possìbile insertare siat [[Liverpool]] chi, in casu de s'omònima tzitade australiana, [[Liverpool (Austràlia)|Liverpool]])
String optional Editore
editore
publisher
cun custu podes indicare, si est netzessàriu pro fatzilitare s'identificatzione de sa publicatzione, su nùmene de s'editore de sa testada
String optional Data
data
5
date
data de sa publicatzione in sa forma estèndida: pro esempru 20 austu 1984)
String suggested Pàgina
p
page
si est una fonte in pabiru, ìndica sa pàgina (es. 99)
String optional Pàginas
pp
pages
si est una fonte in pabiru e chi s'agatat in prus pàginas, ìndica sas pàginas comente intervallu (es. 123-145)
String optional Atzessu
atzessu
6
access-date
accessdate
Si est unu situ web, sa sa data in cale est istada consultada sa noa in sa forma estèndida, a es. 5 trìulas 2013)
String optional Formadu
formadu
8
format
ìndica si su documentu est in unu formadu diferente dae s'HTML (p. es. PDF o TXT)
String optional Cid
cid
ref
còdighe de assignare a sa noa. Permitet s'impreu de su template in paris cun su Template:Tzita
String optional Tzitatzione
tzitatzione
quote
inoghe podes insertare una tzitatzione pigada dae s'artìculu impreadu comente a fonte.
String optional URL archìviu
urlarchìviu
archive-url
archiveurl
s'indiritzu web de un'eventuale versione archiviada (in s'Internèt Archive, in sa cache de google, etz.)
String optional Data archìviu
dataarchìviu
archive-date
archivedate
data de archiviatzione de s'artìculu
String optional URL mortu
urlmortu
dead-url
deadurl
compila custu paràmetru cun nono si su collegamentu originale a s'artìculu est galu disponìbile
String optional

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
De su lunis a su cenabara a is dei de mengianu e in replica a is dei de morì con Alessio Su Maistu: novas e profundamentus in sardo de sa terra costa e de foras. Attobiu de su 16 de làmpadas de su 2021
Cuminzat in Unica Radio su programma in sardu, promoviu e finanziau de sa Regioni Sardigna, po promossi e giai valori a sa lingua sarda. Unu progettu fattu de s’emittenti de is scientis de s’universidadi de Casteddu cun sa boxi e sa collaborazioni giornalistica de Alessio Mura in arti “Su Maistu”. Attobiu de su 16 de làmpadas de su 2021. Imperai su sardu in sa vida de donnìa di, finzas in s’informali, po giai novas, informazionis de cultura de sa terra nosta e finzas de su mundu musicali po fai acostai su publicu prus giovunu. Su sardu est una lingua bia chi depit essi imperada finzas in is media cun s’imperu de donnìa di.
Unu progettu de valorizzazioni linguistica de su sardu chi at a essi in onda de su lunis a su cenabara, a is dexi de mengianu e a merì, in replica, a is dexi. S’at a fueddai de attualidadi, de cultura, de amostus, de arti in su territoriu cosa nostu e de meda atru. Aintru de is iscopus de de su progettu dd’est cussu de imperai su sardu in is contestus de donnìa di, non scetti cussus informalis.
Sa conduzioni est fatta de Alessio Mura, in arti Su Maistu, chi est stetiu unu de is primus a fai su Rap in Sardigna, e chi at sempri giau valori a sa lingua sarda e a sa tradizioni in su traballu cosa sua. Unu programma radiofonicu chi at a essi de cumpangia po is ascurtadoris giaendi a issus novas de sa terra nosta e iniziativas culturalis chi s’ant a fai.
Progettu finanziau de sa Regione Autonoma de Sardigna, annualidadi 2020/2021. Lei regionali n.22 de su 2018, art.22 “Imprentas”: agiudus po sa lingua sarda, linea C.


text:
Nono: Como una ola de fuerza y luz / Manzoni: Masse: ommagio a Edgar Varèse
(e-Music)
Description
Also in this Series
More Like This
More Details
Citations
Maurizio Pollini., & Maurizio Pollini|ARTIST. (2001). Nono: Como una ola de fuerza y luz / Manzoni: Masse: ommagio a Edgar Varèse . Deutsche Grammophon GmbH, Berlin.Chicago / Turabian - Author Date Citation, 17th Edition (style guide)
Maurizio Pollini and Maurizio Pollini|ARTIST. 2001. Nono: Como Una Ola De Fuerza Y Luz / Manzoni: Masse: Ommagio a Edgar Varèse. Deutsche Grammophon GmbH, Berlin.Chicago / Turabian - Humanities (Notes and Bibliography) Citation, 17th Edition (style guide)
Maurizio Pollini and Maurizio Pollini|ARTIST. Nono: Como Una Ola De Fuerza Y Luz / Manzoni: Masse: Ommagio a Edgar Varèse Deutsche Grammophon GmbH, Berlin, 2001.MLA Citation, 9th Edition (style guide)
Maurizio Pollini, and Maurizio Pollini|ARTIST. Nono: Como Una Ola De Fuerza Y Luz / Manzoni: Masse: Ommagio a Edgar Varèse Deutsche Grammophon GmbH, Berlin, 2001.


text:
abbrutài, abbrutàre , vrb Definizione fàere brutu, ingòllere brutore Sinonimi e contrari abbotinare, afeai, ammusinzare, imbratare, imbudrigai, immusungiai, incrastiare, insuciai, musucare, sordigai | ctr. innetare, limpiai Frasi su logu fuat totu abbrutau de sànguni ◊ us pipius si funtis abbrutaus 2. is cosas chi abbrutant s'ómini funt is cosas malas chi fait Etimo srd. Traduzioni Francese salir Inglese to dirty Spagnolo ensuciar Italiano sporcare Tedesco beschmutzen.
afeài , vrb: afeare Definizione fàere a feu, fàere feu fintzes in su sensu de fàere disonore a calecuna cosa, tocare a brutesa; nàrrere cosa a briga, a disprétziu Sinonimi e contrari abbaunzare, abborresci, ghelestiare, grisai 1 / imbratare / briare, certai, disalabai, infeire, irzenzare, menispresiare Frasi est preíderu isse puru, ma acumbessat e afeat sa lege chi l'at fatu a preíderu! 2. totu mi ant afeadu su cantare daghi mi ant bidu chi póveru so Etimo spn. Traduzioni Francese barbouiller, salir, blâmer Inglese to soil, to blame Spagnolo afear, ensuciar Italiano imbrattare, biasimare Tedesco beschmutzen, tadeln.
allodrigài , vrb: allordigai, alluldigai Definizione fàere brutu su logu, sa cosa, pruschetotu cun ludu Sinonimi e contrari acadhotzai, acadrangiai, acarrognai, imbratare, insodrigai, orroigai | ctr. limpiai Etimo srd. Traduzioni Francese salir Inglese to soil Spagnolo ensuciar, enlodar Italiano insozzare, lordare Tedesco beschmutzen.
ammammungiài , vrb: ammumungiai, mumungiai Definizione imbrutare fintzes su bestimentu de sa cosa chi si papat, chi si manígiat, po sa pagu atentzione; fintzes aprapudhare, istare tocandho Sinonimi e contrari abbaunzare, acoredhai, ammustiai 1, imbratare, improdhai 2. fiat aturau ammumungiau coment'e unu cambu de linna frisca totu acalamada ◊ andendi a pei in su mòri sa pipia arribbàt a iscola totu ammumungiara ◊ est totu ammumungiau ca si nci at ghetau su cafei apitzus Etimo srd. Traduzioni Francese salir Inglese to soil Spagnolo ensuciarse, pringarse Italiano imbrodolarsi Tedesco sich bekleckern.
imbratàre , vrb: imbrutai, imbrutare, imburtare Definizione fàere brutu, fèrrere o picigare brutore o àteru a cosa chi no ndhe depet portare, pònnere pígiu de calecuna cosa a bisura de mància, de colore: in cobertantza, foedhare male de ccn; foedhandho cun delicadesa, andhare de su corpus / imbrutai unu muru (faedhonzu de muradores) = dàreli sa prima manu de intúnigu a pizighedhu Sinonimi e contrari abbotinare, abbrutai, acadhotzai, aligae, ammusinzare, immusungiai, incadhossai, insodrigai, insuciai, lorire, musucare, orroigai, sordigai / brutare, cacare | ctr. innetiare, limpiai, samunae Frasi traballat chena malíssia e no timet de s'imbrutare sas manos ◊ paret intrighinandhe, imbratandhe de iscuru su locu ◊ s'onori miu no bollu chi mi dhu imbrutis tui! ◊ unu pizichedhu de nibe at imbratau s'istradone 2. dh'at aferrau a sa braba, gei dh'at fatu cadredhai: fiat acanta a s'imbrutai puru! ◊ funt intrendi a is domus a furai e si dhoi imbrutant puru, fendi lochidadis a prus de su dannu! Cognomi e Proverbi prb: chie faghet sos fatos suos no s'imbrutat sas manos Etimo itl., ctl. imbrattare, embrutar Traduzioni Francese salir Inglese to dirty Spagnolo ensuciar Italiano sporcare Tedesco beschmutzen.
incadhossài , vrb: incadhotzai, incadhotzare Definizione fàere cadhotzu, totu brutu, brutu meda Sinonimi e contrari acadhotzai, acadrangiai, acarrognai, allodrigai, imbrastiare, imbratare, insodrigai, lorire, lurtzinare | ctr. limpiai, pulire Frasi dona cura no t'arràsighis in su muru, a t'incadhossai su bestiri! ◊ su bitúmini apodhat e incadhotzat totu Etimo srd. Traduzioni Francese salir, souiller Inglese to soil Spagnolo ensuciar Italiano insozzare Tedesco beschmutzen.


