text:
MATAUPU 60
Le Liliuina Faavavega o Iesu
—Se Vaaiga i le Keriso i Lona Mamalu
MATAIO 16:28–17:13 MAREKO 9:1-13 LUKA 9:27-36
O LE FAAALIGA I LE LILIUINA FAAVAVEGA O IESU
UA FAALOGOINA E LE ʻAUAPOSETOLO LE SIʻUFOFOGA O LE ATUA
O loo aʻoaʻo atu Iesu i tagata i le vaipanoa o Kaisareia Filipo, lea e pe ā ma le 15 maila (25 km) le mamao mai i le mauga o Heremoni. Ua ia fai atu nei se faamatalaga ua matuā faateʻia ai ona aposetolo: “E moni ou te fai atu iā te outou, e iai nisi o loo tutū mai i inei e lē oo i ai le oti, seʻiloga ua latou vāai muamua i le Atalii o le tagata ua sau i lona malo.”—Mataio 16:28.
Atonu ua taumānatu le ʻausoo po o le ā le uiga o le fetalaiga a Iesu. Ua mavae atu le vaiaso, ona ave lea e Iesu o ona aposetolo o Peteru, Iakopo ma Ioane, i luga o se mauga maualuga. E foliga mai o le taimi lea ua leva le pō, ona ua fia momoe i latou nei e toʻatolu. A o tatalo Iesu, ua liua o ia i o latou luma, ma ua pupula ona fofoga e pei o le lā, ua susulu foʻi ona ofu papaʻe e pei o le malamalama ma ua feʻilafi mai.
Peitaʻi, ua iloa atu e nei aposetolo ni tagata se toʻalua, “o Mose ma Elia.” O loo la talanoa iā Iesu e faatatau i lona “maliu ese atu mai i le lalolagi, lea e tatau ona faataunuuina i Ierusalema.” (Luka 9:30, 31) E faasino atu le maliu ese o Iesu, i lona maliu ma lona toetū lea sa ia taʻua muamua. (Mataio 16:21) O lenei talanoaga ua faaalia ai, o lona maliu tigā e lē o se mea e tatau ona ʻalofia e pei o le manatu sa iā Peteru.
Ua uaʻi totoʻa atu nei aposetolo i le mea ua tupu, ma ua matuā maofa i latou. E ui lava o se faaaliga le mea o loo latou vaaia, ae ua foliga mai e pei o se mea moni. O lea ua faapea atu ai Peteru: “Le Aʻoaʻo e, ua lelei ona ua tatou faatasi ai i inei, o lea, seʻi o matou faatūina ni faleʻie se tolu, o le tasi mo oe, o le tasi mo Mose, ma le isi mo Elia.” (Mareko 9:5) Po o naunau Peteru e faatutū ni faleʻie ina ia faaauau ai pea lenei faaaliga?
A o tautala atu Peteru, ua ufitia i latou i se ao pupula ma ua faapea mai se siʻufofoga mai i le ao: “O loʻu Atalii pele lenā, o lē ua malie i ai loʻu loto; ia faalogo iā te ia.” Ina ua faalogo nei aposetolo i le siʻufofoga o le Atua, ona latou faapaʻuʻū faō ai lea ona ua latou matuā fefefe lava. Peitaʻi ua fetalai atu Iesu iā i latou: “Tutū ia i luga ma aua tou te fefefe.” (Mataio 17:5-7) Ua tetepa aʻe nei aposetolo, ma ua latou iloa ai ua na o Iesu, auā ua māeʻa le faaaliga. Ina ua ao, ona latou ō ifo lea mai le mauga ma ua faatonuina i latou e Iesu: “Aua neʻi taʻua atu lenei faaaliga i se tasi, seʻiloga ua toe faatūina le Atalii o le tagata mai le oti.”—Mataio 17:9.
O le vaaia e nei aposetolo o Elia i le faaaliga, ua māfua ai ona latou fesili atu: “Aiseā ua fai mai ai le ʻautusiupu e tatau ona muaʻi sau o Elia?” Ua tali mai Iesu: “Ua uma ona sau o Elia ae latou te leʻi amanaʻia o ia.” (Mataio 17:10-12) O loo uiga atu Iesu iā Ioane le Papatiso, o lē e talitutusa a la matafaioi ma Elia. Sa saunia e Elia le ala mo Elisaia, ae sa saunia e Ioane le ala mo Keriso.
E mautinoa le matuā faamalosia o le faatuatua o Iesu ma ona aposetolo i lenei faaaliga. O lenei faaaliga o se faaataga o le mamalu o Keriso i lona Malo. Ioe, sa vaaia e nei soo “le Atalii o le tagata ua sau i lona malo,” e pei lava ona folafolaina atu e Iesu iā i latou. (Mataio 16:28) A o iai aposetolo e toʻatolu i luga o le mauga, sa latou ʻvāaitino ai i lona matagofie.’ E ui lava sa mananaʻo le ʻau Faresaio e avatu e Iesu se faailoga e faamaonia ai o ia o le Tupu tofia a le Atua, ae e na te leʻi faia faapea. Peitaʻi, o lea sa faatagaina soo vavalalata o Iesu e vāai i le liliuina faavavega o ia, e fai ma faamautinoaga o valoaga e faatatau i le Malo. O lea, ua tusi ai Peteru: “Ua atili ai ona matou mautinoa i upu faavaloaga.”—2 Peteru 1:16-19.
Faitau Atili
Sa Faamaoni Pea Peteru e ui i Tofotofoga
Na faapefea i le faatuatua ma le faamaoni o Peteru ona fesoasoani iā te ia e talia faasa‘oga mai iā Iesu?


c: text/html

text:
Faaalia o Vitio
E mafai ona avea ala o faasalalauga ma se meafaigaluega ofoofogia e fesoasoani ai ia te oe e aoao atu ia mataupu faavae o le talalelei. E tele lesona i le Sau, Mulimuli Mai ia te Au ua i ai vitio e mafai ona e taina e faalautele ai le aafiaga e aoao ai. Peitai, afai e te taumafai e faaali se vitio i le sootaga faa-Initoneti i le falelotu, atonu o le a fai ma motu, feto’i, ma taofia. E manaomia lou vave sii maia o le vitio pe afai e te manao e faaaoga i lau vasega.
E tele ni auala e sii mai ai ma taina ia vitio i lou potuaoga. O le auala sili e faalagolago i a outou masini o i ai, o le aofai o lau vasega, ma masini faavitio o lo outou falelotu.
Auala 1: Komepiuta feaveai
- I lau komepiuta feaveai, kiliki le sootaga o vitio o i le otootoga o le lesona.
- A o soloa’i mai le vitio, o le a e vaaia se sootaga e Sii mai ai o loo i lalo ifo. Kiliki le Download.
- Filifili le tele e te manao e sii mai. O faila e tetele atu e umi atu le taimi e sii mai ai, peitai e sili atu ona lelei.
- A uma ona e filifilia le telē o se faila, e mafai ona otometi le sii mai o le vitio. Afai o le tulaga lena, ona sue lea i lau faila o Downloads.
- Atonu e i ai le avanoa e te filifili ai po o fea e te manao e sefe ai le faila. Matou te fautuaina le sefe i luga o lau lau autu ina ia faigofie ai ona e sueina, ae e mafai lava ona e sefeina i soo se mea. Atonu e te manao e toe faaigoa le faila i se igoa e fesoasoani e te manatua ai po o le a le mea e faatatau i ai le vitio. A uma loa ona toe faaigoa le faila ma ua tonu le mea e te manao e sefe ai, ona kiliki lea o le Save.
- Ona mafai lea ona e sau ma lau komepiuta feaveai i le vasega ma ta ai vitio na sii mai.
Auala 2: Tablet po o le Smartphone
Afai o i ai sau masini Apple po o le Android po o se smartphone, e mafai ona e sii maia vitio mai le LDS.org (mulimuli i laasaga lava e tasi o loo faamatala atu i le “Auala 1,” i luga) po o le Gospel Library app.
Ina ia sii mai vitio mai le Gospel Library app (masini o le Apple):
- Alu i le vaega o le Manage Library o le Gosel Library app.
- Filifili Vitio mai le lisi autu.
- Filifili Autalavou: Sau, Mulimuli Mai ia te Au.
- Faatonutonu agai i le vitio e te manao ai.
- Oomi le faamau e sii mai ai, ona amata ai lea ona sii mai le vitio i lau masini.
- A uma ona e sii maia le vitio, toe foi lea i le lisi autu. E mafai ona e maua le vitio ua sii mai i le vaega o Vitio o lau potutusi.
Ina ia sii mai ia vitio mai le Gospel Library app (Android devices):
- Tagai i le otootoga e aoao ai, ma filifili le faamau o le Media Playback i le tulimanu taumatau i luga.
- Filifili le Download Media.
- O le isi taimi e te filifili ai le vitio, o le a ta mai ai ao e sii maia le faila mai lau masini nai lo le toe alu i le Initoneti.
Auala 3: DVD
- I luga o lau komepiuta, kiliki le sootaga i le vitio o i le otootoga o le lesona.
- A o soloa’i mai le vitio, o le a e vaaia se sootaga e Sii mai ai o loo i lalo ifo. Kiliki le Download.
- Filifili le tele e te manao e sii mai. O faila e tetele atu e umi atu le taimi e sii mai ai, peitai e sili atu ona lelei.
- A uma ona e filifilia le telē o se faila, e mafai ona otometi le sii mai o le vitio. Afai o le tulaga lena, ona sue lea i lau faila o Downloads.
- Atonu e i ai le avanoa e te filifili ai po o fea e te manao e sefe ai le faila. Matou te fautuaina le sefe i luga o lau lau autu ina ia faigofie ai ona e sueina, ae e mafai lava ona e sefeina i soo se mea. Atonu e te manao e toe faaigoa le faila i se igoa e fesoasoani e te manatua ai po o le a le mea e faatatau i ai le vitio. A uma loa ona toe faaigoa le faila ma ua tonu le mea e te manao e sefe ai, ona kiliki lea o le Save.
- Faaaogaina o le polokalama e pue ai DVD (atonu ua i ai i lau komepiuta lena polokalama, ma e tele polokalama e mauafua mai i le initoneti), fatufatu se DVD e tuu i ai se faasino autu ina ia mafai ai ona e faatonutonu agai i ai ma ta ia faila mai le laau e ta ai DVD mai lo outou falelotu. (Mulimuli i faatonuga o i le polokalama e pue ai DVD.)
E mafai ona e fuafua e sue se tasi i la outou uarota po o le siteki e mafai ona fatufautina ni DVDs mo faiaoga uma.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
O le tele lava o lo tatou tuuto atu o i tatou lava i le sailiga ia maua le paia ma le fiafia, o le faaitiitia foi lena o lo tatou i ai i luga o se ala o faanoanoaga.
E Uiga i Faanoanoaga
Peresitene Monson, matou te alolofa ia te oe. Faafetai atu mo le faasilasilaga musuia ma logologoa o le fausiaina o malumalu fou ma le galuega faafaifeautalai. Ona o ia galuega, ou te mautinoa lava o le a oo mai ai faamanuiaga silisili ia i tatou ma le tele o tupulaga i le lumanai.
Uso e ma tuafafine, au uo pele! O i tatou uma o tagata. Ou te faamoemoe e le o se mea lenei e faateia ai se tasi.
E leai se tasi o i tatou o le a umi ona i ai i le lalolagi. E i ai ni o tatou tausaga patino lea, i le vaaiga e faavavau, e le faatusalia i le emo o se mata.
Ona tatou o ese atu lea. O o tatou agaga “e ave atu i fanua i lena Atua o le na ia tuuina ia te i [tatou] le ola.”1 E taatitia o tatou tino i tuugamau ma tuua ai mea o lenei lalolagi pe a tatou laa atu i le isi nofoaga o lo tatou olaga.
A o tatou laiti, e foliga mai o le a tatou ola pea e faavavau. Tatou te manatu o le a le faatapulaaina aso o o tatou olaga, ma e vaai mai le lumanai ia i tatou e pei o se auala e le motusia lea e faaauau atu pea i o tatou luma.
Peitai, o le faasolo lava ina tatou matutua, o le tele foi lena o lo tatou tepa i tua ma maofa i le puupuu moni o lena auala. Tatou te tuufesili pe mafai faapefea ona vave mou atu ia tausaga. Ma amata ai ona tatou mafaufau e uiga i filifiliga sa tatou faia ma mea na tatou faia. I le faagasologa, tatou te manatua ai le tele o taimi fiafia e maua ai e o tatou agaga le mafanafana ma le olioli i o tatou loto. Ae tatou te manatuaina foi ia faanoanoaga—o mea tatou te momoo maimau pe ana mafai ona tatou toe foi i tua ma sui.
Sa saunoa se tamaitai fomai e tausia gasegase ua i ai i ō latou toe taimi, e faapea e tele lava ona ia faia se fesili faigofie i ana gasegase a o latou sauni e tuua lenei olaga.
“O i ai ni ou faanoanoaga?” na te fesili atu ai.2
O le matua latalata atu i lena aso mulimuli o le olaga faaletino e tele lava ina maua ai se manino i manatu ma maua ai se malamalamaaga ma se vaaiga. O lea a fesiligia nei tagata e uiga i o latou faanoanoaga, e tatala mai o latou lagona. Latou te manatunatu i mea semanu latou te suia pe ana mafai ona latou toe faafoi i tua le taimi.
A o ou mafaufau i mea na latou fai mai ai, na ou ofo i le auala e mafai ona faaaafia ai e mataupu faavae autu o le talalelei a Iesu Keriso le taitaiga o o tatou olaga mo le lelei, pe afai o le a tatou faaaogaina.
E leai se mea faalilolilo e uiga i mataupu faavae o le talalelei. Ua tatou suesue i ai i tusitusiga paia, ua tatou talanoaina i le Aoga Sa, ma ua tatou faalogo i ai mai le pulelaa i le tele o taimi. O nei mataupu faavae faalelagi ma mea faatauaina e tuusao mai ma manino; e matagofie, loloto, ma mamana; ma e mautinoa lava e mafai ona fesoasoani ia i tatou e aloese ai mai faanoanoaga o le lumanai.
Maimau Pe Ana Tele Atu se Taimi sa Ou Faaaluina ma Tagata Ou te Alofa i ai
Masalo o le faanoanoaga aupito sili ona taatele o gasegase ua lata i o latou taimi, ua faailoa mai e faapea, maimau pe ana tele atu se taimi sa latou faaaluina ma tagata latou te alolofa i ai.
E patino lava i alii latou te faailoa mai lava lenei faanoanoaga taatele: latou te “matua faanoanoa lava i le tele o lo latou olaga sa faaalu i a latou … galuega i [aso taitasi].”3 E toatele ua misia le tele o avanoa o mea faapitoa e manatuaina ia e sau mai le faaaluina o taimi faatasi ma aiga ma uo. Ua latou misia le atiina ae o se sootaga loloto ma i latou e sili ona taua ia i latou.
Pe le moni ea e faapea o le tele o taimi tatou te pisi ai? Ma, e faanoanoa e fai atu, o loo tatou manatu i lena pisi o se mea faamamaluina, e pei ua avea le pisi lava ia, o se mea taua ua ausia po o se faailoga o se olaga silisili.
A ea?
Ou te mafaufau i lo tatou Alii ma le Faataitaiga Atoa, o Iesu Keriso, ma Lona soifuaga puupuu faatasi ma tagata o Kalilaia ma Ierusalema. Sa ou taumafai e vaai faalemafaufau ia te Ia a o pisi tele i va o fonotaga po o galuega e fai i le taimi e tasi ina ia faataunuu uma ni mea faavavave o loo i Lana lisi o mea e fai.
E le mafai ona ou vaai i ai.
Ae, ou te vaaia le agaalofa ma le popole o le Alo o le Atua i Lona soifua ai ma se faamoemoe i aso taitasi. A o Ia fegalegaleai ai ma i latou e vagaia o Ia, sa latou lagonaina lo latou taua ma le alofaina. Sa Ia silafiaina le taua le mafuatia o tagata na Ia feiloai i ai. Sa Ia faamanuia ia i latou, ma auauna atu i ai. Sa Ia siitiaina i latou ma faamaloloina. Sa Ia tuu atu ia i latou le meaalofa taua o Lona taimi.
