text:
Reebok IDA WORLD DJ CHAMPIONSHIPS 2013: is arresultaus.
Eriseru in Cracòvia (Polska/Polònia) s'est "gherrada" s'IDA 2013, forsis sa prus batalla mondiali manna e de oindii. Dda ant trasmìtia in s'arretza puru, cun d-unu streaming in Youtube. Ndi apu biu una mesoredda sceti ma si potzu nai chi s'organizadura fiat sèria meda; regia, calidadi de is màginis, sonu, ecc., totu fiat perfetu comenti iat a depi essi in is grandu acadèssius. M'eis a nai: "ma in Polònia? no est unu stadu arricu meda, no tenint unu connotu mannu de batallas de digei". Totu fàula: est unu stadu "giòvunu", anca is giòvunus si movint po fai is cosas e anca ddoi est una scena musicali chi est amanniendi-sì dònnia annu! Bastit a pensai chi s'IDA est amparada de Reebok, Rane, Traktor, Stanton e una dexina de àteras firmas mannas chi, siguramenti, no bandant a nci fuliai su dinai in cosas mali cuncordadas.
Torrendi a sa batalla: sa primu parti est stètia fata in s'arretza, est a nai sartiendi is batallas in dònnia stadu (dinai allogau) e faendi s'apretziadura de su nùmuru de "castiadas" de dònnia vìdiu po stabilessi chini totu depiat bandai a sa finali de Cracòvia de eriseru. Tres categorias de batalla, sciorus straordinàrius (apu biu a su franzesu Dj Nelson... piticheddu su scioru!), trumas... unu spetàculu bellu de-i cussus chi impàrant comenti s'iant a depi fai is cosas po amparai e amanniai de manera sèria s'arti de su digei contras a sa cumertzializadura chi seus bivendi in totu is setoris.
Labai is arresultaus:
Show Category
1. Steve Nash & Dj Funktion (Polònia)
2. Groove Sparkz (Franza)
3. SKIP (Ìndia)
Technical Category
1. Vekked (Cànada) [amparadori de su tìtulu]
2. Five (Rep. Ceca)
3. Skillz (Franza)
Scratch Category
1. IQ (USA)
2. BEN (POLAND
Polònia e Franza ant cunfirmau sa fortza insoru (scenas natzionalis mannas meda) e s'americanu IQ est cosa de timi. Ma tòcat a "donai atentzioni" a is stadus nous chi ndi funt bessendi a pillu in is batallas! Custa borta s'Ìndia ndi pigat su de tres postus in sa categoria "Show". Balla!
Pregontus: Dj Vekked (IDA 2012 Technical e DMC 2012 Supremacy champion)
Piciocus, no si perdeus in girus de fueddus longus! Unas cantu cidas a oi eus fatu unu bellu pregontu a Jake "Dj Vekked", unu digei chi in su 2012 at bintu de totu e de prus (IDA, DMC Supremacy...); est stètiu simpàticu e disponìbili meda e ddi torraus gràtzias sperendi chi, in su 2013 puru, at a binci batallas e at a nosi arregalai unu montoni de scarràfius, sciorus e mùsica de gosai. Insa', labai su pregontu:
1 – SU DIGEI: Diferèntzias intra de DMC e IDA: tènnicas, giugis, arrègulas, etc.. Cali est sa mellus batalla?
R – VEKKED: Po s'IDA tenis abisòngiu de prus materiali, e su formau est prus difìtzili. Sa bogadura est sa prus parti “tostada” de sa batalla e su formau: de 13 personis 4 ndi àndant a sa mesu-finali. In prus, a dònnia torrada, depis scarrafiai/fai giogulamentus e no podis passai chena de unu de custus. Sa cumpetitzioni a 6 minùtus de su DMC est prus difìtzili ma s'IDA est unu pogheddu prus forti de su DMC Supremacy e prus dèbili de su DMC 6 minùtus. Mi praxit unu pogheddu de prus s'acontèssiu e s'impostatzioni de s'IDA, est stètiu stravanau ca su team de s'IDA fait funtzionai totu lisu... no ddoi at cansàntziu po apariciai totu. Su parri miu est chi imoi su DMC siat sa prus batalla difìtzili poita ca est sa prus antiga e atinat prus natzionis ma s'IDA tenit unu benidori luxenti diaderus, deu incoru a dònnia digei a circai de nci intrai. S'IDA est stètia sa mellus sperièntzia mia de digei chena de dudas.
2 – SU DIGEI: Digeis canadesus: A-Trak, Dopey, Lil' Jazz... cali de issus t'at donau ispiratzioni?
R – VEKKED: Mah, càstia... medas. Seu stètiu ispirau meda de is digeis canadesus. Nci-ndi funt medas bravus diaderus, e unu tanti de issus no est connotu meda. Po sa prusparti seu stètiu ispirau de: Turnstylez (D-Scratch, Lil' Jaz, DJ Grouch), DJ Brace, Wundrkut, Shub, A-Trak, Jr. Flo, M-Rock, Jooce, Pump, Drastik, Kid Koala, DJ Mana. Totu custus piciocus funt bravus diaderus e medas de issus funt sutapretziaus... medas digei canadesus no tenint sa matessi pubricidadi de-i cussus americanus.
3 – SU DIGEI: Chistionendi de tennologia, apu biu chi umperas Serato cun su RANE 62. Ita ndi pensas de custu micser? E cali arrecumandas che a scèberu? Giai ddu scis chi su 62 costat meda!
R – VEKKED: Imoi su 62 est su micser chi prefèrgiu. Mi praxit a tenni Serato/DVS integrau aìnturu de su micser impari a is controllus. Nomi praxit a tocai my tragaditzu in su mentris de su cuncertu chi no depu. Duncas, po custa tenta, is Rane 62 e 57 mius funt is chi m'agradant. Su Z2 e su Vestax Pro IV parrint togus comenti a ainas “no Rane”. Po su chi pertocat is micsers chena de DVS prefèrgiu su Vestax 08 cun Innofaders po scarrafiai.
4 – SU DIGEI: Pròssimu tentas: batallas, discus, produsiduras, cuncertus, pàsiu...
R – VEKKED: Bollu a batallai ancoras, no m'intendu giai “spaciau”. Forsis seu lòmpiu a su 75% de su potentziali cosa mia. Pensu chi, in is duus annus benidoris, apu a ndi benni a essi prus forti. Mancai apa tentu un'annu bonu diaderus ocannu, no tengu sperièntzia meda. Forsis apu fatu 7 o 8 batallas sèrias in sa vida mia, duncas seu ancoras imparendi meda apitzu de comenti ddas fai. Bollu fai mùsica puru chi tengu unu pagu de tempus lìberu, cun preferèntzia po sa mùsica fundada apitzu de su scratch.
5 – SU DIGEI: Ita mùsica ponis in is currillus? Deu pensu chi tui siast unu digei giòvunu chi tenit una connoscièntzia manna de sa mùsica, printzipalmenti de cussa de is annus 90... Seu sballiendi?
R – VEKKED: Mi praxit sa mùsica fata apitzu de is campionamentus cun arratantinas grais, duncas apu sèmpiri scioberau hip-hop de scola bècia e breaks. A nai sa beridadi no sonu in is currillus ca in Cànada no nci-ndi funt medas po nci sonai sa genia de mùsica chi mi praxit, e no min-nd'importat de sonai mùsica “pop”.
6 – SU DIGEI: Tèssiu de digei europeu contras a su tèssiu de digei americanu: su parrimentu tuu.
R – VEKKED: Po is batallas is digeis europeus funt prus eletrònicus e orientaus apitzus de su scarrafiau, is digeis americanus umperant meda prus mùsica de su connotu e s'orientant de prus apitzu de su giogulamentu. Pensu chi is digeis europeus, imoi siant, in totu, prus ainnantis, ma calincunu, ma medas sighint sa moda de manera tropu acostada. Medas funt bonus scarrafiendi, ma est fàcili a biri is influèntzias insoru. Podis nai custu apitzu de totu is digeis, ma deu pensu chi siat poita s'Euròpa at tentu medas grandu campionis in custus annus (Netik, Rafik, Unkut, Fly, etc.) e medas digeis funt sighendi is arrastus insoru. Is digeis americanus, imoi de pagu, pensu chi apant unu stili prus ùnicu, ma scarrafiendi no siant aici tènnicus o lìmpius po sa prusparti. Est agiumai una chistioni de “tènnicas contras stili”. Creu chi, de su 2005-2010 est stètiu a s'imbressi, is digeis europeus teniant unu stili prus ùnicu/arrefinau e is digeis americanus fiant sighendi una surra de modas (I-Emerge apitzu prima de totu). Sa cosa andat a fàsias. Deu speru chi nci at a essi unu tempus chi ambaduus lompant a su prus cùcuru artu insoru comenti a is diis de is Skratch Perverts contras a The Allies.
7 – SU DIGEI: Tui ses canadesu e duncas, siguramenti, ses “a duas lìnguas”: is fueddus tènnicus funt mellus espressaus in ingresu o in frantzesu? Ddoi funt curiosidadis chi ndi bessint a pillu acarendi is duas lìnguas?
R – VEKKED: Ha ha ha! Crei-nci o no ma su frantzesu miu no est bonu. Ddu apu studiau in sa scola e ddu portzu ligi bastanti po fueddai in frantzesu in is “French DJ Message Boards” e ligi calincunu giassu, ma casi sèmpiri is frantzesus fueddant un'ingresu prus bonu de su frantzesu chi fueddu deu! Ha ha ha!
8 – SU DIGEI: Tui scarràfias e fais giogulamentus a s'imbressi: poita custu scioberu? Su crossfader a s'imbressi est unu profetu, de manera speciali po-i cussus chi umperant sa manu dereta, che a Q-Bert?
R – VEKKED: Apu inghitzau a scarrafiai a s'imbressi po sa matessi arrexoni de meda genti: su micser cosa mia teniat curreus lòfius e femu imparendi cun is cambiadoris de lìnia. Candu apu incarrerau a imparai giogulamentus e amisturamentus apu apoderau su crossfader a cussa manera e, duncas, podendi sighiri a scarrafiai in su mentris chi faemu dònnia cosa... simplementi teniat unu sentidu, po mei! A lestru, emu cambiau is curreus de is canalis (su pratu a manu manca acapiau a su canali de a manu dereta e s’àteru a s’imbressi [n.d.s.]) poita ca mi parriat prus fàcili a passai de su crossfader a s'imbressi a su canali cambiau. No creu chi nci siat profetu mannu, pruschetotu scarrafiendi, normali o a s’imbressi est sa pròpiu cosa. Po is giogulamentus nci funt una pariga de tènnicas chi funt prus fàcilis cun su fader a s’imbressi e, po contras, àteras prus fàcilis cun su fader deretu. Su fader est prus lestru deretu po is giogulamentus ma est prus fàcili a fai movimentus lestrus de su discu candu est a s’imbressi, ma funt acanta meda.
9 – SU DIGEI: Connoscis sa Sardinia?
R – VEKKED: Haha, nou! Est bella? Emu a depi a dda abisitai? Agatai-mì unu cuncertu!
10 – SU DIGEI: Comenti a is mellus pregontus serraus cun: bonu annu nou!
R – VEKKED: Gràtzias medas!
Vekked ande Facebook
Versioni ingresa de su pregontu
IDA 2012, is arresultaus: VEKKED bincit torra!
Cida passada, in Cracovia (Polònia), s'IDA (International Dj Association) at fatu sa finali mondiali cosa sua, sa prus batalla stilosa de ocannu. Is arresultaus, friscus friscus, s'oberrint cun d-unu spantu:
VEKKED (Cànada) est su campioni nou de sa categoria TECHNICAL!
Sighint TOPIC (Frància), ODILON (Bèlgiu) e RITCHIE RUFTONE (Arrènniu Uniu).
E poita totu custu spanti? Tziu Vekked iat bintu giai sa finali DMC SUPREMACY 2012 e, in d-unu artìculu chi emus scritu in su mesi de Cabudanni apitzu de su DMC online, emus nau giai de ddu aguantai a bisura a custu piciocu, ca teniat musicalidadi e stili meda in sciorus cosa sua... e difatis nd'est bessiu campioni duas bortas in is prus batallas mannas de su mundu. Eus ndi a scriri un'articuleddu dedicau, comuncas.
Po s'àtera categoria chi ddi narant SHOW, is trumas funt:
STEVE NASH & FUNKTION (Polònia) bincidoris, sighius de BEAT BOMBERS (Portogallu) e SKILLZ MACHINE (Bèlgiu).
Bosi fatzu apubai lestramenti chi, intra de "technical" e "show", su Bèlgiu ndi pigat unu segundu e unu de tres postu e su Portogallu fait spantu cun su segundu postu in su show (duncas no funt bravus scéti a giogai a palloni!). Sa Polònia, meri de domu, pigat s'òru in su "show". A bosàterus a giudicai chi sa giuria dda at intzertada!
Stili lìberu de Dj Sputo
Eus pigau giai a Dj Sputo comenti a esempru po spricai unas cantu cosas tènnicas e, sigomenti ca issu est bravu meda, ddus faeus torra! In s'artìculu pubricau unas cantu diis a oi eus chistionau de IDA e, in prus chi Simo G de Tàtari (chi nd'est bessiu su de tres in sa finali) eus scritu chi iat participau un'àteru sardu puru, s'ollastrinu Dj Rash. Eriseru apu biu chi Dj Sputo puru at participau a sa batalla e, duncas, mi depu scusai cun issu po no ddu airi arremonau! E sigomenti nci at cravau una scarrafiada stravanada issu puru si nau ca si-dda podiat/depiat giogai po su palcu de is primus tres, e torru a fai s'abetiosu! Duncas, scusa-mì o Richard, sa prossimu bortu apu a ligi beni e mellus a totu is nòminis!
Andendi a is cosas tènnicas chi su vìdiu s'amostat nci nd'at una importanti meda chi si biri luegus: su schema. Puru chi est una scarrafiada "a stili lìberu" su schema est precisu e, in custu acasu, no ddoi funt sbauladuras o pagu precisioni; certamenti sa tènnica chi Sputo at amanniau cun annus de allenadas agiudat a sa precisioni ma deu nau chi issa a sola no abastat. Chi si-ddu castiais torra su vìdiu eis a biri chi su scusòrgiu est un'àteru: su rìtimu! Sighendi beni a sa basi e pighendi beni su rìtimu cun is manus (apitzus de discu e crossfader) su schema s'alladiat beni, sena de singurtus e bellu "fluenti" e custu, po sa prusparti, cumbinat cun su stili e ddu caraterizat! Difatis in ingresu puru po nai chi unu tenit stili narant "he got flow". Chi tui scis fai totus is prus tènnicas difìcilis, chi ses lestru meda, ecc. ma no sighis a su rìtimu beni (chi no est a andai a tempus sceti!) no as a tenni mai su "fluidu". E Richard ddu tenit, balla chi ddu tenit! Sena nimancu unu crab, sena de chirps a lestresa dòpia o de flares a cincumilla clichis andat fluidu pighendi su rìtimu e donendi musicalidadi a sa scarrafiada, totu trancuillu cun su fader a s'imbressi e cun sa manu chi dònnia tanti pigat su discu in su sesu contra-oràriu (is caraterìsticas suas principalis), ligeru ligeru e cun stili meda. "Issu tenit su fluidu".
Bravu Richard e scusa-mì torra!
Lèssicu 1.4
(su) SCHEMA: s'andamentu chi donaus a is scarràfius; su fueddu italianu puru est "schema" ma est cussu ingresu chi fait cumprendi luegus de ita seus chistionendi, poita ca est cussu chi s'imperat sèmpiri: "pattern".
(su/is) SCARRÀFIU(S) LÌBERU(S): candu, apitzus de una basi musicali, si scarrafiat de manera improvisada. Eus a podi nai puru "freestyle".
(su) CLICHI: est candu cun su crossfaer, su fader de su canali, su cambiadori de su canali opuru s'alluidori specìficu studaus e allueus luegus su sonu. Pigau de s'ingresu "click" (chi est onomatopèuticu) e furriau a sa grafia nosta; ma sigomenti ca "clich" iat a podi essi lìgiu mali (CH a tipu "cherries" o "chili") deu nau de aciungi in sa scriidura sa I prostètica puru . Duncas "CK"="CHI" e naraus CLICHI(S).
(su) CAMBIADORI: est una spècia de alluidori chi podit tenni duas o prus positzionis e serbit po cambiai sa mitza sonora de unu canali àudio (po esempru de Phono a Line). In su passau, sigomenti ca is mixer fiant fatus po amisturai sa mùsica, po scarrafiai s'imperaràt s'alluidori faendi su clichi passendi de Phono (chi ndi arribàt su sonu de su discu) a Line (chi fiat sbuidu!). Arregordu cun praxeri chi su "clichi" faiat in so sonu puru, ca su passàgiu lestru e arripìtiu intra de Phono e Line fait una scarrighedda de "massa elètrica"! Custa costa si podit intendi beni in is discus Rap finsas a sa mitadi de is annus '90.
IDA ITALY: THE SCRATCH! Is bincidoris (e deu nau SIMO G)
Is batallas in s'arretza ndi funt bessendi a tipu cardolinu e sa cosa mi fai praxeri meda. Digeis in s'aposentu insoru scarrafiendi, filmendi-sì cun is mìgias pudèscias de apalas, opuru cun sa gatu chi passat e issus sighendi a movi su discu e su crossfader infogaus pèrdius! Est custa sa cosa chi mi praxit de-i custas batallas: su digei scarrafiendi in domu sua, comenti fait de annus candu tenit unu pogheddu de tempus, mancai de a su noti e cun is cùfias po no ndi scirai a su bixinu, scurtzus e totu scrabionaus! E passièntzia chi su vìdiu no est HD e su sonu est peus de unu .mp3 a 128 k, est totu "a stili de realidadi" (agiumai su fragu de is mìgias s'intendit puru!).
Balla, torraus a su tìtulu de s'artìculu chi est mellus! E duncas, s'IDA (International Dj Association) Italy at cuncordau lestramenti custa batalla "de scarràfius sceti", in d-unu vìdiu de 1:30 min. fatu po biri e comenti si moviant is manus apitzus de su mixer e de su pratu. Eriseru, apustis de unu mesi de arricimentu de is vìdius, is giugis (Dj Craim, Mandrayq, B Kun, Drugo e Tayone) ant nau chini funt is bincidoris, est a nai:
Primu: T-Robb (43,5 Puntus)
Segundu: Dj Spada (42,5 Puntus)
Su de tres: Simo G (32,7 Puntus)
Deu, siguramenti, ndi apu a cumprendi prus pagu de is giugis e T-Robb e Dj Spada ant scarrafiau a sa toga diaderus, perou emu a nai chi Simo G assumancu segundu ndi depiat bessiri, chi no primu. Forsis chi est stètia premiada sa lestresa de T-Robb e sa precisioni de Spada ma, chi andaus a castiai, Simo G ddas tenit ambaduas impari a stili meda.
Eh, gei seis malus! Imoi seis pensendi chi seu tifendi a unu piciocu sardu (Simone est sardu e, comenti a un'àteru Ganga -Gabriele- est unu grandu digei e scarrafiadori)...e difatis est aici! Castiai-sì is vìdius e narai-mì chi no tengu arrexoni! Bravu Simo G, po mimi ses su bincidori (e craramenti bravus is àterus puru...cosa de timi de sa potentza scarrafiendi).
At participau un'àteru digei sardu puru, s'amigu Dj Rash chi, perou, no est bintrau itra de is primus tres. Bravu meda issu puru, comenti a totu custa genia noa de digeis sardus chi funt faendi-sì connosci in continenti puru. Ndi eus a chistionai in su benidori.


