text:
E i ai ni nai mea e tupu ai le alofa i loʻu loto mo Iesu e pei o le faalogo Kerisiano fou - po o se Kerisiano - faia galuega a le Malo o lo latou faatuatua e ala i le papatisoga. Ou te manatu o nisi o aʻu uo, e ui ina, oe sa ituaiga fou Kerisiano ma sa a itiiti le mautonu e uiga i mea o lona uiga. Latou faalogo i le Tala Lelei e they've ua faia tagata fou, ina ia latou maua le loto fou, ua latou ua fufuluina ma taʻuamiotonuina. Ma latou manatu ai o lenei o lona uiga o le a latou le toe tauivi po o foliga faaosoosoga. Ae soo se tasi who's se Kerisiano mo se vaiaso e mafai ona taʻu atu ia te oe that's le moni. O le fesili o le, pe o le a tatou feagai ma faaosoosoga. O le fesili o, auala o le a tatou tali atu i faaosoosoga?
Ou faitau i se upusii lenei vaiaso e fai, "Ua faaosoosoina tagata uma. E leai se tagata soifua e le mafai ona talepeina i lalo, tuuina atu o le faaosoosoga tauagavale, tuu i le nofoaga saʻo. "O lenei o se faamatalaga moni? Ua i ai ea se tagata e mafai ona tetee atu e oo lava i le faaosoosoga e sili ona lelei tuuina? lelei, let's liliu atu i le Luka 4:1-2:
Iesu, tumu i le Agaga Paia, toe foi mai i le Ioritana ma sa taitaiina e le Agaga i le vao, mea mo le fasefulu aso na faaosoosoina o ia e le tiapolo. Na ia 'ai se mea i le taimi o na aso, ma i le faaiuga o latou ia o fia aai.
tua
Tulaga tasi, faatagaina talanoaina tonu lava lea tatou te maua i tatou lava i le talalelei Luke's. A itiiti muamua, i le mataupu e tolu, John talaiina atu le Papatiso e uiga ia Iesu ma le papatisoina o isi, ma afio mai Iesu o Ia lava ina ia papatisoina e ia. ua uma ona papatisoina John a le toatele o tagata, ae ina ua papatisoina Iesu se mea e tupu eseese. O le Agaga Paia o afio ifo i luga ia te Ia i se faiga o le tino e pei o se lupe; ma se leo e sau mai le Lagi upu, "O oe o loʻu Atalii pele; ma oe ua ou fiafia lava. "O lea iinei tatou Atua folafola atu Iesu ina ia sili atu nai lo na o se perofeta, e na, sili atu nai lo na o se Mesia; o Iesu o le Alo lava o le Atua.
Ina ua uma ona taʻu mai e uiga i lenei folafolaga mai le Atua, ma luma o taʻu mai mea le papatisoina o le a faia e le Alo o le Atua, aumaia ia i tatou e pei o se gafa, taʻu mai e uiga i tuaa Jesus'. O le alu gafa i tua le ala uma ia Atamu. Lea iinei i tatou le Alii o Iesu, e le na o le Alo paia o le Atua, ae o ia o se e tupuga mai foi o Atamu, o le tagata muamua lava. e tulaga ese Iesu. o Iesu o le Atua-tagata.
O lea la,, e sili atu e vaai i ona aoao i auala e tatau ona tatou tali atu i faaosoosoga? A o tatou vaavaai i nei fuaiupu e lua, o le a tatou vaai i ni mea se tolu e tatau ona tatou manatua pe a tatou feagai ma faaosoosoga.
ou. Faatagaina ma faaaoga e le Atua Faaosoosoga o se vaega o Lana Fuafuaga (1-2se)
Iesu, tumu i le Agaga Paia, toe foi mai i le Ioritana ma sa taitaiina e le Agaga i le vao, mea mo le fasefulu aso na faaosoosoina o ia e le tiapolo.
O lea nei le papatisoga o Iesu, lea na folafola mai e le Alo o le Atua faatasi ma oe na fiafia le Tama, e mafai ona e faamoemoe o le a taitai atu ai le Agaga o le Atua Iesu e faatoilalo le Herota le Tupu leaga, pe atonu auina tuusao atu ia te ia e amata ai lana galuega o le talai atu ma le faia o faailoga ma vavega. Ae that's le mea e taitai atu ai le Agaga Paia ia te Ia. Nai lo lena e taitai atu ai le Agaga Paia ia te Ia i le toafa. O le Agaga Paia e tau atu ia te Ia i le mea nofoaga lea o le a faaosoosoina e le tiapolo ia te Ia.
O lenei lava le tupu, silafia e le Agaga Paia-le iloa mea uma o loo Ia taitaiina o Iesu i le nofoaga lava lea o le a faaosoosoina e Satani ia te Ia - i le ala lava e tasi na iloa le Agaga Paia i le Galuega 20, Ia taitaiina atu Paulo i Ierusalema, ma o le a sauaina Paulo ma faafalepuipuiina ai. Na tau atu e Paulo o le tulaga matautia o luma, ae taofia Paulo e alu i ai e mafai ona ia talai atu le Talalelei. O lenei tulaga e leai se eseese. O le Agaga Paia na te iloa o le a feagai Iesu ma luitauina e le tiapolo, ae ia tau atu ia te Ia i ai pea.
Aisea o le a auina mai o Iesu i le Agaga Paia le toafa lea o le a faaosoosoina o ia? I le malamalama o God's tautinoga o Iesu o le Atua-fiafia ma le Alo o le Atua, ma Luke's gafa o loo faaalia ai e Iesu e avea foi e pei o le atalii o Atamu, lenei faaosoosoga faatulaga le vaaiga mo Iesu e faamaonia ai o Ia o le na na folafola atu o ia e avea. O lenei feteenaiga i le vao tuuina mai e Iesu le tulaga e faaali atu ai o Ia lava i le Atua-tagata.
e toetoe lava pei o It's le ala tele o tali atu i le vevela Miami lenei vaitau. Lebron James o le MVP o le liki, ae can't manumalo i le siamupini lana au. Sa ia tuua le Cavaliers Cleveland, ma au i luga ma isi tagata taaalo sili e lua. Ma ina ua latou au atu i latou lafo faafiafiaga tele, mitamita o, ona o taleni uma ua latou maua, o le a latou manumalo 5, 6, 7 - Atonu e sili atu - suega siamupini o se au. Lea ua faalogo tagata uma i lo latou mitamita, faalogo they've le hype uma e uiga i lenei 'au maoae. O lenei ina ua le tau amata i latou e faaali i luga ma faamaonia i latou lava. O oe o lenei au miti ofoofogia you've folafola oe lava e avea ma? Ma o le ala o faasalalauga vaavaai ma scrutinized latou agai uma e vaai pe latou sa faamoemoe le tagata uma au talafaasolopito.
Ia i faiga tutusa, ua faatulagaina o le tulaga mo Iesu e faaalia ai o Ia lava i le Alo o le Atua. O le a ia faamalieina ai le Atua?
E mafai ona tatou mafaufau e uiga ia Atamu i le faatoaga. na faia o ia i le faatusa o le Atua, ina ia atagia ai le mamalu God's i se auala tulaga ese. Ae o lea o le taufaaosooso, oo mai le gata ia Eva ma faaseseina uma i latou. Latou usitai i le Atua, talitonu le pepelo o le gata i luga o le upumoni a le Atua. leʻi faamaonia Atamu e avea o lē na faia o ia e le Atua e avea ma. Ua tatou vaai Isaraelu i le vao le lē usitai i le Atua. Tatou te vaaia lenei pea i le Tusi Paia. faia e le Atua le tagata e vivii atu ia te Ia, ae o tagata ua le mafai ma disobeys Atua.
O lea o le a mafai ona le Atamu lona lua e faia le mea muamua e mafai ona e faia? O le a mafai ai e Iesu e fai le mea e le mafai ona faia e Isaraelu? e oo mai le tiapolo ma faaosooso Iesu mo le fasefulu aso. Ma e faamaonia e Iesu e avea o lē na folafola mai o ia ia. Iesu faaalia O ia o le Alo o le Atua na o mai e laveai i tatou mai a tatou agasala ma o lo tatou le faitaulaga sili e leai se agasala. Ma auina mai o Ia o le Agaga Paia iina e faia na o lena.
nei, Ou te le iloaina e te manao loʻu manatu e le malamalama i uiga o le faaosoosoina le Atua lava Ia Iesu e fai mea leaga. e moni lena. Ae e manino lava i le Tusi Paia ia i tatou ua faaosoosoina e fai mea leaga e le pauu i fafo atu o le pule silisili ese God's. It's se mea e see i lalo o le rata. O loo i ai e leai se tasi ma e leai se mea i le foafoaga o mea uma e i fafo atu o Lana puleaga faa-faamasinoga. o atoatoa tupu Atua. E leai se mea i le lalolagi e mafai ona tupu e aunoa ma le faatagaga a lo tatou Atua tupu. O lenei faaosoosoga e tupu i le faatagaga a le Atua. faatagaina e le Atua ma ua faamoemoe e faaaoga mo Lona mamalu e ala ia Iesu.
Uso e ma tuafafine, e manino lava James pe a tatou o loo faaosoosoina e le o faaosoosoina i tatou e le Atua. Ae iloa ua le faatagaina o le Atua e i faaosoosoga ma ia faamoemoe e faaaoga mo Lona mamalu. e tiga le Atua i le mea moni e faapea ei ai malosiaga leaga i le lalolagi e taumafai e finau ma Lona mana ma taitai ese ai oe mai le ala o le amiotonu. Ae iloa oi latou tali tempters i lou Tama i le Lagi. Ma o le a faaaogaina lava i latou mo Lona mamalu.
Ua ou iloa nei o loo i ai le toatele oi tatou o nisi taimi e manatu le vaapiapi o le ala tatou te vivii atu ai i le Atua i le lalolagi. Tatou te manatu ua na faamamaluina le Atua i le usiusitai o tagata lautele e pei o le faasoa atu o le Talalelei ma o tatou tuaoi, po o le fafagaina o le leai ni aiga, po o le talai. Ou te manao ia e iloa o lenei e le o le na o le ituaiga o le usiusitai e taua o le. Uma le usiusitai o tagata lautele ma tumaoti mataupu tele. O loo i ai e le tatau ona avea o se aofia i le faasologa mo oe e viia le Atua o le Vateatea.
Pe a tatou i ai i tumaoti, ma o loo faaosoosoina ai i tatou i le agasala, faamamaluina o le Atua e ala i lo tatou usiusitai. o faamamaluina le Atua pe a tatou tetee atu i le pepelo faatosina o le fili, e mulimuli i le poloaiga a lo tatou Atua lelei. E faalauteleina Lona agalelei, ma lona faatuatuaina, ma Lona mana e laveai ai tagata agasala. O lea uso e ma tuafafine, o taimi uma lava e mafai ai outou e le Atua i le tofotofoga e, ua faatulagaina le tulaga mo oe e viia le Atua e ala i le talitonu ia te Ia i luga o le pepelo o le fili.
e le Atua i se faamoemoega i le faatagaina ai i tatou i le tofotofoga e. I lenei tulaga o loo faaalia ai e le Atua Iesu e le Alo e leai se agasala o le Atua, e mafai ona tetee atu i le faaosoosoga a le tiapolo.
II.Weakness E Le o se 'alofaga e gauai atu i faaosoosoga
Na ia 'ai se mea i le taimi o na aso, ma i le faaiuga o latou ia o fia aai.
A o faaosoosoina le Alii o Iesu, o ia i se tulaga vaivai ma le vaivai. E manino le anotusi ua anapogi Iesu mo 40 aso. I le faaiuga o na 40 aso sa fia taumafa Iesu - lea e foliga mai ituaiga o manino; mafaufau e uiga i le faafitia o oe lava meaai mo 40 aso atoa.
E masani ona tatou fiafia e mafaufau o Iesu o superman, ae o ia o superman. O Ia o le Atua-tagata. O loo i ai se eseesega. O Iesu o se tagata moni. O lea na ia na aafia ai foʻi e vaivai, po o vaivaiga, po o le fia aai. I lenei tulaga, faaosoosoina e Satani Iesu i se taimi e vaivai e pei o le fia aai ia. Ma ia osofaʻia Iesu faapitoa i eria e taaalo i lona vaivaiga faaletino i le taimi nei.
Ia faaosoosoina Iesu i se nofoaiga sili atu vave, i meaai, i mea e mafai ona ia maua tonu. Ia faaosoosoina Iesu i mea e mafai ona avea moni i Lona, ae teena Iesu lava Ia. faaalia ai e Iesu o Ia lava iinei, e avea ma atalii o le tagata e lei sau e ona faaoo, ae e auauna atu.
Uso e ma tuafafine, le tatau ona tatou valea lava e mafaufau o le a le osofaia i tatou e Satani i lo tatou taimi o le vaivai. Ou faitau i se upusii lenei vaiaso e fai, "Avanoa na oo tuʻituʻi faʻatasi, ae faaosoosoga faataatia i luga o le logo o le faitotoa. "E le tuua faigofie Faaosoosoga. Faaosoosoga a tumau ma ofu outou i lalo. E pei o le tagata leaga i ata tifaga mataʻu o tuli le afaina seia oo ina latou mulimuli ane sulu po o le maua foi vaivai e tamoe i se isi. Ma e le alu Satani e faigofie ia te oe i taimi o le vaivai. O Satani lo tatou fili!
O lenei o le a avea e pei o se autau matauina vaivaiga io latou fili, ma filifili e faataatia ese o latou. lelei, leai, that's le auala e galue. A vaegaau vaai i se vaivaiga, o le taimi lelei lea mo i latou e osofaia ona e maualuga le avanoa o le manuia. Ia i se auala e tutusa, le lalolagi, le tino, ma le tiapolo o le a le tuu ese o latou pepelo i taimi o le vaivai. O le mea moni, o le a latou na osofaia e sili atu.
E faapefea la Na mafai e Iesu ona tetee atu i faaosoosoga a le tiapolo i Lana taimi o le vaivai? It's moni lava sa i ai se avanoa o le tiapolo e taʻitaʻia ai e Iesu i le agasala, ae na faapefea ona faatoilaloina e Iesu ia te Ia? lelei, pe afai tatou te vaai atu i le fuaitau o loo i lalo, o le a tatou iloa ai na faia e Iesu le mea e leʻi faia e Atamu. talitonu Iesu i le Afioga a le Atua, i luga o le Upu o Satani. Ma tuuina atu e Iesu Lona finagalo i le finagalo o le Tama. I taimi o faaosoosoga, tatou shouldn't taumafai e tetee atu i le na o le finafinau. Talu ai o le upu moni o loo malosi lava e leai se tasi oi tatou.
Tetee atu i faaosoosoga i taimi o le vaivai e amata le ala i luma o le faaosoosoga lava. Tetee atu i le faaosoosoga o le a outou feagai i le vaiaso fou e amata i lenei vaiaso. Le a le mea o loo e faia i? Le a le mea ua e faatumuina oe i le? O faapefea ona e fafagaina lou faatuatua? sa vaivai Iesu. Ae e ui lava o Iesu sa i ai se manava gaogao, Sa tumu o ia o le Agaga. E tatau ona tatou saili, e pei ona uunaia ai Efeso, ina ia faatumulia i - ma maua e - o le Agaga o le Atua. E tatau ona tatou maua o tatou foliga i Lana Afioga, lea na Ia tuuina mai ma lagolagoina ai lo tatou faatuatua i Ana folafolaga. Ma e tatau ona tatou faia lenei mea faatasi ma o tatou uso ma tuafafine i le faatuatua.
E i ai taimi io tatou lava olaga pe a tatou lagona vaivai mo mafuaaga eseese. Atonu tatou te vaivai, po faaaluese faalelagona, po o le maʻi, pe atonu we're ina talitonu o lo tatou malosi e we're vaivai e aunoa ma le iloaina. Ae e tusa lava po o le a le vaivai o, it's le o se 'alofaga e tuuina atu i. I le taimi o nei taimi vaivai e foliga mai e sili atu ona faatosina le ofo o le taufaaosooso, ae moni lava o le Afioga a le Atua, ma seduction a Satani o se pepelo pea.
