text:
Fakaasiga a Sakalia—Te Auala e Pokotia Koe i ei
“‵Foki mai ki a au, kae ka fakatasi atu foki au ki a koutou.”—SAKA. 1:3.
PESE: 89, 86
1-3. (a) Se a te tulaga o tino o Ieova i te taimi ne kamata o ‵valo mai a Sakalia? (e) Kaia ne fai atu a Ieova ki ana tino ke ‘toe ‵foki atu ki a ia’?
SE PELUGĀ tusi e eva i te vanimonimo, ne toe ūsu atu se fafine ki loto i te kete kae ‵pono ifo tena ‵pono, mo fāfine e tokolua e eva tonu ifo mo lā kapa‵kau ma‵losi pelā mo kapa‵kau o te manu ko te matuku—e maua eiloa a vaegā ata fakaofoofogia penā i te tusi o Sakalia. (Saka. 5:1, 7-9) Kaia ne tuku atu ei ne Ieova a fakaasiga fai fakaa‵tea konei ki tena pelofeta? Se a te tulaga o te kau Isalaelu i te taimi tenā? E pokotia pefea koe i aso nei i fakamatalaga a Sakalia ki fakaasiga konā?
2 A te tausaga ko te 537 T.L.M. se tausaga fakafiafia e tasi mō tino tukugina atu o Ieova. Mai tua o tausaga e 70 o te tafeaga, ne fakasaoloto latou mai Papelonia. Ona ko te lotou loto finafinau muamua, ne ga‵lue malosi ei latou ki te fakafouga o te tapuakiga tonu i Ielusalema. I te 536 T.L.M., ne fakatakato ei te fakavae o te faletapu. I te taimi tenā a tino ne “ka‵laga mo te fia‵fia” kae ne “logoa valevale” eiloa. (Esela 3:10-13) Ne seki leva kae kamata o uke a ‵tekeatuga ki te lotou galuega fakatūtū. Ona ko te loto vāi‵vai i tulaga mo mea faiga‵ta e uke, ne fulitua atu ei a tino ki te faitega o te faletapu kae ne kamata o ‵saga atu fua ki olotou fale kae ‵toki olotou fatoaga. I se 16 tausaga mai tua ifo, ne seki gasolo eiloa ki mua te faitega o te faletapu o Ieova. Ne ‵tau o toe fakamasaua atu ki tino o te Atua me e ‵tau o toe ‵foki atu latou ki a Ieova ke se toe fakamuamua ne latou a te kausaki atu ki fakamoemoega totino. Ne manako a Ieova ke toe ‵foki atu latou ki a ia, kae toe faka‵soko atu te lotou tapuaki atu mo te loto kātoa ki a ia e aunoa mo te ma‵taku.
3 Ke fakamasaua atu ki ana tino a te pogai muamua ne fakasaoloto ei latou mai Papelonia, ne uga atu ne te Atua tena pelofeta ko Sakalia i te 520 T.L.M. E fakauiga eiloa te igoa o Sakalia ki te “Ne Masaua ne Ieova,” kāti e fakamasaua mai ei se munatonu tāua. E tiga eiloa ne puli i a latou a faifaiga faka‵sao a Ieova, koi masaua eiloa ne te Atua ana tino. (Faitau te Sakalia 1:3, 4.) Ne fakamasaua atu ne ia mo te alofa ki a latou me ka fesoasoani atu a ia ki te ‵toe fakafouga o te tapuakiga ‵ma, kae ne fakailoa faka‵lei atu ne ia me e se talia ne ia so se tapuakiga telā e se fai mo loto kātoa. Ke onoono aka tatou ki te auala ne fakamalosi aka ne Ieova a latou ke gasue‵sue, e auala i te ono mo te fitu o fakaasiga a Sakalia. Ne a foki a akoakoga e mafai o tauloto ne tatou i aso nei mai i te mea tenei?
TE FAKASALAGA A TE ATUA MŌ TE KAISOA
4. Ne a mea ne lavea ne Sakalia i te ono o ana fakaasiga, kae se a te mea e fakaofoofogia ei a tusitusiga i feitu e lua o te pelugā tusi? (Onoono ki te ata 1.)
4 E kamata eiloa te mataupu e 5 o te Sakalia ki se fakaasiga fai fakaatea. (Faitau te Sakalia 5:1, 2.) Ne lavea ne Sakalia se pelugā tusi e eva i te vanimonimo toeitiiti ko 30 futu (9 m) te loa kae 15 futu (4.5 m) te lauefa! E ‵tala kae ko toka ke faitau mai. E aofia i ei se fekau o fakamasinoga, telā ne ‵fonu eiloa a feitu e lua o te pelugā tusi i ei. (Saka. 5:3) E masani sāle o fakaaoga fua te feitu e tasi o te pelugā tusi, ko tena uiga e maua eiloa i te pelugā tusi tenei se fekau ‵mafa kae tāua.
5, 6. Se a te kilokiloga a Ieova ki so se vaegā faifaiga kaisoa?
5 Faitau te Sakalia 5:3, 4. E tiga eiloa e fakamasino ne Ieova a tino katoa, e sili atu te fakamasinoga o tino kolā e fakaigoa ki tena igoa. E iloa ne tino kolā e a‵lofa ki te Atua me i so se vaegā faifaiga kaisoa e “fakamasiasi ei [te igoa o tena] Atua.” (Faata. 30:8, 9) Faitalia a lagonaga io me ko te foliga ‵lei mai o te mea ne fai ne te tino kaisoa ona ko ana fakanofonofoga, e fakamuamua ne se tino kaisoa a te kaimanako i lō te Atua, telā ko tō fakatāua malosi ne ia a kope faka-te-foitino. E fakafoliki ei ne ia te tāua o te tulafono a te Atua, fakaseaoga ei a Ieova mo Tena igoa e pelā me e seai sena malosi io me sena tāua.
6 E mata, e lavea ne koe i te Sakalia 5:3, 4 me i “te malaia . . . ka ulu fua ki fale o tino kai‵soa . . . ka nofo te malaia tenā i olotou fale o fakamasei latou”? E se mafai o taofi aka mai i tua o ‵pui mo ‵loka a te fakasalaga a Ieova. E mafai o ulu atu ki so se koga ‵funa ke fakaasi faka‵sau atu a faifaiga ma‵sei i va o tino o Ieova. Kafai foki e mafai ne se tino o ‵funa a faifaiga kai‵soa mai tino pule, pule i galuega ‵togi, toeaina, io me ko mātua, e se mafai o ‵funa ne ia mai te Atua, telā e fakamautinoa aka ne ia ke fakaasi faka‵sau atu a tino kai‵soa katoa. (Epe. 4:13) Ko oko eiloa i te fakamalosi atu ki tino kolā e fakatāua malosi ne latou a te fakamaoni “i mea katoa”!—Epe. 13:18.
7. E mafai pefea o ‵sao atu tatou i te malaia o te pelugā pepa telā e eva i te vanimonimo?
7 E masei eiloa ki a Ieova so se vaegā faifaiga kaisoa. E ‵kilo atu tatou ki ei e pelā me se tauliaga ke ola e ‵tusa mo tulaga o Ieova i mea tau amioga, mai te tumau i amioga ‵lei kolā e se fakamasiasi atu ki tena igoa. Tela la, e mafai o ‵sao atu tatou mo te manuia i fakamasinoga a Ieova ki a latou kolā e ofa ne latou tena tulafono mo te iloa tonu.
KE OLA E ‵TUSA MO ‵TOU PATI
8-10. (a) Se a te tautoga? (e) Se a te tautoga ne fakatamala a te tupu o Setekaia o tausi ki ei?
8 E fakaasi mai a te suā fakailoaga ke fakaeteete i pati kolā e tusi i luga i te pelugā pepa telā e eva i te vanimonimo ki a latou ‘kolā e ‵loi i taimi e tau‵to ei latou.’ (Saka. 5:4) A te tautoga se folafolaga ke fakamautinoa aka ei se mea telā e tonu io me se tautoga me ka fai io me ka se fai ne se tino se mea.
9 Se mea tāua ‵ki ke fai se tautoga i te igoa o Ieova. Tenā loa te mea ne fai ne te ‵toe tupu telā ne sagasaga mai i te nofogaaliki i Ielusalema. Ne tauto a Setekaia i te igoa o Ieova me ka tumau a ia i te fai mo tino fakamaoni ki te tupu o Papelonia. Kae ne seki tausi a ia ki tena tautoga. Ne iku atu i ei ki te fakaokoatuga ne Ieova o te fakamasinoga ki a ia i pati konei: “E pela eiloa mo te iloa tonu i a au ko te Atua ola, . . . e mate eiloa [a Setekaia] i Papelonia, me ne ofa ne ia a tena tautoga mo te feagaiga a lāua mo te tupu o Papelonia, telā ne fakasopo ne ia a ia ke fai mo tupu.”—Eseki. 17:16.
10 Ne nofo kaitalafu a te tupu ko Setekaia ki a Ieova me ne seki ola a ia e ‵tusa mo tena tautoga ne fai i te igoa o te Atua. (2 Nofo. 36:13) I lō te fai penā, ne ‵fuli atu a Setekaia ki Aikupito i se taumafaiga sē aoga ke fakasaoloto a ia mai te amoga ‵mafa a te kau Papelonia.—Eseki. 17:11-15, 17, 18.
11, 12. (a) Se a te ‵toe tautoga tāua ka fai ne tatou? (e) Ne a auala e ‵tau ei o pokotia ‵tou olaga i te tautoga i te ‵tou tukuatuga?
11 E fakalogologo foki a Ieova ki tautoga e fai ne tatou. E fakatāua malosi ne ia ‵tou tautoga kae e ‵tau o fakataunu faka‵lei ne tatou ko te mea ke talia ne ia. (Sala. 76:11) I tafa o tautoga katoa e fai ne tatou,a te ‵toe tautoga tāua e fai ne tatou ko te tuku atu o ‵tou olaga ki a Ieova. A te tukuatuga se tautoga ‵malu ke tavini atu ki a Ieova faitalia me ne a mea e ‵tupu.
12 E fakamaoni atu pefea ne tatou me e ola tatou e ‵tusa mo te tautoga i te ‵tou tukuatuga? A te tumau i ei i taimi o tofotofoga ‵lasi mo tamā tofotofoga e ‵tau o fakaasi atu i ei me e fakatāua malosi ne tatou ‵tou tautoga ke tavae atu ki a Ieova “i aso takitasi.” (Sala. 61:8) E pelā loa māfai e fakatāgata io me fakafāfine mai se tino i te galuega io me ko te akoga, e a, e ‵kilo atu atu ki ei tatou e pelā me se avanoaga ke “saga tonu” atu ki akoakoga a Ieova mai te ‵teke atu ki vaegā fakamalosiga penā? (Faata. 23:26) Kafai e aofia tatou i se kāiga mavaevae, e mata, e akai atu tatou ki a Ieova mō tena fesoasoani ke fakatumau a uiga Kelisiano faitalia foki eiloa me e seai se tino i ‵tou tafa e fai ne ia se vaegā amioga penā? E mata, e akai atu tatou i aso katoa ki te ‵tou Tamana faka-te-lagi alofa i se ‵talo, fakafetai atu ki a ia mō te taliaga o tatou ki lalo i tena pulega mo tena alofa ki a tatou? E mata, e fakaaoga ne tatou a taimi ke fai‵tau ki te Tusi Tapu i aso katoa? E a, e seki tauto atu tatou me ka fai ne tatou a vaegā mea penā? E aofia eiloa i ei te fakalogo. A te ‵tou aofia katoatoa i te tapuakiga e fakaasi mai i ei me e a‵lofa tatou ki a Ieova kae e tuku tonu atu eiloa ‵tou olaga ki a ia. A te ‵tou tapuakiga ko te auala eiloa e ola ei tatou, e sē se faifaiga masani fua. E aoga foki eiloa ki a tatou māfai e fakataunu ‵tou tautoga; a te ‵tou fakamaoni e iku atu ki se olaga mautinoa kae tokagamalie i aso mai mua.—Teu. 10:12, 13.
13. Ne a mea e mafai o tauloto ne tatouu mai i te ono o fakaasiga a Sakalia?
13 A te ono o fakaasiga a Sakalia ne fesoasoani mai ke lavea atu me e se ‵tau o aofia a tino kolā e a‵lofa ki a Ieova i so se vaegā faifaiga kaisoa io me fai tautoga ‵pelo. E lavea foki ne tatou me faitalia olotou vāivāiga, ne seki ‵fiu a Ieova i te kau Isalaelu. Ne malamalama a ia i te uke o fakamalosiga ne fe‵paki mo latou me ne ‵nofo ‵pili atu fua olotou fili. Ne tuku mai ne ia se fakaakoakoga ‵lei mō tatou ke ola e ‵tusa mo ‵tou tautoga, kae ka fesoasoani mai a ia ki a tatou ke fai penā. A te auala e tasi e fesoasoani mai ei a ia ko te tukumaiga ne ia o te fakamoemoega me ko pili o fakaseai atu ne ia a mea ma‵sei katoa i te lalolagi kātoa. E fakamautinoa mai ne te suā fakaasiga a Sakalia a te fakamoemeoga sili tenei.
KO ‘‵TU ATU A MEA MA‵SEI I TE LOTOU TULAGA TONU’
14, 15. (a) I te fitu o ana fakaasiga, se a te mea ne lavea ne Sakalia? (Onoono ki te ata i te 2 i te kamataga.) (e) Se a te mea e fakaata mai i te fafine i loto i te kete, kae kaia ne ‵loka kae ‵pono faka‵mau tou fafine i ei?
14 Mai tua o te laveaga ne ia o te pelugā tusi e eva i te vanimonimo, ne fai atu se agelu ki a Sakalia ke “kilo ake” ana mata. Se a te mea ka fakaasi mai i te fitu o ana fakaasiga? Ko lavea nei ne ia se ato, e taku ki se “kete” e vau ki tua. (Faitau te Sakalia 5:5-8.) E isi se ‘‵pono e faite ki polo faka‵mafa’ o te kete sē lasi malosi tenei. I te taimi ne sisi ake ei te ‵pono, ne lavea ne Sakalia se ‘fafine e sagasaga mai i ei.’ Ne fakamatala mai ne te agelu me i te fafine i loto i te kete ko te “Agasala.” Mafaufau la ki te mataku o Sakalia i te taimi ne taumafai ei tou fafine o ‵tolo mai ki tua mai i loto i ei! Ne gasuesue fakavave a te agelu, mai te ‵toe ūsu atu tou fafine ki loto i te ato kae ‵pono faka‵mau ne ia ki tena ‵pono ‵mafa. Se a te uiga o te mea tenei?
15 E fakaasi mai i te vaega tenei o te fakaasiga me ka se fa‵ki lele eiloa a Ieova i so se vaegā agasala io me se amioga masei e fai ne ana tino. Ka fakamautinoa aka eiloa ne ia ke ‵loka faka‵mau kae fakaseai fakavave atu. (1 Koli. 5:13) Ne fakatalitonu mai ne te agelu te mea tenei mai te ‵toe ‵pei atu o te ‵pono ‵mafa ki luga i te kete.
16. (a) Se a te suā mea ne lavea atu ne Sakalia e fai ki te kete? (Onoono ki te ata i te 3.) (e) Tefea te koga ne ave ki ei a te kete ne fāfine mo kapa‵kau?
16 Ne ‵sae mai a te avā fafine mai tua ifo kolā e isi ne lā kapa‵kau ma‵losi pelā mo kapa‵kau o se matuku. (Faitau te Sakalia 5:9-11.) Ko oko eiloa i te ‵kese o te avā fāfine konei mai te fafine i loto i te kete! Ne fakaaoga ne fāfine konei lā kapa‵kau ma‵losi ke eva ifo kae sau te kete e nofo i ei te “Agasala.” E ave ki fea ne lāua tou fafine? Ne ‵pei atu ki “Papelonia.” Kaia ne ave ei ne lāua te kete ki Papelonia?
17, 18. (a) Kaia ne fai ei a Papelonia mo fai “se koga ‵lei” ke ‵pei atu ki ei te “Agasala”? (e) Se a te fakaikuga e ‵tau o fai ne tatou e uiga ki te agasala?
17 E fai eiloa a Papelonia ki te kau Isalaelu i aso o Sakalia, e pelā me se koga ‵lei ke ‵pei atu ki ei te Agasala. Ne mafai o fakapa‵tonu atu ne Sakalia mo taina Iutaia me i Papelonia se koga fai agasala i olotou aso. Ne ‵tupu aka eiloa latou faitalia a auala ma‵sei kae mulilua o te fa‵kai tenei, ne ‵tau o taua atu latou i aso katoa ke ‵teke atu ki te agaga o te lalolagi fapaupau tenā. Mā‵faga o fakatapūga ne maua ne latou mai i te fakaasiga tenei—se fakamaoniga tonu me ka tausi ne Ieova te tapuakiga ‵ma ke se lailai!