I o tatou aso, ua faigofie lava le tau ina na ona faafoliga e faaalu se taimi ma isi. I se kiliki o se mausa e mafai ai ona tatou “fesootai’ ma le fia afe o “uo” e aunoa ma le faafesagai ma se tasi o i latou. O tekinolosi e mafai ona avea ma se mea matagofie tele, ma e aoga tele pe a le mafai ona tatou latalata atu i e pele ia i tatou. Ma te nonofo mamao ese ma lo’u toalua mai i o ma aiga pele; ma te iloaina le uiga o lena mea. Peitai, ou te talitonu tatou te le o agai atu i le itu sao, faaletagata lava ia ma se sosaiete, pe a tatou fesootai ai ma aiga po o uo e tele lava i le toe faasalalau lea o ata malie, auina atu o mea taua ae malie, po o le faafesootai atu foi o e pele ia i tatou i saite i le Initoneti. Ou te manatu o loo i ai se avanoa mo lea ituaiga o gaoioiga, ae o le a se tele o le taimi ua tatou naunau e faaalu ai? Afai tatou te toilalo e tuu atu o tatou lava tagata silisili ma ni taimi le faatuaoia ia i latou e taua moni ia i tatou, o le a i ai se aso tatou te faanoanoa ai [i lena mea].
Tatou filifili e faataua i latou tatou te alolofa i ai e ala i le faaaluina o taimi anoa ma i latou, faifaimea faatasi, ma atiae ni mea taua e manatua ai.
Maimau Pe Ana Ou Ola e Tusa ma Ou Gafatia
O le isi mea faanoanoa ua faailoaina e tagata e faapea sa latou toilalo e avea ma tagata na latou lagona na mafai ma na tatau ona avea ai i latou. Ina ua latou toe tepa i tua i o latou olaga, sa latou iloa ai latou te lei ola lava e tusa ma o latou gafatia, sa matuai tele ni mea na tuua e lei faia.
Ou te le o talanoa atu i i e uiga i le a’ea o le faasitepu o le manuia i a tatou matata faalegaluega eseese. O lena faasitepu, e tusa lava po o le a sona taua tele i lenei lalolagi, o le a itiiti lava se mea e maua ai i le malaga sili e faavavau o loo faatalitali mai ia i tatou.
Ae, o loo ou tautala atu e uiga i le avea ai ma tagata lea o loo faamoemoe le Atua e avea ai i tatou.
Tatou te taunuu mai i lenei lalolagi, e pei ona fai mai ai le tusi solo, “faatasi ai ma ao o le mamalu i o tatou luga”4 mai le muai olaga.
O loo silasila mai lo tatou Tama Faalelagi i o tatou gafatia moni. O loo Ia silafia mea e uiga ia i tatou ia tatou te le iloa e i tatou lava. Na te uunaia i tatou i o tatou olaga e faataunuu le fuafuaga faamoemoeina o lo tatou foafoaga, ina ia ola i se olaga amiotonu, ma ia toe foi atu ai i Lona afioaga.
Aisea la, tatou te tuuto atu ai le tele o lo tatou taimi ma le malosi i mea le tumau, e matua le taua, ma e papa’u? Pe ua tatou mumusu ea e vaai atu i le faavalevalea o le tulitulimatagauina o mea le taua ma lē tumau?
Pe le atamai atu ea mo i tatou le “tolo’a’i [mo i tatou lava] o oa i le lagi, e le o i ai se mogamoga po o se ele e faaumatia ai, e le o i ai foi tagata gaoi e eli atu, ma gaoi ai”?5
E faapefea ona tatou faia lea mea? E ala i le mulimuli i le faataitaiga a le Faaola, e ala i le faaaofia ai o Ana aoaoga i o tatou olaga, e ala i le alofa moni i le Atua ma o tatou uso a tagata.
E mautinoa lava e le mafai ona tatou faia lenei mea i le tatoso o o tatou vae, faitio i le umi o sauniga [po o fonotaga], ma faitio po o a mea e ao ona tatou faia e avea ai ma soo.
Pe a oo mai i le ola ai i le talalelei, e le tatau ona pei i tatou o le tamaitiiti lea na ona faasusu o lona tamaivae ona fai mai lea sa tofu i le vai. I le avea ai ma atalii ma afafine o lo tatou Tama Faalelagi, e tele naua mea e mafai ona tatou faia. I lena tulaga, ua le lava le na ona i ai o ni faamoemoega lelei. E tatau ona tatou faia. E sili atu foi ona taua, le tatau ona tatou avea ma tagata ua finagalo le Tama Faalelagi e avea ai i tatou.
O le folafola atu o a tatou molimau o le talalelei e lelei lea, ae o le avea ai ma se faataitaiga ola o le talalelei toefuataiina, e sili atu ona lelei. O le moomoo ia faamaoni atili atu i a tatou feagaiga, e lelei; o le mea moni o le faamaoni i feagaiga paia—e aofia ai le ola i se olaga mama, totogiina o a tatou sefuluai ma taulaga, tausia o le Upu o le Poto, ma le auauna atu ia i latou o mafatia—e matua sili atu ona lelei. O le faasilasila atu o le a tatou tuuto atili atu se taimi mo tatalo faaleaiga, suesueina o tusitusiga paia, ma gaoioiga anoa faaleaiga, e lelei; ae o le faia moni o nei mea uma o le a tumau ai le aumaia o faamanuiaga faalelagi i o tatou olaga.
O le avea ai ma soo o le taumafai lea ia maua le paia ma le fiafia. O le ala lea i le avea ai ma se tagata silisili ma sili ona fiafia.
Ia tatou filifili ai e mulimuli i le Faaola ma galulue ma le filiga ia avea ma tagata na mamanuina ai i tatou e avea ai. Ia tatou faalogo atu ma usiusitai i uunaiga a le Agaga Paia. Pe a tatou faia ia mea, o le a faaali mai e le Tama Faalelagi ia i tatou mea tatou te lei iloaina e uiga ia i tatou lava. O le a Ia faaali mai ia i tatou le ala i o tatou luma ma tatala o tatou mata ia iloa ai a tatou taleni natia ma atonu e lei mafaufauina lava.
O le tele lava o lo tatou tuuto atu o i tatou lava i le sailiga ia maua le paia ma le fiafia, o le faaitiitia foi lena o lo tatou i ai i luga o se ala o faanoanoaga. O le tele lava o lo tatou faalagolago i le alofa tunoa o le Faaola, o le faateleina foi lena o le a tatou lagonaina o loo tatou i ai i luga o le ala sa fuafuaina e lo tatou Tama i le Lagi mo i tatou.
Maimau Pe Ana Ou Tuu Au Lava Ia Fiafia Atili
O le isi mea faanoanoa mo i latou na iloaina ua lata ina oti atonu e fai si faateia. Sa latou momoo maimau pe ana latou tuu i latou lava ia fiafia atili.
E tele lava taimi tatou te maua ai ni lagona sese e faapea o loo i ai se mea e i tala atu o lo tatou gafatia lea o le a aumai ai ia i tatou le fiafia: o se tulaga faaleaiga lelei atu, se tulaga tau tupe lelei atu, po o le iuga o se tofotofoga faigata.
O le faasolo lava ina tatou matutua, o le tele foi lena o lo tatou tepa i tua ma iloaina ai o tulaga i fafo atu e le afaina tele lea, pe iloa ai lo tatou fiafia.
E taua i tatou. Otatou e fuafuaina lo tatou fiafia.
O oe ma au i le taimi mulimuli o le a tuuaia mo lo tatou lava fiafia.
O ma’ua ma lo’u toalua, o Harriet, e fiafia lava e tietie i a ma uila vilivae. O se mea maoae le o ese atu ma olioli i le matagofie o le natura. E i ai ni a ma auala patino ma te fiafia e tietie i ai, ae ma te le gauai tele atu i le mamao ma te o ai po o le saoasaoa ma te o ai e faatusatusa i isi tagata tietie.
Peitai, mai lea taimi i lea taimi ou te manatu e tatau ona fai si a ma tauvaga laitiiti. Ou te manatu sa mafai ona maua se ma taimi sili atu po o le tietie foi i se saoasaoa tele atu pe afai lena ma te uunaia atili i ma’ua lava. O nisi taimi ou te faia ai se mea sese tele o le ta’u atu o lea manatu i lou toalua lelei.
O lana tali masani lava i au fautuaga o sea ituaiga, e agalelei tele, manino, ma tuusao i taimi uma. E ataata o ia ma faapea mai, “Dieter, e le o se tuuga; o se malaga. Olioli i le taimi.”
E sa’o lava o ia!
O nisi taimi i le olaga tatou te soona taulai atu ai i le tini ae ua tatou le maua ai le olioli i le malaga. Ou te le o alu e tietie uila ma lou toalua ona ou te fiafia e uiga i le tini taunuu. Ou te alu ona o le aafiaga o le i ai faatasi ma ia, e suamalie ma faafiafiaina.
Pe le foliga mai ea e faavalevalea le faaleagaina o aafiaga suamalie ma faafiafiaina ona o lo tatou mafaufau pea i le taimi o le a maea ai?
Pe tatou te faalogologo ea i musika matagofie a o faatalitali mo le nota mulimuli e mou atu ae tatou te lei faatagaina i tatou lava ia olioli moni ai? Leai. Tatou te faalogologo ma fesootai atu i fesuisuiaiga o le fati, pā’ō, ma faigaleo i le musika atoa.
Pe tatou te faia ea a tatou tatalo i le na o le fai atu “amene” po o le faaiuga i le mafaufau? E leai. Tatou te tatalo ina ia tatou latalata atu i lo tatou Tama Faalelagi, ina ia maua Lona Agaga ma lagonaina Lona alofa.
E le tatau ona tatou faatalitali ina ia fiafia seia tatou oo atu i se vaega i le lumanai, ae tei ua iloa sa avanoa lava le fiafia—i taimi uma! E le talisapaiaina le olaga i le tau ina na ona mafaufau i mea ua tuanai. O le aso lenei na faia e Ieova … ,” sa tusia ai e le Fai-Salamo, “E olioli ma fiafia i ai.”6
Uso e ma tuafafine, e tusa lava po o a o tatou tulaga, po o a o tatou luitau po o tofotofoga, o loo i ai pea se mea i aso taitasi e olioli atoa ai ma faamemelo ai. O loo i ai se mea i aso taitasi lea e mafai ona aumaia le lotofaafetai ma le olioli pe afai o le a tatou vaaia ma talisapaia.
Masalo e tatau ona faaitiiti lo tatou vaai i o tatou mata ae ia faateleina i o tatou loto. Ou te fiafia i le upusii: E na o le loto e mafai ona vaai manino ai se tasi. Soo se mea taua lava o le a le vaaia e mata.”7
Ua poloaiina i tatou “e tuu atu le faafetai i mea uma.”8 Pe le lelei atu ea la ona tatou vaai i o tatou mata ma loto e oo lava i mea iti ia e mafai lava ona tatou faafetai ai, nai lo le taulai atu i tulaga le lelei i o tatou tulaga o i ai nei?
Ua folafola mai e le Alii, “O ia o le e taliaina mea uma ma le faafetai o le a faamamaluina; ma o mea o le lalolagi lenei o le a faaopoopoina ia te ia, i le sautuaselau lava.”9
Uso e ma tuafafine, faatasi ai ma le anoanoai o faamanuiaga a lo tatou Tama Faalelagi, Lana ata o le faaolataga agalelei, o upumoni faalelagi o le talalelei toefuataiina, atoa ai ma le tele o mea matagofie o lenei malaga faaletino, “pe le ua i ai ea ia te i tatou se pogai tatou te olioli ai?”10
Ia tatou filifili e fiafia, e tusa lava po o a o tatou tulaga.
E Uiga i Filifiliga
E i ai se aso o le a tatou laa atu ai i lena laasaga le maalofia ma laasia ai mai lenei lalolagi faitino i le isi olaga. E i ai se aso o le a tatou toe tepa ai i tua i o tatou olaga ma tuufesili pe na mafai ea ona tatou lelei atu, faia ni faaiuga lelei atu, pe sa faaaogaina ma le atamai sili atu o tatou taimi.
Ina ia aloese mai nisi o faanoanoaga aupito tiga o le olaga, o se mea atamai le faia o nisi o filifiliga i le taimi nei. O le mea lea, ia tatou:
- •
Filifili e faaalu se taimi sili atu ma i latou tatou te alolofa i ai.
- •
Filifili ia tauivi sili atu ma le naunautai ia avea ma tagata ua finagalo le Atua e avea ai i tatou.
- •
Filifili e saili le fiafia, e tusa lava po o a o tatou tulaga o i ai.
O lau molimau e mafai ona taofia le tele o faanoanoaga aupito sili ona tiga o a taeao e ala i le mulimuli i le Faaola i le asō. Afai ua tatou agasala pe fai ni mea sese—afai ua tatou faia ni filifiliga ua tatou salamo ai nei—o loo i ai le meaalofa taua o le Togiola a Keriso, lea e mafai ai ona faamagaloina i tatou. E le mafai ona tatou toe foi i tua i le taimi ma suia le tuanai, ae e mafai ona tatou salamo. E mafai e le Faaola ona soloiesea o tatou loimata o le faanoanoa11 ma aveesea le avega o a tatou agasala.12 O Lana Togiola ua faatagina ai i tatou ia tuua ma faagalo mea o le tuanai ma agai i luma ma lima mama, ma se loto mama,13 atoa ai ma se naunautaiga e fai ia lelei atili ma avea o ni tagata sili atu.
Ioe, e vave lava ona mou atu lenei olaga; ua foliga mai e vave ona mou atu o tatou aso; ma foliga mai ai ua taufaafefe le oti i nisi taimi. E ui i lea, o le a faaauau pea ona ola o tatou agaga ma o le a i ai se aso e toe faatasia ai ma lo tatou tino toetu ina ia maua ai le mamalu tino ola pea. Ou te molimau atu ma le paia ona o le alofa mutimutivale o Keriso, o le a tatou toe ola uma ai ma faavavau. Ona o lo tatou Faaola ma Togiola, e i ai se aso o le a tatou malamalama moni ai ma olioli i le uiga o upu “ua tofatumoanaina ia Keriso, le tui o le oti.”14
O le ala e agai atu i le faataunuuina o lo tatou taunuuga faalelagi o ni atalii ma ni afafine o le Atua, o se ala e faavavau. Uso e ma tuafafine, uo pele, e tatau ona tatou amata e savavali i lena ala e faavavau i le taimi nei; e le mafai ona tatou faamaimauina se aso se tasi. Ou te tatalo ina ia tatou le faatalitali lava seia tatou sauni e oti ae tatou te lei aoao moni lava e ola. I le suafa paia o Iesu Keriso, amene.
Faaali Mau Faasino
-
1. Alema 40:11.
-
2. Tagai Susie Steiner, “Top Five Regrets of the Dying,” Guardian, Feb. 1, 2012, www.guardian.co.uk/lifeandstyle/2012/feb/01/top-five-regrets-of-the-dying.
-
3. Bronnie Ware, in Steiner, “Top Five Regrets of the Dying.”
-
4. “Ode: Intimations of Immortality from Recollections of Early Childhood,” The Complete Poetical Works of William Wordsworth (1924), 359.
-
5. Mataio 6:20.
-
6. Salamo 118:24.
-
7. Antoine de Saint-Exupéry, The Little Prince, trans. Richard Howard (2000), 63.
-
8. Mosaea 26:39; tagai foi Mataupu Faavae ma Feagaiga 59:7.
-
-
10. Alema 26:35.
-
11. Tagai Faaaliga 7:17.
-
12. Tagai Mataio 11:28–30.
-
13. Tagai Salamo 24:4.
-
14. Mosaea 16:8; tagai foi 1 Korinito 15:54.


text:
Vaega 3: Faasaoina Mai Aikupito e oo Atu i le Tupu Muamua o Isaraelu
Sa ta‘ita‘iina atu e Mose Isaraelu mai i lo latou pologa i Aikupito i le Mauga o Sinai, le mea na tuuina atu iai e le Atua ana tulafono. Mulimuli ane sa aauina atu e Mose tamāloloa totoa e 12 ina ia latou matamata i le nuu o Kanana. Peita‘i o le toa 10 o i latou na fo‘i mai ma lipoti leaga. Na latou faatupu ai se mana‘o i tagata ia toe fia fo‘i atu i Aikupito. Ona o le leai o se faatuatua, na faasalaina ai e le Atua Isaraelu ia taamilomilo solo ai lava i le vaomatua mo le 40 tausaga.