c: text/html

text:
Prorogau su bandu "Sardegna un'Isola Sostenibile"
Terra - Pròrogau a su 30 de su mesi de onniasantu de su 2021 su bandu "Sardegna un'Isola Sostenibile". A ddu fai sciri est su giassu de "Sardegna Ricerche", chi at publicau un'avisu de pròroga chi pertocat su progetu “Complesso Turismo, Cultura e Ambiente".
Su progetu, chi est promòviu de "Sardegna Ricerche", est finantziau cun s'istrategia de ispetzializatzioni S3 de sa Sardigna, POR FESR 2014-2020, "Asse I - Ricerca Scientifica, Sviluppo Tecnologico e Innovazione".
Ma ita est "Sardegna un'Isola Sostenibile"? Comenti eus giai atzinnau "Sardegna un'Isola Sostenibile" est unu progetu promòviu e ghiau de "Sardegna Ricerche", unu progetu chi ponit impari sa moda noa de su turismu sustenìbili cun is modellus nous de isvilupu econòmicu.
In Sardigna cun custa "coja" si olit fai crèsciri s'interessu po s'innovatzioni in totu su cumpartu turìsticu. Po ddu fai beni, perou, tocat a castiai a is capatzidadis de is territòrius e po finas a is cumpetèntzias chi s'agatant aintru.
Po cumprèndiri mellus su progetu promòviu de "Sardegna Ricerche" bisòngiat a sutalineai ca "Sardegna un'Isola Sostenibile", e duncas puru su "Progetto Complesso Turismo, Cultura e Ambiente", tenint sa punna de promòviri s'isvilupu de prodotus, protzessus e serbìtzius nous e innovativus po su territòriu. Ancora, custu progetu olit afortiai sa creatzioni de una retza intre pùblicu e privau e intre privaus etotu in matèria de cumpetitividadi de su sistema produtivu. Totu custu tenit finas s'obietivu de fai crèciri prusatotu s'innovatzioni de su produtu, s'innovatzioni de su protzessu e s'innovatzioni de su serbìtziu.
S'obietivu est su de amanniai s'oferta turìstica cun s'isvilupu e s'afortiamentu de produtus diferetziaus e cun sa creatzioni de unu sistema de governance territoriali eficatzi. Po ddu fai tocat a mudai su cumpartu fadendiddu prus interessanti e prus cumpetitivu.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna - IMPRENTAS 2020-2021. LR 22/2018, art. 22

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Su 5 de santugaine de su 1116 aiant cunsacradu sa crèsia abbatziale de sa Santìssima Trinidade de Sacarza, in territòriu de Codronzanu.
Su tèmpiu esistiat dae in antis e l’aiant cumintzadu a fraigare maistros pisanos a sa fine de su de 11 sèculos, cun pedra de mola e calcare, chi li dat sa coloratzione caraterìstica bianca e niedda. A metade de su de 12 sèculos l’aiant artziada e ismanniada.
Su cumbentu aparteniat a sos paras camaldolesos e fiat caru a su giùighe Gantine I de Lacon Gunale e a sa mugere Marcusa, chi segundu sas crònacas de su tempus l’aiant fraigadu comente promita pro sa nàschida de su fìgiu Gonare.
Su re turritanu fiat connotu comente òmine devotu e pro su chi pertocat sa polìtica aiat favoridu sa presèntzia de òrdines monàsticos, pro su prus toscanos, finas a intro de unu progetu prus mannu de bonìfica e de alleàntzias cun sas potèntzias marinaras.
A inghìriu de sa crèsia, pro more de sa presèntzia de sos religiosos, fiat nàschida una bidda, mutida pròpiu Sacarza. Sa prima documentatzione sua est semper de su 1116, in su Condaghe de Santu Micheli de Salvennor. Faghiat parte de sa curadoria de Figulina, in su Regnu de Turres. A pustis de èssere passadu de manu dae sos Malaspinas a sos aragonesos, una borta cumintzada sa gherra contra a sos ibèricos fiat intradu, in su 1364, in su Regnu de Arbarè.
Abarrada arbarichesa finas a su 1420, sa bidda fiat passada a sos conchistadore e binchidores, est a nàrrere a su Regnu de Sardigna.
Ma giai a pustis de 15 annos si nche fiat ispèrdida, tenende sa matessi sorte de unu muntone de àteros logos durante sa fase finale de sa gherra e su cumintzu de sa dominatzione catalanoaragonesa.
Sa basìlica de Sacarza est unu de sos mègius esèmpios de istile romànicu-pisanu e cuntenet s’ùnicu afresco romànicu abarradu in Sardigna.
(luca foddai)Leave a comment


text:
Sa necròpoli de Monte de Prama s’agatat in su territòriu de Crabas, in sa base de su montigheddu chi tenet su matessi nùmene, in s’istrada chi dae Santu Srabadoi andat a Arriora.
S’àrea funerària est istada iscoberta pro casu in su 1974. Su primu interventu de iscavu est istadu fatu in su mese de nadale de su 1975 dae Alessandro Bedini (Subrintendèntzia Archeològica de Casteddu e Aristanis), chi fiat resurtadu a iscobèrrere una deghina de sepulturas a cista lìtica cuadrada e àteras a putzetu tundu, unas cantas de custas assotziadas a materiales de tzeràmica nuràgicos.
A pustis de s’interventu de urgèntzia fatu in su mese de ghennàrgiu de su 1977 dae Giovanni Lilliu e Enrico Atzeni (Universidade de Casteddu), àteros iscavos sunt istados fatos in su matessi annu e in su 1979 dae Carlo Tronchetti (Subrintendèntzia Archeològica de Casteddu), agiuadu dae M. Luisa Ferrarese Ceruti (Universidade de Casteddu). Cun s’interventu de su 1977 e de su 1979 fiant istadas iscobertas prus a giosso àteras trinta tumbas alliniadas in un’ùnicu filare dae sud a nord, prus àteras tres postas a est de is ùrtimas tres setentrionales. Is sepulturas, iscavadas in su terrinu, sunt de su tipu a pozzetto subcircolare, cun unu diàmetru dae 60 a 70 cm e una profundidade dae 70 a 80, e ammuntadas dae lastrones cuadrados de arenària gessosa de cm 100 x 100 x 14 de ispessore. Custas fiant sena corredo francu sa tumba 25 in ue ant agatadu unu scaraboide egitizante tipu Hyksos.
S’àrea istudiada in is annos 1977 e 1979 fiat ammuntada dae unu muntone de materiales iscultòreos in ue ddu aiat prus de 4000 cantigheddos de istàtuas e de àteros elementos de arenària gessosa. Is persones interradas fiant òmines e fèminas e non fiant pitzocheddos. Segundu C. Tronchetti, chi at ghiadu is ùrtimos iscavos, sa necròpoli-santuàriu si ponet subra un’ideale lìnia de cunfine intre logu controlladu dae is Nuràgicos e is fenìtzios arribados a nou, istabilidos prus a sud in Tharros, e cun custos is raportos non fiant malos.
Mancari is diversas ipòtesi de datatzione, su logu est datadu a su sèculu VIII a.C.
Pro nde ischire de prus: https://monteprama.it/
(M.G.S.)


text:
Indipendèntzia
€20.00
Malliedda simplemente indipendentista pro indipendentistas sardos chi triballant pro s'indipendèntzia de sa natzione sarda
--
Is malliteddas chi impreamus sunt a su 100% de cotoni de 150 grammas, ca in Sardigna c'at basca meda. Sunt fatas a manu e imprentadas cun materialis termosaldàbilis de sa menzus calidadi.
Tags
Mallieddas, Màllias, Tshirt, T-Shirt, Magliette, Maglietta, Ferpas, Felpa, Felpe, Sardigna, Sardegna, Sardinia, Sardu, Sardos, Sardus, Limba, Lìngua, Sarda, Seada, Seadas, Sebada, Sevada, Siata, Seata, Seatta.