18 Kae ne fakamasaua atu foki a te fakaasiga tenei ki te kau Iutaia e uiga ki te lotou tiute ke fakatumau te ‵ma o te lotou tapuakiga. E se mafai kae ka se talia foki ke ulu lēmū atu te agasala kae nofo atu i va o tino o Ieova. Kafai ko oti ne aumai tatou ki loto i te puipuiga mo te tausiga atafai o te fakapotopotoga ‵ma a te Atua, e maua ne tatou te tiute ke fesoasoani atu i te fakatumauga o te ‵ma. E a, e se fakaosofia tatou ke tausi ‵tou “fale” ke ‵ma? A te agasala i so se feitu e se ‵tau o aofia i ‵tou palataiso faka-te-agaga.
E FAKAALOALO ATU A TINO ‵MA KI A IEOVA
19. Se a te aoga o fakaasiga fakaofoofogia a Sakalia mō tatou i aso nei?
19 A te ono mo te fitu o fakaasiga se fakailoaga ke fakaeteete ki tino kolā e tumau i olotou auala sē fakamaoni, se fakamasauaga me e se mafai o fa‵ki a Ieova i faifaiga ma‵sei. E ‵tau mo ana tino tapuaki ‵tonu o takalia‵lia tonu ki amioga ma‵sei. E fai foki a tala konei mo fai se fakatalitonuga alofa mai i te ‵tou Tamana faka-te-lagi. Kafai e ga‵lue tatou mo te loto fiafia ke fai mo vaegā tino kolā e talia kae puipui ne te Atua, ka se fakafesgai atu tatou ki te fakasalaga ko te mate. I lō te fai penā, ka fakamanuia mai eiloa tatou ne Ieova mo te fiafia. Ka aoga eiloa a ‵tou taumafaiga katoa ke tumau i te ‵ma i se lalolagi telā e ‵fonu i te agasala. E mafai eiloa o tali‵tonu tatou me e mafai o manumalo tatou fakatasi mo te fesoasoani o Ieova! Kae e mafai pefea o mautinoa i a tatou me ka tumau eiloa a te tapuakiga tonu i te lalolagi tenei e ‵fonu i tino sē amioatua? Se a te fakamaoniga me ka puipui ne Ieova tena fakapotopotoga i te taimi ko pilipili mai ei a te fakalavelave lasi? Ka fakamatala mai i te suā mataupu a fesili konei.


c: text/html

text:
I le lalolagi i luga o le initaneti, e feagai le aufaʻatau ma le tele o taufaʻatau. O nei tulaga taufaamatau o loʻo faʻaaogaina nei i se faiga fou e faʻamalosi ai tagata faʻapipiʻi e kiliki i luga o saite ma fesoʻotaʻiga faʻapipiʻiina i siama. O nisi o mea e masani ona lipotia e pei o le "Faʻafou lau faʻamatalaga i le taimi nei!", Pe a faʻapea, "Na e manumalo i se auala!", E tasi lava mai le IRS ua fai mai o loʻo i ai se tupe e toe faʻafoʻi mo le tagata faʻaaoga.
Afai e fou le tasi i le lalolagi e fatuina ai le fatu, o nei faʻamatalaga e foliga mai o ni avanoa moni. Ae ui i lea, o latou "paunu," na auina mai i le faiga o imeli, tusitusiga, valaau telefoni, ua fuafua uma ina ia ausia se tasi sini. Latou te faʻamoemoe uma i tinoitupe a le tagata faʻaoga, upu faʻamaonia, faʻamatalaga patino, lea e mafai ona latou faʻaaogaina e gaoi ai faʻamatalaga.
O le Success Manager o le Semalt , Andrew Dyhan, ua tuʻuina mai se taʻiala taua i le puipuia o lau tino mai faʻamaʻi matautia.
Ona o le pagatia o tagata faʻaogalagi, o le IRS na faʻatasi ma le matagaluega o tupe a le setete ma sui mai le ofisa o lafoga ina ia aʻoaʻoina tagata i taufaʻamataʻu i faamatalaga tau le tagata lava ia ma faamatalaga tau tupe o loʻo i ai nei. O vaega e tolu e talitonu e ala i le galulue faatasi ma e mafatia, e mafai ona sili atu ona latou maua se fofo e faaiu ai lenei mea
Faʻaauauina pea le faʻaaogaina o le Phishing i se faafitauli ogaoga ona e tumau pea le aoga mo tagata tiotio pe a aoga. O aso taʻitasi o loʻo avea ma se avanoa mo tagata taʻutaʻua e atiina ae ai se auala fou e vaʻaia ai puipuiga malu a tagata ma gaoi ai tupe poʻo faʻamatalaga patino. E le tatau i tagata ona faia se mea sese ona o nei gaoioiga o le a aafia ai a latou lafoga..
O le laina autu o le puipuiga pe a oʻo mai i lenei ituaiga o solitulafono e le o le tekonolosi faʻaaogaina, ae o le faʻaaogaina o loʻo pulea. O masini e faʻatino galuega e faʻaaogaina e tagata faʻapipiʻi, o lea e leai se faʻamalamalamaina o le maualuga o le faʻalagolagoga e tasi ma le tagata latou te fesootai i ai. Tagata solitulafono o le a avea ma tagata taʻitoʻatasi poʻo faʻalapotopotoga e faʻalagolago pe amanaʻia e le tagata e faʻaogaina. I nisi taimi, latou te taina se tala a se tagata masani ma faʻaaoga le lisi o fesoʻotaʻiga latou te maua e auina mai imeli meli. E masani lava, latou te fai mai o le faletupe, o le kamupani kiliva tupe, poʻo se mea e tuʻuina atu polokalama faakomepiuta. O isi taimi e mafai ona latou sili atu le umi e fai mai ai oi latou o se lala sooupu a le malo e taumafai e faʻateleina le faʻatuatuaina oa latou tagi.
O le mea e tasi e manatua i nei mea uma, e leai se faʻatonuga faʻapitoa e fesili mo faʻamatalaga patino e faʻaaoga ai le le malamalama o auala o fesootaiga e pei o imeli. I le faaopoopo atu i lenei mea, soʻo se taufaʻatau poʻo se faʻasalaga e tulei ai se tagata e tuʻuina atu a latou faʻamatalaga e fetaui lelei ma le faʻalauiloaina o se kamupani faʻamaonia
O imeli meli na lafoina i totonu o le pusa meli po o luga o le upega tafailagi e le malupuipuia o punavai ia o siama, lea e maua ai le ulufale e aunoa ma le malamalama o le tagata. Latou te tuʻuina atu i tagata solitulafono le avanoa atoa i le masini ma e mafai ona pulea faʻamaumauga latou te mauaina iina i lo latou lelei.
Mulimuli i nei taʻiala e fesoasoani e puipuia lenei:
- Aloese mai imeli uma masalosalo ma afai e tatala, aua le kiliki i luga o le upega tafaʻilagi URL o loʻo ofi ai iina. Kopi ma faapipii le sootaga i le pusa lauga o le masini.
- Faʻaeteete ia aua nei paʻu i le fatufatuina o sikola fesili ole faʻatagaina o faʻamatalaga ina ia latou mafai ona faamaonia pe faʻafouina se tala.
- Aua le kiliki i luga o soʻo se faʻapipiʻiina na lafoina e se tagata e le o iloa.
- Naʻo le faʻapipiʻiina o masini komepiuta mai punaoa lauiloa.
- Faʻaaoga polokalama faʻapipiʻi puipuia e fesoasoani ai e poloka poloka popup popup, o nisi taimi e fesuiaʻi ai siama i totonu o latou.
- Ia mautinoa o loʻo iloa lelei e le aiga atoa ni masaniga saogalemu i le initaneti ma le komepiuta

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
E pei lava o isi 'auʻaunaga i luga o le upega tafaʻilagi , GitsHub faʻamatalaina faʻamatalaga mai eseese 'upega tafaʻilagi i se auala vave ma lelei. O lenei meafaigaluega e masani ona vaʻai faʻamaumauga mai ata ma faʻafiafia ai au suʻesuʻega.
E masani lava ona faʻatautaia pea e le au fai pisinisi ia faʻamatalaga ma e manaʻo ia maua lelei le lelei, e aunoa ma le fetuunai o le lelei. GitHub e na o le pau lea o le meafaigaluega e aoina, siakiina ma teu ai au faʻamatalaga i tulaga manaʻomia. O nisi o ona aoga taua o loʻo talanoaina i lalo.
1. GitHub fesoasoani e aoina faʻamatalaga puʻe
Faatasi ai ma GitHub, e mafai ona e aoina ma faʻapipiʻi faʻamaumauga mai luga o le upega tafailagi ma mafai ona e siiina saʻo i lau pulou tuusao. E i ai le tele o ata ma vitio o loʻo i ai faʻamatalaga aoga. Faatasi ai ma le masani ai i luga o le upega tafailagi o le uepi, e le mafai ona aveese mai faamaumauga mai PDF, JPG ma PNG faila. Ae peitai, GitHub faigofie mo oe e suʻe faamatalaga mai pepa PDF ma isi ituaiga faila. I se aotelega, o le a fesoasoani GitHub ia te oe ia malamalama lelei i tulaga pisinisi ma sili atu ona tatala le faitotoa o avanoa fou.
2. Maua faʻamatalaga saʻo ma le GitHub:
O meafaigaluega e faʻaaoga ai faʻamatalaga o loʻo matou faʻaaogaina e le maua ai faʻamatalaga tonu ma moni. E le pei o na auaunaga, e aoina e GitHub faʻamaumauga saʻo ma auʻiliʻili lona uiga lelei. Ma afai e te manaʻo e suʻe faʻamatalaga mai le saite o le tauvaga, e tatau ona e taumafai GitHub. O lenei meafaigaluega e mautinoa ai taunuuga maualuga ma e le maua ai ni mea e lua i ona tagata faʻaoga.
3. GitHub lavea lou taimi:
O le saoasaoa lea e maua ai faʻamaumauga e maua uma ai le eseesega. Faatasi ai ma GitHub, e mafai ona e viliina i le 20,000 ata ma pepa o le Upu i totonu o le 50 minute. O le mea lea, o lenei meafaigaluega e teuina ai lou taimi ma le malosi ma faagasologa o faʻamaumauga i luga o le saoasaoa. GitHub e fetaui lelei mo amataga ma webmasters ma fesoasoani ia i latou e faatupuina le tele o taʻitaʻaiga i le Initaneti.
4. Tumau le tauvaga ma GitHub:
O le faʻaaogaina o le mana o faʻamaumauga e taua i le suiga. Faatasi ai ma GitHub, e mafai ona e tumau i le tauvaga ma e mafai ona e malamalama i faiga masani o maketi. O lenei meafaigaluega e tuʻuina atu ai faʻamatalaga e uiga i nofoaga o fefaʻatauaiga, kamupanī FMCG, ma maketi, e faigofie ai mo oe ona fuafua po o fea oe tu ai. O ona foliga mataʻutia e fesoasoani e faʻalauiloa ma faʻasalalau lau faʻailoga i se auala sili atu.
5. Faʻamaumauga uma i le tasi nofoaga:
Faatasi ai ma GitHub, e mafai ona e mauaina faʻamaumauga i tulaga manaʻomia. O le Initaneti e gaosia ai upusii quintillion o faʻamatalaga i minute uma. O lenei meafaigaluega o le a fesoasoani ia te oe faʻamatalaina faʻamaumauga mai 'aufaasālalau faʻaagafesootai ma atinaʻe tala fou. E mafai foi ona e taulai atu i le uepisaite tekinolosi ma luga o uepisaite faatau e faaleleia ai le tulaga o lou tulaga. E le tatau ona e taulimaina faʻamatalaga e leʻi faʻaaogaina pe faʻamatalaga ona o GitHub o loʻo faʻatulagaina au faʻamatalaga i se tulaga mafai ona mafai ona faʻaleleia ma mafai ona faʻaleleia ma laveaʻia le tele o taimi. O lenei meafaigaluega e talafeagai mo atinaʻe, pisinisi i luga o le initaneti, kamupani faʻapitoa ma ofisa o femalagaaiga.
O le matagofie o lenei galuega faʻamaumauga o le tino e mafai ona faʻanatura ma fetaui ma ou manaʻoga i se auala sili atu. Faatasi ai ma GitHub, e mafai ona e suʻeina upu autu o au tagata tauva, faʻasino au itulau web ma ia maua mai faʻamatalaga mai totonu ma sootaga i fafo faʻalelei. O se numera tele o kamupani e talitonu GitHub ma faʻaaoga lenei meafaigaluega i se tulaga masani.


text:
Arisona
Arisona o se tulaga i le saute i sisifo itulagi o le Iunaite Setete. O se vaega foi o le Iunaite Setete i Sisifo ma o le setete Mauga i Sisifo. O le lona ono aupito tele ma le 14 sili ona nonofo ai o le setete 50. O lona faavae ma aupito tele aai o Phoenix. o Arisona se tasi o le setete tulimanu e fa. E tuaoi i Niu Mekisikō, Iutā, Nevada, Kalefonia, ma Mekisiko, ma se tasi taimi i le tutusa ai ma le tulimanu saute i sisifo o Kolorato. a tuaoi Arisona ma Mekisikō e 389 maila le umi, i le tuaoi i matu o le setete Mekisiko o Sonora ma Lalo Kalefonia.
Contents
Talafaasolopito[Teuteu | edit source]
Malo[Teuteu | edit source]
Sosaiete[Teuteu | edit source]
Felauaiga[Teuteu | edit source]
Aoaoga[Teuteu | edit source]
Siʻosiʻomaga[Teuteu | edit source]
Tau[Teuteu | edit source]
Tamaoaiga[Teuteu | edit source]
Paka lautele[Teuteu | edit source]
Taaloga[Teuteu | edit source]
Aganuu[Teuteu | edit source]
Tagai foi[Teuteu | edit source]
Mau[Teuteu | edit source]
Sootaga fafo[Teuteu | edit source]
Tagai foi i le[Teuteu | edit source]
- ↑ Insert footnote text here


text:
A te Ga‵lue Fakatasi mo te Atua
—ko te Pogai o te Fiafia
“I te ‵tou ga‵lue fakatasi mo ia, e fakamalosi atu foki matou ke mo a ma talia fua ne koutou a te alofa tauanoa o te Atua kae e se lavea ne koutou tena aoga.”
PESE: 75, 74
1. E tiga eiloa a Ieova ko te Atua Tafasili i te Maluga, se a te ‵kamiga ne tuku atu ne ia ki nisi tino?
A IEOVA ko te Atua Tafasili i te Maluga, te Mafuaga o mea katoa, mo te Tino telā e maua ne ia te poto mo te malosi telā e se fakanafagina! Ne iloa ne Iopu a te mea tenā. I te otiga ne fakafesili ne Ieova a Iopu e uiga ki Ana galuega fakaofoofogia, ne tali atu a Iopu, penei: “Te Aliki, e iloa ne au me e o koe te ‵mana mo te malosi katoatoa, kae mafai foki ne koe o fai a mea katoa e manako koe ki ei.” (Iopu 42:2) E tiga eiloa e mafai ne Ieova o fai so se mea ko oti ne filifili ne ia ke fai e aunoa mo se fesoasoani—ko leva eiloa ne fakaasi mai ne ia te alofa i te kamataga, mai te ‵kami ne ia a nisi tino ke ga‵lue fakatasi mo ia ke fakataunu ei tena fuafuaga.
2. Se a te galuega tāua ne ‵kami ne Ieova a Iesu ke fai ne ia?
2 A te tino muamua a te Atua ne faite ko tena Tama faka-te-agaga eiloa e tokotasi. Ne talia ne Ieova tena Tama ke fesoasoani atu ki a ia i te faitega o mea katoa, ko mea faka-te-agaga mo mea faka-te-foitino. (Ioa. 1:1-3, 18) E uiga ki a Iesu, ne tusi mai te apositolo ko Paulo, penei: “Me ne faite a nisi mea katoa i te lagi mo te lalolagi e auala i a ia, ko mea e lavea mo mea e se lavea, faitalia me ne nofogaaliki io me ne aliki io me ne malo io me ne pulega. Ne faite a nisi mea katoa e alatu i a ia kae mō ia foki.” (Ko. 1:15-17) Tela la, ne fakaaloalo ne Ieova tena Tama mai te aofia ne ia a Iesu i te faitega o mea katoa mo te fakailoa atu ki nisi tino a te tiute tāua o tena Tama.