Mulimuli ane, ona filifilia ai lea o Iosua na te ta‘ita‘ia Isaraelu i le nuu o Kanana. Ina ia fesoasoani i a i latou ia mauaina le laueleele, sa faatupuina loa e Ieova ni vavega. Sa ia taofia le tafe o le Vaitafe o Ioritana, faasoloina pā o Ieriko ma ia taofia le la ia tu sa‘o mo le aso atoa. Ina ua mavae le ono o tausaga ona faoa mai ai lea o le laueleele mai iā Kanana.
Amata mai iā Iosua, sa pulea Isaraelu e faamasino mo le 356 tausaga. Ua tatou a‘oa‘oina le taatele o isi o i latou, e aofia ai Parako, Kitiona, Iefata, Samasoni ma Samuelu. Tatou te faitau fo‘i e uiga i fafine e pei o Raava, Tepora, Iaeli, Ruta, Naomi ma Talila. I le Vaega e TOLU e aofia ai tausaga e 396 o le tala faasolopito.


text:
Po o Faaauau Ona Suia e le Tusi Paia Lou Olaga?
“Ia liliu e ala i le suia o o outou mafaufau.”—ROMA 12:2.
PESE: 61, 52
1-3. (a) O ā nisi o suiga e ono faigatā iā i tatou ona faia pe a māeʻa le papatisoga? (e) O ā fesili atonu e tatou te fesili ai pe a faigatā ona agaʻigaʻi i luma? (Tagaʻi i ata i luga aʻe o le matua.)
INA ua aʻoaʻoina e Kevin [1] le upu moni, e leai se isi mea na sili ona tāua iā te ia nai lo o le mauaina o se faiā lelei ma Ieova. Peitaʻi, i le tele o tausaga na aafia ai o ia i taaloga faitupe, ulaula, inu tele i le ʻava malosi, ma fualaau faasāina. Sa tatau iā Kevin ona tuua ia masaniga leaga, ina ia maua ai le finagalo malie o le Atua. Sa faalagolago o ia iā Ieova, ma le mana o lana Afioga e suia ai olaga.—Epe. 4:12.
2 Pe na muta suiga na faia e Kevin i lona olaga, ina ua māeʻa lona papatisoga? E leai, na manaʻomia pea ona ia galue e atiaʻe ma faaleleia ona uiga faa-Kerisiano. (Efe. 4:31, 32) O se faaaʻoaʻoga, na faateʻia o ia i le faigatā ona pulea o lona maitaita. Na ia faapea mai: “O le taumafai e pulea loʻu maitaita, sa faigatā atu nai lo o le tuua o masaniga leaga.” Sa faia e Kevin suiga manaʻomia e ala i tatalo faatauanau ma suʻesuʻega loloto o le Tusi Paia.
3 E pei o Kevin, o le toʻatele o i tatou na faia ni suiga tetele a o leʻi papatiso, ina ia faaōgatusa o tatou olaga ma tapulaa a le Tusi Paia. Ina ua uma ona tatou papatiso, na tatou iloa e manaʻomia pea ona fai ni suiga aemaise i vaivaiga e iloagatā, ina ia matuā faaaʻoaʻo ai i le Atua ma Keriso. (Efe. 5:1, 2; 1 Pete. 2:21) O se faaaʻoaʻoga, atonu e tatou te mātauina ua tatou aafia i le uiga faitio, fefe i tagata, le faitala taufaaleaga, po o nisi lava vaivaiga. Po ua faigatā atu ona tatou faia suiga i nei vala nai lo o le mea na tatou faatalitalia? Pe afai o lea, atonu e te tomānatu: ʻUa māeʻa ona ou faia suiga tetele, ae aiseā ua faigatā ai ona ou faia ni suiga lāiti? E faapefea ona ou faia atili nisi suiga ma faaauau ai pea ona suia e le Tusi Paia loʻu olaga?’
IA IAI SE VAAIGA SAʻO
4. Aiseā e lē mafai ai ona tatou faafiafiaina Ieova i mea uma e tatou te faia?
4 E tatou te faanaunau ma o tatou lotoatoa e faafiafia Ieova, ona ua tatou iloa o ia ma alolofa iā te ia. E ui i lea, po o le ā lava le malosi o lenā faanaunauga, ae e lē mafai ona tatou faafiafiaina o ia i taimi uma, ona o lo tatou tulaga lē lelei atoatoa. E tutusa o tatou tulaga ma le aposetolo o Paulo o lē na tusi: “Auā ou te loto e fai le mea lelei, a ou te lē iloa ona fai o le mea lelei.”—Roma 7:18; Iako. 3:2.
5. O ā suiga na tatou faia a o leʻi papatiso, ae o ā vaivaiga atonu o loo tatou tauivi ai pea?
5 Ua tatou lafoaʻia amioga leaga ia e mafai ona aveesea ai i tatou mai i le faapotopotoga Kerisiano. (1 Kori. 6:9, 10) E ui i lea, o loo tatou lē lelei atoatoa pea. (Kolo. 3:9, 10) O lea, e lē tatau ona tatou faatalitalia e uma loa ona papatiso po o le umi foʻi ona iai i le upu moni, ona taulau lea i taimi uma a tatou taumafaiga, lē toe faia mea sesē, ma lē toe tauivi ma faanaunauga ma uunaʻiga sesē. Atonu e faaauau pea ona tatou tauivi ma na faanaunauga sesē mo le tele o tausaga.
6, 7. (a) O le ā ua mafai ai ona avea i tatou ma uō a Ieova e ui ina tatou lē lelei atoatoa? (e) Aiseā e lē tatau ai ona tatou faatalatū e talosaga atu iā Ieova mo le faamagaloga?
6 O lo tatou tulaga lē lelei atoatoa e lē tatau ona taofia ai i tatou mai i le mauaina o se faauōga ma Ieova, ma faaauau ona auauna iā te ia. Seʻi manatu i lenei mea: Ina ua tosina atu e Ieova i tatou iā te ia, na ia silafia o le a tatou lē taulau i nisi taimi. (Ioa. 6:44) Talu ai e silafia e Ieova o tatou uiga ma o tatou loto, na ia silafia foʻi o tatou faanaunauga lē lelei atoatoa o le a avea ma luʻi iā i tatou. Sa ia silafia o le a tatou faia mea sesē mai lea taimi i lea taimi. Peitaʻi, na finagalo pea Ieova e avea i tatou ma ana uō.
7 O le alofa na uunaʻia ai le Atua e aumai se meaalofa tautele mo i tatou, o le taulaga togiola lea a lona Alo pele. (Ioa. 3:16) E faavae i lana sauniuniga tāua ua tatou saʻilia ai le faamagaloga a Ieova pe a tatou faia mea sesē, e tatou te mautinoa ai o loo lelei pea la tatou faauōga ma ia. (Roma 7:24, 25; 1 Ioa. 2:1, 2) Pe e tatau ona tatou faatalatū e talia aogā o le togiola, ona e tatou te manatu e tatou te lē mamā ma agasala? E leai! E tai pei lenā mea o lo tatou mumusu e faaaogā le vai e fufulu ai o tatou lima pe a palapalā. Ua saunia le taulaga togiola mo tagata agasala ua salamō. O le togiola ua mafai ai ona tatou olioli i se faauōga ma Ieova, e ui i lo tatou tulaga lē lelei atoatoa.—Faitau le 1 Timoteo 1:15.
8. Aiseā e tatau ai ona tatou lē amanaʻia o tatou vaivaiga?
8 E lē tatau ona tatou lē amanaʻia o tatou vaivaiga. O le atiaʻe o se faauōga ma Ieova e aofia ai le finafinau e faaaʻoaʻo i le Atua ma Keriso, ma avea ma ituaiga tagata e la te finagalo malie i ai. (Sala. 15:1-5) E aofia ai foʻi le taumafai e pulea o tatou faanaunauga lē lelei atoatoa, po o le manumalo ai. E tusa pe faatoʻā papatiso po ua loa foʻi ona tatou iai i le upu moni, e tatau lava ona ʻfaaauau ona toe faasaʻo o tatou manatu.’—2 Kori. 13:11.
9. E faapefea ona iloa e mafai lava ona tatou ofuina le tagata fou?
9 E manaʻomia taumafaiga faifai pea ina ʻtoe faasaʻo o tatou manatu,’ ma oofu i “le tagata fou.” Na faamanatu atu e Paulo i uso talitonu: “Ia outou tuu ese le tagata tuai e tusa ai ma a outou amioga sa faia muamua, lea ua faaleagaina i ona tuʻinanauga taufaasesē; a ia [faaauau ona] faafouina le malosi e pulea ai o outou mafaufau, ma ia oofu i le tagata fou na foafoaina e tusa ma le finagalo o le Atua, i le amiotonu moni ma le faamaoni.” (Efe. 4:22-24) O le faaupuga “ia faaauau ona faafouina” e faaalia ai o le ofuina o le tagata fou, o se gaoioiga e faaauau pea ona fai. O se mea e faalaeiauina ai, auā ua faamautinoa mai iā i tatou e tusa lava po o le ā le umi o tatou auauna iā Ieova, e mafai ona tatou agaʻigaʻi pea i luma i le atiaʻe ma le faaleleia o uiga faa-Kerisiano ia e faia ai le tagata fou. Ioe, e mafai ona faaauau ona suia e le Tusi Paia o tatou olaga.
AISEĀ E FAIGATĀ AI?
10. O le ā e tatau ona tatou faia ina ia faia pea suiga ma le fesoasoani a le Tusi Paia, ma o ā fesili atonu e tatou te fesili ai?
10 E tatau ona tatou finafinau ina ia faaauau ona suia e le Afioga a le Atua o tatou olaga. Aiseā e manaʻomia ai a tatou taumafaiga malolosi? Pe e lē faigofie ona tatou agaʻigaʻi i luma faaleagaga pe afai e faamanuia e Ieova a tatou taumafaiga? Pe e lē mafai e Ieova ona faafaigofie a tatou taumafaiga ina ia faia le mea saʻo?
11-13. Aiseā e faatalitalia ai e Ieova e faia a tatou lava taumafaiga malolosi ina ia pulea ai o tatou vaivaiga?
11 Pe a tatou manatunatu i le vateatea, e tatou te iloa ai le telē o le mana o Ieova. O se faaaʻoaʻoga, na ia faia le lā lea e matuā malosi lava. O sekone taʻitasi e gaosia ai e le lā se aofaʻiga tele o le malamalama ma le vevela. Ae e na o se vaega itiiti o lenā malosiaga e manaʻomia ina ia faatumau ai le ola i luga o le lalolagi. (Sala. 74:16; Isa. 40:26) E finagalo Ieova e foaʻi mai le malosi talafeagai i ana auauna pe a latou manaʻomia. (Isa. 40:29) E mafai foʻi ona ia aveesea o tatou faanaunauga sesē uma, pe aumaia le malosi e tatou te manumalo ai i so o se vaivaiga e aunoa ma a tatou taumafaiga. Ae aiseā ua ia lē faia ai faapea?
12 Ua aumaia e Ieova iā i tatou se meaalofa tautele o le saʻolotoga e filifili ai. O le filifili e faia le finagalo o Ieova ma galue mamafa e faia faapea, e faaalia ai le loloto o lo tatou alofa mo Ieova ma lo tatou faanaunauga e faafiafia o ia. E tatou te faaalia ai foʻi le lagolagosua i lana pule silisili ese. Na luʻia e Satani le tonu o le pule silisili ese a Ieova. O lea, o a tatou galuega tauofo ma taumafaiga malolosi e lagolago lana pule, e mautinoa e matuā tāua i lo tatou Tamā agalelei ma lototalisapaia. (Iopu 2:3-5; Faata. 27:11) Peitaʻi, pe afai e fesoasoani mai Ieova i taimi uma e pulea o tatou faanaunauga lē lelei atoatoa, ma lē manaʻomia ai ona tatou finafinau e faafiafia o ia, o lona uiga e leai la se aogā o lo tatou faapea atu o loo tatou faamaoni ma lagolagoina lana pule silisili ese.
13 Ua fetalai mai Ieova ina ia faia a tatou “taumafaiga filigā” e atiaʻe ona uiga. (Faitau le 2 Peteru 1:5-7; Kolo. 3:12) E na te faatalitalia i tatou e galulue mamafa e pulea o tatou mafaufau ma faalogona. (Roma 8:5; 12:9) O le taumafai malosi i lenei vala, e faafiafiaina ai i tatou ona o loo faaauau ona suia e le Tusi Paia o tatou olaga.
IA FAAAUAU ONA SUIA I TATOU E LE AFIOGA A LE ATUA
14, 15. O le ā e mafai ona tatou faia ina ia atiaʻe ai uiga e fiafia i ai Ieova? (Tagaʻi i le pusa “ Suia e le Tusi Paia ma le Tatalo o Latou Olaga.”)
14 O le ā atonu e tatou te faia e atiaʻe ai uiga o le Atua ma faafiafiaina ai o ia? E tele atu mea e manaʻomia ona tatou faia nai lo o le tau ina iai o se polokalame faaleleia ai o tatou uiga. E manaʻomia ona tatou finafinau pea ma mulimuli i faatonuga a le Atua, auā ua taʻua i le Roma 12:2: “Aua tou te mulimuli i lenei faiga o mea a le lalolagi, ae peitaʻi ia liliu e ala i le suia o o outou mafaufau, ina ia faamaonia e outou lava po o le ā le finagalo o le Atua, lea e lelei, e mālie, ma lelei atoatoa.” E ala i lana Afioga ma lona agaga paia, ua fesoasoani mai ai Ieova iā i tatou e malamalama ma faia lona finagalo, ma suia o tatou olaga ina ia ōgatusa ma ana tapulaa. E tatau ona aofia i a tatou taumafaiga le faitauina i aso taʻitasi o le Tusi Paia, manatunatu loloto i ai, ma tatalo mo le agaga paia. (Luka 11:13; Kala. 5:22, 23) A o tatou gauaʻi atu i le taʻitaʻiga a le agaga paia o le Atua, ma faaōgatusa o tatou manatu ma le silafaga a Ieova o loo i lana Afioga, o le a tatou faataʻitaʻi ai iā te ia i o tatou manatu, faamatalaga ma gaoioiga. E ui i lea, e manaʻomia pea ona tatou mataala ina ia aua neʻi toe lolo atu i o tatou vaivaiga.—Faata. 4:23.
15 E faaopoopo atu i la tatou faitauga Tusi Paia, e manaʻomia ona tatou suʻesuʻeina le Afioga a le Atua faatasi ma a tatou lomiga faa-Kerisiano, ina ia faaaʻoaʻo ai i uiga matagofie o Ieova. Ua iloa e nisi le aogā o le aoaoina ma autalu nisi o mau ma Olomatamata ma Ala Mai!, e taulaʻi atu i le atiaʻe o uiga faa-Kerisiano po o le foʻia o se vaivaiga patino.
16. Aiseā e lē tatau ai ona tatou lotovaivai pe a lē vave ona tatou faia ni suiga?
16 Pe a foliga mai e tuai ona e agaʻigaʻi i luma faaleagaga, ia manatua e umi se taimi e faia ai faapea. O le atiaʻe o uiga faaleagaga o se gaoioiga e faifai pea. E tatau ona tatou onosaʻi a o faaauau ona suia e le Tusi Paia o tatou olaga. I le taimi muamua, e tatau ona pulea i tatou lava ina ia faia le mea saʻo e pei ona taʻua i le Tusi Paia. Ae a o faagasolo taimi, o le a faigofie ona tatou mafaufau ma gaoioi e tusa ma le silafaga a le Atua, a o faasolosolo ina ōgatusa o tatou manatu ma gaoioiga ma ala o Ieova.—Sala. 37:31; Faata. 23:12; Kala. 5:16, 17.