text:
ISCHEDAS - Sièntzia e Economia (Istòria Moderna)
S'isvilupu iscientìficu tra su ‘500 e su ‘600
Tra su Chimbighentos e su Seschentos s'assistit in Europa a unu progressu sientìficu ràpidu chi permitit non solu de tènnere connoschèntzias noas, ma de arribbare su prus a unu mètodu iscientìficu beru e pròpiu.
Sas iscobertas iscientìficas
Isvilupu de sa sièntzia
Sa rivolutzione industriale
Sa Gran Bretagna (e su prus s'Inghilterra), fiat su logu in su cale, tra Sete e Otighentos, s'est presentadu pro sa prima borta in modu largu unu grandu moimentu de cambiamentu chi at a caraterizare sas sotziedades industriales modernas de s'Otzidente in s'Otighentos e in su Noighentos.


text:
François Rabelais
Articulu in logudoresu
François Rabelais (Chinon, 1485 – Parigi, 9 de abrile 1553) est istadu unu iscrittore, duttore (meigu) e umanista frantzesu. Est istadu s'autore de sos romanzos Pantagruel de su 1532 et Gargantua de su 1534, chi sunu una parodia de sa literadura cavalleresca e chi sunu cunsiderados sos primos esempios de su romanzu modernu.
- Logudoresu
- Biografias
- Artìculos cun còdighe VIAF
- Artìculos cun còdighe ISNI
- Artìculos cun còdighe BIBSYS
- Artìculos cun còdighe BNE
- Artìculos cun còdighe BNF
- Artìculos cun còdighe BAV
- Artìculos cun còdighe CANTIC
- Artìculos cun còdighe CERL
- Artìculos cun còdighe CINII
- Artìculos cun còdighe Europeana
- Artìculos cun còdighe GND
- Artìculos cun còdighe LCCN
- Artìculos cun còdighe LNB
- Artìculos cun còdighe MBA
- Artìculos cun còdighe NDL
- Artìculos cun còdighe NKC
- Artìculos cun còdighe NLA
- Artìculos cun còdighe NLG
- Artìculos cun còdighe NLI
- Artìculos cun còdighe NLK
- Artìculos cun còdighe NLP
- Artìculos cun còdighe NSK
- Artìculos cun còdighe NTA
- Artìculos cun còdighe RERO
- Artìculos cun còdighe RKDartists
- Artìculos cun còdighe RSL
- Artìculos cun còdighe SBN
- Artìculos cun còdighe SELIBR
- Artìculos cun còdighe SNAC-ID
- Artìculos cun còdighe SUDOC
- Artìculos cun còdighe Trove
- Artìculos cun còdighe ULAN
- Artìculos biogràficos cun còdighes de controllu de autoridade
- Frantzesos
- Iscrittores frantzesos
- Umanistas
- Rinascimento


text:
aldàre , vrb: aldiare, ardiare Definizione castiare o chistire una cosa a manera chi no tèngiat dannu, chi no tèngiat male, chi nemos ndhe tochet Sinonimi e contrari aggordai*, badrare Frasi fit reséssidu a che li fichire in conca chi sa puzonina si podiat aldiare in d-una manera sola: cun sas peràulas! ◊ gira, gira, furriola, atàpadi cantu cheres: de sa binza semus meres candho l'aldas tue sola! (P.Casu) Traduzioni Francese préserver, garder Inglese to guard, to preserve Spagnolo guardar Italiano preservare, custodire Tedesco bewahren.
chistíe , vrb: achistiri, chistire, chistiri Definizione arregòllere e pònnere a parte sa cosa po dha tènnere, po si ndhe serbire àtera borta, candho tocat o serbit de prus; pigare; castiare, tènnere contu / chistire una ferramenta, dinare, sèmenes e àteru Sinonimi e contrari acoglire, acuae, aggolostire, aggordai, allogae, arremai 1, arremonire, arribbare 1, asserbare, coltoire*, golloire / contifizare / frànghere | ctr. foliare, frundhire, lassai Frasi de su tempus passau dhue at cosas chi depeus chistie ◊ chistias in su coro su segretu ◊ sa ruge mia comente est mi la chisto ◊ seu chistendi custus sèminis po fai una tuledha de pranteri ◊ custu fut un'orfonedhu chi dh'iat chistiu un'ómini ◊ e ite naras, ca aus coidau a chistie su fusile a codhu!◊ sa piciochedha chistit in manos su giornale e cumènciat a lixe ◊ sa pimpiralla ndi dha chistint is cruculeus 2. soe in fidea de li torrare sas tràvilas, chi si las chistat su pastore! ◊ un'ómini at postu unu piciochedhu a dhi chistiri is molentis ◊ chístimi duas figos! ◊ chisti su dinari! ◊ in sa domo b'istavat solu una vetza pro chistire su locu 3. chisti sa munnedha ca est tochendhe in terra! Traduzioni Francese conserver, garder Inglese to keep Spagnolo guardar, conservar Italiano conservare Tedesco bewahren.
istugiài, istugiàre , vrb: istuxare, istuzare 1, stugiai Definizione pònnere in calecunu istúgiu, nau in su sensu de chistire, pònnere a parte, badrare Sinonimi e contrari abbuare, aclisare, acucai, allogae, apaltare, coltoire, cuerrai, frànghere, impertusare, intuzare, istichire Frasi totu su dinai dh'iat istugiau in sa posta ◊ unu postu in su chelu istuxamindhe: deo pro te in terra apo a pregare! (Pirastru)◊ no istuzes custa cosa in cue ca no dh'agatant! 2. apant totu unu postu bonu istugiadu pro íscios! Etimo ctl. estojar Traduzioni Francese conserver Inglese to keep Spagnolo guardar Italiano conservare Tedesco bewahren.
mantènnere, mantènniri , vrb: ammantènnere, muntènnere Definizione pigare, aferrare cun is manos (rfl. betare sa manu a calecuna cosa a manera de no orrúere); tènnere, àere in podere, sighire a tènnere o a portare; tènnere o chistire chentza si guastare, chentza si pèrdere / pps. manténnidu, mantésiu, mantesu Sinonimi e contrari afuntènnere, agguantai, apompiai, apoderae, rèzere / badrare, ostènnere / coltoire | ctr. iscapare, lassai Modi di dire csn: Deus lu mantenzat! = Deus lu bardet, lu muntenzat sanu, chentza male (nadu in suspu: gi est pagu grassu!…); muntenneresindhe, muntènneresi de… = fàghere a mancu de carchi cosa chirchendhe de pònnere frenu a unu gustu, a sos físsios e gai; muntènnere a unu de carchi cosa = chircare de no li lassare fàghere carchi cosa; mantèniri su fuedhu = èssere de peràula, fàghere su chi si narat candho si daet sa peràula Frasi muntene custa cosa! ◊ cust'animale no bi la fato a lu muntènnere: mi ch'est fuindhe! ◊ s'ambidha andhat male a la muntènnere ◊ in sa pigada de s'iscala muntènedi no ruas! ◊ si pigas a s'àrbure muntènedi bene a sas naes! 2. si bi at erba, in montes, sa robba sighit a muntènnere su late ◊ candho presu ti ant pro ti bochire nemmancu sos cannaos ant muntesu (Sozu)◊ cussas sunt promissas fatas e mai mantésias 3. no mi ndhe muntenzo de bi l'argumentare su chi mi at fatu! ◊ no ti ndhe podes muntènnere de fumare? ◊ a fizos mios no los poto muntènnere d'essire 4. su sale muntenet bona sa cosa a tempus meda Etimo ltn. manutenere Traduzioni Francese maintenir Inglese to maintain Spagnolo mantener, sujetar, guardar Italiano mantenére, conservare Tedesco halten, sich halten (refl.), erhalten, bewahren.
vardàre , vrb: badrare*, fardiare, vardiare Definizione atentzionare calecuna cosa (pàsculu, àteru) chentza ndhe tocare o chi neune ndhe tochet, amparare po no àere dannu / pastura vardada = ínnida, chentza pàschida, chi po fàere crèschere s'erba no dhue lassant intrare bestiàmene Sinonimi e contrari acastiai, aggordai, agguardai, chistie, coltoire, cultodiare, gardiare, parpare, risparmiare / irghiare Frasi vardianedhu nanchi fipo… ma fipo geo a chèrrere vardiatu! ◊ su cherinzu vene vardat sa vida dae cada assustu ◊ su pastore est a grotza e a cambales po si vardare abba, nie e bentu ◊ sos Sardos semus che unu tazu de anzones chi lu vàrdiant sos marjanes ◊ s'àngelu custode mi vardet e s'àngelu de sa defesa mi defendhat Traduzioni Francese sauvegarder, préserver Inglese to protect, to reserve Spagnolo guardar Italiano salvaguardare, preservare, riservare Tedesco schützen, bewahren.


text: Scuola Holden Torino; Università di Salerno; Università di Palermo; Università Luiss “Guido Carli”, Roma; Artelibro Bologna; Fondazione Fitzcarraldo Torino; Novaspes Roma; Mittelfest, Cividale del Friuli; International Lab Gemona; Ariele, Associazione italiana di psicosocioanalisi, Milano; Evolutionary Economics, Annual Meeting, Trento 2002; Oriente Occidente, Festival Internazionale della danza, sezione Linguaggi, Rovereto; Festivaletteratura, Mantova; Biennale Internazionale d’arte, Venezia; Gamec, Galleria di Arte e Moderna e Contemporanea, Bergamo; Teatro Verdi,Pisa; Scuola Normale Superiore, Pisa; Teatro Massimo, Palermo; Barilla S.p.A., Parma; Eli-Lilly S.p.A., Firenze; Festival della creatività, Firenze.