3. Se a te ‵kamiga ne tuku atu ne Ieova ki a Atamu, kae kaia?
3 Ne ‵kami foki ne Ieova a tino ke ga‵lue fakatasi mo ia. E pelā mo te talia ne ia o Atamu ke fakaigoa ne ia a manu katoa. (Kene. 2:19, 20) Se mea fakafiafia eiloa ki a Atamu ke tausi faka‵lei ne ia a manu, iloilo a uiga io me ko faifaiga a latou, kae filifili aka foki ne ia a igoa kolā e fetaui ‵lei mo manu takitasi konā! Ne mafai fua o fakaigoa ne Ieova a manu katoa, me ne faite ne ia latou. Kae ne talia ne ia mo te alofa ke fakaigoa ne Atamu a manu takitasi konā. Ne tuku atu foki ne te Atua ki a Atamu a te avanoaga ke fakalauefa atu a tuakoi o te Palataiso i te fatoaga o Etena. (Kene. 1:27, 28) Se mea fakafanoanoa, me ne filifili fakamuli ne Atamu ke sē ga‵lue fakatasi a ia mo te Atua, kae aumai fua ne ia a fakalavelave e uke ki a ia eiloa pelā foki mo ana fanau katoa.—Kene. 3:17-19, 23.
4. Ne ga‵lue fakatasi pefea a nisi tino mo te Atua i te fakataunuga o tena loto?
4 Fakamuli ifo, ne ‵kami ne te Atua a nisi tino ke fesoasoani atu i te fakataunuga o tena fuafuaga. Ne faite ne Noa se vaka telā ne faka‵sao ei a ia mo tena kāiga i te Lolo telā ne poko i te lalolagi kātoa. Ne faka‵sao ne Mose a te fenua o Isalaelu mai Aikupito. Ne ‵taki atu ne Iosua te fenua o Isalaelu ki te Fenua o te Folafolaga. Ne faite ne Solomona te faletapu i Ielusalema. Ne fai a Malia pelā me ko te mātua o Iesu. A tino fakamaoni katoa konei mo nisi tino aka e tokouke ne ga‵lue fakatasi mo Ieova i te fakataunuga o tena loto.
5. Se a te galuega e mafai o aofia tatou i ei, kae kaia e manako ei a Ieova ke aofia tatou i te galuega tenei? (Ke onoono ki te ata i te kamataga.)
5 I aso nei, e ‵kami ne Ieova tatou ke ‵lago katoatoa atu ki te Malo faka-Mesia. E uke ‵ki eiloa a avanoaga i te taviniga tapu. E se ko Kelisiano katoa e maua ne latou a avanoaga konā, kae e mafai o aofia katoa latou i te talaiatuga o te tala ‵lei o te Malo. E tonu, ne seki ‵tau o aofia ne Ieova tatou i te galuega tenei. Ne mafai fua o faipati ‵tonu mai eiloa a ia mai te lagi ki tino i te lalolagi nei. Ne fai mai a Iesu me ne mafai foki o fakaaoga ne Ieova a fatu ke fai‵pati e uiga ki te Tupu faka-Mesia. (Luka 19:37-40) Kae ne manako a Ieova ke fai tatou pelā me ne tino e “ga‵lue fakatasi” mo ia. (1 Koli. 3:9) Ne tusi mai te apositolo ko Paulo, penei: “Me i a māua e ga‵lue fakatasi mo te Atua. A koutou ko te fatoaga a te Atua telā e ga‵lue māua i ei, ko te fale telā ne fakatu ne te Atua.” (2 Koli. 6:1) A te ga‵lue fakatasi mo te Atua se tauliaga sili, me e aumai ne ia te fiafia lasi ki a tatou. Ke na onoono nei tatou ki nisi pogai.
TE GA‵LUE FAKATASI MO TE ATUA E FAI EI TATOU KE FIA‵FIA
6. Ne fakamatala mai pefea ne te Tama toekimua a te Atua ana lagonaga e uiga ki te ga‵lue fakatasi mo tena Tamana?
6 Mai taimi mua eiloa, ne maua eiloa ne tavini a Ieova te fiafia i te ga‵lue fakatasi mo te Atua. A te Tama toekimua a te Atua, ne fakaata mai ne ia te uiga o te Atua ko te poto, i ana muna: “Ko au ne muamua o faite ne te Aliki . . . Au ne nofo i ana tafa e pelā me se tagata poto i te fakatutu, au ko te pogai o tena fiafia i aso takitasi, e fiafia faeloa au i ona mua.” (Faata. 8:22, 30) I tena ga‵lue fakatasi mo tena Tamana, ne fiafia a Iesu ona ko mea e uke ne fai ne ia mo te iloa atu me ne alofa eiloa a Ieova ki a ia. Kae e a tatou?
7. Kaia e maua ei ne tatou te fiafia mai te faiga o te galuega talai?
7 Ne fai mai a Iesu me e maua te fiafia mai te tuku atu o mea pelā foki mo te maua mai o mea. (Galu. 20:35) Se mea fakafiafia māfai ko maua ne tatou te munatonu, kae e fia‵fia foki tatou ke fakailoa atu te munatonu tenā ki nisi tino. Kafai e fakaasi atu ne tatou a muna‵tonu mai te Tusi Tapu ki nisi tino, ka lavea ne tatou te fia‵fia o tino kolā e fia‵kai i te feitu faka-te-agaga i te taimi ko kamata ei o malama‵lama kae loto fakafetai latou ki te ‵tou Atua pelā foki mo muna‵tonu tāua kolā e maua i tena Muna. E otia eiloa ‵tou loto ke lavea atu me e fai ne latou a ‵fuliga ki olotou mafaufauga penā foki te auala e ola ei latou. E iloa ne tatou te tāua o te galuega ke talai atu te tala ‵lei. E ‵tala mai i ei te auala ki te ola se-gata-mai mō latou kolā ko oti ne faka‵lei mo te Atua. (2 Koli. 5:20) Kae e mata, e isi aka foki se ‵toe galuega gali kae fakamalie loto e mafai o aofia tatou i ei i tafa o te fesoasoani atu ki tino ke maua ne latou te ola se-gata-mai?
8. Ne a pati ne fai mai ne nisi tino e uiga ki te fiafia ke ga‵lue fakatasi mo Ieova?
8 E tiga eiloa e maua ne tatou te fiafia māfai e ‵saga mai a tino ki te fekau e talai atu ne tatou, se mea gali foki ke iloa atu me e fakafiafia ne tatou a Ieova kae e loto fakafetai a ia ki ‵tou taumafaiga ke tavini atu ki a ia. (Faitau te 1 Kolinito 15:58.) Ne fai mai a Marco, telā e nofo i Italy, penei: “Ko oko eiloa i toku fiafia ke iloa atu me e tuku atu ne au te ‵toe mea ‵lei ki a Ieova kae e se ki se tino telā e mafai o puli vave fua i a ia a mea ne fai ne au.” I se auala tai ‵pau, ne fai mai a Franco, telā e nofo foki i Italy, penei: “E auala i tena Muna mo mea‵kai faka-te-agaga, e fakamasaua mai ne Ieova ki a tatou i aso katoa me alofa mai a ia, kae e tāua ‵ki eiloa a mea katoa e fai ne tatou mō ia, faitalia me e se lavea ne tatou a taumafaiga e fai ne tatou. Tenā eiloa te pogai e fai ei a te ga‵lue fakatasi mo te Atua e pelā me se mea fakafiafia kae aoga ki toku olaga.”
A TE GA‵LUE FAKATASI MO TE ATUA E FAI EI KE FAKAPILI‵PILI ATU TATOU KI A IA MO NISI TINO
9. Se a te fesokotakiga ne ati aka i te vā o Ieova mo Iesu, kae kaia?
9 Kafai e ga‵lue fakatasi tatou mo tino kolā e a‵lofa tatou ki ei, e fakapili‵pili tatou ki a latou kae fai ke iloa ne tatou olotou uiga mo faifaiga. E se tauloto fua ne tatou a mea e mana‵ko latou o fai kae e tauloto foki tatou ki te auala e fai ei ne latou. Ne ga‵lue fakatasi a Iesu mo Ieova mō se fia piliona o tausaga, kae ne ati aka ne laua se fesokotakiga malosi mo te alofa mo te atafai i te vā o laua. Mai te fakasino atu ki te ‵pili o te lā fesokotakiga, ne fai mai a Iesu: “A māua mo toku Tamana e tasi eiloa.” (Ioa. 10:30) Ne ‵kau fakatasi laua, kae ga‵lue fakatasi faeloa.
10. Kaia e fai ei te galuega talai pelā me ko te auala ke fakapili‵pili atu ei tatou ki te Atua mo nisi tino?
10 I tena ‵talo, ne fakamolemole atu a Iesu ki a Ieova ke tausi atu ki luga i ana soko. Se a te pogai? Ne ‵talo atu a ia penei: “Ko te mea ke tasi latou e pelā mo tāua e tasi.” (Ioa. 17:11) Kafai e ola tatou e ‵tusa mo tulaga o te Atua kae aofia i te faiga o te galuega talai, ka malama‵lama tatou i ana uiga ‵gali. Ka tauloto ne tatou me se faiga poto ke tali‵tonu ki a ia kae tau‵tali atu i ana fakatakitakiga. Kafai e fakapili‵pili atu tatou ki te Atua, ka fakapilipili mai a ia ki a tatou. (Faitau te Iakopo 4:8.) E fakapili‵pili atu foki tatou ki ‵tou taina mo tuagane faka-te-agaga, me e ‵pau eiloa a mea faiga‵ta mo mea fakafiafia e fe‵paki mo tatou, e penā foki ‵tou fakamoemoega. Ao, e ga‵lue, e fia‵fia kae kufaki fakatasi foki tatou. E fai mai a Octavia, telā e nofo i Britain, penei: “A te ga‵lue fakatasi mo Ieova e fai ei ke fakapilipili atu au ki nisi tino ona ko te mea e ‵pau eiloa oku fakamoemoega mo latou.” E mata, e penā foki ou lagonaga? E mata, e se fia fakapilipili atu koe ki nisi tino māfai e lavea ne koe a taumafaiga e fai ne latou e fakafiafia atu ki a Ieova?
11. Kaia ka ‵pili ‵ki eiloa te ‵tou fesokotakiga mo Ieova pelā foki mo ‵tou taina i te lalolagi fou?
11 A te ‵tou a‵lofa ki te Atua mo ‵tou taina e mafai o malosi i te taimi nei, kae ka gasolo aka eiloa o malosi atu i te lalolagi fou kae amiotonu. Mafaufau la ki te galuega telā e takato mai i ‵tou mua! Ka fakafetaui atu tatou ki tino kolā ka faka‵tu aka mai te mate kae ke akoako latou ki auala o Ieova. Ka manakogina ke ‵fuli te lalolagi kātoa mo fai se palataiso. A mea konei e se ne galuega fo‵liki, kae se mea fakafiafia ke ga‵lue fakatasi tatou kae gasolo atu ki te tulaga ‵lei katoatoa mai lalo i te Malo faka-Mesia! Ka maua eiloa ne tino taki tokotasi se fesokotakiga ‵pili i te vā o latou mo nisi tino e penā foki ki te lotou Atua, telā ka ‘fakamalie ne ia olotou manakoga.’—Sala. 145:16.
A TE GA‵LUE FAKATASI MO TE ATUA SE PUIPUIGA MŌ TATOU
12. I te auala fea e fai ei te galuega talai e pelā me se puipuiga?
12 E ‵tau o puipui ne tatou a ‵tou feitu faka-te-agaga. Ona ko te tulaga sē ‵lei katoatoa o tatou kae ‵nofo foki i te lalolagi telā e pule ki ei a Satani, e faigofie eiloa ke ‵miti ne tatou a mafaufauga ‵se mo amioga o te lalolagi. A te agaga o te lalolagi e mafai o fakatusa ki te ‵miti o te vaitafe telā e ‵miti ne ia tatou ki te auala telā e se ma‵nako tatou o olo ki ei. Ke mo a ma ‵miti tatou, e ‵tau o ‵kau malosi atu tatou ki te suā feitu. I se auala tai ‵pau, e manakogina eiloa a taumafaiga e uke ke faka‵mao tatou keatea mai te ‵miti ne te agaga o te lalolagi a Satani. Kafai e talai atu tatou ki nisi tino, e ‵saga tonu eiloa tatou ki mea tāua kae aoga i te feitu faka-te-agaga, kae e se ko mafaufauga kolā e mafai o fakamasei ei ‵tou fakatuanaki. (Fili. 4:8) A te galuega talai e fakamalosi ne ia ‵tou loto tali‵tonu, kae fakamasaua mai ki a tatou a folafolaga a te Atua mo ana tulaga a‵lofa. E fesoasoani mai foki ke puipui faka‵lei ‵tou gatu tau faka-te-agaga.—Faitau te Efeso 6:14-17.
13. E pefea a lagonaga o se Molimau i Ausetalia e uiga ki te galuega talai?
13 Kafai e fakalave‵lave faeloa tatou i te galuega talai mo nisi galuega faka-te-agaga, e se mafai eiloa o manava‵se tatou ki ‵tou fakalavelave, kae fai te mea tenā e pelā me se puipuiga. Ne fai mai a Joel, telā e nofo i Ausetalia penei: “E fesoasoani mai te galuega talai ke mo a ma galo i a au a mea ‵tonu e uiga ki te olaga tenei. E fakamasaua mai faeloa ki a au a mea faiga‵ta e fe‵paki mo tino mo mea aoga foki kolā ne maua ne au mai te fakagalue aka o fakatakitakiga fakavae mai te Tusi Tapu i toku olaga. A te galuega talai e fesoasoani mai ke taumafai au o loto maulalo; e tuku mai ki a au se avanoaga ke fakalagolago atu ki a Ieova pelā foki mo oku taina mo tuagane.”
14. Mai te tumau i te faiga o te galuega talai, e fakatalitonu atu pefea ne tatou me e fesoasoani mai te agaga o te Atua ki a tatou?
14 A te talai atu e fakamalosi aka foki ne ia ‵tou loto tali‵tonu me e fakatasi mai te Atua ki a tatou. Mafaufau ki te mea tenei: Kāti ne maua ne koe se galuega ke tufatufa atu a falaoa ki tino i tou fa‵kai. E seai se ‵togi e maua ne koe mai tau galuega kae e seai foki se sui o tupe ne fakamāumāu ne koe i te fanoga o tufa a falaoa. Kae fakamuli, ko iloa aka ne koe me i te tokoukega e se ma‵nako ki falaoa kae ko nisi tino e se fia‵fia ki a koe ona ko te tufaatuga ne koe o falaoa ki a latou. E mata, ka tumau eiloa koe i te galue i se vaegā galuega penā? Kafai koe e loto vāivāi ona ko pati sē ‵lei a tino, e mautinoa eiloa me ka manako koe o se galue. A te tokoukega o tatou ne tumau eiloa i te faiga o te galuega talai i tausaga takitasi, faitalia eiloa te uke o taimi mo tupe e fakamāmāu ki ei io me ko pati fakamasei mo fakatauemuga e fai mai ne tino e tokouke ki a tatou. E mata, e se fakamaoni mai i ei me e fesoasoani mai eiloa te agaga o te Atua ki a tatou?
A TE GA‵LUE FAKATASI MO TE ATUA E FAKAASI ATU EI ‵TOU A‵LOFA KI A IA MO NISI TINO
15. Se a te sokoga o te talaiatuga o te tala ‵lei mo te fuafuaga a te Atua mō tino?
15 Mafaufau la ki te sokoga o te talaiatuga o te tala ‵lei mo te fuafuaga alofa a Ieova mō tino. Ko tena fuafuaga eiloa ko tino ke ‵nofo i te lalolagi nei e aunoa mo te mate; faitalia te agasala ne fai ne Atamu, kae seki ‵fuli eiloa te mafaufau o Ieova. (Isa. 55:11) Ne fai ne ia se fakatokaga ke fakasaoloto ei a tino mai te agasala mo te mate. Ke fakataunu te fuafuaga tenā, ne vau eiloa a Iesu ki te lalolagi nei ke tuku mai tena ola pelā me se taulaga mō tino faka‵logo katoa. Kae ke aofia i tino faka‵logo konā, e ‵tau mo latou o faka‵logo ki mea kolā e manako te Atua ke fai ne latou. Tela la, ne akoako ne Iesu a tino ke fai ne latou a mea e manako ki ei te Atua, kae ne fakatonu atu foki ne ia ana soko ke fai penā. Mai te fesoasoani atu ki nisi tino ke faka‵lei mo te Atua, e ga‵lue fakatasi tatou i te fakatokaga alofa tenei a te Atua ke faka‵sao ei a tino mai te agasala mo te mate.
16. Se a te sokoga o te faiga o te galuega talai ki te ‵toe tulafono sili a te Atua?
16 A te fesoasoani atu ki tino ke maua te ola se-gata-mai se fakaasiga o te ‵tou a‵lofa ki tino pelā foki mo Ieova, “telā e loto ke faka‵sao a tino katoa kae ke iloa tonu ne latou a te munatonu.” (1 Timo. 2:4) I te taimi ne ‵sili atu ei me se a te ‵toe tulafono sili telā ne tuku atu ki te fenua o Isalaelu, ne tali atu a Iesu: “‘E ‵tau mo koe o alofa ki a Ieova tou Atua mo tou loto kātoa mo tou foitino kātoa mo tou mafaufau kātoa.’ Tenei te ‵toe fakatonuga sili kae tu muamua. E penā foki te lua o fakatonuga: ‘E ‵tau mo koe o alofa ki tou tuakoi e pelā mo koe ki a koe eiloa.’” (Mata. 22:37-39) A te ‵kau atu ki te galuega talai se fakaasiga o te ‵tou faka‵logo ki fakatonuga konei.—Faitau te Galuega 10:42.