IA MANATUA LE TAUI MATAGOFIE
17. O le ā le taui matagofie e tatou te tulimataʻia, pe a tatou faamaoni iā Ieova?
17 O le a maua e tagata tapuaʻi faamaoni o Ieova le faaeaga o le auauna iā te ia e faavavau i le tulaga lelei atoatoa. O le a lē toe faigatā i lenā taimi ona faaalia uiga o le Atua, ma o le a maua ai pea le fiafia. Ae e tatou te lotofaafetai i lenei taimi mo le togiola, ona ua mafai ai ona tatou tapuaʻi i lo tatou Atua alofa. Ua mafai ona tatou faia faapea e ui i lo tatou lē lelei atoatoa, pe a faaauau ona tatou gauaʻi i le mana o lana Afioga lea e suia ai olaga.
18, 19. E faapefea ona tatou mautinoa e iai i le Tusi Paia le mana e faaauau ona suia ai o tatou olaga?
18 Sa galue mamafa Kevin lea na taʻua muamua ina ia pulea lona ita. Na ia manatunatu loloto ma faatatau taʻiala o le Tusi Paia, ma taliaina le fesoasoani ma fautuaga a uso Kerisiano. A o faagasolo tausaga, na faia ai e Kevin ni suiga mataʻina. Mulimuli ane, na agavaa o ia e avea ma auauna o le faiva, ma ua 20 nei tausaga talu ona avea o ia ma toeaina i le faapotopotoga. Peitaʻi, ua ia iloa le manaʻomia ona mataala ina neʻi toe lolo atu i lona vaivaiga.
19 Ua faaalia i le mea na tupu iā Kevin, ua fesoasoani le Tusi Paia i tagata o le Atua e faaauau ona faia suiga lelei i o latou olaga. O lea la, seʻi faaauau pea ona suia e le Afioga a le Atua o tatou olaga ma tatou maua ai se faiā vavalalata ma Ieova. (Sala. 25:14) A o tatou vaaia le faamanuia a Ieova i a tatou taumafaiga, e tatou te mautinoa ai e mafai ona faaauau ona suia e le Tusi Paia o tatou olaga.—Sala. 34:8.
^ [1] (palakalafa 1) Ua suia le igoa.


text:
Aoao i polokalama ma punaoa fou o loo maua mo le aoao atu ma le aoaoina i le tausaga a sau.
Maimoa i vitio o loo pueina i totonu o potuaoga moni lava ma o loo faaalia ai ia faiaoga o loo faaaogaina metotia ia na fautuaina atu i gaoioiga mo le aoaoina i otootoga o leSau, Mulimuli mai ia te Au .
Ua matuai fautuaina malosi ia faiaoga e sii mai vitio ao lei sau i le lotu (tagai i faatonuga mo le siiina mai o vitio).
Ua faaopoopo se laina fou o aikona tau komepiuta i le pito i luga o itulau taitasi o le uepisaite a leSau, Mulimuli mai ia te Au. O lenei laina o aikona tau komepiuta e fesootai ai i le siiina mai o punaoa, auina atu o ni manatu faaalia, fefaasoaai ai ma isi, ma lolomiina ai ia itulau.
Matou te fia faalogo i lou aafiaga ina ua amatalia le Sau, Mulimuli Mai ia te Au. Faamolemole ia fai sou sao i la maotu sailiiliga ma fesoasoani mai ia i matou ina ia faaleleia atili le aoaoga.


text:
MATAUPU 3
Ia Alofa i Ē e Alofa i ai le Atua
“O lē e savali ma tagata atamamai, e atamai ai o ia.”
1-3. (a) O le ā le upu moni tāua o loo faamatalaina i le Tusi Paia? (e) E faapefea ona tatou filifili aumea o ē e taaʻina i tatou i mea lelei?
E MITIIA e omomi vai; e faapena foʻi tagata, e latou te puʻea mea o loo siʻomia ai i latou. E matuā faigofie lava ona tatou talia
2 Ua faaalia e le Tusi Paia se upu moni tāua i le faapea mai: “O lē e savali ma tagata atamamai, e atamai ai o ia, a o lē e faifaimea faatasi ma tagata vālea, e leaga ai lava o ia.” (Faataoto 13:20) O loo faatatau atu lenei faataoto i se mea e sili atu i lo o na o feiloaʻiga masani. O le faaupuga “savali ma” ua faailoa mai ai se aufaatasiga faifai pea. * I le faia o se faamatalaga i lenei mau, ua faapea mai se tasi faitofā o le Tusi Paia: “O le savali ma se tagata, e faaalia ai le alofa ma le pipii i ai.” Pe e te lē ioe e tele lava ina tatou faataʻitaʻi i ē e tatou te alolofa i ai? E pipii atu o tatou loto i ē e tatou te alolofa i ai, e mafai ona latou taaʻina i tatou i le faia o mea lelei po o mea leaga.
3 Ina ia tumau i le alofa o le Atua, e tāua ona tatou saʻilia ni aumea o ē e taaʻina i tatou i mea lelei. E faapefea ona tatou faia lenā mea? E ala i le alofa iā i latou e alofa i ai le Atua, e avea ana uō ma a tatou uō. Seʻi mafaufau i ai. O ai ni aumea e sili ona lelei e tatou te filifilia nai lo o i latou e iai uiga o loo saʻilia e Ieova mai i ana uō? Seʻi o tatou iloiloina la ituaiga o tagata e alofa i ai le Atua. O lo tatou iloa lelei o le silafaga a Ieova, o le a lava saunia ai i tatou e filifili ni aumea lelei.
O Ē E ALOFA I AI LE ATUA
4. Aiseā e iai le aiā a Ieova e filifili lelei ai ana uō, ma aiseā na taʻua ai e Ieova Aperaamo o “laʻu uō”?
4 E filifili lelei e Ieova ana uō. Pe e iai ea sana aiā e faia ai faapea? Ioe, auā o ia o le Alii Pule Silisili Ese i le aoao o mea, o le avea la ma ana uō, o le faaeaga silisili lea. O ai la e filifilia e Ieova e fai ma ana uō? E mafuta vavalalata mai Ieova i ē e faatuatua ma talitonu atoatoa iā te ia. O se faaaʻoaʻoga, o le augātamā o Aperaamo, o se tamā ua lauiloa i le maoaʻe o lona faatuatua. E leai se isi tofotofoga e sili ona faigatā o le faatuatua mo se tamā, nai lo o le talosaga atu i ai e ofoina lona atalii e fai ma taulaga. * Ae ʻna semanū e ofo atu e Aperaamo Isaako,’ auā na faatuatua atoatoa o ia “e mafai e le Atua ona toe faatūina o ia mai i le oti.” (Eperu 11:17-19) Ona o le faatuatua ma le usiusitaʻi o Aperaamo, na taʻua ai ma le alofa e Ieova o ia o “laʻu uō.”
5. O le ā le silasila a Ieova i ē e usiusitaʻi ma le faamaoni iā te ia?
5 E matuā tāua iā Ieova le usiusitaʻi ma le faamaoni. E alofa o ia i ē e faamuamua lo latou faamaoni iā te ia e sili atu i isi mea uma. (Faitau le 2 Samuelu 22:26.) E pei ona tatou faitau ai i le Mataupu 1 o lenei tusi, e matuā fiafia lava Ieova i ē e filifili e usiusitaʻi iā te ia, ona o le alofa. Ua taʻua i le Faataoto 3:32: “E mafuta vavalalata atu o Ia i ē ua amio saʻo.” O ē e usiusitaʻi i mea ua faafinagaloina e le Atua, e latou te maua se valaaulia agalelei mai iā Ieova: E mafai ona avea i latou ma mālō i lona “faleʻie,” e mafai ona tapuaʻi iā te ia, ma saʻoloto e faalatalata atu iā te ia i le tatalo.
6. E faapefea ona faaalia lo tatou alolofa iā Iesu, ma e faapeʻī faalogona o Ieova i ē e alolofa i lona Alo?
6 E alofa Ieova i ē e alolofa iā Iesu, lona Alo pele e toʻatasi. Na fetalai Iesu: “Afai e alofa mai se tasi iā te aʻu, e tausia e ia aʻu upu, ma e alofa foʻi loʻu Tamā iā te ia, ma te ō atu foʻi iā te ia ma matou nonofo faatasi ma ia.” (Ioane 14:23) E faapefea ona faaalia lo tatou alofa iā Iesu? E ala i le usiusitaʻi i ana poloaʻiga, e aofia ai le poloaʻiga o le talaʻi o le tala lelei ma le faia o soo. (Mataio 28:19, 20; Ioane 14:15, 21) E faaalia foʻi lo tatou alofa iā Iesu pe a tatou ʻmulimulituʻi i ona tulaga aao,’ ia matuā faaaʻoaʻo iā te ia i a tatou upu ma gaoioiga e tusa ai ma lo tatou tulaga o ni tagata lē lelei atoatoa. (1 Peteru 2:21) E fiafia le finagalo o Ieova i ē e taumafai malosi e faataʻitaʻi iā Keriso, ona o lo latou alofa i lona Alo.
7. Aiseā e lelei ai ona faauō atu i uō a Ieova?
7 O le faatuatua, o le faamaoni, o le usiusitaʻi ma le alofa iā Iesu ma ona ala, o nisi na o uiga e finagalo Ieova e faaalia e Ana uō. E lelei ona fesili ifo iā i tatou lava: ʻPe e faaalia e aʻu uō mamae na uiga ma gaoioiga? Po ou te faauō ea i uō a Ieova?’ E lelei ona faia faapea. E iai āuga lelei iā i tatou i le faifaimea faatasi ma ē e faaalia uiga o le Atua, ma maelega i le talaʻia o le tala lelei o le Malo, auā e fesoasoani iā i tatou e faaauau ai ona faafiafia le Atua.
SE LESONA MAI SE FAAAʻOAʻOGA A LE TUSI PAIA
8. Aiseā ua e fiafia ai i le faauōga (a) a Naomi ma Ruta? (e) a talavou Eperu e toʻatolu? (i) a Paulo ma Timoteo?
8 E tele faaaʻoaʻoga o loo i le Tusi Paia iā i latou na maua aogā ona o le filifilia o aumea lelei. E mafai ona e faitau i ai i le faauōga a Naomi ma Ruta le avā a lana tama, o talavou Eperu e toʻatele o ē na tutū faatasi i Papelonia, ma Paulo ma Timoteo. (Ruta 1:16; Tanielu 3:17, 18; 1 Korinito 4:17; Filipi 2:20-22) Seʻi o tatou taulaʻi atu la i se isi faaaʻoaʻoga mataʻina: o le faauōga a Tavita ma Ionatana.
9, 10. O le ā le faavae o le faauōga a Tavita ma Ionatana?
9 Ua faapea mai le Tusi Paia, ina ua uma ona fasiotia e Tavita Koliata, “ona pipiimau lea o le loto o Ionatana i le loto o Tavita, ua alofa foʻi Ionatana iā te ia e pei o ia lava.” (1 Samuelu 18:1) O i inā na amata ai se faauōga e leʻi motusia, e ui ina matuā eseese tausaga, ae sa tumau seʻia oo ina maliu Ionatana i le taua. * (2 Samuelu 1:26) O le ā le faavae o le fusi malosi i le va o nei uō e toʻalua?
10 Na fusia faatasi Tavita ma Ionatana i lo laʻua alofa i le Atua, ma lo laʻua faanaunauga malosi ina ia tumau ona faamaoni iā te ia. Sa autasi nei tane e toʻalua i o laʻua faanaunauga faaleagaga. Sa faaalia e le tasi uiga na pele ai o ia i le isi. E mautinoa na fiafia Ionatana i le lototele ma le maelega o le talavou o Tavita, o lē na puipuia ma le lē fefe le suafa o Ieova. E mautinoa foʻi na faaaloalo Tavita i le tane matua o Ionatana o lē na lagolagoina ma le faamaoni faatulagaga a Ieova, ma faamuamua ma le lē manatu faapito manaʻoga o Tavita nai lo o ona manaʻoga. Seʻi manatu i le mea na tupu ina ua oo Tavita i se tulaga faigatā, na fesolasolataʻi i le toafa ina ia sao ai mai i le ita o le tupu amioleaga o Saulo, le tamā o Ionatana. Na faaalia e Ionatana le faamaoni uiga ese, ma tausolomua ai ona ʻalu atu iā Tavita ina ia faamalosia e ia lona faatuatua i le Atua.’ (1 Samuelu 23:16) Seʻi manatu i lagona o Tavita ina ua alu atu lana uō pele ma lagolagosua ma faalaeiau iā te ia! *
11. O le ā ua e aʻoaʻoina e uiga i faauōga mai le faaaʻoaʻoga a Ionatana ma Tavita?
11 O le ā le lesona ua tatou iloa mai i le faaaʻoaʻoga a Ionatana ma Tavita? Ua tatou iloa ai o le mea e aupito i sili ona tāua i se uō, o le faatāuaina lea o mea faaleagaga. Pe a tatou māfana atu i ē e tutusa o tatou talitonuga, o a tatou amio, ma o tatou faanaunauga ina ia tumau ona faamaoni i le Atua, e mafai ona fetufaaʻi ai manatu, o faalogona, ma mea e tutupu e faamalosiau ma atiaʻe ai i tatou. (Faitau le Roma 1:11, 12.) E tatou te maua i o tatou uso tapuaʻi o ē e faaleagaga o latou mafaufauga. Po o lona uiga la, o se aumea lelei o so o se tasi lava e sau i sauniga i le Maota o Sauniga? E leai, e lē o tagata uma.
LE FILIFILIA O A TATOU AUMEA VAVALALATA
12, 13. (a) Aiseā e tatau ai ona tatou faaeteete i le filifilia o aumea Kerisiano? (e) O le ā le luʻitau na fesagaʻi ma faapotopotoga i le uluaʻi senituri, o ā lapataʻiga malolosi na tuuina atu e Paulo ona o lea mea?
12 E oo lava i totonu o le faapotopotoga, e tatau ona tatou filifili ma le poto ina ia maua ai ni uō e atiaʻe ai faaleagaga. Pe e faateʻia i tatou i lenā mea? E leai. E iai nisi Kerisiano i le faapotopotoga e umi se taimi ona faatoʻā matutua lea faaleagaga, e pei foʻi o nisi fua o se laau, e umi se taimi ona faatoʻā pula lea. O faapotopotoga uma lava, tatou te maua ai Kerisiano e eseese uma lo latou tuputupu aʻe faaleagaga. (Eperu 5:12–6:3) E moni e tatau ona tatou onosaʻi ma alolofa i ē e fou po o ē e vaivai, auā e tatou te fia fesoasoani ina ia latou tuputupu aʻe faaleagaga.
13 Ae e iai taimi e ono tulaʻi mai ai se tulaga i totonu o le faapotopotoga, e manaʻomia ai ona tatou faaeteete i ē e tatou te faauō i ai. Atonu e faia e nisi ni amioga e lē talafeagai. O nisi atonu e faitio pe muimui. Na fesagaʻia foʻi e faapotopotoga i le uluaʻi senituri T.A. se luʻitau faapena. E ui lava na faamaoni le toʻatele o tagata o le faapotopotoga, ae na iai nisi e leʻi lelei a latou amio. Talu ai e leʻi mulimuli isi o le faapotopotoga i Korinito i nisi o aʻoaʻoga faa-Kerisiano, na lapataʻi atu ai le aposetolo o Paulo i le faapotopotoga: “Aua neʻi faasesēina outou. O aumea leaga e faaleagaina ai mea lelei ua masani ai tagata.” (1 Korinito 15:12, 33) Na lapataʻia e Paulo Timoteo, atonu o le a iai ni Kerisiano e lē lelei a latou amio. Na faatonuina Timoteo e faamamao mai i tagata faapena, e aua neʻi avea i latou ma ana uō mamae.