text:
agenàre , vrb: genai Definitzione giare ifadu, fàere àscamu, ischifu Sinònimos e contràrios annischissai, ifadare, ifastizire, innaentare, pibincai Tradutziones Frantzesu embêter, agacer, énerver Ingresu to vex Ispagnolu molestar Italianu infastidire Tedescu belästigen.
agiorridàre , vrb Definitzione istare a su pedi pedi, giare ifadu o istrobbu pedindho, pedindho dépidu Sinònimos e contràrios agiorrare, impeltinare, infestare, malifestai Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu importuner, déranger les créancier et les débiteurs Ingresu to bother creditors and debtors Ispagnolu importunar Italianu importunare, infastidire creditóri e debitóri Tedescu belästigen.
agiostràre , vrb: azostrare Definitzione giare ifadu, matana, múngia; nàrrere cosa coment'e a briga Sinònimos e contràrios abburruntare, afrontai, atzuridare, cadojare, iscamurriare, rumbicare Frases solu as a èssere finas chi durat su sonnu e si azostrat sa vida ◊ mi at azostradu donzi bolu, betendhemiche amargadu in bratzu a donzi turmentu Ètimu itl. aggiostrare Tradutziones Frantzesu agacer, énerver, tourmenter, reprocher Ingresu to torment, to fling in s. o.'s face to annoy Ispagnolu molestar Italianu infastidire, tormentare Tedescu belästigen.
ammoinài , vrb: ammoniare, ammuinae, ammuinai, ammuinare 1, amuinai Definitzione fàere muina, genia de sonu, de moida coment'e de abes o fintzes de gente foedhandho a boghighedha bàscia, giare ifadu, fàere sa conca che casidhu a unu in crica de dhu cumbínchere a calecuna cosa / ammuinare sos calbedhos = cufúndhere sas ideas Sinònimos e contràrios afastidiai, annischissai, ifadare, pibincai / imbirdiolare, imbuvonare, improsae, incapiare Frases ammuinada dae su caldu e múmulas de chígula ti drommias Ètimu spn. amohinar Tradutziones Frantzesu ennuyer, embobiner Ingresu to annoy, to cheat Ispagnolu molestar, embaucar Italianu annoiare, infastidire, abbindolare Tedescu langweilen, belästigen, betrügen.
anneàre , vrb: anniai 2 Definitzione giare anneu, istrobbu, dispraxere / anniai su coru = fàghere a gana mala Sinònimos e contràrios annaentare, innaentare Frases sos linnajolos fint anneados ca aiant bidu unu lupu mannu mannu bardanendhe ◊ si anneant si istentat a bènnere ◊ ti anneas che mama premurosa si no mi daent su bantu chi mi mérito 2. tanti est durci chi anniat su coru Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu embêter, énerver, déranger Ingresu to irritate Ispagnolu fastidiar Italianu infastidire Tedescu belästigen.
aporràre , vrb: aporreare, apurreare Definitzione fastidiare e fintzes surrare, iscúdere Sinònimos e contràrios apurrire, ifadare / matzocare Frases custu pilochedhu bullizat sa classe e aporreat sas cumpanzedhas, no lu podent prus bazulare! (M.Sedda) Ètimu spn. aporrar Tradutziones Frantzesu agacer, énerver Ingresu to vex Ispagnolu molestar Italianu infastidire Tedescu belästigen.
fastidiài, fastidiàre , vrb: afastidiai Definitzione giare ifadu, istrobbu, fastígios Sinònimos e contràrios abbatazare, annischissai, ifadare, ifastizire, imperperiae, infasciughie, innaentare, modestire, pibincai Frases istuda cussa luxi, ca mi fastídiat! ◊ dha fastídiat custa fentana oberta? Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu déranger, agacer, énerver Ingresu to trouble, to vex Ispagnolu molestar, estorbar Italianu disturbare, infastidire Tedescu stören.
ifadàre , vrb: infadai, infadare, irfadare, isfadare Definitzione giare istrobbu, ifadu; prnl., pèrdere sa passiéntzia o orròschere po istrobbu forte o a sa sighia Sinònimos e contràrios abbatazare, abbeciare, agenare, annischissai, aporrare, apurrire, ifastizire, impeltinare, imperperiae, innaentare, irfadèschere, ivilire, malifestai, pibincai, pertojare, suberiare Frases benzo a t'infadare si mi podes agatare unu catedhu 2. ndhe so isfadada de fàghere sa teraca! ◊ sos pitzinnos lillos passizat, los zocat, e candho si ndhe irfadat los zuchet a sa tzia ◊ s'infadeit de sos imbóligos de sos avocados ◊ su mese at comintzadu faghindhe dies bellas, ma a sa fine si est isfadadu Ètimu spn. enfadar Tradutziones Frantzesu agacer, déranger Ingresu to annoy Ispagnolu fastidiar, molestar Italianu infastidire, importunare, tediare Tedescu belästigen, stören.


text:
Toscanu
Articulu in nugoresu
Su toscanu est unu dialettu italianu, chi pertoccat a sa familia italo-dalmata, chistionau in Toscana; unu limbazu toscanu l'aìat juttu Pisa in Còssiga e, dae cùghe, fìntzas in Sardigna (Gallura).
S'italianu istandard l'an fravicàu in supra de su toscanu, tuccànde dae sa variedade fiorentina: custu istandard est bènniu, a pacu a pacu, a rappresentare belle tottus sas populassiones de sa penìsula italiana, gràssias a su traballu de Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Giovanni Boccaccio, Niccolò Macchiavelli e Francesco Guicciardini; at a èsser sa limba uffitziale de sos istados italianos e de su Rennu de Italia.
S'italianu, de cada manera, no est mai assimizàu troppu a su toscanu berdadèru.


text:
Sos operadores agroalimentares ant pedidu a sos camionistas sardos unu coladòrgiu pro is produtos friscos.Unu coladòrgiu pro sa fruta e birdura chi est blocada in sos portos sardos e pro sa mertze chi non podet cròmpere in sa penìsula.
Est custu s’apello de sos 69 operadores de su mercadu Agroalimentare de sa Sardigna mandadu a sos autotrasportadores pro fàghere una corsia preferentziale pro sos produtos friscos, in arribu e in partèntzia dae e pro sa Sardigna.
Puru cumprendende sas protestas legìtimas de sos camionistas – si leghet in una nota – sos grossistas cherent istransire chi sos efetos de s’isciòperu torrent a rùere in manera grae subra de sas aziendas de su cumpartu, giai in manera manna corfidas dae sos rincaros de gasòliu, benzina, energia elètrica e matèrias primas.
“Si sos blocos ant a durare ancora sas dies chi sighint s’ant a arriscare disacatos chi non si podent carculare – ispiegat Giorgio Licheri, diretore de Coagri, s’ente gestore de su mercadu – cun agravos inevitàbiles pro sos consumadores. Torra iscontamus sa chistione de èssere un’ìsula, chi giai penalizat su setore influende pro 10 tzentèsimos a su chilu e chi como diat pòdere galu de prus s’allargare. Sos produtos de fruta e birdura – sighit Licheri – arribbados a crèschida e collidos devent èssere a deretu consumados, pro su mantenimentu de sas propiedades nutritivas chi benint prus pagu si sa mertze benit tenta firma in sos càmion”.
Pro fortuna su mercadu Agroalimentare de sa Sardigna est perfetamente operativu, forte de sas provistas garantidas dae sos produtores locales chi ònnia die cunferint patatas, berduras, ortalìtzias e sa fruta de istajone comente a sos agrùmenes.
“Pro como non b’at farta de produtu – ispiegat su presidente Vincenzo Pisano – ma si registrat una reduida de sas iscortas de sos produtos de importatzione comente a bananas, kiwi e sa fruta esòtica. Custa situatzione pro como no at generadu ispeculatziones subra de sos prètzios. Auguramus si tratet de un’emergèntzia petzi temporànea – concruit Pisano – e cunfiamus in un’atzione forte e intzisiva a banda de sas istitutziones sardas e de su Guvernu pro evitare chi sa giusta protesta de sos camionistas càuset graves disacatos a sas aziendas”.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2021-2022. Lr 22/2018, art. 22 Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22


text:
Sas festas e sas manifestatziones aligheresas sunt medas, de importu e si faghent in totu sas simanas de s’annu. In sos meses de ghennàrgiu e de freàrgiu si faghent trivas de pisca subàcuea e si cuncordat sa Mustra filatèlica e numismàtica chi, cun cartolinas e timbros postales ispetziales, faghet a connòschere sa cultura catalana ischieta de sa tzitade. In S’Alighera cuncordant fintzas sa Chida de su Carrasegare, cun isfiladas de carros, bandas musicales e grupos folclorìsticos, e chi acabbat cun una tzipulada manna in sa Pratza tzìvica.
Un’àtera cosa de non pèrdere est sa sagra de lu ‘Boga Marì’, sa rassigna gastronòmica de s’eritzu de mare chi faghent in s’ierru. Intra de sos meses de martzu e de abrile, imbetzes, bi faghent sas tzerimònias ammajosas pro Pasca Manna: dae su Martis santu a su domìnigu de Pasca s’annoant sas prufessones peri is bias de sa tzitade, cun sa partetzipatzione fintzas de sos grupos folk catalanos. Si cumentzat cun sa Prufessone de sos Mistèrios, su martis; sighit sa Via Crucis de sa giòbia e s’Iscravamentu (cando nde calant a Cristos dae sa rughe) de sa chenàbura de sa chida de Pasca Manna.
Su domìnigu in fatu a Pasca Manna afestant a Nostra Sennora de Valverde. In su mese de maju current sa triva a màchina “S’Alighera – Iscala Picada” (est sa bia chi portat a Biddanoa Monteleone) e cuncordant sa Festa de su pastoriu pro sa tundimenta, chi si faghet in sos
agriturismos de su territòriu. In su mese de làmpadas cumentzat s’istadiale aligheresu, chi si perlongat fintzas a su mese de cabudanni. In cussos meses faghent unu muntone de manifestatziones de isport, medas ligadas a su mare, comente a sas regatas cun sas barcas a vela.
AIG
Faina fata cun s’agiudu de sa Regione Sardigna – IMPRENTAS 2021-2022 – L.R. 22/2018, art. 22.


text:
"Mesi de is diritus Umanus": in Casteddu su forum asuba de su disarmu nucleari
(IlMinuto) – Casteddu, 6 de su mesi de paschixèdda - Po su "Mesi de is Diritus Umanus" s'Istitutu Buddista Soka Gakkai cun s'agiudu de su Dipartimentu de Isciéntzias Sotzialis e de is Istitutzionis de s'Universidadi de is Istúdius de Casteddu aprontat su forum asuba de su disarmu nucleari in sa primu tzitadi de sa Sardigna. "Disarmu nucleari? Unu caminu possíbili" est su tema de s'atopu chi s'at a tenni su 7 de su mesi de paschixèdda chi benit de is 18.00 a is 20.00 in s'àula Teatru de s'ex Istitutu Tzurpus in arruga Nicolodi 104. Reladoris: Annamaria Baldussi, maista de Istória de s'Asia in sa Facoltadi de Isciéntzias Políticas e Vinicio Busacchi, circadori de Filosofia Teorètica in sa Facoltadi de Filosofia. At a cordinai su forum su giornalista Walter Falgio. Su forum fait parti de sa campagna po su disarmu nucleari chi s'Istitutu Soka Gakkai mandat ainnantis de duus annus cun su nòmini de "Chentzatomica, mudai s'ispíritu umanu po unu mundu líberu de is armas nuclearis".