text:
Bacteria
Is batèrios sunt microorganismos procariotas chi presentant una mannària de unos pagos micrometros (in generale intre 0,5 e 5 um de diàmetru) e formas vàrias, incluende isferas (cocci), astas (bacillus), chirriones incurbados (vibrio) e elicoidales (spirochaetes).[1] Is batèrios sunt tzèllulas procariotas, pro custu, a diferèntzia de is tzèllulas eucariotas (de animales, prantas, fungos, etz.), non tenent su nùcleu definidu nen presentant, in generale, orgànulos membranosos internos. In generale possedent unu muru tzellulare e custu si cumponet de peptidoglicanu (fintzas naradu mureìna). Batèrios medas disponent de flagellos o de àteros sistemas de iscostiamentu e sunt mòbiles. De s'istùdiu de is batèrios s'incàrrigat sa bateriologia, unu brancu de sa microbiologia.
Mancari su trèmene batèriu incluiat segundu sa traditzione a totu is procariotas, in die de oe sa tassonomia e sa numencladura sientìfica ddos partzit in duos grupos. Custos domìnios evolutivos si denùmenant Bacteria e Archaea.[2] Sa partzidura si giustìficat in is diferèntzias mannas chi presentant ambos duos grupos a livellu biochìmicu e genèticu. Sa presèntzia fitiana de muru de peptidoglicanu impare cun sa cumpositzione sua de lipidos de membrana sunt sa diferèntzia printzipale chi presentant cun is Archaea.
Is batèrios sunt is organismos prus abbundantes de su praneta. Sunt ubicuitàrios, s'agatant in totu is habitat terrestres e acuàticos; creschent pro fintzas in is prus estremos comente in sos benas de abbas caentes e àtzidas, in is refudos radioativos,[3] in is profundidades tantis de su mare comente de su còrgiu de sa terra. Ddoe at fintzas batèrios chi resissint a subrabìvere in is cunditziones estremas de s'ispàtziu còsmicu. S'istimat chi si podent agatare tzirca 40 milliones de tzèllulas batèricas in unu gramu de terra e unu millione de tzèllulas batèricas in una millilitru de abba durche. In totale, si càrculat chi ddoe siant unos 5×1030 batèrios in su mundu.[4]
Is batèrios sunt netzessàrios pro su retziclàgiu de sos elementos, ca medas passos importantes de is tziclos biogeoquímics dipendent dae custas. Pro esempru tocat a tzitare sa fissadura de s'azotu atmosfèricu. Nointames, petzi sa metade de is Phyla connotos de batèrios tenent ispètzies chi si podent cultivare in laboratòriu,[5] pro su chi una parte manna (si suponet unu 90%) de sas ispètzies de batèrios chi esistint, galu non siat istada descrita.
In su corpus umanu s'agatant aprossimadamente deghe bortas prus tzèllulas batèricas chi non tzèllulas umanas, cun una cantidade manna de batèrios in sa pedde e in su tretu digestivu.[6] Mancari s'efetu protetore de su sistema immunològicu faghet manera chi sa manna majoria de custos batèrios siat inofensiva o benèfica, carchi batèriu patògenu podet causare maladias infetivas, incluende còllera, difterite, iscarlatina, lepra, sífilis, tifu, etz. Is maladias batèricas mortales prus comunas sunt is infetziones respiratòrias, cun una mortalidade petzi pro sa tuberculosi a curtzu de unu millione e mesu de persones in 2018.[7] In totu su mundu s'utilizant antibiòticos pro tratare sas infetziones batèricas. Is antibiòticos sunt efetivos contra de is batèrios sende chi proibint sa formatzione de su muru tzellulare o detenent àteros protzessos de su tziclu de vida de su batèriu. S'usant pero a intensivamente in sa messaria e su pesamentu, mancari in ausèntzia de maladias, cosa chi cajonat ca si siat generalizende sa resistèntzia de is batèrios a sos antibiòticos.
In s'indùstria, is batèrios sunt importantes in protzessos comente su tratamentu de abbas de iscartu, in sa produtzione de butirru, casu, aghedu, jogurt, etz., e in sa produtzione de meighinas e de àteros produtos chìmicos.[8]
Riferimentos[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
- ↑ Patrick R. Murray, Microbiología Médica, 6ª ed..
- ↑ (EN) CARL R. WOESE*t, OTTO KANDLERt, AND MARK L. WHEELIS§, Towards a natural system of organisms: Proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya, vol. 87, Làmpadas 1990.
- ↑ (EN) Fredrickson J, Zachara J, Balkwill D, et al, Geomicrobiology of high-level nuclear waste-contaminated vadose sediments at the hanford site, Washington state, in ASM Journals, 2004.
- ↑ (EN) William B. Whitman, David C. Coleman, and William J. Wiebe, Prokaryotes: The unseen majority, in PNAS, 9 làmpadas 1998.
- ↑ (EN) Michael S Rappé 1, Stephen J Giovannoni, The uncultured microbial majority, in Annu Rev Microbiol ..
- ↑ (EN) Sears C, A dynamic partnership: Celebrating our gut flora, 2005.
- ↑ (EN) Tuberculosis, in who.int.
- ↑ (EN) Ishige, T, Honda, K., Shimizu, S., Whole organism biocatalysis, 2005.


text:
Dolmen
Su dolmen, o segundu sa terminologia propia sarda covacada, est unu tipu de tumba megalìtica preistòrica a aposentu solu e, paris cun su cromlech (comente Stonehenge in Bretagna Manna) e su menhir, costituit su tipu prus nodidu intre de sos monumentos megalìticos. Sa realizatzione de sos dòlmenes est collocada in s'arcu de tempus chi andat dae sa fine de su de 5 millènnios a.C. a sa fine de su de 3 millènnios a.C., fintzas chi in Estremu Oriente s'impreu de su dolmen s'at perlongadu finas su primu millènniu a.C.
Is dòlmenes sunt costituidos dae duos o prus pedrafitas verticales chi apoderant su liminàrgiu costituidu dae unu o prus lastrones orizontales. Su fàbricu fiat in orìgine ammuntadu, amparadu e sustentadu dae unu tùmulu.
Medas esèmpros de custu tipu, o cun temas architetònicos prus evòlvidos, sunt istados agatados fintzas in Europa. In piessignu faghet a nd'agatare in su Regnu Unidu, in Irlanda, in Frantza, in Germània, in Ispagna, in Portugallu e in Itàlia (pretzisamente in Sardigna, in Sitzìlia, in Pùglia e in Ligùria).
Is dòlmenes in Sardigna[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
In su 2009 sunt istados documentados in s'ìsula 215 dolmen[1], totus assetiados in sa metade setentrionale sua[2][3]. Isparghinada mescamente in Gaddura durante su Neolìticu, s'istrutura dolmènica si fiat a pustis isvilupada e propagada in s'Eneolìticu fintzas a sas primas fases de s'Edade de su brunzu, in cuncurrèntzia cun unos àteros tipos de interru ipogèicu (domos de janas). Cun su cumpàrrere de s'Edade de su brunzu, s'avèrguat sa mudadura de su dolmen, in antis in allée couverte (megalitos e losa verticale cobertos dae unu tùmulu de terra e de pedras prus piticas, a bortas delimitados in sa tzircunferèntzia issoro de unu o prus chircos de pedras, est a nàrrere de su gai naradu peristalite), a puastis in is tumbas de gigantes tìpicas de s'edade nuràgica[4]. Franca a sa funtzione de interru familiare de s'ereu dominante, is istruturas dolmènicas sardas diant pàrrere unos beros e pròpios santuàrios religiosos de s'època preistòrica. Tale caraterìstica s'intretzat de s'orientamentu cara a piessignos eventos astronòmicos[5] e de su fatu ca sos fàbricos parent totu dispostos a longu de unu sestadu, costituende gai un'itineràriu percurrìbile in pillegrinàgiu. A s'internu de su percursu, unas cantas localidades diant pàrrere tènnere unu importu religiosu piessignu, comente Luras (cun bator istruturas) e sos intòrrios de Buddusò (cun sete).
Galleria de imàgines[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Dolmen de Paço das Vinhas, Portugallu
Dolmen de Coste-Rouge, Hérault, Frantza
Dolmen de Wéris, provìntzia de Luxembourg, Bèlgiu
Dolmen in Kerbourg, Lòira Atlàntica, Frantza
Dolmen de Roche-aux-Fées in Essé, Ille-et-Vilaine, Frantza
Dolmen Li Scusi in Minervino di Lecce in su Salento
Dolmen Placa in Melendugno (LE), Itàlia
Hunebed (dolmen) D53, Havelte, Paisos Bàscios
Hunebed (dolmen) D13, Eext, Paisos Bàscios
Notas[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
- ↑ R. CICILLONI, I dolmen della Sardegna, Mòguru 2009
- ↑ Mauro Peppino Zedda, Archeologia del paesaggio nuragico, Agorà Nuragica, Tàtari, 2009, pag. 86
- ↑ Giovanni Lilliu, La civiltà dei Sardi, E.R.I., Torinu, 1972, pag. 100
- ↑ Marco Puddu, La Sardegna dei megaliti, Editziones IRIS, Ulìana, 2005, pag. 82
- ↑ Pino Calledda e Edoardo Proverbio, Analisi statistica degli orientamenti di tumbe megalitiche in Sardegna, in: Rivista italiana di archeoastronomia II, Editziones Quasar, Roma, 2004, pagg. 43 e succ.ve