17. E pefea ou lagonaga e uiga ki te tauliaga ke talai atu te tala ‵lei?
17 Se fakamanuiaga eiloa ki a tatou! Ne tuku mai ne Ieova se galuega telā e maua ei ne tatou te fiafia, ke fakapili‵pili atu ei tatou ki a ia mo nisi tino, kae puipui ei tatou i te feitu faka-te-agaga. E maua foki ne tatou te avanoaga ke fakaasi atu te ‵tou a‵lofa ki te Atua mo nisi tino. E kese‵kese eiloa a fakanofonofoga o tino o te Atua i te lalolagi kātoa, kae faitalia me ko koe se tino matua io me foliki, se tino mativa io me maumea, malosi io me vāivāi, kae e lau eiloa i miliona o tino e ‵sala atu ki auala ke fakaasi atu ei te lotou fakatuanaki ki nisi tino. Kāti ka ‵pau eiloa ou lagonaga mo Chantel, telā e nofo i Falani. Ne fai mai tou fafine: “A te ‵toe Tino malosi i te iunivesi, te Mafuaga o mea katoa, te Atua fiafia, e fai mai ki a au, penei: ‘Fano! Faipati! Faipati atu e uiga mō au, faipati atu mai tou loto. E tuku atu ne au te malosi, taku Muna ko te Tusi Tapu, te fesoasoani mai agelu, taina tali‵tonu i te lalolagi, akoakoga aoga mo fakatonuga ma‵nino i te taimi tonu.’ Ma‵faga o tauliaga sili ke fai ne tatou a mea kolā e fakatonu mai ne Ieova kae ke ga‵lue fakatasi mo te ‵tou Atua!”


text:
LESONA 103
“Ia Oo Mai Lou Malo”
Na folafola mai e Ieova: ʻE lē toe iai se tagiauē, tigā, maʻi, po o le oti. Ou te soloiesea loimata uma i o latou mata. E lē toe manatua mea leaga uma sa iai.’
Na tuu e Ieova Atamu ma Eva i le faatoʻaga o Etena e nonofo ai ma le filemu ma le fiafia. Sa tatau ona la tapuaʻi atu i lo la Tamā i le lagi ma faatumu le lalolagi i a la fanau. Na lē usiusitaʻi Atamu ma Eva iā Ieova, ae e leʻi suia ai lona finagalo. Ua tatou aʻoaʻoina mai i lenei tusi o mea uma e folafola mai e le Atua e taunuu. O le a aumaia e lona Malo faamanuiaga matagofie i le lalolagi, e pei ona ia folafola mai iā Aperaamo.
E lē o toe umi ona aveesea lea o Satani, ana temoni, ma tagata leaga uma. O i latou uma o le a faasaoina o le a tapuaʻi iā Ieova. O le a tatou lē toe mamaʻi pe toe feoti. Nai lo o lea, o le a tatou feala aʻe i aso taʻitasi ma lagona le malosi o le tino, faapea le fiafia ona ua tatou maua le ola. O le a avea le lalolagi ma parataiso. O le a maua e tagata uma taumafa lelei ma fale saogalemu. O le a agalelei tagata, ae e lē toe sauā pe amioleaga. O le a lalata manufeʻai iā i tatou, ma e tatou te lē toe fefefe foʻi i manufeʻai.
E tatou te lagona le fiafia i le taimi e amata ai ona toe faatutū e Ieova tagata. O le a tatou faafeiloaʻia tagata mai i aso ua mavae, e pei o Apelu, Noa, Aperaamo, Sara, Mose, Ruta, Eseta, ma Tavita. O le a latou galulue faatasi ma i tatou i le galueaʻiina o le lalolagi paneta ina ia avea o se parataiso. O le a tele pea galuega mananaia e fai.
E finagalo Ieova ina ia e iai i inā. O le a e iloa ai Ieova i ni auala e te leʻi mafaufau i ai muamua. Seʻi o tatou mafuta vavalalata atu pea iā Ieova i aso taʻitasi, i le taimi nei seʻia oo i le faavavau!
“Ieova e, lo matou Atua, ua tatau lava oe ona e mauaina le viiga, ma le mamalu, ma le mana, auā na e foafoaina mea uma lava.”—Faaaliga 4:11


text:
Alofa: Fa'avae ai Aiga— Vaega 102
Ua sao le fale atoa, ua leai se tasi na toe tautala, na liliu ane nei Tagiilima ma ua amata loa lana tautalaga. “Fai mai lagiga a le faisalamo, “Ierusalema e, a fai e galo ‘oe ia te a’u, ia galo lava i lo’u lima taumatau; a fai ou te le manatua ‘oe, ia pipi’i a’e lo’u laulaufaiva i lo’u gutu, pe a le fa’asilisili ‘oe i mea uma ou te fiafia i ai.”
Ua leai se tasi o le aiga e toe gagana i lea taimi ua fa’alologo uma nei i le tautalaga a Tagiilima. “O le aiga lenei, o le tino ma le toto, o le a’ano ma le ivi, o le uso tu’ofe, e aiga ma fa’afesaga’i tagata uma. Fa’alogo mai outou, o le tagata o lo’o faiava ma nofotane i totonu o le aiga lenei, ou te fa’amalulu atu, ae tatau ona outou tula’i ma o atu i tua fale tou te mapu i ai. O le talanoaga lenei, ua patino tonu lava i tau toto, ivi, ma a’ano, e le tatau ona outou i ai i le talanoaga lenei, se i sau se taimi ona outou fa’afofoga lea i le iuga e taoto ai fingalo o le aiga.”
Ua tula’i uma nei le vaega lea ma ua lavevea atu ai ma le lo’omatua o Analosa le to’alua o Lolesio ma le lo’omatua o Sunema, le to’alua o Tovi’o.
Na va’aia e Tagiilima le to’atele o le au faiava ma le au nofotane o lo’o i totonu o lona aiga ina ua tula’i ‘ese i lea taimi. Ina ua iloa e le lo’omatua ua malu le fale, na liliu ane loa i ona tuagane ma lona uso, fa’atasi ma ona tausoga.
“Fa’afofoga lelei mai outou, sa i ai lo’u manatu o le a i ai se isi o outou o le a faia le tulaga lenei. Ua leva ona tatau ona tula’i ‘ese, e moni lava ua i ai fai a i totonu o le aiga lenei, ae tasi lava le auala, o fanau. A o’o loa ina si’isi’i le tai loloto o faigamea a se aiga, o iina e tatau ona fai ai le tulaga lea ua ou faia i le afiafi lenei.” Ua leai se tasi na toe gagana, ua na o le punonou lava.
“O le isi lenei itu o le a ou tautala atu ai ia te outou, afai ua le maua se to’afilemu o le feiloa’iga lenei ua tatau ona o tatou toe fo’i i tua i tulaga na o mai ai o tatou tua’a. Afai fo’i o le a le maua se nofo fealofani ona o tulaga fa’apenei, ia o tatou toe tepa i ala o le vavau, o iina e maua ai le fa’aiuga o le mataupu lenei. Tatou toe tepa i tua i ala na asa mai e o tatou tua’a. O le vaofilifili ma le sami loloto na o latou asaina, aisea, ina ia maua e i tatou fanau le nonofo fealofani ma le fetausi a’i.
“O fea o i ai nei, a lea ua ou fa’alogologo atu, o lenei ua tolu aso o tatou fesaga’i, tolu aso o tau sa’ili po’o fea o ta’oto ai le fa’autaga loloto i finagalo o lo tatou aiga potopoto i le mataupu lenei. O le tolu fo’i nei o aso, lea fa’atoa ou tautala atu i luma o le aiga potopoto. Sa ou nofo ma ou fa’alogologo pe a tua ma ni a lenei fa’atasiga, sa nono manu i le Atua, ina alofa ma fa’asino mai le auala sa’o ma le tonu ina ia mapu ai o outou finagalo i le mea e silisili ona lelei e ao ona fai”
Ua pe i o se maliu ua fai nei i le aiga i lea taimi, ua leai se tasi na toe tautala. “O le aiga lenei, o se aiga ua sili ona to’atele ona tagata, o le a le mafua’aga ua fa’apea umi ai, ona o le felotoa’i ma le fai loto o le tagata lava ia. Ua alofa ifo lava le tagata ia ua na o ia ma lana fanau. E moni, ae ia o tatou manatua lelei, ia fa’asalafa le alofa, ina ia aofia fa’atasi ai uso, tuagane, tausoga o aiga lata mai.
“Tatou tepa i ala o le vavau, ona o tatou iloa lea o le amataga mai o le tatou aiga ma ona tulaga tuma’oti ua uma ona fa’ata’atia e o tatou tua’a. O lea ua au mai le tali i le fanau a Naomi mai Niu Sila, e leai se tasi o la’ua e toe fo’i mai i le aiga, se i vagana ai o ni fa’alavelave e fai ona o’o mai lea tatou te feiloa’i. O Naomi, o le ulumatua lea o le fanau a o tatou tua’a. Ua uma atu la le itu lea, ona o tatou toe tepa lea ma o tatou toe manatunatu, po’o ai e soso’o ma Naomi, o lo matou tama o Falaniko, lea na matai i le suafa matai o lo tatou aiga o Puleimeauma. O ai le ulumatua a Puleimeauma, o le tagata lenei e tautala atu. E i ai se fanau a le tagata lea e tautala atu, ioe, o lo’o i ai lana fanau tama e to’atolu, e ulumatua Lolesio, o lo’o i ai Emani, ma le tama o Eteuati fa’apea Loimataoapaula lea e nofo atu. O le fa’asologa le na o se aiga, ae se i vagana, ua ou loto malie e lafo atu i se tasi o a outou fanau, ona fa’atoa fai lea. Oi, o le a fai lava outou ae le se i fai ma va’ai mai i lo’u nofo atu. Ua alu lava le tagata latou ua leai se tapasa o lona va’a, ae le se i alu ma tilotilo mai i tua po’o le a le tulaga e sili ona lelei ina ia mautu ai le mataupu lenei.”


text:
MATAUPU 3
Ua Faailoa Mai e Ieova Lona Finagalo
1, 2. Ua faapefea ona faailoa mai e Ieova lona finagalo mo le fanau a tagata?
O MĀTUA e manatu mamafa, e latou te faaaofia fanau i talanoaga a le aiga. O lo latou magafagafa, e latou te fuafua ai faamatalaga e faailoa atu i fanau e tusa ai ma lo latou matutua.
2 I se tulaga talitutusa, ua faasolosolo foʻi ona faailoa mai e Ieova lona finagalo mo le fanau a tagata i le taimi talafeagai. O lea, seʻi o tatou iloiloina le auala na ia faailoa mai ai upu moni e faatatau i le Malo, a o faagasolo le talafaasolopito.
Aiseā na Manaʻomia ai le Malo?
3, 4. Pe na tuupōina e Ieova le iʻuga o le fanau a tagata? Faamatala.
3 I le amataga, e leʻi aofia le Malo faa-Mesia i le finagalo o le Atua. Aiseā? Talu ai e leʻi tuupōina e le Atua le olaga o le tagata, ma sa ia tuu foʻi iā i latou le saʻolotoga e filifili ai. O lea, sa ia faailoa atu ai iā Atamu ma Eva lona finagalo mo le fanau a tagata: “Ia fanafanau ma ia matuā faatoʻateleina, ia tumu ai le lalolagi ma ia galueaʻiina.” (Kene. 1:28) Sa faatalitalia e Ieova le tagata e usitaʻia ana tapulaa i le lelei ma le leaga. (Kene. 2:16, 17) Sa mafai e Atamu ma Eva ona tutumau faamaoni i le Atua. Pe ana la faia faapea ma a la fanau, semanū e lē manaʻomia le Malo faa-Mesia ina ia faataunuu ai le finagalo o le Atua. E faapenei ua faatumulia le lalolagi i tagata lelei atoatoa o loo tapuaʻi i le Atua.
4 E leʻi tuulafoaʻia e le Atua lana fuafuaga ina ia faatumulia le lalolagi i tagata lelei atoatoa, ina ua fouvale Satani faapea Atamu ma Eva. Nai lo o lea, sa ia saunia se auala e faataunuu ai lona finagalo. E lē pei lona finagalo o se nofoaafi e tasi lava le ala e faimalaga ai i se nofoaga patino, ma e mafai ona taofia ona o gaoioiga a isi tagata. E leai se mea e mafai ona taofia le faataunuuina o le finagalo o Ieova, pe afai ua māeʻa ona ia faailoa mai. (Faitau le Isaia 55:11.) Pe tusa o le 1711 T.L.M. E na te faaaogāina foʻi se isi auala, pe a iai se mea e ono faalavelavea ai le faataunuuina o lona finagalo. * (Eso. 3:14, 15) E faailoa mai e Ieova i ana auauna le auala e faataunuu ai lona finagalo i lana taimi atofaina.
5. O le ā le auala na tali atu ai Ieova i le fouvalega i Etena?
5 O le fouvalega i Etena, na māfua ai ona faavaeina e Ieova le Malo. (Mata. 25:34) I lenā vaitaimi faigatā, na amata ai ona ia faailoa mai le meafaigaluega o le a ia faaaogāina e faaleleia ai le tulaga o tagata, ma aveesea ai tigā ona o taumafaiga a Satani ina ia maua le pule. (Kene. 3:14-19) E ui i lea, e leʻi faailoa mai e Ieova i le taimi e tasi faamatalaga uma e faatatau i le Malo.
Amata Ona Faailoa Mai e Ieova Upu Moni e Faatatau i le Malo
6. O le ā le folafolaga na faia e Ieova, ae o le ā e na te leʻi faailoaina mai?
6 Na folafola mai e Ieova i le uluaʻi valoaga o le Tusi Paia, o le a iai se “fanau” o le a tuʻimomomoina le gata. (Faitau le Kenese 3:15.) Peitaʻi, e leʻi faailoaina mai e Ieova i le taimi lenā le “fanau,” faapea le fanau a le gata. I le pe ā ma le 2,000 tausaga na sosoo ai, e leʻi toe aumaia e Ieova nisi faamatalaga e faatatau i lenā valoaga. *
7. Aiseā na filifilia ai e Ieova Aperaamo e auala mai ai le fanau, ma o le ā e tatou te aʻoaʻoina mai ai?
7 Sa filifilia e Ieova Aperaamo e auala mai ai le fanau folafolaina, ona sa ia ʻfaalogo i le leo o Ieova.’ (Kene. 22:18) Ua tatou aʻoaʻoina mai ai se lesona tāua, e na o ē matataʻu iā Ieova e na te faailoa i ai lona finagalo.—Faitau le Salamo 25:14.
8, 9. O ā ni vala e faatatau i le fanau folafolaina na faailoa mai e Ieova iā Aperaamo ma Iakopo?
8 Na faailoa atu e Ieova i lana uō o Aperaamo e ala mai i se agelu, se tasi o vala tāua o le valoaga. Na faailoa mai ai o se tasi o le a auala mai i lona gafa, o le a tuʻimomomoina le gata. (Kene. 22:15-17; Iako. 2:23) Ae o ai le gata, ma e faapefea ona tuʻimomomoina e le fanau lenei gata? Na aumaia mulimuli ane nisi faamatalaga e taliina ai na fesili.
9 Na finagalo Ieova e auala mai le fanau folafolaina iā Iakopo le atalii o le atalii o Aperaamo, auā sa ia matuā faatuatua i le Atua. (Kene. 28:13-22) Na faailoa mai e Ieova iā Iakopo, o le a auala mai le Fanau i lona atalii o Iuta. Na valoia e Iakopo o le a maua e le suli lenei o Iuta le “tootoo,” lea e faaāta mai ai se pulega tautupu, ma “e usiusitaʻi foʻi nuu iā te ia.” (Kene. 49:1, 10) O lenā faalauiloaga na faailoa mai ai e Ieova, o le a avea lenei Fanau o se tupu.
10, 11. Aiseā na faailoa ai e Ieova lona finagalo iā Tavita ma Tanielu?
10 O le tupu o Tavita o se tasi o suli o Iuta. Na faailoa atili atu e Ieova iā te ia lona finagalo, i le pe ā ma le 650 tausaga talu ona mavae atu Iuta. Na faamatalaina e Ieova Tavita o “se tagata e malie i ai lona finagalo.” (1 Samu. 13:14; 17:12; Galu. 13:22) Na filifili Ieova e osia se feagaiga ma Tavita ona o lona mataʻu iā te ia, ma na folafola atu o se tasi o lana fanau o le a avea ma Tupu e faavavau.—2 Samu. 7:8, 12-16.