text:
Poita?
De oi cumentzaus a publicai is tres faula-berus de Francu De Fabiis cun sa presentada insoru.
Custas tres faula-berus funt stètias pentzadas, cuncodradas, stèrrias e scritas a manu in s’istadi de su 1992 a Costa Urrei innui femu lòmpiu po pigai a trabballai che inforradori in duna pitzeria. Su mengianu emu donau s’esàmini de “Storia contemporanea” cun su prof. F. Atzeni. Seu andau a sa Dukissa ca tenemu giai in sa màchina totu s’arroba po trabballai e po mi fàiri totu sa stagioni de s’istadi in Costa.
Prexau che unu pùlixi ca emu pigau trinta e lodi, fiat su 26 de làmpadas, de Literas m’incarreru po Costa Urrei. De pinnigu passu, de bessida de Frùmini de Cuartu a Santa Luria, a sa pitzeria aundi s’annu innantis emu fatu sa stagioni. Saludu is ex cunlegas e gestoris e sigu inderetura a Costa Urrei.
Innia apu fatu tres mesis de trabballu, meda trabballu, mari, meda mùsiga sparada a totu volùmini: “Pittura fresca”, “I Nomadi”, “Credence Clearwater Revival”, “Otis Redding”, “Edoardo Bennato” medas cantaudoris e meda rock. Tres mesis stravanaus ca apu cannotu meda personis e chi abitu fintzas a oi a bintot’annus de intzaras.
Apu scritu custus contixedhus a cunsolu de is sentidus e po mi fàiri unu pagu de cumpangia. Custas faula-berus fuedhant de totus is chi apu cannotu, bìviu e trabballau impari in cudhus tres mesis.
Una borta lòmpiu a su logu de trabballu seu abarrau prus de cuìndixi dis chi no fuedhamu cun nemus, aturamu sèmpiri a solu e candu scapamu de trabballai in s’interis ca is àturus camareris e coxineris si stentànt a pigai su friscu fintzas a s’obrescidroxu, deu mi nd’andamu a corcai.
Una noti m’ant cumbidau a abarrai in cumpangia de issus e mi seu e m’ant sotzializau. Seu torrau a nàsciri. In acabbu de s’istadi e spaciau de còiri pitzas m’ant incarrigau de pinnigai e illichidri su logu e in chi s’interis faemu sa bardania de a su noti fintzas a su mengianu, fatu fatu mi setzemu e mi ponemu a scriri e mi seu bisau custus tres contixedhus.
Emu cumbidau totus de si scioberai a cadeunu unu nùmuru, de su unu a su centu, a prexeri nostu e aici apu scritu de is Nùmuru-rus, de nosu.
francudefabiis


text:
Protesta Ecotopia. A Manca: solidariedadi a traballadoris e istudiantis
(IlMinuto) - Casteddu, 16 de su mesi de làmpadas - Una giunta regionali chi narat de essi a difesa de su diritu a s'istùdiu e unu Presidenti, Francesco Pigliaru, chi in sa campagna eletorali passada, at fatu de s'annestru e de sa cultura su cuaddu de batalla suu. Epuru in Nùgoro is cosas no andant comenti iant a depi andai. Cida passada, difatis, sa primu tzitadi de sa Barbàgia est istètia mòvia de sa protesta de is traballadoris de sa cooperativa Ecotopia, sa, po si cumprendi, chi in Nùgoro ghiat is serbìtzius aintru de s'Universidadi. Su motivu? S'ausèntzia de is finatziamentus e de is istipendius de parti de sa Regioni. Espressat solidariedadi a is traballadoris e a is istudiantis nugoresus in protesta sa setzioni Paschedda Zau de a Manca pro s'Indipendèntzia: "Pentzaus ca sa situatzioni chi seus bivendi fatzat parti de unu progetu cuau - pretzisant is indipendentistas de manca - chi puntat a impoberai is tretus de aintru de sa Sardigna siat economicamenti siat de su parri sotziu -culturali agiudendi su 'spoplamento' lentu ma sighiu". No scéti debilitamentu de s'Universidadi poita sa denùntzia de a Manca fueddat puru de irminorigamentus a sebìtzius netzessàrius comenti postas, iscolas, ufìtzius e presidius sanitàrius. "Mancai totu - concluit sa scuadra indipendentista - si sighit a finatziai su fàbricu de casermas cun dinai pùblicu chi furiat de s'edilitzia iscolastica, comenti s'est bidendi cun su fàbricu de Pradu".


text:
Definizione Definizione
Sinonimi e contrari Sinonimi e contrari
Modi di dire Modi di dire
Frasi Frasi
Cognomi e Proverbi Cognomi e Proverbi
Terminologia scientifica Terminologia scientifica
Etimo Etimo
Traduzioni Traduzioni
étnicos:
generales:
A./c.
S’istedhu * in d-una variante o sinónimu inditat in cale de custos est posta s’etimologia; in s’etimologia narat chi cussa est s’etm. suposta.
tupàle , nm Definizione
mola de matedu de linnas diferentes, cun cambos e naes meda serraos impare, cracos
Sinonimi e contrari
busa 1,
macra,
mata,
moa 1,
tele,
tupa,
tupíngiu
Frasi
bident predas murinatas e tupales de prunatza ◊ matas e tupales de sa cussorja ◊ cussu diàulu est solu un'istatuedha chin d-unu tupaledhu de gardu in buca ◊ sa barraca fit imbarada a unu noditolu, mesu cubada dae unu tupale mannu de rubu
Etimo
srd.


text:
Namìbia
Coordinadas: 23°S 17°E / 23°S 17°E
Sa Namìbia, ufitzialmente Repùblica de sa Namìbia (in inglesu Republic of Namìbia; in tedescu Republik Namìbia, in afrikaans Republiek van Namibië), est un'Istadu de s'Àfrica meridionale. Sa cale capitale est Windhoek, sa limba ufitziale s'inglesu, mancari a livell regionale sunt reconnotos su tedescu, s'afrikaans e s'oshiwambo.
Cun una populatzione totale de unos 2.700.000 bividores e istèrrida cumplessiva de 825 418 km², sa Namìbia si còllocat a sa segunda posidura (a pustis de Mongòlia) intre is istados soberanas in su mundu cun sa densidade de populatzione minore (3,3 biv/km²). Allàcanat in su norte cun s'Angola e su Zàmbia, in estu cun su Botswana e in sud cun su Sudàfrica; is ovest s'acarat in s'Otzèanu Atlànticu. Manna parte de su territòriu est costituidu dae sas iscampiaduras àrridas de su desertu de su Namib e de su Kalahari. Su nùmene de Namìbia, chi derivat de su desertu de su Namib, àrea ampra chi caraterizat manna parte de su paisu, e chi est istadu seberadu che a ètimu neutrale pro evitare cuntierras intre sas etnias vàrias.
Est una de is natziones prus giòvanas de su continente africanu, sende chi at otentu isceti in su 1990 s'indipendèntzia dae su Sudàfrica, de su cale fiat amministrada. Dae su 1884 a su 1919 est istada colònia de s'Impèriu tedescu cun su nùmene de Deutsch-Südwestafrika. A pustis de sa prima gherra mundiale at fatu parte de s'Impèriu britànnicu a s'internu de s'Unione sudafricana fintzas a su 1961 pro divènnere a fatu, fintzas a s'indipendèntzia, una provìntzia de sa Repùblica Sudafricana.
S'economia namibiana est acapiada a forte (e pro unos cantos aspetos simigiante) a sa de su Sudàfrica. Sa faina econòmica printzipale est sa bogadura de minerales, chi contribuit pro unu 20% a su PIB natzionale. Sa Namìbia est su de bator prus esportadores africanos importantes de minerales non combustìbiles, e su de chimbe produtores de uràniu in su mundu. Una parte importante de sa bogadura minerària pertocat, paris a in su Sudàfrica, is diamantes; unas àteras produtziones importantes sunt is de prumu, ferru, zingu, prata e tungstenu.
Cun totu ca su rèditu peròmine siat in Namìbia chimbe bortas su de is paisos prus pòberos de Àfrica, sa majoria de sa populatzione si bidet in poberesa pro neghe de su disimpreu mannu, de sa disugualidade in sa partzidura de sa richesa, e de sa cantidade manna de capitales chi sunt inbestidos in s'èsteru.


text:
Ròcavignâ
Ròcavignâ (it: Roccavignale) o lè un comùn inta Provinsa de Sann-a.
Geògrafia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Stoia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Pòsti de interesse[modìfica | modìfica wikitèsto]
Economia[modìfica | modìfica wikitèsto]
Coltùa[modìfica | modìfica wikitèsto]
Manifestaçioin[modìfica | modìfica wikitèsto]
Feste e fëe[modìfica | modìfica wikitèsto]
Comunicaçioin[modìfica | modìfica wikitèsto]
Colegaménti esterni[modìfica | modìfica wikitèsto]
- Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Ròcavignâ


text:
Carrela Manai
Carrela ''Manai'', antigamente fit collocada in sa ''Frazione Quartieri Santu Zuanni''.
Ha tentu seguramente semper custu numene, ma in sos annos 1881-1882-1883 e 1885 agatamos pessonas naschias cun seguresa in custa carrela, ma rezistradas comente naschias in Carrela ''Torbeno''.
Pro essere prus prezisos namos ch'in carrela Manai han cominzau a rezistrare dae s'annu 1882 e sighinde s'annu 1884- 1885 - 1886- 1887 - 1888 finzas a dies nostras.
Seguramente, essende numenada Carrela ''Torbeno'' finzas Carrela ''Gialeto'' de oe, fit unica carrela essende accanta un'a s'atera.
Bisonzar puru de fagher presente chi dae sos rezistros de sas ''Partite Catastali Comune di Sedilo'' chi s'agatat in s'archiviu istoricu de Aristanis risultat chi carrela Torbeno currispondede a carrela Manai.
''Torbeno''; custu nomen est'istau seguramente postu a custa carrela in ammentu ‘e Torbeno zuighe d'Arborea; mentras chi carrela ''Manai'' est'istada titulada in ammentu de su peidre Manai, naschiu in Sedilo su 21 'e Santuaini 1799 e dae su 1834 rettore 'e sa 'idda de naschidorzu. Est mortu s'annu 1842. Est naschiu in sa carrela chi poi at tentu su nomen sou.


text:
Sas festas traditzionales
Si creet e si narat chi sa Sardigna siat zona de sas prus cunservativas in Otzidente. Custu no est sena fundamentu, mescamente pro su chi pertenet sas festas.
Acuntessimentos istòricos ant cunsentidu chi s’òrdine cristianu de s’annu esseret intradu a lestru in Sardigna. Sende gasi, galu oe si podet castiare sa singularidade de sas festas sardas pro nde leare su timbru particulare chi tenent cunforma a cussas chi festant in sos continentes chi s’acherant in su mare Mediterràneu.
Bae a sa versione in italianu pro bìdere sas festas religiosas
Bae a sa versione in italianu pro bìdere sas festas traditzionales


text:
A tempos de su 1323 s'infante Alfonso de Aragona lompet a Sardigna pro esecutare s'àutu de infeudatzione chertu dae papa Bonifàtziu VIII in favore de Giàime II de Aragona, cun sa creatzione, in su 1297, de su "Regnum Sardiniae et Corsicae" chi posca aiat intregadu a su soberanu aragonesu.
A primos sa tzitade de Bidda de Crèsia (chi oe si cramat Iglèsias) e a pustis, in su 1326, su Casteddu de Càralis ruent in manos aragonesas a dannu de sos Pisanos.
Sos sennores pisanos-genovesos de sas famìllias de sos de Dòria e Malaspina poderant a sa conchista de s'ìsula paris cun su giuigadu de s'Arborea, contra a su cale s'Aragona si ghetat in una gherra longa e istentosa, chi at a bìnchere petzi in su 1410.
Dae como in antis sa terramanna ibèrica at a èssere su puntu de riferimentu pro s'ìsula, mescamente sa Catalùnya, siat pro sa polìtica amministrativa (sunt tramudadas in Sardigna sas istitutziones catalanas prus de importu), siat pro cussa culturale. Ma una sessada verdadera de sa cultura italiana acuntesset in Casteddu ebbia, mentres in su giuigadu arboresu e in su restu de s'ìsula sa mudadura andat prus a priu.
Ferdinandu II (soberanu dae su 1479 a su 1516), in su 1479, promulgat unas cantas reformas istitutzionales pro fàghere de s'Ispànnia unu grandu istadu europeu. In su disinnu suo de agualamentu culturale b'at fintzas sa promotzione de "fàbricas" noas chi depiant èssere testimonia de s'unidade natzionale noa pro mèdiu de una monumentalidade rica e pomposa. Naschet gasi una moda artìstica, chi est de sos Res catòlicos, in ue s'aunint istilemas gòticos, mudèjar e rinascimentales.
In Sardigna semper e cando non s'agatat luego un'iscumprou de sa polìtica artìsticu-culturale noa: su gòticu in sa forma sua isulana sighit a su mancu fintzas a su de XVII sèculos a marcare sas architeturas religiosas e tziviles, acumpange·nde·si, dae s'acabu de su Chimbighentos, cun s'ideologia rinascimentale noa batida dae sa Cumpannia de Gesus (in s'ìsula dae su 1559) e dae sos ingennieris militares e in lìnia cun sos inditos artìsticos de Filipu II (1556-1598). Cun s'erederi de Càralu V si cumprit difatis de su totu su protzessu de ispanniolizatzione de s'ìsula: in su pianu artìsticu - cun s'istile chi li narant "plateresco"- s'arribat a una sìntesi formale, intre sos limbàgios gòticos e classitzìsticos, chi at a distìnghere s'architetura locale finas a s'acabu de su Seschentos.
Aragonesu e ispagnolu
A tempos de su 1323 s'infante Alfonso de Aragona lompet a Sardigna pro esecutare s'àutu de infeudatzione chertu dae papa Bonifàtziu VIII in favore de Giàime II de Aragona, cun sa creatzione, in su 1297, de su "Regnum Sardiniae et Corsicae" chi posca aiat intregadu a su soberanu aragonesu.


text:
Umberto Veronesi si ch’est mortu custu sero in Milano. Devuat cumprire 91 annos a sa fine de custu mese.
Presidente de sa Fondazione Umberto Veronesi, est ‘istadu direttore iscientificu de s’Istituti europeu de oncologia e direttore iscientificu de s’istitutu italianu de sos tumores dae su 1976 a su 1994. Puru ministru a sa Sanidade, in su 2000, in su guvernu Amato.
S’attivitade sua est ‘istada mescamente indirizzata a sa preventzione e a sa cura de sos tumores, pius de totu cussos a sa tita, su primu motivu de morte po tumore in sas feminas.
In sos ultimos annos li piaghiat a leare posiziones contr’a currente, mescamente subr’e su nucleare (fit a favore), contr’a e su mandigare peta ruja e a po difendere sos diritos de sos animales.
In Sardigna hat fatu arrenegare tzente meda cando hat nau chi s’uranio impoberidu no fit perigulisu po s’omine a cando hat nau chi tivimus tever torrare gratzias a su guvernu si nos tiat seberare po aperrere inoghe una centrale nucleare.