text:
"Sardegna Green": su progetu totu dedicau a sa sustenibilidadi in Sardigna
Terra - “Sardegna Green” rapresentat unu progetu chi est totu dedicau a sa sustenibilidadi. Sa punna sua est de fai connòsciri a dogna personi, e prusatotu a is prus giovuneddus, is argumentus chi pertocant a sa sustenibilidadi.
“Sardegna Green”, perou, est meda prus de cussu chi eus giai nau, poita rapresentat unu progetu chi podit serbiri cummenti trastu ùtili a is aziendas de isvilupu e turismu sustenìbili, a cussas chi produint energias rennovàbbilis e a is realidadis de su mundu bio.
“Sardegna Green”, difatis, est unu progetu ùtili po pòniri in cuntatu is diversas realidadis sustenìbilis, po ndi valorizai is produtus, po ddas agiudai in sa comunicatzioni cun s'amministratzioni pùbbrica.
Non funt cosas de pagu contu, antzis: funt cosas chi si faint sutalineai ca custu est unu progetu chi tenit unu valori de importu mannu.
In d'unu momentu de crisi mundiali cummenti cussu chi seus bivendi de dexi annus pagu prus o mancu, su camminu de sa sustenibilidadi e de su mundu bio est cussu sceberau de aziendas meda; po finas in Sardigna ddoi at interessu a custu tipu de progetus. Custu mancai s'ìsula nostra, intre is regionis de s'istadu italianu, “siat sètzia” in d'una positzioni bàscia meda po cantu pertocat s'impenditorialidadi bio. A si ddu nai est s' “Indice Green Economy 2012” de “Fondazione Impresa”. Epuru – cummenti si podit lìgiri in su giassu “Sardegna Green – Isola sostenibile”, funt medas is realidadis produtivas sardas chi funt castiendi a modellus de produtzioni sustenìbili e ant amostau interessu po un'àteru tipu de economia e po consumus difarentis.
S'obietivu prus importanti de “Sardegna Green” est su de trabballai po fai intrai sa sustenibilidadi in sa vida de dogna diri de sa genti, est a nai ca is fainas postas in pei de custu progetu tratant custu tema cummenti una cosa normali, aici is personis pigant parti a unu progetu chentza de si ndi agatai.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna - IMPRENTAS 2020-2021. LR 22/2018, art. 22


text:
Trasportu
Artìculu in LSC
Su trasportu est su movimentu de gente e benes de unu logu a unu àteru. Trasportu benit dae su latinu trans ("a traessu") e portare ("batire"). Sas particularidades de sos mèdios de trasportu si basant in sas tècnicas pro otènnere sos obietivos suos, chi sunt su movimentu de càrrigas o de persones de unu logu a unu àteru in unas conditziones determinadas. Pro l'otènnere s'impreant diferentes tipos de trasportos isetende a sos tipos diferentes de elementos chi las cumponent in tèrmines de bia, veìculu e pranta motòria. Sos veìculos chi si moent in sas retes de trasportu includent sas automòbiles, sas bitzicletas, sos postales, sos càmions, sas persones, sos elicòteros e sos aeroplanos. Sas operatziones tratant sa manera in ue s'utilizant sos veìculos, e sos protzedimentos ispetzificados dae custa fine includent su finantziamentu, sos aspetos legales e sas polìticas. A s'indùstria de su trasportu, sas operatziones e sa propiedade de s'infrastrutura podent èssere pùblicas o privadas, segundu su paisu e su mèdiu de trasportu.
Istòria[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Si podet dividire s'istòria de su trasportu in tres grandu tapas segundu s'orìgine de sa fortza motòria de su trasportu:
- Prima fase, in ue su trasportu dipendet dae su traballu umanu pro s'iscostiare o comente a elementu motore de màchinas o veìculos.
- Segunda fase, in ue puru s'impreaiant animales domados comente a fortza motòria pro su movimentu de màchinas, veìculos o comente a animale de sella.
- Fase atuale, cun su prode e s'impreu de su motore: A sos cumintzos suos s'est impreadu in manera intensiva e permeté unu grandu isvilupu de su trasportu. Est naschidu partinde dae s'imbentu de sa màchina de papore.
Su primu mèdiu de trasportu de sos èsseres umanos est istadu andare a pede e nadare. Cun sa domesticació de sos animales at rapresentadu una manera noa de carrare càrriga in forma de mertzes o de passigeris, carrighende su pesu a carrare a sos animales chi potzant batire sa càrriga. S'agiudu de sos animales permeté sa comunicatzione e sa domo de zonas chi s'èssere umanu no aeret pòdidu cròmpere pro si matessi finas a s'aparitzione de àteros mèdios motores. Segundu sos territòrios, si sunt domados sos animales cumpatos e cun mègius capatzidades de càrriga pro su trasportu; su poleddu, sos cammellos, dromedàrios, boes, rennas, elefantes, bùfalos, lamas, sunt calicunos animales chi s'impreaiant pro batire càrrigas agiomai rugrende sos logos prus nemigos.
S'esempru prus caraterìsticu de su trasportu cun s'impreu de animales sunt sas caravanas cun cammellos o dromedàrios, animales capatzos de aguantare sas temperaduras artas, sas variatziones tèrmicas de su desertu o sas caravanas de ierru e chi ant permìtidu sa connessione de logos larganos mediante largas ispeditziones, comente sas chi connetiant oriente e otzidente a traessu de su caminu de sa seda. Custos animales s'impreant in s'atualidade pro càrrigas de 100-150 kg segundu sa mannària de su cammellu pro cobèrrere grandu caminos.[1] Custu mèdiu de trasportu, est istadu de grandu importàntzia pro totu sas tzivilizatziones, mescamente in cue ue s'ostilidade de su terrinu non permitiat s'impreu de veìculos cun rodas comente a sos desertos o sas zonas sena caminos abilitados o no si nde connoschiat sa tecnologia, comente a s'Amèrica precolombina.
Notas[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
- ↑ Camel utilisation (PDF), ATNESA: Animal Traction Network for Eastern and Southern Africa, 2000. URL consultadu su 3 d'octubre 2009.


text:
di ANNA MARIA SECHI
Bonas dies a totus, pustis cras semus a Mesaustu, sa festa manna de Nostra Segnora, cando fia minore custa fiat sa festa chi preferia. Mama mi naraiat: Cras est Mesaustu, andamus a missa manna ca in crèsia est esposta sa Madonna, as bidere in ogni pòddighe tenet unu bellu aneddu de oro. Deo tenia uno ses annos, fia in ammiratzione dae sa bellesa de s’istatua e dae sos aneddos chi teniat in sos pòddighes chi m’incantaiant, non m’istraccaia de los abbaiadare, la giamaia Nostra Segnora de sos aneddos, m’ammento chi onnia borta preguntaia a mama: -Chie bi los at dados totu cussos aneddos a sa Madonna?- E onnia borta mama mi rispondiat: -Est sa zente chi la cherent bene meda-. Mama in pòddighes suos non teniat manc’un’aneddu, una borta essende dae sa missa de Mesaustu l’apo preguntada:- Ma bois de aneddos non d’atzis manc’unu, non bos cheret bene niune? Mama non m’at dadu risposta a sa pregunta mia m’at petzi nàradu:- Cando as a èssere manna as a èssere una bella signorina si as unu fidanzadu chi ti cheret bene meda t’at a donare unu bellu aneddu de oro. Custa risposta sua non mi l’apo mai ismentigada. Cando annos a poi su fidanzadu meu m’at donadu s’aneddu de fidanzamentu a mama bi l’apo ammentadu, e issa m’at rispostu:- Bidu as chi teniat resone!- A pustis de tantos annos s’ùnicu aneddu de oro chi mama teniat a su pòddighe bi l’amus donadu deo e frades mios pro li nàrrere chi nois la cheriamus bene meda. Bos auguro a totus de passare una bona festa de Mesaustu !