11 I le pe ā ma le 500 tausaga mulimuli ane, na faaaogā ai e Ieova Tanielu e faailoa mai le taimi tonu o le a aliaʻe mai ai Lē Faauuina, po o le Mesia. (Tani. 9:25) Na silasila Ieova iā Tanielu “o sē ua faapelepeleina.” Aiseā? Talu ai na faaaloalo ma auauna pea Tanielu iā te ia.—Tani. 6:16; 9:22, 23.
12. O le ā na faatonuina Tanielu e fai, ma aiseā?
12 Na faaaogā e Ieova perofeta e pei o Tanielu e faamauina le tele o faamatalaga, e faatatau i le fanau folafolaina po o le Mesia. Peitaʻi, e leʻi oo i lana taimi atofaina e latou te malamalama atoatoa ai i mea na latou tusia. O se faaaʻoaʻoga, ina ua māeʻa ona vaaia e Tanielu se vaaiga e faatatau i le faavaeina o le Malo, ona faatonu lea o ia e faamauina le valoaga seʻia oo i le taimi atofaina a Ieova. O lenā taimi atofaina, “o le a faatuputeleina” ai le poto saʻo.—Tani. 12:4.
Na Faamalamalama Mai e Iesu le Finagalo o le Atua
13. (a) O ai le fanau folafolaina? (e) Na faapefea ona faasusulu mai e Iesu le malamalama e faatatau i le valoaga i le Kenese 3:15?
13 Na faailoa mai e Ieova o Iesu o le fanau folafolaina, le suli o Tavita lea o le a avea ma Tupu e faavavau. (Luka 1:30-33; 3:21, 22) I le taimi na amata ai le faiva a Iesu, na amata ai foʻi ona malamalama tagata i le finagalo o le Atua. (Mata. 4:13-17) O se faaaʻoaʻoga, na faailoa manino mai e Iesu “le gata” o loo taʻua i le Kenese 3:14, 15, e ala i le taʻua o le Tiapolo o le “fasioti tagata,” ma le “tamā o le pepelo.” (Ioa. 8:44) I le faaaliga na tuuina atu e Iesu iā Ioane, na faailoa mai ai o le ʻuluaʻi gata, ua igoa foʻi i le Tiapolo ma Satani.’ * (Faitau le Faaaliga 1:1; 12:9.) Na faailoa mai ai foʻi e Iesu le auala o le a ia faataunuuina atoatoa ai le valoaga na faia i Etena, ma tuʻimomomoina atoatoa ai Satani.—Faaa. 20:7-10.
14-16. Pe na malamalama i taimi uma le ʻausoo i upu moni na faailoa i ai e Iesu? Faamatala.
14 E pei ona taʻua i le Mataupu 1, e tele vala na talanoa ai Iesu e faatatau i le Malo. Peitaʻi, e na te leʻi faamatalaina i ona soo mea uma na latou fia malamalama i ai. E iai foʻi taimi na faailoa atu ai e Iesu nisi o faamatalaga maʻoti. Peitaʻi, na faatoʻā malamalama mulimuli ane ona soo i mea na ia faailoa atu iā i latou. O lea, seʻi o tatou iloiloina nisi o faaaʻoaʻoga.
15 I le 33 T.A., na faailoa mai ai e Iesu o i latou o le a avea ma pule lagolago i lona Malo faa-Mesia, o le a aumaia mai i le lalolagi ma faatutūina aʻe i le lagi o ni foafoaga agaga. Peitaʻi, e leʻi malamalama ona soo i lenā manatu. (Tani. 7:18; Ioa. 14:2-5) O le tausaga foʻi lenā na faia ai e Iesu ni talafaatusa e faailoa ai iā i latou, e umi se taimi e afio ai o ia i le lagi ona faatoʻā faavaeina lea o le Malo. (Mata. 25:14, 19; Luka 19:11, 12) O le lē malamalama o le ʻausoo, na latou toe fesili ai iā Iesu ina ua faatūina o ia: “Pe e te toe faavaeina le malo iā Isaraelu i le taimi nei?” E leʻi toe faailoa atu e Iesu iā i latou nisi faamatalaga i lenā taimi. (Galu. 1:6, 7) Na faailoa mai foʻi e Iesu o le a iai “isi mamoe,” peitaʻi, e lē aofia i le “lafu mamoe itiiti,” lea o le a avea ma pule lagolago. (Ioa. 10:16; Luka 12:32) Na faatoʻā malamalama atoatoa soo o Keriso iā i latou e faia aʻe ai na vaega e lua, ina ua mavae le faavaeina o le Malo i le 1914.
16 E leʻi faamatalaina atu e Iesu i ona soo mea uma na mafai ona ia faailoa atu iā i latou, auā na ia iloa e lē mafai ona latou malamalama uma ai i lenā taimi. (Ioa. 16:12) E tele foʻi vala na faailoa mai e faatatau i le Malo i le uluaʻi senituri, peitaʻi, e leʻi oo i le taimi e tupu tele ai lenā malamalamaga.
Ua Faatuputeleina le Poto Saʻo “i le Taimi o le Iʻuga”
17. O le ā e tatau ona fai ina ia malamalama ai i upu moni e faatatau i le Malo, ma o le ā se isi vala e tatou te manaʻomia?
17 Na faailoa mai e Ieova iā Tanielu e toʻatele e “saʻiliʻili solo,” ma o le a faatuputeleina “le poto saʻo” e faatatau i le finagalo o le Atua, i le “taimi o le iʻuga.” (Tani. 12:4) E tatau ona faia ni saʻiliʻiliga loloto a i latou e fia maua le poto saʻo. Ua faapea mai se tasi tusi, o le upu Eperu mo le faaupuga “saʻiliʻili solo,” e faasino atu i se tasi e suʻesuʻeina ma le māeʻaeʻa se tusi. Po o ā lava a tatou suʻesuʻega loloto o le Tusi Paia, ae e lē mafai ona tatou malamalama atoatoa i upu moni o le Malo, pe a lē seanoa ma le fesoasoani a Ieova.—Faitau le Mataio 13:11.
18. Na faapefea ona faaalia e i latou e matataʻu iā Ieova le faatuatua ma le lotomaulalo?
18 Na faasolosolo ona faailoa mai e Ieova upu moni e faatatau i le Malo i tausaga a o leʻi oo i le 1914, ma o loo faaauau ona ia faia faapea i le vaitaimi o le iʻuga. I le Mataupu e 4 ma le 5 o lenei lomiga, o le a tatou iloa ai le tele o taimi na tatau ai ona suia le malamalamaga o tagata o le Atua i le tele o vala, i le silia i le 100 tausaga ua mavae. Po o lona uiga e latou te leʻi mauaina le lagolagosua a le Atua? E leai. Sa lagolagoina i latou e le Atua, auā sa latou matataʻu iā te ia, ma faaalia uiga e fiafia i ai Ieova e pei o le faatuatua ma le lotomaulalo. (Epe. 11:6; Iako. 4:6) Na faatuatua auauna a Ieova o le a faataunuu folafolaga uma a le Atua o loo i le Tusi Paia. Na latou lotomaulalo foʻi e taʻutino, e latou te leʻi malamalama lelei i le auala e faataunuu ai na folafolaga. Na faamaonia lenā vala i le manatu na taʻua i le Watch Tower o Mati 1, 1925 e faapea: “O le a faamatala mai e Ieova lana Afioga i lana auala, ma lana taimi atofaina.”
“O le a faamatala mai e Ieova lana Afioga i lana auala, ma lana taimi atofaina”
19. O le ā ua faamalamalama mai e Ieova, ma aiseā?
19 Sa itiiti le malamalamaga o tagata o le Atua i le auala e faataunuu ai valoaga a le Tusi Paia e faatatau i le Malo, ina ua faavaeina i le 1914. (1 Kori. 13:9, 10, 12) O le naunau o tagata o le Atua e vaaia le faataunuuga o folafolaga a le Atua, sa māfua ai ona iai ni manatu sesē e faatatau i na folafolaga. A o faagasolo tausaga, na faamaonia ai le saʻo o se isi manatu na aumaia i le Watch Tower lea na taʻua i le palakalafa ua mavae: “O le manatu e tatau ona manatua, e lē mafai ona tatou malamalama i se valoaga, seʻi vaganā ua faataunuuina po ua faagasolo foʻi lona faataunuuga.” Ua lata ina faaiʻuina le vaitaimi o le iʻuga. Ua faataunuuina i le taimi lenei le tele o valoaga e faatatau i le Malo, ma e tele foʻi isi valoaga o loo faasolo ina faataunuuina. O le lotomaulalo o tagata o le Atua ma lotomalilie e faasaʻoina i latou, ua faasolo ai ina faatuputeleina e Ieova lo latou malamalama e faatatau i lona finagalo. Ua faatuputeleina le poto saʻo i aso nei.
Ua Tofotofoina Tagata o le Atua i Fetuunaʻiga o le Malamalamaga
20, 21. Na faapefea ona aafia Kerisiano i le uluaʻi senituri i le suiga o le malamalamaga?
20 E tofotofoina o tatou loto pe a fetuunaʻi e Ieova lo tatou malamalamaga i le upu moni. Po o le a uunaʻia e le faatuatua ma le lotomaulalo i tatou e talia na suiga? Na feagai foʻi Kerisiano i le uluaʻi senituri ma se tofotofoga faapena. Seʻi faapea o oe o se Kerisiano Iutaia sa ola i lenā vaitaimi. E te faaaloalo i le Tulafono faa-Mose, ma e te mitamita foʻi i lou tofi i le avea ai o oe o se Iutaia. Peitaʻi, o lea ua e maua tusi a Paulo e faapea e lē tatau ona toe tausia le Tulafono. E lē gata i lea, ua teena e le Atua le Isaraelu faaletino, ae ua amata ona aoaoina le Isaraelu faaleagaga, e faia aʻe i tagata Iutaia ma tagata o Nuu Ese. (Roma 10:12; 11:17-24; Kala. 6:15, 16; Kolo. 2:13, 14) O le ā le auala o le a e tali atu ai?
21 Na talia e Kerisiano lotomaulalo le tusi a Paulo, ma na faamanuia ai i latou e Ieova. (Galu. 13:48) Ae sa teena e nisi lenā suiga ma tausisi pea i o latou manatu. (Kala. 5:7-12) Sa ono melea e na Kerisiano le avanoa e latou te pule faatasi ai ma Keriso, pe ana lē suia o latou manatu.—2 Pete. 2:1.
22. O ā ni ou faalogona i le suiga o lo tatou malamalamaga e faatatau i le finagalo o le Atua?
22 I tausaga talu ai nei, na suia ai e Ieova lo tatou malamalamaga e faatatau i le Malo. O se faaaʻoaʻoga, sa ia fesoasoani iā i tatou e malamalama i le taimi e tuuesea ai tagatānuu o le Malo mai i ē e lē talilelei mai, e pei o le tuueseeseina o mamoe ma ʻoti. E lē gata i lea, o le taimi e atoa ai le 144,000, o le uiga o talafaatusa a Iesu e faatatau i le Malo, faapea le taimi o le a aveina aʻe ai i le lagi le sui mulimuli o le ʻaufaauuina. * O le ā le auala na e tali atu ai i na suiga? Pe na faamalosia ai lou faatuatua? Pe e te vaai i na vala o se faamaoniga o le aʻoaʻoina pea e Ieova o ona tagata? O le a e mātauina i lenei lomiga, le faaauau ona faailoa mai e Ieova o lona finagalo, i ē matataʻu iā te ia.
^ pala. 4 O le suafa o le Atua e maua mai i le upu Eperu o lona uiga “e avea.” O le uiga o le suafa o Ieova, e na te faataunuuina ana folafolaga. Tagaʻi i le pusa “Le Uiga o le Suafa o le Atua,” i le Mataupu 4.
^ pala. 6 E ui e foliga mai o lenā vaitaimi e matuā umi lava, ae e tatau ona tatou manatua sa umi le taimi na feola ai tagata i lenā vaitaimi. O lea, e amata mai iā Atamu e oo iā Aperaamo, e fā augātupulaga sa feola ai.—Kene. 5:5, 31; 9:29; 11:10, 11; 25:7.
^ pala. 13 E 18 taimi o loo taʻua ai “Satani” i Tusitusiga Eperu. Ae e silia i le 30 taimi na taʻua ai i Tusitusiga Eleni. E ui i lea, e lē o faatāuaina Satani i Tusitusiga Eperu, peitaʻi, na uaʻi atu i le faailoaina mai o le Mesia. O lea, ina ua taunuu mai le Mesia, sa ia matuā faailoa mai Satani, e pei ona faamauina i Tusitusiga Eleni.
^ pala. 22 Mo nisi o faamatalaga e faatatau i suiga o lo tatou malamalamaga, tagaʻi i Le Olomatamata: Oketopa 15, 1995, itulau 23-28; Ianuari 15, 2008, itulau 20-24; Iulai 15, 2008, itulau 17-21; Iulai 15, 2013, itulau 9-14.


text:
Alofa—Se Uiga Tāua
NE TUSI mai ne te apositolo ko Paulo mai lalo i te takitakiga a te agaga a uiga e iva kolā ko ikuga o te gasuesuega o te agaga tapu. (Kala. 5:22, 23) Ne fakamatala mai ne ia a uiga ‵gali konei e pelā me e aofia katoa—i “fuataga o te agaga tapu.” * E aofia i fuataga konei a “uiga ‵fou.” (Ko. 3:10) E pelā mo se lakau telā e ‵fua mai i ei a fuataga māfai e tausi faka‵lei, e penā foki te tino telā ka fakaasi atu ne ia a fuataga o te agaga māfai e galue ‵lei a te agaga tapu i tena olaga.—Sala. 1:1-3.
A te uiga muamua o fuataga o te agaga telā ne taku mai ne Paulo ko te uiga tāua o te alofa. E pefea te tāua o te mea tenā? Ne fai mai a Paulo me e aunoa mo te alofa, ‘e seai lele eiloa sena aoga.’ (1 Koli. 13:2) Kae se a la te alofa, kae e ati aka kae fakaasi atu foki pefea ne tatou i aso katoa?
TE AUALA NE FAKAASI ATU EI TE ALOFA
E tiga eiloa e se faigofie ke fakamatala atu ne pati a te uiga o te alofa, tenei eiloa te auala e fakamatala mai i te Tusi Tapu. E pelā mo te mea e fai‵tau tatou ki ei me i te alofa “e kufaki kae kaimalie.” E fai mai foki me “e fiafia eiloa ki te munatonu,” kae e “onosai i mea katoa, e talitonu ki mea katoa, e fakamoemoe ki mea katoa, e kufaki i mea katoa.” E aofia foki i te alofa a lagonaga ‵loto kae atafai ki nisi tino mo te manavase tonu ki a latou, e pelā foki mo te alofa atafai tonu ki a latou. I te suā feitu, a te sē lava o te alofa e fakaasi atu i te loto masei, fakamaualuga, faifaiga sē ‵lei, kaimanako, mo se uiga ita fakamoemoe kae se loto fakamagalo. E se pelā mo te vaegā loto telā e seai ne uiga aoga i ei, a te alofa telā e ma‵nako tatou o ati aka “e se salasala ki mea mō tena ‵lei eiloa.”—1 Koli. 13:4-8.
FAKAAKOAKOGA O TE ALOFA NE FAKAASI MAI NE IEOVA MO IESU
A “Atua ko te alofa.” A te ‵tonuga loa, a Ieova ko te alofa eiloa. (1 Ioa. 4:8) E molimau ana galuega mo ana faifaiga katoa ki tena alofa. A te ‵toe faifaiga sili o tena alofa ki tino ko te ugamaiga o Iesu ke logo‵mae kae mate mō tatou. Ne fai mai te apositolo ko Ioane: “Ne fakaasi mai te alofa o te Atua ki a tatou e auala i te mea tenei, ne uga mai ne te Atua a tena Tama eiloa e tokotasi ki te lalolagi ko te mea ke mafai o maua ne tatou te ola e auala i a ia. Tenei eiloa te alofa, e se ona ko tatou ne a‵lofa ki te Atua, kae ko ia tenā ne alofa mai ki a tatou kae uga mai ne ia tena Tama ke fai mo fai te taulaga mō ‵tou agasala ke faka‵lei aka ei tatou mo te Atua.” (1 Ioa. 4:9, 10) Ona ko te alofa o te Atua, e mafai o maua ne tatou te fakamagaloga, fakamoemoega, mo te ola.
Ne fakamaoni mai ne Iesu tena alofa ki tino mai te faiga mo te loto fiafia ne ia a te loto o te Atua. Ne tusi mai a Paulo: “Fai atu ei a [Iesu]: ‘Kiloke! Tenei au ko vau o fai tou loto.’ . . . Ko oti ne fakatapugina tatou e ‵tusa mo te ‘loto’ o te Atua tenei, e auala i te ofoatuga o te foitino o Iesu Keliso fakatasi mō taimi katoa.” (Epe. 10:9, 10) E seai se tino e mafai o sili atu tena alofa. Ne fai mai Iesu: “E seai se tino e sili atu tena alofa i lō te mea tenei, ko te tuku atu ne se tino a tena ola mō ana taugasoa.” (Ioa. 15:13) E mata, e mafai ne tatou, tino sē ‵lei katoatoa o fakaakoako ki te alofa ne fakaasi mai ne Ieova mo Iesu? Ke na mafau‵fau tatou ki mea e mafai o fai.