14. E faapefea ona faatatau le agaga o le lapataʻiga a Paulo e uiga i aumea?
14 E faapefea la ona tatou faatatauina le agaga o le lapataʻiga a Paulo? Aua neʻi mafuta vavalalata atu i so o se tasi i totonu po o fafo o le faapotopotoga, o ē atonu e leaga a latou taaʻiga. (2 Tesalonia 3:6, 7, 14) E ao ona puipuimalu lo tatou itu faaleagaga. Ia manatua, e pei o omomi, e tatou te puʻea manatu ma uiga o a tatou uō vavalalata. E lē mafai ona tatou fufui le omomi i totonu o se vai palapalā ae e faatalitalia o le a tumu i le vai mamā. E faapena foʻi ona lē mafai ona tatou aumea ma ē e leaga a latou taaʻiga, ae faatalitalia o le a tatou puʻea ni mea lelei.
E mafai ona maua ni uō lelei i uso tapuaʻi
15. E faapefea ona e maua i le faapotopotoga ni uō e faaleagaga o latou mafaufauga?
15 O le mea e faafetai ai, ona e matuā faigofie ona maua ni uō lelei i o tatou uso tapuaʻi. (Salamo 133:1) E faapefea la ona e maua i le faapotopotoga ni uō e faaleagaga o latou mafaufauga? A o e atiaʻe uiga ma ala o le Atua, e mautinoa lava o le a tosina atu iā te oe tagata e faapena o latou mafaufauga. Ae atonu e manaʻomia foʻi ona fai sau taumafaiga ina ia aapa atu ma maua ai ni uō fou. (Tagaʻi i le pusa “ Le Auala na Maua ai ni Uō Lelei.”) Ia saʻili ē o faaalia uiga o loo e naunau e faaalia. Ia utagia le fautuaga a le Tusi Paia e “faalautele atu o outou loto.” Ia taumafai e faauō atu i uso talitonu e tusa lava pe e ese lo latou lanu, atunuu, po o aganuu. (2 Korinito 6:13; faitau le 1 Peteru 2:17.) Aua le aumea atu na o ē e tou te tupulaga faatasi. Ia manatua na matua mamao Ionatana iā Tavita. Pe a faauō i tagata matutua, e maua ai faamanuiaga auā e tele lo latou poto masani ma le atamai.
PE A TULAʻI MAI FAAFITAULI
16, 17. Aiseā e lē tatau ai ona tatou ō ese mai le faapotopotoga pe a faatigā mai se uso tapuaʻi?
16 E ono tulaʻi mai faafitauli mai lea taimi i lea taimi ona e matuā eseese uiga ma talaaga o tagata i le faapotopotoga. Atonu e fai e se uso talitonu se tala po o se mea e tigā ai o tatou faalogona. (Faataoto 12:18) I nisi taimi e mapuna aʻe ai ni faafitauli ona o le eseese o uiga, o le lē femalamalamaaʻi, po o le eseese o manatu. Po o le a tatou tausuai ai ona o na faafitauli ma lē toe ō mai ai i le faapotopotoga? E leai, pe afai e moni lo tatou alofa iā Ieova, ma ē e alofa i ai o ia.
17 Ona o Lē na Faia i tatou ma Lē e Tausia le Ola, ua ono ma tatau iā Ieova lo tatou alofa ma lo tatou faamaoni atoatoa. (Faaaliga 4:11) E lē gata i lea, e tatau ona tatou lagolagoina ma le faamaoni le faapotopotoga ua ia finagalo e faaaogā. (Eperu 13:17) O lea, afai e faatigā mai iā i tatou se uso tapuaʻi pe faia se mea tatou te lē fiafia ai, tatou te lē ō ese mai i le faapotopotoga ina ia faaalia ai lo tatou lē malilie. E lē mafai ona tatou faia lenā mea. E lē o Ieova lea na faatigā mai iā i tatou. O lo tatou alofa iā Ieova, e lē mafai ai ona tatou fulitua iā te ia ma ona tagata!
18. (a) E faapefea ona tatou faatupuina le filemu i le faapotopotoga? (e) O ā faamanuiaga e maua pe a tatou filifili e faamagalo pe a iai se māfuaaga lelei?
18 O le alofa i uso tapuaʻi ua māfua ai ona tatou faatupuina le filemu i le faapotopotoga. E lē faatalitalia e Ieova e lelei atoatoa ē ua ia alofa i ai, e lē tatau foʻi la iā i tatou. O le alofa e mafai ai ona tatou faagalo nai mea sesē lāiti, ma ia manatua o i tatou uma e lē lelei atoatoa ma faia mea sesē. (Faataoto 17:9; 1 Peteru 4:8) O le alofa e fesoasoani iā i tatou e faaauau ai ona “fefaamagaloaʻi ma le lotoatoa.” (Kolose 3:13) E lē faigofie i taimi uma ona faatinoina lenei fautuaga. Afai e tatou te lē pulea na faalogona lē lelei, e iʻu ina manumalo iā i tatou, ma teuloto ai lo tatou ita, ma atonu tatou te manatu ai o lo tatou ita o loo faasalaina ai lē na faia le mea sesē iā i tatou. Ae o le mea moni, o le teuloto o lo tatou ita, e afāina ai i tatou. O lou filifili e faamagalo pe a iai se māfuaaga lelei e faamagalo ai, e maua ai faamanuiaga. (Luka 17:3, 4) E maua ai le filemu o le mafaufau ma le loto, e faatumau ai le filemu o le faapotopotoga, ae o le mea e sili, e puipuia ai la tatou faiā ma Ieova.
LE TAIMI E LĒ TOE FAIFAIMEA FAATASI AI
19. O ā ni tulaga e tulaʻi mai e tatau ai ona tatou lē toe faifaimea faatasi ma se tasi?
19 E iai taimi e lē tatau ai ona tatou toe faifaimea faatasi ma se tasi na fai ma sui o le faapotopotoga. E tupu lenei mea pe afai ua faateʻaina se tasi ua solia tulafono a le Atua ae e lē salamō, po ua fulitua foʻi se tasi i le faatuatua e ala i le aʻoaʻo atu o se talitonuga sesē, po ua vavaeese e se tasi o ia lava mai le faapotopotoga. Ua faatonuina i tatou e le Tusi Paia e “aua neʻi . . . toe faifaimea faatasi” ma tagata faapena. * (Faitau le 1 Korinito 5:11-13; 2 Ioane 9-11) Atonu e matuā faigatā lava ona faamamao mai se tasi na avea ma a tatou uō, pe tatou te aiga foʻi. Po o le a tatou tutūmausalī ea, ma faaalia ai e sili atu lo tatou faamaoni iā Ieova ma ana tulafono amiotonu nai lo o tagata? Ia manatua, e matuā tāua iā Ieova le faamaoni ma le usiusitaʻi.
20, 21. (a) Aiseā o se faatulagaga alofa ai le faateʻaina o se tasi? (e) Aiseā e tāua ai ona filifili ma le poto a tatou aumea?
20 O lenei faatulagaga o le faateʻaina, o se sauniuniga alofa mai iā Ieova. Aiseā? O le faateʻaina o se tagata agasala e lē salamō, e faaalia ai le manatu mamafa i le suafa o Ieova, ma mea uma e fesootaʻi atu i lenā suafa. (1 Peteru 1:15, 16) O le faateʻaina o se tasi e puipuia ai foʻi le faapotopotoga. E puipuia sui faamaoni mai i taaʻiga leaga a tagata e agasala ma le loto i ai, ma e mafai ona faatino la latou tapuaʻiga ma le iloa o le faapotopotoga o se sulufaʻiga saogalemu mai i lenei lalolagi amioleaga. (1 Korinito 5:7; Eperu 12:15, 16) O lenā aʻoaʻiga e faaalia ai le alofa mo lē ua fai mea sesē. Atonu o le mea tonu lenā e na te manaʻomia e faasagatonu ai lona mafaufau, ma faia ni gaoioiga e toe foʻi mai ai iā Ieova.
21 O le mea moni, e matuā malolosi aafiaga a a tatou uō vavalalata iā i tatou. O lea la, e tāua ona filifili ma le poto a tatou aumea. Pe a tatou faauō i uō a Ieova, ma alolofa i ē e alofa i ai le Atua, e mautinoa o le a tatou faauō i aumea e sili ona lelei. O mea e tatou te puʻea mai iā i latou, e fesoasoani iā i tatou ina ia faaauau ai ona faafiafia Ieova.
^ pala. 2 O le upu Eperu ua faaliliuina i le “faifaimea faatasi” o loo faaliliuina foʻi i le “faauō.”
^ pala. 4 Ina ua talosaga mai faapenei iā Aperaamo, na saunia ai e Ieova se ata o le taulaga o le a ia faia i lona ofoina o lona Alo e toʻatasi. (Ioane 3:16) Ae na faalaa ane Ieova i le tulaga o Aperaamo, ma Ia saunia se mamoe poʻa e sui ai Isaako.
^ pala. 9 O Tavita o se talavou “o le tamaitiiti” ina ua ia fasiotia Koliata, ma e tusa ma le 30 ona tausaga i le taimi na maliu ai Ionatana. (1 Samuelu 17:33; 31:2; 2 Samuelu 5:4) A o Ionatana, e tusa ma le 60 ona tausaga ina ua maliu o ia, e foliga mai e 30 tausaga e matua ai iā Tavita.
^ pala. 10 E tusa ma le 1 Samuelu 23:17, e lima mea na fai atu ai Ionatana e faalaeiau atu ai iā Tavita: (1) Na ia timaʻi atu iā Tavita e aua neʻi fefe. (2) Sa ia faamautinoa iā Tavita o le a lē taulau taumafaiga a Saulo. (3) Na ia faamanatu atu iā Tavita o le a avea o ia ma tupu e pei ona folafola mai e le Atua. (4) Na ia tautō e faamaoni iā Tavita. (5) Na ia taʻu atu iā Tavita ua iloa lava e Saulo le faamaoni o Ionatana iā Tavita.
^ pala. 19 Mo nisi faamatalaga i le auala e feutagaʻi ai ma tagata ua faateʻaina po ua vavaeese, tagaʻi i le mataupu o loo i le Faaopoopoga “Le Auala e Feutagaʻi ai ma se Tagata ua Faateʻaina.”


text:
Ua faaliliuina uma sa Nifaē ma sa Lamanā i le Alii—Ua latou tuutele a latou mea uma, fai vavega, ma manuia i le laueleele—Ina ua mavae le lua seneturi, sa oo ina tutupu mai fevaevaeaiga, mea leaga, ekalesia pepelo, ma sauaga—Ina ua mavae le tolu selau tausaga, sa oo ina amioleaga uma sa Nifaē ma sa Lamanā—Ua natia e Amorona talafaamaumau paia. E tusa o le 35–321 T.A.
1 Ma sa oo ina mavae atu le tausaga e tolusefulu ma le fa, ma le tolusefulu ma le lima foi, ma faauta sa faatuina e soo o Iesu se ekalesia a Keriso i laueleele atoa faataamilo. Ma o le toatele o i latou na o mai ia te i latou, ma le salamo moni ia latou agasala, sa papatisoina i le suafa o Iesu; ma sa latou maua foi le Agaga Paia.
2 Ma sa oo i le tausaga e tolusefulu ma le ono, sa liliu tagata uma i le Alii, i luga o le laueleele atoa, o sa Nifaē uma ma sa Lamanā, ma sa leai ni finauga ma ni feteenaiga i totonu ia te i latou, ma sa faamaoni tagata uma o le tasi i le isi i fealoaiga na latou fai.
3 Ma sa latou atuutele mea uma i totonu ia te i latou; o lea sa leai se mauoa ma se matitiva, pologa ma se saoloto, ae sa tuusaoloto i latou uma, ma tofusia i le meaalofa mai le lagi.
4 Ma sa oo ina mavae atu foi le tausaga e tolusefulu ma le fitu, ma sa i ai pea lava le filemu i le laueleele.
5 Ma sa i ai galuega tetele ma le ofoofogia na faia e soo o Iesu, sa oo ina latou afaamalolo mai, ma faatutu mai e na oti, ma faasavavali e na pipili, ma faapupula i e na tauaso, ma e na tutuli ina ia faalogo; ma sa latou faia evavega uiga eseese uma i totonu o le fanauga a tagata; ma sa leai se mea sa latou faia ai vavega vagana ai i le suafa o Iesu.
6 Ma sa faapea ona mavae atu o le tausaga e tolusefulu ma le valu, ma le tolusefulu ma le iva foi, ma le fasefulu ma le tasi, ma le fasefulu ma le lua, ioe, seia oo lava ina mavae atu le fasefulu ma le iva o tausaga, ma le limasefulu o lenei foi, ma le limasefulu ma le lua; ioe, ma seia oo lava ina mavae atu le limasefulu ma le iva o tausaga.
7 Ma sa faamanuiaina tele i latou e le Alii i le laueleele; ioe, sa oo ina latou toe fausia ni aai i mea sa i ai aai na mu.
8 Ioe, e oo lava i lena aaai tele o Saraʼemila sa latou faia ia toe fausia.
9 Peitai sa i ai le tele o aai sa agogoto, ma sa alu ae le vai ma ua suitulaga i mea na i ai; o lea sa le mafai ai ona toe faafouina ia aai.
10 Ma o lenei, faauta, sa oo ina solo malolosi le nuu o Nifae, ma matua faatoateleina vave, ma avea ma ni atagata lalelei tele ma tauagafau.
11 Ma sa latou faaipoipo, ma tuu atu ia faaipoipo, ma faamanuiaina e tusa ma le tele o folafolaga na faia e le Alii ia te i latou.
12 Ma sa latou le toe savavali e tusa ma atu ma sauniga o le etulafono a Mose; ae sa latou savavali e tusa ma poloaiga na latou maua mai lo latou Alii ma lo latou Atua, ma ola pea i le ianapogi ma le tatalo, ma i le potopoto soo faatasi e tatalo ma faalogologo i le afioga a le Alii.
13 Ma sa oo ina leai se finauga i totonu o le nuu atoa, i le laueleele atoa; ae sa i ai vavega tetele na faia i totonu o soo o Iesu.
14 Ma sa oo ina mavae atu le tausaga e fitusefulu ma le tasi, ma le tausaga foi e fitusefulu ma le lua, ioe, ma i se faapuupuuga, seia oo ina mavae atu le fitusefulu ma le iva o tausaga; ioe, e oo i le selau o tausaga sa mavae atu, ma ua o atu uma soo o Iesu, o e na ia filifilia, i le aparataiso o le Atua, vagana ai lava le etoatolu o e o e nonofo pea; ma sa i ai isi isoo sa ofaauuina e suitulaga ia te i latou; ma sa toatele foi i latou o lena tupulaga sa maliliu atu.
15 Ma sa oo ina aleai se finauga i le laueleele, ona o le alofa o le Atua sa mau i loto o tagata.
16 Ma sa aleai se mataua, po o ni feeseeaiga, po o ni faanunununu, po o ni faitaaga, po o ni pepelo, po o ni fasiotiga tagata, po o soo se mea efaamataaitu; ma e moni e le mafai ona i ai o ni tagata e sili atu ona ifiafia i totonu o tagata uma na foafoa e le aao o le Atua.
17 Sa leai ni faomea, po o ni fasioti tagata, sa leai ni sa Lamanā, po o soo se ituaiga o tagata; ae sa atasi i latou, o le fanau a Keriso, ma o suli i le malo o le Atua.
18 Ma sa faamanuiaina tele lava i latou! Aua sa faamanuiaina i latou e le Alii ia latou mea uma na fai; ioe, sa faamanuiaina lava ma faauluolaina i latou seia oo ina mavae atu le selau ma le sefulu o tausaga; ma sa oo ina mavae atu le tupulaga muamua mai ia Keriso, ma sa leai se finauga i le laueleele atoa.
19 Ma sa oo ina maliu Nifae, o ia o le na tusia lenei talafaamaumau, (ma sa ia tusia i luga o apapatusi a Nifae), ma sa tausia ai e lona atalii o Amosa e suitulaga ia te ia; ma sa tusia foi e ia i luga o papatusi a Nifae.
20 Ma sa ia tausia i tausaga e valusefulu ma le fa, ma sa i ai pea le filemu i le laueleele, vagana ai se vaega toaitiiti o le nuu o e na fouvale mai i le ekalesia ma latou ave i o latou luga le igoa o sa Lamanā; o lea na amata ai ona toe i ai o sa Lamanā i le laueleele.