text:
S’Acadèmia de su Sardu sighit a mandare ainnantis sa faina «PRO UN’ISCOLA BILÌNGUA», incumentzada su 25 de maju de su 2018 cun su cumbènniu «Poita in sardu?» in Casteddu. Cun custa faina s’Acadèmia ponet in donu in su blog sou su mòdulu pro pedire s’imparu de sa Limba sarda in s’Iscola de gradu I (Iscola de sa pitzinnesa e Iscola primària) e pro S’Iscola segundària de gradu I (o Iscola mesana de gradu I). Iscarrighende in donu dae su blog nostru su mòdulu in fromadu pdf donzi babbu e donzi mama podet pedire s’imparu de su sardu pro sos pitzinnos e sos piseddos issoro, cunforma a su chi naran sa L. nr 482/ 1999 e sa L.R. 22/2018 pro s’amparu e s’avaloramentu de sas limbas de minoria. Amentade-bos chi su sardu sighit a bìvere si-lu faeddamus e l’iscriimus.
PRO UN’ISCOLA BILINGUA
Comunicau Comunicadu Comunicato
COMUNICAU S’Acadèmia de su Sardu onlus si-ndi prexat de s’afillamentu de is Arrègulas po ortografia, fonètica, morfologia e fueddàriu de sa Norma Campidanesa de sa Lìngua Sarda, avotada a totòmini de su Consillu Provìntziali de Casteddu su 17 de martzu 2010. De imoi ainnantis at a essi custa sa norma de arreferimentu po totu is comunicatzionis in sardu-campidanesu de sa […]
Est arribande sa Die de sa Sardigna de su 2020: ite faghimos? Sa proposta de su Comitàu.
de: http://www.fondazionesardinia.eu/ita/?p=17378 Su ‘e 28 de abrili de su 2020 est sa Festa de su Populu Sardu: ita fèus? Is bandèlas ispràghias in is ventanas e in is zassus de is social, s’iscritura de istima po sa patria e po is fradis sardus. Proponiamo a tutti i Sardi di aprire i propri siti (fb-instagram-social media), nella giornata del 28 aprile, […]
FACI A UNU BILINGUISMU CUMPRIU
SIDAS – Presentada de su lìburu de Salvator Angelo Spano
Giòbia 18 de làmpadas in Biddaxidru, a is 19 ande sa Domu Giuseppe Dessì, in bia Roma 65, sa domu imprentadora Domus de Janas at a presentai su lìburu de Salvator Angelo Spano “SIDAS”. Ant a chistionai Paolo Pillonca, Oreste Pili e Giovanni Spano (s’incuradori de s’òpera). At a moderai Manuela Ennas. Su coru “Piccole voci” de Biddaxidru at a […]
PO UNA SCOLA BILÌNGUA – PRO UN’ISCOLA BILÌNGUA -(PER UNA SCUOLA BILINGUE)
S’Acadèmia de su Sardu onlus sighit a mandai ainnantis sa faina «PO UNA SCOLA BILÌNGUA», cumentzada su 25 de maju de su 2018 cun su cumbènniu «Poita in sardu?» in Casteddu. Cun custa faina s’Acadèmia ponit in donu in su blog suu su mòlliu po pediri s’imparu de sa Lìngua sarda in sa Scola de gradu I (Scola de sa […]
COMUNICADU DE ACADÈMIA DE SU SARDU SUBRA SU BANDU IMPRENTAS PRO S’EDITORIA IN LIMBA SARDA DE S’ANNU 2021 2022
Comunicadu nr 01/2021 COMUNICADU DE ACADÈMIA DE SU SARDU SUBRA SU BANDU IMPRENTAS PRO S’EDITORIA IN LIMBA SARDA DE S’ANNU 2021 2022 In riferimentu a s’ùrtimu bandu “Avviso Pubblico Imprentas 2021 – 2022 – Utilizzo della lingua sarda, del catalano di Alghero e del sassarese, gallurese e tabarchino nel settore dei mass media, dell’editoria, dell’informatica e del web” publicadu dae […]
COMUNICAU DE SU PRESIDENTI
COMUNICAU DE SU PRESIDENTI Biu su Decretu de su Guvernu asuba de su perìgulu de su coronavirus fatzu sciri ca totu is presentadas de Su Sardu Standard calendarisadas po su mesi de martzu funt annuddadas e stesiadas apustis de s’emergèntzia sanidària. Ddas arrecuperaus prus ainnantis cun dii de torrai a cuncordai.


text:
Pìndulas: su World Wide Web
Essimus pagu pagu dae su "filu lògicu" chi amus incumentzadu chistionende de còdighe binàriu e tzircùitos digitales pro chistionare de totu àtera cosa. Una pariga de dies a oe fiat una data de importu pro Internet. Difatis, su 30 de abrile 1993 su CERN de Ginevra at publicadu su còdighe de orìgine de su Web comente resursa de pùblicu domìniu. Duncas, dae trastu pro organizare is documentos de is esperimentos sientìficos, su WWW est essidu custu servìtziu chi regollet milliones e milliones de documentos, is pàginas web, chi formant is sitos (o giassos) e chi ponent a disponimentu testu, figuras, àudiu e vìdeu.
Fintzas sa Wikipedia at festadu custu eventu ponende sa pàgina de su World Wide Web comente a artìculu de su mese de maju e inoghe bos bògio acrarare comente custu servìtziu funtzionat.
HTTP
A s'atu de isfogiare is pàginas web ddi narant navigare e duncas pro custu nos serbit unu navigadore, programma connotu fintzas comente browser. Sa masione de custu programma est de imbiare una pedida (o recherta) a un'àteru programma, su serbidore web chi rispondet imbiende sa pàgina bòlida. Su protocollu, e duncas is règulas chi navigadore e serbidore web impreant pro comunicare est HTTP (Hyper-Text Transfer Protocol, protocollu de tramudòngiu de ipertestu). Sa comunicatzione HTTP acontesset cun simpres messàgios de testu. Una recherta pro custa pàgina podet èssere pro esempru:
GET /node/40 HTTP/1.1
Host: www.sardumatica.net
Accept: text/html
User-agent: Mozilla/5.0 (Windows NT 6.1; Win64; x64)
Pro sa natura sua, HTTP est unu protocollu non-seguru, pro ite ca una persone chi intertzetet su tràficu de retze podet lèghere siat sa pedida siat sa risposta. No est duncas bonu pro imbiare datos personales e segretos comente nùmeros de tèssera de crèntia. Pro custu, un'àteru protocollu est impreadu in pari cun HTTP pro tzifrare sa connessione e verificare s'identidade de su serbidore: SSL (Secure Sockets Layer, livellu de presas seguras) o, mègius, TLS (Transport Layer Security, Seguresa de su livellu de trasportu). S'unione de HTTP e SSL/TLS est HTTPS: HTTP Seguru.
Indiritzos e DNS
Totus connoschimus unu tìpicu indiritzu web, che https://www.sardumatica.net. "https", ddu amus giai bidu, est su protocollu impreadu pro pedire sa pàgina. A sa parte ".net" ddi narant domìniu de primu livellu. Nche nd'at àteros, comente .it, .com, etz e ddoe at fintzas una petitzione pro nde creare unu sardu, su .srd. Custos nùmenes sunt creados dae un'autoridade internatzionale, sa ICANN. Sa parte "sardumatica" est su domìniu de segundu livellu. Onniunu nde podet registrare unu o prus sena s'òbligu de publicare unu giassu. A ùrtimu, "www" est su domìniu de de tres livellu. Custa parte no est de òbligu: unu giassu nde podet tennere unu, prus de unu o fintzas perunu. Su domìniu www est però un'istandard de facto e sa parte manna de is giassos ddu tenet.
Sa retze non podet però cumprèndere is indiritzos web a manera nativa: onni elaboradore (incluidos is serbidores web) tenet un'indiritzu numèricu, s'indiritzu IP. Sardumàtica in custu momentu tenet s'indiritzu IP 89.46.109.58. Su navigadore depet duncas bortare unu nùmene in un'indiritzu IP. Custu est fatu gràtzias a DNS (Domain Name System, sistema de nùmene de domìniu), una base de datos chi cabet custas informatziones. Prima de pedire sa pàgina, su navigadore pedit s'indiritzu de visitare a DNS. Un'avantàgiu de custu sistema, est chi su giassu podet fintzas cambiare indiritzu IP (pro esempru, si mudat su serbidore in un'àteru logu de su mundu) e arreguare su nùmene de domìniu suo, sighende a èssere a disponimentu de is usuàrios.
HTML
Una de is resones de sa resèssida manna de su Web est sa fatzilidade de iscritura de una pàgina. Una pàgina web est fata cun unu limbàgiu fàtzile meda, s'HTML (HyperText Markup Language, limbàgiu a marcadores pro ipertestos). In HTML ddoe at marcadores chi càmbiant su formadu de su testu chi semus iscriende, permitint de agiùnghere figuras o àteros ogetos e pro onni marcadore ddoe at atributos chi permitint de cambiare sa bisura o àteros cumportamentos. Oe in die, sa bisura est manigiada cun un'àteru limbàgiu, su CSS (Cascading Style Sheet, Follos de istile a cascada) e is pàginas tenent elementos dinàmicos gràtzias a limbàgios de programmatzione poderosos chi permitint un'interatzione prus manna de is usuàrios cun su giassu. Unos cantos de issos sunt interpretados dae su serbidore, comente PHP, ASP e JSP e àteros sunt esecutados dae su navigadore. Su prus de importu est JavaScript.
Est possìbile, comente si siat, pro is usuàrios prus pagos espertos a iscrìere unu bellu giassu impreende isceti HTML e CSS e, a nàrrere sa beridade, medas giassos podent èssere fatos sena dèpere iscrìere còdighe nou, ca ddoe at programmas chi ddu faghent pro nois, is sistemas de manìgiu de su cuntènnidu (CMS, content management system) comente a Wordpress, Joomla, Drupal, etz.
Esempru
Custa chida apo fatu un'esempru fàtzile fàtzile de pàgina web, pro ammustrare sa fatzilidade de iscrìere una paginedda cun is marcadores HTML.
Su còdighe est ricu de cummentos pro cumprèndere ite faghet onni lìnia. Podides bìdere su resurtadu inoghe.