text:
Queensland
Coordinadas: 20°S 143°E / 20°S 143°E
Su Queensland (pronùntzia [ˈkwiːnzlənd] o [ˈkwiːnzlænd]) est un'istadu de s'Austràlia chi òcupat sa parte nord-orientale de su continente. Allàcanat a ovest cun su Territòriu de su Norte, a sud-ovest cun s'Austràlia Meridionale e a sud cun su Nou Galles de su Sud; a estu si ghetat a su mare de is Coraddos e de s'otzèanu Patzìficu. Est su segundu Istadu australianu pro tirada a pustis de s'Austràlia Otzidentale e su de tres prus pobulados a pustis de su Nou Galles de su Sud e su Victòria.
Intre unos 40 000 e 65 000 annos faghet sa zona fiat cumintzada a èssere populada dae sos indìgenos e de sos isulanos lòmpidos de s'Istrintu de Torres. A fatu, su Queensland fiat fatu una colònia de sa corona britànnica, chi fiat ischirriada dae su Nou Galles de su Sud su 6 de làmpadas 1859, una data famada a livellu istatale denominada Queensland Day.
S'àrea chi costituit sa capitale de s'Istadu, Brisbane, fiat in orìgine sa colònia penale de Moreton Bay, chi fiat impreada che a logu pro is presoneris recadivos. S'istadu a fatu aiat incoragidu s'immigratzione, e s'economia de su Queensland est dominada dae su setore agrìculu, turìsticu e de su setore mineràriu.
Sa populatzione est cuntzentrada in su sud-est de su Queensland. In ie s'agatant is tzitades de Brisbane, Logan City, Redland City, Ipswich, Toowoomba. Unos àteros importantes tzentros regionales sunt Cairns, Townsville, Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay, Ingham e Mount Isa. Su Queensland est fatu fatu naradu Sunshine State, in cantu gosat de unu clima caente e una parte consideràbile de s'Istadu s'agatat in is tròpicos.


text:
Mi nci dd’iat portau su nebodi de mulleri mia.
In cussu tempus deu bivemu in Santu Larentzu e tenemu puddas e dindus.
Issus iant fatu unu bellu tretu impari in autostop e deu ddus apu ospitaus a totu de is duus.
E de aici custu Tedescu fatu-fatu nd’aprolliát a domu, ma deu prus de unu pratu de cosa de papai non ddi donamu. Non tenemu gana de ddu fai a babbu.
Su fitziu de benni a domu mia dd’est passau, ma torrát a Iglesias e crocát in is giardinetus–aundi trabballamu deu–e narát a totus ca fiat amigu miu.
Po si guadangiai unu pagu de dinai spudát fogu.
Si preníat sa buca de petroliu, poníat s’acendinu e spudát fogu.
Spudát una pariga de metrus de fogu.
E sa genti ddi donát calincuna cosa.
Una borta nd’est arribbau a barba totu arrungiosa: a logus ndi teníat e a atrus logus nudda.
Paríat ca si nce dd’iant papada is topis.
–E ita cosa?
–Citi–si fait–a su postu de petroliu, in Seddori, m’ant donau benzina!


text:
6 isteddos a sa Sardigna dae sa "Guida Michelin"
In sa Mesa - Cunforma a sos àteros annos sa Sardigna lughet in sa "Guida Michelin" cun su "record" de isteddos: 5 ristorantes ant otentu cunfirma, in prus b'at una "new entry". Est su ristorante gadduresu "Fuoco Sacro" de San Pantaleo. Su ristorante s'agatat in intro de su "Petra Segreta Resort". Ghiat sa coghina de "Fuoco Sacro" su "chef" Luigi Bergeretto.
In sa "Guida Michelin" de su 2023, chi est lòmpida a sa de 68 editziones, b'est duncas una presèntzia importante de s'ìsula de Sardigna, pro ite su reconnoschimentu tocat 6 ristorantes in totu.
Sa cunfirma arribat pro Stefano Deidda de su "Corsaro" de Casteddu, chi intrat in sa ghia ruja pro su de sete annos consecutivos. Un'àtera cunfirma est sa de Italo Bassi, "chef" de su "Confusion Boutique Restaurant" de Poltu Celvu. Presentes in sa ghia finas sas tres "new entry" de s'annu coladu: su ristorante "Somu" de Altzaghèna - Baja Sardinia, ghiadu dae su "chef" Salvatore Camedda, su ristorante "Gusto By Sadler" de Santu Tiadoru de Uviddé, ghiadu dae su "chef" Claudio Sadler, e su ristorante "Fradis Minoris" de Nora, ghiadu dae su "chef" Francesco Stara. Tocat a sutalineare puru ca custos sunt totus ristorantes istajonales. Totus francu unu: semus faeddende de su ristorante casteddaju "Dal Corsaro", chi traballat totu s'annu.
Non est totu, pro ite b'at finas de faeddare de s'isteddu nou "Michelin", est a nàrrere de "Fuoco Sacro", chi est unu ristorante istajonale. Sa “new entry” est istada premiada pro su traballu fitianu e fatu cun amore dae totu sa cumarca, ma est istadu premiadu finas s'issèberu de impreare ingredientes de calidade primàrgia, elementu essentziale pro creare pratos chi si distinghent pro su nuscu e su sabore.
In prus de sos isteddos "Michelin", sa Sardigna at finas ristorantes "Bib Gourmand", est a nàrrere ca sunt intrados in sa ghia cun s'òmine a cara rìsida. Sunt ristorantes "Bib Gourmand" sa "new entry" "Trattoria Margherita" de Arborea e sos ristorantes chi ant otentu cunfirma, duncas su "Hub Ristorante Caffetteria" de Macumere, su ristorante "Su Gologone" de Ulìana, sos ristorantes casteddajos "Josto" e "Cucina.eat" e su ristorante "Coxinendi" de Seddori.
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna - IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22


text:
Barantena
Artìculu in LSC
Su trèmene barantena o carantena derivat de su nùmeru baranta e faghet riferimentu a s'atzione de abbandare o pònnere a unu cantone persones o animales durante unu perìodu, pro evitare o limitare s'arriscu chi ispargant una determinada maladia cuntagiosa.[1] Su trèmene benit isse e totu dae s'italianu quaranta giorni chi cheret nàrrere baranta dies, e est istadu importadu dae àteras limbas non romanzas comente s'inglesu (quarantine), o su tedescu (Quarantäne).
S'isulamentu s'imponiat a sos viagiadores e a sas mertzes chi benint de zonas endèmicas de tzertas maladias o cun epidèmias connotas. Sas formas de isulamentu prus antigas connotas sunt cuddas mentovadas in su Pentatèucu (Bìbbia) de in ue si sunt inditados sos cussìgios, mescamente in su casu de sa lepra. Partende dae sos de 13 e 14 sèculos si difundet s'impreu suo che mesura de cuntrollu sanitàriu.
Sa barantena est unu de sos primos mètodos de cumbatu contra de sas maladias infetivas impedende su cuntatu intre sos afetados possìbiles e sos sanos.[2] De custa manera su contàgiu non si produit e sas maladias isparessiant a solas. Su logu in ue si regolliant a sas persones suspetadas de èssere malàidas si numenaiat lazaretu, nùmene chi naschet de su pònnere impare su nùmene de Làzaru, s'amigu malàidu chi Gesùs aiat curadu, cun sa tzitade de Nazareth. Difatis sa maladia chi a livellu istòricu at provocadu custu tipu de atuamentos est istada sa lepra, sa maladia chi Làzaru teniat.
Notas[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
- ↑ quarantena (XML), in enciclopedia.cat.
- ↑ Quarantine, in britannica.com.


text:
Definitzione Definitzione
Sinònimos e contràrios Sinònimos e contràrios
Maneras de nàrrere Maneras de nàrrere
Frases Frases
Sambenados e Provèrbios Sambenados e Provèrbios
Terminologia iscientìfica Terminologia iscientìfica
Ètimu Ètimu
Tradutziones Tradutziones
étnicos:
generales:
A./c.
S’istedhu * in d-una variante o sinónimu inditat in cale de custos est posta s’etimologia; in s’etimologia narat chi cussa est s’etm. suposta.
iscarigài , vrb Definitzione
giare cropos a càrigas, a cara, bogare sàmbene de su nasu; in cobertantza, giare una briga, refatzare calecuna cosa a unu
Sinònimos e contràrios
abbofetai,
scantergiai,
smurrai
Frases
si no ti cerfu un'ogu, si no t'iscàrigu e t'ismurru, eja chi t'ismermu e ti allàcanu! ◊ a su pipiu dh’ant iscarigau cun d-una bussinara ◊ est arrutu e s'est iscarigau
2.
candu dh'atóbiu dh'iscàrigu sa cosa chi mi ndi at furau!
Ètimu
srd.


text:
Cuacos de Yuste
Coordinadas: 40°06′16.11″N 5°43′26.57″W / 40.104475°N 5.724048°W
Artìculu in LSC
Cuacos de Yuste est una comuna ispagnola de 949 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Estremadura.
Istòria[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]
In su Monastèriu de Yuste, a Cuacos de Yuste, su 21 cabudanni 1558, fiat mortu s'imperadore Carolu V. Issu era in antis de ogni àtera ite re de Ispagna, ma non connoschiat meda bene s'ispagnolu, e antis, faeddaiat su frantzesu. Nointames custu problema issu, giai in su 1554, duos annos in antis s'abdicatzione sua, aiat incarrigadu su fìgiu, Filipu II, de li costruire unu palatzu in sa tzitadina, chi, minore e largana de su mundadu, l'oferiat pasu, paghe e pasu. Aici, posca s'abdicatzione sua s'imperadore aiat abarradu in Ispagna, ue aiat coladu sos ùrtimos duos annos de sa chintu suo, e infines b'aiat mortu.


text:
Salude, ite ses chirchende?
Diego Lopez at a sighire su Casteddu comente allenadore. Dd’at detzìdidu su presidente Giulini a pustis de una pariga de dies de pensamentos. Cale...
Cras, su primu de su mese de maju, Casteddu e sa Sardigna tota at a alabare sa 362^ festa de Sant’Efis. Una festa naschida...
Immoe est lègia. Su Casteddu posca sa partida pèrdida domìniga contra a sa Sampdoria bìdet sa Serie B. Sa clasifica faghet tìmere, cun su...
Intzidente oe a merie in s’arburada de Poettu, a bia a Casteddu, tra una mototzicleta e nd’una vetùra. Custa, ghiada dae un’òmine cuartesu de...
Est istada una semana difitzile meda pro su Casteddu ma immoe su sole est torradu. A pustis de sa partida pèrdida in Verona, s’iscuadra de...
Timorìa manna a merie in sa ruga de Dante Alighieri in Casteddu pro un’intzidente tra una gru e unu postale de sa lìnia 1...
Un’àtera pèrdida pro su Casteddu, s’ùrtima de tres, oe in domo de su Verona. Sos iscaligeros ant fatu unu gol, cun Romulo in su...
Hypericum Scruglii. Est custu su nùmene de una mata chi creschet in Sardigna (in Ogiastra e in su sartu de Làconi) e chi podet...
Su chi serbit: 40 grammos de arrescotu 400 grammos de chibudda ruja 400 de ispaghitos Atzua cun sale Pedrusèmene Sale, pìbere, ògiu Aprontu: Boga...
Su fogu est partidu de un’aposentu, cun su fumu chi est arribadu de repartu de Chirurgia. Su fogu est istadu firmadu de is infermieris,...
Una cantzoni chi chistionat de unu giogu antigu meda in Sardegna, unu giogu chi per meda annos est istadu proibidu dae sa lege italiana...
Custa chi bos presentaus est una puntada de una trasmissioni famada meda in Italia. Arreconosceis su pitzocu chi cantat? Fiat su 1964 e cussu...


text:
Bronislaus Komorowski
Patria: Polonia
Officium
Munus: politicus, Rerum gestarum scriptor, dissident
Consociatio
Religio: Ecclesia Catholica Romana
Familia
Coniunx: Anna Komorowska
Familia: Komorowski family
Memoria
Bronislaus Maria Komorowski (Polonice: Bronisław Komorowski; natus in Oborniki Śląskie die 4 Iunii 1952)[1], alumnus Universitatis Varsoviensis, est Polonicus rerum politicarum peritus, qui petitionibus anno 2010 praefecturam Rei Publicae Polonicae petivit. A die 10 Aprilis 2010 post praesidis Lechi Kaczyński mortem in sinistro casu aeroplani praeses ad interim est.
Die 20 Iunii 2010 Komorowski in primo ordine petitionis Praesidatus Rei Publicae Poloniae cum 41.22% suffragii vicit. In secundo ordine die 4 Iulii 2010 contra Iaroslaum Kaczyński pugnabit et vicit cum 52.6% suffragii.