“KE TUMAU I TE SA‵SALE I TE ALOFA”
E fakamalosi mai a Paulo ki a tatou: “Ke fakaakoako koutou ki te Atua, e pelā me ne tama‵liki fagasele, kae ke tumau i te sa‵sale i te alofa, e pelā eiloa mo te alofa o Keliso ki a koutou kae tuku atu tena ola mō koutou.” (Efe. 5:1, 2) E “tumau [tatou] i te sa‵sale i te alofa” māfai e fakaasi atu ne tatou a te uiga tenei i feitu katoa o ‵tou olaga. E fakaasi atu ne tatou a te vaegā alofa penā e auala i faifaiga i lō pati fua. Ne tusi mai a Ioane: “Aku tama, e se ‵tau fua o a‵lofa tatou i ‵tou pati io me ko ‵tou gutu, kae i faiga kolā e fai mo te fakamaoni.” (1 Ioa. 3:18) E pelā me se fakaakoakoga, kafai e sa‵sale tatou i te alofa mō te Atua mo tuakoi, ka fakamalosi aka ei tatou ke fakaasi atu te “tala ‵lei tenei o te Malo” ki a latou. (Mata. 24:14; Luka 10:27) E sa‵sale foki tatou i te alofa māfai e kufaki, atafai, kae loto fakamagalo tatou. Tela la, e fakatonutonu mai te Tusi Tapu ki a tatou: “E pelā eiloa mo te fakamagaloga o koutou ne Ieova, e ‵tau foki mo koutou o fai penā.”—Ko. 3:13.
Ke se fakatau ‵se ki te vaegā alofa tonu penā mo te alofa valea. E pelā mo te taumafai o fakagata te tagi o se tamaliki, e mafai ne se mātua alofa valea o fakataunu fakavave so se manakoga o tena tama. Kae ko te mātua telā e alofa tonu ki tena tama ka ‵mautakitaki a ia i so se taimi e manakogina. E penā foki loa, a te Atua ko te alofa, kae ‘e polopoloki ne ia a te tino telā e alofa a ia ki ei.’ (Epe. 12:6) Kafai e sa‵sale tatou i te alofa, ka tuku atu foki ne tatou a polopolokiga ‵lei māfai ko ‵tau o fai penā. (Faata. 3:11, 12) E tonu, ke fai penā, e ‵tau o masaua ne tatou me i a tatou foki e agasala kae e mafai o tosina atu ki faifaiga sē a‵lofa. Tela la, e isi eiloa ne feitu kolā e ‵tau o momea aka te ‵lei o tatou i te fakaasiatuga o te alofa. E mafai pefea o fai ne tatou te mea tenei? Ke na mafau‵fau tatou ki auala e tolu.
KE ATI AKA TE ALOFA—E PEFEA LA?
Muamua, akai atu ki te Atua mō tena agaga, telā e fakamalosi aka ei te alofa. Ne fai mai a Iesu me e tuku atu ne Ieova “te agaga tapu ki a latou kolā e fakamolemole atu e uiga ki ei.” (Luka 11:13) Kafai e ‵talo atu tatou mō te agaga tapu kae taumafai ke “tumau i te sa‵sale i te agaga,” ka momea aka faeloa ‵tou faifaiga a‵lofa. (Kala. 5:16) E pelā mo koe, kafai koe se toeaina i te fakapotopotoga Kelisiano, e mafai o akai atu koe mō te agaga tapu ke fesoasoani mai ko te mea ke mafai o tuku atu ne koe a pati fakatonutonu mai te Tusi Tapu i se auala alofa. Io me kafai koe se mātua, e mafai o fakatagi atu ke fesoasoani atu te agaga o te Atua ki a koe i te polopolokiga o au tama‵liki, i te alofa kae e se i te kaitaua.
A te lua, mafaufau ki te auala ne fakaasi atu ne Iesu te alofa i te taimi ne fakaitaita atu ei ki a ia. (1 Pe. 2:21, 23) E mafai o mafau‵fau ki te fakaakoakoga a Keliso maise eiloa māfai ne seki fia‵fia tatou ki se mea io me fe‵paki mo faifaiga sē fakamaoni. I vaegā taimi penā, a te fesili ‵lei ke ‵sili ifo ne tatou, ‘Ne a mea ka fai ne Iesu?’ Ne iloa ne se tuagane e igoa ki a Leigh me ne fesoasoani atu a te fesili tenei ke mafaufau faka‵lei muamua a ia a koi tuai o gasuesue. Ana muna: “I se taimi e tasi, ne lafo atu ne toku soa galue se meli-iti fakamasei ki a au mo te galuega e fai ne au ki tino e ga‵lue tasi matou. Ne logo‵mae malosi au. Kae ne fesili ifo au, ‘E mafai pefea o fakaakoako atu au ki a Iesu i aku faifaiga ki te tino tenei?’ Mai tua o te mafaufau ki mea ne mafai o fai ne Iesu, ne fakaiku aka ne au ke se saga ki ei kae ke se fakalasilasi foki. Fakamuli ifo, ne iloa ne au me e pokotia toku soa galue i se masaki telā ne fakafi‵ta malosi atu ki tou fafine. Ne fakaiku aka ne au me kāti ne seki fakauiga ne ia a mea kolā ne tusi atu ne ia. A te mafaufau ki te fakaakoakoga a Iesu i te fakaasiatuga o te alofa ke oko foki ki taimi ne fakaitaita ei a ia, ne fesoasoani mai ke fakaasi atu ne au te alofa tai ‵pau ki toku soa galue.” Ao, kafai e fakaakoako atu ki a Iesu, ka gasue‵sue faeloa tatou mo te alofa.
A te tolu, ati aka te uiga ko te alofa sē fakapito, telā ko te fakailoga o Kelisiano ‵tonu. (Ioa. 13:34, 35) E fakamalosi mai te Tusi Tapu ki a tatou i te feitu tenei ke ati aka te “mafaufau” tai ‵pau mo Iesu. I te taimi ne tiaki ne ia te lagi, “ne tiaki ne ia tena tulaga mua” mō tatou ke oko ki “te mate.” (Fili. 2:5-8) I te fakaakoako atu o tatou ki tena alofa sē fakapito, ka momea aka ei te fai o ‵tou mafaufauga mo lagonaga e pelā mo Keliso, kae ka fakamalosi aka tatou ke fakamuamua a manakoga o nisi tino i lō tatou. Ne a nisi mea aoga e maua mai i te atiakaga o te alofa?
MEA AOGA MAI TE FAKAASIATUGA O TE ALOFA
Kafai e fakaasi atu ne tatou te alofa, ka uke eiloa a mea aoga e maua mai i ei. Mafaufau ki mea e lua konei:
SE KAUTAINA I TE LALOLAGI KĀTOA: Ona ko te ‵tou fakatau a‵lofa, e iloa ne tatou me faitalia me se a te fakapotopotoga e asi atu tatou ki ei i te lalolagi kātoa, ka talia eiloa tatou mo te fia‵fia ne taina mo tuagane. Ma‵faga o fakamanuiaga ke alofagina tatou ne ‵tou “taina i te lalolagi kātoa”! (1 Pe. 5:9) Tefea foki te koga i tafa o tino o te Atua e mafai o maua i ei se vaegā alofa penā?
FILEMU: A te “fakatau fa‵ki i otou mea ‵se i te alofa” e mafai ei o maua ne tatou a “te agaga telā ko te fusi o te filemu.” (Efe. 4:2, 3) E lavea foki eiloa ne tatou a te filemu tenei i fakatasiga a ‵tou fakapotopotoga, tamā fono, mo fono ‵lasi. E a, e se lotomalie koe me e tu ‵kese eiloa te filemu tenā i te lalolagi mavae‵vae i aso nei? (Sala. 119:165; Isa. 54:13) Mai te tausiga o te filemu mo nisi tino, e fakaasi atu ei ne tatou te ‵poko o te ‵tou a‵lofa ki a latou, telā e fakafiafia atu ki te ‵tou Tamana faka-te-lagi.—Sala. 133:1-3; Mata. 5:9.
‘E ATI AKA NE TE ALOFA TE TINO’
Ne tusi mai a Paulo: “Te alofa e ati aka ne ia te tino.” (1 Koli. 8:1) E fai pefea ne te alofa te mea tenei? I te mataupu e 13 o te tusi muamua a Paulo ki te kau Kolinito—telā ne taku ki te “Salamo o te Alofa”—ne fakamatala mai ne te apositolo a te auala e ati aka ei te alofa. E tasi mai i ei, e ‵sala atu ki mea e ‵lei ei te suā tino. (1 Koli. 10:24; 13:5) I tafa i ei, ona ko te alofa e mafaufau ki nisi tino, mafaufau faka‵lei, kufaki, atafai, e ati aka io me fakamaoni aka ne ia a kāiga mo fakapotopotoga fealofani.—Ko. 3:14.
A te ‵tou a‵lofa ki te Atua ko te ‵toe alofa tafasili eiloa i te tāua kae fakamalosi loto. E fai ne te vaegā alofa tenā ke fealofani a tino mai kāiga, telega, mo ‵gana katoa i te ‵kau fakatasi mo te fia‵fia o tavini atu ki a Ieova “tuauma ki tuauma.” (Sefa. 3:9) Ke na fakaiku aka ne tatou ke fakaasi atu te vaega tāua tenei o te fuataga o te agaga tapu o te Atua i aso katoa.
^ pala. 2 Tenei te mataupu muamua o mataupu e iva kolā ka fakamatala mai i ei a uiga takitasi, io me ko feitu kese‵kese o fuataga o te agaga.


text:
MATAUPU 14
Ne a Akoga ne Fakatoka mō Paenia?
Ko leva ne fai a akoga mai te Atua mo fai se fakailoga o Molimau a Ieova. Ne fakatoka a akoga fakapito mō tino kolā ko tuku kātoa atu olotou taimi ki te galuega talai o te Malo ko te mea ke mafai ne latou o ‘fakataunu katoatoa te lotou galuega.’—2 Timoteo 4:5.
Akoga mō Paenia. I te fakaotiga o te tausaga muamua i te taviniga o se paenia tumau, e kau atu a ia ki se akoga telā e ono a aso kae e mafai o fai i se Kingdom Hall pili mai. A te pogai o te akoga ke fesoasoani atu ki te paenia ke momea aka tena fakapilipili atu ki a Ieova, ke momea aka tena magoi i vaega katoa o te galuega talai, kae ke tumau i te tavini mo te fakamaoni.
Akoga mō Tino Talai o te Malo. Ne fakatoka a te akoga tenei e lua masina te leva ke fakamasani a paenia ata‵mai kolā e loto fia‵fia o tiaki olotou fenua ke tavini atu i so se koga e manakogina latou i ei. E pelā me fai mai latou, “Ko au! Uga mai au!” ona ko te lotou fakaakoako atu ki te ‵toe Tino talai sili telā ne tavini atu i te lalolagi, ko Iesu Keliso. (Isaia 6:8; Ioane 7:29) E mafai o aofia i te tiakinaga o se fenua a te fakafetaui aka ki se olaga faigofie. E mafai o ‵kese eiloa a tuu, tau o aso, mo mea‵kai mai i mea kolā ne masani ki ei se tino. Kāti e manakogina ke tauloto ki se ‵gana fou. E fesoasoani atu a te akoga tenei ki taina mo tuagane taka mo tauavaga, kolā e nofo olotou tausaga mai te 23 ki te 65 ke ati aka ne latou a uiga faka-te-agaga e manakogina ne latou i olotou tōfiga mo atamai kolā e mafai ei o fakaaoga katoatoa latou ne Ieova mo tena fakapotopotoga.
Akoga i Kiliata. I te ‵gana Epelu, e fakauiga loa a te pati “Kiliata” ki te “Molimau Lasi.” Talu mai te kamataga o te akoga i Kiliata i te 1943, ko oti eiloa ne uga atu a tino ne iku mai i te akoga tenei e toko 8,000 tupu e pelā me ne misionale ki “toe koga ‵mao o te lalolagi” kae ne iku manuia eiloa olotou taumafaiga. (Galuega 13:47) I te taimi muamua ne oko atu a tino konei ki Peru, e seai ne fakapotopotoga i te fenua. Nei la, ko sili atu i te 1,000. I te taimi ne kamata o tavini atu ‵tou misionale i Tiapani, e mu‵tana ifo i te toko sefulu o Molimau i te fenua. Nei la, ko silia atu i te toko 200,000. E aofia i te akoga i Kiliata telā e lima masina te leva a te sukesuke fakamaea ki te Muna a te Atua. E ‵kami eiloa ke ‵kau atu ki te akoga tenei, a tino kola e tavini atu e pelā me ne paenia fakapito io me ko misionale i te galuega talai, i te Peteli, io me ko te galuega a ovasia o te fenua, ke akoako latou ke iloa o fesoasoani atu ki te faka‵mautakitaki mo te fakamalosi aka o te galuega i te lalolagi kātoa.
Se a te pogai o te Akoga mō Paenia?
Ne fakatoka mo oi a te Akoga mō Tino Talai o te Malo?


text:
MAI ‵TOU FALETUSI
‘E Seai se Mea i te Lalolagi Nei e Mafai o Taofi ne ia Koutou!’
I TE tausaga 1931, i te taimi o te tau mafanafana, ne ‵fonu eiloa a te mataloa ki loto i te fale fai koniseti lauiloa i Paris, ko Pleyel i tino mai fenua kese‵kese e 23. Ko taxi ‵lasi kolā e ‵sopo i ei a pasese e ‵tu mai tua o te hall, kae ko ‵fonu eiloa a te koga fai koniseti i tino. Toeitiiti ko kātoa te 3,000 tino kolā ne seki au‵mai fua o fakalogo‵logo ki se koniseti, kae ne au‵mai eiloa o fakalogo‵logo ki lāuga a Joseph F. Rutherford, telā ne takitaki ne ia te faiga o te galuega talai i te taimi tenā. Ne ‵fuli tena lāuga i te ‵gana Falani, Siamani, mo te ‵gana Polani. Ne mafai eiloa o lagona atu te leo maluga o te taina ko Rutherford ne tino katoa i te hall.
I te fono tenei i Paris, ne fai ei se fakamafuliga lasi ki te faiga o te galuega talai o te Malo i Falani. Ne fai atu a te taina ko Rutherford ki tino fakalogo‵logo mai fenua kese‵kese kae fakapitoa loa ki talavou Kelisiano ke tavini atu e pelā me ne paenia i Falani. Ne seki mafai eiloa o puli i a John Cooke, se talavou mai Egelani, a te fakamalosiga fakafiafia tenei: “E seai eiloa se mea i te lalolagi nei e mafai o taofi ne ia koutou talavou mai te tavini atu e pelā me ne paenia!” *
E se gata fua i a John Cooke, telā ne fai fakamuli e pelā me se misionale, e tokouke foki ne ‵saga atu ki te kalaga ke vau ki Maketonia. (Galu. 16:9, 10) E tonu, ne fanaka eiloa te aofaki o paenia i Falani mai te 27 i te 1930 ki te 104 i te 1931—se fanakaga fakaofoofogia i se tausaga fua e tasi. E tiga eiloa e se fai‵pati a te tokoukega o paenia konei ki te ‵gana Falani, ne mafai pefea o fakafesagai atu latou ki te faigata o te ‵gana, te sē lava o mea tau tupe, mo te ‵nofo ‵mao o latou?
FAKAFESAGAI ATU KI TE FAIGATA O TE ‵GANA
Ne fakalagolago eiloa a paenia mai nisi fenua ki testimony cards ke mafai o fakaaoga ne latou i te folafolaatuga o te fakamoemoega e uiga ki te Malo. Ne fai mai se taina Siamani telā ne talai atu mo te loto malosi i Falani, penei: “Ne iloa ne matou me i te ‵tou Atua e malosi katoatoa. Kafai e pole‵pole matou i te taimi e fai ei te galuega talai, e se ona ko te ma‵taku ki tino kae ona fua ko te ma‵taku i te mea ma puli i a matou a mū pati eiloa konei, ‘Voulez-vous lire cette carte, s’il vous plaît? [Fakamolemole, e mafai o faitau mai ne koe te pepa tenei?]’ Ne tali‵tonu eiloa matou me e tāua ‵ki eiloa te ‵tou galuega.”