. Is atributos sunt sighidos dae = e dae su balore intre "" -->

<!-- Intestatzione de sa pàgina. Sa parte manna de is elementos in custa setzione non sunt ammustrados, ma donant
informatziones in contu de su giassu -->

Tìtulu de sa pàgina

Benènnidos

Custa est sa pàgina mia

Custa est sa prima pàgina de su giassu miu.
Custu dd'iscriu in formadu grassu
Custu dd'iscriu in formadu cursivu
Custu dd'iscriu sutaliniadu
mandat su testu in una lìnia noa. Lìnias noas in su còdighe HTML sunt ignoradas -->

Custu
at a
apàrrere
in una
lìnia
isceti

Àteru paràgrafu

Testu ruju


text:
abberrisonàre , vrb Definitzione de abberrisonare; chi est fatu a berrisone, totu intrau apare coment’e cambos de linna ispinosa Sinònimos e contràrios agghirrisonare, trabojare, trebedhai | ctr. irbojare, istrepojare, strogai Frases chentza ispizada tantas dies, sos pilos si li sunt totu abberrisonados Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu enchevêtrer, embrouiller Ingresu to tangle Ispagnolu enmarañar, enredar Italianu intricare Tedescu verwickeln.
imbogiàre , vrb: imbojare Definitzione nau pruschetotu de filos o cosas deasi, betare apare a dónnia manera tanti chi apustis est difícile a tirare su càbudu; abbarrare coment’e acapiau, arréschiu in mesu de ccn. cosa o chistione; nau de una chistione, cunfúndhere, fàere difícile a cumprèndhere, ammesturare is argumentos, is cosas / mòere a s’imboja imboja = cun movimentos a inghiriadura, coment’e imbojendhe Sinònimos e contràrios acugurrai 1, atrepillai, atrobodhare, batagugliare, imbodhiai, trabojare, trebedhai, trobillai, trobullai, trogai | ctr. irbojare Frases imbóliga bene sa lana ca sinono s'imbojat, totu! ◊ no tires chentza ischire cale est su cabu ca s'imbojat! 2. pro unu pastore bi cheret pacu a che abbarrare imbojau in sos tadharanos de sa zustíssia Tradutziones Frantzesu embrouiller Ingresu to tangle Ispagnolu enredar, enmarañar Italianu aggrovigliare Tedescu verwickeln.
impiligàre , vrb: impirigai, impirigari, imprigare Definitzione arrèschere, pònnere a unu in mesu de cosas pagu de bonu, su si pèrdere in calecuna dificurtade, betare apare; fintzes ocupare faendho cosa Sinònimos e contràrios imbusticai, pèldere / imbogiare, trabojare Frases cussu est impirigau in d-unu muntoni de cosas! ◊ l'at impiligadu su dimóniu 2. chi no funt erribbaus bollit narri ca ant fatu guastu cun sa màchina o si funt impirigaus in custus caminus ◊ us corros a cerbu si dhi funt imprigaus in as brancas de as matas ◊ sa lana si est totu impirigada 3. immoe soe impirigau in d-una cummédia e nd'apu peri un'àtera de currègere Ètimu itl. implicare Tradutziones Frantzesu engluer, séduire Ingresu to lime, to entice Ispagnolu enredar, envolver Italianu invescare, sedurre Tedescu umgarnen, verführen.
intrebedhài , vrb: introbedhai Definitzione nau de cosa, de chistione, èssere o essire totu troboia, betada apare, difícile, mala a iscapiare o a cumprèndhere / i. sa língua = cufúndheresi faedhendhe, agatare difítzile a faedhare Sinònimos e contràrios atrepillai, atrobodhare, atrobutzare, imbogiare, imbrabugliare, trabojare, trebedhai, trobodhicai Frases sa chistioni est cumentzendi a s'introbedhai ◊ cussu s'intrebedhat fuedhendu ◊ fostei si nci est ammisturau e at introbedhau sa cosa ◊ mancu mali, a vostè no dh'introbedhat sa língua! ◊ cun custus dícius… issu est circandho de introbedhai totu is chistiones! 2. seu intrau in s'àcua e in cambas s'est intrebedhau unu cantu de erba de mari Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu brouiller Ingresu to tangle up Ispagnolu enredar Italianu ingarbugliare Tedescu verwirren.
trabojàre , vrb: trepojare, trobogiare, trobojare, troboxare Definitzione nau de cosa, de chistione, betare apare, ammesturare de no si cumprèndhere prus coment’est / trepojàresi favedhandhe = fadhíresi, cufúndheresi Sinònimos e contràrios abberrisonare, aggadhionai, agghirrisonare, atrepillai, atrobutzare, imbogiare, impiligare, intrebedhai, trobodhicai, trobullai | ctr. istrepojare Frases isse troboxat cuss'ignignoria de ancas in su tavolinu e bido su vaseto ruendhe! ◊ a troboxare sa limba a tie bi ndhe cheret! Tradutziones Frantzesu embrouiller Ingresu to tangle up Ispagnolu enredar Italianu ingarbugliare, intricare Tedescu verwickeln.


text:
Definitzione Definitzione
Sinònimos e contràrios Sinònimos e contràrios
Maneras de nàrrere Maneras de nàrrere
Frases Frases
Sambenados e Provèrbios Sambenados e Provèrbios
Terminologia iscientìfica Terminologia iscientìfica
Ètimu Ètimu
Tradutziones Tradutziones
étnicos:
generales:
A./c.
S’istedhu * in d-una variante o sinónimu inditat in cale de custos est posta s’etimologia; in s’etimologia narat chi cussa est s’etm. suposta.
lòngus , nm pl. Definitzione
totu su matzàmene, is istentinas de s'animale, ma mescamente su fodhale, s'úrtima parte e prus grussa chi si faet orrostia, buida o prena de àteru matzàmene o fintzes de purpuza
Sinònimos e contràrios
bortadu
Terminologia iscientìfica
crn, mng.


text:
Huttada Sutta
Huttada Suttha Information:
Director:Melwin Elpel
Starring:Disha Dinakar, Giridhar, Revanna Siddhayya, Pradheep Ajjibettu.
Music:Nandhu J Jebis
Label:Aves Musiic
Language:Kannada
Release Date:2018
Songs Download Links:
01.Nanna Aase Ninnalli Heege Song – Download
Singer:Varsha
Search Keywords
Huttada Sutta Kannada Movie Songs Download, Huttada Sutta Mp3 Download, Huttada Sutta Full Album Songs, Kannada Huttada Sutta Movie Songs, Download Huttada Suttha Songs, Huttada Sutta Song Download, Kannada Film Huttada Sutta Mp3 Song Download, Huttada Sutta Kannada Songs Download, Hutthadha Suttha Songs Download, Hutthadha Suttha Film Songs, Huttada Sutta Songs 320kbps, 128kbps, 123musiq, Kuttywap, Wapkerala, Kannadamasti.


text:
Belize
Coordinadas: 17°04′N 88°42′W / 17.066667°N 88.7°W
Artìculu in LSC
Su Belize (/bəˈliːz/) est unu istadu chi s'agatat in sa costera esta de s'Amèrica Tzentrale. Est solu a tènnere s'inglesu a limba uffitziale; su crèolu, su Kriol e s'ispagnolu bi sunt noantamas comunemente faeddados. Sa capitale est Belmopan, sa bidda prus manna Belize City.
Su Belize tenet istèrrida de 22.966 km² e populatzione de unos 340.000 bividores. Est s'istadu cun densidade prus bàscia de s'Amèrica Tzentrale, ma su carculu de crèschida est de su 1,97% a annu, chi est su segundu prus artu de sa regione e unu de is majores de s'emisfèriu Otzidentale. Allàcanat in su norti cun su Mèssicu, in su sud cun su Guatemala e in s'estu tenet bessida in su mare de is Caràibes.
Sa sotziedade est disvariada, cun medas culturas e limbàgios. Sende chi in orìgine fiat parte de s'Impèriu Britànnicu, cundivìdet istòria coloniale cun àteros istados anglòfonos de is Caràibes. De su 1862 a su 1973 at tentu nùmene de Honduras Britànnicu. Est istadu indipendente de su 1981, ma su cabu de s'istadu sighit a èssere su soberanu britànnicu.
In generale, su Belize est cunsideradu natzione de s'Amèrica Tzentrale e una natzione caraìbica, cun ligòngios fortes cun totu s'Amèrica Latina. Est mermu de sa Carribean Community (CARICOM), sa Comunidade de is Istados Latinu-Americanos e Caraìbicos (CELAC), e su Central American Integration System (SICA). Est solu istadu a èssere mermu de totu is tre organizatziones.
Belize est connotu pro is September Celebrations, e est su logu de nàschida de su chewing gum.