text:
Una realidade produtiva sarda resessida: sa Cantina Su'entu de Seddori
* Dae sa terra a sa butìllia * - Leat forma dae unu bisu lìberu comente su bentu e dae su bentu leat su nùmene suo. Est una cantina de primore, s'agatat in Seddori e si cramat pròpiu Su'entu.
Dae custa azienda vitivinìcola de sa Marmidda naschent produtziones de terroir pretziosas e raras, ricas comente sunt ricos sos nuscos de sa terra de Sardigna.
Fìgia de un'idea de Salvatore Pilloni, dae su 2009 custa cantina at sa punna de valorizare sos terrinos antigos. Sunt terrinos, sos de su montigru marmiddesu, prenos de istòria e traditziones, ma sunt finas su sartu perfetu pro coltivare sas bìngias. Difatis, in 80 ètaros de terra de propriedade de cust'azienda, 32 ètaros sunt pastinados a bide.
Totus sos traballos in su sartu sighint su printzìpiu de s'agricultura sustenìbile de su puntu de annotu ambientale e sotziale.
Onni bèvida est un'eticheta màstrina chi s'identificat semper pro mèdiu de su nùmene de s'azienda. Un'azienda in ue si coltivat àghina bianca Vermentinu, Muscadellu, Nascu e Chardonay, e àghina niedda Muristellu, Cannonau. Monica, Cagnulari, Merlot e Syrah.
Totus sos binos produidos dae sa Cantina Su'entu sunt su frutu de unu traballu de iscuadra. Un'iscuadra fata dae un'enologu e dae massajos e operajos chi traballant cun amore pro mudare s'àghina in binos ùnicos e licanzos. Sas de Su'entu sunt bèvidas de calidade manna chi conchistant onni paladu, peri cussos de sos amantiosos prus espertos.
A isgloriare sos palados sunt duos Ispumantes - “Su' Bri” e “Su' Brie Rose” -, unu binu rosadu - “Su' Nina Rosè”-, unu passito - “Su' Luci”-, sos tres biancos - “Su' Imari”, “Su' Orma” e “Su Aro” -, e sos bator nieddos -“Su' Diterra”, “Su' Anima”, “Su' Oltre” e “Su' Nico”.
Famada meda, in 2020 sa Cantina Su'entu at leadu a domo unos cantos de prèmios e de reconnoschimentos. L'agatamus in sa “Top 100” de su “Merano Wine Festival” cun “Su' Oltre”, unu “Marmilla IGT” de su 2016; est binchidora de su su prèmiu “Gold” in su “The Wine Hunter Award 2020” cun su “Su’Oltre - Marmilla Rosso IGT 2017” e de su “Rosso” cun su binu “Su'Anima”, unu Cannonau de su 2018. At bìnchidu finas un'àteru “Golden” in su “The Wine Hunter” cun “Su' Nico”, Bovale Marmilla Rosso IGT de su 2018, e at leadu àterus duos reconoschimentos pro “Su' Oltre Marmilla Rosso IGT” de su 2016 e su “Su' Oltre Marmilla Rosso IGT” de su 2017. Non est totu. Sa Cantina at otentu puru sa “Corona” de sa “Guida Vini Buoni d'Italia” pro su nieddu “Su' Anima”, unu Cannonau Sardegna DOC de su 2017, mentres pro “Su' Imari”, unu “Vermentino di Sardegna D.O.C.” de su 2018 at conchistadu sa medàllia de prata in su “1° Concorso Internazionale Vermentino 2020”. In su matessi cuncursu at otentu sa medàllia de oru cun su binu Vermentinu “Su' Orma” de annada 2017.
Dae sa terra a sa butìllia
Progetu realizadu cun sa partetzipatzione de sa Regione Autònoma de Sardigna – L.R. LR 22/2018, art. 22


text:
Limba afrikaans
Articulu in logudoresu
S'afrikaans est una limba zermàniga chi custìtuit unu de sos idiomas prus zòvanos faeddados in su mundu a dies de oe. Fiat istadu recunnotu comente limba ufissiale s'8 de maju de 1925 e rapresentat duncas sa de tres limbas zermànigas prus zòvana pro su chi pertocat s'ufissialidade, antetzèdida dae su faroigu, recunnotu in su 1948, e su lussemburghesu, chi est devènnidu ufissiale in su 1984.
S'afrikaans est una de sas ùndighi limbas ufissiales de s'Àfriga de su Suddu e zogat unu rolu importante in Namìbia. Est impreadu de prima limba dae unas 6.590.000 pessones in s'Àfriga de su Suddu (est a narrer, su 13,5% de sa pobuladura totale) e dae s'11% de sa pobuladura namibiana. S'afrikaans s'est isvilupadu moende dae s'olandesu de su de 17 sègulos e prus de su 95% de su faeddàriu suo est de orìzine olandesa. Una cantidade minore de paraulas est istada imprestada dae limbas che su malesu, su portughesu, su frantzesu, s'ingresu e àteros idiomas afriganos. S'afrikaans, zai dae sa nàschida sua, at infruentziadu meda s'ingresu sudduafriganu e sas limbas logales, e paritzas paraulas afrikaans sunt intradas a àteros idiomas.
A inghìriu de unu millione de sos ses milliones e mesu de locudores de afrikaans sunt bilimbes cun s'ingresu. In foras de s'Àfriga de su suddu e sa Namìbia, b'at comunidades de faeddadores de Afrikaans in su Rennu Aunidu (unos 100.000), Noa Tzelanda (21.000), Botswana (20.000), IAA (19.000), Austràlia (13.000) e Cànada (2.400).


text:
Gita Fiera Cavalli - E-stiamo in Barigadu
Alberghi & Viaggi
TGA
tel. 049 769 786 fax 049 769 652
Unione Comuni del Barigadu
E-STIAMO IN BARIGADU
VERONA FIERA CAVALLI
24 - 28 de santugaine 2018
1a die BUSACHE -CASTEDDU/TERRANOA - MILANU - PESCHIERA DEL GARDA - ALBERGO
Addòbiu de sos partetzipantes a mangianu chitzo dae Busache e partèntzia in postale pro s'aeroportu de Terranoa/Casteddu. Acumpridas sas formalidades de imbarcu, decollu cun bolu diretu pro Milanu. A s'arribu, sistematzione in postale e trasferimentu a Peschiera del Garda pro su pràngiu in ristorante. A primu sero, vìsita cun da ghia a Peschiera. Sa tzitadina de bellesa manna, posta in s'oru de su Lagu de Garda, oferit a su visitadore testimonias de totus sas èpocas istòricas: dae s'edade de sas palafitas a su perìodu romanu, dae su medioevu a s'edade iscalìgera, dae su perìodu de dominatzione vèneta a s'edade napoleònica, a sa dominatzione asbùrgica. Oe su tzentru istòricu est ancora a intro de muros artos pentagonales venetzianos, inghirados dae s'abba. Acabbada sa vìsita si torrat in albergo acanta de Verona, sistematzione in sas càmeras, chena e pernotamentu.
2a die FIERA CAVALLI
Ismurzu in albergo e partèntzia pro s'escursione de totu sa die a Fiera Cavalli, manifestatzione chi di faghet ogni annu dae su 1898. Dae su 25 a su 28 de santugaine, Verona est sa capitale mundiale de s'isport ecuestre e logu de riferimentu pro sos apassionados e sos chi traballant cun sos caddos. A chentinas sos eventos, ispetàculos e cumpetitziones chi sos organizadores sunt cuncordende pro tzelebrare a manera digna sa de 120 editziones de Fiera cavalli, chi sighit a èssere sa fiera prus manna dedicada a sos caddos e a s'ecuitatzione. Vìsita a manera autònoma de s'espositzione e pràngiu lìberu. A tardu sero si torrat in albergo, chena e pernotamentu.
3a die VERONA
Ismurzu in albergo e partèntzia a Verona. Addòbiu cun sa ghia e vìsita a una de sas tzitades turìsticas prus connotas de Itàlia, fintzas pro èssere sa tzitade de Romeo e Giulietta e pro s'Arena Romana chi b'est. In Verona bi sunt monumentos famados chi testimòniant totus sos perìodos artìsticos e culturales de sa tziviltade otzidentale, casu casi ùnicu de una presèntzia armoniosa de istiles diferentes. Passigende peri sas carreras de sa tzitade si agatant: s'Arena, su teatru romanu - su mègius abarradu in totu su mundu; Pratza Bra; sa domo de Romeo e Giulietta; Pratza de le Erbe, una pratza retangulare chi est sa sa prus antiga de sa tzitade in su tzentru istòricu de Verona; su Palatzu de sa Ragione; Pratza de i Signori; Porta Borsari; Ponte Pietra, esempru bellu meda de ponte romanu. Pràngiu in ristorante cun màndigos tìpicos de sa traditzione vèneta. Sero lìberu pro passigiare e fàghere còmporas in tzitade. A pustis si torrat in albergo pro sa chena e passare sa note.
4a die MANTOVA
Ismurzu in albergo e partèntzia a Mantova. Addòbiu cun sa ghia e vìsita a sa tzitade. «Una tzitade in forma de Palatzu», custa sìntesi torrat giusta cun s'idea de bellesa e de incantu chi tenimus de Mantova. Pitica e bene pensada, Mantova est prima de totu una mistura ùnica de istòria e arte. Sa tzitade si presentat a sos chi dda visitant prus che totu comente unu pòsidu de arte chi nùmenes famados in su mundu ant ischidu prènere de òperas pretziosas meda. Tzitade antiga meda, sas orìgine suas sunt in s'època etrusca, Mantova est lòmpida a s'isplendore suo in edade comunale e su prus in sa dominatzione longa de sa segnoria de sos Gonzaga (1328-1707). Sìmbolu de sa segnoria gonzaghesca est su Palatzu Ducale, est una de sas prus mannas e elaboradas règias de Itàlia cun 500 tra salas e aposentos, cun pratzas, cortes e giardinos meda. Pràngiu in ristorante. A su merie tempus a disponimentu pro fàghere una passigiada in tzitade e, a pustis, si torrat in albergo pro sa chena e pernotamentu.
5a die SIRMIONE-MILANU - CASTEDDU/TERRANOA - BUSACHE
A pustis de s'ismurzu in albergo, addòbiu cun sa ghia pro visitare Sirmione. Connota dae totus comente ''sa prenda de sas ìsulas e de sas penìsulas'' gràtzias a Catullo, Sirmione est logu apretziadu pro sas famadas propiedades saludares de s'abba termale sua. Non solu su tzentru termale de livellu internatzionale, ma cun su chi abarrat de un'antiga villa romana de sa prima edade imperiale, connota comente sas Grutas de Catullo, sa Roca Iscalìgera e sa crèsia de S. Pedru in Mavino, prus o mancu de su sèculu VIII, oferit unu patrimòniu istòricu e artìsticu ricu. Pràngiu in ristorante. A merie - in tempus - trasferimentu a s'aeroportu de Milanu pro torrare in Sardigna. A s'arribu a Casteddu o Terranoa partèntzia a Busache in postale.
ATENTZIONE:
S'incomintzu e s'agabbu de sos servìtzios ant a dipèndere dae s'aèreu operativu cunfirmadu.
€ 650,00
A su nessi 45 PERSONES
In prus pro sa CÀMERA SÌNGULA: € 100,00 A PERSONE
1 GRATIS OGNI 25 PERSONES CHI PAGANT
IN SA CUOTA EST POSTU IN CONTU:
- Trasferimentu in postale a s'aeroportu de Casteddu/Terranoa e torrada
- Bolu aèreu diretu pro Milanu a/t
- Tassas aeroportuales e bagàlliu in istiva
- Postale comente in programma
- Sistematzione in albergo 3 istellas acanta de Verona
- Tratamentu de pensione cumpleta cun bevandas (¼ de binu e ½ abba) dae su pràngiu de sa prima die a su pràngiu de s'ùrtima die - ESCLÙDIDU SU PRÀNGIU DE SA 2a DIE DE S'ESCURSIONE LÌBERA A FIERA CAVALLI
- N° 4 ghias turìsticas de mesu giorronada a Peschiera del Garda, Verona, Mantova e Sirmione
- N° 4 pràngios in ristorante cun bevandas postas in contu a Peschiera del Garda, Verona, Mantova e Sirmione
- Asseguratzione mèdicu e bagàllios
- Assistèntzia in sos ufìtzios nostros die e note
- Iva.
IN SA CUOTA NO EST POSTU IN CONTU
- Intradas e extra personales in gènere e totu su chi no est indicadu a manera crara in ''In sa cuota est postu in contu'' fintzas cando sa vìsita est in programma e est a intro de sitos chi tenent s'intrada a pagamentu.
- INTRADA FIERA CAVALLI (cantu costat su billete de intrada no est ancora a disponimentu,
- prus o mancu a metade de trìulas ant a èssere publicados sos detàllios)
- Imposta de sogiorno de pagare in albergo.
NESSUNU SÈBERU EST ISTADU ISTABILÈSSIDU
ORGANIZATZIONE TÈCNICA: Travel Group Alberghi srl a Sòtziu Ùnicu Autorizatzione Provintziale n. de registru 1201, prot. 1349 de su 30/05/2012. Pòlitza RC EUROP ASSISTANCE Itàlia S.p.A. n° 8388780. Cap. Soc. € 10.000,00 i.v.a - C.F.P.I.R.I.PD. : 04636990287
info@tgaviaggi.it - tgaviaggi@legalmail.it
TGA srl a Sòtziu Ùnicu carrera 4 novembre 6/c 35010 Limena - Padova - Cap.Soc.€ 10.000,00 i.v. - C.F.P.I.R.I.PD:04636990287
Sotziedade sugeta a s'atividade de diretzione e coordinamentu de BONETTI S.r.l.
(MM)