I taimi e talai atu ei a paenia i fale ‵togi, ne masani faeloa o ‵tuli latou ne tino kolā e tausi ne latou a fale ‵togi. I te aso e tasi, ne fakafesagai atu a tuagane palagi e tokolua kolā e se nā ko ‵lei a te lā ‵gana Falani ki te tagata leoleo mata kaitaua telā ne ‵sili atu me ko oi te tino e ma‵nako laua ki ei. Mai te taumafai ke faka‵noga aka te kaitaua o te tino leoleo tenā, ne lavea ne te tuagane e tokotasi se tifa mo pati i luga i ei e ‵piki i luga i te mataloa. E tusi i luga i ei a pati konei: “Tournez le bouton [Fakatagi te pēle].” Mai te mafaufau me kāti a te mea tenā ko te igoa o te tino i te fale, telā ne tali atu ei tou fafine mo te fiafia, penei: “E asi mai eiloa māua ki te fafine e igoa ki a ‘Tournez le bouton.’” Ne fesoasoani malosi atu eiloa a uiga faifa‵kata ki paenia loto finafinau konei!
NE SEKI TAOFI NE TE SĒ LAVA O TUPE MO TE ‵NOFO MAO A LATOU
I tausaga mai te 1930 o vau ki mua, ne ‵tau eiloa mo te tokoukega o tino i Falani o kufaki i tulaga ma‵tiva i konā, kae penā foki loa a paenia mai nisi fenua kolā e ‵nofo atu i konā. E uiga ki mea kolā ne fe‵paki mo te tuagane Egelani ko Mona Brzoska mo te suā paenia, ne fai mai a ia, penei: “A te mā fale e se na loa ko ‵lei, kae e tasi o fakalavelave ko te taimi o te tau‵moko telā e manakogina i ei ke fakavelavela ei te mā potu. Ne ‵nofo atu faeloa māua i se potu ‵moko kae ne ‵tau o ‵ligi ne māua a vai ki te poloka i te tiā ko te mea ke mafai o ‵fulu ki ei a mā mata i te taeao.” E mata, ne loto vāi‵vai a paenia konei ona ko te sē ‵lei o koga e ‵nofo i ei latou? E se penā loa! Ne fakamatala faka‵lei mai ne se tokotasi o latou a olotou lagonaga, i te taimi ne fai mai ei a ia, penei: “E seai eiloa ne motou kope totino, kae e seai foki eiloa se mea ne ma‵tiva ei matou.”—Mata. 6:33.
Ne ‵tau foki mo paenia loto ma‵losi konei o fakafesagai atu ki te ‵nofo ‵mao o latou. I te kamatamataga o tausaga mai te 1930 o vau ki mua, e se siliga atu mo te toko 700 o paenia i Falani, kae ko te tokoukega o latou ne salalau atu ki koga kese‵kese i te fenua kātoa. Se a te mea ne fesoasoani atu ki paenia kolā e ‵nofo ‵mao ke tumau i te fia‵fia? Ne fakamatala mai penei a Mona, telā ne fakafesagai atu ki te tulaga faigata tenei fakatasi mo tena soa paenia: “Ne ‵tau o fakafesagai atu matou ki te ‵nofo ‵mao mai te suke‵suke fakatasi i aso katoa ki tusi a te Sosaiete. E tiga eiloa i taimi konā e seai ne motou toe asiga io me ne akoga faka-te-Tusi Tapu, ne fakaavanoa ne matou a te afiafi ke tusi atu matou ki omotou kāiga kae maise ki nisi paenia, o fakamatala atu ki ei a omotou tala ‵gali kae fakatau fakamalosi atu.”—1 Tesa. 5:11.
Ne fakatumau ne paenia loto ‵toa konā se kilokiloga ‵lei faitalia a fakalavelave faiga‵ta. E mafai o lavea atu a te mea tenei mai tusi kolā ne lafo atu ne latou ki te ofisa lagolago, i se sefulu tausaga fakamuli mai tua o te taimi ne ga‵lue fakapaenia ei i Falani. Mai te mafaufau ki mea ne ‵tupu i tausaga ko ‵teka, ne tusi mai a Annie Cregen, se tuagane fakaekegina telā ne ga‵lue fakatasi mo tena avaga i koga katoa o Falani i te 1931 ki te 1935: “Ne maua eiloa ne māua se olaga gali kae fakafiafia! Ne fai eiloa matou paenia e pelā me se potukau telā ne fusi ke tasi. E pelā mo pati a te apositolo ko Paulo, ‘Ne ‵toki ne au, ne fakasiusiu ne Apolo, kae ko te Atua ne fai faeloa ne ia ke ola te lakau.’ Ne fakafiafia atu eiloa a te mea tenei ki a latou kolā ne maua ne latou te avanoaga ke fesoasoani atu ki tino e tokouke i tausaga ko ‵teka.”—1 Koli. 3:6.
Ne tuku mai ne paenia konei se fakaakoakoga gali o te loto kufaki mo te loto finafinau ke mafau‵fau faka‵lei ki ei a nisi tino kolā e ma‵nako o fakalauefa atu te lotou taviniga. I aso nei, ko nofo ki te 14,000 o paenia tumau i Falani. E tokouke nei ko tavini atu i potukau io me ko fakapotopotoga i ‵gana kese‵kese. * E pelā mo tino talai i aso mua, e seai eiloa se mea i te lalolagi nei ne mafai o taofi ne ia latou!—Mai ‵tou faletusi i Falani.
^ pala. 4 E uiga ki te galuega ne fai ne tino Polani kolā ne olo atu o ‵nofo i Falani, ke onoono ki te mataupu “Ne Aumai ne Ieova Koutou ki Falani ke Tauloto ki te Munatonu,” i te lōmiga o Te Faleleoleo Maluga i a Aokuso 15, 2015.
^ pala. 13 I te 2014, e silia atu mo te 900 o fakapotopotoga mo potukau i ‵gana kese‵kese ko ga‵lue mai lalo i te takitakiga a te ofisa lagolago i Falani, ke fesoasoani atu ki tino kolā e salasala ki te munatonu i ‵gana kese‵kese e 70.


text:
PAULO ENA URIURI ROMA ENADI
1
1 Eau Paulo, Iesu Keriso ena heaheari, se eogahaigu ea hemala aposotolo, Eaubada ena evanelia arinai se torelaegu, 2 ia ede ena peroveta awadi eai uriuri tabudi eai nabada i ribahesunumadao, 3 eda Guiau ia Natuna Iesu Keriso ribana, ia ede buluma dobilana eai Davida tumana eai ie tubu. 4 Ia Eaubada Natuna se ribaei ma‐gigiborina, lolo dumaduma earuana arinai, mate eai i torouioma debana eai; 5 ia arinai ainauia eo aposotolo paisoana ai abidi, eanua gamagari boeadi eai sunuma nuatuna ai awaabiei, ia esana debana eai; 6 isi boeadi eai omi hinage se eogahaimiu Iesu Keriso enana.
7 Omi gamagarimiu Roma eai taumia e, Eaubada i gadosisiemiu, hetabu tataomiu se eogahaimiu: ainauia enamiu, eo loni Eaubada tamada arinai se laowa, eo Guiau Iesu Keriso arinai se laowa hinage.
8 Bagubaguna, omi gamagarimiu debamiu eai egu Eaubada ea lautoiei Keriso debana eai, paana emi sunuma wasana tanoubu gamagamagari eai se wasaduaiei. 9 Paana Eaubada i itaguo, ia ede nuagu eai ia Natuna ena evanelia boeana eai ea heaheayaiei, na nige egu aba‐aiyawasi egu uura eai esamiu ea ataidi huia gamagamagari; 10 ea aiboda, bena huia ta dobila aisana Eaubada ena nuatu debana eai, abo ea laowa arimiu eai. 11 Egu gadosisi lailai bena ea itamiu, galewa ainauiana bena ea leawa, arinai abo nuamiu se paipai; 12 ia ede, bena omi eo eau sunumada esega debana eai arinai abo maemiu ta nuaadidiri. 13 Egu tataoyao e, tabu nuamiu se ponopono, huia gamagari eau nuagu bena ea laowa (nabada se hemodegu), arimiu eai hinage bena agu paisoa aniona ea abi, doha hinage ea aabi Murimuri‐tataodi headi aridi eai. 14 Eau Heleni tataodi ea nuahaiedi, eo hemahemanabara tataodi ea nuahaiedi: tatao sonoga, eo tatao hinage nige se sonoga. 15 Na nuagu i gigibori omi Roma taumia hinage bena ea lauguguiaimiu.
16 Keriso ena evanelia nige ea taumaeamaeaei; paana ia ede Eaubada ena gigibori i lau e abihemaurina eai, tatao gamagamagari tau‐sunusunuma aridi eai, esau eo esau; bagubaguna Iudea tataodi aridi eai, eo Heleni tataodi aridi eai hinage. 17 Arinai ede Eaubada ena laulau dudurai se hemasarahama, sunuma eai i lau sunuma eai, doha se uriyao, “Tatao laulau dudurai edi sunuma eai abo se mauri.”
18 Na Eaubada ena ouyalayala galewa eai i dobima se hemahemasaraha tatao aridi eai isi Eaubada matausina nige se matausi, eo laulau baaea gamagamagari se abiwataidi; arinai riba mamohoina se oitawai. 19 Eaubada i ouyalayala paana Eaubada ribana aridi eai i masamasaraha; Eaubada i heitadio, 20 tanoubu ena huia tubu eai i laoma, ia ena abi eamuyamui, ena gigibori i miahai nige nosina, eo ia Eaubadana hinage, se masarahao nimana ginauridi aridi eai; tatao gamagari abo se ita. Arinai nige edi abaaihare; 21 isi Eaubada se nuatuiyao, na nige se hedebasae eo nige se awaeaubadaei, eo hinage nige se laulautoiei; isi mo edi nuatu se haihaiawayagara gaibu mo, eo nuadi se hedigabu eo se hemasigiri; 22 isibom si ene se sonoga, arinai se hemala eauyaure, 23 to Eaubada miatahitahina nige se aiaihelahui, oitau mo se ginauridi adi ao doha tatao, eo doha manu, eo sarai, eo ginauri se daladalausi, se aiaihelahuidi.
24 Arinai Eaubada edi nuatu biibiidi aridi eai i buigabaedio, taudi nige se heasisiedi na se hebaaeauioidi laulau biibiidi aridi eai. 25 Paana Eaubada ena riba mamohoina se he’ori, se awa‐boraboraei, eo ginauri se hetubudi meta mo se aihelahuidi eo se awa‐eaubadaedi, Tauhetubudi nige se nuatuwatai, ia ede i sae ariri i lau e nige nosina! Amen.
26 Paana ede meta Eaubada i mosegabaedi gadosisi baaeadi aridi eai; edi sisine ma‐heledi sisineyao taudi se hebaaeadi, 27 eo tatao hinage, sisine nige se nuatuidi, ma‐heledi tatao mo edi lelehi se bii, eo se laulau baaea, edi laulau taumaeamaeana, maisana isibom taudi eai se hearoyao.
28 Isi Eaubada nuatuna nige se henua arinai Eaubada nuatu eauyaure abo i hegadosisidi, laulau gewagewadi abo se abidi. 29 Abi‐baaea gamagamagari se monau, laulau baaea, ginauri se gadosisi gaibuidi, nuabaaea. Aiaromagigiri se monau, eo aiunu, eo lululu, eo laulau borabora, eo se haihaigum, se riba moninihi, 30 isi dagila eai tauaileta, Eaubada tauhewaiununa, tauisuisugara eo se riba‐tausaeuioidi, tauribapasipasiuioidi, baaea tauhetubuna, tamadiyao sinadiyao tau‐awayagaraedi, 31 eauyauredi, isibom edi riba tau‐utusidi, gadosisi mamohoi nige abina se ata, nuadi se oiura, nuatoatoa nige abina se ata. 32 Isi Eaubada ena abihedudurai ribana se nuatuiyao, ede teina ginauri tauabidi abo se mate, taiede na se ginauridi mo, eo hinage isi wau laulau tauabidi wa nuadi se loloedi.


text:
Tuku Atu Tou Loto ki Koloa Faka-te-Agaga
“Ko te koga e tuku ei otou koloa, e tuku foki i ei otou loto.”
PESE: 76, 59
1, 2. (a) Ne a koloa faka-te-agaga e tolu kolā ne tuku mai ne Ieova ki a tatou? (e) Ne a mea ka mafau‵fau tatou ki ei i te mataupu tenei?
A IEOVA ko te ‵toe tino maumea eiloa i te iunivesi. (1 Nofo. 29:11, 12) E pelā me se Tamana kaimalie, e fakaasi mai eiloa ne ia mo te loto fiafia ana koloa faka-te-agaga ki a latou kolā e iloa ne latou te lotou tāua malosi. Ko oko eiloa i te ‵tou fia‵fia me ne tuku mai ne Ieova a koloa faka-te-agaga, kolā e aofia i ei a (1) te Malo o te Atua, (2) te ‵tou galuega fakaola tino, mo te (3) muna‵tonu tāua i tena Muna! Kae kafai e se fakaeteete tatou, e mafai o galo atu ‵tou loto fakafetai ki koloa tāua konei kae ‵pei atu keatea ne tatou. Ke puke ‵mau ki ei, e ‵tau o fakaaoga faka‵lei ne tatou kae fakamalosi aka faeloa ‵tou fia‵fia ki ei. Ne fai mai a Iesu: “Ko te koga e tuku ei otou koloa, e tuku foki i ei otou loto.”
2 Ke na mafau‵fau nei tatou ki te auala e mafai o ati aka kae fakatumau te ‵tou fia‵fia mo te loto fakafetai ki te Malo, te galuega talai, mo te munatonu. I te taimi e fai ei tatou penā, ke mafaufau ‵loto ki te auala e mafai o fakamalosi aka eiloa ne koe a tou fiafia ki koloa faka-te-agaga konei.
TE MALO O TE ATUA
—E PELĀ ME SE PENINA TĀUA
3. Se a te mea ne loto fiafia a te tino faipisinisi i te tala fakatusa a Iesu ke fai ko te mea ke maua ne ia a te ‵toe penina tāua? (Onoono ki te ata i te kamataga.)
3 Faitau te Mataio 13:45, 46. Ne fai atu ne Iesu se tala fakatusa e uiga ki se tino faipisinisi telā ne salasala atu ki penina. I te fia o tausaga, e mautinoa eiloa me ne ‵togi kae fakatau atu ne te tino faipisinisi a te fia selau o penina. Kae nei la ko maua ne ia se penina e tasi telā ne ‵kese eiloa tena gali kae ko te kilo atu fua ki ei ne fiafia ei tena loto. Kae ke ‵togi ne ia te penina tenā, ne ‵tau o ‵togi atu ne ia ana mea katoa. E a, e mafai o fakaataata i tou mafaufau a te tāua o te penina tenei ki a ia?
4. Kafai e fia‵fia malosi tatou ki te Malo o te Atua e pelā mo te fiafia malosi o te tino faipisinisi ki te penina, ne a mea ka fai ne tatou?
4 Se a te akoakoga mō tatou? A te munatonu e uiga ki te Malo o te Atua se penina tafasili i te tāua. Kafai e fia‵fia malosi tatou ki ei e pelā mo te fiafia malosi o te tino faipisinisi ki te penina tenā, ka loto fia‵fia eiloa tatou o tiaki a mea katoa ko te mea ke fai tatou mo tino ‵nofo tumau mai lalo i te Malo. (Faitau te Maleko 10:28-30.) Mafaufau ki tino e tokolua kolā ne fai penā.
5. Ne fakaasi atu pefea ne Sakaio tena manako malosi ki te Malo o te Atua?
5 A Sakaio, ko te pule o tino ‵tae lafoga, telā ne kamata o maumea mai i tupe ne maua i auala sē ‵tonu. (Luka 19:1-9) Kae i te taimi ne lagona ei ne te tagata sē amiotonu tenā a te talaiga a Iesu e uiga ki te Malo, ne iloa ne ia a te tāua malosi o mea ne lagona ne ia kae ne gasuesue fakavave a ia. Ne fai atu a ia: “Kiloke! Ka tuku atu ne au te āfa o aku mea ki tino ma‵tiva, e te Aliki, a ko so se mea ne maua ne au mai so se tino i se auala sē tonu, ka toe fakafoki atu ne au ki ei e fakafa taimi.” Ne fiafia eiloa tou tagata ke tiaki katoatoa atu ana koloa sē ‵lei konā kae ‵kalo keatea mai te kaimanako ki mea faka-te-foitino.