21 Ma sa oo ina maliu foi Amosa, (ma o le selau ivasefulu ma le fa lea o tausaga mai le afio mai o Keriso) ma sa tausi e lona atalii o Amosa le talafaamaumau e suitulaga ia te ia; ma sa ia tausia foi i luga o papatusi a Nifae; ma sa tusia foi i le tusi a Nifae, le tusi lava lenei.
22 Ma sa oo ina ua mavae atu le lua selau o tausaga; ma sa mavae atu uma le tupulaga lona lua vagana ai se toaitiiti.
23 Ma o lenei, o au, o Mamona, ou te manao ia outou iloa sa faatoateleina le nuu, sa oo ina latou salalau atu i luga o le laueleele atoa, ma ua avea i latou ma ni tagata mauoa tele, ona o lo latou manuia ia Keriso.
24 Ma o lenei, i le tausaga lenei e lua selau ma le tasi, sa amata ona i ai i totonu o i latou ni isi o e sa faafefeteina i le alotomaualuga, i mea e i ai le ofuina o ofu taugata, ma penina matagofie ituaiga eseese uma, ma lelei o le lalolagi.
25 Ma sa amata mai i le taimi lena seia oo mai i luma ona latou le toe atuuteleina o a latou oloa ma a latou mea i totonu ia te i latou.
26 Ma sa amata ona vaevaeina o i latou i ni vasega; ma sa amata ona latou faatutuina o ni aekalesia mo i latou lava ia maua ai le eoa, ma amata ona latou faafitia le ekalesia moni a Keriso.
27 Ma sa oo ina mavae atu le lua selau ma le sefulu o tausaga, e tele ekalesia ua i ai i le laueleele; ioe, e tele ekalesia sa i ai sa fai mai ua latou iloa le Keriso, ae peitai sa latou ateena vaega e tele o lana talalelei, sa oo ina latou talia amioleaga ituaiga eseese uma ma latou avatu lena mea ua paia, ia te ia o le na efaasa mai ai ona o le le agavaa.
28 Ma sa matua faatoateleina tele lenei aekalesia ona o le amioletonu, ma ona o le mana o Satani, o le na umia o latou loto.
29 O lenei foi, sa i ai foi se tasi ekalesia na faafitia le Keriso; ma sa latou asauaina le ekalesia moni a Keriso, ona o lo latou lotomaualalalo ma lo latou talitonu ia Keriso; ma sa latou inosia i latou ona o le tele o vavega sa faia ia te i latou.
30 O lea sa latou faaaoga le mana ma le pule i luga o soo o Iesu o e na nonofo faatasi ma i latou, ma sa latou lafo i latou i totonu o le afalepuipui; peitai sa vaeluaina falepuipui i le mana o le afioga a le Atua, lea sa ia i latou, ma latou o atu ma faia vavega tetele i totonu o i latou.
31 E ui i nei vavega uma, sa faamaaa e tagata o latou loto, ma saili e fasioti i latou, e pei ona sa saili tagata Iutaia i Ierusalema e fasioti ia Iesu, e tusa ma lana fetalaiga.
32 Ma sa latou lafo i latou i totonu o aogaumu o eafi, ma sa latou o mai i fafo e lei afaina ai.
33 Ma sa latou lafo foi i latou i totonu o alua o manu feai, ma sa latou taaalo ma manu feai e pei lava o taaalo se tamaitiiti ma se tamai mamoe; ma sa latou o mai i fafo mai totonu o i latou, e lei afaina ai.
34 E ui i lea, sa faamaaa e tagata o latou loto, ona sa taitaia i latou e faitaulaga ma perofeta pepelo e toatele e atiae ekalesia e tele, ma faia ituaiga uma o amioletonu eseese. Ma sa latou ataiaina tagata o Iesu; peitai sa le toe taia atu tagata o Iesu. Ma sa faapea ona faaitiitia o i latou i le le talitonu ma le amioleaga, mai lea tausaga i lea tausaga, seia oo ina mavae atu le lua selau ma le tolusefulu o tausaga.
35 Ma o lenei sa oo i lenei lava tausaga, ioe, le tausaga lea e lua selau tolusefulu ma le tasi, sa i ai se fevaevaeaiga tele i totonu o le nuu.
36 Ma sa oo ina tutulai ae i le tausaga lenei, ni tagata sa taua o sa Nifaē, ma i latou ia o tagata talitonu moni ia Keriso; ma i totonu o i latou ia sa i ai i latou o e sa taua o sa Lamanā—o sa Iakopō, ma sa Iosefā, ma sa Soramā;
37 O lea o tagata talitonu moni ia Keriso, ma tagata tapuai moni ia Keriso, (ia sa i ai i totonu o i latou asoo e toatolu o Iesu o e na nonofo pea) sa taua o sa Nifaē, ma sa Iakopō, ma sa Iosefā, ma sa Soramā.
38 Ma sa oo ina taua i latou o e na teena le talalelei o sa Lamanā, ma sa Lemuelū, ma sa Isamaelī; ma sa le faaitiitia i latou i le le talitonu, ae sa latou afouvale ma le loto i ai e faasaga i le talalelei a Keriso; ma sa latou aoao ia latou fanau ia latou le talitonu, e pei lava o o latou tamā, mai le amataga, sa faaitiitia.
39 Ma sa oo mai lena mea ona o le amioleaga ma mea inosia a o latou tamā, e pei lava ona sa i ai i le amataga. Ma sa aaoaoina i latou ia inoino i fanau a le Atua, e pei ona sa aoaoina sa Lamanā mai le amataga ia inoino i fanau a Nifae.
40 Ma sa oo ina mavae atu le lua selau fasefulu ma le fa o tausaga, ma sa faapea tulaga o le nuu. Ma sa solo malolosi ma sili atu ona toatele naua le vaega sili ona amioleaga o le nuu nai lo tagata o le Atua.
41 Ma sa latou atiae pea ekalesia mo i latou lava, ma teuteu i latou i mea taua uiga eseese uma. Ma sa faapea ona mavae atu o le lua selau ma le limasefulu o tausaga, ma le lua selau ma le onosefulu foi o tausaga.
42 Ma sa oo ina amata e le vaega amioleaga o tagata ona toe faatutuina tautoga ma afaalapotopotoga faalilolilo a Katianetona.
43 Ma o tagata foi o e sa taua o le nuu o Nifae ua amata foi ona faamaualuluga i o latou loto, ona o a latou oa e tele, ma ua fia tagata e pei o o latou uso, o sa Lamanā.
44 Ma mai i lenei taimi sa amata ona faanoanoa o soo ona o aagasala a le lalolagi.
45 Ma sa oo ina ua mavae atu le tolu selau o tausaga, sa matua amioleaga tele lava tagata uma o le nuu o Nifae ma sa Lamanā ua pei lava le tasi o le isi.
46 Ma sa oo ina sosolo le au faomea a Katianetona i luga o le laueleele uma; ma sa leai ni isi sa amiotonu vagana ai soo o Iesu. Ma sa latou teuina auro ma ario e matua tele lava, ma sa latou fefaatauai i fefaatauaiga uiga eseese uma.
47 Ma sa oo ina ua mavae atu tausaga e tolu selau ma le lima, (ma sa tumau pea tagata i le amioleaga) sa maliu Amosa; ma o lona uso, o Amorona, sa tausia talafaamaumau e sui ia te ia.
48 Ma sa oo ina ua mavae atu tausaga e tolu selau ma le luasefulu, o Amorona, ina ua uunaia o ia e le Agaga Paia, sa ia natia mau atalafaamaumau ia ua paia—ioe, talafaamaumau paia uma lava ia sa tuulima faasolo mai i lalo mai lea tupulaga i lea tupulaga ia ua paia—seia oo mai lava i le tausaga e tolu selau ma le luasefulu mai le afio mai o Keriso.
49 Ma sa ia natia mau i latou mo le Alii, ina ia mafai ona atoe oo mai i latou i le aiga o Iakopo, e tusa ma valoaga ma folafolaga a le Alii. Ma o le faaiuga lea o le talafaamaumau a Amorona.


text:
Toe Savali le Maliu
E le mamao se mea e te sa'ilia ai le Lo’omatua Saina ua atoa le ono aso o maliu ma sa tu’uina lava o ia i lona pusa oti, ae tete’i tagata o le a o’o i le taimi e amatalia ai ona toe sauniga, e toe o atu e tatala atu le pusa oti, ua leai se oti, ae o lo ’o pateto mai tua i le umukuka o le fale o le olomatua, o lo ’o fai lana mea’ai.
O lenei tina e 95 ona tausaga, o lona igoa o Li Xiufeng, ma sa maua atu e ona tua’oi, ua ta'oto mai ua matua le toe gaoioi lava i lona fale, manatu i latou uma, ua maliu.
O le tala mai, na iloa e ona uso a tua'oi, sa se’e le lo’omatua ma tau lona ulu i lalo, pe tusa o le lua vaiaso na muamua mai, ma ua fa’apea ai lava i latou, o le afuaga la lea ua maliu ai o ia a’o moe.
O le galuega alofa na faia e ona aiga tua’oi, o le sa'ilia mai lea o lona pusa oti, ma tu’u i ai lona tino maliu, ina ua mae’a faia ona lavalava ma tapena lelei ona foliga ae se’i tapenapena e i latou ni mea e faia ai lona toe sauniga ona tanu ai lea.
O le tala mai e ono lelei aso, o tau tapena e nai uso a tua’oi le falelauasiga o si lo’omatua, peita’i, o le aso ua latou tu’upoina o le a faia ai lona sauniga na usupo ane ai i latou e toe siaki Li, peita’i, ua matua segia o latou mauli, ina ua susu’e atu le pusa oti, ua leai se lo’omatua o i ai. O le lo’omatua lenei e nofo i Beiliu, i le itumalo o Guangxi i Fiti lava.
Na fa’alogoina e i latou nei o lo ’o i ai se tasi o pateto mai i le umukuka o le fale o le tina matua, ma e o atu, talofa e, o lo ’o fai mai lana mea’ai. O lana tala, ua leva tele ona moe o ia, ua matua fia’ai lava.
O le aganu’u a Saina, afai ae maliu se tasi e le avea i se falema’i e fa’a’aisa ai, ae tu’u pea lava i lona aiga, i totonu o lona pusa maliu, ae tatala e le lokaina ona e tatau ona o atu uma tagata e fia fa’amavae ma faia a latou fa’amavaega ia te ia, ona fa’ato’a falelauasi ai lea o le ua maliu. O le afuaga lea sa le lokaina ai le pusa maliu o Li, ae sa na’o na tapuni, ae tatala lava mo fa’amavaega, ona o lana aganu’u. O le afuaga fo’i lea e tasi, ua le ‘avea ai o ia i le falemaliu.
O le tala a lenei tina, fa’afetai, ua matua manaia lo’u moega fou, e teu pea se’ia o’o i le aso e alu moni ai loa lana malaga tu’u sa’o i le lagi. O lo ’o soifua mai pea Li i Fiti i le taimi nei, peita’i, ua fa’ailoa mai e foma’i, o le mea na tupu i lea tina matua, ua manatu uma tagata ua maliu, ae le iloa o lo ’o ia maua i le tulaga e fa’aigoa e foma’i, “Oti atifiso” po ’o le oti le tino ae le’i oti le agaga!
Masalo a tatou fa’ata’ita’i i lenei faiga o le tu’u pea o nai a tatou pelega i le fale, e mafai ona toe ola mai i latou ae o lo ’o tatou fa’atalitali atu pea ma le toto’a ia i latou e toe ala mai. Peita’i, o le tala mai ia Li, na mafanafana lava lona tino, e le’i maluluina pe malo, o le mafua'aga lea ua toe ola mai ai o ia. O se tasi fo’i lea o fa’ailo e ao ina nofouta i ai i tatou, afai ae mafanafana pea lava le tino o le tagata, e ao lava ona fa’atali pea, o lo ’o i ai le avanoa e toe ola mai ai.
O le tele o tatou maliu, e ‘ave lava i le falema’i e le’i maluluina, ma e tatau lava ona tatou onosa’i la’itiiti i o tatou aiga, se’i tau 'iloga mai ua amata ona maluluina tino o nai a tatou pele mamae ua maliliu ona fa’ato’a vala’au lea o ta’avale a le falema’i e 'ave ai i le Maota Maliu.
I se tala mai a le foma’i sa toe siakia le tino o Li Xiufeng ua ia fa’aalia ai, “E atoa le isi 10 tausaga e le malaga lava Li i lana malaga ua mae’a fa’atauina ai lona va’a.”
saunia: Leua Aiono Frost


text:
O'PEN LIETUVA, UABPepa pisinisi tafailagi
O'PEN LIETUVA, UAB
Ala o faasalalauga, Alamanuia vailaau, Alamanuia, gaosiga, Archives archiving, Calculators +56
Lōmiga
I-V 8:00-17:00
VI 10:00-15:00
O'PEN LIETUVA, UAB
Faafanua
Gaoioiga vaega
Ala o faasalalauga, Alamanuia vailaau, Alamanuia, gaosiga, Archives archiving, Calculators, Cartridges lomitusi, Copiers, Crepe pepa, E-fale, Faailoga, Faailoga laiti, Faamamaina tools, Faasalalauina, lomia, Faatoaga, oloa meaai, Fale, Faleoloa i le initoneti, Faxes, Fono, Foods, Kalena, Kemisi aiga, Komepiuta, Komepiuta, ua, Kopi pepa, Maliu, Masini laminating, Masini lomitusi, Masini noatia, Meaalofa, Meaalofa business, Meafaigaluega conference, Meāfale, Multimedia, Ni faila, Numerators, O faamalologa, O masini komepiuta, O oloa e gaosia i le initoneti, Ofisa meafale, Ofisa o masini ma meafaigaluega, Ofisa o pepa, Oloa tau fefaatauaiga, Peni, Peni ma faailoga tusi, Penitala, Pepa, Pepa, Pepa, Pepa, Pepa afifi, Pepa ata, Pepa faatumu, Pepa faleuila, Pepa lomia, Pepa oloa, Pepa shredders, Printers, Sapalai aoga, Scanners, Tutu, Vaitusi
Qr code
vCard
Website
Igoa nofoaga: Lietuva


text:
Po o se Agasala le Taalo i Taaloga Faitupe?
Tali a le Tusi Paia
E ui e lē o faamatalaina auʻiliʻili mai e le Tusi Paia le taaalo i taaloga faitupe, ae ua mafai ona tatou iloa mai i mataupu silisili a le Tusi Paia e faapea, e silasila le Atua i le taalo i taaloga faitupe o se agasala.
E faagaee e taaloga faitupe le matapeʻapeʻa, o se mea lea e ʻinoʻino i ai le Atua. (1 Korinito 6:
9, 10; Efeso 5: 3, 5) E manatu ē e taaalo i taaloga faitupe e latou te maua tupe e ala i le faiaʻina o isi, peitaʻi e taʻusalaina e le Tusi Paia le manaʻonaʻo fua i mea a isi tagata. —Esoto 20:17; Roma 7:7; 13: 9, 10.
O le taalo i taaloga faitupe e tusa lava pe itiiti se tupe e alu ai, e mafai ona faagaee ai le manaʻo tele i tupe.
—1 Timoteo 6: 9, 10.
O tagata taalo i taaloga faitupe e masani ona faamoemoe i faiga faanuupō po o le laki. Peitaʻi o le silafaga a le Atua i na talitonuga o se faiga ifo i tupua, e lē talafeagai ma lana tapuaʻiga.
—Isaia 65:11.
Nai lo o le faagaee o se faanaunauga ina ia maua fua mai se mea, ua faalaeiauina e le Tusi Paia le galulue mamafa. (Failauga 2:
24; Efeso 4: 28) O i latou e mulimuli i le fautuaga a le Tusi Paia, e “aai i meaʻai na alu ai lo latou afu.” —2 Tesalonia 3: 10, 12.
O le taalo i taaloga faitupe e faagaee ai le agaga tauvā, lea e lē lagolagoina e le Tusi Paia.
—Kalatia 5: 26
^ pala. 3 E pau le mea o loo taʻua ai i le Tusi Paia taaloga faitupe e fesootaʻi atu i fitafita Roma, o ē sa iai le uiga matapeʻapeʻa ia sa faia le vili po o “taaloga faitupe” i ofu o Iesu.