text:
Antonio Gramsci
(Abas, 1891 – Roma, 1937)
E
st connotu mescamente pro esser unu de sos fundadores de su partidu comunista italianu (PCd’I) in su 1921. Paga zente est a connoschèntzia chi su comunista Gramsci fut meda amantiosu de sa limba sarda. Est issu su primu chi nde at bogadu a pizu sa chistione de sa limba sarda, a comintzu cando fut unu zòvanu indipendentista e posca a mannu cando fut unu comunista famadu. Si podet cussiderare comente unu de sos babbos de su movimentu linguìsticu sardu. Gramsci connoschiat su sardu e lu impreaiat in momentos e logos divrèscios cun àteros sardos. Est Gramsci etotu chi contat s’impreu de su sardu a Torinu cun sos sordados de sa Brigata Tataresa chi si fut postu a difendere sos obreris dae sos militares mandados pro frimare sa manifestassione de sos obreris. E fintzas in Roma cando in d-una setzione de su partidu comunista Gramsci e sos cumpanzos sardos de sa matessi setzione chistionaian in sardu pro si faghere a comprendere dae sos carabineris, chi bardiaian sa setzione, ca fin totu de raighina sarda.
Nàschidu in Abas in su 1891 est cussideradu intre sos filòsofos marcsistas chi aiat prus àlchida in su mundu de su sèculu XX. Dae su 1913 a su 1921 at fatu parte de su partidu sotzialista italianu, ma pustis de su boltulu in Rùssia de su 1917 s’est acostadu a sas bideas de sos bolscevicos sovièticos, faghinde nàschere, paris a Bordiga, su partidu comunista italianu a Livornu in su cungressu de su 1921. Sende unu de sos antifascistas prus de importu, l’an impresonadu in su 1926 in sa presone de Turi ca Mussolini lu cussideraiat unu perìgulu pro sa ditadura fascista, pro Mussolini fut unu inimigu meda perigulosu pro sas bideas suas. Famadu pro custas òberas: Líteras dae sa presone (1926-1937) e Cuadernos de sa presone (comintzados in s’8 freàrzu de su 1929 e cumpridu in s’austu de su 1935).
Inoghe in custa rassìnnia curtza amentamus s’iscritu prus de importu pro su movimentu linguisticu sardu est a nàrrere sa lìtera de Teresina de su 26 de martu de su 1927, cussiderada finas a oe su manifestu de su movimentu linguìsticu sardu in cantu Gramsci at ilgiaridu s’importu de fundamentu de s’educassione bilìngua pro sos piseddos, in italianu ma fintzas in sardu, inue Gramsci narat in manera crara: (…) devi scrivermi a lungo intorno ai tuoi bambini, se hai tempo, o almeno farmi scrivere da Carlo o da Grazietta. Franco mi pare molto vispo e intelligente: penso che parli gia correttamente. In che lingua parla? Spero che lo lascerete parlare in sardo e non gli darete dei dispiaceri a questo proposito. È stato un errore per me non aver lasciato che Edmea, da bimbetta, parlasse liberamente in sardo. Ciò ha nociuto alla sua formazione intellettuale e ha messo una camicia di forza alla sua fantasia. Non devi fare questo errore con i tuoi bambini, Intanto il sardo non è un dialetto ma una lingua a sé, quantunque non abbia una grande letteratura, ed è bene che i bambini imparino più lingue, se possibile (…).
Illiberadu dae presone de Turi in su 1937, est mortu in Roma su 27 de abrile de su matessi annu.
Cumparti


text:
In Seddori torrat “Cantine aperte in vendemmia”
In sa Mesa - Su 9 de su mese de ledàmine in Seddori torrat "Cantine aperte in vendemmia", s'addòbiu chi afestat a sa serrada de sa binnenna. S'apuntamentu, lòmpidu a sa de sete editziones, est promotzionadu dae su "Movimento turismo del vino" e est organizadu dae "Cantina Su'entu".
Sa manifestatzione dedicada a su binu at a incumentzare a sas 11.00 e at a permìtere a sos chi ant a leare parte a sa "festa" de iscobèrrere su mundu de sa cantina; l'at a fàghere pro mèdiu de sos "tour" ghiados. "Cantine aperte in vendemmia" at finas a dare a sos bisitadores sa possibilidade de bisitare s'espositzione de sas màchinas e de sos trastos impreados in bìngia.
Dae sas 12.00 a sas 18.00 "Cantine aperte in vendemmia" at a abèrrere sas ghennas suas a sos màndigos, ma tocat a pretzisare ca l'at a fàghere cun sos mastros de pitza mègius de Sardigna, est a nàrrere cun sos mastros de pitza premiados cun sos "Tre spicchi" dae su "Gambero Rosso". Faeddamus de mastros chi ant otentu reconnoschimentos dae sa "50 Top pizza". Sunt sa pitzeria "Bosco" de Tèmpiu, sa "Re|Mi" de Tàtari e sa "Framento" de Casteddu. Sas pitzas ant a èssere acumpangiadas dae sos gelados fatos cun sa figu morisca e cun su Muristellu, durches ammaniados dae sos mastros de geladu Maurizia e Fabrizio Fenu de "I Fenu" de Casteddu.
No est totu, pro ite a sas 12.00 e posca a sas 15.00, s'enòlogu e agrònomu Gianluca Ventroni at a ghiare sos bisitadores in "E tu sei pronto a prenzare? La pressatura dell'uva".
A sas 12.30 est prevìdida sa presentatzione de su libru de su mastru de fotografia Gianni Rizzotti: "Oru Nostru, La mia Sardegna", 199 fotografias chi nos contant sa Sardigna pro mèdiu de sos logos suos e de sos protagonistas suos.
A sas 15.00 s'at a isboligare "Su'entu for Kids", addòbiu dedicadu a sos minoreddos. Semper a sas 15:00, paris cun su giornalista Giuseppe Carrus de su "Gambero Rosso" e de sa "somelier" Ais Amalia Menneas, s'at a isboligare su tastu ghiadu "Pizza e Vino, alla ricerca dell'abbinamento perfetto".
A incumentzare dae sas 15.30 "Cantine aperte in vendemmia" at a èssere allegrada dae notas “swing” chi ant a acumpangiare sa "Social dance" a incuru de su "Cagliari Lindy Circus". In fines, a sas 17.00 s'at a afestare a sa serrada de sa binnenna paris cun su "live" de sos "Skaosss".
Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna - IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22


text:
Sustene·nos
Diventa unu sustenidore de s’Istitutu Bellieni, diventa unu sustenidore de sa cultura.
Faghe·di sa tèssera 2022 de s’Is.Be e agiuda a mandare a dae in antis sos progetos e sas atividades de promotzione e valorizatzione de sa cultura sarda e non solu.
Podes sustènnere s’Is.Be in 3 maneras diferentes e otènnere possibilidades medas pro ismanniare e aprufundire sos interessos culturales tuos.
Sustenidore BASE
- Atzessu a totu sos cursos de su 2022 in presèntzia e online.
- Una bursa de tela cun unu ditzu in sardu o in tataresu.
Sustenidore PLUS
- Atzessu a totu sos cursos de su 2022 in presèntzia e online.
- 2 publicatziones a sèberu tra cussas propostas dae s'Is.Be (a fora de su volume "A sa sarda", de su libreteddu de sos esertzìtzios e de sas publicatziones de su 2021).
Sustenidore SPECIAL
- Atzessu a totu sos cursos de su 2022 in presèntzia e online.
- 3 publicatziones a sèberu tra cussas propostas dae s'Is.Be (a fora de sas publicatziones de su 2021).
- 2 donos (lapis "Si moves sa Limba sa Limba ti movet + Bursa de tela cun unu ditzu in sardu o tataresu).
Totu sas tèsseras ant valididade finas a su 31 de nadale de su 2022.
Pro ite sutascrìere sa tessera de s'Is.Be
- As a fàghere una cosa cuncreta chi nos at a agiudare a mandare a dae in antis sos progetos de chirca, de promotzione e de valorizatzione de su patrimòniu culturale nostru
- As a partetzipare a initziativas interessantes e as a retzire publicatziones resurtu de chircas e esperièntzias de sos collaboradores amantiosos nostros chi t’ant a dare ispuntos noos pro meledare, informatziones noas e aprufundimentos subra de s’istòria, de sa limba, de sa poesia, de sa filosofia, de su deretu, de sa coghina, de sa literadura e meda àteru.
- Pro nois as a àere unu ruolu ispetziale: as a intrare a fàghere parte de sas atividades nostras a manera ativa, as a èssere agiornadu* luego de totu sas novidades e de sos acadessimentos in programma, nos as a pòdere fàghere ischire e dare unos cantos consìgios pro chi sas esperièntzias pro totu sos assotziados nostros siant semper prus bellas.
In autonomia, paghende cun Paypal o bonìficu bancàriu (Iban IT68V0100517200000000021891 intestadu a s'Istitutu de Istùdios e Chircas "Camillo Bellieni" Causale: adesione a su tesseramentu IsBe 2022)
Si as bisòngiu de agiudu t'amus a ghiare nois in s'achistu de sa tessera. Su pagamentu at a èssere fatu cun Paypal o cun bonìficu bancàriu (l'as a fàghere tue, nois no amus a àere atzessu a sos datos de pagamentu tuos)
Podes fàghere sa tessera puru in sa sede nostra in carrera Maddalena 35 in Tàtari


text:
búndha 1 , nf, nm: bundhu 1 Definitzione seriedade, naturale bonu e giustu de unu chi tenet firmesa Sinònimos e contràrios bundóriu, cabu, capia, caràtere, cumprendhóniu, sinnu, tinnu Maneras de nàrrere csn: ómine, fémina chentza b. = chentza caràtere, chi no bi at de si ndhe fidare; pònnere b. in o a unu, a carchi cosa = pònnere cabu, pònnere fatu o iscurtare a unu, dare importu; passare sa bundha = passai sa ganas, su disígiu Frases custas féminas no tenent bundhu, si ant intacadu s'onestade cun fainas malas ◊ fit cantadore de bundhu chi at onoradu sa poesia 2. s'istadu fit a ponner bundhu a tie ti aia dadu una proendha noa! (A.Serra)◊ a pònnere bundhu in féminas est lucura…◊ mudemus fundhamentu a sos inzitos ponzendhe bundhu a sas cosas chi contant! (P.G.Marras)◊ mi ndhe seo pentidu ca no apo postu bundhu a tie 3. ndhe zuchio brama, ma mi est passaa sa bundha (A.Cucca) Tradutziones Frantzesu bon sens, jugement, sagesse Ingresu wisdom Ispagnolu sensatez, cordura Italianu sénno, saviézza Tedescu Verständigkeit, Weisheit.
giudísciu , nm: giudíssiu, giudítziu, zudísciu Definitzione su averguare e iscumbatare is cosas, mescamente is chistiones naendho su chi si ndhe pentzat o fintzes betandho una senténtzia; capacidade de cunsiderare bene is cosas, de dhas fàere giustas, cun sabiesa Sinònimos e contràrios capia, sabiesa, selembru, sinnu Maneras de nàrrere csn: bogai de giudítziu = fàghere irbariare; pèrdiri su giudítziu = irbariare, essire macu; giudítziu universale = su chi at a fàghere Deus a sa fine de totu sos tempos a totugantos; pàrrere su g. universale = irfaghíndhesi totu, unu mamudinu mannu Frases custos funt is giudítzios chi apo iscritu po is poesias chi ant mannau a su de duos cuncursos ◊ su giudítziu po is poesias dhu lassaus a espertos e apassionaos: est a issos ch'ispetat a giare su pàrrere 2. destruidos cheriant custos chi no ant fide e ne giudísciu ◊ custa est sa terra chi mi at dadu giudítziu in sa vida ◊ cussa picioca fait is cosas cun giudítziu 3. a proba est su Giudítziu universale: ma sos umanos vivent in delíriu e parent in continu carrasciale (P.Casu)◊ finas sos montes trement dae fundhu chi paret su giudísciu universale! Ètimu itl. Tradutziones Frantzesu bon sens, sagesse Ingresu wisdom Ispagnolu juicio, sabiduría Italianu giudìzio, saggézza Tedescu Urteil, Weisheit.
sabidoría , nf: sabiduria, sapidoria Definitzione su èssere sàbios, capacidade de pentzare e fàere totu is cosas cun cunsideru, abbaidandho su prus giustu, su prus méngius, su necessàriu Sinònimos e contràrios gusàriu, sabine, sabiore, sapidóriu | ctr. locura, macheine Frases "Iscurta, abbàida e càglia" fut cumandhamentu de sabidoria chi sos mannos ammentaiant a sos chi funt creschendhe ◊ sa sapidoria animaiat sos printzípios giurídicos de sa Carta de Logu ◊ in su mundhu, de sabidoria bi ndh'at pagu meda Ètimu spn. Tradutziones Frantzesu sagesse Ingresu wisdom Ispagnolu sabiduría Italianu saggézza Tedescu Weisheit.
sabièsa , nf: saviesa, saviéscia Definitzione su èssere sàbios Sinònimos e contràrios sabidura, sabiénscia, sabine, sabiore, savímene | ctr. dortidúdine, locura, trotímene Frases s'antiga saviesa no ispírigat prus su bene dae su male ◊ Deus ti at dadu saviéscia Ètimu itl. saviezza Tradutziones Frantzesu savoir, sagesse Ingresu wisdom Ispagnolu sabiduría Italianu sapiènza, saggézza Tedescu Weisheit, Wissen.
selémbru , nm Definitzione capacidade de cunsiderare, de cricare de cumprèndhere is cosas innanti de dhas fàere o de foedhare Sinònimos e contràrios abberguadura, capia, giudísciu, seru Tradutziones Frantzesu discernement, équilibre Ingresu wisdom Ispagnolu juicio, equilibrio Italianu discerniménto, equilìbrio Tedescu Einsicht, Gleichgewicht.
sínnu , nm Definitzione atuamentu, cumprendhóniu e sabidoria de su cristianu e po cussu etotu sa capacidade de fàere in manera giusta, bene cunsiderada e regulada Sinònimos e contràrios àrviu, giudísciu, imprastu, selembru, seru, tinnu Maneras de nàrrere csn: istare o èssere a s. pesadu = atentu de cumprèndhere; fàghere cosa a s. tentu = a didu tentu, abbididarmente Frases lu naro a sinnu sanu ◊ cussu no depet èssere a sinnu sanu, no, su fàghere custos machines! ◊ sos betzos torrant a sinnu de pitzinnos 2. ndhe l'apo corpada inoghe a sinnu tentu pro faedhare a unu Ètimu itl. Tradutziones Frantzesu bon sens Ingresu wisdom Ispagnolu juicio Italianu sénno Tedescu Verstand, Vernunft.