A you're faaosoosoina e le ola le mama i feusuaiga faamanatu ia te oe lava e fetalai mai le Atua, "O o outou lava e, na faatauina outou i se tau. Lea faamamaluina ai le Atua i lou tino. "Ma ina ua you're faaosoosoina e faamaualuga ma manatu faapito faamanatu ia te oe lava e fetalai mai le Atua, "Le iloaina na vaai tatou mo oe lava ia ae mo le manuia o isi." I le taimi o le vaivai e tatau ona tatou, e pei o Iesu, pipii i le Afioga a le Atua ma usitai ia te Ia.
III. O le Taufaaosooso ua uma ona faatoilaloina
O le faitauina o lenei mau e mafai ona tatou faalagolago i le lotovaivai, mafaufau, "O le tagata, E matua paia Iesu ou te fia e mafai ona ou avea faapei o Ia,"po o, "O le tagata, O au o le sili atu e pei o le muamua Atamu nai lo le lua. Ou te sili atu e pei o Iona nai lo Iesu. "Uso e ma tuafafine, e moni o Kerisiano uma ma ni Kerisiano. e sili atu i tatou uma e pei o Iona nai lo Iesu.
Ae o le mea e uiga i le usiusitai o Iesu ina ia tatou faitau e uiga iinei e faapea sa le na o Iesu i se isi tagata. sa le na o se isi o Iesu o tatou o ē na tupu i le tasi usiusitai. leai, o Iesu o le Atamu fou na o mai e fai ma sui i tatou toe. O le usiusitai o Iesu e le gata faafiafia le Atua i lena taimi, ae usitai Iesu mo i tatou ina ia tatou mafai ona fiafia i ai le Atua. e Iesu le mea ua tatou couldn't faia. Na pasia le tofotofoga e le mafai ona oo Atamu ma e le mafai ona oo Isaraelu - ma e leai se tagata i luma po o le uma ia te Ia e mafai ona oo. usitai Iesu le mea e leai se tasi oi tatou e mafai ona. faatoilalo e Iesu le fili e leai se tasi oi tatou e mafai ona faatoilaloina. Ma o lenei toilalo faapitoa, i le vao, na faasino atu i le toilalo manumalo o Satani o le a tupu i le faaiuga o le talalelei Luke's.
E ui lava sa oona foi Iona e talai atu e oo lava i Ona fili, mai le Alii o Iesu i le lalolagi ma maliu mo Ona fili. I luga o le satauro totogi e Iesu mo le taimi e tasi uma tatou te tuuina atu i le faaosoosoga. O taimi uma lava e tasi. Mo le talitonu, o loo i ai le agasala o se tasi o tatou e le totogiina e Iesu mo. Ma toetu mai Iesu mai le tuugamau, faatoilaloina le agasala, oti, ma le tiapolo. O le tiapolo ua faatoilaloina. Ma afai o le a tatou liliu ese mai a tatou agasala ma tuu atu lo tatou faatuatua ia Keriso e mafai ona tatou maua taui uma na ia maua. Le vaaia o le usiusitai o Iesu e le tatau ona faavaivaia ai i tatou, e tatau ona uunaia ai i tatou.
O lenei vaiaso pe a faaosoosoina oe e agasala, manatua o le ua uma ona faatoilaloina lou fili i lou Alii. E le iloaina e tatau ona gauai atu i lau agasala. ua uma ona leiloa le taufaaosooso. ua solia lau filifili. Savali i le saolotoga faatauina mo oe i le satauro. fua le iloaina i le manaoga o se fili faatoilaloina. maliu Iesu ma toetu, o le a tatou mafai ona tetee atu i le faaosoosoga, ma vaai e faapei o Ia. ua indwelled i tatou le lava lea e tasi Agaga ma tatou te faaaoga ai le auupega e tasi lava.
iʻuga
A faaosoosoina i tatou, let's manatua faatagaina e le Atua ma faaaoga faaosoosoga, lea vaivaiga e le o se 'alofaga e gauai atu i faaosoosoga, ma o le ua uma ona faatoilaloina le tiapolo.
Le tusitala o le Eperu silasila i lenei faaosoosoga ma maua faamalosiauga tele ai:
Aua tatou te le maua se faitaulaga sili oe ua le mafai ona ia faanoanoa faatasi ma o tatou vaivaiga, ae ua tatou maua se tasi o ia lea ua faaosoosoina i soo se auala, e pei lava ona tatou -ma sa aunoa ma le agasala. Ia tatou faalatalata atu lea o le nofoalii o le alofa tunoa ma le mautinoa, ina ia mafai ona tatou maua le alofa tunoa ma maua le alofa tunoa e fesoasoani ia i tatou io tatou taimi e manaomia ai. (Eperu 4:15-16)
e mafai ona ia faanoanoa le Alii o Iesu faatasi ma i tatou. ua faaosoosoina o Ia e pei ona faaosoosoina i tatou, ae Na te lei tuuina mai i le faia o ia te Ia e le faitaulaga sili atoatoa. Lea e mafai ona tatou faalatalata atu i Lona nofoalii ma le mautinoa, aioi atu mo le alofa mutimutivale ma le alofa tunoa. Let's alu atu ia te Ia i le taimi nei.


c: text/html

text:
IOANE ENA URIURI HEHAIONANA
1
Ehana ena lautoi, eo abi‐ponori, abi‐lolo, itasipoina eo ribahesanapuena.
1 Am taubaguna wa, Gaia enana ea uriuri, ia se gadosisiei wa, eau hinage ea gadosisiei, mamohoina boeana eai.
2 Egu nuanuai tauna e, uura eai ea aiboda bena ginauri gamagaridi arim eai se lau lolo, eo bena taum se adidiri gonogonoana doha earuam i adidiri. 3 Huia ne eda tataoyao wa se laoma arigu eai se wasawasaem oa mamohoina eai u laulau, ea kode ariariri. 4 Nige egu kode esau i lai doha ina kode ta, ena wasa ea ataiei nanatuguyao mamohoina se laulauwatai.
5 Egu nuanuai e, paisoa saesaena u ginaginauri ena eda tataoyao u heayaiedi, eo headi u hekaudi taiede u saguidi mo. 6-7 Isi ede em gadosisi se wasawasaei ekalesia matadi eai. Em abi se lolo edi adau eai u healatudi, doha Eaubada ena heaheari paisoa se abi, heasisina. 8 I lolo tatao doha ina ta saguidi, paana heledi tatao paisoa ita, mamohoina boeana eai.
9 Doha ina ea uuri ekalesia aridi eai; na Diatorepe, ia i henua iabom i ribatausaeuioi, egu tanutanuaga eai nige i awaabiegu. 10 Sora ena ea laowa abo ena paipaisoa ea hemasaraha, ribariba baaea arinai i alaliuliuaigu. Temeta nige anasiga, eda tataoyao headi taba nige i oiyamidi eo headi se henua bena se hailobaidi i guduguduidi eo ekalesia boeadi eai i aiduiedi.
11 Egu nuanuai e, tabu baaea u heaheawatotoei, na lolo mo. Esau lolo i ginauri, ia Eaubada enana; esau baaea i ginauri, ia Eaubada nige i ita. 12 Demeterio iilana tatao gamagaridi se itayao, ena abilolo se ribaribaei mamohoina eai ena laulau se masaraha; eau hinage ia ea ribahemasaraha, na omi au nuatuiyao egu riba ede riba mamohoi.
13 Ginauri se gamagari ariri bena ea uridiwa, na nige ea henua ink eo pen eai ea uridi; 14 egu sunusunuma ede nige baeaona abo ea itam, eau matam eai oa matagu eai, abo ta oiriba.
15 Loni bena arim eai. Ehamyao se lautoiem. Ehaguyao ea lautoiedi, esau esau, esadi u ataidi. Amen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Keeping Well with Diabetes - Sāmoan version
Ia faatumauina le soifua mālōlōina a‘o maua i‘le ma‘i suka
O le tusi lenei mo tagata e maua i le ma‘i suka pe a oo ina tagata mātutua
O le a le ma‘i suka?
O le ma‘i suka o le tulaga ua tele naunau ai le suka i totonu o lou toto.
O nisi tagata mātutua atonu ua amatamata ona tupu ai o le ma‘i suka, atonu ua leai ni uiga o āuga faailoa.
O isi atonu e:
- lagona tele le fia inu
- fia alu soo o le fe‘au vai
- lagona tele le lē lavā
- faanenefu le va‘ai
- afāina pīsia le fe‘au vai, afāina pīsia le pa‘u o le tino
- faatuai ona pē ma ui lelei ni ma‘i.
O tagata ua māsalomia ua maua i le ma‘i suka, ua tatau ona va‘ai o a latou fōma‘i poo le tausi ma‘i.
Afai o le a lē togafitia le ma‘i suka, e mafai ona sōsō atu i le faaleagaina ai o le fatu, fofoga o mata, vae, fatuga‘o ma isi vaega o le tino.
O ai o le a i se tulaga faalētonu?
O tagata e:
- sili atu le mamafa o le tino
- itiiti le faia o faamālosi tino
- i ai ma‘i suka o le aiga
- sili atu na i lo le 40 o tausaga o le soifua
- i tagata-a-nuu o Maori ma Atu Motu o le Pasefika.
E faapea fo‘i ma tama‘ita‘i sa maua i le:
- ma‘i suka a‘o mamafa i le ma‘itaga o tinā
- lāpopo‘a o tamaiti pepe.
O le pūlea tausia o le ma‘i suka
E leai se togafiti aogā e faamāui ai le ma‘i suka. Ae e i ai mea e mafai ona e faia ina ia e soifua lelei mālōlōina.
O lau fōma‘i poo le tausi ma‘i o ma‘i suka, o le a ia a‘oa‘oina atu ia te ‘oe le faatonutonuina o lou toto suka i le fua mālōlōina talafeagai, ma le faatumauina pea o lou soifua mālōlōina.
O le pūlea tausia o lou ma‘i suka, o lona uiga o le a:
- e tausami i mea taumafa lelei mo le soifua mālōlōina atoa ma le faia o faamālosi tino faalausosoo, poo le
- tausami o mea taumafa lelei mo le soifua mālōlōina, faia faalausosoo o faamālosi tino, ma le inu o fuāla‘au, poo le
- tausami o mea taumafa lelei mo le soifua mālōlōina, faia faalausosoo o faamālosi tino, ma le faia o tui i le insulin (o le insulin e fesoasoani i le ave ese mai o le suka mai i le toto), poo le
- tausami o mea taumafa lelei mo le soifua mālōlōina, faia faalausosoo o faamālosi tino, faia o tui i le insulin ma le inu o fuāla‘au.
O le taumafa faale-soifua mālōlōina
O le tausami o mea taumafa e sa‘o ma agatonu lelei o le a fesoasoani e faatumauina ai toto suka i tulaga faatonutonu e talafeagai.
E leai se tulaga e te tau saunia ai fua ni taumafataga faapitoa – o mea taumafa e talafeagai ma ‘oe, ua talafeagai fo‘i mo lou ‘auaiga.
E lelei ona e taumafa i taimi tutusa faalausosoo i aso ta‘itasi. Taga‘i mātaulia ia ‘aua ne i i ai ni mea lololo ma suka. O le tele o nei vaega o le a leaga mo ‘oe.
O lau tagata tofia (dietitian), fōma‘i poo le tausi ma‘i e mafai ona fesoasoani ia te ‘oe mo le faia o se taupulega fuafua mo au mea taumafa. O le a latou ta‘u atu ia te ‘oe PE FIA le tele o mea taumafa e mafai ona e tausamiina, ma PE FAAFIA.
O le a fāutuaina atu fo‘i tulaga e uiga i le ‘ava o‘ona.
Ia talileleia nei mea taumafa
Ia e tausami tele ina ia faamalieina lou mana‘o i:
- fuāla‘au ‘aina e pei o broccoli, pi uumi lanu mea mata, kapisi, pi, leeks, spinach, lau talo, puha, lettuce, kapisi vai
- fuāla‘au ‘aina mata e pei o, tamato, celery, kukama, aniani saina, mushrooms
- fuāla‘au ‘aina e i ai a‘a e pei o, kalote, latisi, beetroot, swede
- maukeni, zucchinis, peppers, asparagus, melo, kamo kamo.
Ia tausami nisi o mea taumafa nei i taumafataga ta‘itasi, e pei o:
- pasta, falaoa, cereal e itiiti le suka, alaisa, noodles, polesi, chapati, crispbread, muffin, sikoni, umala, pateta, saga, fa‘i mata e saka, ‘ulu, talo, manioka, parsnip, ufi
- fuāla‘au ‘aina mata e pei o, fuāla‘au mata, poo fuāla‘au ua saka faavela, poo ua tuu ‘apa ae leai se suka.
Tausami se vaega la‘itiiti o taumafa e i ai le protein e faa-tasi pe faa-lua i le aso, e pei o:
- fasi-povi ua sesele ese mea lololo, moa ua fofo‘e ese le pa‘u, i‘a, fuāmoa, pi ua faamatala, fatu (lentils), baked beans, salati fatu pi.
Tausami mea taumafa e itiiti le lololo ua saunia mai i le susu povi, e faa-tasi pe faa-lua i le aso, e pei o:
- susu povi e itiiti le lololo e pei o trim milk poo susu povi ua faaopoopo i ai le calcium, poo le susu e ta‘ua o le soya milk
- yoghurt (e lē suamalie)
- sisi e ta‘ua o le cottage cheese, ma isi sisi e itiiti le lololo.
Ia faaeteete i le suka ma mea lololo
- ia faaaogā tau lava o se vaega itiiti o le margarine, avoka, pata pinati, suāuu e kuka ai mea taumafa, fatu poo nuts (ua faapa‘u faavela).
Ia taumamao ese mai i mea taumafa e tele ai le suka, e pei o:
- le faaaogā o mea ‘ai uma e i ai le suka, siamu, honey, lole, sukalati, muesli bars, fuāla‘au faasuka, asikulimi, keke, pulini, masi-keke, mea-inu suamalie ma sua faasuka o fuāla‘au.
Ia taumamao ese mai ma mea taumafa lololo, e pei o:
- mea taumafa falai i suāuu poo le ga‘o, e pei o, fuāmoa falai, puaa fā‘asu (bacon) falai, i‘a ma pateta falai (fish and chips), o mea taumafa faatau e ave i le fale ua faavela i suāuu
- isi mea taumafa lololo e pei o, pata, a‘ano o manu ua i ai mea lololo, bacon ua i ai mea lololo, sosisi, saveloys, pastries, pe‘epe‘e, croissants, kaleve, mayonnaise, ga‘o usi usi, ga‘o, kremelta.
Taumafai e kuka i le ausa vevela, saka poo le kuka i le microwave o mea taumafa.
Afai e kuka faa-sitiū a‘ano o manu, tuu i se taimi ina ia faamaalili, ona sali ese lea o le ga‘o to‘a a‘o le i asuina atu e taumafa.
Faamalosi tino faalausosoo
O faamālosi tino faalausosoo e fesoasoani i le faapa‘ū itiiti o le toto suka.
E mafai ai fo‘i ona e maua i le lagona lelei o le tino ma lelei lau moe.
Talanoa i ni taupulega mo au faamālosi tino ma lau fōma‘i AE E LE I amataina ona faia o au faamālosi tino.
O le savali, o se ‘auala lelei lea mo le faamālosi tino. E faapea fo‘i ma le ‘a‘au, alu i le pasika vili vae poo le mo‘emo‘e.
Amata i le faia o faamālosi tino tau o ni na i minute i aso ta‘itasi. Ona faasolosolo atu ai lava lea i le 30 minute o faamālosi tino ta‘i faa-fa i le vaiaso.