Faitau Atili
E Faapefea Ona Aogā iā i Tatou Mataupu Silisili o le Tusi Paia?
Na taʻua e Iesu le māfuaaga e tatou te manaʻomia ai taʻitaʻiga, faapea mataupu silisili e lua e sili ona tāua.


text:
Faamatalaga mo Ofisa ma Maimoaga
E matou te valaaulia ma le faaaloalo oe e maimoa i a matou ofisa ma fale lomitusi. Suʻe nofoaga ma taimi o maimoaga.
Zambia
Farm 23 A Makeni Road
Opposite Makeni Police Station
10101 LUSAKA
ZAMBIA
+260 21-1-272-062
Maimoaga
Aso Gafua i le Aso Faraile
8:00 a.m. i le 11:00 a.m. ma le 1:00 p.m. i le 4:00 p.m.
E 1.5 itula le umi
Vala Mataʻina
E faaliliuina lomiga faale-Tusi Paia i gagana e 14 e faaaogā i le atunuu. E auina atu lomiga i le silia i le 2,400 faapotopotoga o Molimau a Ieova i Zambia faapea atunuu tuaoi o Burundi ma Tanzania.


text:
Talosaga malo feterale fa’asala Pase mo le 27 masina
Ua talosagaina e le malo feterale le faamasinoga feterale ina ia faasala Mine S. Pase i le 27 masina i le falepuipui, atoa ai ma lona totogiina o le tupe e $325,408 e kava ai tupe sa ia faaaogaina. O taeao lea ua faamoemoe e faasala ai Pase i luma o le faamasinoga feterale i Uosigitone.
I le talosaga na faila e le malo feterale i le vaiaso na te’a nei, o loo latou taua ai le tele o tausaga o faia e Pase, o lona aiga ma nisi sa latou fai fai mea faatasi o ni gaioiga ina ia latou gaoia ai le tupe e $325,000, o tupe sa tuuina mai e le feterale e faatupe ai le polokalame a le American Samoa Special Services Commission (ASSSC).
Ma o lea gaioiga sa faia e Pase, e le gata ua leiloa ai le faitau afe ma afe o tue a tagata totogi lafoga i Amerika, ae ua aafia ai foi ma se tasi o polokalame sa fesoasoani ai i tagata Amerika Samoa, e aofia ai polokalame mo tupulaga talavou e pei o aoga komipiuta, o aoga faufautua faapea ai ma polokalame e puipuia ai le siosiomaga o le atunuu.
O le masina o Novema na te’a nei na tali ioe ai Pase i le moliaga, o lona taupulepule lea ma isi tagata e gaoi le tusa ma le $325,000 lea na tuuina mai e le AmeriCorps mo le ASSSC.
Ae i le talosaga a le loia a Pase ua ia talosagaina ai le faamasinoga ina ia faasala le ua molia i se faasalaga e maualalo mai i lo le faasalaga ua fautuaina e le malo ma le Ofisa Faanofovaavaaia.
Fai mai foi le loia a Pase, o loo finau le malo ina ia toe totogi e le ua molia le tupe sa ia faaaogaina, ma o loo faanaunau i ai le ua molia na te faia lea tulaga.
I le otootoga o le talosaga sa faila e le malo mo se faasalaga o Pase, o loo faailoa atu i ai le aofai o le tupe sa mafai ona maua e le tagata mai le tupe sa latou faaaogaina.
Fai mai le malo, e tusa ma le $123,236 na maua e le tagata e toatasi mai le $325,408 na gaoia mai i tupe a le feterale, o le tupe foi lea sa maua e le tagata e toatasi, sa totogi atu mo pasese ma mea e faaaoga i malaga a Pase ma nisi o lona aiga.
Na lagolagoina e le malo feterale le fautuaga a le Ofisa Faanofovaavaaia mo se faasalaga mai le 24 masina e oo atu i le 30 masina mo Pase.
faaliliu Ausage Fausia


text:
MATAUPU E LIMA
“O le Fafine e Matuā Lelei Tele”
1, 2. (a) O le ā le ituaiga o galuega sa faia e Ruta? (e) O ā aogā sa iloa e Ruta mai i le Tulafono a le Atua ma ona tagata?
O LOO tootuli Ruta i tala ane o le faaputuga o karite sa ia aoina. Ua amata ona pō Peteleema, ma ua agaʻi atu le toʻatele o le ʻaufaigaluega i o latou aiga, e ui atu i le faitotoʻa o se tamaʻi aai o loo i le tuasivi o le mauga. E mautinoa ua matuā lēlavā Ruta auā sa galue mamafa o ia mai lava i le taeao, ae o loo galue pea i le sasaina o karite ina ia toʻulu ese fatu. E ui i le faigatā o le galuega, ae e mautinoa sa sili ona lelei lona aso, nai lo o se mea sa ia faatalitalia.
2 Po ua amata ona sologa lelei mea mo lenei fafine talavou ua oti lana tane? E pei ona taʻua i le mataupu ua mavae, na filifili Ruta e pipii atu pea iā Naomi le tinā o lana tane, ma fai Ieova lona Atua, ma ona Atua. Na tuua e nei fafine faavauvau Moapi ae ō atu i Peteleema, ma e leʻi umi ae iloa e Ruta le aogā o le Tulafono a Ieova, aemaise o le faamamaluina ai o tagata matitiva o Isaraelu, ma tagata mai i nuu ese. Na pāʻia foʻi lona lotomafatia, i le agalelei ma le malolosi faaleagaga o nisi o tagata o Ieova na aʻoaʻoina i le Tulafono.
3, 4. (a) Na faapefea ona faalaeiau e Poasa Ruta? (e) E faapefea i le faaaʻoaʻoga a Ruta ona fesoasoani iā i tatou i le taugatā o le soifuaga?
3 O se tasi o i latou na o Poasa, o se tane mauoloa e ana le fanua lea sa ao karite ai Ruta. Na ia vaavaaia lelei Ruta e pei o sona afafine, ma sa fiafia Ruta pe a mafaufau i upu agalelei sa viiviia ai o ia ona o lana tausiga iā Naomi, ma lona filifili e sulufaʻi i lalo o apaʻau o Ieova le Atua moni.—Faitau le Ruta 2:11-14.
4 Peitaʻi, atonu sa taumānatu Ruta po o le a faapeʻī lona lumanaʻi. Ona o ia o se tagata mativa mai i nuu ese, e leai se tane po o sana tama, o le a faapefea la ona ia tausia o ia lava ma Naomi? Po o le a lava mea o loo aoina mai e tausia ai i laʻua, ma o ai o le a tausia o ia pe a matua? E talafeagai lona popole i lenā tulaga. O loo mafatia foʻi nisi i aso nei i le taugatā o le soifuaga. A o tatou aʻoaʻoina le auala na fesoasoani ai le faatuatua o Ruta iā te ia i na taimi faigatā, o le a tatou iloa ai foʻi nisi o itu e mafai ona tatou faaaʻoaʻo i ai.
O le ā e Faia Aʻe ai se Aiga?
5, 6. (a) Na faapefea ona faamanuiaina Ruta i le aso muamua o lana galuega? (e) O ā faalogona o Naomi ina ua vaai atu iā Ruta?
5 Ina ua uma ona sasa ma tuufaatasi e Ruta karite, na ia iloa ai sa ia aoina karite e tusa ma le fua o le efa e tasi, ma atonu e 30 pauna le mamafa! Sa ia sii aʻe i luga ma atonu sa ia fusi faatasi nisi o mea i se ofu ma tuu i luga o lona ulu, ma alu atu loa i Peteleema a o goto ifo le lā.—Ruta 2:17.
6 Sa matuā fiafia Naomi ina ua vaai mai iā Ruta, ma sa ono faateʻia o ia i le telē o lana avega karite. Sa avatu foʻi e Ruta nisi o meaʻai na totoe mai i le meaʻai na avatu e Poasa mo le ʻaufaigaluega, ma sa fai ai se la meaʻai ma Naomi. Na fesili atu Naomi: “O fea na e ao ai i le asō, ma o fea foʻi na e galue ai? Ia manuia lē na manatu mai iā te oe.” (Ruta 2:19) Na iloa lelei e Naomi sa iai se tasi na agalelei ane iā Ruta, ona sa matuā telē lana avega na alu atu ma ia.
7, 8. (a) O ai na manatu Naomi e ala mai ai le agalelei o Poasa, ma aiseā? (e) Na faapefea ona toe faaalia e Ruta lona alofa faamaoni iā Naomi?
7 Na talatalanoa i laʻua ma ua faamatala atu e Ruta le agalelei tele o Poasa. O le pāʻia o le loto o Naomi na ia tali atu ai: “Ia faamanuia o ia e Ieova, o lē e alofa faamaoni pea i ē o ola ma ē ua oti.” (Ruta 2:20) Sa ia iloa o le agalelei o Poasa e pogai mai iā Ieova, o Lē e uunaʻia ana auauna ina ia limafoaʻi, ma ua Ia folafola mai o le a ia tauia ona tagata ona o lo latou agalelei. *—Faitau le Faataoto 19:17.
8 Na apoapoaʻi atu Naomi iā Ruta ina ia faaauau pea ona ia aoina mea mai i le fanua o Poasa, ma faifaimea faatasi ma ana auauna fafine ina ia aua neʻi faasoesa ane le ʻau selesaito iā te ia. Na talia e Ruta le fautuaga, ma sa “faaauau foʻi ona ia nofo ma le tinā o lana tane.” (Ruta 2:22, 23) Ua toe faaalia mai i na upu le mataʻina o le alofa faamaoni o Ruta. O lana faaaʻoaʻoga e ono uunaʻia ai i tatou e mafaufau, po o tatou faamamaluina le autasi o le aiga, lagolagoina ma le faamaoni ē e pele iā i tatou, ma ofo atu le fesoasoani pe a latou manaʻomia. E mautinoa e lē faagaloina e Ieova lenā alofa faamaoni.
Ua faamanatu mai e le faaaʻoaʻoga a Ruta ma Naomi le tāua o le talisapaia o aiga
9. O le ā ua tatou aʻoaʻoina mai iā Ruta ma Naomi e uiga i aiga?
9 Pe e tatau ona manatu e leʻi atoa le aiga o Ruta ma Naomi? I nisi o atunuu, e iai le manatu e faatoʻā “atoa” se aiga pe a iai uma le tane, avā, atalii, afafine, mātua o mātua, ma isi lava tagata o le aiga. Peitaʻi ua faamanatu mai e Ruta ma Naomi, e mafai e auauna a Ieova ona faaalia le alofa, le māfana, ma le agalelei, e tusa lava pe e lē o atoa uma tagata e tatau ona iai i se aiga. Pe e te talisapaia le ituaiga o aiga ua e maua? Na faamanatu atu e Iesu i ona soo, e mafai e i latou ua lē toe iai ni aiga ona maua ni aiga i totonu o le faapotopotoga Kerisiano.—Mare. 10:29, 30.
“O Ia o se Tasi e Toe Faatauina i Tatou”
10. O le ā le auala na manaʻo Naomi e fesoasoani ai iā Ruta?
10 Na faaauau pea ona aoina e Ruta mea mai i le fanua o Poasa, mai iā Aperila i le taimi o le seleselega o le karite, seʻia oo iā Iuni i le taimi e selesele ai saito. A o faagasolo aso, e mautinoa sa mafaufau Naomi i se mea na te faia mo le avā a si ana tama. A o iai i Moapi, sa mautinoa lelei e Naomi e lē mafai ona ia toe maua mai se tane mo Ruta. (Ruta 1:11-13) Ae ua suia lona manatu, ma sa ia faapea atu: “Si aʻu tama e, ou te lē saʻilia ea se mapusaga mo oe, ina ia e manuia ai?” (Ruta 3:1) O se tū masani i na aso le saʻilia e mātua o ni paaga mo a latou fanau, ma ua avea Ruta e pei o se tama moni a Naomi. Sa manaʻo Naomi e saʻilia se “mapusaga” mo Ruta, lea e uiga atu i le saogalemu ma le puipuiga, e ono mafai e se tane ma se aiga ona saunia. Ae o le ā se mea o le a faia e Naomi?
11, 12. (a) O le ā le sauniuniga alofa i le Tulafono a le Atua sa uiga i ai Naomi? (e) O le ā le tali atu a Ruta i le fautuaga a Naomi?
11 Ina ua taʻua e Ruta Poasa, sa faapea atu Naomi: “E aiga le tamāloa iā i tatou. O ia o se tasi e toe faatauina i tatou.” (Ruta 2:20) O le ā le uiga o lenā tala? Na aofia i le Tulafono a le Atua iā Isaraelu se sauniuniga alofa mo aiga sa matitiva po o feagai ma tulaga faigatā. Pe afai ua maliu le tane a se fafine ma e leai sana tama, o le a matuā mafatia o ia ona o le leai o se tasi e tauaveina le suafa o lana tane. Peitaʻi, na faatagaina i le Tulafono a le Atua ona faaipoipo atu le avā a lē ua maliu i lona uso, ina ia maua ai se suli e tauaveina le igoa o lē ua maliu, ma vaavaaia fanua o le aiga. *—Teu. 25:5-7.
12 Na faamatala atu e Naomi le auala o le a ia suʻeina ai se tane mo Ruta, ma atonu sa matuā faateʻia ai Ruta. Atonu e lē o masani lava Ruta i Tulafono a Isaraelu, faapea ma nisi o a latou tū ma aga. Ae e ui i lea, sa ia faaalia pea le faaaloalo iā Naomi ma faalogo atu iā te ia. Atonu sa manatu o ia i le fautuaga a Naomi o se mea e māsiasi ai, ae sa usitaʻi pea ma faapea atu ma le agamalu: “Ou te faia mea uma lava ua e fai mai ai iā te aʻu.”—Ruta 3:5.
13. O le ā e tatou te aʻoaʻoina mai iā Ruta ona o lona taliaina o fautuaga mai i ē matutua? (Tagaʻi foʻi i le Iopu 12:12.)
13 O nisi taimi e faigatā i talavou ona faalogo i fautuaga a ē matutua ma tele le poto masani. E faigofie ona manatu e lē malamalama tagata matutua i luʻi ma faafitauli o loo feagai ma talavou. O le lotomaulalo o Ruta ua faamanatu mai ai, e mafai ona tauia i tatou pe a faalogo i fautuaga a ē e matutua, o ē e alolofa ma naunau mo so tatou lelei. (Faitau le Salamo 71:17, 18.) Ae o le ā le fautuaga a Naomi, ma pe sa tauia moni lava Ruta ona o lona usiusitaʻi?
I le Mea e Soli ai Saito
14. E faapeʻī le mea e soli ai saito, ma sa faapefea ona faaaogā lenei nofoaga e tagata?
14 I lenā afiafi, na alu atu ai Ruta i le mea e soli ai saito, o se nofoaga e laugatasi ma malō le palapala e soli ma faamamā ai karite. E masani lava ona iai nei nofoaga i se mea matiʻe, lea e malosi ai le agi o le savili i le afiafi. E faaaogā e le ʻaufaigaluega a latou suō e asu aʻe ai le faaputuga o karite i le ʻea a o agi mai le savili, ona lelea ese lea o aputi ae paʻuʻū ifo fatu karite i le mea e soli ai.
15, 16. (a) Faamatala le vaaiga i le mea e soli ai saito i le afiafi ina ua uma galuega a Poasa. (e) Na faapefea ona iloa e Poasa o loo taoto Ruta i autafa o ona vae?
15 Na vaavaai atu ma le faautauta Ruta a o faasolo ina uma galuega o le afiafi. O loo vaavaai foʻi e Poasa le faamamāina o karite. Ina ua uma ona ʻai Poasa, ona taoto ifo lea i autafa o se isi faaputuga karite. O se tū lea e masani ai, atonu ina ia leoleo ai mea o le seleselega mai tagata gāoi. Ua vaai atu Ruta ua taoto Poasa o le a moe, ma ua tatau nei loa ona ia faia le mea na fai atu ai Naomi.