text:
Laboratorio 1
Comuni interessati: Castiadas, Maracalagonis, Muravera, Quartu Sant'Elena, Quartucciu, San Vito, Settimo San Pietro, Sinnai, Soleminis, Villaputzu, Villasimius
Laboratorio 2
Comuni interessati: Arborea, Arbus, Baratili San Pietro, Bauladu, Bonarcado, Cabras, Cuglieri, Gonnosfanadiga, Guspini, Marrubiu, Masullas, Milis, Mogoro, Morgongiori, Narbolia, Nurachi, Ollastra, Oristano, Palmas Arborea, Riola Sardo, Santa Giusta, San Nicolò Arcidano, San Vero Milis, Santu Lussurgiu, Seneghe, Siamaggiore, Siamanna, Siapiccia, Simaxis, Siris, Solarussa, Terralba, Tramatza, Uras, Villanova Truschedu, Zeddiani, Zerfaliu
Laboratorio 3
Comuni interessati: Alghero, Badesi, Castelsardo, Olmedo, Osilo, Porto Torres, Putifigari, Santa Maria Coghinas, Sassari, Sedini, Sennori, Sorso, Stintino, Tergu, Trinità d'Agultu, Uri, Valledoria, Viddalba
Laboratorio 4
Comuni interessati: Aggius, Aglientu, Arzachena, Badesi, Budoni, Golfo Aranci, La Maddalena, Loiri Porto San Paolo, Luogosanto, Monti, Olbia, Padru, Palau, Posada, San Teodoro, Sant'Antonio di Gallura, Santa Teresa Gallura, Telti, Tempio Pausania, Torpè, Trinità d'Agultu, Viddalba
Laboratorio 5
Comuni interessati: Arzana, Barisardo, Baunei, Cardedu, Dorgali, Elini, Gairo, Girasole, Jerzu, Ilbono, Lanusei, Loceri, Lotzorai, Osini, Perdasdefogu, San Vito, Talana, Tertenia, Tortolì, Triei, Ulassai, Urzulei, Villagrande Strisaili, Villaputzu
Laboratorio 6
Comuni interessati: Assemini, Cagliari, Capoterra, Elmas, Monserrato, Quartu Sant'Elena, Quartucciu, Selargius, Sestu, Settimo San Pietro, Soleminis, Uta
Laboratorio 7
Comuni interessati: Assemini, Capoterra, Domus de Maria, Piscinas, Pula, Santadi, Sarroch, Teulada, Uta, Villa San Pietro
Laboratorio 8
Comuni interessati: Arbus, Buggerru, Calasetta, Carbonia, Carloforte, Domusnovas, Fluminimaggiore, Giba, Gonnesa, Gonnosfanadiga, Guspini, Iglesias, Masainas, Piscinas, Portoscuso, Sant'Anna Arresi, Sant'Antioco, San Giovanni Suergiu, Siliqua, Teulada, Tratalias, Vallermosa, Villaperuccio
Laboratorio 9
Comuni interessati: Alghero, Bosa, Cuglieri, Flussio, Ittiri, Magomadas, Modolo, Monteleone Rocca Doria, Montresta, Narbolia, Padria, Pozzomaggiore, Putifigari, Romana, Santu Lussurgiu, Scano Montiferro, Seneghe, Sennariolo, Suni, Thiesi, Tinnura, Tresnuraghes, Villanova Monteleone
Laboratorio 10
Comuni interessati: Budoni, Dorgali, Galtellì, Irgoli, Loculi, Lodè, Lula, Oliena, Onifai, Orosei, Orune, Posada, Siniscola, Torpè, Urzulei


text: Overview Hoc genus commutatoris coniunctorum est plenum productum domesticas (foras) inclusas ab epoxy resinae emissas.Is bonas possessiones habet altas insulationis gradus, anti-pollutionis facultatem, anti-ultravioletam et hydrophobicitatem bonam.Portus secundarius exitus instructus cum operculo tutelae anti-tatione tutelae cum pluvia probatione, pulvereproofionis et corrosione resistente.Umbellae-probationis lacinia in specie adhibita est, cum longa in superficie distantiae.Maxime usus est pro electo...


text:
NAZRA augura buone feste
Inviato su Nazra 2018, Nazra Palestine Short Film FestivalTag Alghero, Bari, Bologna, Brescia, Catania, Cinema, Cortometraggi, cultura, diritti civili, Diritti Umani, educazione, Festival, film, Fondazione Vittorio Arrigoni-Vik Utopia onlus, Gaza, Gerusalemme, giovani, Israele, Jenin, L’Aquila, Lecce, libertà, Milano, Napoli, Padova, Palermo, Palestina, Politica, ragazzi, Ramallah, Resistenza, Restiamo umani con Vik, Roma, Rovereto, scuola, Siena, Torino, Trento, Utopia, Venezia, Vik, Vittorio Arrigoni, West Bank, Zollino


text:
Marrocu
Coordinadas: 32°N 6°W / 32°N 6°W
Articulu in logudoresu
Su Marocu, Marrocu o Maroccu, est una natzione de s'Àfrica setentrionale, in sa rezone de su Magreb. Sa bidda prus importante est Rabat, tzitade chi tenet 577.000 bividores.
S'istadu tenet istèrrida de 446.550 km² (o de 710.850 km² incluende su terrìtòriu pretèndidu de Sahara Otzidentale) e contat unos 37 milliones de bividores. Sas limbas chi se faheddant sunt s'àrabu, su bèrberu et su frantzese. (Sas limbas ufitzales sunt s'àrabu et su bèrberu solu).
Sas costas sunt infùndidas dae su mare Mediterraneu e de s'istrintu de Gibilterra in su norte, dae s'otzèanu Atlànticu in totu su tretu de ovest, mentras ca sas làcanas de terra sunt cun s'Algeria a est e a sud-est, cun sa Mauritània sud (contende chi su Marrocu pretendet soberania subra su Sahara Otzidentale), francas sas exclaves ispagnolas de Ceuta, Melilla e sa penìsula de Peñón de Vélez de la Gomera a norte. Su clima est mediterraneu in sas costas, montanu in sos montes de s'Atlante et deserticu in su Sahara.
Est una monarchia, et su rei si narat Mohamed VI. Su lumene deribat dae sa tzitade de Marrakech, chi in sa limba berbera est "Terra de deus". Su Marrocu fiat istadu colonia de sa Frantza dae su 1912 a su 1956, divenende unu intra sas primas natziones chi si liberiant.


text:
S. Teresiae de Avila, virginis et Ecclesiae doctoris
Die 15 octobris
S. Teresiae de Avila,
virginis et Ecclesiae doctoris
Memoria
Deus, qui per Spiritum tuum beatam Teresiam suscitasti, ut requirendae perfectionis semitam Ecclesiae manifestaret, da nobis et caelestis eius doctrinae pabulo semper nutriri, et verae sanctitatis desiderio accendi. Per Dominum nostrum Iesum Christum, Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti, Deus, per omnia saecula saeculorum.
Nata est Abulae (Avila) in Hispania anno 1515. OrdiniCarmelitarum aggregata, magnos gressus in via perfectionis fecit et mysticashabuit revelationes. Reformationem sui Ordinis aggressa, multas sustinuittribulationes, sed invicto animo omnia superavit. Libros etiam composuitaltissima doctrina refertos et propria experientia probatos.
S. Teresia obiit Abulae nocte a die 4 ad diem 15 octobris1582, qua effecta est reformatio Calendarii gregoriana. Canonizata est anno1622, eiusque festum ascriptum est in Calendario romano anno 1636.


text:
Sunt belle finidas sas festas, e nche s’agatat dae in antis su divanu a chircare de eliminare sa sensatzione de istògomo tropu prenu.
Pro fàghere prus pagu graes sas seradas de domo bostras bi cherimus propònnere una lista de film chi contant sa Sardigna. Amus seberadu pellìculas chi tenent a fàghere cun s’ìsula nostra, o chi in manera simple chircant de la contare.
Càstia sa lista nostra:
Bellas Mariposas, de Salvatore Mereu (2013)
Est su contadu de una die de duas pitzocas de Casteddu, chi bivent cun famìlias ausentes e degradu urbanu. Un’istòria cuntemporànea, chi faeddat de cuddu perìodu difìtzile de sa vida chi est sa pitzinnia. Tràidu dae unu contadu de Sergio Atzeni.
Dimmi che destino avrò, de Peter Marcias (2012)
S’òpera de Marcias contat sa realidade de sos campos rom chi s’agatant a sas periferias de sa tzitade de Casteddu. S’istòria movet dae su possìbile rapimentu de una pitzoca rom a banda de su cumpàngiu suo, e unu cummissàriu e sa sorre de sa pitzoca ant a indagare subra de sa chistione.
Su Re, de Giovanni Culumbu (2013)
Su Re contat s’episòdiu de sa Passione de Gesù, sas ùrtimas dòighi oras de vida de unu Cristu chi faeddat in sardu e chi benit mandadu a sa cruxi. Est unu film cruu, originale e chi faghet emotzionare.
Treulababbu – Le ragioni dei bambini, de Simone Contu (2013)
Custu film presentat duas partes: Sa Règula e Su molenti de Oramala. Sa prima contat de su raportu de amighèntzia intre Efisio, unu pipiu, e Concaniedda, crabitedda. Concaniedda benit ochida pro fàghere petza, ma Efisio non tenet su coràgiu de li nàrrere sa veridade.
Su segundu episòdiu contat de unu pipiu chi s’est benidu a Sardigna. Pro issu no at a èssere fàtzile a s’integrare. Su film s’isnodat intre bisu e realidade, e chircat de torrare a leare unas cantas paristòrias sardas.
L’arbitro, de Paolo Zucca (2013)
Su tzìnema sardu est istadu paritzas bortas acusadu de èssere tropu cupu, ma L’arbitro de Paolo Zucca tenet su mèritu de ammentare cantu podet èssere còmica sa vida in una bidda sarda cale si chi siat. Su cast agiuat: Stefano Accorsi, Geppi Cucciari, Jacopo Cullin e Benito Urgu, totus meda in forma. A.D
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2021-2022. Lr 22/2018, art. 22 Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22