Afai o faia ni ou tui (insulin), ave ni au glucose pe afai e te alu i faamālosi tino, ina ne i te‘i ua pa‘ū lou toto suka.
Afai o e inu fuāla‘au, va‘ai lau fōma‘i poo le tausi ma‘i ina ia e mautinoa pe e tatau ona ave ni au glucose pe afai e te faamālosi tino.
Taumafai e faaauau pea lou gāoioi i ni galuega e i ai le faiga o se to‘agāla‘au, ta‘alo i bowls, sasa faamamā o le mutia, siva, kilikiti, savavali ma lou aiga, fāgota.
Ia su‘esu‘eina soo ou vae, pe tusa e faa-tasi i le vaiaso
O le ma‘i suka e mafai ona faasosoo atu ai i ni faafitauli o vae.
Ia su‘esu‘e ou vae, alofivae ma le va o tamatama‘i vae. Va‘ai lau fōma‘i, tausi ma‘i poo le podiatrist (tagata e togafitia vae), pe afai ua e iloa ni uiga e lē māsani a‘i, e pei la o mea nei:
- mūmū, poo soo se isi suiga o le lanu (e pei o le lanu o le moli)
- māvaevae o le pa‘u
- fulafula
- faapepē.
Tausiina o ou vae.
Ia ta‘oti ma faapupuu atigi lima ma faalamolemole lelei. ‘Aua e te fealua‘i e leai ni seevae. Faaaogā seevae e lē tiga ai vae ma e lē fufusi. Ia uu ou vae i tami uma ma ia faaeteete mai ou vae mai le vaivevela.
Pe afai ua e iloa ni uiga e pei o mea patupatu ua tutupu i le aano o le vae, o māvetevete i tuāvae o le alofivae, o atigavae ua māfiafia, o vae ua afāina i le palagia, ua tatau loa ona faafesoota‘i le foma‘i faapitoa o vae (podiatrist).
Faafesoota‘i le foma‘i poo le tausi ma‘i mo le su‘esu‘eina o ou vae i taimi uma.
O le mamafa o le tino e mālōlōina
O tagata ua maua i le ma‘i suka ua tatau ona tumau le mamafa o le tino i le tulaga mālōlōina, ina ia fesoasoani i le tāofiofiina o le ma‘i suka. O le a ta‘u atu e lau fōma‘i, tausi ma‘i poo le tagata tofia i le fuafuaina o mea taumafa (dietitian) poo le ā le mamafa e lelei mo lou tino.
O faamālosi tino e faia faalausosoo ma le tausami i mea taumafa e aogā lelei mo le soifua mālōlōina o le a fesoasoani e faatumauina ai le mamafa e talafeagai mālōlōina.
O Fua o le suka i le toto
O le taofia lelei o le fua paleni o le suka i le toto, ua tāua mo le faatumauina o le soifua mālōlōina.
O le a a‘oa‘o atu ia te ‘oe e lau fōma‘i poo le tausi ma‘i le su‘esu‘eina o le fua o le suka i lou toto. O le fua mālōlōina o le suka i le toto e i le va o le 4–8 mmol/L.
“Hypo” – Suka maualalo i le toto (hypoglycaemia)
O le suka i le toto e mafai i isi taimi ona pa‘ū i le fua maualalo (e pei o le maualalo i le 4) i tagata o loo inu ni itūaigā fuāla‘au poo o loo faia tui (insulin). O le ala lea e mafai ai ona tupu le “hypo” o le a mafaia ai ona e matapogia, pe afai o le a lē togafitia.
O nisi tagata e mafai ona maua ni faailoaga faalapata‘i o le hypo; a‘o isi tagata e leai.
Faailoaga faalapata‘i o le hypo:
- lagona le niniva poo le māmāsagia o le ulu
- lagona le e‘eva vāivāi ma tetete
- nenefu le va‘ai
- sesega foliga, afugia le pa‘u
- tigā le ulu
- mole manava
- filogia fenumia‘i lagona, atuatuvale poo le itaitagofie
- matuitui laugutu ma le laulaufaiva e pei o i ai ni pine ma nila
- tātā tetele le fatu.
Pe fa’apefea ona tausia ma va‘aia lelei pe afai ua maualalo tele le suka
Ua tatau vave loa ona inu se vai suamalie. Poo le:
- tasi le sipuni ‘ai o le pauta suamalie (glucose powder) i le ipu vai
- tolu i le fa fuāla‘au suamalie (Vita poo le Dextro)
- valu i le sefulu fuāla‘au suka suamalie laiti (Glucodin)
POO LE
2 sipuni ti faatumu i siamu, honey poo suka ia sa‘eu faaliu suāvai i vai
POO LE
‘afa o se ipu mālamalama i se mea inu suamalie e pei o le lemonade poo se sua o fuāla‘au (fruit juice)
POO LE
6 i le 8 jelly beans
Faatali mo le 5 i le 10 minute. Afai lava o e lagona pea le hypo, toe fai le faiga lea faatogafitia.
Afai e mae‘a le 10 i le 15 minute, ia fai sau mea taumafa pe afai ua oo i le taimi e tatau ai, poo le tausami o se mea ‘ai itiiti.
“Hyper” – Suka maualuga i le toto (hyperglycaemia)
O nisi taimi o le fua o le suka i le toto ua siitia i luga atu o le fua e tatau māsani ai (i luga atu o le 8).
O le uiga lea ua foliga mai atonu ua māfua i le:
- tausami i mea taumafa faasuka
- galo ona inu o au fuāla‘au
- ua misi lē faia le tui o le insulin
- ua e ma‘i, ua pisia i se ma‘i poo ua maua i le fiva.
O faailoaga faalapata‘i o le “hyper” atonu o le:
- a fia inu tele
- alu tele o le fe‘au vai
- lagona le e‘eva vāivāi
- maua pisia i ma‘i
Poo o le a leai fo‘i ni faailoaga faalapata‘i.
Pūlea tausia o le suka maualuga i le toto
E lelei pea lava pe afai e siitia le fua o le suka i lou toto i nisi taimi ma afai e tumau faaumiumi i ni na i itūlā, ae afai e lē pūlea tausia, o le a mafai ona oo i na faalavelavea.
Va‘ai lau fōma‘i poo le tausi ma‘i pe afai e siitia soo le suka i lou toto poo le tumau faaumiumi. O le a la‘ua fesoasoani ia te ‘oe e sa‘ilia pe aiseā ua sāga siitia ai pea le fua o le suka i lou toto.
O le a la fesoasoani atu fo‘i i le pūlea tausia o aso e te ma‘i ai.
Ia faia soo ni su‘esu‘ega o le soifua mālōlōina
O tagata o loo maua i le ma‘i suka ua tatau ona asiasi ane soo e va‘ai a latou fōma‘i.
O tagata o loo maua i le ma‘i suka, ua mafai nei ona faia fua o latou su‘esu‘ega faalesoifua mālōlōina i tausaga ta‘itasi.*
Ia faatonu se aso atofaina e va‘ai ai lau fōma‘i – poo le tausi ma‘i a le fōma‘i – mo lou su‘esu‘ega e faia fua.
O le a la su‘esu‘eina:
- lou mamafa
- ou vae
- lou toto maualuga
- lou soifua mālōlōina lautele
- lau taupulega mo le tumau o lou soifua maua lelei
- poo ua faia lata mai nei su‘esu‘ega o lou toto ma le fe‘au vai
- ia faia lata mai nei su‘esu‘ega o ou mata
Afai e te lagona i soo se taimi le mafatia atuatuvale poo o lou lagona faalēmālosi, ia vave faia faataunuu loa lou su‘esu‘ega e le tausi ma‘i poo le fōma‘i.
Faalapotopotoga o ma‘i suka
Diabetes New Zealand
P O Box 12-441, Wellington 6144, New Zealand.
Freephone: 0800 DIABETES (0800 342 238)
E-mail: admin@diabetes.org.nz
Website: www.diabetes.org.nz
Diabetes Youth New Zealand
E-mail: contact@diabetesyouth.org.nz
Website: www.diabetesyouth.org.nz
Te Rōpū Mate Huka ō Aotearoa
Email: matehuka@sigroup.co.nz
Website: www.maoridiabetes.co.nz
Ua tusia lenei tusi la‘itiiti i gagana Peretania, Māori, Tonga, Niuē, Samoa, ma le gagana Cook Island Māori.
O faaliliuga i le gagana Tokelau, Niuē ma Fiti ua maua i le website: www.health.govt.nz or www.healthed.govt.nz pe telefoni fo’i i le Fono Fa’aitūmālō o le Soifua Mālōlōina (District Health Board) po o le falema’i ua i lo outou aai. Ua maua a latou nūmera i itūlau lanu papa’e ua fa’apitoa mo le soifua mālōlōina i le tusi telefoni.
O le ‘Aufaigaluega e Tausia le Soifua Mālōlōina o Ma‘ i Suka
O ni lapata‘iga ina ia tumau pea le soifua mālōlōina
E faaopoopo i ai ma le fesoasoani mai i lau ‘aufaigaluega e tausia le soifua mālōlōina, atoa ma lou taunapa e faia lapata‘iga faigofie nei, o le a tumau lou mālosi mālōlōina:
- Tausami mea taumafa e lelei mo le soifua mālōlōina
- Tausami soo
- Ia faia soo ni faamālosi tino
- Su‘esu‘e soo ia alofivae
- Ia faia soo ni su‘esu‘ega mo le soifua mālōlōina
- Ia tumau le mamafa talafeagai o le tino faalesoifua mālōlōina
- Ia tumau lou taumamao ese mai i le ulaula tapaa.
ISBN 978-0-478-19245-2 (print)
ISBN 978-0-478-19246-9 (online)
* Su‘esu‘e ane i lau fōma‘i. E lē o fōma‘i uma latou te ofoina atu lenei su‘esu‘ega faia fua.


text:
Tusi Tapu i te Itaneti | NEW WORLD TRANSLATION (Ne `Lomi i te 1984)
E fia faitau koe ki te mataupu tenei i %%?
Loma 7:1-25
7 E mata, e se iloa ne koutou, e oku taina, (au e faipati atu ki a latou kolā e iloa ne latou te tulafono,) me i te Tulafono ko te matai o te tagata i tena olaga kātoa?2 E pelā mo te mea tenei, a te fafine avaga e ligina ne te tulafono ki tena avaga i te taimi e ola ei a ia. Kae kafai ko mate tena avaga, ko saoloto ei a ia mai te tulafono a tena avaga.3 Tela la, kafai koi ola tena avaga kae toe avaga ki se isi tagata, ko fai ei a ia mo fai se fafine mulilua. Kae kafai ko mate tena avaga, ko saoloto ei a ia mai tena tulafono kae ko se fai foki a ia mo fai se fafine mulilua māfai e toe avaga a ia ki se isi tagata.4 Tela la, e oku taina, a koutou ko oti ne fai ke ‵mate ki te Tulafono e auala i te foitino o Keliso, ko te mea ke fai koutou mō ia, ko te tino telā ne toe fakatu aka mai te mate, ko te mea ke tuku atu ne tatou ne fuataga ‵lei ki te Atua.5 Me i te taimi koi ola ei tatou faka-te-foitino, ne ga‵lue i loto i a tatou a manakoga agasala kolā ne fakamalosi aka ne te Tulafono ko te mea ke ‵fua mai i a tatou a fuataga o te mate.6 Kae nei la ko oti ne fakasaoloto tatou mai te Tulafono, me ko oti ne ‵mate tatou ki mea kolā ne ‵sai ne ia tatou, ko te mea ke fai tatou mo pologa e auala i te agaga i se auala fou, kae e se ko te auala mua e auala i te tulafono tusia.7 Ne a la ‵tou pati ka fai atu? E mata, a te Tulafono ko te agasala? Ikai loa! Me moi ne seai se Tulafono penei e se iloa ne au te uiga o te agasala; e pelā mo te mea tenei: “Sa kaimanako,” penei e se iloa lele ne au te kaimanako.8 Kae e auala i te fakatonuga tenā ko maua ei ne te agasala a te avanoaga ke fakagalue i loto i a au a vaega kese‵kese o te kaimanako, me e mate te agasala māfai e seai se tulafono.9 E tonu, au ne ola mua e aunoa mo te tulafono, kae i te taimi ne oko mai ei a te fakatonuga, ne toe ola mai ei te agasala, a ko au ko mate.10 Ne iloa ne au me i te fakatonuga telā e ‵tau o iku atu ki te ola, e iku atu fua ki te mate.11 Me e auala i te fakatonuga ko maua ei ne te agasala a te avanoaga ke malei kae tamate ne ia au.12 Tela la, a te Tulafono e tapu, a te fakatonuga e tapu, e amiotonu, kae ‵lei.13 Tela la, e mata, ne iku atu a te mea ‵lei ki toku mate? Ikai loa! Kae ne aumai ne te agasala te mate ki a au, ko te mea ke matea faka‵lei atu te agasala mai te fakaaogaga o te tulafono ‵lei ke fakalasi aka ei te masei o te agasala.14 Me e iloa ne tatou i te Tulafono se mea faka-te-agaga; a ko au se tagata faka-te-foitino, telā ne fakatau atu mo fai te pologa a te agasala.15 Me e se malamalama au i aku mea e fai. Me e se fai ne au a te mea telā e manako au o fai; kae e fai ne au a te mea telā e takalialia au ki ei.16 Kae kafai e fai ne au a te mea telā e se manako au o fai, e talitonu au i te Tulafono e ‵lei faeloa.17 Kae nei la, ko se toe fai ne au a te mea tenā, kae ko te agasala telā e nofo i loto i a au e fai ne ia.18 E iloa ne au me e seai se mea ‵lei e nofo i loto i toku foitino tenei. Kae e isi se manakoga i loto i a au ke fai a te mea ‵lei kae e se mafai ne au o fai.19 Me ko te mea ‵lei telā e manako au ki ei e se fai ne au, kae ko te mea masei telā e se manako au o fai e fai ne au.20 Kafai la e fai ne au a te mea telā e se manako au o fai, e se ko au e fai ne au te mea tenā, kae ko te agasala telā e nofo i loto i a au.21 Ko iloa ei ne au a te tulafono tenei e uiga ki a au: me e se fai ne au a te mea tonu telā e manako au o fai, ona ko te masei telā e nofo i loto i a au.22 Kae ko toku ‵kanoloto tonu eiloa e fiafia ki te tulafono a te Atua,23 kae e lagona foki ne au i toku foitino se isi tulafono telā e taua atu ki te tulafono i toku mafaufau kae e takitaki ne ia au ke pologa ki te tulafono o te agasala telā e nofo i toku foitino.24 Ko oko eiloa i toku fakaalofa! Ko oi la ka fakasao ne ia au mai te foitino telā e takitaki ne ia au ki te mate tenei?25 Ke fakafetai ki te Atua e auala i a Iesu Keliso te ‵tou Aliki! Tela la, i toku mafaufau au se pologa ki te tulafono a te Atua, kae i toku foitino e pologa au ki te tulafono o te agasala.


text:
O le Web2DB o se mea e faʻaaogaina malosi ai ma faʻaaogaina faʻamaumauga. E galue e pei o se fausiaina o faʻamaumauga ma faʻatagaina ai i matou e faʻafeiloaia faigofie au faʻamatalaga o 'upega tafaʻilagi. O lenei faʻapipiʻi itulau o loʻo aoina mai faʻamatalaga e leʻi fausiaina mai 'upega tafaʻilagi ma itulau HTML ma faʻatulagaina ma fausiaina lelei. E tatau lava ona e tauina atu mea e te manaʻo e suʻeina ma pe faapefea ona e faʻapipiʻi au faʻamatalaga, ma Web2DB o le a faia lana galuega e tusa ai ma faatonuga. O faʻamaumauga e mafai ona faʻapolopoloina i le MySQL, CSV, Access ma Excel formats. Web2DB ei ai le tamaoaiga o foliga e avea ai ma filifiliga aupito sili mo 'upega tafaʻilagi, atinaʻe, tagata fai pisinisi, tagata fai polokalame, ma tagata faʻailoa. O nisi o ona uiga taua o loʻo talanoaina i lalo.