6. Ne a ‵fuliga ne fai ne Rose ko te mea ke fai a ia mo tino mai lalo i te Malo o te Atua, kae kaia ne ‵fulii ei a ia?
6 I nai tausaga ko ‵teka, i te taimi ne lagona ei ne se tino telā ka fakaigoa ne tatou ki a Rose, a te fekau o te Malo, ne ‵nofo fakatauavaga tou fafine mo se fafine. Ne fai tou fafine mo pelesitene o se fakapotopotoga telā e taua atu ki te saolotoga o tino amio fakasotoma. Kae i te taimi ne sukesuke ei a Rose ki te Tusi Tapu, ne iloa ne ia te tāua malosi o te munatonu e uiga ki te Malo o te Atua. Kae ne iloa foki ne ia me ne ‵tau o fai ne ia a ‵fuliga ‵lasi ‵ki. (1 Koli. 6:9, 10) Ona ko te otia o tena loto, ne gasuesue ei a ia ke lisaina mai i tena tulaga kae ke fakagata tena fesokotakiga mo tena famau fafine. Ne papatiso a Rose i te 2009, kae i te tausaga mai tua ifo, ne kamata o tavini atu tou fafine e pelā me se paenia tumau. Ne malosi atu tena alofa ki a Ieova mo tena Malo i lō so se manakoga faka-te-foitino.
7. E fakatumau pefea ne tatou a te fiafia malosi mo te loto kātoa ki te Malo o te Atua?
7 E tonu, ko oti ne fai ne te tokoukega o tatou a ‵fuliga i te olaga ko te mea ke fai mo tino mai lalo i te Malo o te Atua. (Loma 12:2) Kae e seki gata atu eiloa i konā a mea e ‵tau o fai. E ‵tau o tumau tatou i te matapula‵pula ki mea kolā ne fia‵fia malosi tatou ki ei, e aofia i ei a te manakoga ki mea faka-te-foitino mo so se manakoga fakatauavaga sē ‵ma. (Faata. 4:23; Mata. 5:27-29) Ke fesoasoani mai i te fakatumauga o te ‵tou fia‵fia malosi mo te loto kātoa ki te Malo o te Atua, ne tuku mai ne Ieova se isi koloa tafasili i te tāua.
‵TOU GALUEGA FAKAOLA TINO
8. (a) Kaia ne fakamatala mai ei ne te apositolo ko Paulo te ‵tou galuega talai e pelā me se ‘koloa tāua i loto i mea ne faite ki kele’? (e) Ne fakaasi mai pefea ne Paulo me ne fakatāua malosi ne ia tena galuega talai?
8 Masaua me ne ‵tofi aka ne Iesu a tatou ke talai kae akoako atu te tala ‵lei e uiga ki te Malo o te Atua. (Mata. 28:19, 20) Ne iloa ne te apositolo ko Paulo a te lasi o te tāua o te galuega talai. Ne fakamatala mai ne ia a te galuega talai o te feagaiga fou e pelā me se ‘koloa tāua i loto i mea ne faite ki kele.’ (2 Koli. 4:7; 1 Timo. 1:12) E tiga eiloa e fai fua tatou e pelā me ne mea ne faite ki kele kolā e se ‵lei katoatoa, a te fekau e talai atu ne tatou e mafai o maua ei ne tatou a te ola se-gata-mai kae penā foki mo latou kolā e faka‵logo mai ki a tatou. Ne iloa ne Paulo a te mea tenei telā ne fai mai ei a ia: “E fai ne au a mea katoa mō te tala ‵lei, ko te mea ke mafai o avatu ne au te mea tenā ki nisi tino.” (1 Koli. 9:23) Ao, ne fakaosofia ne te fiafia malosi o Paulo ki te galuega talai ke galue malosi a ia i te faiga o soko. (Faitau te Loma 1:14, 15; 2 Timoteo 4:2.) Ne fesoasoani atu foki te mea tenā ke kufaki a ia i ‵tekemaiga ‵lasi. (1 Tesa. 2:2) E fakaasi atu pefea ne tatou a te fiafia malosi penā ki te galuega talai?
9. Ne a nisi auala e mafai o fakaasi atu ne tatou a te ‵tou loto fakafetai ki te galuega talai?
9 A te auala e tasi ne fakaasi mai ne Paulo tena loto fakafetai ki te galuega talai ko te matapulapula faeloa ki avanoaga ke faipati atu ki nisi tino. E pelā mo te kau apositolo mo Kelisiano mua, e talai atu tatou i so se taimi, i koga e tokouke a tino i ei, kae mai fale ki fale. (Galu. 5:42; 20:20) E ‵tusa mo ‵tou fakanofonofoga, e onoono tatou ki auala ke momea aka te uke o ‵tou mea e fai i te galuega talai, kāti mai te tavini atu e pelā me ne paenia lagolago io me ne paenia tumau. E mafai foki o tauloto tatou ki se isi ‵gana, olo atu ki se isi koga i te ‵tou fenua, io me ki se isi fenua.
10. Ne fakamanuia atu pefea ki a Irene mō tena loto ‵mautakitaki ke fakaasi atu te tala ‵lei?
10 Mafaufau ki te fakaakoakoga a Irene, se tuagane taka i Amelika. Ne manako malosi tou fafine ke talai atu ki tino ‵fou i te fenua kolā ne faipati faka-Lusia. I te taimi ne kamata ei a ia o fai penā i te 1993, kāti e toko 20 fua a tino talai i te potukau i te ‵gana Lusia i te Fa‵kai o Niu Ioki. Ne galue malosi eiloa a Irene mō se 20 tausaga i te ‵gana tenā. “Koi seki mafai eiloa ne au o faipati faka‵lei i te ‵gana Lusia,” ne taku ‵tonu mai a Irene. Kae ne fakamanuia eiloa ne Ieova tena loto finafinau mo nisi tino e pelā mo ia. I aso nei, ko 6 a fakapotopotoga i te ‵gana Lusia i te Fa‵kai o Niu Ioki. E toko 15 ne papatiso mai i a latou kolā ne fai ne Irene olotou akoga. Ko tavini atu a nisi tino o latou i te Peteli, paenia, kae pelā foki me ne toeaina. E fai mai a Irene, “Kafai e mafaufau au ki nisi fakamoemoega, e se mafai o masaua ne au se mea telā ne maua ei ne au mai i ei a te fiafia lasi.” Ao, ne fakatāua malosi ne ia tena galuega talai!
11. Ne a ikuga ‵lei ne maua mai i te tumau i te talai atu faitalia a fakasauaga?
11 Kafai e fakatāua ne tatou ‵tou galuega talai, ka fai tatou e pelā mo te apositolo ko Paulo, mai te tumau i te talai atu faitalia a fakasauaga. (Galu. 14:19-22) Talu mai te 1930 mo te kamataga o tausaga mai te 1940, ne fe‵paki eiloa ‵tou taina i Amelika mo fakasauaga faiga‵ta. Kae e pelā mo Paulo, ne ‵mautakitaki latou kae tumau i te talai atu. Ke puipui ‵tou saolotoga, ne taua atu eiloa a taina i taua e uke i mea tau tulafono. I te 1943, a te Taina ko Nathan H. Knorr, ne fai mai e uiga ki se manumaloga e tasi i te Fono Maluga i Amelika: “Ne manumalo eiloa tatou ona ko te otou taua atu. Moi ne seki tumau a tino talai i te galuega talai, penei e seai ne tagi e ave ki te Fono Maluga; kae ona ko koutou, tino talai, taina i te lalolagi kātoa, e tumau eiloa i talai atu kae ka se fakagata aka foki eiloa ne fakasauaga. Ko te manumaloga tenei o tino o te Aliki e ‵tu ‵mautakitaki kae ne maua mai i ei te fakaikuga tenā.” Ko te ‵tu ‵mautakitaki foki o taina i nisi fenua ne iku atu ki manumaloga tai ‵pau. Kae ko te ‵tou fia‵fia malosi ki te galuega talai e mafai o fakatakavale ei a fakasauaga.
12. Se a te mea ne fakaiku aka ne koe e uiga ki tau galuega talai?
12 Kafai e ‵kilo atu tatou ki te galuega talai e pelā me se koloa tāua mai i a Ieova, ka se mafai o lotoma‵lie fua tatou ki te “lauga o taimi.” I lō te fai penā, ka fai ne tatou a mea katoa e mafai ne tatou “ke tuku atu se molimau katoatoa e uiga ki te tala ‵lei.” (Galu. 20:24; 2 Timo. 4:5) Kae ne a mea ka akoako atu ne tatou ki nisi tino? Mafaufau ki te suā koloa mai te Atua.
‵TOU FALE KOLOA O MUNA‵TONU NE MAUA
13, 14. Se a te “fale koloa” ne fakasino atu ki ei a Iesu i te Mataio 13:52, kae e mafai pefea o faka‵fonu ne tatou?
13 A te tolu o koloa faka-te-agaga ko te pogai o muna‵tonu ne maua ne tatou. A Ieova ko te Atua o te munatonu. (2 Samu. 7:28; Sala. 31:5) E pelā me se Tamana kaimalie, e fakaasi atu ne ia a muna‵tonu ki a latou kolā e ma‵taku ki a ia. Mai te taimi ne lagona ei ne tatou a te munatonu, ne maua ne tatou te avanoaga ke fakaputu a muna‵tonu mai tena Muna, ko te Tusi Tapu, mai ‵tou tusi faka-Kelisiano, kae penā foki mai i ‵tou fono i tausaga katoa, mo fakatasiga i te vaiaso. I te ‵tekaatuga o taimi, e ati aka ne tatou a te mea telā ne fakamatala mai ne Iesu e pelā me se “fale koloa” o muna‵tonu mua mo muna‵tonu ‵fou. (Faitau te Mataio 13:52.) Ka fesoasoani mai a Ieova ke fakaputu aka a muna‵tonu tāua kae ‵fou ki loto i ‵tou “fale koloa” māfai e ‵sala atu tatou ki ei e pelā eiloa māfai e ‵sala atu ki koloa ‵funa. (Faitau te Faataoto 2:4-7.) E mafai pefea o fai ne tatou te mea tenā?
14 E ‵tau o ati aka ne tatou a te faiga o sukesukega totino ‵lei kae iloilo faka‵lei aka eiloa ki te Muna a te Atua kae penā foki ki ‵tou tusi. Ka fesoasoani mai te mea tenei ke maua a muna‵tonu kolā e mafai o “‵fou” i se auala telā e seki iloa aka eiloa muamua ne tatou. (Iosu. 1:8, 9; Sala. 1:2, 3) Ne fai mai penei i te lōmiga muamua o te mekesini tenei, telā ne ‵lomi i a Iulai 1879: “A te munatonu e fai pelā me se tamā pulalakau fatauva telā e ola i te koga lavaki, e fakatamilo kae toeitiiti ko ola sai‵tia i va o mouku ola vale o akoakoga ‵se. Kafai e maua ne koe, kāti ne salasala faka‵lei atu eiloa koe. . . . Kafai ne maua ne koe, kāti ne punou ifo koe o puke. Ke se lotomalie fua koe ki se pulalakau e tasi o te munatonu. . . . Fakaputu mai ke uke atu.” Ao, e ‵tau o loto fia‵fia tatou ke faka‵fonu ‵tou fale koloa totino ki muna‵tonu mai te Atua.
15. Kaia e mafai o fakasino atu tatou ki nisi muna‵tonu e pelā me ne “mea mua,” kae ne a nisi muna‵tonu e fakatāua malosi ne koe?
15 Ne maua ne tatou a nisi muna‵tonu tāua i te taimi ne kamata o ‵kau atu muamua tatou ki tino o te Atua. Ne mafai o fai a mea konei e pelā me ne “mea mua,” ona ko te mea ne iloa kae fakatāua ne tatou mai te kamataga o ‵tou olaga Kelisiano. Ne a mea e aofia i muna‵tonu tāua penā? Ne tauloto tatou me i a Ieova ko te ‵tou Mafuaga mo te Tino ne tuku mai ne ia te ola kae e isi foki sena fuafuaga mō tino. Ne tauloto foki tatou me ne fakatoka ne ia mo te alofa a te taulaga togiola a tena Tama ko te mea ke fakasaoloto ei tatou mai te agasala mo te mate. Ne toe tauloto ne tatou me ka fakagata atu ne tena Malo a logo‵maega katoa kae ko maua foki ne tatou a te fakamoemoega ke ola ki te se-gata-mai i te filemu mo te fiafia mai lalo i te pulega a te Malo.
16. Ne a mea e ‵tau o fai ne tatou māfai ko isi se fakamafuliga ki te malamalama i se munatonu?
16 I nisi taimi, e mafai o fakamafuli ‵tou malamalama i se valoaga i te Tusi Tapu io me ko nisi fuaiupu faka-te-Tusi Tapu. Kafai ko tuku mai a vaegā malamalama ‵fou penā, e ‵tau o fakaaoga se taimi tai leva ke sukesuke faka‵lei ki te fakamatalaga kae mafaufau ‵loto ki ei. (Galu. 17:11; 1 Timo. 4:15) E taumafai tatou ke malamalama faka‵lei i fakama‵fuliga ‵lasi kae penā foki mo tamā ‵kesega i te malamalama mua mo te malamalama fou. I te auala tenei, e fakamautinoa aka ei ne tatou me e tausi faka‵lei eiloa ne tatou a te munatonu fou i ‵tou fale koloa totino. Kaia e aoga ei a vaegā taumafaiga penā?
17, 18. E fesoasoani mai pefea te agaga tapu ki a tatou?
17 Ne akoako mai a Iesu me e mafai o fakamasaua mai ne te agaga tapu o te Atua a mea ne tauloto ne tatou. (Ioa. 14:25, 26) E fesoasoani mai pefea te mea tenei ki a tatou e pelā me ne faiakoga o te tala ‵lei ki tino katoa? Mafaufau ki te tala o se taina e igoa ki a Petelu. I te 1970, ko 19 ana tausaga kae ne kamata o tavini atu i te Peteli i Peletania. I te taimi ne talai atu ei mai fale ki fale, ne fetaui a ia mo se tagata tai matua malie kae e isi sena talafa. Ne fesili atu a Petelu ki te tagata me e fia malamalama a ia i te Tusi Tapu. Ne mata poi tou tagata kae fai mai me i te fale tenā se fale o se faiakoga Iutaia (se lapi). Ke tofotofo aka a Petelu, ne fesili atu a te lapi, “Toku toe, se a te ‵gana ne tusi i ei te tusi o Tanielu?” Ne tali atu Petelu, “Ne tusi se vaega i ei i te ‵gana Alamaika.” Ne fai mai ne Petelu ana mea ne masaua: “Ne poi te lapi me ne iloa ne au te tali—kae ko au ne poi malosi atu! Ne iloa pefea ne au te tali? I te taimi ne fanatu ei au ki te fale kae ne onoono au ki Faleleoleo Maluga mo Awake! o masina mai mua atu i ei, ne maua ei ne au se mataupu telā ne fakamatala mai i ei me ne tusi a Tanielu i te ‵gana Alamaika.” (Tani. 2:4) Ao, e mafai o fakamasaua mai ne te agaga tapu a mea ne fai‵tau muamua ne tatou kae tausi faka‵lei i ‵tou fale koloa.
18 Kafai e fakatāua ne tatou a te poto mai i a Ieova, ka fakamalosi aka tatou ne ‵tou loto ke faka‵fonu ‵tou fale koloa ki muna‵tonu—mea ‵fou mo mea mua. I te taimi e gasolo aka eiloa o lasi atu ‵tou a‵lofa mo te loto fakafetai ki te poto o Ieova, ka toka ‵lei tatou ke fai mo faiakoga ki tino katoa.
PUIPUI OTOU KOLOA
19. Kaia e ‵tau ei o puipui faka‵lei ‵tou koloa faka-te-agaga?
19 E taumafai faeloa a Satani mo tena lalolagi o fakavāivāi io me fakagata te ‵tou loto fakafetai ki koloa faka-te-agaga ne sau‵tala tatou ki ei i te mataupu tenei. E se puipui eiloa tatou mai i auala faitogafiti konei. E mafai o faka‵segofie tatou ne folafolaga e uiga ki se galuega e lasi te ‵togi i ei, moemiti ki se olaga fai valevale, io me ko te manakoga ki te fakamatamata i koloa faka-te-foitino. Ne fakamasaua mai eiloa ne te apositolo ko Ioane me ka fakaseai atu te lalolagi tenei mo ana manakoga. (1 Ioa. 2:15-17) Tela la, e ‵tau o ga‵lue malosi tatou ke puipui ‵tou manakoga mo ‵tou fia‵fia malosi mo te loto fakafetai ki koloa faka-te-agaga.
20. Ne a mea ne fakaiku aka ne koe ke ko te mea ke puipui faka‵lei ou koloa faka-te-agaga?
20 Ke loto fiafia o tiaki so se mea telā e mafai o sui ki ei a te ‵tou a‵lofa mo te loto kātoa ki te Malo o te Atua. Tumau i te talai atu mo te loto finafinau, kae ke mo a ma galo atu te ‵tou loto fakafetai ki te ‵tou galuega fakaola tino. Tumau eiloa mo te fiafia malosi o salasala atu ki muna‵tonu a te Atua. Kafai e fai ne koe a te mea tenei, ka ati aka ei ne koe a “te koloa tāua o te lagi telā e se mafai o pala, e se oko atu ki ei a tino kai‵soa kae se katia foki ne manu. Me ko te koga e tuku ei otou koloa, e tuku foki i ei otou loto.”