text:
Territòriu Lìberu de Trieste
Coordinadas: 45°40′48″N 13°45′00″E / 45.68°N 13.75°E
Su Territòriu Libero de Trieste (in islovenu: Svobodno tržaško ozemlje, in croatu: Slobodni teritorij Trsta, in inglesu: Free Territory of Trieste), fatu·fatu collochialmente incurtzadu in TLT, est istadu un'Istadu indipendente mai costituidu, prevìdidu dae s'artìculu 21 dae su tratadu de Parigi intre s'Itàlia e is potèntzias alliadas de su 1947. A norma de su matessi tratadu su Territòriu Lìberu de Trieste diat dèpere èssere demilitarizadu e neutrale, guvernadu a comintzu segundu is previsiones normativas de unu Istrumentu pro su regìmene provisòriu, redatadu dae su Cussìgiu de is ministros de sos èsteros e aprovadu cun sa risolutzione 16 de su Cussìgiu de seguresa de s'ONU.
Tale Istrumentu diat èssere abarradu in vigore fintzas a sa data chi su Cussìgiu de Seguresa diat dèpere determinare pro s'intrada in vigore de un'Istatutu Permanente, allegadu a su tratadu de Parigi. In sighidura immediata si diant àere dèpidu criare is formas de guvernu netzessàrias pro su funtzionamentu de s'Istadu (unu Guvernadore, unu Cussìgiu de Guvernu, un' assemblea Populare elègida dae su pòpulu de su territòriu Lìberu e unu Corpus Giuditziàriu), puru elègere un' assemblea costituente chi diat àere dèpidu aprontare sa costitutzione noa de su TLT. S'ONU diat comente si siat mantènnere unos pòderes de controllu in su TLT, pro mèdiu de su Cussìgiu de Seguresa suo.
Su TLT diat àere incluidu in is làcanas suas unos 375.000 bividores (290.000 italianos, 70.000 islovenos, 11.000 croatos e unos 5.000 de natzionalidades diferentes), cumprendende sa tzitade de Trieste (capitale de su TLT), a norte su litorale fintzas su Timavo, e a sud parte de s'Ìstria otzidentale fintzas su riu Quieto, puru unu Portu Lìberu issu etotu amministradu dae unu Istrumentu internatzionale.
Ispartzidura[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
Su 5 santugaine 1954 fiatfirmadu in Londra unu memorandum de intendimentu in su cale Itàlia e Jugoslàvia si partziant provisoriamente su Territòriu, cun su passàgiu de sa Zona A a s'amministratzione tzivile italiana e sa Zona B a sa jugoslava: sa lìnia de partzidura intre is duas zonas fiat però iscostiada favoressende sa Jugoslàvia. Pretzedentemente segaiat s'abitadu de Škofije (fintzas a tando in italianu Albaro Vescovà) e sighende a s'internu de sa penìsula de Mùggia arribaiat fintzas a Ankaran (in italianu Ancarano), lassende in sa Zona A is fratziones de Valdoltra, Elleri, Crevatini (Hrvatini) e Plavia (Plavje): a fatu de s'istìpula de su Memorandum de intendimentu fintzas custos tzentros abitados sunt istados assignados a sa Jugoslàvia.
Su passàgiu de is poderes de s'amministratzione alliada a s'italiana fiat acontèssida su 25 santugaine 1954.
In su 1975 unu tratadu nou firmadu a Osimo daiat cobertura giurìdica a su status quo intre Itàlia e Jugoslàvia. S'òrdine de sa die de s'ONU pro sa nòmina de su Guvernadore de su TLT fiat tando bogadu su 9 ghennàrgiu 1978, a fatu de sa recherta esplìtzita de is rapresentantes italianos e jugoslavos.


text:
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Thatcher, Baronissa Thatcher, nàschida Roberts su 13 de santugaìne de 1925, est una polìtiga britànniga, su primu ministru de su Rennu Aunidu chi est abarradu prus longamente in servìtziu (dae su 1979 a su 1990) in tempus de su de 20 sègulos, gasi comente s'ùniga fèmina chi at tentu cussa funtzione finas a como. Unu ziornalista de s'Unione Soviètiga antiga l'aiat paranumenada "dama de ferru", unu zistru assotziadu cun sa polìtica sua sena cumpromissos e s'istilu suo de lìderu. Comente primu ministru, aiat aprigadu polìtigas cunservadoras devènnidas cunnotas cun su nùmene de Thatcherismu.


text:
"S'ISPORTIVA"
In 20 annos in s’Istitutu Bellieni, interessada dae su fundadore Micheli Pinna, professore suo de Filosofia e Istòria in su Litzeu chi nd’aiat giai cumpresu sas capatzidades mannas, est passada dae “piciochedda de is commissionis”, a Presidente (ma a nàrrere sa veridade b’at postu meda de mancu).
Unu tretu in pigada, ma nudda de impossìbile pro issa abituada a andare in bitzicleta, a nadare e a cùrrere. S’est beru chi, difatis, at comintzadu a traballare cun sa cultura e in s’Is.Be pro curiosidade, (e at sighidu pro passione), est puru beru chi su primu amore pro issa est semper istadu s’isport. Allenadora de s’iscuadra de “triathlon” de Tàtari e allenadora de s’iscuadra de “triathlon”de Tàtari e insinnante de educatzione motòria, est sa pessone prus ativa e organizada chi ti diat pòdere capitare de adobiare.
Pro lu nàrrere cun una matàfora isportiva, de cussas chi praghent a issa, Dolores est sa “coach”/capitana de s’iscuadra Is.Be. Interessat, coòrdinat, dat briu a totu su grupu pro dare su màssimu pro sa punna comune: promòvere sa cultura in onni forma sua e a manera particulare sa nostra istimada limba sarda.
Creet de a beru in s’educatzione culturale sarda sua ma est un’acadessimentu particulare chi in issa at mòvidu carchi cosa a manera definitiva. In su 2018 cando fiat Presidente de sa Regione Renato Soru l’aiat brigada ca fiat intervènnida in italianu pro faeddare de limba sarda e de isportellos linguìsticos a nùmene de su Bellieni. Cussa die aiat barigadu sa timoria e dae tando in pùblicu faeddat solu in sardu.
S’espressada sua, ma oramai puru nostra, est è “Si moves sa limba, sa limba ti movet”.


text:
Hadrianopolis
Vide etiam paginam discretivam: Hadrianopolis (discretiva)
Civitas: Turcia
Locus: 41°40′23″N 26°34′25″E
Nomen officiale: Edirne
Situs interretialis
Fines
Sigla
Hadrianopolis,[1] (Turcice: Edirne, Bulgarice: OдpиH, Neograece: Aδpιavoύπoλις) est ampla Turcorum urbs in Thracia iuxta Hebri et Tonsi confluentes sita. Urbs ab Hadriano imperatore in situ antea Uscudama[2] dicta condita est. Nomen Adrianopolis paulatim in formam Edirne mutatum est.
Historia[recensere | fontem recensere]
Anno 378 Valens Romanorum imperator in proelio cum Gothis interfectus est. Ammianus Marcellinus scripsit corpus eius inter funerum moles non postea repertum esse usquam.[3]
1368-1453 Hadrianopolis fuit caput Imperii Ottomanici.
Hadrianopolis est sedes episcopalis titularis Ecclesiae Catholicae Romanae.
Visu digna[recensere | fontem recensere]
- Mescita Selimia, anno 1575 a Sinan Architecto aedificata
- Deversorium Rüstem-Paşa (1554)


text:
Australia
Articulu in nugoresu
Sa Austràlia, lumenàda de manera uffitziale Commonwealth de Australia (Commonwealth of Australia in sa limba inglesa) est un'istadu de s'emisferu de zosso chi cumprendet su continente prus minore de tottu su mundu, in prus de carchi isula pitica de sos otzeanos Pacificu e Indianu.
S'Australia continentale tenet un'estensione de 7,69 miliones de kilometros cuadratos e, si dae un'ala est su continente prus minore de su mundu, a s'attera est sa prus manna isula terrestre; s'Australia est sa parte printzipale de su continente oceanicu; s'istadu australianu cumprendet, in prus, s'isula de Tasmana e calicuna attera, comente sas isulas Christmas e Norfolk. Sos istados a curtzu sun sa Nova Zelanda, a sud-est, e a nord s'Indonesia, su Timor orientale e Papua Nova Guinea. Iffùnden s'Australia sos mares de Timor e Arafura a nord, su mare de sos Coraddos e cussu de Tasmania a est, s'otzeanu Antarticu a sud e s'otzeanu Indianu a ovest.
Dae Settentrione a Meridione, s'Australia tenet 3.700 kilometros, mentras chi dae Levante a Ponente bi nd'at unos 4000. Est s'istadu de ses prus mannu de su mundu a pustis de sa Russia, su Canada, sa Tzina, sos Istados Unidos e su Brasile, ma sa populassione sua no arribat a 20 miliones, vivènde pèri sos trettos costerìnos e a curtzu de mare comente Sydney, Melbourne, Brisbane e Adelaida. Sa muntagna prus manna est su monte Kosciusko, chin 2228 metros de artesa, su ribu printzipale est su Murray, chin 2575 kilometros de longitudine.
In s'Australia continentale fin de dommo sos aborigenos australianos dae prus de 42000 annos. A pustis de carchi bisita de sos piscadores de su Nord, e de sos esploradores e cummertziantes europeos in su seculu de XVII, sa meitade orientale l'aìan recramàda sos britannicos in su 1770 e, dae tando, tènta che colunia penale chin su lùmen de colonia de Nova Galles de su Sud, in su 6 de jannàrju de su 1788. A su crèscher de sa populassione e a pustis de àer iscopèrtu trettos novos, atteras chimbe colunias de sa corona fin istabilìas in su cursu de su seculu de XIX. In sa prima dìe de jannarju de su 1901, sas chimbe colunias s'an federàu e naschit su Commonwealth, comente forma de domìniu in intro de s'Imperu Britannicu; s'Australia fit zae indipendente, ma at secàu su chi la tenìat galu prèsa a su Rennu Unìu pètzi in su 1989. Dae su mamentu chi s'at fattu sa federassione, s'Australia at mantèsu unu sistema liberal-democraticu e fachet parte de sa Comunidade Britannica de sas Nassiones. Su capu de locu de sa federassione est Canberra.