1. I le avea ai o se Faʻatonu o le Poloketi:
O le Web2DB o loʻo avea o se pule faʻamalosia ma le ofoofogia. O le mamanuina o le 17 poloketi poloketi e le faigofie seiloga e lava lau tomai i polokalame. Ae i le Web2DB, e te le manaʻomia le avea oe ma se polokalama polokalama po o se komipiuta aua e mafai ona e faia au galuega e aunoa ma lena. O lenei mea faigaluega o le a aoina mai, faʻasaʻo, mine pe sii mai au faʻamatalaga. Ma le isi, e fesoasoani i le atinaʻeina o mamanu eseese o faʻataʻitaʻiga e lelei le lelei e tusa lava pe ua suia le laulau. O lau faʻatautaia ma faʻatautaia o galuega faʻapitoa e faʻataunuuina ma na o nai kiliki.
2. Faʻamataʻu Faʻapipiʻi Faʻasologa o Mea Uma Totonu:
E mafai ona e faʻatulagaina Web2DB e sau ai le upega tafaʻilagi atoa poʻo nisi o ona itulau.E faigofie lava ona faʻataunuʻuina le fausaga o mea uma, ma tuʻuina atu i ai se foliga sili ona lelei. E mafai ona e faʻapipiʻiina ni itulau laiti po o le 'upega tafaʻilagi e faʻavae i luga o ou manaʻoga, ae o le uiga o le anotusi e le faʻalavelave uma. O lenei meafaigaluega e fetaui lelei mo nofoaga tetele e pei o Amazon, eBay, PayPal, ma isi. Web2DB o loʻo i ai faʻalautelega faʻalauiloa ma fesoasoani ia i tatou e faʻamalosia le faʻaogaina o le 'upega tafailagi. O se meafaigaluega faʻalagolago ma lelei.
3. Auina atu Fomu o le Upega:
I le faaaogaina o le Web2DB, e mafai ona e tuʻuina atu fomu i luga o le initaneti aemaise lava pepa o suʻega ma pepa faʻapipiʻi i le initaneti e aunoa ma se faʻafitauli. E mafai ona tuʻuina pepa mo faʻamaumauga uma, ma maua mai faʻamaumauga i le CSV format. E mafai foi ona e fatuina faʻamatalaga autu-autu e faʻaaoga ai lenei polokalama ma tuʻuina atu lau 'upega tafaʻilagi i masini suʻesuʻe mo le sili atu le faʻasino igoa ma le taʻavale.
4. Faʻasalalau ma Sitemaʻe Mataʻutia:
O le isi uiga uiga ese o le Web2DB o le mafai ona tagofia uma ia upega tafaʻilagi autu. O le tele o polokalame faʻataʻitaʻiga anamua e le mafai ona aveesea ni mea e mafai ona faʻaaogaina mai i upega tafaʻilagi sili ona malolosi. E oʻo lava i le aufaʻusiusi i luga o le uepisaite o loʻo i ai mataupu e selesele ai faʻamaumauga mai le uepisaite a AJAX, ae o le Web2DB e faigofie mo oe e aveese faʻamaumauga mai nofoaga mamana. E tatau ona e manatuaina o faʻamaumauga a le AJAX o le a faʻaalu se taimi e maua mai ai.
5. Lagolago eseese faatulagaga:
E mafai e le Web2DB ona auina atu au faamatalaga i Excel, Oracle, OleDB, MySQL, CSV, XML, ma Excel.E mafai foi ona e faʻaaogaina tusitusiga i fafo atu e faʻatautaia ai le auina atu i fafo o faʻamatalaga pe afai o loʻo ia te oe tomai faʻavae polokalame. Web2DB e mafai ona auina atu faʻamatalaga i le Excel 2003 ma le Excel 2007 ma fesoasoani ia te oe e faʻaogaina ata i au faʻamatalaga faʻamalamalamaina. O lenei meafaigaluega e maua ai le faʻamalama puipuiga, faʻamautinoa lou saogalemu ma le faʻamaoni i le initaneti.


text:
O le aso ananafi na maua ai le fa’atalatalanoaga le Fofoga o Samoa ma le tinā ia Sera Oteli ma sa ia fa’ailo ai se manatu e uiga le faigata le soifauga ua iai nei ia ma si ona aiga.
O le tinā ia Sera Oteli e 50b tausaga le matua le soifua ma o lo’o nonofo ne ii Nofoali’i.
“Ia o lo’o sologa lelei mea uma i totonu si o matou aiga, e ui lava ina leai se tasi e faigaluega e maua ai se seleni mautu ae peitai e agalelei lava le Ali’i tali mai i le mativa e ala lea i si o matou maumaga.
“O matou e nonofo i gautā fai sina mamao atu i tua, o lea foi la tout e tai mai ai nei ua oo mai le savaliga i taia nei ona o le leai ni pasi e o’o atu i gautā.
“O lea foi le tulaga e sili ona fa’anonoa ai ai lo’u nei tagata ona o le leai ni pasi e oso atu le itu lenei si o matou nu’u.
“O le tele o matou meamata e fai ave le maketi a’o le tulaga le na i le faigata o auala femalagaina.
“Ae ui i lea e leai se mea mafai, ua uma foi ona talosagaina lenei fa’afitauli fa’atasi ai ma le leai se paipa ua sili ona lē lelei le mataupu.
Na ia fa’ailoa e le tinā taua tele o le iai o le vai.
“E oo uma lava ia tatou le lagona fa’anoanoa pe a leai se suavai e o’o atu i lou fale.
“Sa talosagaina lava le suavai ma o le tulaga lena ona o le mamao i tua o matou fale.
“E leai foi se mea mafai pe a fai e na’o le pau le ao fanau ua tu’u mai e tausi ai tatou aiga ma nonofo ai.
“Ia o la’u ia lea lu’i i la’u fanau laiti e to’a’aga e o i le aoga.
“O le olaga lenei, e ese’ese taleni ae ia fa’amuamua lava le aoga, pe uma mai la, o le a le galuega e alu i ai.
“A ua iloa ona faitau, tusitusi vaega uma, o la’u ia lea lu’i i ai, ia lea fo’i ua feola ane ma fanau o fanau ia o lea fo’i ua amata ona ou sau e aumai le aoga.
“Ia na ou fai lea i ai aua, e le popole toeititi lava, ia e fiafia fo’i lo’u loto ona e va’ai atu e naunau lava i latou e omai le aoga e ui o lo’o laiti pea lava.


text:
O le tatou mataupu i lenei vaiaso e pei ona ta‘ua i luga o se mataupu o loo afaina ai le tele o tatou tagata, aemaise lava i latou o loo fai a latou pisinisi, faapea ma nisi sa faigaluega i lalo o ni konekarate (contracts) ae lei totogiina lafoga, pe lei lava foi lafoga na totogi i le ofisa o lafoga (Inland Revenue) e talafeagai ma le tulafono. O le tulafono e faaaogā, ma mafai ona maua atu ai se fautuaga, o le “Tax Act”.
Tax Act:
O le tulafono lea e ta‘ua i luga o le tulafono lea e faaaogā i mataupu tau lafoga ia e tatau ona totogi i le malo tupe e maua mai i lau pisinisi poo tupe e maua mai i lau galuega. Afai o e faigaluega mo se kamupani (employee) o le tiute o le kamupani lea e te faigaluega ai, e tipi ese e latou lau tupe o lau Tax ona totogi lea e le kamupani i le malo le Tax e tatau ona e totogiina (Employer).
Afai o oe o e faigluega mo se isi, i luga o se feagaiga osia i luga o le tulafono, lea e ta‘ua o le konekarate (contract), e totogi atu e le tagata lea e te faigaluega ai lou totogi atoa, ae o lou tiute o le totogi lava e oe lau Tax i le malo. Afai o oe o se tagata faipisinisi, e totogi le Tax a lau pisinisi, ma Tax a tagata faigaluega i lau pisinisi, e oe le tagata e ona le kamupani i le Inland Revenue.
Ina ia manino ma aua le iai ni feseta‘iga i tiute o loia ma tiute o tagata e galulue i vaega o tupe (Accountants), afai e te fia silifia le aofai o le tupe e tatau ona e totogia i le malo, i le faaiuga o le tausaga faaletupe (end of the financial year) o le tagata e maua ai lau fesoasoani, o le Accountant.
Afai e iai se vaega o le tulafono lea e ta‘ua i luga le Tax Act o e fia malamalama ai, o le matafaioi lena a se loia, e iai lona tomai i le tulafono o le Tax Act. E lē o loia uma e malamalama i lea vaega o le tulafono.
Manatua, e eseese vaega o le tulafono e galulue ai loia. Aua le ta‘ua loa le upu “loia”, faapea loa e iloa uma e loia tulafono i vaega eseese e afaina ai tagata. E eseese matafaioi a loia, fesili muamua i le loia e te faafesootaia, pe na te faia galuega tau Tax Law.
O faataitaiga nei o vaega o le TAX ACT e mafai ona faaaogā:
1. I lalo o le Tulafono o Lafoga (Tax Act) o loo iai se vaega e mafai ai ona talosaga se tagata i se fesoasoani a le Ofisa o Lafoga, Inland Revenue, e faamagalo uma se aitalafu e lei totogiina, pea afai ua matuā lē mafaia lava ona totogi e oe le aitalafu i le ofisa o lafoga, ona ua matuā leai lava se auala, e te maua ai se tupe e totogi ai lea aitalafu (serious hardship). Ae o se talsoaga fai faapea, e manaomia ni tusitusiga e faamaonia ma lagolago ai lau talosaga, ma faamaonia ai le ala tonu, ua matuai e lē mafaia ai lava ona totogi le tupe lea e te nofo aitalafu ai i le Inland Revenue. O le faataitaiga, afai ua leai sau galuega, ae na o se tupe mai i le malo (benefit) o oe ola ai, totogi ai se fale totogi o tou nonofo ai ma sau fanau laiti ae na o oe sa faigaluega, ae ua leai la se isi o le tou aiga atoa o fagaluega, o ituaiga faafitauli faapea e tatau ona aumai i le loia ni faamaoniga, e taumafai ai ona talosaga i le malo e faamagalo (write off) le aitalafu.
2. E lē gata foi i lea, i lalo o le Tax Act e mafai ona fai sau aioiga i le ofisa o lafoga, pe mafai ona tuu mai ia te oe se avanoa e togi togi atu ai i vaiaso taitasi se vaega tupe, e gafatia e oe, e tuu i le aitalafu a oe i le ofisa o lafoga. E pei lava ona ta‘ua i luga i le numera (1), e tatau foi ona iai ni faamaoniga tusitusia e ave e oe poo sau loia, pe afai o le loia lea e fesoasoani ia te oe, e ave i le ofisa o lafoga e faamaonia ai, e te gafatia le tino i tupe lea ua e ioe, e totogi i vaiaso taitasi i le ofisa o lafoga mo lau aitalafu.
3. O le isi ituaiga fesoasoani i lalo o le Tax Act, o le faatalanoaina lea e sau loia (negotiate) ma se isi o le ofisa o lafoga, Inland Revenue, se vaega tupe atoa (lump-sum payment) e mafai ona e totogi ina i le taimi e tasi, e faamamā atoa ai lau aitalafu. I le negotiation, e mafai ona talosaga le tagata lea e fesoasoni ia te oe, i le ofisa o lafoga, Inland Revenue, e faapa‘ū pe faamagalo mai se vaega o le aitalafu, ia mamā atoa le aitalafu i le tupe lea o le a e totogi ina i totonu.
Afai ua e oo i se faafitauli ona o sau aitalafu o lau pisinisi i le ofisa o Lafoga, fai se laasaga e fofo ai le faafitauli. E pei ona ta‘ua i luga, o loo iai auala o le Tulafono e mafai ona talosagaina ai se fesoasoani – ae lē mafai ona na ona fai ni talosaga ae leai ni faamoniga.
O Vaega Tāua nei e Tatau ona Faia:
- Ia faamaopoopo faamaumauga o tupe maua (income) ma tupe faaaogā (expenses) o lau pisinisi, poo lou totogi foi ma au mea totogi (pe afai o oe lea e iai le aitalafu, ae lē o se pisinisi). I tulaga tau tupe, e tatau ona e saili se fesoasoani a se (Accountant) e na te faamaopoopoina mea tau tupe, ma aumai se faamaoniga e talafeagai ma le tulafono, e ave i totonu ma sau talosaga, lea e fia fai. E aogā lou alu i se Accountant ona e saini e ia, ia pepa ua uma ona ai auiliili, suesue, faaopoopo ma toese, ona o ia o se professional (o se tagata ua maua faailoga i lea matafaioi), ma e taliaina e le ofisa o lafoga ni faamaoniga e saini ai Accountants.
- A uma loa galuega fai e le Accountant, ona e saili lea o se loia (Tax Lawyer) e talanoa atu ia te oe i le auala i luga o le tulafono, o loo avanoa e te faia, e totogi ai lau aitalafu. O le tiute o le loia, o le ta‘u atu ia te oe vaega o le tulafono e mafai ona e uia (options). E lē gata i le talanoaina o options poo auala, ae fautua oe i vaega o le faaaogāina o le tulafono (procedures). O le taimi foi lena e talanoaina ai ma le loia nisi faamaoniga e manaomia mai ia te oe e lagolago i lau talosaga i le Inland Revenue. Afai sa e ma‘i, e manaomia ni faamaoniga mai i le fomai. Afai sa e faigaluega ae ua tapuni le fale faigaluega na e faigaluega ai, ae ua e fiu e apalai i nisi galuega, e lē o maua lava sau galuega, e manaomia ni faamaoniga o ni mataupu faapea. E lē lava le tatou column e talanoa auiliili atu i vaega lautele e manaomia e le loia e fesoasoani ai mo oe.
- O loo ia te oe lau aiātatau e te sailia ai se isi fesoasoani agai i le faalapotopotoga ua ta‘ua o le Taxation Review Authority. O le matafaioi a lenei pulega latou te toe iloiloina lau mataupu pe na lelei ma sa‘o le faafoeina o lau mataupu e le Ofisa o Lafoga e tusa ma le tulafono (Tax Laws).
- Ae afai foi e aumai le faaiuga a le Taxation Review Authority, ae lē talafeagai ma se tulaga ma lou talitonuga, ma le fautuaga na ave atu ia te oe e lau loia i luga o le tulafono, e mafai ona e apiliina le mataupu i le High Court, Court of Appeal, poo le Supreme Court e iloilo ai se faaiuga a le ofisa o lafoga, Inland Revenue, e lē talafeagai ma le tulafono, o le (Tax Laws) i totonu o Niu Sila.
E sili lava le puipuia i lo le togafitia. Aua le faatamala i mataupu faapenei ona ua tele o tatou tagata ua aveesea faamalosi o latou fale ma meatotino, ma ua iai foi tagata ua falepuipui ona ua lē osi feagaiga e totogi aitalafu i le ofisa o Lafoga.


text:
LE MANATU O LE TUSI PAIA
Le Koluse
E toʻatele e manatu i le koluse o se faailoga o le faa-Kerisiano. Peitaʻi, e lē o i latou uma e talitonu e tatau ona asoaina, pe tuuina foʻi i fale o aiga ma falesā.
Pe na maliu Iesu i luga o se koluse?
TALA A NISI TAGATA
Na fasiotia e tagata Roma Iesu, e ala i le faatautauina o ia i se koluse e faia aʻe i ni laau se lua.