16 Na tolotolo atu Ruta ma sa matuā popole lona loto. Ua iloa e Ruta ua gase le moe a Poasa, ona ia alu atu lea ma susuʻe lona ʻie afu ma taoto i tafatafa o ona vae. Ua oo i le vaeluapō ma ua amata ona maalili Poasa, ma atonu ina ua aapa atu e ufiufi ona vae mai le mālūlū, sa ia iloa ai o loo iai se tasi i ona autafa. O loo taʻua i le Tusi Paia e faapea: “Faauta! o se fafine o loo taoto i ona vae!”—Ruta 3:8.
17. O ā ni mea moni se lua ua lē amanaʻia e nisi o le ʻaufaitofā?
17 Na fesili atu Poasa: “O ai ea oe?” Atonu na tali atu Ruta i se leo fefe e faapea: “O aʻu o Ruta lau teine pologa, ia e faaafu i lau teine pologa i le pito o lou ofu, auā o oe o lē e toe faatauina i matou.” (Ruta 3:9) E manatu nisi faitofā, sa iai se uiga faatosina i gaoioiga ma upu a Ruta, ae ua latou lē amanaʻia ai nisi o mea moni e lua. Muamua, na gaoioi Ruta e tusa ma tū masani o na aso, ia e lē malamalama ai le toʻatele i aso nei. O lea la, e lē tatau ona faatusatusaina ana gaoioiga i tapulaa tau amio o aso nei, ia ua matuā leaga lava. Lona lua, o le auala na tali atu ai Poasa, sa faaalia ai na manatu o ia i le gaoioiga a Ruta, o se amioga mamā ma e talafeagai.
18. O le ā le tala a Poasa na faamāfanafanaina ai Ruta, ma o ā taimi e lua na faaalia ai e Ruta le alofa faamaoni?
18 E mautinoa na faamāfanafanaina Ruta i le leo mālū o Poasa a o faapea mai: “Loʻu afafine e, ia faamanuia oe e Ieova. Ua sili atu lou alofa faamaoni ua faaalia i le taimi mulimuli nai lo o le taimi muamua, i lou lē mulimuli atu i tauleleʻa, pe faatauvaa, pe mauʻoa.” (Ruta 3:10) O le “taimi muamua,” e uiga atu i le alofa faamaoni o Ruta sa faaalia iā Naomi, ina ua la ō mai faatasi i Isaraelu ma tausia o ia. O le “taimi mulimuli” o loo uiga atu i le gaoioiga a Ruta lea faatoʻā fai. Na iloa e Poasa, e mafai e se fafine talavou e pei o Ruta ona maua sana tane talavou. Peitaʻi, sa manaʻo Ruta e faia se mea lelei mo Naomi ma lana tane ua oti o Elimeleka, ina ia faaauauina le gafa o le aiga. E faigofie ona iloa le māfuaaga na matuā maofa ai Poasa i le lē manatu faapito o lenei tamaʻitaʻi.
19, 20. (a) Aiseā na lē vave faaipoipo atu ai Poasa iā Ruta? (e) O ā auala sa faaalia ai e Poasa lona agalelei ma le manatu mamafa i le talaaga o Ruta?
19 Na faapea atili atu Poasa: “O lenei loʻu afafine e, aua e te fefe. O mea uma e te fai mai ai ou te faia lava, auā ua iloa uma e tagata o le aai, o oe o le fafine e matuā lelei tele.” (Ruta 3:11) Sa fiafia Poasa e faaipoipo atu iā Ruta, ma atonu sa faatalitalia e Poasa o le a talosaga atu Ruta iā te ia e avea ma lē e toe faatauina o ia. Peitaʻi, o Poasa o se tane faamaoni ma e leʻi gaoioi mo sona lava lelei. Sa ia faapea atu iā Ruta, o loo iai se isi e sili atu ona vavalalata i le aiga o Naomi, ma e tatau ona ia toe faatauina o ia. O le a alu atu muamua Poasa i lenā tagata, e avatu i ai le avanoa e avea ai ma tane a Ruta.
Talu ai sa alofa ma faaaloalo Ruta i le auala na feutagaʻi ai ma isi, o lea sa ia maua ai se talaaga e sili ona lelei
20 Na fai atu Poasa iā Ruta e toe taoto ma mālōlō seʻia oo i le taeao, ona alu lea e aunoa ma le iloa atu e se tasi. Sa manaʻo Poasa e puipuia o la talaaga lelei ma Ruta, ina neʻi manatu tagata sa la faia ni faiga lē mamā. Na taoto Ruta e latalata i vae o Poasa, ma atonu ua mapu lona mafaufau ina ua tali mai ma le agalelei Poasa i lana talosaga. Ina ua oo i le taeaopō, ona tulaʻi lea o ia. Na faatumu e Poasa le ofu sa pulupulu ai Ruta i karite, ma toe foʻi atu loa o ia i Peteleema.—Faitau le Ruta 3:13-15.
21. O le ā sa saosaolaumea i le avea o Ruta o se “fafine e matuā lelei tele,” ma e faapefea ona tatou faaaʻoaʻo iā te ia?
21 Maʻeu le fiafia o Ruta pe a toe mafaufau i le tala a Poasa e faapea, ua iloa o ia e tagata uma o se “fafine e matuā lelei tele”! E mautinoa sa ia maua se talaaga lelei ona o lona naunau e iloa Ieova ma auauna iā te ia. Sa ia faaalia foʻi le tele o le agalelei iā Naomi ma ona tagata, ma lotomalie e faamasani i tū ma aga sa lē masani ai. Pe a faaaʻoaʻo i le faatuatua o Ruta, o le a tatou faaalia le faaaloalo i isi ma a latou tū ma aga masani. O le faia faapea o le a tatou maua ai foʻi se talaaga lelei.
Se Mapusaga mo Ruta
22, 23. (a) O le ā sa ono uiga iai le meaalofa a Poasa sa avatu iā Ruta? (Tagaʻi foʻi i le faaopoopoga.) (e) O le ā na apoapoaʻi atu ai Naomi iā Ruta e fai?
22 Ina ua taunuu Ruta i le fale, sa fesili atu Naomi: “Po o oe ea lea o laʻu tama?” Atonu o loo pogisa pea i le taimi lenā ma o le māfuaaga lea o lona fesili atu, ma sa fia iloa e Naomi po o le a nofofua pea Ruta pe faamoemoe e toe faaipoipo. Na taʻu atu loa e Ruta iā Naomi mea uma na tutupu, ma tuu atu le meaalofa o karite sa aumai iā Poasa. *—Ruta 3:16, 17.
23 Na apoapoaʻi atu ma le atamai Naomi iā Ruta, ina ia nofo i le fale e aua neʻi alu e aoina mea mai i le fanua, ma faamautinoa atu e faapea: “E lē mālōlō le tamāloa seʻia ona faaiʻuina le mataupu i le asō.”—Ruta 3:18.
24, 25. (a) Na faapefea ona faaalia e Poasa o ia o se tane e amiotonu ma e lē manatu faapito? (e) Na faapefea ona faamanuiaina Ruta?
24 Sa saʻo lelei le tala a Naomi, auā na alu atu Poasa i le faitotoʻa o le aai lea sa iai toeaina o le aai, ma faatali ai seʻia sau le tamāloa e vavalalata i le aiga o Naomi. A o vaavaai ane molimau, na ofo atu e Poasa i lenei tamāloa le avanoa e na te toe faatau ai le tofi, e ala i le faaipoipo atu iā Ruta. Peitaʻi, na musu le tamāloa ma taʻutino mai o lona faia faapea o le a faalēaogā ai lona lava tofi. O lea, i luma o nei molimau, na faapea atu ai Poasa o le a ia toe faatauina le fanua o le tane ua maliu a Naomi, o Elimeleka, ma faaipoipo atu iā Ruta, le avā a Maalona. Na faailoa atu e Poasa lona naunautaʻiga, o lona faia faapea o le a “faatumauina ai le igoa o le tamāloa ua oti i lona tofi.” (Ruta 4:1-10) Na avea moni lava Poasa o se tane e faamaoni ma lē manatu faapito.
25 Na faaipoipo atu Poasa iā Ruta, ma ua faapea mai le Tusi Paia: “Ua tō o ia i le pule a Ieova, ma ua fanau mai ai se tama tama.” Na faamanuia atu fafine o Peteleema iā Naomi ma viiviia Ruta e faapea, e sili o ia nai lo o ni fanau tama e toʻafitu sa ono maua e Naomi. Mulimuli ane, na tatou aʻoaʻoina sa avea le tama a Ruta ma tupuaga o le tupu o Tavita. (Ruta 4:11-22) O Tavita na ala mai ai Iesu Keriso.—Mata. 1:1. *
26. O le ā ua faamanatu mai iā i tatou e le faaaʻoaʻoga a Naomi ma Ruta?
26 O le mea moni, sa faamanuiaina Ruta faapea ma Naomi o lē na tausia aʻe le tamaitiiti e pei o sana lava tama. O olaga o nei fafine, o se faamanatuga matilatila lea e iloa ai e silafia e Ieova i latou e galulue mamafa e tausia o latou aiga, ma auauna ma le faamaoni iā te Ia faatasi ma ona tagata. E na te tauia tagata faamaoni e pei ona ia faia iā Ruta.
^ pala. 7 E pei o le faamatalaga a Naomi, o le alofa o Ieova e lē faatapulaaina i na o ē o ola, ae e oo lava i ē ua oti. Ua lē o toe iai se tane a Naomi po o lana fanau tama, ma ua maliu foʻi le tane a Ruta, ma e mautinoa sa matuā pele na tane i nei fafine. O lea, o so o se uiga agalelei na faaalia atu iā Naomi ma Ruta, e tusa ua faaalia atu foʻi i nei tane, o ē e mautinoa na mananaʻo e tausia lelei nei fafine.
^ pala. 11 O le aiā e faaipoipo atu i le avā a lē ua maliu, e maua lea e uso o lē ua maliu, ona sosoo ai lea o nisi o tane o le aiga e vavalalata la latou faiā, e pei lava o le tuufaasolo mai o se tofi.—Nu. 27:5-11.
^ pala. 22 Na avatu e Poasa iā Ruta ni fua se ono o karite, atonu e faailoa atu ai, e pei lava ona faigaluega i aso e ono ona sosoo lea ma le mālōlōga o le Sapati, ua faapena foʻi ona toeitiiti faaiʻuina aso faanoanoa o Ruta o se fafine ua oti lana tane, ae maua se “mālōlōga” mo ia e ala mai se tane ma se aiga. I le isi itu, atonu e na o le pau foʻi lenā o mea sa mafai ona tauave e Ruta.
^ pala. 25 O Ruta o se tasi o fafine e toʻalima o loo taʻua i le Tusi Paia na tupuga mai ai Iesu. O se tasi o i latou o Raava le tinā o Poasa. (Mata. 1:3, 5, 6, 16) O Ruta ma Raava e lē o ni tagata Isaraelu.


text:
MATAUPU 72
Ua Aauina Atu e Iesu Soo e Toʻa 70 e Talaʻi
UA FILIFILIA E IESU SOO E TOʻA 70 MA AAUINA ATU I LATOU E TALAʻI
Ua lata i le taufaaiʻuiʻuga o le tausaga e 32 T.A., ma pe tusa nei ma le tolu tausaga talu ona papatisoina Iesu. E leʻi leva tele atu le taimi na latou iai ma ona soo i le Tausamiga o Faleapitaga i Ierusalema, ma atonu o loo latou iai pea i se nofoaga e lē mamao ese mai i inā. (Luka 10:38; Ioane 11:1) Ua faaalu nei e Iesu le ono masina o loo totoe o lana faiva i Iutaia, ma le isi itu o le vaitafe o Ioritana i le itumalo o Perea. E manaʻomia foʻi ona talaʻi atu le tala lelei i nei vaipanoa.
Ina ua mavae le Paseka i le 30 T.A., na faaaluina ai e Iesu ni nai masina e talaʻi ai i Iutaia, ma agaʻi atu ai i Kalilaia e ui atu i Samaria. Ae ina ua oo i le vaitaimi o le Paseka i le 31 T.A., na taumafai ai tagata Iutaia i Ierusalema e fasiotia o ia. I le tausaga ma le ʻafa na sosoo ai, sa faaaluina ai e Iesu le tele o le taimi e talaʻi ai i le itu i mātū i Kalilaia, ma e toʻatele na avea ma ona soo i lenā taimi. Sa toleniina foʻi e Iesu ona aposetolo i Kalilaia, ma faatonuina i latou: “Ia talaʻi atu e faapea: ʻUa latalata mai le malo o le lagi.’” (Mataio 10:5-7) Peitaʻi, o lea ua faatulaga nei e Iesu se tauiviga e talaʻi atu ai i Iutaia.
Ua amata lenei tauiviga i le filifilia e Iesu o soo e toʻa 70, ma aauina atu i latou e taʻitoʻalua. O lona uiga e 35 paga o tagata talaʻi o le Malo ua ō atu i le oganuu, lea o loo ʻtele ai le saito e seleseleina, a ua toʻaitiiti le ʻaufaigaluega.’ (Luka 10:2) Ua muamua atu nei soo e toʻa 70 i aai uma ma nofoaga o le a maliu atu i ai Iesu. E tatau ona latou faamālōlōina tagata mamaʻi, ma faalauiloa atu le feʻau lea o loo folafolaina atu foʻi e Iesu.
E lē o taulaʻi atu la latou galuega i le aʻoaʻo atu i totonu o sunako. Ua faatonuina i latou e Iesu ina ia ō i fale o aiga, ma ua ia faapea atu: “Afai tou te ulu atu i se fale, ia muamua ona outou faapea atu, ʻIa filemu le aiga nei.’ Afai o iai i inā se tagata o le filemu, ia maua e ia lo outou filemu.” O le ā le feʻau e tatau ona latou faailoa atu? Ua fetalai atu Iesu: “Ia faapea atu iā i latou, ʻUa latalata mai le malo o le Atua iā te outou.’”—Luka 10:5-9.
E talitutusa faatonuga ua avatu e Iesu i ona soo e toʻa 70, ma faatonuga sa ia avatu i ona aposetolo e toʻa 12 i le tausaga ua mavae. Ua ia lapataʻia i latou e faapea, o le a lē talileleia i latou e tagata uma. Peitaʻi, o a latou taumafaiga o le a fesoasoani e sauniunia ai ē e talilelei mai. O lea, pe a taunuu atu le Matai, o le a naunau le toʻatele e faafeiloaʻi o ia ma aʻoaʻoina ai le tele o mea.
E leʻi umi ae toe foʻi ane paga e 35 o tagata talaʻi o le Malo iā Iesu. Ua latou faapea atu ma le olioli: “Le Alii e, ua usiusitaʻi mai foʻi temoni iā i matou ona o lou suafa.” Ua matuā faafiafiaina Iesu i lenā lipoti lelei. O lea, ua ia fetalai atu ai: “Ua ou iloa Satani ua paʻū ifo mai i le lagi e pei o le uila. Faauta! ua ou tuuina atu iā te outou le pule e soli ai i o outou vae ia gata ma akarava.”—Luka 10:17-19.
Ua faamautinoa atu e Iesu i ona soo, e mafai ona latou manumalo mai i le tele o tigā, e peiseaʻī o loo solia i o latou vae gata ma akarava i se uiga faafaatusa. Ua mafai ai foʻi ona latou mautinoa, pe a oo i le lumanaʻi o le a paʻū ifo mai i le lagi Satani. Ua fesoasoani atu nei Iesu i tagata talaʻi e toʻa 70, ina ia latou iloa le mea e sili ona tāua. Ua fetalai atu o ia: “Aua neʻi o outou olioli i lenei mea, ina ua usiusitaʻi agaga iā te outou. Ae ia olioli ona ua tusia o outou igoa i le lagi.”—Luka 10:20.
Ua matuā olioli Iesu ma viia lona Tamā i luma o le lautele, ona o le faaaogāina o ana auauna lotomaulalo i se auala e sili ona mataʻina. Ua fetalai atu o ia i ona soo: “E fiafia o ē ua vāai o latou mata i mea ua outou vāai i ai. Auā ou te fai atu iā te outou, E toʻatele perofeta ma tupu na fia vāai i mea ua outou vaavaai i ai, ae e leʻi mafai ona vāai i ai i latou. E fia faalogo foʻi i latou i mea ua outou faalogo i ai, ae e latou te leʻi lagonaina.”—Luka 10:23, 24.