text:
Prima pàgina > AUTORES SARDOS > Rosina, sa cherba chi si sarvat in mare
Contu:
Rosina, sa cherba chi si sarvat in mare
sàbadu 2 maju 2020, de
In unu bellu padente de Biddasimius, viviat cun sa famìlia sua Rosina, una cherba minore. Su logu fiat ispantosu e seguru pro sos cherbos chi sunt abbesos a si reparare semper in ue b’at àrbores meda, ca sunt difidentes e timijolos, difatis non lassant mai su logu connotu si non sunt apretados, pro custu preferint de bessire a mandigare cando sa die est iscurighende e rundare intro de note finas a s’arbéschida. Rosina giogaiat tota die allegra, chena oriolos, cun àteros cherbos minores, curriat e brincaiat, in una cosa però issa iscantaiat dae totu, de tantu in tantu, a manzanile, cando sos àteros fiant recuidos e drommidos e niune la podiat bìdere, s’allontanait, pro andare a s’apicare subra su bicu de una una roca dae in ue miraiat su mare incantadu de cussu sartu, unu ispetàculu ispantosu pro sos ojos de sa cherba minoredda, bennida dae pagu a su mundu e curiosa de fàghere iscobertas noas. Cando miraiat su mare chentza fine e sos colores chi li faghiant de guarnice a Rosina non li daiat coro de si che andare e bistaiat inie chena s’ammentare prus de torrare a “domo”, pensait: “…ohi, giai est pagu bellu!... Una die o s’àtera chèrgio andare a lu bìdere dae a curtzu e mi chèrgio infùndere sas francas”. Bortas meda su babbu e sa mama andaiant a la chircare e la brigaiant : “ Cantas bortas t’amus nadu chi b’at perìgulu e chi non ti deves allontanare, si t’agatant sos catziadores male intentzionados una die o s’àtera as a fàghere fine mala! Rosì…si torras a inoghe non ti mando prus mancu a giogare cun sos cumpagnos tuos, custa est s’ùrtima borta chi ti lu naro…”. L’aiat minetada su babbu. Non b’aiat remediu però, issa intendiat su mare chi la giamaiat e deviat andare, nessi in cussu tretu, a lu mirare a s’incantada. Su disìgiu de s’acortziare creschiat die cun die e fiat diventadu comomai tropu mannu. In unu bellu mangianu de beranu, cando sos cherbos fiant totu drommidos, Rosina aiat detzisu de fàghere su chi dae tempus aiat prenetadu. “ Ando a bìdere su mare e torro luego, babbu e mama non si nd’ant mancu a abigiare, cando torro ant a èssere galu drommidos”. Gasi pensaiat Rosina, ma a nàrrere sa veridade non ischiat dare su valore giustu a su colare de su tempus e su chi a issa pariant minutos fiant intamen oras.
Sa cherba sa die si sentiat propriu bene, libera de currere a sa sola, chena perunu cuntrollu, fiat una cosa chi no aiat mai iscumproadu, li moviat su coru pensende chi luego su mare lu podiat fenas tocare. In caminu, incontraiat animales chi connoschiat bene, sirboneddos, mugrones, e si asciaiat sos ojos a chelu bidiat àbiles, astores e calidades meda de pugioneddos, totu animales chi populaiant su padente, dognunu faghiat sa vida sua in paghe cun sos àteros in cussu biculu de paradisu in ue àrbores de suèrgios , èlighes, matas de inistras, lidones, chessas e piantas de ogni ispetzie e calidade creschiant segundu natura, unu logu in ue, bellegai, s’òmine non b’aiat galu postu pee. Lu naraiant semper sos mannos: “ Logu seguru che custu no est fàtzile a nde agatare, no lu devimus abbandonare mai”. Imperistantu puru su sole si fiat asciadu in chelu, Rosina l’abbaidaiat e isse li faghiat s’ojitu, cuasi a li dare coragiu in s’arriscu chi sa cherva aiat comintzadu e, segundu a issa, su sole li naraiat : “ bae trancuilla chi ti fato de ghia e ti cuntrollo deo ”.
De tantu in tantu sa cherba allentaiat su passu pro abbaidare in segus e non bidiat prus sas àrbores nodidas de su padente sou, si fiat allontanada meda, ma su mare, su mare galu non si bidiat “…mi pariat prus a curtzu” pensaiat, ma comomai fiat in viagiu e si deviat mòvere, tempus de pèrdere non bi nd’aiat: “Devo arrivire a su mare cantu prima!”. Rosina curriat semper prus lestra, cuntenta de resessire in s’intentu sou, cando in caminu… totu in una, faghet a paris cun una truma de canes de catza, famidos meda, chi l’arrocant e chircant de l’aggantzare. Sa cherba, puru si fiat assuconada, cun agilidade resessit a si liberare e a currere, currere chena prus ischire a in ue poder reparare, penetida che chi mai, de s’èssere allontanada dae su padente. Intendiat in dossu s’alenu de sos canes chi la fiant pissighende, non ressignados a la lassare andare. “ Mai m’essere movida, si babbu e mama mi naraiant de non m’allontanare, fiat pro su bene meu, solu como lu cumprendo!” Cantu pianghiat su coru sou e cantu fiat cherfida torrare in segus a pònnere mente a sos mannos ”. In su mentre chi pensaiat acò chi arrivit a s’arena e chena bi pensare meda si che betat a modde in su mare bellu chi tantu aiat disigiadu e chi, in cussu mamentu, non resessiat a apretziare; ma comente podiat èssere cuntenta cun sos canes frimmos in s’arena chi mustrende sas dentes, a bae falende la fiant aisetende e pariant nende : “as a bìdere chi giai t’istracas de bistare a modde e primu o poi giai nd’as a bessire”. Rosina fiat esalenende dae cantu aiat curridu, abbaidaiat a tesu, ma su padente sou non resessiat prus a lu bìdere e mancu sa punta de sa roca dae in ue fiat abitzada a s’acerare, como issa bidiat solu sos canes chi sighiant a apeddare.
Rosina pensaiat chi comomai sa vida sua fiat finida, non b’aiat possibilidade peruna de si sarvare e fiat destinada o a mòrrere in mare o bochida dae sos canes, niune la podiat sarvare; ma acò chi cando sas lagrimas li falaiant dae ojos e a sa cherba minoredda totu li pariat chena perunu remediu, unu òmine, chi aiat intesu s’abbolotu de sos canes, appeddende, bescit dae una domo de villegiadura e tichirriende resessit a che los catzare. Cantas gratzias, Rosina l’aiat cherfidu torrare. Issa un òmine non l’aiat galu mai bidu, nd’aiat intesu faeddare meda dae sos mannos e ischiat chi de issos tocaiat de non si fidare, ca andaiant a catza de cherbos e de àteros animales pro los bochire e si los mandigare e pro curpa issoro in medas padentes cherbos non bi nd’aiat prus, pro custu non si fiat devida mòvere dae su paradisu in ue bistaiat. Rosina però como aiat cumpresu chi non totu sos òmines fiant pretzisos, su chi issa aiat connotu fiat cumpridu e deghile e si fiat abistu de cantu fiat assuconada e bisongiosa de agiudu. In presse aiat mustradu dolu pro a issa, cumprendiat, in coro sou, chi de cuss’òmine si podiat fidare ca la carigniaiat fintzas cun sas peràulas: “Lea alenu bellabè e pasa un’ iscuta primu de ti che andare”; in su mentre l’amparaiat puru dae sa zente chi curiosa fiat acudida a fiotos pro bìdere ite fiat sutzedende, e in meda si cheriant acurtziare pro la fotografare cun sos telefoneddos.
Su sole fiat giai artu in chelu e pariat nende a Rosina: “ ajò, movedi chi tempus nd’est coladu meda ed est ora de recuire a su padente tou ”. Poi de àere leadu coragiu, sa cherba bessit dae modde e comintzat a currere dereta a sa montagna, pessende “ Chissà cantu m’ant a brigare como pro s’isbagliu chi apo fatu, ma so pronta a preguntare iscuja …”. Su babbu e sa mama chi, a dolu mannu, fiant in oriolu, la fiant galu chirchende, cando acò chi la bident dae atèrgiu e current a l’atopare retzendela cun carignos de amore, cussu amore chi solu sos babbos e sas mamas ischint dare, prontos semper a perdonare sas mancàntzias de sos fìgios. Si cumprendet cantu fiant cuntentos de la bìdere sana e sarva e de torrare umpare in logu seguru ue imperistantu, puru sos àteros animales aisetaiant sa cherba pro la festare.
(Bogadu liberamente da una istoria capitada de a beru)


text:
Definizione Definizione
Sinonimi e contrari Sinonimi e contrari
Modi di dire Modi di dire
Frasi Frasi
Cognomi e Proverbi Cognomi e Proverbi
Terminologia scientifica Terminologia scientifica
Etimo Etimo
Traduzioni Traduzioni
étnicos:
generales:
A./c.
S’istedhu * in d-una variante o sinónimu inditat in cale de custos est posta s’etimologia; in s’etimologia narat chi cussa est s’etm. suposta.
cabòne , nm: crabone Definizione
fundhu chi si ponet a sa bajone; orrugu, perra de su chiu mescamente de sa nughe; donniuna de is fileras de granu chi portat s'ispiga; bículu, mescamente de cosa de papare / c. de fune = orrugu de fune, funighedha
Sinonimi e contrari
fundu
/
arrogu,
càpiu 1,
perra
/
strónciu,
tancu
2.
sos cabones de sa nughe sunt duos ◊ unu cabone de méndhula
3.
no bi màstigo cun cabu e che depo ingullire sa cosa a cabones ◊ unu tempus rugaiant sos cundennados in bàtoro cabones ◊ at cotu curcurighedhas segadas a cabones ◊ unu cabone de cussu pischedhu de casu betzu lu lasso pro ratare
Etimo
srd.
cabòne 1 , nm: caboni Definizione
su mascu de is pudhas, fintzes candho est crastau / cabone de abba, caboni de canna = corvu ambidhastru (botaurus stellaris); caboni de murdegu = pudha de mudeju, itl. beccàccia (scolopax rusticola); caboni de Índias = dindu, piocu (meleagris gallopavo)
Sinonimi e contrari
pudhu
Modi di dire
csn:
caboni barbau = chi zughet una zenia de nàcara pendhindhe in bula; gei cantas, chi ses caboni! = za si at a bídere si est abberu chi…; iscudit a pudha pro fèrriri a caboni = naro a tie fiza pro intèndhere nura
Frasi
tengu unu caboni de sa vera casta: bista sa pudhasta si ndi fait meri! (E.Pintor Sírigu)◊ o pudhas isfacias chi andais per is bias su caboni circhendi! ◊ lah ca su caboni si fúrriat a ispitzulai!
Cognomi e Proverbi
smb:
Cabboi, Caboni, Caboi
Terminologia scientifica
pzn, anall, gallus gallus
Etimo
ltn.
capone(m)
Traduzioni
Francese
coq
Inglese
cock
Spagnolo
gallo
Italiano
gallo,
cappóne
Tedesco
Hahn,
Kapphahn.


text:
“Legare sas tzitades a sa natura, andende in prus de sa lògica oramai superada de sa partzidura de padentes e tzentru abitadu”. Custu s’obietivu de s’istùdiu portughesu de architetura de su paesàgiu chi, ghiadu dae s’architetu de fama internatzionale João Ferreira Nunes, at a progetare s’Aneddu sustenìbile de sa Tzitade Metropolitana de Casteddu.
S’intentu est su fàbbricu de un’infrastrutura pro connètere sas zonas naturales e urbanas de sos 17 Comunos de s’àrea ampra. Nunes at giai traballadu a Casteddu ue at progetadu su parcu de sos aneddos in su bighinadu de Santu Elia.
Sas primas ideas de su progetu ant a èssere finantziadas cun 102 milliones de èuro giai assignados a sa Tzitade metropolitana de Casteddu gràtzias a su Pnrr. Si tratat de una pariga de interventos de valorizatzione chi pigant ispunto dae sos printzìpios de cambiamentu climàticu e de mobilidade lenta. Sas ideas sunt istadas presentadas in sas dies coladas a sa presèntzia de Nunes. S’architetu in Casteddu at bisitadu sas printzipales àreas individuadas pro sa realizatzione de sos interventos. “Apo a chircare de rèndere cuncretas sas ideas bostras pro costruere un’infrastrutura birde e sustenìbile”, at ispiegadu s’architetu João Nunes.
Tra sos progetos propostos dae sos Comunos b’at s’impreu de sas bias de abba de Pauli, Ceraxius, Cuartùciu, Cuartu e Casteddu, sa ricualificatzione de sos mercados tzìvicos – in particulare San Benedetto in Casteddu e su Mercadu tzìvicu de Pauli – sa realizatzione de unu parcu a s’ex aeroportu, semper in Pauli, òperas chi ant a connètere Sètimu cun sa pinneta de Sìnnia, un’asse urbanu de sa cultura in Cuartùciu, megiorias a sa Laguna de Santa Gilla a Su Masu.
In prus est in mente una creatzione de percursos pro bitzicletas de collegamentu cun sos bighinados subra de sa costa in Cabuderra, sa valorizatzione de s’àrea archeològica de Monte Mereu a Santu Pedru, sa creatzione de unu passadissu de sos parcos tzitadinos e sa ricualificatzione de su fronte mare in Sarrocu, e in fines s’istitutzione de un’àrea marina a Pula.
Atividade realizada cun su contributu de sa Regione Sardigna – Imprentas 2021-2022. Lr 22/2018, art. 22 Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2021-2022. LR 22/2018, art. 22