MANATU O LE TUSI PAIA
Na fasiotia Iesu e ala i le “faatautauina o ia i se laau.” (Galuega 5:30, The New Jerusalem Bible) E tutusa lava upu o loo faaaogā e tusitala o le Tusi Paia e faamatala ai le laau faaoosala na fasiotia ai Iesu, o se laau e tasi ae e lē lua. E tusa ai ma le faamatalaga a le Crucifixion in Antiquity o le upu Eleni stau·rosʹ, “o se upu taatele lea mo se laau saʻo. E lē tutusa ma se ʻkoluse.’” O le upu xyʹlon o loo taʻua i le Galuega 5:30, e faasino atu “i se laau saʻo po o se pou lea na faatautauina ai e tagata Roma ē na fasiotia.” *
E talitutusa le auala na fasiotia ai Iesu ma se tulafono o loo taʻua i le Tusi Paia i Isaraelu anamua. Na taʻua manino i le tulafono: “Afai e faia e se tamāloa se agasala ua tatau i ai le oti, ma ua fasiotia o ia, ua e faatautau foʻi o ia i luga o le laau, . . . ua faamalaia e le Atua lē ua faatautauina i se laau.” (Teuteronome 21:22, 23) E tusa ai ma lenā tulafono, na tusi le aposetolo o Paulo na “malaia [Iesu] e sui ai i tatou, auā ua tusia: ʻE faamalaia i latou uma ua faatautauina i se laau [xyʹlon].’” (Kalatia 3:13) O lea, ua faaalia mai ai e Paulo na maliu Iesu i luga o se laau; o se laau saʻo e tasi.
“Na latou fasiotia o ia i le faatautauina i se laau.”
—Galuega 10:39, The New Jerusalem Bible.
Pe na faaaogā e soo o Iesu le koluse e tapuaʻi ai i le Atua, pe e avea foʻi o se faailoga o le faa-Kerisiano?
MANATU O LE TUSI PAIA
E leai se faamatalaga i le Tusi Paia e faapea na faaaogā e uluaʻi Kerisiano le koluse e avea o se faailoga tau tapuaʻiga. Nai lo o lea, na faaaogā e tagata Roma i lenā vaitaimi le ata o le koluse e fai ma faailoga o o latou atua. Ae pe ā ma le 300 tausaga talu ona maliu Iesu, na faaaogā ai e le emeperoa Roma o Konesetatino le koluse e fai ma faailoga o ana fitafita, ma na mulimuli ane avea o se vaega o lotu “Kerisiano.”
Talu ai na faaaogā e nei tagata faapaupau le koluse e tapuaʻi ai i o latou atua, pe na faaaogā foʻi la e soo o Iesu i a latou tapuaʻiga i le Atua moni? E leai. Na latou iloa ua leva ona taʻusalaina e le Atua tapuaʻiga e faaaogā ai “se mea e foliga i se faatusa,” ma e tatau i Kerisiano ona “sosola ese mai i le ifo i tupua.” (Teuteronome 4:15-19; 1 Korinito 10:14) “O le Atua o le Agaga” e lē mafai ona vaaia e mata o tagata. O lea la, e leʻi faaaogāina e uluaʻi Kerisiano mea e vaaia ma ni faailoga, ina ia fesoasoani iā i latou e vavalalata atu ai i le Atua. Nai lo o lea, na latou tapuaʻi atu iā te ia “i le agaga” lea e taʻitaʻia e lona agaga paia e lē vaaia, ma “le upu moni” lea e ōgatusa ma le finagalo o le Atua o loo i le Tusi Paia.
“O ē o loo i le tapuaʻiga moni, latou te tapuaʻi i le Tamā i le agaga ma le upu moni.”
—Ioane 4:23.
O le ā le auala e tatau ona faaalia ai e Kerisiano le faaaloalo iā Iesu Keriso?
TALA A TAGATA
“O se mea e masani ma talafeagai le faaalia o le faaaloalo faapitoa ma matuā faatāuaina se mea e maua ai le faaolataga. . . . O lē e faamamaluina le faatusa, ua ia faamamaluina foʻi le tagata o loo faaataina e lenā faatusa.”
MANATU O LE TUSI PAIA
E lotofaafetai Kerisiano iā Iesu ona o lona maliu ua mafai ai ona faamagaloina a latou agasala, faalatalata atu i le Atua, ma maua ai le ola e faavavau. (Ioane 3:16; Eperu 10:19-22) E leʻi aʻoaʻoina i latou e faaalia le faaaloalo i lenā meaalofa, e ala i le faia o se faatusa o Iesu po o le tau lava ina faapea mai e talitonu iā te ia, auā e “mate le faatuatua pe a leai ni galuega.” (Iakopo 2:17) E tatau i Kerisiano ona faaalia lo latou faatuatua iā Iesu. E faapefea?
Ua taʻua i le Tusi Paia: “Ua faamalosia i matou ona o le alofa o le Keriso, ma o lo matou manatu lenei, e toʻatasi lē na maliu mo tagata uma . . . Ia lē toe ola i latou mo i latou lava, ae ia ola mo ia o lē na maliu mo i latou ma toe faatūina mai.” (2 Korinito 5:14, 15) O le gaoioiga matilatila o le alofa o Keriso, ua uunaʻia ai Kerisiano e fetuunaʻi o latou olaga ina ia mulimuli ai i lana faaaʻoaʻoga. O le faia faapea, ua latou faamamaluina ai Iesu i se auala e sili atu nai lo o le faaaogāina o se faailoga tau tapuaʻiga.
“O le finagalo lenei o loʻu Tamā, o i latou uma e iloa le Atalii ma faatuatua iā te ia, e ao ona maua le ola e faavavau.”
—Ioane 6:40.
^ pala. 8 A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament, Lomiga lona 11, tusia e Ethelbert W. Bullinger, itulau e 818-819.


text:
Ua silia ile 20 tausaga ole tautua ma le auaunaga a le kamupani ole PFL (Pacific Forum Line) ile mamalu ole atunuu, e ala lea i uta ma faamomoli e auina atu i Samoa ae o isi foi atunuu ole Pasifika.
Ole tasi lenei auaunaga ua toatele ai le mamalu ole atunuu ua lolofi iai e momoli ai a latou uta ma faamomoli ona ole vave ma le faamaoni ole latou tautua, ae le gata i lea ole toatele o alo ma tama fanau Samoa oloo galulue ai oloo mafai lea ona fesoasoani ile mamalu ole atunuu e ala i la tatou gagana.
Ile agai pea i luma ole tautua ale PFL i lona ofisa autu i Magele e latalata ile malae vaalele, ua silasila ai le susuga ile alii pule sili ia Rolf Rasmussen ua fai si toatele ole mamalu ole atunuu ua faaaogaina lea tautua mo latou aiga i Samoa faapea foi i Tonga ma isi atunuu, ma ua ia vaai alofa ai foi i tagata e agai atu ile ofisa ua fai si laititi ma ua feomai foi tagata ma le aufaigaluega pe a oo ile taimi e faatinoina ai galuega ale ofisa.
Ma o lea sa ia lagona ai ua tatau ona fai se isi faiga e ala lea ile faateleina ole fale ina ia lava le avanoa e malolo ma mapu atu iai le atunuu ao faatali a latou mataupu ile aufaigaluega.
Ole aoaulia ole Aso Tofi na tatala aloaia ai loa le isi itu ole auaunaga lenei ale PFL i lona ofisa autu lava i Magele, ma ole susuga ia Rolf Rasmussen ole pule sili lea ole kamupani na ia saunoa aloaia e momoli lona agaga faafetai ile aufaigaluega ona ole galuega oloo galulue ai ile tautuaina ole atunuu, faatasi ai ma lana apoapoaiga ile aufaigaluega ia tatau lava ona alu le vaa ile taimi ua faatulagaina e alu ai le vaa, ae sei vagana ua faaletonu le tala ile tau, pau lea ole vaega e alagatatau ai ona tuai le vaa i ana malaga masani, aua e fitu lava aso oloo faatulagaina e malaga ai le vaa ona taunuu lea i Samoa.
Ole tele o taimi o malaga ale vaa e afea muamua ai Tonga ona faatoa alu ai lea i Samoa, ae sei vagana ua tele se uta e ave i Samoa ona alu muamua ai le i Samoa faatoa afea ai lea o Tonga.
Ole susuga ia Julie Silver mai le Fiji Water na ia ootiina le lipine ma faaulufale loa ele alii pule le mamalu ole aufaigaluega.
Ole loto faafetai ma le agaga fiafia ole alii pule ia Rolf Rasmussen faapea alo ma tama fanau a Samoa oloo galulue ai i lea kamupani ona ole tele ole avanoa oloo ausia ai ele kamupani se tautua mo tagata eseese ole Pasifika, aemaise lava ia Samoa. E 37 le aufaigaluega e aofia ai ma tamalii ma tamaitai Samoa e toalima oloo galulue ai. Ile silasila ale susuga ile alii pule ile faatinoina o galuega ale kamupani, e iai lona lagona e tatau ona toatele ni tagata Samoa e faigaluega i totonu ole kamupani ale PFL, aua a oo ile taimi e pisi ai galuega ao la e mafai ona fesoasoani le isi Samoa ile tagata Samoa, aemaise ai o tagata Samoa e mafai ona galulue ile tautuaina ole atunuu i gagana e lua ole faaperetania ma le gagana Samoa, ma ole toatele foi o tagata oloo agai atu i totonu ole kamupani latou te fesili lava i tagata Samoa.
I totonu ole auaunaga ale PFL e eseese lava vaega e galulue ai tagata Samoa ae na faailoa ele tamaitai ia Suzanna Rawson, ole tele o taimi e pisi ai galuega, ole taimi lea e galulue faatasi ai tagata Samoa i totonu ole PFL ile tautuaina ole atunuu, ma ose faataitaiga lelei tele lea oloo molimauina i totonu ole ofisa lenei ole galulue faatasi o ona tagata.
Talu mai ona faavaeina le tautua ale PFL ile atunuu i uta i vaalele ma vaa a lalo e oo mai ile taimi nei oloo maitauina pea le lolofi atu ole atunuu e ave a latou faamomoli, ae leo faapea ua faatuai ai le tautua ma le auaunaga ale kamupani mo le atunuu.


text:
FAKAAKOAKO KI TE LOTOU FAKATUANAKI | LEPEKA
‘Au e Manako o Fano’
NE KILO atu a Lepeka ki se kogā laumanafa sē laugatasi i te taimi ne gasolo ifo loa o pouli. Mai tua o te fia o vaiaso ne faima‵laga atu ei, ne fatoa masani ‵lei a ia ki te sagasaga mo te gasuesue o te kamela i te taimi ne sagasaga ei tou fafine i tena tua. Ko ‵mao ‵ki atu a te fale i Halana telā ne tupu aka ei a ia, te fia selau o maila ki te feitu matū saegala. Kāti ka se toe lavea eiloa ne ia tena kāiga. Kāti ko oloolo valevale fua a fesili i tena mafaufau e uiga ki tena olaga i aso mai mua—maise eiloa i te taimi tenei ko pili atu ki te fakaotiga o tena malaga.
Ne ‵seke atu a ka e faka‵tele ne solofanua mo te lasiga o Kanana kae ko olo atu i koga fatufatua malosi, i te kogā fenua o Nekepi. (Kenese 24:62) Kāti ne lavea ne Lepeka a mamoe. Kāti ko tō pupu katoa te fenua ke tausi ei a manu, kae e lava loa kae ‵toe a mouku ke kilokilo atu ki ei. Ne masani ‵lei tena takitaki kau malaga mo kogā koga konā. Ko se mafai o fa‵ki ne ia a te fia fakamatala atu ki tena matai a tala ‵gali ki tena matai—mo Lepeka ka fai mo fai te avaga a Isako! Kae kāti ne mafaufau a Lepeka, me se a te vaegā olaga ka maua ne ia i te fenua tenei. Ka pefea te tagata, ko Isaako, telā ka avaga a ia ki ei? Ne seki fetaui aka eiloa lāua muamua! E mata, ka fiafia a ia māfai ko lavea ne tou tagata a ia? Kae ka pefea ana lagonaga ki tou tagata?
I koga e uke o te lalolagi i aso nei, e mafai o fai fakaa‵tea a avaga kolā ne fakatoka ne mātua. I nisi koga, e fai eiloa te faifaiga tenā e pelā me se mea masani. Faitalia me se a te koga ne tupu aka ei koe, e mafai o lotomalie koe me ne fanatu eiloa a Lepeka ki se koga e se iloa ne ia. A te ‵tonuga loa, ne fai eiloa a ia mo fai se fafine telā ne fakaofoofogia i tena loto malosi mo te fakatuanaki. E ‵tau o maua ne tatou a uiga e lua konā māfai ko fakafesagai atu tatou ki ‵fuliga i te olaga. E isi foki ne uiga ‵gali kae tu ‵kese kolā e is se lotou sokoga ki te fakatuanaki o Lepeka.
“KE ASU MAI FOKI NE AU NE VAI MO FAINU AU KAMELA”
A te ‵fuliga lasi i te olaga o Lepeka, ne kamata i se auala telā ne foliga atu ki a ia e pelā me se mea masani. Ne tupu aka i Halana io me se fa‵kai pili atu ki ei, se fa‵kai i Mesopotamia. Ne ‵kese ana mātua mai te tokoukega o tino i Halana. Ne seki tapuaki atu latou ki te atua ko te masina e igoa ki a Sin. I lō te fai penā, a te lotou Atua ko Ieova.—Kenese 24:50.
Ne tupu aka eiloa a Lepeka mo fai se tamāfine tinogali, kae e sē se tino gali fakaloiloi fua kae se aoga. A ia se fafine faka-te-agaga, kae ne ‵ma foki a ia i mea tau amioga. Ne tai maumea eiloa tena kāiga ke isi ne olotou tavini, kae ne seki puti aka a Lepeka e pelā me se pelenise fafine; ne puti aka tou fafine ke galue malosi. E pelā mo fāfine e tokouke i aso konā, ne fai ne Lepeka a nisi galuega ‵mafa, e aofia i ei a te asuga o vai mō te kāiga. Kae ko tuai o oko atu ki te afiafi, ne amo ne ia i tena tuauma se tiā vai lasi kae fanatu ki te vaikeli.—Kenese 24:11, 15, 16.
I te fakaafiafi e tasi, mai tua o te faka‵fonuga o tena tiā vai, ne tele atu se toeaina o fakafetaui atu ki tou fafine. Ana muna ki tou fafine: “Fakamolemole, ke inu aka au i tau tiā.” Ne fai eiloa mo fai se akai ‵lei kae āva! Ne lavea ne Lepeka me ne faimalaga atu te tagata tenā mai i se koga ‵mao. Tela la, ne tuku fakavave ifo ne tou fafine te tiā vai mai i tena tuauma kae tuku atu ke inu te tagata, e se ko te ‵miti fua malie, kae ke inu faka‵lei eiloa ki vai ‵ma kae ‵moko. Ne lavea ne ia me e nofo loa ki se sefulu o kamela e takatokato pili mai kae ne seki faka‵fonu ki vai a te tali fagai manu mō latou. Ne lavea foki ne tou fafine me ne kilokilo atu tou tagata mo te atafai, kae ne fia fakaasi atu ne ia te lasi o tena kaimalie. Telā ne fai atu ei tou fafine: “Ke asu mai foki ne au ne vai mo fainu au kamela ke ma‵kona.”—Kenese 24:17-19.
Onoono la me ne seki ofo atu fua ne Lepeka ke fainu ne ia a kamela e sefulu kae ke fai loa penā ke oko ki te taimi e ma‵kona ei. Kafai e fia inu ma‵losi, e mafai o inu ne se kamela e tasi a kalone vai e 25 io me e 95 lita! Kafai e fia inu katoa penā a kamela e sefulu, ne ‵tau eiloa o fakamāumāu ne Lepeka a itula e uke ke fainu aka ei. E pelā mo mea ne fakaasi mai, e foliga mai me ne fiainu ma‵losi ‵ki eiloa a kamela. * Kae e mata, ne iloa ne Lepeka te mea tenā i te taimi ne fia fesoasoani atu ei a ia? Ikai. Ne manako malosi eiloa a ia ke galue malosi e ‵tusa mo te mea e manakogina ke fakaasi atu te uiga talimālō ki te toeaina fou tenei. Ne talia ne tou tagata tena fesoasoani. Ne onoono faka‵lei atu ei tou tagata i te taimi ne fokifoki atu ei a ia ki te vaikeli o asu kae toe faka‵fonu tena tiā kae ‵ligi atu ki te tali fagai manu.—Kenese 24:20, 21.
E malosi ‵ki te akoakoga e maua ne tatou i aso nei mai te fakaakoakoga a Lepeka. E ola tatou i se vaitaimi telā e malosi ‵ki te pulega a te uiga ko te kaimanako. E pelā mo te mea ne ‵valo mai, ne kamata a tino o ‘a‵lofa fua ki a latou eiloa,’ e seai se loto fiafia o fesoasoani atu ki nisi tino. (2 Timoteo 3:1-5) Se mea ‵lei mō Kelisiano kolā e taumafai o ‵teke atu ki te uiga tenā, ke mafau‵fau ki te tala i te Tusi Tapu o te fafine mua tenā, e tele kae fokifoki atu ki te vaikeli.
Ne mautinoa eiloa me ne lavea ne Lepeka a te pula ‵toka atu o te toeaina ki a ia. E se ko te kilo masei atu; kae e fakauiga ki te ofo, te tavae, mo te fiafia. I te otiga o te galuega a Lepeka, ne tuku atu ne tou tagata a meaalofa ki tou fafine—ligi aulo tāua! Ne fesili atu ei tou tagata: “Fakamolemole, taku mai me ko oi tou tamana. E a, e isi ne potu avanoa i tena fale mo ‵moe matou mo oku tagata konei i te po nei?” I te taimi ne fai atu ei ne tou fafine tena kāiga, ne momea aka eiloa te fiafia o tou tagata. Kāti ona ko te loto finafinau, ne toe fai atu tou fafine: “E uke a kau saito mo mea fagai manu i te motou fale, kae e isi foki se koga mo otou ‵nofo”—e fakauiga i ei me e lava ‵lei a mea katoa, kae e isi aka foki ne tino ne faima‵laga fakatasi atu mo te toeaina. I konā, ne tele atu ei tou fafine i mua o fai atu ki tena mātua a mea ne ‵tupu.—Kenese 24:22-28, 32.
E manino ‵lei, me ne puti aka a Lepeka ke uiga talimālō. Tenei te suā uiga telā e foliga mai me ko galo atu i aso nei—mo te suā pogai ke fakaakoako ki te fakatuanaki o te tamāfine loto alofa tenei. A te fakatuanaki ki te Atua e ‵tau o fai ei tatou ke uiga talimālō. E uiga talimālō a Ieova, me e kaimalie a ia ki tino katoa, kae e manako ko ana tino tapuaki ke fai foki penā. Kafai e uiga talimālō tatou, ke oko ki tino kolā e se toe mafai o ‵togi mai ne latou a tatou, e fakafiafia eiloa ne tatou a te ‵tou Tamana faka-te-lagi.
“‵SALA SE AVAGA MA TAKU TAMA”
Ko oi te toeaina tenā i te vaikeli? A ia se tavini a Apelaamo, te taina o te tupuna tagata o Lepeka. Tela la, ne fakaafe ne latou a ia i te fale o Petueli, te tamana o Lepeka. A te igoa o te tavini tenei ko Eliesa. * Ne fai atu te tino talimālō ke kai tou tagata, kae ne ita a ia ma kai ke oko ki te taimi e fakaasi atu ei ne ia te pogai o tena asiga. (Kenese 24:31-33) E mafai eiloa o fakaataata ne tatou a te faipati atu mo te fiafia o tou tagata, me ne fatoa oti eiloa ne lavea ne ia a fakamaoniga ‵mana me i tena Atua, ko Ieova, ne fakamanuia atu ki a ia i te malaga tāua tenei. E pefea la?
Mafaufau la ki te faiatuga ne Eliesa o te tala i te taimi ne fakalogologo atu ei a te tamana o Lepeka, ko Petueli, e pelā foki mo tena tuagane ko Lapana mo te loto finafinau. Ne fai atu ne ia ki a latou me ne fakamanuia malosi ne Ieova a Apelaamo i Kanana kae ko isi se tama tagata a Apelaamo mo Sala, ko Isaako, telā ne togi atu ki a ia a mea katoa. Ne tuku atu ne Apelaamo ki tena tavini se galuega tafasili i te tāua: E ‵tau o ‵sala ne ia se avaga ma Isaako mai i kāiga o Apelaamo i Halana.—Kenese 24:34-38.
Ne fai ne Apelaamo a Eliesa ke tauto atu me ka se filifili ne ia se avaga mō Isaako mai fāfine Kanana. Kaia? Ona ko te mea e se āva io me e tapuaki atu a tino Kanana ki a Ieova te Atua. Ne iloa ne Apelaamo me ne manako a Ieova i tena taimi tonu ke fakasala a tino konā ona ko olotou faifaiga ma‵sei. Ne seki manako a Apelaamo ke isi se fesokotakiga o tena tama pele, ko Isaako ki tino konā mo olotou auala matagā. Ne iloa foki ne ia me ne isi se tulaga tāua o tena tama i te fakataunuga o folafolaga a te Atua.—Kenese 15:16; 17:19; 24:2-4.
Ne toe fai atu a Eliesa ki te tino o te fale me i te taimi ne oko atu ei a ia ki te vaikeli i Halana, ne ‵talo atu a ia ki a Ieova te Atua. Ne akai atu a ia ki a Ieova ke filifili aka se fafine ke avaga ki ei a Isaako. E pefea la? Ne akai atu a Eliesa ki te Atua ke fakamautinoa aka ne ia me i te tamaliki fafine e manako a Ia ke avaga a Isaako ki ei ke vau ki te vaikeli. Kafai e fakamolemole atu a ia ke inu a ia, e ‵tau o loto fiafia foki a ia ke se fainu fua a Eliesa kae e penā foki ana kamela. (Kenese 24:12-14) Kae ko oi ne vau kae fai ne ia a mea katoa konā? Ko Lepeka! Mafaufau la ki lagonaga o tou fafine māfai ne lagona ne ia te tala ne fai atu ne Eliesa ki tino o tena kāiga!
Ne otia foki a loto o Petueli mo Lapana i te tala a Eliesa. Ne fai atu lāua: “A te mea tenei se mea mai i a Ieova.” E pelā mo te masani, ne fakaiku aka ne lāua te feagaiga o te fakaipoipoga, ke ‵sai te feagaiga a Lepeka ki a Isaako. (Kenese 24:50-54) Kae e mata, e fakauiga i ei me ko seai loa se tonu mai i a Lepeka?
I nai vaiaso mai mua atu i ei, ne fakasae aka ne Eliesa a te mataupu tenā ki a Apelaamo, mai te fesili atu: “Kae kafai la e se fia vau i au te fafine tenā ki te fenua tenei e nofo koe i ei?” Ne tali atu a Apelaamo: “Tenei te feitu e mafai ei ne koe o saoloto mai tau tautoga.” (Kenese 24:39, 41) I te fale foki o Petueli, ne tāua eiloa a te mea e loto ki ei a te fafine. Ne fiafia malosi a Eliesa ki te manuia o tena malaga telā ne fakamolemole atu a ia i te taeaoakaga, me e mafai o ‵foki fakavave atu lāua mo Lepeka ki Kanana. Kae ne ma‵nako a te kāiga ke tai ‵nofo aka latou mo aso e sefulu. I te fakaotiga loa, ne fakaiku aka ne latou te mataupu i te auala tenei: “Ke kalaga ake mua tatou ki a Lepeka ke vau me se a tena tali.”
Kae tenei eiloa te ‵toe filifiliga tāua i te olaga o Lepeka. Ne ana pati ka fai atu? E mata, ka alofa a ia ki tena tamana mo tena tuagane kae fakamolemole atu ke se fanatu i te malaga tenei ki se koga e se iloa ne ia? Io me ne kilo atu a ia ki ei e pelā me se tauliaga ke fai sena tusaga i mea kolā ne manino ‵lei me ne takitakigina ne Ieova? I tena tali, ne fakaasi mai ne ia ana lagonaga ‵tonu e uiga ki te mea tenei, kāti e tai mataku, ki te ‵fuliga ka fai i tena olaga. Ne fai atu fua a ia: ‘Ao, au e manako o olo mo te tagata tenei.’—Kenese 24:58.
Ko oko eiloa i te fakaofoofogia o te uiga tenā o tou fafine! I aso nei, e mafai o tai ‵kese a ‵tou tuu e uiga ki te faiga o avaga, kae koi mafai eiloa o tauloto ne tatou a mea e uke mai i a Lepeka. A te ‵toe mea tāua ki a ia, e se ko te mea e manako a ia ki ei, kae ko mea e manako ki ei tena Atua, ko Ieova. Kafai e fai a avaga, e tuku mai ne te Muna a te Atua a te ‵toe takitakiga ‵lei—e uiga ki te vaegā tino ke filifili mo te auala ke fai mo fai se avaga ‵lei. (2 Kolinito 6:14, 15; Efeso 5:28-33) Se mea ‵lei ke fakaakoako atu tatou ki a Lepeka kae taumafai o fai a mea i auala o te Atua.
“KO OI TE TINO TENĀ?”
Ne fakamanuia ne Petueli tena akoi ko Lepeka. Tenā, ne olo atu ei a tou fafine mo te tino ne tausi ne ia i tena folikiga, ko Tepola, fakatasi mo nisi tavini fafine, mo Eliesa mo ana tāgata. (Kenese 24:59-61; 35:8) E seki leva kae ko ‵mao atu a Halana. Ne ‵mao ‵ki a te malaga, 500 maila (800 km) io me tai penā, kae kāti e ‵tusa mo te tolu vaiaso te leva. Kāti e sē se malaga faigofie. E mautinoa eiloa me e uke ‵ki a kamela ne lavea ne Lepeka i tena olaga, kae e se mafai o iloa ne tatou me ne apo a ia i te tele atu i luga i te kamela. Ne fakaata mai tena kāiga i te Tusi Tapu e pelā me se kāiga tausi mamoe, e se ne tino faipisinisi kolā ne olo sāle atu i ka e faka‵tele ne kamela. (Kenese 29:10) E masani o fameo a tino ‵fou kolā e ‵tele atu i kamela i te sē ‵lei—ke oko foki eiloa ki se taimi toetoe ‵ki e tele atu i ei!
Kāti e se taumate me ne olioli eiloa a Lepeka ke iloa ne ia a mea e uke e mafai o maua ne ia mai i a Eliesa e uiga ki a Isaako mo tena kāiga. Mafaufau la ki te toeaina e faipati atu ki tou fafine i se afiafi i tafa o te afi, kae fai atu ne ia te folafolaga a Ieova ki Tena taugasoa ko Apelaamo. Ne fakasae aka ne te Atua mai i te kāiga o Apelaamo se tamaliki telā ka aumai ne ia a fakamanuiaga ki tino katoa. Mafaufau la ki te ofo o Lepeka i tena loto i te taimi ne iloa ei ne ia te folafolaga a Ieova ka fakataunu e auala i a Isaako, telā ka avaga a ia ki ei—kae e auala foki i a ia!
Fakamuli loa, ne oko atu ki te aso telā ne fakamatala atu i te kamataga o te mataupu tenei. I te taimi e ‵tele atu ei a kamela i kogā fenua o Nekepi kae ko pili o to te mata o te la, ne lavea ne Lepeka se tagata e sasale i fatoaga. Ne foliga mai me ne mafaufau ‵mafa a ia ki se mea. “Ne sopo ifo a ia mai tena kamela,” telā e lavea atu ne tatou—me kāti ne seki faka‵tali a ia ke ta‵kato ifo a kamela—kae ne fesili atu ki tena takitaki: “Ko oi te tino tenā e sasale tonu mai ki a tatou i loto i malae fatoaga?” I te taimi ne iloa ei ne ia me ko Isaako, ne pulou ei ana mata ki tena laugatu. (Kenese 24:62-65) Kaia? E fakamaoni tonu mai i ei me se fakailoga o te āva mō te tino ka avaga a ia ki ei. E mafai eiloa o ‵kilo atu a nisi tino i aso nei ki te vaegā āva tenā e pelā me se faifaiga mua. A te ‵tonuga loa, e mafai o maua ne tāgata mo fāfine se akoakoga mai i te loto maulalo o Lepeka, kae ko oi i a tatou e se manakogina malosi ne ia a te uiga gali tenā?
A Isaako, se tagata ko nofo ki te 40 o ana tausaga, koi fanoanoa eiloa i te galo atu o tena matua, ko Sala, telā kāti ko tolu tausaga ko ‵teka atu. E mafai ei o fakaiku aka ne tatou me i a Isaako se tagata atafai kae loto alofa. Ko oko eiloa i te manuia o se vaegā tagata penā ke maua ne ia se avaga telā e galue malosi, uiga talimālō, kae loto maulalo! Ne pefea a lagonaga o lāua? E fai mai te Tusi Tapu: “Ne alofa Isaako ki a Lepeka.”
Ke oko foki eiloa ki a tatou, kāti se 39 senitenali mai tua ifo, koi faigofie faeloa ke a‵lofa tatou ki a Lepeka. Se a foki la te mea e mafai o fai ne tatou kae na ko te tavae atu ki tena loto malosi, tena galue malosi, tena uiga talimālō, mo tena loto maulalo? A tatou katoa—talavou mo tino ma‵tua, tāgata mo fāfine, tino a‵vaga mo tino taka—se mea ‵lei ke fakaakoako tatou ki tena fakatuanaki!
^ pala. 10 Ko afiafi eiloa. E seai se fakaasiga i te tala me ne nofo atu eiloa a Lepeka i te vaikeli i te fia o itula. E seai foki se mea e fakaasi mai me ko ‵moe tena kāiga i te taimi ko oti ei tou fafine io me ne fanatu se tino o ‵sala tou fafine ona ko te leva o tena galoga.
^ pala. 15 E se taku mai te igoa o Eliesa i te tala tenei, kae e foliga mai me i a ia ko te tavini ne aofia i ei. Ne manako eiloa a Apelaamo i te taimi e tasi ke togi atu ana mea katoa ki a Eliesa, māfai e seai sena sui tonu, tela la, e mautinoa eiloa me ko te ‵toe tavini matua kae fakatalitonugina a Apelaamo. Tenā foki te auala e fakamatala mai i ei a te tavini i te tala tenei.—Kenese 15:2; 24:2-4.


text:
Mataupu 18
Ua manatu le Tupu o Lamonae o Amona o le Agaga Silisili lea—Ua aoao e Amona le tupu e uiga i le Foafoaga, e uiga i mea e faia e le Atua i tagata, ma e uiga i le togiola e oo mai e ala mai ia Keriso—Ua talitonu Lamonae ma ua pau i le eleele e pei ua oti. E tusa o le 90 T.L.M.
1 Ma sa oo ina faatonu atu le tupu o Lamonae ia tutulai mai ana auauna ma molimau mai i mea uma ia sa latou vaai i ai e uiga i le mataupu.
2 Ma ina ua uma ona latou molimau atu uma i mea na latou vaai i ai, ma ua iloa ai e ia le faamaoni o Amona i le faasaoina o ana lafu manu, ma e uiga foi i lona mana tele i le fepaiaiga e tetee atu ia te i latou o e na saili e fasioti ia te ia, sa ofo tele o ia, ma fai mai: E moni lava, ua sili atu lenei nai lo o se tagata. Faauta, pe le o le Agaga Silisili ea lenei o le ua ia auina mai faasalaga tetele faapea i luga o lenei nuu, ona o lo latou fasioti tagata?
3 Ma sa latou tali atu i le tupu, ma fai atu: Pe o ia o le Agaga Silisili po o se tagata, matou te le iloa; ae ona pau lenei o le mea ua matou iloa, e ale mafai ona fasiotia o ia e fili o le tupu; pe mafai foi ona latou faataapeapeina o lafu manu a le tupu pe a faatasi o ia ma i matou, ona o lona atamai ma lona malosi tele; o lea, ua matou iloa ai o ia o se uo a le tupu. Ma o lenei, le tupu e, matou te le talitonu ua i ai i se tagata se mana tele faapea, ona ua matou iloa e le mafai ona fasiotia o ia.
4 Ma o lenei, ina ua uma ona faalogo mai o le tupu i nei upu, sa ia fai mai ia te i latou: Ua ou iloa nei o ia o le Agaga Silisili; ma ua afio mai o ia i le taimi nei e faasao o outou ola, ina ia le mafai ona ou afasioti ia te outou e pei ona sa ou faia i o outou uso. O lenei o le Agaga Silisili lenei na tautatala e uiga i ai o tatou tamā.
5 O lenei o le uputuu lenei a Lamonae, lea na ia maua mai i lona tamā, e faapea ua i ai se aAgaga Silisili. Peitai e ui ina sa latou talitonu i se Agaga Silisili, sa latou manatu o soo se mea sa latou faia ua saʼo; e ui i lea, sa amata ona matau tele Lamonae, i le fefe neʼi meaane ua ia faia le mea sese i le fasioti o ana auauna;
6 Aua sa ia fasiotia le toatele o i latou ona sa faasalalauina e o latou uso a latou lafu manu i le nofoaga o le vai; ma o lea, na fasioti ai i latou ona sa latou tuu a latou lafu manu ia faasalalauina.
7 O lenei sa avea ma masani a nei sa Lamanā le tutu i tafatafa o vai o Sevusa e faasalalau lafu manu a tagata, ina ia mafai ona latou tutuli ese atu ai i o latou lava laueleele le tele o manu e faasalalauina, ona o se masani lea o le faia o le vete i totonu o i latou.
8 Ma sa oo ina fesili mai le tupu o Lamonae i ana auauna, fai mai: O fea o i ai lenei tagata ua i ai lena mana tele faapea?
9 Ma sa latou fai atu ia te ia: Faauta, o loo fafaga e ia au solofanua. O lenei sa poloaiina e le tupu ana auauna, ae lei oo i le taimi lea na faainu ai a latou lafu manu, ia latou saunia ana solofanua ma ana kariota, ma momoli atu o ia i le laueleele o Nifae; ona sa i ai se aiga tele sa filifilia e faia i le laueleele o Nifae, e le tamā o Lamonae, o le sa tupu i le laueleele atoa.
10 O lenei ina ua faalogo mai le tupu o Lamonae o loo sauni e Amona ana solofanua ma ana kariota sa atili ofo o ia, ona o le faamaoni o Amona, ua fai mai: E moni e lei i ai lava se auauna i totonu o au auauna uma sa faamaoni e pei o lenei tagata; ona e oo i au poloaiga uma ua ia manatua ia faia i latou.
11 O lenei ua ou iloa moni lava o le Agaga Silisili lenei; ma ou te manao ia te ia ia sau i totonu ia te au, ae ou te fefe.
12 Ma sa oo ina ua uma ona saunia e Amona o solofanua ma kariota mo le tupu ma ana auauna, sa alu atu o ia i totonu i le tupu, ma sa vaai atu o ia ua sui foliga o le tupu; o lea na ia tau foi ai i fafo mai ona luma.
13 Peitai sa fai mai se tasi o auauna a le tupu ia te ia, Rapana e, o lona uiga, pe a faaliliuina, o le tupu mamana po o le tupu silisili, i lo latou manatu i o latou tupu ua mamana lava i latou; ma sa faapea ona ia fai atu ia te ia: Rapana e, ua finagalo le tupu ia e nofo mai.
14 O lea na liliu atu ai e Amona o ia lava i le tupu, ma fai atu ia te ia: Le tupu e, o se a se mea ua e finagalo i ai ou te faia mo oe? Ma sa le tali mai le tupu ia te ia mo le va o se itula, e tusa ma la latou taimi, ona sa le iloa e ia se mea e tatau ona ia fai mai ia te ia.
15 Ma sa oo ina toe fai atu Amona ia te ia: O le a se mea ua e finagalo i ai mai ia te au? Peitai sa le tali mai lava le tupu ia te ia.
16 Ma sa oo ina ua faatumuina Amona i le Agaga o le Atua, o lea na ia iloa ai amanatu o le tupu. Ma sa ia fai atu ia te ia: Pe ona ua e faafofoga ea sa ou puipuia au auauna ma au lafu manu, ma fasioti le toafitu o o latou uso i le maata ma le pelu, ma sala ese lima o isi, ina ia puipuia ai au lafu manu ma au auauna; faauta, o le pogai ea lenei ua e ofo ai?
17 Ou te fai atu ia te oe, o le a ea le mea, ua e ofo tele ai faapea? Faauta, o au o se tagata, ma o au o lau auauna; o lea, soo se mea e te finagalo i ai ua saʼo, o le mea lena ou te faia.
18 O lenei ina ua faalogo mai le tupu i nei upu, sa toe ofo o ia, ona ua iloa e ia ua mafai e Amona ona ailoa ona mafaufauga; ae e ui i lea, sa tatala e le tupu o Lamonae lona fofoga, ma fai mai ia te ia: O ai ea oe? O oe ea o le Agaga Silisili lena, o le ua ia esilafiaina mea uma?
19 Sa tali atu Amona ma fai atu ia te ia: E le o au lea.
20 Ma sa fai mai le tupu: E faapefea ona e iloa mafaufauga o loʼu loto? E mafai ona e tautala mai ma le lototele, ma faamatala mai ia te au e uiga i nei mea; ma faamatala mai foi ia te au po o le a le mana na e fasiotia ma sala ese ai lima o oʼu uso, o e na faataapeapeina aʼu lafu manu—
21 Ma o lenei, afai e te faamatala mai nei mea ia te au, soo se mea e te manao i ai ou te avatu ia te oe; ma afai e manaomia ai, ou te leoleoina oe i au autau; peitai ua ou iloa ua sili atu lou mamana nai lo i latou uma; e ui i lea, soo se mea e te manao i ai mai ia te au, ou te tuu atu ia te oe.
22 O lenei ona sa poto Amona, ae sa le gaoia, sa ia fai atu ai ia Lamonae: E te faafofoga mai i aʼu upu, pe afai ou te faamatala atu ia te oe po o le a le mana na ou faia ai nei mea? Ma o le mea lenei ou te manao i ai mai ia te oe.
23 Ma sa tali mai le tupu ia te ia, ma fai mai: Ioe, o le a ou talitonu i au upu uma. Ma sa faapea ona maua o ia i le taufaasee.
24 Ma sa amata ona tautala atu o Amona ia te ia ma le alototele, ma fai atu ia te ia: E te talitonu ea e i ai se Atua?
25 Ma sa tali mai o ia, ma fai mai ia te ia: Ou te le iloa le uiga o lena mea.
26 Ma ona fai atu lea o Amona: E te talitonu ea o loo i ai se Agaga Silisili?
27 Ma sa fai mai o ia, Ioe.
28 Ma sa fai atu Amona: O le Atua lena. Ma sa toe fai atu Amona ia te ia: E te talitonu ea o lenei Agaga Silisili, o lē o le Atua lea, na foafoaina mea uma ua i le lagi ma i le lalolagi?
29 Ma sa tali mai o ia: Ioe, ou te talitonu o ia na foafoaina mea uma ua i le lalolagi; ae ou te le iloa le lagi.
30 Ma sa fai atu Amona ia te ia: O le lagi o se nofoaga lea ua afio ai le Atua ma ana agelu paia uma.
31 Ma sa fai mai le tupu o Lamonae: Pe ua i luga aʼe ea o le lalolagi?
32 Ma sa fai atu Amona: Ioe, ma ua silasila mai o ia i lalo i le fanauga uma a tagata; ma ua silafia e ia amafaufauga ma faamoemoega uma o le loto; aua o lona aao na foafoaina ai i latou uma lava mai i le amataga.
33 Ma sa fai mai le tupu o Lamonae: Ou te talitonu i nei mea uma ua e tautala mai ai. Pe na auina mai ea oe mai le Atua?
34 Sa fai atu Amona ia te ia: O au o se tagata; ma o le atagata i le amataga sa foafoaina e tusa ma foliga o le Atua, ma ua valaaulia au e lona Agaga Paia ou te eaoao atu nei mea i lenei nuu, ina ia mafai ona aumai i latou i le malamalama o mea ua tonu ma moni;
35 Ma ua nofo i totonu ia te au se vaega o lena aAgaga, lea ua ia tuuina mai ia te au le emalamalama, ma le mana foi e tusa ma loʼu faatuatua ma manaoga ia ua i ai i le Atua.
36 O lenei ina ua uma ona fai atu e Amona nei upu, sa ia amata mai i le foafoaga o le lalolagi, ma le foafoaga foi o Atamu, ma faamatala atu ia te ia mea uma e uiga i le pau o le tagata, ma afaamatala ma fola atu i ona luma talafaamaumau ma etusitusiga paia a le nuu, ia na fetalaia e iperofeta, seia oo mai i lalo i le taimi na tuua ai e lo latou tamā o Liae, Ierusalema.
37 Ma sa ia faamatala atu foi ia te i latou (ona o le tupu ma ana auauna sa tautala atu i ai) malaga uma a o latou tamā i le vao, ma o latou mafatiaga uma i le fia aai ma le fia feinu, ma o latou puapuaga, ma isi mea faapena.
38 Ma sa ia faamatala atu foi ia te i latou e uiga i fouvalega a Lamana ma Lemuelu, ma atalii o Isamaeli, ioe, o a latou fouvalega uma sa ia faamatala atu ia te i latou; ma sa ia faamalamalama atu foi ia te i latou talafaamaumau ma tusitusiga paia uma mai le taimi na tuua ai e Liae Ierusalema seia oo mai i lalo i le taimi nei.
39 Ae sa le ona pau lea; ona sa ia faamalamalama atu foi ia te i latou le afuafuaga o le togiola, lea na saunia mai le faavaega o le lalolagi; ma sa ia faailoa atu foi ia te i latou e uiga i le afio mai o Keriso, ma sa ia faailoa atu ia te i latou galuega uma a le Alii.
40 Ma sa oo ina ua uma ona fai atu e ia nei mea uma, ma faamalamalama atu ia mea i le tupu, sa oo ina talitonu le tupu i ana upu uma.
41 Ma sa amata ona ia tagi atu i le Alii, ua fai atu: Le Alii e, ia e alofa mutimutivale mai; ia i ai i oʼu luga, ma luga o loʼu nuu, lou alofa mutimutivale, e tusa ma lou aalofa mutimutivale tele ua i ai ia te oe i luga o le nuu o Nifae.
42 Ma o lenei, ina ua uma ona fai mai e ia nei upu, sa pau o ia i le eleele, e peiseai ua oti o ia.
43 Ma sa oo ina ave o ia e ana auauna ma avatu o ia i totonu i lana masiofo, ma faataoto o ia i luga o se moega; ma sa taoto o ia mo le va o ao e lua ma po e lua e peiseai ua oti o ia; ma sa fetagisi faanoanoa lana masiofo, ma ona atalii, ma ona afafine i ona luga, e tusa ma le tu a sa Lamanā, ua fetagisi aueue lava i le toesea o ia.


text:
E Puipui Koe ne Kaliota mo se Kalauna
“Ka taunu katoa a mea konei manafai e tausi faka‵lei koe ki fakatonuga a [Ieova] tou Atua.”—SAKA. 6:15.
PESE: 61, 22
1, 2. I te fakaotiotiga o te fitu o fakaasiga a Sakalia, se a te tulaga o te kau Iutaia i Ielusalema?
I TE taimi ko fakaotioti ei te fitu o fakaasiga a Sakalia, ne uke ‵ki a mea ne mafaufau ki ei a te pelofeta. Ne fakamaoni atu ne Ieova me ka fakasala ne ia a tino sē fakamaoni mō olotou faifaiga ma‵sei. E mautinoa eiloa me ne fakamalosi atu te folafolaga tenei ki a Sakalia. Kae e seai eiloa se mea ne ‵fuli. Koi tumau eiloa a faifaiga sē fakamaoni kae ma‵sei, kae ne seki taitai eiloa o palele a te ‵toe faitega o te faletapu o Ieova i Ielusalema. Ne mafai pefea o tiaki fakavave ne te kau Iutaia te lotou galuega mai te Atua? E mata, ne toe ‵foki atu latou ki te lotou fenua ke fakataunu fua olotou manakoga totino?
2 Ne iloa ne Sakalia me i tino Iutaia kolā ne toe ‵foki atu ki Ielusalema ne tāgata mo fāfine fakatuanaki. Ko latou kolā ne “ulufia ne te agaga o te Atua” ke tiaki olotou fale mo pisinisi kolā ne fai pelā me ne kope fakaleoleo. (Esela 1:2, 3, 5) Ne tiaki ne latou se fenua telā ne masani latou i ei ko te mea ke toe ‵foki atu ki se koga telā kāti e seki lavea aka eiloa muamua ne latou. Moi ne seki tāua te ‵toe faitega o te faletapu o Ieova, penei ne seki fai ne latou te malaga faigata tenei telā kāti e 100 maila (1,600 km) te ‵mao i loto i vaopupu.
3, 4. Ne a mea faiga‵ta ne fe‵paki mo te kau Iutaia kolā ne ‵foki atu?
3 Ne ‵tau o pefea te faiga o te malaga tenā? I te taimi ne faima‵laga atu ei a te kau Iutaia, e mautinoa eiloa me ne mafau‵fau latou i te fia o itula ki olotou fale ‵fou. Ne lagona ne latou te gali o te fa‵kai o Ielusalema i aso mua. Ko oti ne lavea ne tino ma‵tua i a latou a te ‵malu mua o te faletapu. (Esela 3:12) Moi ne faimalaga atu koe mo latou, ne a ou lagonaga i te taimi ne kilo muamua atu ei koe ki Ielusalema, tou fale fou? E mata, ka fanoanoa koe i te taimi ne lavea ne koe a fale ne fakamaofagina ko ‵solo i ei a mouku? E mata, ka fakatusatusa ne koe a ‵pui tapolo ‵lasi o Papelonia ki ‵pui maofa o Ielusalema, mo vāga ‵lasi i koga ne ‵tu i ei a mataloa fiti mo faleleoleo maluga? Kae ne mafaufau faka‵lei eiloa a tino. Ko oti ne lavea ne latou a faifaiga faka‵sao a Ieova mō latou i te lotou malaga loa ki te lotou fenua. A te mea muamua ne fai ne latou i te lotou okoatuga ko te faitega o se fatafaitaulaga i te feitu o te faletapu mua, kae ne kamata o ofo atu olotou taulaga i aso katoa ki a Ieova. (Esela 3:1, 2) Ona ko te lotou fia‵fia i te kamataga, ne foliga mai me e seai eiloa se mea ne mafai o fakavāivāi atu ki a latou.
4 I tafa o te galuega ki te faletapu, ne ‵tau foki o toe faite ne te kau Isalaelu olotou fa‵kai. Ne ‵tau foki o faite olotou fale, ‵toki olotou fatoaga, kae fagai olotou tino. (Esela 2:70) Ne foliga faigata mai eiloa a galuega e ‵tau o fai ne latou. Kae ne oko atu eiloa a ‵tekeatuga—kolā ne faiga‵ta kae vave foki. E tiga eiloa ne ‵mautakitaki muamua latou, ne kamata eiloa o faigata ki a latou a te 15 tausaga o ‵tekeatuga. (Esela 4:1-4) Ne fakafesagai atu eiloa latou ki te fakalavelave muamua i te 522 T.L.M. i te taimi ne fakatapu ei ne te tupu o Pelesia a te faitega o Ielusalema. Ne foliga sē ‵lei mai eiloa a te tulaga o te fa‵kai tenā mō aso mai mua.—Esela 4:21-24.
5. Ne saga atu pefea a Ieova ki te sē ga‵lue o ana tino?
5 Ne iloa ne Ieova a mea e manakogina ne ana tino. Ne tuku atu ne te Atua a te ‵toe fakaasiga ki a Sakalia ke fakatalitonu atu ki te kau Iutaia e uiga ki Tena alofa mo te amanaia ne ia a mea katoa ko oti ne fai ne latou kae ke fakamaoni atu foki tena puipuiga ki a latou māfai e toe ‵foki atu latou o fai Tena galuega. I tafa o te ‵toe faitega o te faletapu, ne tauto atu a Ieova: “Ka taunu katoa a mea konei manafai e tausi faka‵lei koe ki fakatonuga a [Ieova] tou Atua.”—Saka. 6:15.
TE FESOASOANI MAI KAUTAU O AGELU
6. (a) Ne kamata pefea te valu o fakaasiga a Sakalia? (Onoono ki te ata i te kamataga.) (e) Kaia ne kese‵kese ei a ‵lanu o solofanua?
6 A te ‵toe fakaasiga a Sakalia mai i fakaasiga e valu kāti ko te ‵toe mea sili telā ne fakamalosi aka ei te fakatuanaki. (Faitau te Sakalia 6:1-3.) Fakaataata te tulaga tenei: Ne ulu mai ki tua a ‘kaliota e fa i te vāga o mauga kopa e lua,’ telā e fetaui ‵lei mō te taua. A solofanua kolā e ‵taki atu ei a kaliota e kese‵kese olotou ‵lanu. Ne fesoasoani mai i ei ke faka‵kese a tino faka‵tele mai i te suā tino. Ne fesili atu a Sakalia: “Se a te uiga o kaliota konei?” (Saka. 6:4) E fia iloa foki ne tatou me e pokotia tonu eiloa tatou i te fakaasiga tenei.
Koi fakaaoga eiloa ne Ieova ana agelu ke puipui kae fakamalosi atu ki ana tino
7, 8. (a) Ne a mea e fakaata mai i mauga e lua? (e) Kaia ne faite ei a mauga ki kopa?
7 I te Tusi Tapu, e mafai o fakaata mai i mauga a malo, io me ko pulega. A mauga i te tala a Sakalia e tai ‵pau mo mauga e lua kolā ne fakamatala mai i te valoaga a Tanielu. A te mauga e tasi e fakaata mai i ei a te pulega sili kae tumau a Ieova. A te suā mauga e fakaata mai i ei a te Malo faka-Mesia i lima o Iesu. (Tani. 2:35, 45) Talu mai te fakasopoga a Iesu i te ‵tau mafanafana o te 1914, ko oti ne faka‵tu aka a te avā mauga konā kae fai foki se tusaga tāua i te fakataunuga o te loto o te Atua i te lalolagi nei.
8 Kaia ne faite ei a mauga ki kopa? E pelā mo te aulo, a te kopa se fiti telā ne fakatāua malosi. Ne fakatonu atu a Ieova me e ‵tau o fakaaoga a te fiti matilotilo tenei i te faitega o te faleie tapu kae fakamuli ifo ko te faletapu i Ielusalema. (Eso. 27:1-3; 1 Tupu 7:13-16) Se mea ‵lei, me e fakamasaua mai ne te kopa i mauga fakatusa e lua a te ‵lei katoatoa o te pulega sili a Ieova mo te Malo faka-Mesia, telā ka tuku mai i ei a te malosi ‵mautakitaki mo fakamanuiaga ki tino katoa.
9. Ko oi a tino faka‵tele i kaliota, kae se a te lotou galuega?
9 Nei la ke toe mafau‵fau tatou ki kaliota. Ko oi e fakaata mai i ei mo olotou tino faka‵tele? A tino faka‵tele i kaliota ne agelu, kāti se potukau io me ne kau agelu. (Faitau te Sakalia 6:5-8.) E ulu atu latou ki tua “mai mua o te Aliki o te lalolagi kātoa” ke fai se galuega fakapito. Se a te galuega ne tuku atu ke fai ne latou? Ne uga atu a kaliota mo olotou tino faka‵tele ke tausi atu ki se koga e tasi. A te lotou tiute ko te puipuiga o tino o Ieova, maise eiloa mai i te feitu ki “matū i Papelonia.” Ne fakamautinoa aka ne Ieova me e se toe fakapologa ne Papelonia ana tino. Ko oko eiloa te fakamafanafana atu o te mea tenei ki tino ne faite ne latou te faletapu i aso o Sakalia! Ne seki ‵tau o manava‵se latou ki te fakalavelave atu o olotou fili.
10. Se a te fakamaoniga e mafai o maua ne tino o te Atua i aso nei mai te valoaga a Sakalia e uiga ki kaliota mo olotou tino faka‵tele?
10 E pelā eiloa mo aso o Sakalia, koi fakaaoga eiloa ne Ieova o kautau ana agelu ke puipui kae fakamalosi atu ki ana tino. (Mala. 3:6; Epe. 1:7, 14) Talu mai eiloa te taimi ne fakasaoloto ei a Isalaelu mai te ‵nofo fakapagota i se auala fakatusa ki Papelonia te Sili, ne seki mafai o taofi aka te gasolo atu ki mua o te tapuakiga tonu faitalia a ‵tekemaiga tumau. (Faka. 18:4) Ona ko te puipuiga a te kau agelu, e se ‵tau o manava‵se tatou māfai ko ‵tau o toe fe‵paki a te fakapotopotoga a Ieova mo puapuaga faka-te-agaga. (Sala. 34:7) I lō te fai penā, e mafai o fakamautinoa aka ne tatou me ka tumau eiloa te gasolo aka o te malosi faka-te-agaga o tavini a te Atua. I te taimi e mafaufau ‵mafa ei tatou ki te fakaasiga a Sakalia, e se fakalotolotolua tatou me e saogalēmū tatou i malumaluga o te avā mauga konā.
11. Kaia e se ‵tau ei o manava‵se tatou māfai ko oso atu ki tino o te Atua?
11 Ko pili eiloa o fakatu aka ne malo fakapolitiki i te lalolagi a Satani se potukau ke saga atu ki te fakaseaiga o tino o te Atua. (Eseki. 38:2, 10-12; Tani. 11:40, 44, 45; Faka. 19:19) E fakamatala mai i te valoaga a Esekielu a kautau e pelā me e ufi ne latou te laukele e pelā mo kaumana kae ‵tele mai mo te mata kaitaua i luga i solofanua. (Eseki. 38:15, 16) * E a, e isi se mea e ‵tau o manava‵se tatou ki ei? E seai lele eiloa! E isi se fesoasoani mai i ‵tou feitu. I te taimi faigata tenā i te fakalavelave lasi, ka ‵kau fakatasi a sotia agelu a Ieova o kautau ke puipui a tino o te Atua kae fakaseai atu a tino kolā e ‵teke atu ki tena pulega sili. (2 Tesa. 1:7, 8) Ko tafaga la te fakaofoofogia o te aso tenā! Kae ko oi ka takitaki ne ia te kautau faka-te-lagi a Ieova?
KO FAKAPEI ATU NE IEOVA A TE KALAUNA KI TENA TUPU MO TE FAITAULAGA
12, 13. (a) Se a te mea ne fai atu ki a Sakalia ke fai ne ia? (e) Fakamatala mai me i te tagata ne fakaigoa ki te Somo ko Iesu Keliso i se auala fakapelofeta.
12 E valu a fakaasiga a Sakalia ne lavea tokotasi eiloa ne ia. Nei la, ko aofia a ia i se faifaiga fakapelofeta ke fai pelā me se fakamalosiga ki a latou kolā ko toe faite te faletapu o te Atua. (Faitau te Sakalia 6:9-12.) Ne fai atu ki a Sakalia ke taetae mai a siliva mo aulo mai i a Heletai, Topita, mo Ietaia—ko tino ‵fou e tokotolu kolā ne fatoa ‵foki mai i Papelonia—kae ke faite se “kalauna” mai i meaalofa konā. (Saka. 6:11) E mata, ne fai atu ki a Sakalia ke tuku atu te kalauna ki te ulu o te Kovana ko Selupapelu mai te matakāiga o Iuta kae se tino foki ne tupu mai i a Tavita? Ikai. Kāti ne ‵tau o ‵poi a tino maimoa i te taimi ne tuku atu ei ne ia te kalauna ki luga i te Faitaulaga Sili, ko Iosua.
13 E mata, ne fai ei a te Faitaulaga Sili, ko Iosua, mo tupu? Ikai, a Iosua ne seki vau mai te lainā tupu o Tavita kae ne seki ‵tau o fai a ia mo fai te tupu. A te fakapeiga ki te kalauna se fakaasiga fakapelofeta, telā e fakasino atu ki te tupu mo te faitaulaga tumau i aso mai mua nei. A te faitaulaga sili telā ne fai mo tupu e taku ki te Somo. E fakaasi faka‵lei mai i te Tusi Tapu me i te Somo tenā ko Iesu Keliso.—Isa. 11:1, NW; Mata. 2:23.
14. Se a te galuega e fai ne Iesu e pelā me ko te Tupu mo te Faitaulaga Sili?
14 Ona ko tena fai mo Tupu mo te Faitaulaga Sili, a Iesu ko te takitaki o te kautau faka-te-lagi a Ieova. Ona ko te mea tenā, e galue eiloa a ia mo te loto fiafia ko te mea ke mafai tokagamalie a tino o te Atua e pelā me se potukau faitalia a te ola o latou i te kogaloto o te lalolagi saua tenei. (Iele. 23:5, 6) I se aso mai mua nei, ka takitaki ne Keliso a te fakatakavalega o atufenua i te ‵lago atu ki te pulega sili a te Atua mo te ‵puluga o tino o Ieova. (Faka. 17:12-14; 19:11, 14, 15) Kae koi tuai o fakaoko atu te fakasalaga, e isi se galuega lasi a te Somo e ‵tau o fai.
KA FAITE NE IA TE FALETAPU
15, 16. (a) Se a te galuega ko te fakafouga mo te faka‵māga telā ko oti ne fai, kae ko oi ne fai ne ia? (e) Se a te mea ka iku mai i te fakaotiga o te Pulega a Keliso i te Afe Tausaga?
15 I tafa o tena galuega e pelā me ko te Tupu mo te Faitaulaga Sili, ne ‵tofi aka foki a Iesu ke “faite ne ia a te Faletapu” o Ieova. (Faitau te Sakalia 6:13.) I aso nei, e aofia i te galuega fakatūtū a Iesu a te fakasaolotoga o tino tapuaki ‵tonu mai i Papelonia te Sili kae toe fakafou aka te fakapotopotoga Kelisiano i te 1919. Ne ‵tofi aka foki ne ia a “te tavini fakamaoni kae poto” ke fai ne ia te takitakiga i te fakatonutonuga o te galuega i te lalolagi i te koga ateatea o te faletapu faka-te-agaga sili. (Mata. 24:45) Ne fakalavelave foki a Iesu i te faka‵māga o tino o te Atua kae fesoasoani atu ke tuku atu ne latou a te tapuakiga telā e ‵ma.—Mala. 3:1-3.
16 I te Afe Tausaga o te Pulega a Iesu, ka toe faka‵foki a tino fakamaoni katoa ki te tulaga ‵lei katoatoa ne Iesu mo ana tupu mo faitaulaga lagolago e toko 144,000. Kafai ko oti ne fakataunu te mea tenei, ka ‵toe mai fua a tino tapuaki ‵tonu a te Atua i te lalolagi ‵ma. Kae i te fakaotiga loa, ka toe fakafou katoatoa aka ei te tapuakiga tonu!
KE AOFIA I TE GALUEGA FAKATŪTŪ
17. Se a te fakatalitonuga ne tuku atu ne Ieova mai tua ifo ki te kau Iutaia, kae ne pokotia pefea latou i tena fekau?
17 Ne pokotia pefea a te kau Iutaia i aso o Sakalia i tena fekau? Ne fakamautinoa aka ne Ieova ke fakatumau kae puipui te faiga o te lotou galuega. Kāti ne fakamalosi aka a fakamoemoega o tino loto vāi‵vai ne tena fakatalitonuga me ka toe faite te faletapu. Kae ka fakataunu pefea ne nai tino a galuega e uke katoa konei? A nisi pati a Sakalia ne ave keatea ei so se lagonaga mataku io me se lagonaga fakalotolotolua. I tafa o te ‵lago atu ki tino fakamaoni e pelā mo Heletai, Topita, mo Ietaia, e taku mai ne te Atua a nisi tino e tokouke kolā ne “o‵mai o fesoasoani ki te faitega o te Faletapu o [Ieova].” (Faitau te Sakalia 6:15.) Ona ko te loto tali‵tonu ki te fesoasoani o te Atua, ne gasue‵sue fakavave a te kau Iutaia kae toe kamata te lotou galuega fakatūtū faitalia te fakatapuga. E seki leva kae ne fakagata atu ne Ieova a mea faiga‵ta o fakataputapuga a te malo e pelā me ne mauga, kae ne fakaoti ei te faitega o te faletapu i te 515 T.L.M. (Esela 6:22; Saka. 4:6, 7) Kae ne fakamatala mai i muna a Ieova a mea e sili atu mō ‵tou aso nei.
18. Ko fakataunu pefea te Sakalia 6:15 i ‵tou aso nei?
18 I aso nei, ko lau i miliona o tino ko ‵kau atu ki te tapuakiga tonu, kae ko fakaosofia olotou loto ke fakaaoga olotou kope “tafasili i te ‵lei,” kolā e aofia i ei olotou taimi, malosi, mo kope ke ‵lago atu ki te faletapu faka-te-agaga sili o Ieova. (Faata. 3:9) E mautinoa pefea i a tatou me e fakatāua malosi ne Ieova a te ‵tou ‵lago atu mo te fakamaoni? Masaua a Heletai, Topita, mo Ietaia kolā ne avatu ne latou a mea mō te kalauna telā ne faite ne Setekaia. Ne fai a te kalauna e pelā me se “mea fakamanatu,” io me se ‘fakamasauaga,’ o te lotou meaalofa ki te tapuakiga tonu. (Saka. 6:14) E penā foki loa, a te galuega mo te alofa e fakaasi atu ne tatou mō Ieova ka se mafai o puli i a ia. (Epe. 6:10) Ka tumau eiloa latou ki te se-gata-mai, kae fakatāua malosi foki latou i te mafaufau o Ieova.
19. E ‵tau o pokotia pefea tatou i aso nei i fakaasiga a Sakalia?
19 A mea katoa kolā ko oti ne fakataunu mō te tapuakiga tonu i aso fakaoti konei se fakamaoniga mautinoa o te fakamanuiaga a Ieova mo te takitakiga a Keliso. E fai tatou mo vaega o se fakapotoptooga telā e ‵mautakitaki, e tokagamalie, kae tumau. Ka “taunu” eiloa a te fuafuaga a Ieova e uiga ki te tapuakiga ‵ma. Fakatāua tou tulaga i va o tino o Ieova, kae “tausi faka‵lei koe ki fakatonuga a [Ieova] tou Atua.” E mafai ei o tumau koe mai lalo i te puipuiga a te ‵tou Tupu mo te Faitaulaga Sili mo tino faka‵tele kaliota i te lagi. Ke ‵lago katoatoa atu ki te tapuakiga tonu. Kafai e fai koe penā, e mafai eiloa o mautinoa me ka tausi koe ne Ieova o kautau i se auala saogalēmū kae tokagamalie i te ‵toega o taimi o te olaga masei tenei—kae penā foki eiloa ki te se-gata-mai!
^ pala. 11 Mō nisi fakamatalaga, ke onoono ki te “Fesili Mai Tino Fai‵tau” i te Faleleoleo Maluga, i a Me 15, 2015, itu. 29-30.